Author: Mark Twain
Date: 2018-11-05T17:00:00+00:00
Description: The Adventures of Tom Sawyer by Mark Twain is an 1876 novel about a young boy growing up along the Mississippi River. The story is set in the fictional town of St. Petersburg, inspired by Hannibal, Missouri, where Twain lived.Tom Sawyer lives with his Aunt Polly and his half-brother Sid. Tom dirties his clothes in a fight and is made to whitewash the fence the next day as punishment. He cleverly persuades his friends to trade him small treasures for the privilege of doing his work. He then trades the treasures for Sunday School tickets which one normally receives for memorizing verses, redeemi

The Adventures of Tom Sawyer

Tác Giả

Mark Twain tên thật là Samuel Langhorne Clemens (1835 - 1910) sinh ra ở Florida, nước Mỹ, là một nhà văn trào phúng nổi tiếng. Tác phẩm của ông, với tính chất châm biếm sâu sắc, với những nét miêu tả tâm lý xã hội cực kỳ khéo léo, đã trở thành vũ khí sắc bén đấu tranh chống lại sự áp bức thống trị của nhà cầm quyền phong kiến tư bản.

Tác Phẩm

Ra đời năm 1876, hơn 100 năm nay, Những cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer đã được người đọc ở nhiều lứa tuổi, nhiều dân tộc khác nhau yêu mến. Tác giả không chỉ thuật lại câu chuyện có hậu về chú Tom tinh nghịch, mà còn dựng nên một bức tranh hiện thực về cuộc sống của các nhân vật bé nhỏ trong truyện, đặc biệt đi sâu vào thế giới bên trong con người, miêu tả giản dị và chính xác tâm lý trẻ em. Tác phẩm chứa đựng trong nó một chất thơ trong trẻo, được coi là một “khúc ca về tuổi thơ”.

Table of Contents

Preface

Chapter I

Chapter II

Chapter III

Chapter IV

Chapter V

Chapter VI

Chapter VII

Chapter VIII

Chapter IX

Chapter X

Chapter XI

Chapter XII

Chapter XIII

Chapter XIV

Chapter XV

Chapter XVI

Chapter XVII

Chapter XVIII

Chapter XIX

Chapter XX

Chapter XXI

Chapter XXII

Chapter XXIII

Chapter XXIV

Chapter XXV

Chapter XXVI

Chapter XXVII

Chapter XXVIII

Chapter XXIX

Chapter XXX

Chapter XXXI

Chapter XXXII

Chapter XXXIII

Chapter XXXIV

Chapter XXXV

Chapter XXXVI

Conclusion

Preface

MOST of the adventures recorded in this book really occurred; one or two were experiences of my own, the rest those of boys who were schoolmates of mine. Huck Finn is drawn from life; Tom Sawyer also, but not from an individual—he is a combination of the characteristics of three boys whom I knew, and therefore belongs to the composite order of architecture.

The odd superstitions touched upon were all prevalent among children and slaves in the West at the period of this story—that is to say, thirty or forty years ago.

Although my book is intended mainly for the entertainment of boys and girls, I hope it will not be shunned by men and women on that account, for part of my plan has been to try to pleasantly remind adults of what they once were themselves, and of how they felt and thought and talked, and what queer enterprises they sometimes engaged in.

THE AUTHOR.
HARTFORD, 1876.[Vi]

Chapter I

“TOM!”

No answer.

“TOM!”

No answer.

“What’s gone with that boy, I wonder? You TOM!”

No answer.

The old lady pulled her spectacles down and looked over them about the room; then she put them up and looked out under them. She seldom or never looked through them for so small a thing as a boy; they were her state pair, the pride of her heart, and were built for “style,” not service—she could have seen through a pair of stove-lids just as well. She looked perplexed for a moment, and then said, not fiercely, but still loud enough for the furniture to hear:

“Well, I lay if I get hold of you I’ll—”

She did not finish, for by this time she was bending down and punching under the bed with the broom, and so she needed breath to punctuate the punches with. She resurrected nothing but the cat.

“I never did see the beat of that boy!”

She went to the open door and stood in it and looked out among the tomato vines and “jimpson” weeds that constituted the garden. No Tom. So she lifted up her voice at an angle calculated for distance and shouted:

“Y-o-u-u TOM!”

There was a slight noise behind her and she turned just in time to seize a small boy by the slack of his roundabout and arrest his flight.[Vi]

“There! I might ‘a’ thought of that closet. What you been doing in there?”

“Nothing.”

“Nothing! Look at your hands. And look at your mouth. What is that truck?”

“I don’t know, aunt.”

“Well, I know. It’s jam—that’s what it is. Forty times I’ve said if you didn’t let that jam alone I’d skin you. Hand me that switch.”

The switch hovered in the air—the peril was desperate—

“My! Look behind you, aunt!”

The old lady whirled round, and snatched her skirts out of danger. The lad fled on the instant, scrambled up the high board-fence, and disappeared over it.[Vi]

His aunt Polly stood surprised a moment, and then broke into a gentle laugh.

“Hang the boy, can’t I never learn anything? Ain’t he played me tricks enough like that for me to be looking out for him by this time? But old fools is the biggest fools there is. Can’t learn an old dog new tricks, as the saying is. But my goodness, he never plays them alike, two days, and how is a body to know what’s coming? He ‘pears to know just how long he can torment me before I get my dander up, and he knows if he can make out to put me off for a minute or make me laugh, it’s all down again and I can’t hit him a lick. I ain’t doing my duty by that boy, and that’s the Lord’s truth, goodness knows. Spare the rod and spile the child, as the Good Book says. I’m a laying up sin and suffering for us both, I know. He’s full of the Old Scratch, but laws-a-me! he’s my own dead sister’s boy, poor thing, and I ain’t got the heart to lash him, somehow. Every time I let him off, my conscience does hurt me so, and every time I hit him my old heart most breaks. Well-a-well, man that is born of woman is of few days and full of trouble, as the Scripture says, and I reckon it’s so. He’ll play hookey this evening, * and [* Southwestern for “afternoon”] I’ll just be obleeged to make him work, tomorrow, to punish him. It’s mighty hard to make him work Saturdays, when all the boys is having holiday, but he hates work more than he hates anything else, and I’ve got to do some of my duty by him, or I’ll be the ruination of the child.”[Vi]

Tom did play hookey, and he had a very good time. He got back home barely in season to help Jim, the small colored boy, saw next-day’s wood and split the kindlings before supper—at least he was there in time to tell his adventures to Jim while Jim did three-fourths of the work. Tom’s younger brother (or rather half-brother) Sid was already through with his part of the work (picking up chips), for he was a quiet boy, and had no adventurous, trouble-some ways.

While Tom was eating his supper, and stealing sugar as opportunity offered, Aunt Polly asked him questions that were full of guile, and very deep—for she wanted to trap him into damaging revealments. Like many other simple-hearted souls, it was her pet vanity to believe she was endowed with a talent for dark and mysterious diplomacy, and she loved to contemplate her most transparent devices as marvels of low cunning. Said she:

“Tom, it was middling warm in school, warn’t it?”

“Yes’m.”

“Powerful warm, warn’t it?”

“Yes’m.”

“Didn’t you want to go in a-swimming, Tom?”

A bit of a scare shot through Tom—a touch of uncomfortable suspicion. He searched Aunt Polly’s face, but it told him nothing. So he said:

“No’m—well, not very much.”

The old lady reached out her hand and felt Tom’s shirt, and said:[Vi]

“But you ain’t too warm now, though.” And it flattered her to reflect that she had discovered that the shirt was dry without anybody knowing that that was what she had in her mind. But in spite of her, Tom knew where the wind lay, now. So he forestalled what might be the next move:

“Some of us pumped on our heads—mine’s damp yet. See?”

Aunt Polly was vexed to think she had overlooked that bit of circumstantial evidence, and missed a trick. Then she had a new inspiration:

“Tom, you didn’t have to undo your shirt collar where I sewed it, to pump on your head, did you? Unbutton your jacket!”

The trouble vanished out of Tom’s face. He opened his jacket. His shirt collar was securely sewed.

“Bother! Well, go ‘long with you. I’d made sure you’d played hookey and been a-swimming. But I forgive ye, Tom. I reckon you’re a kind of a singed cat, as the saying is—better’n you look. This time.”

She was half sorry her sagacity had miscarried, and half glad that Tom had stumbled into obedient conduct for once.

But Sidney said:

“Well, now, if I didn’t think you sewed his collar with white thread, but it’s black.”

“Why, I did sew it with white! Tom!”

But Tom did not wait for the rest. As he went out at the door he said:

“Siddy, I’ll lick you for that.”[Vi]

In a safe place Tom examined two large needles which were thrust into the lapels of his jacket, and had thread bound about them—one needle carried white thread and the other black. He said:

“She’d never noticed if it hadn’t been for Sid. Confound it! sometimes she sews it with white, and sometimes she sews it with black. I wish to gee-miny she’d stick to one or t’other—I can’t keep the run of ‘em. But I bet you I’ll lam Sid for that. I’ll learn him!”

He was not the Model Boy of the village. He knew the model boy very well though—and loathed him.

Within two minutes, or even less, he had forgotten all his troubles. Not because his troubles were one whit less heavy and bitter to him than a man’s are to a man, but because a new and powerful interest bore them down and drove them out of his mind for the time—just as men’s misfortunes are forgotten in the excitement of new enterprises. This new interest was a valued novelty in whistling, which he had just acquired from a negro, and he was suffering to practise it un-disturbed. It consisted in a peculiar bird-like turn, a sort of liquid warble, produced by touching the tongue to the roof of the mouth at short intervals in the midst of the music—the reader probably remembers how to do it, if he has ever been a boy. Diligence and attention soon gave him the knack of it, and he strode down the street with his mouth full of harmony and his soul full of gratitude. He felt much as an astronomer feels who has discovered a new planet—no doubt, as far as strong, deep, unalloyed pleasure is concerned, the advantage was with the boy, not the astronomer.[Vi]

The summer evenings were long. It was not dark, yet. Presently Tom checked his whistle. A stranger was before him—a boy a shade larger than himself. A new-comer of any age or either sex was an im-pressive curiosity in the poor little shabby village of St. Petersburg. This boy was well dressed, too—well dressed on a week-day. This was simply astounding. His cap was a dainty thing, his close-buttoned blue cloth roundabout was new and natty, and so were his pantaloons. He had shoes on—and it was only Friday. He even wore a necktie, a bright bit of ribbon. He had a citified air about him that ate into Tom’s vitals. The more Tom stared at the splendid marvel, the higher he turned up his nose at his finery and the shabbier and shabbier his own outfit seemed to him to grow. Neither boy spoke. If one moved, the other moved—but only sidewise, in a circle; they kept face to face and eye to eye all the time. Finally Tom said:

“I can lick you!”

“I’d like to see you try it.”

“Well, I can do it.”

“No you can’t, either.”

“Yes I can.”

“No you can’t.”

“I can.”

“You can’t.”

“Can!”

“Can’t!”[Vi]

An uncomfortable pause. Then Tom said:

“What’s your name?”

“‘Tisn’t any of your business, maybe.”

“Well I ‘low I’ll make it my business.”

“Well why don’t you?”

“If you say much, I will.”

“Much—much—much. There now.”

“Oh, you think you’re mighty smart, don’t you? I could lick you with one hand tied behind me, if I wanted to.”

“Well why don’t you do it? You say you can do it.”

“Well I will, if you fool with me.”

“Oh yes—I’ve seen whole families in the same fix.”

“Smarty! You think you’re some, now, don’t you? Oh, what a hat!”

“You can lump that hat if you don’t like it. I dare you to knock it off—and anybody that’ll take a dare will suck eggs.”

“You’re a liar!”

“You’re another.”

“You’re a fighting liar and dasn’t take it up.”

“Aw—take a walk!”

“Say—if you give me much more of your sass I’ll take and bounce a rock off’n your head.”

“Oh, of course you will.”

“Well I will.”[Vi]

“Well why don’t you do it then? What do you keep saying you will for? Why don’t you do it? It’s because you’re afraid.”

“I ain’t afraid.”

“You are.”

“I ain’t.”

“You are.”

Another pause, and more eying and sidling around each other. Presently they were shoulder to shoulder. Tom said:

“Get away from here!”

“Go away yourself!”

“I won’t.”

“I won’t either.”

So they stood, each with a foot placed at an angle as a brace, and both shoving with might and main, and glowering at each other with hate. But neither could get an advantage. After struggling till both were hot and flushed, each relaxed his strain with watchful caution, and Tom said:

“You’re a coward and a pup. I’ll tell my big brother on you, and he can thrash you with his little finger, and I’ll make him do it, too.”

“What do I care for your big brother? I’ve got a brother that’s bigger than he is—and what’s more, he can throw him over that fence, too.” [Both brothers were imaginary.]

“That’s a lie.”

“Your saying so don’t make it so.”

Tom drew a line in the dust with his big toe, and said:

“I dare you to step over that, and I’ll lick you till you can’t stand up. Anybody that’ll take a dare will steal sheep.”[Vi]

The new boy stepped over promptly, and said:

“Now you said you’d do it, now let’s see you do it.”

“Don’t you crowd me now; you better look out.”

“Well, you said you’d do it—why don’t you do it?”

“By jingo! for two cents I will do it.”

The new boy took two broad coppers out of his pocket and held them out with derision. Tom struck them to the ground. In an instant both boys were rolling and tumbling in the dirt, gripped together like cats; and for the space of a minute they tugged and tore at each other’s hair and clothes, punched and scratched each other’s nose, and covered themselves with dust and glory. Presently the confusion took form, and through the fog of battle Tom appeared, seated astride the new boy, and pounding him with his fists. “Holler ‘nuff!” said he.

The boy only struggled to free himself. He was crying—mainly from rage.

“Holler ‘nuff!”—and the pounding went on.

At last the stranger got out a smothered “‘Nuff!” and Tom let him up and said:

“Now that’ll learn you. Better look out who you’re fooling with next time.”[Vi]

The new boy went off brushing the dust from his clothes, sobbing, snuffling, and occasionally looking back and shaking his head and threatening what he would do to Tom the “next time he caught him out.” To which Tom responded with jeers, and started off in high feather, and as soon as his back was turned the new boy snatched up a stone, threw it and hit him between the shoulders and then turned tail and ran like an antelope. Tom chased the traitor home, and thus found out where he lived. He then held a position at the gate for some time, daring the enemy to come outside, but the enemy only made faces at him through the window and declined. At last the enemy’s mother appeared, and called Tom a bad, vicious, vulgar child, and ordered him away. So he went away; but he said he “‘lowed” to “lay” for that boy.

He got home pretty late that night, and when he climbed cautiously in at the window, he uncovered an ambuscade, in the person of his aunt; and when she saw the state his clothes were in her resolution to turn his Saturday holiday into captivity at hard labor became adamantine in its firmness.[Vi]

Chapter II

SATURDAY morning was come, and all the summer world was bright and fresh, and brimming with life. There was a song in every heart; and if the heart was young the music issued at the lips. There was cheer in every face and a spring in every step. The locust-trees were in bloom and the fragrance of the blossoms filled the air. Cardiff Hill, beyond the village and above it, was green with vegetation and it lay just far enough away to seem a Delectable Land, dreamy, reposeful, and inviting.

Tom appeared on the sidewalk with a bucket of whitewash and a long-handled brush. He surveyed the fence, and all gladness left him and a deep melancholy settled down upon his spirit. Thirty yards of board fence nine feet high. Life to him seemed hollow, and existence but a burden. Sighing, he dipped his brush and passed it along the topmost plank; repeated the operation; did it again; compared the insignificant whitewashed streak with the far-reaching continent of unwhitewashed fence, and sat down on a tree-box discouraged. Jim came skipping out at the gate with a tin pail, and singing Buffalo Gals. Bringing water from the town pump had always been hateful work in Tom’s eyes, before, but now it did not strike him so. He remembered that there was company at the pump. White, mulatto, and negro boys and girls were always there waiting their turns, resting, trading playthings, quarrelling, fighting, skylarking. And he remembered that although the pump was only a hundred and fifty yards off, Jim never got back with a bucket of water under an hour—and even then somebody generally had to go after him. Tom said:[Vi]

“Say, Jim, I’ll fetch the water if you’ll whitewash some.”

Jim shook his head and said:

“Can’t, Mars Tom. Ole missis, she tole me I got to go an’ git dis water an’ not stop foolin’ roun’ wid anybody. She say she spec’ Mars Tom gwine to ax me to whitewash, an’ so she tole me go ‘long an’ ‘tend to my own business—she ‘lowed she’d ‘tend to de whitewashin’.”

“Oh, never you mind what she said, Jim. That’s the way she always talks. Gimme the bucket—I won’t be gone only a a minute. She won’t ever know.”

“Oh, I dasn’t, Mars Tom. Ole missis she’d take an’ tar de head off’n me. ‘Deed she would.”

“She! She never licks anybody—whacks ‘em over the head with her thimble—and who cares for that, I’d like to know. She talks awful, but talk don’t hurt—anyways it don’t if she don’t cry. Jim, I’ll give you a marvel. I’ll give you a white alley!”

Jim began to waver.

“White alley, Jim! And it’s a bully taw.”

“My! Dat’s a mighty gay marvel, I tell you! But Mars Tom I’s powerful ‘fraid ole missis—”

“And besides, if you will I’ll show you my sore toe.”

Jim was only human—this attraction was too much for him. He put down his pail, took the white alley, and bent over the toe with absorbing interest while the bandage was being unwound. In another moment he was flying down the street with his pail and a tingling rear, Tom was whitewashing with vigor, and Aunt Polly was retiring from the field with a slipper in her hand and triumph in her eye.[Vi]

But Tom’s energy did not last. He began to think of the fun he had planned for this day, and his sorrows multiplied. Soon the free boys would come tripping along on all sorts of delicious expeditions, and they would make a world of fun of him for having to work—the very thought of it burnt him like fire. He got out his worldly wealth and examined it—bits of toys, marbles, and trash; enough to buy an exchange of work, maybe, but not half enough to buy so much as half an hour of pure freedom. So he returned his straitened means to his pocket, and gave up the idea of trying to buy the boys. At this dark and hopeless moment an inspiration burst upon him! Nothing less than a great, magnificent inspiration.

He took up his brush and went tranquilly to work. Ben Rogers hove in sight presently—the very boy, of all boys, whose ridicule he had been dreading. Ben’s gait was the hop-skip-and-jump—proof enough that his heart was light and his anticipations high. He was eating an apple, and giving a long, melodious whoop, at intervals, followed by a deep-toned ding-dong-dong, ding-dong-dong, for he was personating a steamboat. As he drew near, he slackened speed, took the middle of the street, leaned far over to starboard and rounded to ponderously and with laborious pomp and circumstance—for he was personating the Big Missouri, and considered himself to be drawing nine feet of water. He was boat and captain and engine-bells combined, so he had to imagine himself standing on his own hurricane-deck giving the orders and executing them:[Vi]

“Stop her, sir! Ting-a-ling-ling!” The headway ran almost out, and he drew up slowly toward the sidewalk.

“Ship up to back! Ting-a-ling-ling!” His arms straightened and stiffened down his sides.

“Set her back on the stabboard! Ting-a-ling-ling! Chow! ch-chow-wow! Chow!” His right hand, mean-time, describing stately circles—for it was representing a forty-foot wheel.

“Let her go back on the labboard! Ting-a-ling-ling! Chow-ch-chow-chow!” The left hand began to describe circles.

“Stop the stabboard! Ting-a-ling-ling! Stop the labboard! Come ahead on the stabboard! Stop her! Let your outside turn over slow! Ting-a-ling-ling! Chow-ow-ow! Get out that head-line! lively now! Come—out with your spring-line—what’re you about there! Take a turn round that stump with the bight of it! Stand by that stage, now—let her go! Done with the engines, sir! Ting-a-ling-ling! SH’T! S’H’T! SH’T!” (trying the gauge-cocks).

Tom went on whitewashing—paid no attention to the steamboat. Ben stared a moment and then said: “Hi-Yi! You’re up a stump, ain’t you!”

No answer. Tom surveyed his last touch with the eye of an artist, then he gave his brush another gentle sweep and surveyed the result, as before. Ben ranged up alongside of him. Tom’s mouth watered for the apple, but he stuck to his work. Ben said:

“Hello, old chap, you got to work, hey?”

Tom wheeled suddenly and said:[Vi]

“Why, it’s you, Ben! I warn’t noticing.”

“Say—I’m going in a-swimming, I am. Don’t you wish you could? But of course you’d druther work—wouldn’t you? Course you would!”

Tom contemplated the boy a bit, and said:

“What do you call work?”

“Why, ain’t that work?”

Tom resumed his whitewashing, and answered carelessly:

“Well, maybe it is, and maybe it ain’t. All I know, is, it suits Tom Sawyer.”

“Oh come, now, you don’t mean to let on that you like it?”

The brush continued to move.

“Like it? Well, I don’t see why I oughtn’t to like it. Does a boy get a chance to whitewash a fence every day?”

That put the thing in a new light. Ben stopped nibbling his apple. Tom swept his brush daintily back and forth—stepped back to note the effect—added a touch here and there—criticised the effect again—Ben watching every move and getting more and more interested, more and more absorbed. Presently he said:

“Say, Tom, let me whitewash a little.”

Tom considered, was about to consent; but he altered his mind:[Vi]

“No—no—I reckon it wouldn’t hardly do, Ben. You see, Aunt Polly’s awful particular about this fence—right here on the street, you know—but if it was the back fence I wouldn’t mind and she wouldn’t. Yes, she’s awful particular about this fence; it’s got to be done very careful; I reckon there ain’t one boy in a thousand, maybe two thousand, that can do it the way it’s got to be done.”

“No—is that so? Oh come, now—lemme just try. Only just a little—I’d let you, if you was me, Tom.”

“Ben, I’d like to, honest injun; but Aunt Polly—well, Jim wanted to do it, but she wouldn’t let him; Sid wanted to do it, and she wouldn’t let Sid. Now don’t you see how I’m fixed? If you was to tackle this fence and anything was to happen to it—”

“Oh, shucks, I’ll be just as careful. Now lemme try. Say—I’ll give you the core of my apple.”

“Well, here—No, Ben, now don’t. I’m afeard—”

“I’ll give you all of it!”[Vi]

Tom gave up the brush with reluctance in his face, but alacrity in his heart. And while the late steamer Big Missouri worked and sweated in the sun, the retired artist sat on a barrel in the shade close by, dangled his legs, munched his apple, and planned the slaughter of more innocents. There was no lack of material; boys happened along every little while; they came to jeer, but remained to whitewash. By the time Ben was fagged out, Tom had traded the next chance to Billy Fisher for a kite, in good repair; and when he played out, Johnny Miller bought in for a dead rat and a string to swing it with—and so on, and so on, hour after hour. And when the middle of the afternoon came, from being a poor poverty-stricken boy in the morning, Tom was literally rolling in wealth. He had besides the things before mentioned, twelve marbles, part of a jews-harp, a piece of blue bottle-glass to look through, a spool cannon, a key that wouldn’t unlock anything, a fragment of chalk, a glass stopper of a decanter, a tin soldier, a couple of tadpoles, six fire-crackers, a kitten with only one eye, a brass door-knob, a dog-collar—but no dog—the handle of a knife, four pieces of orange-peel, and a dilapidated old window sash.[Vi]

He had had a nice, good, idle time all the while—plenty of company—and the fence had three coats of whitewash on it! If he hadn’t run out of whitewash he would have bankrupted every boy in the village.

Tom said to himself that it was not such a hollow world, after all. He had discovered a great law of human action, without knowing it—namely, that in order to make a man or a boy covet a thing, it is only necessary to make the thing difficult to attain. If he had been a great and wise philosopher, like the writer of this book, he would now have comprehended that Work consists of whatever a body is obliged to do, and that Play consists of whatever a body is not obliged to do. And this would help him to understand why constructing artificial flowers or performing on a tread-mill is work, while rolling ten-pins or climbing Mont Blanc is only amusement. There are wealthy gentlemen in England who drive four-horse passenger-coaches twenty or thirty miles on a daily line, in the summer, because the privilege costs them considerable money; but if they were offered wages for the service, that would turn it into work and then they would resign.

The boy mused awhile over the substantial change which had taken place in his worldly circumstances, and then wended toward headquarters to report.[Vi]

Chapter III

TOM presented himself before Aunt Polly, who was sitting by an open window in a pleasant rearward apartment, which was bedroom, breakfast-room, dining-room, and library, combined. The balmy summer air, the restful quiet, the odor of the flowers, and the drowsing murmur of the bees had had their effect, and she was nodding over her knitting—for she had no company but the cat, and it was asleep in her lap. Her spectacles were propped up on her gray head for safety. She had thought that of course Tom had deserted long ago, and she wondered at seeing him place himself in her power again in this intrepid way. He said: “Mayn’t I go and play now, aunt?”

“What, a’ready? How much have you done?”

“It’s all done, aunt.”

“Tom, don’t lie to me—I can’t bear it.”

“I ain’t, aunt; it is all done.”

Aunt Polly placed small trust in such evidence. She went out to see for herself; and she would have been content to find twenty per cent. of Tom’s statement true. When she found the entire fence white-washed, and not only whitewashed but elaborately coated and recoated, and even a streak added to the ground, her astonishment was almost unspeakable.[Vi]

She said:

“Well, I never! There’s no getting round it, you can work when you’re a mind to, Tom.” And then she diluted the compliment by adding, “But it’s powerful seldom you’re a mind to, I’m bound to say. Well, go ‘long and play; but mind you get back some time in a week, or I’ll tan you.”

She was so overcome by the splendor of his achievement that she took him into the closet and selected a choice apple and delivered it to him, along with an improving lecture upon the added value and flavor a treat took to itself when it came without sin through virtuous effort. And while she closed with a happy Scriptural flourish, he “hooked” a doughnut.

Then he skipped out, and saw Sid just starting up the outside stairway that led to the back rooms on the second floor. Clods were handy and the air was full of them in a twinkling. They raged around Sid like a hail-storm; and before Aunt Polly could collect her surprised faculties and sally to the rescue, six or seven clods had taken personal effect, and Tom was over the fence and gone. There was a gate, but as a general thing he was too crowded for time to make use of it. His soul was at peace, now that he had settled with Sid for calling attention to his black thread and getting him into trouble.[Vi]

Tom skirted the block, and came round into a muddy alley that led by the back of his aunt’s cow-stable. He presently got safely beyond the reach of capture and punishment, and hastened toward the public square of the village, where two “military” companies of boys had met for conflict, according to previous appointment. Tom was General of one of these armies, Joe Harper (a bosom friend) General of the other. These two great commanders did not condescend to fight in person—that being better suited to the still smaller fry—but sat together on an eminence and conducted the field operations by orders delivered through aides-de-camp. Tom’s army won a great victory, after a long and hard-fought battle. Then the dead were counted, prisoners exchanged, the terms of the next disagreement agreed upon, and the day for the necessary battle appointed; after which the armies fell into line and marched away, and Tom turned homeward alone.[Vi]

As he was passing by the house where Jeff Thatcher lived, he saw a new girl in the garden—a lovely little blue-eyed creature with yellow hair plaited into two long-tails, white summer frock and embroidered pan-talettes. The fresh-crowned hero fell without firing a shot. A certain Amy Lawrence vanished out of his heart and left not even a memory of herself behind. He had thought he loved her to distraction; he had regarded his passion as adoration; and behold it was only a poor little evanescent partiality. He had been months winning her; she had confessed hardly a week ago; he had been the happiest and the proudest boy in the world only seven short days, and here in one instant of time she had gone out of his heart like a casual stranger whose visit is done.

He worshipped this new angel with furtive eye, till he saw that she had discovered him; then he pretended he did not know she was present, and began to “show off” in all sorts of absurd boyish ways, in order to win her admiration. He kept up this grotesque foolishness for some time; but by-and-by, while he was in the midst of some dangerous gymnastic performances, he glanced aside and saw that the little girl was wending her way toward the house. Tom came up to the fence and leaned on it, grieving, and hoping she would tarry yet awhile longer. She halted a moment on the steps and then moved toward the door. Tom heaved a great sigh as she put her foot on the threshold. But his face lit up, right away, for she tossed a pansy over the fence a moment before she disappeared.[Vi]

The boy ran around and stopped within a foot or two of the flower, and then shaded his eyes with his hand and began to look down street as if he had discovered something of interest going on in that direction. Presently he picked up a straw and began trying to balance it on his nose, with his head tilted far back; and as he moved from side to side, in his efforts, he edged nearer and nearer toward the pansy; finally his bare foot rested upon it, his pliant toes closed upon it, and he hopped away with the treasure and disappeared round the corner. But only for a minute—only while he could button the flower inside his jacket, next his heart—or next his stomach, possibly, for he was not much posted in anatomy, and not hypercritical, anyway.

He returned, now, and hung about the fence till nightfall, “showing off,” as before; but the girl never exhibited herself again, though Tom comforted himself a little with the hope that she had been near some window, meantime, and been aware of his attentions. Finally he strode home reluctantly, with his poor head full of visions.

All through supper his spirits were so high that his aunt wondered “what had got into the child.” He took a good scolding about clodding Sid, and did not seem to mind it in the least. He tried to steal sugar under his aunt’s very nose, and got his knuckles rapped for it. He said:

“Aunt, you don’t whack Sid when he takes it.”[Vi]

“Well, Sid don’t torment a body the way you do. You’d be always into that sugar if I warn’t watching you.”

Presently she stepped into the kitchen, and Sid, happy in his immunity, reached for the sugar-bowl—a sort of glorying over Tom which was wellnigh unbearable. But Sid’s fingers slipped and the bowl dropped and broke. Tom was in ecstasies. In such ecstasies that he even controlled his tongue and was silent. He said to himself that he would not speak a word, even when his aunt came in, but would sit perfectly still till she asked who did the mischief; and then he would tell, and there would be nothing so good in the world as to see that pet model “catch it.” He was so brimful of exultation that he could hardly hold himself when the old lady came back and stood above the wreck discharging lightnings of wrath from over her spectacles. He said to himself, “Now it’s coming!” And the next instant he was sprawling on the floor! The potent palm was uplifted to strike again when Tom cried out:

“Hold on, now, what ‘er you belting me for?—Sid broke it!”

Aunt Polly paused, perplexed, and Tom looked for healing pity. But when she got her tongue again, she only said:

“Umf! Well, you didn’t get a lick amiss, I reckon. You been into some other audacious mischief when I wasn’t around, like enough.”[Vi]

Then her conscience reproached her, and she yearned to say something kind and loving; but she judged that this would be construed into a confession that she had been in the wrong, and discipline forbade that. So she kept silence, and went about her affairs with a troubled heart. Tom sulked in a corner and exalted his woes. He knew that in her heart his aunt was on her knees to him, and he was morosely gratified by the consciousness of it. He would hang out no signals, he would take notice of none. He knew that a yearning glance fell upon him, now and then, through a film of tears, but he refused recognition of it. He pictured himself lying sick unto death and his aunt bending over him beseeching one little forgiving word, but he would turn his face to the wall, and die with that word unsaid. Ah, how would she feel then? And he pictured himself brought home from the river, dead, with his curls all wet, and his sore heart at rest. How she would throw herself upon him, and how her tears would fall like rain, and her lips pray God to give her back her boy and she would never, never abuse him any more! But he would lie there cold and white and make no sign—a poor little sufferer, whose griefs were at an end. He so worked upon his feelings with the pathos of these dreams, that he had to keep swallowing, he was so like to choke; and his eyes swam in a blur of water, which overflowed when he winked, and ran down and trickled from the end of his nose. And such a luxury to him was this petting of his sorrows, that he could not bear to have any worldly cheeriness or any grating delight intrude upon it; it was too sacred for such contact;[Vi]

And so, presently, when his cousin Mary danced in, all alive with the joy of seeing home again after an age-long visit of one week to the country, he got up and moved in clouds and darkness out at one door as she brought song and sunshine in at the other.

He wandered far from the accustomed haunts of boys, and sought desolate places that were in harmony with his spirit. A log raft in the river invited him, and he seated himself on its outer edge and contemplated the dreary vastness of the stream, wishing, the while, that he could only be drowned, all at once and unconsciously, without undergoing the uncomfortable routine devised by nature. Then he thought of his flower. He got it out, rumpled and wilted, and it mightily increased his dismal felicity. He wondered if she would pity him if she knew? Would she cry, and wish that she had a right to put her arms around his neck and comfort him? Or would she turn coldly away like all the hollow world? This picture brought such an agony of pleasurable suffering that he worked it over and over again in his mind and set it up in new and varied lights, till he wore it threadbare. At last he rose up sighing and departed in the darkness.[Vi]

About half-past nine or ten o’clock he came along the deserted street to where the Adored Unknown lived; he paused a moment; no sound fell upon his listening ear; a candle was casting a dull glow upon the curtain of a second-story window. Was the sacred presence there? He climbed the fence, threaded his stealthy way through the plants, till he stood under that window; he looked up at it long, and with emotion; then he laid him down on the ground under it, disposing himself upon his back, with his hands clasped upon his breast and holding his poor wilted flower. And thus he would die—out in the cold world, with no shelter over his homeless head, no friendly hand to wipe the death-damps from his brow, no loving face to bend pityingly over him when the great agony came. And thus she would see him when she looked out upon the glad morning, and oh! would she drop one little tear upon his poor, lifeless form, would she heave one little sigh to see a bright young life so rudely blighted, so untimely cut down?[Vi]

The window went up, a maid-servant’s discordant voice profaned the holy calm, and a deluge of water drenched the prone martyr’s remains!

The strangling hero sprang up with a relieving snort. There was a whiz as of a missile in the air, mingled with the murmur of a curse, a sound as of shivering glass followed, and a small, vague form went over the fence and shot away in the gloom.

Not long after, as Tom, all undressed for bed, was surveying his drenched garments by the light of a tallow dip, Sid woke up; but if he had any dim idea of making any “references to allusions,” he thought better of it and held his peace, for there was danger in Tom’s eye.

Tom turned in without the added vexation of prayers, and Sid made mental note of the omission.[Vi]

Chapter IV

THE sun rose upon a tranquil world, and beamed down upon the peaceful village like a benediction. Breakfast over, Aunt Polly had family worship: it began with a prayer built from the ground up of solid courses of Scriptural quotations, welded together with a thin mortar of originality; and from the summit of this she delivered a grim chapter of the Mosaic Law, as from Sinai.

Then Tom girded up his loins, so to speak, and went to work to “get his verses.” Sid had learned his lesson days before. Tom bent all his energies to the memorizing of five verses, and he chose part of the Sermon on the Mount, because he could find no verses that were shorter. At the end of half an hour Tom had a vague general idea of his lesson, but no more, for his mind was traversing the whole field of human thought, and his hands were busy with distracting recreations. Mary took his book to hear him recite, and he tried to find his way through the fog:

“Blessed are the—a—a—”

“Poor”—

“Yes—poor; blessed are the poor—a—a—”

“In spirit—”

“In spirit; blessed are the poor in spirit, for they—they—”

“Theirs—”[Vi]

“For theirs. Blessed are the poor in spirit, for theirs is the kingdom of heaven. Blessed are they that mourn, for they—they—”

“Sh—”

“For they—a—”

“S, H, A—”

“For they S, H—Oh, I don’t know what it is!”

“Shall!”

“Oh, shall! for they shall—for they shall—a—a—shall mourn—a—a—blessed are they that shall—they that—a—they that shall mourn, for they shall—a—shall what? Why don’t you tell me, Mary?—what do you want to be so mean for?”

“Oh, Tom, you poor thick-headed thing, I’m not teasing you. I wouldn’t do that. You must go and learn it again. Don’t you be discouraged, Tom, you’ll manage it—and if you do, I’ll give you something ever so nice. There, now, that’s a good boy.”

“All right! What is it, Mary, tell me what it is.”

“Never you mind, Tom. You know if I say it’s nice, it is nice.”

“You bet you that’s so, Mary. All right, I’ll tackle it again.”[Vi]

And he did “tackle it again”—and under the double pressure of curiosity and prospective gain he did it with such spirit that he accomplished a shining success. Mary gave him a brand-new “Barlow” knife worth twelve and a half cents; and the convulsion of delight that swept his system shook him to his foundations. True, the knife would not cut anything, but it was a “sure-enough” Barlow, and there was inconceivable grandeur in that—though where the Western boys ever got the idea that such a weapon could possibly be counterfeited to its injury is an imposing mystery and will always remain so, perhaps. Tom contrived to scarify the cupboard with it, and was arranging to begin on the bureau, when he was called off to dress for Sunday-school.

Mary gave him a tin basin of water and a piece of soap, and he went outside the door and set the basin on a little bench there; then he dipped the soap in the water and laid it down; turned up his sleeves; poured out the water on the ground, gently, and then entered the kitchen and began to wipe his face diligently on the towel behind the door. But Mary removed the towel and said:

“Now ain’t you ashamed, Tom. You mustn’t be so bad. Water won’t hurt you.”[Vi]

Tom was a trifle disconcerted. The basin was refilled, and this time he stood over it a little while, gathering resolution; took in a big breath and began. When he entered the kitchen presently, with both eyes shut and groping for the towel with his hands, an honorable testimony of suds and water was dripping from his face. But when he emerged from the towel, he was not yet satisfactory, for the clean territory stopped short at his chin and his jaws, like a mask; below and beyond this line there was a dark expanse of unirrigated soil that spread downward in front and backward around his neck. Mary took him in hand, and when she was done with him he was a man and a brother, without distinction of color, and his saturated hair was neatly brushed, and its short curls wrought into a dainty and symmetrical general effect. [He privately smoothed out the curls, with labor and difficulty, and plastered his hair close down to his head; for he held curls to be effeminate, and his own filled his life with bitterness.] Then Mary got out a suit of his clothing that had been used only on Sundays during two years—they were simply called his “other clothes”—and so by that we know the size of his wardrobe. The girl “put him to rights” after he had dressed himself; she buttoned his neat roundabout up to his chin, turned his vast shirt collar down over his shoulders, brushed him off and crowned him with his speckled straw hat.[Vi]

He now looked exceedingly improved and uncomfortable. He was fully as uncomfortable as he looked; for there was a restraint about whole clothes and cleanliness that galled him. He hoped that Mary would forget his shoes, but the hope was blighted; she coated them thoroughly with tallow, as was the custom, and brought them out. He lost his temper and said he was always being made to do everything he didn’t want to do. But Mary said, persuasively:

“Please, Tom—that’s a good boy.”

So he got into the shoes snarling. Mary was soon ready, and the three children set out for Sunday-school—a place that Tom hated with his whole heart; but Sid and Mary were fond of it.

Sabbath-school hours were from nine to half-past ten; and then church service. Two of the children always remained for the sermon voluntarily, and the other always remained too—for stronger reasons. The church’s high-backed, uncushioned pews would seat about three hundred persons; the edifice was but a small, plain affair, with a sort of pine board tree-box on top of it for a steeple. At the door Tom dropped back a step and accosted a Sunday-dressed comrade:

“Say, Billy, got a yaller ticket?”

“Yes.”

“What’ll you take for her?”

“What’ll you give?”

“Piece of lickrish and a fish-hook.”

“Less see ‘em.”[Vi]

Tom exhibited. They were satisfactory, and the property changed hands. Then Tom traded a couple of white alleys for three red tickets, and some small trifle or other for a couple of blue ones. He waylaid other boys as they came, and went on buying tickets of various colors ten or fifteen minutes longer. He entered the church, now, with a swarm of clean and noisy boys and girls, proceeded to his seat and started a quarrel with the first boy that came handy. The teacher, a grave, elderly man, interfered; then turned his back a moment and Tom pulled a boy’s hair in the next bench, and was absorbed in his book when the boy turned around; stuck a pin in another boy, presently, in order to hear him say “Ouch!” and got a new reprimand from his teacher. Tom’s whole class were of a pattern—restless, noisy, and troublesome. When they came to recite their lessons, not one of them knew his verses perfectly, but had to be prompted all along. However, they worried through, and each got his reward—in small blue tickets, each with a passage of Scripture on it; each blue ticket was pay for two verses of the recitation. Ten blue tickets equalled a red one, and could be exchanged for it; ten red tickets equalled a yellow one; for ten yellow tickets the superintendent gave a very plainly bound Bible (worth forty cents in those easy times) to the pupil.[Vi]

How many of my readers would have the industry and application to memorize two thousand verses, even for a Dore Bible? And yet Mary had acquired two Bibles in this way—it was the patient work of two years—and a boy of German parentage had won four or five. He once recited three thousand verses without stopping; but the strain upon his mental faculties was too great, and he was little better than an idiot from that day forth—a grievous misfortune for the school, for on great occasions, before company, the superintendent (as Tom expressed it) had always made this boy come out and “spread himself.” Only the older pupils managed to keep their tickets and stick to their tedious work long enough to get a Bible, and so the delivery of one of these prizes was a rare and noteworthy circumstance; the successful pupil was so great and conspicuous for that day that on the spot every scholar’s heart was fired with a fresh ambition that often lasted a couple of weeks. It is possible that Tom’s mental stomach had never really hungered for one of those prizes, but unquestionably his entire being had for many a day longed for the glory and the eclat that came with it.[Vi]

In due course the superintendent stood up in front of the pulpit, with a closed hymn-book in his hand and his forefinger inserted between its leaves, and commanded attention. When a Sunday-school superintendent makes his customary little speech, a hymn-book in the hand is as necessary as is the inevitable sheet of music in the hand of a singer who stands forward on the platform and sings a solo at a concert—though why, is a mystery: for neither the hymn-book nor the sheet of music is ever referred to by the sufferer. This superintendent was a slim creature of thirty-five, with a sandy goatee and short sandy hair; he wore a stiff standing-collar whose upper edge almost reached his ears and whose sharp points curved forward abreast the corners of his mouth—a fence that compelled a straight lookout ahead, and a turning of the whole body when a side view was required; his chin was propped on a spreading cravat which was as broad and as long as a bank-note, and had fringed ends; his boot toes were turned sharply up, in the fashion of the day, like sleigh-runners—an effect patiently and laboriously produced by the young men by sitting with their toes pressed against a wall for hours together. Mr. Walters was very earnest of mien, and very sincere and honest at heart; and he held sacred things and places in such reverence, and so separated them from worldly matters, that unconsciously to himself his Sunday-school voice had acquired a peculiar intonation which was wholly absent on week-days. He began after this fashion:[Vi]

“Now, children, I want you all to sit up just as straight and pretty as you can and give me all your attention for a minute or two. There—that is it. That is the way good little boys and girls should do. I see one little girl who is looking out of the window—I am afraid she thinks I am out there somewhere—perhaps up in one of the trees making a speech to the little birds. [Applausive titter.] I want to tell you how good it makes me feel to see so many bright, clean little faces assembled in a place like this, learning to do right and be good.” And so forth and so on. It is not necessary to set down the rest of the oration. It was of a pattern which does not vary, and so it is familiar to us all.

The latter third of the speech was marred by the resumption of fights and other recreations among certain of the bad boys, and by fidgetings and whisperings that extended far and wide, washing even to the bases of isolated and incorruptible rocks like Sid and Mary. But now every sound ceased suddenly, with the subsidence of Mr. Walters’ voice, and the conclusion of the speech was received with a burst of silent gratitude.[Vi]

A good part of the whispering had been occasioned by an event which was more or less rare—the entrance of visitors: lawyer Thatcher, accompanied by a very feeble and aged man; a fine, portly, middle-aged gentleman with iron-gray hair; and a dignified lady who was doubtless the latter’s wife. The lady was leading a child. Tom had been restless and full of chafings and repinings; conscience-smitten, too—he could not meet Amy Lawrence’s eye, he could not brook her loving gaze. But when he saw this small newcomer his soul was all ablaze with bliss in a moment. The next moment he was “showing off” with all his might—cuffing boys, pulling hair, making faces—in a word, using every art that seemed likely to fascinate a girl and win her applause. His exaltation had but one alloy—the memory of his humiliation in this angel’s garden—and that record in sand was fast washing out, under the waves of happiness that were sweeping over it now.[Vi]

The visitors were given the highest seat of honor, and as soon as Mr. Walters’ speech was finished, he introduced them to the school. The middle-aged man turned out to be a prodigious personage—no less a one than the county judge—altogether the most august creation these children had ever looked upon—and they wondered what kind of material he was made of—and they half wanted to hear him roar, and were half afraid he might, too. He was from Constantinople, twelve miles away—so he had travelled, and seen the world—these very eyes had looked upon the county court-house—which was said to have a tin roof. The awe which these reflections inspired was attested by the impressive silence and the ranks of staring eyes. This was the great Judge Thatcher, brother of their own lawyer. Jeff Thatcher immediately went forward, to be familiar with the great man and be envied by the school. It would have been music to his soul to hear the whisperings:

“Look at him, Jim! He’s a going up there. Say—look! he’s a going to shake hands with him—he is shaking hands with him! By jings, don’t you wish you was Jeff?”[Vi]

Mr. Walters fell to “showing off,” with all sorts of official bustlings and activities, giving orders, delivering judgments, discharging directions here, there, everywhere that he could find a target. The librarian “showed off”—running hither and thither with his arms full of books and making a deal of the splutter and fuss that insect authority delights in. The young lady teachers “showed off”—bending sweetly over pupils that were lately being boxed, lifting pretty warning fingers at bad little boys and patting good ones lovingly. The young gentlemen teachers “showed off” with small scoldings and other little displays of authority and fine attention to discipline—and most of the teachers, of both sexes, found business up at the library, by the pulpit; and it was business that frequently had to be done over again two or three times (with much seeming vexation). The little girls “showed off” in various ways, and the little boys “showed off” with such diligence that the air was thick with paper wads and the murmur of scufflings. And above it all the great man sat and beamed a majestic judicial smile upon all the house, and warmed himself in the sun of his own grandeur—for he was “showing off,” too.[Vi]

There was only one thing wanting to make Mr. Walters’ ecstasy complete, and that was a chance to deliver a Bible-prize and exhibit a prodigy. Several pupils had a few yellow tickets, but none had enough—he had been around among the star pupils inquiring. He would have given worlds, now, to have that German lad back again with a sound mind.

And now at this moment, when hope was dead, Tom Sawyer came forward with nine yellow tickets, nine red tickets, and ten blue ones, and demanded a Bible. This was a thunderbolt out of a clear sky. Walters was not expecting an application from this source for the next ten years. But there was no getting around it—here were the certified checks, and they were good for their face. Tom was therefore elevated to a place with the Judge and the other elect, and the great news was announced from headquarters. It was the most stunning surprise of the decade, and so profound was the sensation that it lifted the new hero up to the judicial one’s altitude, and the school had two marvels to gaze upon in place of one. The boys were all eaten up with envy—but those that suffered the bitterest pangs were those who perceived too late that they themselves had contributed to this hated splendor by trading tickets to Tom for the wealth he had amassed in selling whitewashing privileges. These despised themselves, as being the dupes of a wily fraud, a guileful snake in the grass.[Vi]

The prize was delivered to Tom with as much effusion as the superintendent could pump up under the circumstances; but it lacked somewhat of the true gush, for the poor fellow’s instinct taught him that there was a mystery here that could not well bear the light, perhaps; it was simply preposterous that this boy had warehoused two thousand sheaves of Scriptural wisdom on his premises—a dozen would strain his capacity, without a doubt.

Amy Lawrence was proud and glad, and she tried to make Tom see it in her face—but he wouldn’t look. She wondered; then she was just a grain troubled; next a dim suspicion came and went—came again; she watched; a furtive glance told her worlds—and then her heart broke, and she was jealous, and angry, and the tears came and she hated everybody. Tom most of all (she thought).

Tom was introduced to the Judge; but his tongue was tied, his breath would hardly come, his heart quaked—partly because of the awful greatness of the man, but mainly because he was her parent. He would have liked to fall down and worship him, if it were in the dark. The Judge put his hand on Tom’s head and called him a fine little man, and asked him what his name was. The boy stammered, gasped, and got it out:

“Tom.”

“Oh, no, not Tom—it is—”

“Thomas.”[Vi]

“Ah, that’s it. I thought there was more to it, maybe. That’s very well. But you’ve another one I daresay, and you’ll tell it to me, won’t you?”

“Tell the gentleman your other name, Thomas,” said Walters, “and say sir. You mustn’t forget your manners.”

“Thomas Sawyer—sir.”

“That’s it! That’s a good boy. Fine boy. Fine, manly little fellow. Two thousand verses is a great many—very, very great many. And you never can be sorry for the trouble you took to learn them; for knowledge is worth more than anything there is in the world; it’s what makes great men and good men; you’ll be a great man and a good man yourself, some day, Thomas, and then you’ll look back and say, It’s all owing to the precious Sunday-school privileges of my boyhood—it’s all owing to my dear teachers that taught me to learn—it’s all owing to the good superintendent, who encouraged me, and watched over me, and gave me a beautiful Bible—a splendid elegant Bible—to keep and have it all for my own, always—it’s all owing to right bringing up! That is what you will say, Thomas—and you wouldn’t take any money for those two thousand verses—no indeed you wouldn’t. And now you wouldn’t mind telling me and this lady some of the things you’ve learned—no, I know you wouldn’t—for we are proud of little boys that learn. Now, no doubt you know the names of all the twelve disciples. Won’t you tell us the names of the first two that were appointed?”[Vi]

Tom was tugging at a button-hole and looking sheepish. He blushed, now, and his eyes fell. Mr. Walters’ heart sank within him. He said to himself, it is not possible that the boy can answer the simplest question—why did the Judge ask him? Yet he felt obliged to speak up and say:

“Answer the gentleman, Thomas—don’t be afraid.”

Tom still hung fire.

“Now I know you’ll tell me,” said the lady. “The names of the first two disciples were—”

“David And Goliah!”

Let us draw the curtain of charity over the rest of the scene.[Vi]

Chapter V

ABOUT half-past ten the cracked bell of the small church began to ring, and presently the people began to gather for the morning sermon. The Sunday-school children distributed themselves about the house and occupied pews with their parents, so as to be under supervision. Aunt Polly came, and Tom and Sid and Mary sat with her—Tom being placed next the aisle, in order that he might be as far away from the open window and the seductive outside summer scenes as possible. The crowd filed up the aisles: the aged and needy postmaster, who had seen better days; the mayor and his wife—for they had a mayor there, among other unnecessaries; the justice of the peace; the widow Douglass, fair, smart, and forty, a generous, good-hearted soul and well-to-do, her hill mansion the only palace in the town, and the most hospitable and much the most lavish in the matter of festivities that St. Petersburg could boast; the bent and venerable Major and Mrs. Ward; lawyer Riverson, the new notable from a distance; next the belle of the village, followed by a troop of lawn-clad and ribbon-decked young heart-breakers; then all the young clerks in town in a body—for they had stood in the vestibule sucking their cane-heads, a circling wall of oiled and simpering admirers, till the last girl had run their gantlet; and last of all came the Model Boy, Willie Mufferson, taking as heedful care of his mother as if she were cut glass. He always brought his mother to church, and was the pride of all the matrons.[47]

The boys all hated him, he was so good. And besides, he had been “thrown up to them” so much. His white handkerchief was hanging out of his pocket behind, as usual on Sundays—accidentally. Tom had no handkerchief, and he looked upon boys who had as snobs.

The congregation being fully assembled, now, the bell rang once more, to warn laggards and stragglers, and then a solemn hush fell upon the church which was only broken by the tittering and whispering of the choir in the gallery. The choir always tittered and whispered all through service. There was once a church choir that was not ill-bred, but I have forgotten where it was, now. It was a great many years ago, and I can scarcely remember anything about it, but I think it was in some foreign country.

The minister gave out the hymn, and read it through with a relish, in a peculiar style which was much admired in that part of the country. His voice began on a medium key and climbed steadily up till it reached a certain point, where it bore with strong emphasis upon the topmost word and then plunged down as if from a spring-board:[Vi]

Shall I be car-ri-ed toe the skies, on flow’ry beds of ease,

Whilst others fight to win the prize, and sail thro’ blood-y seas?

He was regarded as a wonderful reader. At church “sociables” he was always called upon to read poetry; and when he was through, the ladies would lift up their hands and let them fall helplessly in their laps, and “wall” their eyes, and shake their heads, as much as to say, “Words cannot express it; it is too beautiful, TOO beautiful for this mortal earth.”

After the hymn had been sung, the Rev. Mr. Sprague turned himself into a bulletin-board, and read off “notices” of meetings and societies and things till it seemed that the list would stretch out to the crack of doom—a queer custom which is still kept up in America, even in cities, away here in this age of abundant newspapers. Often, the less there is to justify a traditional custom, the harder it is to get rid of it.[Vi]

And now the minister prayed. A good, generous prayer it was, and went into details: it pleaded for the church, and the little children of the church; for the other churches of the village; for the village itself; for the county; for the State; for the State officers; for the United States; for the churches of the United States; for Congress; for the President; for the officers of the Government; for poor sailors, tossed by stormy seas; for the oppressed millions groaning under the heel of European monarchies and Oriental despotisms; for such as have the light and the good tidings, and yet have not eyes to see nor ears to hear withal; for the heathen in the far islands of the sea; and closed with a supplication that the words he was about to speak might find grace and favor, and be as seed sown in fertile ground, yielding in time a grateful harvest of good. Amen.

There was a rustling of dresses, and the standing congregation sat down. The boy whose history this book relates did not enjoy the prayer, he only endured it—if he even did that much. He was restive all through it; he kept tally of the details of the prayer, unconsciously—for he was not listening, but he knew the ground of old, and the clergyman’s regular route over it—and when a little trifle of new matter was interlarded, his ear detected it and his whole nature resented it; he considered additions unfair, and scoundrelly.[Vi]

In the midst of the prayer a fly had lit on the back of the pew in front of him and tortured his spirit by calmly rubbing its hands together, embracing its head with its arms, and polishing it so vigorously that it seemed to almost part company with the body, and the slender thread of a neck was exposed to view; scraping its wings with its hind legs and smoothing them to its body as if they had been coat-tails; going through its whole toilet as tranquilly as if it knew it was perfectly safe. As indeed it was; for as sorely as Tom’s hands itched to grab for it they did not dare—he believed his soul would be instantly destroyed if he did such a thing while the prayer was going on. But with the closing sentence his hand began to curve and steal forward; and the instant the “Amen” was out the fly was a prisoner of war. His aunt detected the act and made him let it go.

The minister gave out his text and droned along monotonously through an argument that was so prosy that many a head by and by began to nod—and yet it was an argument that dealt in limitless fire and brimstone and thinned the predestined elect down to a company so small as to be hardly worth the saving. Tom counted the pages of the sermon; after church he always knew how many pages there had been, but he seldom knew anything else about the discourse.[Vi]

However, this time he was really interested for a little while. The minister made a grand and moving picture of the assembling together of the world’s hosts at the millennium when the lion and the lamb should lie down together and a little child should lead them. But the pathos, the lesson, the moral of the great spectacle were lost upon the boy; he only thought of the conspicuousness of the principal character before the on-looking nations; his face lit with the thought, and he said to himself that he wished he could be that child, if it was a tame lion.

Now he lapsed into suffering again, as the dry argument was resumed. Presently he bethought him of a treasure he had and got it out. It was a large black beetle with formidable jaws—a “pinchbug,” he called it. It was in a percussion-cap box. The first thing the beetle did was to take him by the finger. A natural fillip followed, the beetle went floundering into the aisle and lit on its back, and the hurt finger went into the boy’s mouth. The beetle lay there working its helpless legs, unable to turn over. Tom eyed it, and longed for it; but it was safe out of his reach. Other people uninterested in the sermon found relief in the beetle, and they eyed it too. Presently a vagrant poodle dog came idling along, sad at heart, lazy with the summer softness and the quiet, weary of captivity, sighing for change. He spied the beetle; the drooping tail lifted and wagged.[Vi]

He surveyed the prize; walked around it; smelt at it from a safe distance; walked around it again; grew bolder, and took a closer smell; then lifted his lip and made a gingerly snatch at it, just missing it; made another, and another; began to enjoy the diversion; subsided to his stomach with the beetle between his paws, and continued his experiments; grew weary at last, and then indifferent and absent-minded. His head nodded, and little by little his chin descended and touched the enemy, who seized it. There was a sharp yelp, a flirt of the poodle’s head, and the beetle fell a couple of yards away, and lit on its back once more. The neighboring spectators shook with a gentle inward joy, several faces went behind fans and hand-kerchiefs, and Tom was entirely happy. The dog looked foolish, and probably felt so; but there was resentment in his heart, too, and a craving for revenge. So he went to the beetle and began a wary attack on it again; jumping at it from every point of a circle, lighting with his fore-paws within an inch of the creature, making even closer snatches at it with his teeth, and jerking his head till his ears flapped again. But he grew tired once more, after a while; tried to amuse himself with a fly but found no relief; followed an ant around, with his nose close to the floor, and quickly wearied of that; yawned, sighed, forgot the beetle entirely, and sat down on it.[Vi]

Then there was a wild yelp of agony and the poodle went sailing up the aisle; the yelps continued, and so did the dog; he crossed the house in front of the altar; he flew down the other aisle; he crossed before the doors; he clamored up the home-stretch; his anguish grew with his progress, till presently he was but a woolly comet moving in its orbit with the gleam and the speed of light. At last the frantic sufferer sheered from its course, and sprang into its master’s lap; he flung it out of the window, and the voice of distress quickly thinned away and died in the distance.

By this time the whole church was red-faced and suffocating with suppressed laughter, and the sermon had come to a dead standstill. The discourse was resumed presently, but it went lame and halting, all possibility of impressiveness being at an end; for even the gravest sentiments were constantly being received with a smothered burst of unholy mirth, under cover of some remote pew-back, as if the poor parson had said a rarely facetious thing. It was a genuine relief to the whole congregation when the ordeal was over and the benediction pronounced.

Tom Sawyer went home quite cheerful, thinking to himself that there was some satisfaction about divine service when there was a bit of variety in it. He had but one marring thought; he was willing that the dog should play with his pinchbug, but he did not think it was upright in him to carry it off.[Vi]

Chapter VI

MONDAY morning found Tom Sawyer miserable. Monday morning always found him so—because it began another week’s slow suffering in school. He generally began that day with wishing he had had no intervening holiday, it made the going into captivity and fetters again so much more odious.

Tom lay thinking. Presently it occurred to him that he wished he was sick; then he could stay home from school. Here was a vague possibility. He canvassed his system. No ailment was found, and he investigated again. This time he thought he could detect colicky symptoms, and he began to encourage them with considerable hope. But they soon grew feeble, and presently died wholly away. He reflected further. Suddenly he discovered something. One of his upper front teeth was loose. This was lucky; he was about to begin to groan, as a “starter,” as he called it, when it occurred to him that if he came into court with that argument, his aunt would pull it out, and that would hurt. So he thought he would hold the tooth in reserve for the present, and seek further. Nothing offered for some little time, and then he remembered hearing the doctor tell about a certain thing that laid up a patient for two or three weeks and threatened to make him lose a finger. So the boy eagerly drew his sore toe from under the sheet and held it up for inspection. But now he did not know the necessary symptoms. However, it seemed well worth while to chance it, so he fell to groaning with considerable spirit.[Vi]

But Sid slept on unconscious.

Tom groaned louder, and fancied that he began to feel pain in the toe.

No result from Sid.

Tom was panting with his exertions by this time. He took a rest and then swelled himself up and fetched a succession of admirable groans.

Sid snored on.

Tom was aggravated. He said, “Sid, Sid!” and shook him. This course worked well, and Tom began to groan again. Sid yawned, stretched, then brought himself up on his elbow with a snort, and began to stare at Tom. Tom went on groaning. Sid said:

“Tom! Say, Tom!” [No response.] “Here, Tom! TOM! What is the matter, Tom?” And he shook him and looked in his face anxiously.

Tom moaned out:

“Oh, don’t, Sid. Don’t joggle me.”

“Why, what’s the matter, Tom? I must call auntie.”

“No—never mind. It’ll be over by and by, maybe. Don’t call anybody.”

“But I must! Don’t groan so, Tom, it’s awful. How long you been this way?”

“Hours. Ouch! Oh, don’t stir so, Sid, you’ll kill me.”

“Tom, why didn’t you wake me sooner? Oh, Tom, don’t! It makes my flesh crawl to hear you. Tom, what is the matter?”

“I forgive you everything, Sid. [Groan.] Everything you’ve ever done to me. When I’m gone—”

“Oh, Tom, you ain’t dying, are you? Don’t, Tom—oh, don’t. Maybe—”[Vi]

“I forgive everybody, Sid. [Groan.] Tell ‘em so, Sid. And Sid, you give my window-sash and my cat with one eye to that new girl that’s come to town, and tell her—”

But Sid had snatched his clothes and gone. Tom was suffering in reality, now, so handsomely was his imagination working, and so his groans had gathered quite a genuine tone.

Sid flew downstairs and said:

“Oh, Aunt Polly, come! Tom’s dying!”

“Dying!”

“Yes’m. Don’t wait—come quick!”

“Rubbage! I don’t believe it!”

But she fled upstairs, nevertheless, with Sid and Mary at her heels. And her face grew white, too, and her lip trembled. When she reached the bedside she gasped out:

“You, Tom! Tom, what’s the matter with you?”

“Oh, auntie, I’m—”

“What’s the matter with you—what is the matter with you, child?”

“Oh, auntie, my sore toe’s mortified!”

The old lady sank down into a chair and laughed a little, then cried a little, then did both together. This restored her and she said:

“Tom, what a turn you did give me. Now you shut up that nonsense and climb out of this.”

The groans ceased and the pain vanished from the toe. The boy felt a little foolish, and he said:[Vi]

“Aunt Polly, it seemed mortified, and it hurt so I never minded my tooth at all.”

“Your tooth, indeed! What’s the matter with your tooth?”

“One of them’s loose, and it aches perfectly awful.”

“There, there, now, don’t begin that groaning again. Open your mouth. Well—your tooth is loose, but you’re not going to die about that. Mary, get me a silk thread, and a chunk of fire out of the kitchen.”

Tom said:

“Oh, please, auntie, don’t pull it out. It don’t hurt any more. I wish I may never stir if it does. Please don’t, auntie. I don’t want to stay home from school.”

“Oh, you don’t, don’t you? So all this row was because you thought you’d get to stay home from school and go a-fishing? Tom, Tom, I love you so, and you seem to try every way you can to break my old heart with your outrageousness.” By this time the dental instruments were ready. The old lady made one end of the silk thread fast to Tom’s tooth with a loop and tied the other to the bedpost. Then she seized the chunk of fire and suddenly thrust it almost into the boy’s face. The tooth hung dangling by the bedpost, now.

But all trials bring their compensations. As Tom wended to school after breakfast, he was the envy of every boy he met because the gap in his upper row of teeth enabled him to expectorate in a new and admirable way. He gathered quite a following of lads interested in the exhibition; and one that had cut his finger and had been a centre of fascination and homage up to this time, now found himself suddenly without an adherent, and shorn of his glory. His heart was heavy, and he said with a disdain which he did not feel that it wasn’t anything to spit like Tom Sawyer; but another boy said, “Sour grapes!” and he wandered away a dismantled hero.[Vi]

Shortly Tom came upon the juvenile pariah of the village, Huckleberry Finn, son of the town drunkard. Huckleberry was cordially hated and dreaded by all the mothers of the town, because he was idle and lawless and vulgar and bad—and because all their children admired him so, and delighted in his forbidden society, and wished they dared to be like him. Tom was like the rest of the respectable boys, in that he envied Huckleberry his gaudy outcast condition, and was under strict orders not to play with him. So he played with him every time he got a chance. Huckleberry was always dressed in the cast-off clothes of full-grown men, and they were in perennial bloom and fluttering with rags. His hat was a vast ruin with a wide crescent lopped out of its brim; his coat, when he wore one, hung nearly to his heels and had the rearward buttons far down the back; but one suspender supported his trousers; the seat of the trousers bagged low and contained nothing, the fringed legs dragged in the dirt when not rolled up.[Vi]

Huckleberry came and went, at his own free will. He slept on doorsteps in fine weather and in empty hogsheads in wet; he did not have to go to school or to church, or call any being master or obey anybody; he could go fishing or swimming when and where he chose, and stay as long as it suited him; nobody forbade him to fight; he could sit up as late as he pleased; he was always the first boy that went barefoot in the spring and the last to resume leather in the fall; he never had to wash, nor put on clean clothes; he could swear wonderfully. In a word, everything that goes to make life precious that boy had. So thought every harassed, hampered, respectable boy in St. Petersburg.

Tom hailed the romantic outcast:

“Hello, Huckleberry!”

“Hello yourself, and see how you like it.”

“What’s that you got?”

“Dead cat.”

“Lemme see him, Huck. My, he’s pretty stiff. Where’d you get him?”

“Bought him off’n a boy.”

“What did you give?”

“I give a blue ticket and a bladder that I got at the slaughter-house.”

“Where’d you get the blue ticket?”

“Bought it off’n Ben Rogers two weeks ago for a hoop-stick.”

“Say—what is dead cats good for, Huck?”

“Good for? Cure warts with.”[Vi]

“No! Is that so? I know something that’s better.”

“I bet you don’t. What is it?”

“Why, spunk-water.”

“Spunk-water! I wouldn’t give a dern for spunk-water.”

“You wouldn’t, wouldn’t you? D’you ever try it?”

“No, I hain’t. But Bob Tanner did.”

“Who told you so!”

“Why, he told Jeff Thatcher, and Jeff told Johnny Baker, and Johnny told Jim Hollis, and Jim told Ben Rogers, and Ben told a nigger, and the nigger told me. There now!”

“Well, what of it? They’ll all lie. Leastways all but the nigger. I don’t know him. But I never see a nigger that wouldn’t lie. Shucks! Now you tell me how Bob Tanner done it, Huck.”

“Why, he took and dipped his hand in a rotten stump where the rain-water was.”

“In the daytime?”

“Certainly.”

“With his face to the stump?”

“Yes. Least I reckon so.”

“Did he say anything?”

“I don’t reckon he did. I don’t know.”[Vi]

“Aha! Talk about trying to cure warts with spunk-water such a blame fool way as that! Why, that ain’t a-going to do any good. You got to go all by yourself, to the middle of the woods, where you know there’s a spunk-water stump, and just as it’s midnight you back up against the stump and jam your hand in and say:

‘Barley-corn, barley-corn, injun-meal shorts, Spunk-water, spunk-water, swaller these warts,’

and then walk away quick, eleven steps, with your eyes shut, and then turn around three times and walk home without speaking to anybody. Because if you speak the charm’s busted.”

“Well, that sounds like a good way; but that ain’t the way Bob Tanner done.”

“No, sir, you can bet he didn’t, becuz he’s the wartiest boy in this town; and he wouldn’t have a wart on him if he’d knowed how to work spunk-water. I’ve took off thousands of warts off of my hands that way, Huck. I play with frogs so much that I’ve always got considerable many warts. Sometimes I take ‘em off with a bean.”

“Yes, bean’s good. I’ve done that.”

“Have you? What’s your way?”[Vi]

“You take and split the bean, and cut the wart so as to get some blood, and then you put the blood on one piece of the bean and take and dig a hole and bury it ‘bout midnight at the crossroads in the dark of the moon, and then you burn up the rest of the bean. You see that piece that’s got the blood on it will keep drawing and drawing, trying to fetch the other piece to it, and so that helps the blood to draw the wart, and pretty soon off she comes.”

“Yes, that’s it, Huck—that’s it; though when you’re burying it if you say ‘Down bean; off wart; come no more to bother me!’ it’s better. That’s the way Joe Harper does, and he’s been nearly to Coonville and most everywheres. But say—how do you cure ‘em with dead cats?”

“Why, you take your cat and go and get in the grave-yard ‘long about midnight when somebody that was wicked has been buried; and when it’s midnight a devil will come, or maybe two or three, but you can’t see ’em, you can only hear something like the wind, or maybe hear ‘em talk; and when they’re taking that feller away, you heave your cat after ‘em and say:

‘Devil follow corpse, cat follow devil, warts follow cat, I’m done with ye!’ That’ll fetch any wart.”

“Sounds right. D’you ever try it, Huck?”

“No, but old Mother Hopkins told me.”[Vi]

“Well, I reckon it’s so, then. Becuz they say she’s a witch.”

“Say! Why, Tom, I know she is. She witched pap. Pap says so his own self. He come along one day, and he see she was a-witching him, so he took up a rock, and if she hadn’t dodged, he’d a got her. Well, that very night he rolled off’n a shed wher’ he was a layin drunk, and broke his arm.”

“Why, that’s awful. How did he know she was a-witching him?”

“Lord, pap can tell, easy. Pap says when they keep looking at you right stiddy, they’re a-witching you. Specially if they mumble. Becuz when they mumble they’re saying the Lord’s Prayer backards.”

“Say, Hucky, when you going to try the cat?”

“To-night. I reckon they’ll come after old Hoss Williams to-night.”

“But they buried him Saturday. Didn’t they get him Saturday night?”

“Why, how you talk! How could their charms work till midnight?—and then it’s Sunday. Devils don’t slosh around much of a Sunday, I don’t reckon.”

“I never thought of that. That’s so. Lemme go with you?”

“Of course—if you ain’t afeard.”

“Afeard! ‘Tain’t likely. Will you meow?”[Vi]

“Yes—and you meow back, if you get a chance. Last time, you kep’ me a-meowing around till old Hays went to throwing rocks at me and says ‘Dern that cat!’ and so I hove a brick through his window—but don’t you tell.”

“I won’t. I couldn’t meow that night, becuz auntie was watching me, but I’ll meow this time. Say—what’s that?”

“Nothing but a tick.”

“Where’d you get him?”

“Out in the woods.”

“What’ll you take for him?”

“I don’t know. I don’t want to sell him.”

“All right. It’s a mighty small tick, anyway.”

“Oh, anybody can run a tick down that don’t belong to them. I’m satisfied with it. It’s a good enough tick for me.”

“Sho, there’s ticks a plenty. I could have a thousand of ‘em if I wanted to.”

“Well, why don’t you? Becuz you know mighty well you can’t. This is a pretty early tick, I reckon. It’s the first one I’ve seen this year.”

“Say, Huck—I’ll give you my tooth for him.”

“Less see it.”

Tom got out a bit of paper and carefully unrolled it. Huckleberry viewed it wistfully. The temptation was very strong. At last he said:

“Is it genuwyne?”

Tom lifted his lip and showed the vacancy.

“Well, all right,” said Huckleberry, “it’s a trade.”[Vi]

Tom enclosed the tick in the percussion-cap box that had lately been the pinchbug’s prison, and the boys separated, each feeling wealthier than before.

When Tom reached the little isolated frame school-house, he strode in briskly, with the manner of one who had come with all honest speed. He hung his hat on a peg and flung himself into his seat with business-like alacrity. The master, throned on high in his great splint-bottom arm-chair, was dozing, lulled by the drowsy hum of study. The interruption roused him.

“Thomas Sawyer!”

Tom knew that when his name was pronounced in full, it meant trouble.

“Sir!”

“Come up here. Now, sir, why are you late again, as usual?”

Tom was about to take refuge in a lie, when he saw two long tails of yellow hair hanging down a back that he recognized by the electric sympathy of love; and by that form was the only vacant place on the girls’ side of the school-house. He instantly said:

“I stopped to talk with Huckleberry Finn!”

The master’s pulse stood still, and he stared helplessly. The buzz of study ceased. The pupils wondered if this foolhardy boy had lost his mind. The master said:

“You—you did what?”

“Stopped to talk with Huckleberry Finn.”

There was no mistaking the words.[Vi]

“Thomas Sawyer, this is the most astounding confession I have ever listened to. No mere ferule will answer for this offence. Take off your jacket.”

The master’s arm performed until it was tired and the stock of switches notably diminished. Then the order followed:

“Now, sir, go and sit with the girls! And let this be a warning to you.”

The titter that rippled around the room appeared to abash the boy, but in reality that result was caused rather more by his worshipful awe of his unknown idol and the dread pleasure that lay in his high good fortune. He sat down upon the end of the pine bench and the girl hitched herself away from him with a toss of her head. Nudges and winks and whispers traversed the room, but Tom sat still, with his arms upon the long, low desk before him, and seemed to study his book.

By and by attention ceased from him, and the accustomed school murmur rose upon the dull air once more. Presently the boy began to steal furtive glances at the girl. She observed it, “made a mouth” at him and gave him the back of her head for the space of a minute. When she cautiously faced around again, a peach lay before her. She thrust it away. Tom gently put it back. She thrust it away again, but with less animosity. Tom patiently returned it to its place. Then she let it remain. Tom scrawled on his slate, “Please take it—I got more.”[Vi]

The girl glanced at the words, but made no sign. Now the boy began to draw something on the slate, hiding his work with his left hand. For a time the girl refused to notice; but her human curiosity presently began to manifest itself by hardly perceptible signs. The boy worked on, apparently unconscious. The girl made a sort of non-committal attempt to see, but the boy did not betray that he was aware of it. At last she gave in and hesitatingly whispered:

“Let me see it.”

Tom partly uncovered a dismal caricature of a house with two gable ends to it and a corkscrew of smoke issuing from the chimney. Then the girl’s interest began to fasten itself upon the work and she forgot everything else. When it was finished, she gazed a moment, then whispered:

“It’s nice—make a man.”

The artist erected a man in the front yard, that resembled a derrick. He could have stepped over the house; but the girl was not hypercritical; she was satisfied with the monster, and whispered:

“It’s a beautiful man—now make me coming along.”

Tom drew an hour-glass with a full moon and straw limbs to it and armed the spreading fingers with a portentous fan. The girl said:

“It’s ever so nice—I wish I could draw.”

“It’s easy,” whispered Tom, “I’ll learn you.”[Vi]

“Oh, will you? When?”

“At noon. Do you go home to dinner?”

“I’ll stay if you will.”

“Good—that’s a whack. What’s your name?”

“Becky Thatcher. What’s yours? Oh, I know. It’s Thomas Sawyer.”

“That’s the name they lick me by. I’m Tom when I’m good. You call me Tom, will you?”

“Yes.”

Now Tom began to scrawl something on the slate, hiding the words from the girl. But she was not backward this time. She begged to see. Tom said:

“Oh, it ain’t anything.”

“Yes it is.”

“No it ain’t. You don’t want to see.”

“Yes I do, indeed I do. Please let me.”

“You’ll tell.”

“No I won’t—deed and deed and double deed won’t.”

“You won’t tell anybody at all? Ever, as long as you live?”

“No, I won’t ever tell anybody. Now let me.”

“Oh, you don’t want to see!”[Vi]

“Now that you treat me so, I will see.” And she put her small hand upon his and a little scuffle ensued, Tom pretending to resist in earnest but letting his hand slip by degrees till these words were revealed: “I love you.”

“Oh, you bad thing!” And she hit his hand a smart rap, but reddened and looked pleased, nevertheless.

Just at this juncture the boy felt a slow, fateful grip closing on his ear, and a steady lifting impulse. In that wise he was borne across the house and deposited in his own seat, under a peppering fire of giggles from the whole school. Then the master stood over him during a few awful moments, and finally moved away to his throne without saying a word. But although Tom’s ear tingled, his heart was jubilant.

As the school quieted down Tom made an honest effort to study, but the turmoil within him was too great. In turn he took his place in the reading class and made a botch of it; then in the geography class and turned lakes into mountains, mountains into rivers, and rivers into continents, till chaos was come again; then in the spelling class, and got “turned down,” by a succession of mere baby words, till he brought up at the foot and yielded up the pewter medal which he had worn with ostentation for months.[Vi]

Chapter VII

THE harder Tom tried to fasten his mind on his book, the more his ideas wandered. So at last, with a sigh and a yawn, he gave it up. It seemed to him that the noon recess would never come. The air was utterly dead. There was not a breath stirring. It was the sleepiest of sleepy days. The drowsing murmur of the five and twenty studying scholars soothed the soul like the spell that is in the murmur of bees. Away off in the flaming sunshine, Cardiff Hill lifted its soft green sides through a shimmering veil of heat, tinted with the purple of distance; a few birds floated on lazy wing high in the air; no other living thing was visible but some cows, and they were asleep. Tom’s heart ached to be free, or else to have something of interest to do to pass the dreary time. His hand wandered into his pocket and his face lit up with a glow of gratitude that was prayer, though he did not know it. Then furtively the percussion-cap box came out. He released the tick and put him on the long flat desk. The creature probably glowed with a gratitude that amounted to prayer, too, at this moment, but it was premature: for when he started thankfully to travel off, Tom turned him aside with a pin and made him take a new direction.

Tom’s bosom friend sat next him, suffering just as Tom had been, and now he was deeply and gratefully interested in this entertainment in an instant. This bosom friend was Joe Harper. The two boys were sworn friends all the week, and embattled enemies on Saturdays. Joe took a pin out of his lapel and began to assist in exercising the prisoner. The sport grew in interest momently.[Vi]

Soon Tom said that they were interfering with each other, and neither getting the fullest benefit of the tick. So he put Joe’s slate on the desk and drew a line down the middle of it from top to bottom.

“Now,” said he, “as long as he is on your side you can stir him up and I’ll let him alone; but if you let him get away and get on my side, you’re to leave him alone as long as I can keep him from crossing over.”

“All right, go ahead; start him up.”

The tick escaped from Tom, presently, and crossed the equator. Joe harassed him awhile, and then he got away and crossed back again. This change of base occurred often. While one boy was worrying the tick with absorbing interest, the other would look on with interest as strong, the two heads bowed together over the slate, and the two souls dead to all things else. At last luck seemed to settle and abide with Joe. The tick tried this, that, and the other course, and got as excited and as anxious as the boys themselves, but time and again just as he would have victory in his very grasp, so to speak, and Tom’s fingers would be twitching to begin, Joe’s pin would deftly head him off, and keep possession. At last Tom could stand it no longer. The temptation was too strong. So he reached out and lent a hand with his pin. Joe was angry in a moment. Said he:[Vi]

“Tom, you let him alone.”

“I only just want to stir him up a little, Joe.”

“No, sir, it ain’t fair; you just let him alone.”

“Blame it, I ain’t going to stir him much.”

“Let him alone, I tell you.”

“I won’t!”

“You shall—he’s on my side of the line.”

“Look here, Joe Harper, whose is that tick?”

“I don’t care whose tick he is—he’s on my side of the line, and you sha’n’t touch him.”

“Well, I’ll just bet I will, though. He’s my tick and I’ll do what I blame please with him, or die!”

A tremendous whack came down on Tom’s shoulders, and its duplicate on Joe’s; and for the space of two minutes the dust continued to fly from the two jackets and the whole school to enjoy it. The boys had been too absorbed to notice the hush that had stolen upon the school awhile before when the master came tiptoeing down the room and stood over them. He had contemplated a good part of the performance before he contributed his bit of variety to it.

When school broke up at noon, Tom flew to Becky Thatcher, and whispered in her ear:

“Put on your bonnet and let on you’re going home; and when you get to the corner, give the rest of ‘em the slip, and turn down through the lane and come back. I’ll go the other way and come it over ‘em the same way.”[Vi]

So the one went off with one group of scholars, and the other with another. In a little while the two met at the bottom of the lane, and when they reached the school they had it all to themselves. Then they sat together, with a slate before them, and Tom gave Becky the pencil and held her hand in his, guiding it, and so created another surprising house. When the interest in art began to wane, the two fell to talking. Tom was swimming in bliss. He said:

“Do you love rats?”

“No! I hate them!”

“Well, I do, too—live ones. But I mean dead ones, to swing round your head with a string.”

“No, I don’t care for rats much, anyway. What I like is chewing-gum.”

“Oh, I should say so! I wish I had some now.”

“Do you? I’ve got some. I’ll let you chew it awhile, but you must give it back to me.”

That was agreeable, so they chewed it turn about, and dangled their legs against the bench in excess of contentment.

“Was you ever at a circus?” said Tom.

“Yes, and my pa’s going to take me again some time, if I’m good.”

“I been to the circus three or four times—lots of times. Church ain’t shucks to a circus. There’s things going on at a circus all the time. I’m going to be a clown in a circus when I grow up.”[Vi]

“Oh, are you! That will be nice. They’re so lovely, all spotted up.”

“Yes, that’s so. And they get slathers of money—most a dollar a day, Ben Rogers says. Say, Becky, was you ever engaged?”

“What’s that?”

“Why, engaged to be married.”

“No.”

“Would you like to?”

“I reckon so. I don’t know. What is it like?”

“Like? Why it ain’t like anything. You only just tell a boy you won’t ever have anybody but him, ever ever ever, and then you kiss and that’s all. Anybody can do it.”

“Kiss? What do you kiss for?”

“Why, that, you know, is to—well, they always do that.”

“Everybody?”

“Why, yes, everybody that’s in love with each other. Do you remember what I wrote on the slate?”

“Ye—yes.”

“What was it?”

“I sha’n’t tell you.”

“Shall I tell you?”

“Ye—yes—but some other time.”

“No, now.”

“No, not now—to-morrow.”

“Oh, no, now. Please, Becky—I’ll whisper it, I’ll whisper it ever so easy.”[Vi]

Becky hesitating, Tom took silence for consent, and passed his arm about her waist and whispered the tale ever so softly, with his mouth close to her ear. And then he added:

“Now you whisper it to me—just the same.”

She resisted, for a while, and then said:

“You turn your face away so you can’t see, and then I will. But you mustn’t ever tell anybody—will you, Tom? Now you won’t, will you?”

“No, indeed, indeed I won’t. Now, Becky.”

He turned his face away. She bent timidly around till her breath stirred his curls and whispered, “I—love—you!”

Then she sprang away and ran around and around the desks and benches, with Tom after her, and took refuge in a corner at last, with her little white apron to her face. Tom clasped her about her neck and pleaded:

“Now, Becky, it’s all done—all over but the kiss. Don’t you be afraid of that—it ain’t anything at all. Please, Becky.” And he tugged at her apron and the hands.

By and by she gave up, and let her hands drop; her face, all glowing with the struggle, came up and submitted. Tom kissed the red lips and said:

“Now it’s all done, Becky. And always after this, you know, you ain’t ever to love anybody but me, and you ain’t ever to marry anybody but me, ever never and forever. Will you?”[Vi]

“No, I’ll never love anybody but you, Tom, and I’ll never marry anybody but you—and you ain’t to ever marry anybody but me, either.”

“Certainly. Of course. That’s part of it. And always coming to school or when we’re going home, you’re to walk with me, when there ain’t anybody looking—and you choose me and I choose you at parties, because that’s the way you do when you’re engaged.”

“It’s so nice. I never heard of it before.”

“Oh, it’s ever so gay! Why, me and Amy Lawrence—”

The big eyes told Tom his blunder and he stopped, confused.

“Oh, Tom! Then I ain’t the first you’ve ever been engaged to!”

The child began to cry. Tom said:

“Oh, don’t cry, Becky, I don’t care for her any more.”

“Yes, you do, Tom—you know you do.”

Tom tried to put his arm about her neck, but she pushed him away and turned her face to the wall, and went on crying. Tom tried again, with soothing words in his mouth, and was repulsed again. Then his pride was up, and he strode away and went outside. He stood about, restless and uneasy, for a while, glancing at the door, every now and then, hoping she would repent and come to find him. But she did not. Then he began to feel badly and fear that he was in the wrong. It was a hard struggle with him to make new advances, now, but he nerved himself to it and entered.[Vi]

She was still standing back there in the corner, sobbing, with her face to the wall. Tom’s heart smote him. He went to her and stood a moment, not knowing exactly how to proceed. Then he said hesitatingly:

“Becky, I—I don’t care for anybody but you.”

No reply—but sobs.

“Becky”—pleadingly. “Becky, won’t you say something?”

More sobs.

Tom got out his chiefest jewel, a brass knob from the top of an andiron, and passed it around her so that she could see it, and said:

“Please, Becky, won’t you take it?”

She struck it to the floor. Then Tom marched out of the house and over the hills and far away, to return to school no more that day. Presently Becky began to suspect. She ran to the door; he was not in sight; she flew around to the play-yard; he was not there. Then she called:

“Tom! Come back, Tom!”

She listened intently, but there was no answer. She had no companions but silence and loneliness. So she sat down to cry again and upbraid herself; and by this time the scholars began to gather again, and she had to hide her griefs and still her broken heart and take up the cross of a long, dreary, aching afternoon, with none among the strangers about her to exchange sorrows with.[Vi]

Chapter VIII

TOM dodged hither and thither through lanes until he was well out of the track of returning scholars, and then fell into a moody jog. He crossed a small “branch” two or three times, because of a prevailing juvenile superstition that to cross water baffled pursuit. Half an hour later he was disappearing behind the Douglas mansion on the summit of Cardiff Hill, and the school-house was hardly distinguishable away off in the valley behind him. He entered a dense wood, picked his pathless way to the centre of it, and sat down on a mossy spot under a spreading oak. There was not even a zephyr stirring; the dead noonday heat had even stilled the songs of the birds; nature lay in a trance that was broken by no sound but the occasional far-off hammering of a wood-pecker, and this seemed to render the pervading silence and sense of loneliness the more profound. The boy’s soul was steeped in melancholy; his feelings were in happy accord with his surroundings. He sat long with his elbows on his knees and his chin in his hands, meditating. It seemed to him that life was but a trouble, at best, and he more than half envied Jimmy Hodges, so lately released; it must be very peaceful, he thought, to lie and slumber and dream forever and ever, with the wind whispering through the trees and caressing the grass and the flowers over the grave, and nothing to bother and grieve about, ever any more. If he only had a clean Sunday-school record he could be willing to go, and be done with it all.[79]

Now as to this girl. What had he done? Nothing. He had meant the best in the world, and been treated like a dog—like a very dog. She would be sorry some day—maybe when it was too late. Ah, if he could only die temporarily!

But the elastic heart of youth cannot be compressed into one constrained shape long at a time. Tom presently began to drift insensibly back into the concerns of this life again. What if he turned his back, now, and disappeared mysteriously? What if he went away—ever so far away, into unknown countries beyond the seas—and never came back any more! How would she feel then! The idea of being a clown recurred to him now, only to fill him with disgust. For frivolity and jokes and spotted tights were an offense, when they intruded themselves upon a spirit that was exalted into the vague august realm of the romantic. No, he would be a soldier, and return after long years, all war-worn and illustrious. No—better still, he would join the Indians, and hunt buffaloes and go on the warpath in the mountain ranges and the trackless great plains of the Far West, and away in the future come back a great chief, bristling with feathers, hideous with paint, and prance into Sunday-school, some drowsy summer morning, with a blood-curdling war-whoop, and sear the eyeballs of all his companions with unappeasable envy.[Vi]

But no, there was something gaudier even than this. He would be a pirate! That was it! now his future lay plain before him, and glowing with unimaginable splendor. How his name would fill the world, and make people shudder! How gloriously he would go plowing the dancing seas, in his long, low, black-hulled racer, the Spirit of the Storm, with his grisly flag flying at the fore! And at the zenith of his fame, how he would suddenly appear at the old village and stalk into church, brown and weather-beaten, in his black velvet doublet and trunks, his great jack-boots, his crimson sash, his belt bristling with horse-pistols, his crime-rusted cutlass at his side, his slouch hat with waving plumes, his black flag unfurled, with the skull and crossbones on it, and hear with swelling ecstasy the whisperings, “It’s Tom Sawyer the Pirate!—the Black Avenger of the Spanish Main!”

Yes, it was settled; his career was determined. He would run away from home and enter upon it. He would start the very next morning. Therefore he must now begin to get ready. He would collect his resources together. He went to a rotten log near at hand and began to dig under one end of it with his Barlow knife. He soon struck wood that sounded hollow. He put his hand there and uttered this incantation impressively:

“What hasn’t come here, come! What’s here, stay here!”[Vi]

Then he scraped away the dirt, and exposed a pine shingle. He took it up and disclosed a shapely little treasure-house whose bottom and sides were of shingles. In it lay a marble. Tom’s astonishment was bound-less! He scratched his head with a perplexed air, and said:

“Well, that beats anything!”

Then he tossed the marble away pettishly, and stood cogitating. The truth was, that a superstition of his had failed, here, which he and all his comrades had always looked upon as infallible. If you buried a marble with certain necessary incantations, and left it alone a fortnight, and then opened the place with the incantation he had just used, you would find that all the marbles you had ever lost had gathered themselves together there, meantime, no matter how widely they had been separated. But now, this thing had actually and unquestionably failed. Tom’s whole structure of faith was shaken to its foundations. He had many a time heard of this thing succeeding but never of its failing before. It did not occur to him that he had tried it several times before, himself, but could never find the hiding-places afterward. He puzzled over the matter some time, and finally decided that some witch had interfered and broken the charm. He thought he would satisfy himself on that point; so he searched around till he found a small sandy spot with a little funnel-shaped depression in it. He laid himself down and put his mouth close to this depression and called—

“Doodle-bug, doodle-bug, tell me what I want to know! Doodle-bug, doodle-bug, tell me what I want to know!”

The sand began to work, and presently a small black bug appeared for a second and then darted under again in a fright.[Vi]

“He dasn’t tell! So it was a witch that done it. I just knowed it.”

He well knew the futility of trying to contend against witches, so he gave up discouraged. But it occurred to him that he might as well have the marble he had just thrown away, and therefore he went and made a patient search for it. But he could not find it. Now he went back to his treasure-house and carefully placed himself just as he had been standing when he tossed the marble away; then he took another marble from his pocket and tossed it in the same way, saying:

“Brother, go find your brother!”

He watched where it stopped, and went there and looked. But it must have fallen short or gone too far; so he tried twice more. The last repetition was successful. The two marbles lay within a foot of each other.

Just here the blast of a toy tin trumpet came faintly down the green aisles of the forest. Tom flung off his jacket and trousers, turned a suspender into a belt, raked away some brush behind the rotten log, disclosing a rude bow and arrow, a lath sword and a tin trumpet, and in a moment had seized these things and bounded away, barelegged, with fluttering shirt. He presently halted under a great elm, blew an answering blast, and then began to tiptoe and look warily out, this way and that. He said cautiously—to an imaginary company:

“Hold, my merry men! Keep hid till I blow.”

Now appeared Joe Harper, as airily clad and elaborately armed as Tom. Tom called:[Vi]

“Hold! Who comes here into Sherwood Forest without my pass?”

“Guy of Guisborne wants no man’s pass. Who art thou that—that—”

“Dares to hold such language,” said Tom, prompting—for they talked “by the book,” from memory.

“Who art thou that dares to hold such language?”

“I, indeed! I am Robin Hood, as thy caitiff carcase soon shall know.”

“Then art thou indeed that famous outlaw? Right gladly will I dispute with thee the passes of the merry wood. Have at thee!”

They took their lath swords, dumped their other traps on the ground, struck a fencing attitude, foot to foot, and began a grave, careful combat, “two up and two down.” Presently Tom said:

“Now, if you’ve got the hang, go it lively!”

So they “went it lively,” panting and perspiring with the work. By and by Tom shouted:

“Fall! fall! Why don’t you fall?”

“I sha’n’t! Why don’t you fall yourself? You’re getting the worst of it.”

“Why, that ain’t anything. I can’t fall; that ain’t the way it is in the book. The book says, ‘Then with one back-handed stroke he slew poor Guy of Guisborne.’ You’re to turn around and let me hit you in the back.”[Vi]

There was no getting around the authorities, so Joe turned, received the whack and fell.

“Now,” said Joe, getting up, “you got to let me kill you. That’s fair.”

“Why, I can’t do that, it ain’t in the book.”

“Well, it’s blamed mean—that’s all.”

“Well, say, Joe, you can be Friar Tuck or Much the miller’s son, and lam me with a quarter-staff; or I’ll be the Sheriff of Nottingham and you be Robin Hood a little while and kill me.”

This was satisfactory, and so these adventures were carried out. Then Tom became Robin Hood again, and was allowed by the treacherous nun to bleed his strength away through his neglected wound. And at last Joe, representing a whole tribe of weeping outlaws, dragged him sadly forth, gave his bow into his feeble hands, and Tom said, “Where this arrow falls, there bury poor Robin Hood under the greenwood tree.” Then he shot the arrow and fell back and would have died, but he lit on a nettle and sprang up too gaily for a corpse.

The boys dressed themselves, hid their accoutrements, and went off grieving that there were no outlaws any more, and wondering what modern civilization could claim to have done to compensate for their loss. They said they would rather be outlaws a year in Sherwood Forest than President of the United States forever.[Vi]

Chapter IX

AT half-past nine, that night, Tom and Sid were sent to bed, as usual. They said their prayers, and Sid was soon asleep. Tom lay awake and waited, in restless impatience. When it seemed to him that it must be nearly daylight, he heard the clock strike ten! This was despair. He would have tossed and fidgeted, as his nerves demanded, but he was afraid he might wake Sid. So he lay still, and stared up into the dark. Everything was dismally still. By and by, out of the stillness, little, scarcely perceptible noises began to emphasize themselves. The ticking of the clock began to bring itself into notice. Old beams began to crack mysteriously. The stairs creaked faintly. Evidently spirits were abroad. A measured, muffled snore issued from Aunt Polly’s chamber. And now the tiresome chirping of a cricket that no human ingenuity could locate, began. Next the ghastly ticking of a death-watch in the wall at the bed’s head made Tom shudder—it meant that somebody’s days were numbered. Then the howl of a far-off dog rose on the night air, and was answered by a fainter howl from a remoter distance. Tom was in an agony. At last he was satisfied that time had ceased and eternity begun; he began to doze, in spite of himself; the clock chimed eleven, but he did not hear it. And then there came, mingling with his half-formed dreams, a most melancholy caterwauling. The raising of a neighboring window disturbed him.[86]

A cry of “Scat! you devil!” and the crash of an empty bottle against the back of his aunt’s woodshed brought him wide awake, and a single minute later he was dressed and out of the window and creeping along the roof of the “ell” on all fours. He “meow’d” with caution once or twice, as he went; then jumped to the roof of the woodshed and thence to the ground. Huckleberry Finn was there, with his dead cat. The boys moved off and disappeared in the gloom. At the end of half an hour they were wading through the tall grass of the graveyard.

It was a graveyard of the old-fashioned Western kind. It was on a hill, about a mile and a half from the village. It had a crazy board fence around it, which leaned inward in places, and outward the rest of the time, but stood upright nowhere. Grass and weeds grew rank over the whole cemetery. All the old graves were sunken in, there was not a tombstone on the place; round-topped, worm-eaten boards staggered over the graves, leaning for support and finding none. “Sacred to the memory of” So-and-So had been painted on them once, but it could no longer have been read, on the most of them, now, even if there had been light.

A faint wind moaned through the trees, and Tom feared it might be the spirits of the dead, complaining at being disturbed. The boys talked little, and only under their breath, for the time and the place and the pervading solemnity and silence oppressed their spirits. They found the sharp new heap they were seeking, and ensconced themselves within the protection of three great elms that grew in a bunch within a few feet of the grave.[Vi]

Then they waited in silence for what seemed a long time. The hooting of a distant owl was all the sound that troubled the dead stillness. Tom’s reflections grew oppressive. He must force some talk. So he said in a whisper:

“Hucky, do you believe the dead people like it for us to be here?”

Huckleberry whispered:

“I wisht I knowed. It’s awful solemn like, ain’t it?”

“I bet it is.”

There was a considerable pause, while the boys canvassed this matter inwardly. Then Tom whispered:

“Say, Hucky—do you reckon Hoss Williams hears us talking?”

“O’ course he does. Least his sperrit does.”

Tom, after a pause:

“I wish I’d said Mister Williams. But I never meant any harm. Everybody calls him Hoss.”

“A body can’t be too partic’lar how they talk ‘bout these-yer dead people, Tom.”

This was a damper, and conversation died again.

Presently Tom seized his comrade’s arm and said:

“Sh!”

“What is it, Tom?” And the two clung together with beating hearts.

“Sh! There ‘tis again! Didn’t you hear it?”

“I—”[Vi]

“There! Now you hear it.”

“Lord, Tom, they’re coming! They’re coming, sure. What’ll we do?”

“I dono. Think they’ll see us?”

“Oh, Tom, they can see in the dark, same as cats. I wisht I hadn’t come.”

“Oh, don’t be afeard. I don’t believe they’ll bother us. We ain’t doing any harm. If we keep perfectly still, maybe they won’t notice us at all.”

“I’ll try to, Tom, but, Lord, I’m all of a shiver.”

“Listen!”

The boys bent their heads together and scarcely breathed. A muffled sound of voices floated up from the far end of the graveyard.

“Look! See there!” whispered Tom. “What is it?”

“It’s devil-fire. Oh, Tom, this is awful.”

Some vague figures approached through the gloom, swinging an old-fashioned tin lantern that freckled the ground with innumerable little spangles of light. Presently Huckleberry whispered with a shudder:

“It’s the devils sure enough. Three of ‘em! Lordy, Tom, we’re goners! Can you pray?”

“I’ll try, but don’t you be afeard. They ain’t going to hurt us. ‘Now I lay me down to sleep, I—’”

“Sh!”

“What is it, Huck?”

“They’re humans! One of ‘em is, anyway. One of ‘em’s old Muff Potter’s voice.”

“No—’tain’t so, is it?”[Vi]

“I bet I know it. Don’t you stir nor budge. He ain’t sharp enough to notice us. Drunk, the same as usual, likely—blamed old rip!”

“All right, I’ll keep still. Now they’re stuck. Can’t find it. Here they come again. Now they’re hot. Cold again. Hot again. Red hot! They’re p’inted right, this time. Say, Huck, I know another o’ them voices; it’s Injun Joe.”

“That’s so—that murderin’ half-breed! I’d druther they was devils a dern sight. What kin they be up to?”

The whisper died wholly out, now, for the three men had reached the grave and stood within a few feet of the boys’ hiding-place.

“Here it is,” said the third voice; and the owner of it held the lantern up and revealed the face of young Doctor Robinson.

Potter and Injun Joe were carrying a handbarrow with a rope and a couple of shovels on it. They cast down their load and began to open the grave. The doctor put the lantern at the head of the grave and came and sat down with his back against one of the elm trees. He was so close the boys could have touched him.

“Hurry, men!” he said, in a low voice; “the moon might come out at any moment.”[Vi]

They growled a response and went on digging. For some time there was no noise but the grating sound of the spades discharging their freight of mould and gravel. It was very monotonous. Finally a spade struck upon the coffin with a dull woody accent, and within another minute or two the men had hoisted it out on the ground. They pried off the lid with their shovels, got out the body and dumped it rudely on the ground. The moon drifted from behind the clouds and exposed the pallid face. The barrow was got ready and the corpse placed on it, covered with a blanket, and bound to its place with the rope. Potter took out a large spring-knife and cut off the dangling end of the rope and then said:

“Now the cussed thing’s ready, Sawbones, and you’ll just out with another five, or here she stays.”

“That’s the talk!” said Injun Joe.

“Look here, what does this mean?” said the doctor. “You required your pay in advance, and I’ve paid you.”

“Yes, and you done more than that,” said Injun Joe, approaching the doctor, who was now standing. “Five years ago you drove me away from your father’s kitchen one night, when I come to ask for something to eat, and you said I warn’t there for any good; and when I swore I’d get even with you if it took a hundred years, your father had me jailed for a vagrant. Did you think I’d forget? The Injun blood ain’t in me for nothing. And now I’ve got you, and you got to settle, you know!”

He was threatening the doctor, with his fist in his face, by this time. The doctor struck out suddenly and stretched the ruffian on the ground. Potter dropped his knife, and exclaimed:[Vi]

“Here, now, don’t you hit my pard!” and the next moment he had grappled with the doctor and the two were struggling with might and main, trampling the grass and tearing the ground with their heels. Injun Joe sprang to his feet, his eyes flaming with passion, snatched up Potter’s knife, and went creeping, catlike and stooping, round and round about the combatants, seeking an opportunity. All at once the doctor flung himself free, seized the heavy headboard of Williams’ grave and felled Potter to the earth with it—and in the same instant the half-breed saw his chance and drove the knife to the hilt in the young man’s breast. He reeled and fell partly upon Potter, flooding him with his blood, and in the same moment the clouds blotted out the dreadful spectacle and the two frightened boys went speeding away in the dark.

Presently, when the moon emerged again, Injun Joe was standing over the two forms, contemplating them. The doctor murmured inarticulately, gave a long gasp or two and was still. The half-breed muttered:

“That score is settled—damn you.”

Then he robbed the body. After which he put the fatal knife in Potter’s open right hand, and sat down on the dismantled coffin. Three—four—five minutes passed, and then Potter began to stir and moan. His hand closed upon the knife; he raised it, glanced at it, and let it fall, with a shudder. Then he sat up, pushing the body from him, and gazed at it, and then around him, confusedly. His eyes met Joe’s.

“Lord, how is this, Joe?” he said.

“It’s a dirty business,” said Joe, without moving.

“What did you do it for?”

“I! I never done it!”[Vi]

“Look here! That kind of talk won’t wash.”

Potter trembled and grew white.

“I thought I’d got sober. I’d no business to drink to-night. But it’s in my head yet—worse’n when we started here. I’m all in a muddle; can’t recollect anything of it, hardly. Tell me, Joe—honest, now, old feller—did I do it? Joe, I never meant to—’pon my soul and honor, I never meant to, Joe. Tell me how it was, Joe. Oh, it’s awful—and him so young and promising.”

“Why, you two was scuffling, and he fetched you one with the headboard and you fell flat; and then up you come, all reeling and staggering like, and snatched the knife and jammed it into him, just as he fetched you another awful clip—and here you’ve laid, as dead as a wedge til now.”

“Oh, I didn’t know what I was a-doing. I wish I may die this minute if I did. It was all on account of the whiskey and the excitement, I reckon. I never used a weepon in my life before, Joe. I’ve fought, but never with weepons. They’ll all say that. Joe, don’t tell! Say you won’t tell, Joe—that’s a good feller. I always liked you, Joe, and stood up for you, too. Don’t you remember? You won’t tell, will you, Joe?” And the poor creature dropped on his knees before the stolid murderer, and clasped his appealing hands.[Vi]

“No, you’ve always been fair and square with me, Muff Potter, and I won’t go back on you. There, now, that’s as fair as a man can say.”

“Oh, Joe, you’re an angel. I’ll bless you for this the longest day I live.” And Potter began to cry.

“Come, now, that’s enough of that. This ain’t any time for blubbering. You be off yonder way and I’ll go this. Move, now, and don’t leave any tracks behind you.”

Potter started on a trot that quickly increased to a run. The half-breed stood looking after him. He muttered:

“If he’s as much stunned with the lick and fuddled with the rum as he had the look of being, he won’t think of the knife till he’s gone so far he’ll be afraid to come back after it to such a place by himself—chicken-heart!”

Two or three minutes later the murdered man, the blanketed corpse, the lidless coffin, and the open grave were under no inspection but the moon’s. The stillness was complete again, too.[Vi]

Chapter X

THE two boys flew on and on, toward the village, speechless with horror. They glanced backward over their shoulders from time to time, apprehensively, as if they feared they might be followed. Every stump that started up in their path seemed a man and an enemy, and made them catch their breath; and as they sped by some outlying cottages that lay near the village, the barking of the aroused watch-dogs seemed to give wings to their feet.

“If we can only get to the old tannery before we break down!” whispered Tom, in short catches between breaths. “I can’t stand it much longer.”

Huckleberry’s hard pantings were his only reply, and the boys fixed their eyes on the goal of their hopes and bent to their work to win it. They gained steadily on it, and at last, breast to breast, they burst through the open door and fell grateful and exhausted in the sheltering shadows beyond. By and by their pulses slowed down, and Tom whispered:

“Huckleberry, what do you reckon’ll come of this?”

“If Doctor Robinson dies, I reckon hanging’ll come of it.”

“Do you though?”

“Why, I know it, Tom.”

Tom thought a while, then he said:

“Who’ll tell? We?”

“What are you talking about? S’pose something happened and Injun Joe didn’t hang? Why, he’d kill us some time or other, just as dead sure as we’re a laying here.”

“That’s just what I was thinking to myself, Huck.”

“If anybody tells, let Muff Potter do it, if he’s fool enough. He’s generally drunk enough.”[Vi]

Tom said nothing—went on thinking. Presently he whispered:

“Huck, Muff Potter don’t know it. How can he tell?”

“What’s the reason he don’t know it?”

“Because he’d just got that whack when Injun Joe done it. D’you reckon he could see anything? D’you reckon he knowed anything?”

“By hokey, that’s so, Tom!”

“And besides, look-a-here—maybe that whack done for him!”

“No, ’taint likely, Tom. He had liquor in him; I could see that; and besides, he always has. Well, when pap’s full, you might take and belt him over the head with a church and you couldn’t phase him. He says so, his own self. So it’s the same with Muff Potter, of course. But if a man was dead sober, I reckon maybe that whack might fetch him; I dono.”

After another reflective silence, Tom said:

“Hucky, you sure you can keep mum?”

“Tom, we got to keep mum. You know that. That Injun devil wouldn’t make any more of drownding us than a couple of cats, if we was to squeak ‘bout this and they didn’t hang him. Now, look-a-here, Tom, less take and swear to one another—that’s what we got to do—swear to keep mum.”

“I’m agreed. It’s the best thing. Would you just hold hands and swear that we—”[Vi]

“Oh no, that wouldn’t do for this. That’s good enough for little rubbishy common things—specially with gals, cuz they go back on you anyway, and blab if they get in a huff—but there orter be writing ‘bout a big thing like this. And blood.”

Tom’s whole being applauded this idea. It was deep, and dark, and awful; the hour, the circumstances, the surroundings, were in keeping with it. He picked up a clean pine shingle that lay in the moon-light, took a little fragment of “red keel” out of his pocket, got the moon on his work, and painfully scrawled these lines, emphasizing each slow down-stroke by clamping his tongue between his teeth, and letting up the pressure on the up-strokes. [See next page.]

“Huck Finn and Tom Sawyer swears they will keep mum about This and They wish They may Drop down dead in Their Tracks if They ever Tell and Rot.”

Huckleberry was filled with admiration of Tom’s facility in writing, and the sublimity of his language. He at once took a pin from his lapel and was going to prick his flesh, but Tom said:

“Hold on! Don’t do that. A pin’s brass. It might have verdigrease on it.”

“What’s verdigrease?”

“It’s p’ison. That’s what it is. You just swaller some of it once—you’ll see.”[Vi]

So Tom unwound the thread from one of his needles, and each boy pricked the ball of his thumb and squeezed out a drop of blood. In time, after many squeezes, Tom managed to sign his initials, using the ball of his little finger for a pen. Then he showed Huckleberry how to make an H and an F, and the oath was complete. They buried the shingle close to the wall, with some dismal ceremonies and incantations, and the fetters that bound their tongues were considered to be locked and the key thrown away.

A figure crept stealthily through a break in the other end of the ruined building, now, but they did not notice it.

“Tom,” whispered Huckleberry, “does this keep us from ever telling—always?”

“Of course it does. It don’t make any difference what happens, we got to keep mum. We’d drop down dead—don’t you know that?”

“Yes, I reckon that’s so.”

They continued to whisper for some little time. Presently a dog set up a long, lugubrious howl just outside—within ten feet of them. The boys clasped each other suddenly, in an agony of fright.

“Which of us does he mean?” gasped Huckleberry.

“I dono—peep through the crack. Quick!”

“No, you, Tom!”

“I can’t—I can’t do it, Huck!”

“Please, Tom. There ‘tis again!”[Vi]

“Oh, lordy, I’m thankful!” whispered Tom. “I know his voice. It’s Bull Harbison.” (If Mr. Harbison owned a slave named Bull, Tom would have spoken of him as “Harbison’s Bull,” but a son or a dog of that name was “Bull Harbison.”)

“Oh, that’s good—I tell you, Tom, I was most scared to death; I’d a bet anything it was a stray dog.”

The dog howled again. The boys’ hearts sank once more.

“Oh, my! that ain’t no Bull Harbison!” whispered Huckleberry. “Do, Tom!”

Tom, quaking with fear, yielded, and put his eye to the crack. His whisper was hardly audible when he said:

“Oh, Huck, its a stray dog!”

“Quick, Tom, quick! Who does he mean?”

“Huck, he must mean us both—we’re right together.”

“Oh, Tom, I reckon we’re goners. I reckon there ain’t no mistake ‘bout where I’ll go to. I been so wicked.”

“Dad fetch it! This comes of playing hookey and doing everything a feller’s told not to do. I might a been good, like Sid, if I’d a tried—but no, I wouldn’t, of course. But if ever I get off this time, I lay I’ll just waller in Sunday-schools!” And Tom began to snuffle a little.

“You bad!” and Huckleberry began to snuffle too. “Consound it, Tom Sawyer, you’re just old pie, ‘long-side o’ what I am. Oh, lordy, lordy, lordy, I wisht I only had half your chance.”[Vi]

Tom choked off and whispered:

“Look, Hucky, look! He’s got his back to us!”

Hucky looked, with joy in his heart.

“Well, he has, by jingoes! Did he before?”

“Yes, he did. But I, like a fool, never thought. Oh, this is bully, you know. Now who can he mean?”

The howling stopped. Tom pricked up his ears.

“Sh! What’s that?” he whispered.

“Sounds like—like hogs grunting. No—it’s somebody snoring, Tom.”

“That is it! Where ‘bouts is it, Huck?”

“I bleeve it’s down at ‘tother end. Sounds so, anyway. Pap used to sleep there, sometimes, ‘long with the hogs, but laws bless you, he just lifts things when he snores. Besides, I reckon he ain’t ever coming back to this town any more.”

The spirit of adventure rose in the boys’ souls once more.

“Hucky, do you das’t to go if I lead?”

“I don’t like to, much. Tom, s’pose it’s Injun Joe!”[Vi]

Tom quailed. But presently the temptation rose up strong again and the boys agreed to try, with the understanding that they would take to their heels if the snoring stopped. So they went tiptoeing stealthily down, the one behind the other. When they had got to within five steps of the snorer, Tom stepped on a stick, and it broke with a sharp snap. The man moaned, writhed a little, and his face came into the moonlight. It was Muff Potter. The boys’ hearts had stood still, and their hopes too, when the man moved, but their fears passed away now. They tip-toed out, through the broken weather-boarding, and stopped at a little distance to exchange a parting word. That long, lugubrious howl rose on the night air again! They turned and saw the strange dog standing within a few feet of where Potter was lying, and facing Potter, with his nose pointing heavenward.

“Oh, geeminy, it’s him!” exclaimed both boys, in a breath.

“Say, Tom—they say a stray dog come howling around Johnny Miller’s house, ‘bout midnight, as much as two weeks ago; and a whippoorwill come in and lit on the banisters and sung, the very same evening; and there ain’t anybody dead there yet.”

“Well, I know that. And suppose there ain’t. Didn’t Gracie Miller fall in the kitchen fire and burn herself terrible the very next Saturday?”

“Yes, but she ain’t dead. And what’s more, she’s getting better, too.”[Vi]

“All right, you wait and see. She’s a goner, just as dead sure as Muff Potter’s a goner. That’s what the niggers say, and they know all about these kind of things, Huck.”

Then they separated, cogitating. When Tom crept in at his bedroom window the night was almost spent. He undressed with excessive caution, and fell asleep congratulating himself that nobody knew of his escapade. He was not aware that the gently-snoring Sid was awake, and had been so for an hour.

When Tom awoke, Sid was dressed and gone. There was a late look in the light, a late sense in the atmosphere. He was startled. Why had he not been called—persecuted till he was up, as usual? The thought filled him with bodings. Within five minutes he was dressed and down-stairs, feeling sore and drowsy. The family were still at table, but they had finished breakfast. There was no voice of rebuke; but there were averted eyes; there was a silence and an air of solemnity that struck a chill to the culprit’s heart. He sat down and tried to seem gay, but it was up-hill work; it roused no smile, no response, and he lapsed into silence and let his heart sink down to the depths.

After breakfast his aunt took him aside, and Tom almost brightened in the hope that he was going to be flogged; but it was not so.[Vi]

His aunt wept over him and asked him how he could go and break her old heart so; and finally told him to go on, and ruin himself and bring her gray hairs with sorrow to the grave, for it was no use for her to try any more. This was worse than a thousand whippings, and Tom’s heart was sorer now than his body. He cried, he pleaded for forgiveness, promised to reform over and over again, and then received his dismissal, feeling that he had won but an imperfect forgiveness and established but a feeble confidence.

He left the presence too miserable to even feel revengeful toward Sid; and so the latter’s prompt retreat through the back gate was unnecessary. He moped to school gloomy and sad, and took his flogging, along with Joe Harper, for playing hookey the day before, with the air of one whose heart was busy with heavier woes and wholly dead to trifles. Then he betook himself to his seat, rested his elbows on his desk and his jaws in his hands, and stared at the wall with the stony stare of suffering that has reached the limit and can no further go. His elbow was pressing against some hard substance. After a long time he slowly and sadly changed his position, and took up this object with a sigh. It was in a paper. He unrolled it. A long, lingering, colossal sigh followed, and his heart broke. It was his brass andiron knob!

This final feather broke the camel’s back.[Vi]

Chapter XI

CLOSE upon the hour of noon the whole village was suddenly electrified with the ghastly news. No need of the as yet un-dreamed-of telegraph; the tale flew from man to man, from group to group, from house to house, with little less than telegraphic speed. Of course the schoolmaster gave holi-day for that afternoon; the town would have thought strangely of him if he had not.

A gory knife had been found close to the murdered man, and it had been recognized by somebody as belonging to Muff Potter—so the story ran. And it was said that a belated citizen had come upon Potter washing himself in the “branch” about one or two o’clock in the morning, and that Potter had at once sneaked off—suspicious circumstances, especially the washing which was not a habit with Potter. It was also said that the town had been ransacked for this “murderer” (the public are not slow in the matter of sifting evidence and arriving at a verdict), but that he could not be found. Horsemen had departed down all the roads in every direction, and the Sheriff “was confident” that he would be captured before night.

All the town was drifting toward the graveyard. Tom’s heartbreak vanished and he joined the procession, not because he would not a thousand times rather go anywhere else, but because an awful, unaccountable fascination drew him on. Arrived at the dreadful place, he wormed his small body through the crowd and saw the dismal spectacle. It seemed to him an age since he was there before. Somebody pinched his arm. He turned, and his eyes met Huckleberry’s.[Vi]

Then both looked elsewhere at once, and wondered if anybody had noticed anything in their mutual glance. But everybody was talking, and intent upon the grisly spectacle before them.

“Poor fellow!” “Poor young fellow!” “This ought to be a lesson to grave robbers!” “Muff Potter’ll hang for this if they catch him!” This was the drift of remark; and the minister said, “It was a judgment; His hand is here.”

Now Tom shivered from head to heel; for his eye fell upon the stolid face of Injun Joe. At this moment the crowd began to sway and struggle, and voices shouted, “It’s him! it’s him! he’s coming himself!”

“Who? Who?” from twenty voices.

“Muff Potter!”

“Hallo, he’s stopped!—Look out, he’s turning! Don’t let him get away!”

People in the branches of the trees over Tom’s head said he wasn’t trying to get away—he only looked doubtful and perplexed.

“Infernal impudence!” said a bystander; “wanted to come and take a quiet look at his work, I reckon—didn’t expect any company.”[Vi]

The crowd fell apart, now, and the Sheriff came through, ostentatiously leading Potter by the arm. The poor fellow’s face was haggard, and his eyes showed the fear that was upon him. When he stood before the murdered man, he shook as with a palsy, and he put his face in his hands and burst into tears.

“I didn’t do it, friends,” he sobbed; “‘pon my word and honor I never done it.”

“Who’s accused you?” shouted a voice.

This shot seemed to carry home. Potter lifted his face and looked around him with a pathetic hopelessness in his eyes. He saw Injun Joe, and exclaimed:

“Oh, Injun Joe, you promised me you’d never—”

“Is that your knife?” and it was thrust before him by the Sheriff.

Potter would have fallen if they had not caught him and eased him to the ground. Then he said:

“Something told me ‘t if I didn’t come back and get—” He shuddered; then waved his nerveless hand with a vanquished gesture and said, “Tell ‘em, Joe, tell ‘em—it ain’t any use any more.”

Then Huckleberry and Tom stood dumb and staring, and heard the stony-hearted liar reel off his serene statement, they expecting every moment that the clear sky would deliver God’s lightnings upon his head, and wondering to see how long the stroke was delayed.[Vi]

And when he had finished and still stood alive and whole, their wavering impulse to break their oath and save the poor betrayed prisoner’s life faded and vanished away, for plainly this miscreant had sold himself to Satan and it would be fatal to meddle with the property of such a power as that.

“Why didn’t you leave? What did you want to come here for?” somebody said.

“I couldn’t help it—I couldn’t help it,” Potter moaned. “I wanted to run away, but I couldn’t seem to come anywhere but here.” And he fell to sobbing again.

Injun Joe repeated his statement, just as calmly, a few minutes afterward on the inquest, under oath; and the boys, seeing that the lightnings were still withheld, were confirmed in their belief that Joe had sold himself to the devil. He was now become, to them, the most balefully interesting object they had ever looked upon, and they could not take their fascinated eyes from his face.

They inwardly resolved to watch him nights, when opportunity should offer, in the hope of getting a glimpse of his dread master.

Injun Joe helped to raise the body of the murdered man and put it in a wagon for removal; and it was whispered through the shuddering crowd that the wound bled a little! The boys thought that this happy circumstance would turn suspicion in the right direction; but they were disappointed, for more than one villager remarked:

“It was within three feet of Muff Potter when it done it.”

Tom’s fearful secret and gnawing conscience disturbed his sleep for as much as a week after this; and at breakfast one morning Sid said:[Vi]

“Tom, you pitch around and talk in your sleep so much that you keep me awake half the time.”

Tom blanched and dropped his eyes.

“It’s a bad sign,” said Aunt Polly, gravely. “What you got on your mind, Tom?”

“Nothing. Nothing ‘t I know of.” But the boy’s hand shook so that he spilled his coffee.

“And you do talk such stuff,” Sid said. “Last night you said, ‘It’s blood, it’s blood, that’s what it is!’ You said that over and over. And you said, ‘Don’t torment me so—I’ll tell!’ Tell what? What is it you’ll tell?”

Everything was swimming before Tom. There is no telling what might have happened, now, but luckily the concern passed out of Aunt Polly’s face and she came to Tom’s relief without knowing it. She said:

“Sho! It’s that dreadful murder. I dream about it most every night myself. Sometimes I dream it’s me that done it.”

Mary said she had been affected much the same way. Sid seemed satisfied. Tom got out of the presence as quick as he plausibly could, and after that he complained of toothache for a week, and tied up his jaws every night. He never knew that Sid lay nightly watching, and frequently slipped the bandage free and then leaned on his elbow listening a good while at a time, and afterward slipped the bandage back to its place again. Tom’s distress of mind wore off gradually and the toothache grew irksome and was discarded. If Sid really managed to make anything out of Tom’s disjointed mutterings, he kept it to himself.[Vi]

It seemed to Tom that his schoolmates never would get done holding inquests on dead cats, and thus keeping his trouble present to his mind. Sid noticed that Tom never was coroner at one of these inquiries, though it had been his habit to take the lead in all new enterprises; he noticed, too, that Tom never acted as a witness—and that was strange; and Sid did not overlook the fact that Tom even showed a marked aversion to these inquests, and always avoided them when he could. Sid marvelled, but said nothing. However, even inquests went out of vogue at last, and ceased to torture Tom’s conscience.

Every day or two, during this time of sorrow, Tom watched his opportunity and went to the little grated jail-window and smuggled such small comforts through to the “murderer” as he could get hold of. The jail was a trifling little brick den that stood in a marsh at the edge of the village, and no guards were afforded for it; indeed, it was seldom occupied. These offerings greatly helped to ease Tom’s conscience.

The villagers had a strong desire to tar-and-feather Injun Joe and ride him on a rail, for body-snatching, but so formidable was his character that nobody could be found who was willing to take the lead in the matter, so it was dropped. He had been careful to begin both of his inquest-statements with the fight, without confessing the grave-robbery that preceded it; therefore it was deemed wisest not to try the case in the courts at present.[Vi]

Chapter XII

ONE of the reasons why Tom’s mind had drifted away from its secret troubles was, that it had found a new and weighty matter to interest itself about. Becky Thatcher had stopped coming to school. Tom had struggled with his pride a few days, and tried to “whistle her down the wind,” but failed. He began to find himself hanging around her father’s house, nights, and feeling very miserable. She was ill. What if she should die! There was distraction in the thought. He no longer took an interest in war, nor even in piracy. The charm of life was gone; there was nothing but dreariness left. He put his hoop away, and his bat; there was no joy in them any more. His aunt was concerned. She began to try all manner of remedies on him. She was one of those people who are infatuated with patent medicines and all new-fangled methods of producing health or mending it. She was an inveterate experimenter in these things. When something fresh in this line came out she was in a fever, right away, to try it; not on herself, for she was never ailing, but on anybody else that came handy. She was a subscriber for all the “Health” periodicals and phrenological frauds; and the solemn ignorance they were inflated with was breath to her nostrils. All the “rot” they contained about ventilation, and how to go to bed, and how to get up, and what to eat, and what to drink, and how much exercise to take, and what frame of mind to keep one’s self in, and what sort of clothing to wear, was all gospel to her.[110]

And she never observed that her health-journals of the current month customarily upset everything they had recommended the month before. She was as simple-hearted and honest as the day was long, and so she was an easy victim. She gathered together her quack periodicals and her quack medicines, and thus armed with death, went about on her pale horse, metaphorically speaking, with “hell following after.” But she never suspected that she was not an angel of healing and the balm of Gilead in disguise, to the suffering neighbors.

The water treatment was new, now, and Tom’s low condition was a windfall to her. She had him out at daylight every morning, stood him up in the wood-shed and drowned him with a deluge of cold water; then she scrubbed him down with a towel like a file, and so brought him to; then she rolled him up in a wet sheet and put him away under blankets till she sweated his soul clean and “the yellow stains of it came through his pores”—as Tom said.[Vi]

Yet notwithstanding all this, the boy grew more and more melancholy and pale and dejected. She added hot baths, sitz baths, shower baths, and plunges. The boy remained as dismal as a hearse. She began to assist the water with a slim oatmeal diet and blister-plasters. She calculated his capacity as she would a jug’s, and filled him up every day with quack cure-alls.

Tom had become indifferent to persecution by this time. This phase filled the old lady’s heart with consternation. This indifference must be broken up at any cost. Now she heard of Pain-killer for the first time. She ordered a lot at once. She tasted it and was filled with gratitude. It was simply fire in a liquid form. She dropped the water treatment and everything else, and pinned her faith to Pain-killer. She gave Tom a teaspoonful and watched with the deepest anxiety for the result. Her troubles were instantly at rest, her soul at peace again; for the “indifference” was broken up. The boy could not have shown a wilder, heartier interest, if she had built a fire under him.

Tom felt that it was time to wake up; this sort of life might be romantic enough, in his blighted condition, but it was getting to have too little sentiment and too much distracting variety about it. So he thought over various plans for relief, and finally hit upon that of professing to be fond of Pain-killer. He asked for it so often that he became a nuisance, and his aunt ended by telling him to help himself and quit bothering her.[Vi]

If it had been Sid, she would have had no misgivings to alloy her delight; but since it was Tom, she watched the bottle clandestinely. She found that the medicine did really diminish, but it did not occur to her that the boy was mending the health of a crack in the sitting-room floor with it.

One day Tom was in the act of dosing the crack when his aunt’s yellow cat came along, purring, eyeing the teaspoon avariciously, and begging for a taste. Tom said:

“Don’t ask for it unless you want it, Peter.”

But Peter signified that he did want it.

“You better make sure.”

Peter was sure.

“Now you’ve asked for it, and I’ll give it to you, because there ain’t anything mean about me; but if you find you don’t like it, you mustn’t blame anybody but your own self.”

Peter was agreeable. So Tom pried his mouth open and poured down the Pain-killer. Peter sprang a couple of yards in the air, and then delivered a war-whoop and set off round and round the room, banging against furniture, upsetting flower-pots, and making general havoc. Next he rose on his hind feet and pranced around, in a frenzy of enjoyment, with his head over his shoulder and his voice proclaiming his unappeasable happiness. Then he went tearing around the house again spreading chaos and destruction in his path.[Vi]

Aunt Polly entered in time to see him throw a few double summersets, deliver a final mighty hurrah, and sail through the open window, carrying the rest of the flower-pots with him. The old lady stood petrified with astonishment, peering over her glasses; Tom lay on the floor expiring with laughter.

“Tom, what on earth ails that cat?”

“I don’t know, aunt,” gasped the boy.

“Why, I never see anything like it. What did make him act so?”

“Deed I don’t know, Aunt Polly; cats always act so when they’re having a good time.”

“They do, do they?” There was something in the tone that made Tom apprehensive.

“Yes’m. That is, I believe they do.”

“You do?”

“Yes’m.”

The old lady was bending down, Tom watching, with interest emphasized by anxiety. Too late he divined her “drift.” The handle of the telltale tea-spoon was visible under the bed-valance. Aunt Polly took it, held it up. Tom winced, and dropped his eyes. Aunt Polly raised him by the usual handle—his ear—and cracked his head soundly with her thimble.

“Now, sir, what did you want to treat that poor dumb beast so, for?”

“I done it out of pity for him—because he hadn’t any aunt.”

“Hadn’t any aunt!—you numskull. What has that got to do with it?”[Vi]

“Heaps. Because if he’d had one she’d a burnt him out herself! She’d a roasted his bowels out of him ‘thout any more feeling than if he was a human!”

Aunt Polly felt a sudden pang of remorse. This was putting the thing in a new light; what was cruelty to a cat might be cruelty to a boy, too. She began to soften; she felt sorry. Her eyes watered a little, and she put her hand on Tom’s head and said gently:

“I was meaning for the best, Tom. And, Tom, it did do you good.”

Tom looked up in her face with just a perceptible twinkle peeping through his gravity.

“I know you was meaning for the best, aunty, and so was I with Peter. It done him good, too. I never see him get around so since—”

“Oh, go ‘long with you, Tom, before you aggravate me again. And you try and see if you can’t be a good boy, for once, and you needn’t take any more medicine.”

Tom reached school ahead of time. It was noticed that this strange thing had been occurring every day latterly. And now, as usual of late, he hung about the gate of the schoolyard instead of playing with his comrades. He was sick, he said, and he looked it. He tried to seem to be looking everywhere but whither he really was looking—down the road. Presently Jeff Thatcher hove in sight, and Tom’s face lighted; he gazed a moment, and then turned sorrowfully away.[Vi]

When Jeff arrived, Tom accosted him; and “led up” warily to opportunities for remark about Becky, but the giddy lad never could see the bait. Tom watched and watched, hoping whenever a frisking frock came in sight, and hating the owner of it as soon as he saw she was not the right one. At last frocks ceased to appear, and he dropped hopelessly into the dumps; he entered the empty schoolhouse and sat down to suffer. Then one more frock passed in at the gate, and Tom’s heart gave a great bound. The next instant he was out, and “going on” like an Indian; yelling, laughing, chasing boys, jumping over the fence at risk of life and limb, throwing handsprings, standing on his head—doing all the heroic things he could conceive of, and keeping a furtive eye out, all the while, to see if Becky Thatcher was noticing. But she seemed to be unconscious of it all; she never looked. Could it be possible that she was not aware that he was there? He carried his exploits to her immediate vicinity; came war-whooping around, snatched a boy’s cap, hurled it to the roof of the schoolhouse, broke through a group of boys, tumbling them in every direction, and fell sprawling, himself, under Becky’s nose, almost upsetting her—and she turned, with her nose in the air, and he heard her say: “Mf! some people think they’re mighty smart—always showing off!”

Tom’s cheeks burned. He gathered himself up and sneaked off, crushed and crestfallen.[Vi]

Chapter XIII

TOM’S mind was made up now. He was gloomy and desperate. He was a forsaken, friendless boy, he said; nobody loved him; when they found out what they had driven him to, perhaps they would be sorry; he had tried to do right and get along, but they would not let him; since nothing would do them but to be rid of him, let it be so; and let them blame him for the consequences—why shouldn’t they? What right had the friendless to complain? Yes, they had forced him to it at last: he would lead a life of crime. There was no choice.

By this time he was far down Meadow Lane, and the bell for school to “take up” tinkled faintly upon his ear. He sobbed, now, to think he should never, never hear that old familiar sound any more—it was very hard, but it was forced on him; since he was driven out into the cold world, he must submit—but he forgave them. Then the sobs came thick and fast.

Just at this point he met his soul’s sworn comrade, Joe Harper—hard-eyed, and with evidently a great and dismal purpose in his heart. Plainly here were “two souls with but a single thought.” Tom, wiping his eyes with his sleeve, began to blubber out something about a resolution to escape from hard usage and lack of sympathy at home by roaming abroad into the great world never to return; and ended by hoping that Joe would not forget him.[Vi]

But it transpired that this was a request which Joe had just been going to make of Tom, and had come to hunt him up for that purpose. His mother had whipped him for drinking some cream which he had never tasted and knew nothing about; it was plain that she was tired of him and wished him to go; if she felt that way, there was nothing for him to do but succumb; he hoped she would be happy, and never regret having driven her poor boy out into the unfeeling world to suffer and die.

As the two boys walked sorrowing along, they made a new compact to stand by each other and be brothers and never separate till death relieved them of their troubles. Then they began to lay their plans. Joe was for being a hermit, and living on crusts in a remote cave, and dying, some time, of cold and want and grief; but after listening to Tom, he conceded that there were some conspicuous advantages about a life of crime, and so he consented to be a pirate.

Three miles below St. Petersburg, at a point where the Mississippi River was a trifle over a mile wide, there was a long, narrow, wooded island, with a shallow bar at the head of it, and this offered well as a rendezvous. It was not inhabited; it lay far over toward the further shore, abreast a dense and almost wholly unpeopled forest. So Jackson’s Island was chosen. Who were to be the subjects of their piracies was a matter that did not occur to them. Then they hunted up Huckleberry Finn, and he joined them promptly, for all careers were one to him; he was indifferent.[Vi]

They presently separated to meet at a lonely spot on the river-bank two miles above the village at the favorite hour—which was midnight. There was a small log raft there which they meant to capture. Each would bring hooks and lines, and such provision as he could steal in the most dark and mysterious way—as became outlaws. And before the afternoon was done, they had all managed to enjoy the sweet glory of spreading the fact that pretty soon the town would “hear something.” All who got this vague hint were cautioned to “be mum and wait.”

About midnight Tom arrived with a boiled ham and a few trifles, and stopped in a dense undergrowth on a small bluff overlooking the meeting-place. It was starlight, and very still. The mighty river lay like an ocean at rest. Tom listened a moment, but no sound disturbed the quiet. Then he gave a low, distinct whistle. It was answered from under the bluff. Tom whistled twice more; these signals were answered in the same way. Then a guarded voice said:

“Who goes there?”

“Tom Sawyer, the Black Avenger of the Spanish Main. Name your names.”

“Huck Finn the Red-Handed, and Joe Harper the Terror of the Seas.” Tom had furnished these titles, from his favorite literature.[Vi]

“‘Tis well. Give the countersign.”

Two hoarse whispers delivered the same awful word simultaneously to the brooding night:

“Blood!”

Then Tom tumbled his ham over the bluff and let himself down after it, tearing both skin and clothes to some extent in the effort. There was an easy, comfortable path along the shore under the bluff, but it lacked the advantages of difficulty and danger so valued by a pirate.

The Terror of the Seas had brought a side of bacon, and had about worn himself out with getting it there. Finn the Red-Handed had stolen a skillet and a quantity of half-cured leaf tobacco, and had also brought a few corn-cobs to make pipes with. But none of the pirates smoked or “chewed” but himself. The Black Avenger of the Spanish Main said it would never do to start without some fire. That was a wise thought; matches were hardly known there in that day. They saw a fire smouldering upon a great raft a hundred yards above, and they went stealthily thither and helped themselves to a chunk. They made an imposing adventure of it, saying, “Hist!” every now and then, and suddenly halting with finger on lip; moving with hands on imaginary dagger-hilts; and giving orders in dismal whispers that if “the foe” stirred, to “let him have it to the hilt,” because “dead men tell no tales.” They knew well enough that the raftsmen were all down at the village laying in stores or having a spree, but still that was no excuse for their conducting this thing in an unpiratical way.[Vi]

They shoved off, presently, Tom in command, Huck at the after oar and Joe at the forward. Tom stood amidships, gloomy-browed, and with folded arms, and gave his orders in a low, stern whisper:

“Luff, and bring her to the wind!”

“Aye-aye, sir!”

“Steady, steady-y-y-y!”

“Steady it is, sir!”

“Let her go off a point!”

“Point it is, sir!”

As the boys steadily and monotonously drove the raft toward mid-stream it was no doubt understood that these orders were given only for “style,” and were not intended to mean anything in particular.

“What sail’s she carrying?”

“Courses, tops’ls, and flying-jib, sir.”

“Send the r’yals up! Lay out aloft, there, half a dozen of ye—foretopmaststuns’l! Lively, now!”

“Aye-aye, sir!”

“Shake out that maintogalans’l! Sheets and braces! now my hearties!”

“Aye-aye, sir!”

“Hellum-a-lee—hard a port! Stand by to meet her when she comes! Port, port! Now, men! With a will! Stead-y-y-y!”

“Steady it is, sir!”[Vi]

The raft drew beyond the middle of the river; the boys pointed her head right, and then lay on their oars. The river was not high, so there was not more than a two or three mile current. Hardly a word was said during the next three-quarters of an hour. Now the raft was passing before the distant town. Two or three glimmering lights showed where it lay, peacefully sleeping, beyond the vague vast sweep of star-gemmed water, unconscious of the tremendous event that was happening. The Black Avenger stood still with folded arms, “looking his last” upon the scene of his former joys and his later sufferings, and wishing “she” could see him now, abroad on the wild sea, facing peril and death with dauntless heart, going to his doom with a grim smile on his lips. It was but a small strain on his imagination to remove Jackson’s Island beyond eye-shot of the village, and so he “looked his last” with a broken and satisfied heart. The other pirates were looking their last, too; and they all looked so long that they came near letting the current drift them out of the range of the island. But they discovered the danger in time, and made shift to avert it. About two o’clock in the morning the raft grounded on the bar two hundred yards above the head of the island, and they waded back and forth until they had landed their freight. Part of the little raft’s belongings consisted of an old sail, and this they spread over a nook in the bushes for a tent to shelter their provisions; but they themselves would sleep in the open air in good weather, as became outlaws.[Vi]

They built a fire against the side of a great log twenty or thirty steps within the sombre depths of the forest, and then cooked some bacon in the frying-pan for supper, and used up half of the corn “pone” stock they had brought. It seemed glorious sport to be feasting in that wild, free way in the virgin forest of an unexplored and uninhabited island, far from the haunts of men, and they said they never would return to civilization. The climbing fire lit up their faces and threw its ruddy glare upon the pillared tree-trunks of their forest temple, and upon the varnished foliage and festooning vines.

When the last crisp slice of bacon was gone, and the last allowance of corn pone devoured, the boys stretched themselves out on the grass, filled with contentment. They could have found a cooler place, but they would not deny themselves such a romantic feature as the roasting campfire.

“Ain’t it gay?” said Joe.

“It’s nuts!” said Tom. “What would the boys say if they could see us?”

“Say? Well, they’d just die to be here—hey, Hucky!”

“I reckon so,” said Huckleberry; “anyways, I’m suited. I don’t want nothing better’n this. I don’t ever get enough to eat, gen’ally—and here they can’t come and pick at a feller and bullyrag him so.”[Vi]

“It’s just the life for me,” said Tom. “You don’t have to get up, mornings, and you don’t have to go to school, and wash, and all that blame foolishness. You see a pirate don’t have to do anything, Joe, when he’s ashore, but a hermit he has to be praying considerable, and then he don’t have any fun, anyway, all by himself that way.”

“Oh yes, that’s so,” said Joe, “but I hadn’t thought much about it, you know. I’d a good deal rather be a pirate, now that I’ve tried it.”

“You see,” said Tom, “people don’t go much on hermits, nowadays, like they used to in old times, but a pirate’s always respected. And a hermit’s got to sleep on the hardest place he can find, and put sackcloth and ashes on his head, and stand out in the rain, and—”

“What does he put sackcloth and ashes on his head for?” inquired Huck.

“I dono. But they’ve got to do it. Hermits always do. You’d have to do that if you was a hermit.”

“Dern’d if I would,” said Huck.

“Well, what would you do?”

“I dono. But I wouldn’t do that.”

“Why, Huck, you’d have to. How’d you get around it?”

“Why, I just wouldn’t stand it. I’d run away.”[Vi]

“Run away! Well, you would be a nice old slouch of a hermit. You’d be a disgrace.”

The Red-Handed made no response, being better employed. He had finished gouging out a cob, and now he fitted a weed stem to it, loaded it with tobacco, and was pressing a coal to the charge and blowing a cloud of fragrant smoke—he was in the full bloom of luxurious contentment. The other pirates envied him this majestic vice, and secretly resolved to acquire it shortly. Presently Huck said:

“What does pirates have to do?”

Tom said:

“Oh, they have just a bully time—take ships and burn them, and get the money and bury it in awful places in their island where there’s ghosts and things to watch it, and kill everybody in the ships—make ‘em walk a plank.”

“And they carry the women to the island,” said Joe; “they don’t kill the women.”

“No,” assented Tom, “they don’t kill the women—they’re too noble. And the women’s always beautiful, too.

“And don’t they wear the bulliest clothes! Oh no! All gold and silver and di’monds,” said Joe, with enthusiasm.

“Who?” said Huck.

“Why, the pirates.”

Huck scanned his own clothing forlornly.

“I reckon I ain’t dressed fitten for a pirate,” said he, with a regretful pathos in his voice; “but I ain’t got none but these.”

But the other boys told him the fine clothes would come fast enough, after they should have begun their adventures. They made him understand that his poor rags would do to begin with, though it was customary for wealthy pirates to start with a proper wardrobe.[Vi]

Gradually their talk died out and drowsiness began to steal upon the eyelids of the little waifs. The pipe dropped from the fingers of the Red-Handed, and he slept the sleep of the conscience-free and the weary. The Terror of the Seas and the Black Avenger of the Spanish Main had more difficulty in getting to sleep. They said their prayers inwardly, and lying down, since there was nobody there with authority to make them kneel and recite aloud; in truth, they had a mind not to say them at all, but they were afraid to proceed to such lengths as that, lest they might call down a sudden and special thunderbolt from heaven. Then at once they reached and hovered upon the imminent verge of sleep—but an intruder came, now, that would not “down.” It was conscience. They began to feel a vague fear that they had been doing wrong to run away; and next they thought of the stolen meat, and then the real torture came. They tried to argue it away by reminding conscience that they had purloined sweetmeats and apples scores of times; but conscience was not to be appeased by such thin plausibilities; it seemed to them, in the end, that there was no getting around the stubborn fact that taking sweetmeats was only “hooking,” while taking bacon and hams and such valuables was plain simple stealing—and there was a command against that in the Bible. So they inwardly resolved that so long as they remained in the business, their piracies should not again be sullied with the crime of stealing. Then conscience granted a truce, and these curiously inconsistent pirates fell peacefully to sleep.[Vi]

Chapter XIV

WHEN Tom awoke in the morning, he wondered where he was. He sat up and rubbed his eyes and looked around. Then he comprehended. It was the cool gray dawn, and there was a delicious sense of repose and peace in the deep pervading calm and silence of the woods. Not a leaf stirred; not a sound obtruded upon great Nature’s meditation. Beaded dewdrops stood upon the leaves and grasses. A white layer of ashes covered the fire, and a thin blue breath of smoke rose straight into the air. Joe and Huck still slept.

Now, far away in the woods a bird called; another answered; presently the hammering of a woodpecker was heard. Gradually the cool dim gray of the morning whitened, and as gradually sounds multiplied and life manifested itself. The marvel of Nature shaking off sleep and going to work unfolded itself to the musing boy. A little green worm came crawling over a dewy leaf, lifting two-thirds of his body into the air from time to time and “sniffing around,” then proceeding again—for he was measuring, Tom said; and when the worm approached him, of its own accord, he sat as still as a stone, with his hopes rising and falling, by turns, as the creature still came toward him or seemed inclined to go elsewhere; and when at last it considered a painful moment with its curved body in the air and then came decisively down upon Tom’s leg and began a journey over him, his whole heart was glad—for that meant that he was going to have a new suit of clothes—without the shadow of a doubt a gaudy piratical uniform.[Vi]

Now a procession of ants appeared, from nowhere in particular, and went about their labors; one struggled manfully by with a dead spider five times as big as itself in its arms, and lugged it straight up a tree-trunk. A brown spotted lady-bug climbed the dizzy height of a grass blade, and Tom bent down close to it and said, “Lady-bug, lady-bug, fly away home, your house is on fire, your children’s alone,” and she took wing and went off to see about it—which did not surprise the boy, for he knew of old that this insect was credulous about conflagrations, and he had practised upon its simplicity more than once. A tumblebug came next, heaving sturdily at its ball, and Tom touched the creature, to see it shut its legs against its body and pretend to be dead. The birds were fairly rioting by this time. A catbird, the Northern mocker, lit in a tree over Tom’s head, and trilled out her imitations of her neighbors in a rapture of enjoyment; then a shrill jay swept down, a flash of blue flame, and stopped on a twig almost within the boy’s reach, cocked his head to one side and eyed the strangers with a consuming curiosity; a gray squirrel and a big fellow of the “fox” kind came skurrying along, sitting up at intervals to inspect and chatter at the boys, for the wild things had probably never seen a human being before and scarcely knew whether to be afraid or not. All Nature was wide awake and stirring, now; long lances of sunlight pierced down through the dense foliage far and near, and a few butterflies came fluttering upon the scene.[Vi]

Tom stirred up the other pirates and they all clattered away with a shout, and in a minute or two were stripped and chasing after and tumbling over each other in the shallow limpid water of the white sandbar. They felt no longing for the little village sleeping in the distance beyond the majestic waste of water. A vagrant current or a slight rise in the river had carried off their raft, but this only gratified them, since its going was something like burning the bridge between them and civilization.

They came back to camp wonderfully refreshed, glad-hearted, and ravenous; and they soon had the camp-fire blazing up again. Huck found a spring of clear cold water close by, and the boys made cups of broad oak or hickory leaves, and felt that water, sweetened with such a wildwood charm as that, would be a good enough substitute for coffee. While Joe was slicing bacon for breakfast, Tom and Huck asked him to hold on a minute; they stepped to a promising nook in the river-bank and threw in their lines; almost immediately they had reward. Joe had not had time to get impatient before they were back again with some handsome bass, a couple of sun-perch and a small catfish—provisions enough for quite a family. They fried the fish with the bacon, and were astonished; for no fish had ever seemed so delicious before. They did not know that the quicker a fresh-water fish is on the fire after he is caught the better he is; and they reflected little upon what a sauce open-air sleeping, open-air exercise, bathing, and a large ingredient of hunger make, too.[Vi]

They lay around in the shade, after breakfast, while Huck had a smoke, and then went off through the woods on an exploring expedition. They tramped gayly along, over decaying logs, through tangled underbrush, among solemn monarchs of the forest, hung from their crowns to the ground with a drooping regalia of grape-vines. Now and then they came upon snug nooks carpeted with grass and jeweled with flowers.

They found plenty of things to be delighted with, but nothing to be astonished at. They discovered that the island was about three miles long and a quarter of a mile wide, and that the shore it lay closest to was only separated from it by a narrow channel hardly two hundred yards wide. They took a swim about every hour, so it was close upon the middle of the afternoon when they got back to camp. They were too hungry to stop to fish, but they fared sumptuously upon cold ham, and then threw themselves down in the shade to talk. But the talk soon began to drag, and then died. The stillness, the solemnity that brooded in the woods, and the sense of loneliness, began to tell upon the spirits of the boys. They fell to thinking. A sort of undefined longing crept upon them. This took dim shape, presently—it was budding homesickness. Even Finn the Red-Handed was dreaming of his doorsteps and empty hogsheads. But they were all ashamed of their weakness, and none was brave enough to speak his thought.[Vi]

For some time, now, the boys had been dully conscious of a peculiar sound in the distance, just as one sometimes is of the ticking of a clock which he takes no distinct note of. But now this mysterious sound became more pronounced, and forced a recognition. The boys started, glanced at each other, and then each assumed a listening attitude. There was a long silence, profound and unbroken; then a deep, sullen boom came floating down out of the distance.

“What is it!” exclaimed Joe, under his breath.

“I wonder,” said Tom in a whisper.

“‘Tain’t thunder,” said Huckleberry, in an awed tone, “becuz thunder—”

“Hark!” said Tom. “Listen—don’t talk.”

They waited a time that seemed an age, and then the same muffled boom troubled the solemn hush.

“Let’s go and see.”

They sprang to their feet and hurried to the shore toward the town. They parted the bushes on the bank and peered out over the water. The little steam ferry-boat was about a mile below the village, drifting with the current. Her broad deck seemed crowded with people. There were a great many skiffs rowing about or floating with the stream in the neighborhood of the ferryboat, but the boys could not determine what the men in them were doing. Presently a great jet of white smoke burst from the ferryboat’s side, and as it expanded and rose in a lazy cloud, that same dull throb of sound was borne to the listeners again.[Vi]

“I know now!” exclaimed Tom; “somebody’s drownded!”

“That’s it!” said Huck; “they done that last summer, when Bill Turner got drownded; they shoot a cannon over the water, and that makes him come up to the top. Yes, and they take loaves of bread and put quicksilver in ‘em and set ‘em afloat, and wherever there’s anybody that’s drownded, they’ll float right there and stop.”

“Yes, I’ve heard about that,” said Joe. “I wonder what makes the bread do that.”

“Oh, it ain’t the bread, so much,” said Tom; “I reckon it’s mostly what they say over it before they start it out.”

“But they don’t say anything over it,” said Huck. “I’ve seen ‘em and they don’t.”

“Well, that’s funny,” said Tom. “But maybe they say it to themselves. Of course they do. Anybody might know that.”

The other boys agreed that there was reason in what Tom said, because an ignorant lump of bread, uninstructed by an incantation, could not be expected to act very intelligently when set upon an errand of such gravity.

“By jings, I wish I was over there, now,” said Joe.[Vi]

“I do too” said Huck “I’d give heaps to know who it is.”

The boys still listened and watched. Presently a revealing thought flashed through Tom’s mind, and he exclaimed:

“Boys, I know who’s drownded—it’s us!”

They felt like heroes in an instant. Here was a gorgeous triumph; they were missed; they were mourned; hearts were breaking on their account; tears were being shed; accusing memories of unkindness to these poor lost lads were rising up, and unavailing regrets and remorse were being indulged; and best of all, the departed were the talk of the whole town, and the envy of all the boys, as far as this dazzling notoriety was concerned. This was fine. It was worth while to be a pirate, after all.

As twilight drew on, the ferryboat went back to her accustomed business and the skiffs disappeared. The pirates returned to camp. They were jubilant with vanity over their new grandeur and the illustrious trouble they were making. They caught fish, cooked supper and ate it, and then fell to guessing at what the village was thinking and saying about them; and the pictures they drew of the public distress on their account were gratifying to look upon—from their point of view. But when the shadows of night closed them in, they gradually ceased to talk, and sat gazing into the fire, with their minds evidently wandering elsewhere.[Vi]

The excitement was gone, now, and Tom and Joe could not keep back thoughts of certain persons at home who were not enjoying this fine frolic as much as they were. Misgivings came; they grew troubled and unhappy; a sigh or two escaped, unawares. By and by Joe timidly ventured upon a roundabout “feeler” as to how the others might look upon a return to civilization—not right now, but—

Tom withered him with derision! Huck, being uncommitted as yet, joined in with Tom, and the waverer quickly “explained,” and was glad to get out of the scrape with as little taint of chicken-hearted home-sickness clinging to his garments as he could. Mutiny was effectually laid to rest for the moment.

As the night deepened, Huck began to nod, and presently to snore. Joe followed next. Tom lay upon his elbow motionless, for some time, watching the two intently. At last he got up cautiously, on his knees, and went searching among the grass and the flickering reflections flung by the campfire. He picked up and inspected several large semi-cylinders of the thin white bark of a sycamore, and finally chose two which seemed to suit him. Then he knelt by the fire and painfully wrote something upon each of these with his “red keel”; one he rolled up and put in his jacket pocket, and the other he put in Joe’s hat and removed it to a little distance from the owner. And he also put into the hat certain schoolboy treasures of almost inestimable value—among them a lump of chalk, an India-rubber ball, three fishhooks, and one of that kind of marbles known as a “sure ‘nough crystal.” Then he tiptoed his way cautiously among the trees till he felt that he was out of hearing, and straightway broke into a keen run in the direction of the sandbar.[Vi]

Chapter XV

A few minutes later Tom was in the shoal water of the bar, wading toward the Illinois shore. Before the depth reached his middle he was halfway over; the current would permit no more wading, now, so he struck out confidently to swim the remaining hundred yards. He swam quartering upstream, but still was swept downward rather faster than he had expected. However, he reached the shore finally, and drifted along till he found a low place and drew himself out. He put his hand on his jacket pocket, found his piece of bark safe, and then struck through the woods, following the shore, with streaming garments. Shortly before ten o’clock he came out into an open place opposite the village, and saw the ferryboat lying in the shadow of the trees and the high bank. Everything was quiet under the blinking stars. He crept down the bank, watching with all his eyes, slipped into the water, swam three or four strokes and climbed into the skiff that did “yawl” duty at the boat’s stern. He laid himself down under the thwarts and waited, panting.

Presently the cracked bell tapped and a voice gave the order to “cast off.” A minute or two later the skiff’s head was standing high up, against the boat’s swell, and the voyage was begun. Tom felt happy in his success, for he knew it was the boat’s last trip for the night. At the end of a long twelve or fifteen minutes the wheels stopped, and Tom slipped overboard and swam ashore in the dusk, landing fifty yards downstream, out of danger of possible stragglers.[Vi]

He flew along unfrequented alleys, and shortly found himself at his aunt’s back fence. He climbed over, approached the “ell,” and looked in at the sitting-room window, for a light was burning there. There sat Aunt Polly, Sid, Mary, and Joe Harper’s mother, grouped together, talking. They were by the bed, and the bed was between them and the door. Tom went to the door and began to softly lift the latch; then he pressed gently and the door yielded a crack; he continued pushing cautiously, and quaking every time it creaked, till he judged he might squeeze through on his knees; so he put his head through and began, warily.

“What makes the candle blow so?” said Aunt Polly. Tom hurried up. “Why, that door’s open, I believe. Why, of course it is. No end of strange things now. Go ‘long and shut it, Sid.”

Tom disappeared under the bed just in time. He lay and “breathed” himself for a time, and then crept to where he could almost touch his aunt’s foot.

“But as I was saying,” said Aunt Polly, “he warn’t bad, so to say—only mischeevous. Only just giddy, and harum-scarum, you know. He warn’t any more responsible than a colt. He never meant any harm, and he was the best-hearted boy that ever was”—and she began to cry.[Vi]

“It was just so with my Joe—always full of his devilment, and up to every kind of mischief, but he was just as unselfish and kind as he could be—and laws bless me, to think I went and whipped him for taking that cream, never once recollecting that I throwed it out myself because it was sour, and I never to see him again in this world, never, never, never, poor abused boy!” And Mrs. Harper sobbed as if her heart would break.

“I hope Tom’s better off where he is,” said Sid, “but if he’d been better in some ways—”

“Sid!” Tom felt the glare of the old lady’s eye, though he could not see it. “Not a word against my Tom, now that he’s gone! God’ll take care of him—never you trouble yourself, sir! Oh, Mrs. Harper, I don’t know how to give him up! I don’t know how to give him up! He was such a comfort to me, although he tormented my old heart out of me, ‘most.”

“The Lord giveth and the Lord hath taken away—Blessed be the name of the Lord! But it’s so hard—Oh, it’s so hard! Only last Saturday my Joe busted a firecracker right under my nose and I knocked him sprawling. Little did I know then, how soon—Oh, if it was to do over again I’d hug him and bless him for it.”[Vi]

“Yes, yes, yes, I know just how you feel, Mrs. Harper, I know just exactly how you feel. No longer ago than yesterday noon, my Tom took and filled the cat full of Pain-killer, and I did think the cretur would tear the house down. And God forgive me, I cracked Tom’s head with my thimble, poor boy, poor dead boy. But he’s out of all his troubles now. And the last words I ever heard him say was to reproach—”

But this memory was too much for the old lady, and she broke entirely down. Tom was snuffling, now, himself—and more in pity of himself than anybody else. He could hear Mary crying, and putting in a kindly word for him from time to time. He began to have a nobler opinion of himself than ever before. Still, he was sufficiently touched by his aunt’s grief to long to rush out from under the bed and overwhelm her with joy—and the theatrical gorgeousness of the thing appealed strongly to his nature, too, but he resisted and lay still.[Vi]

He went on listening, and gathered by odds and ends that it was conjectured at first that the boys had got drowned while taking a swim; then the small raft had been missed; next, certain boys said the missing lads had promised that the village should “hear something” soon; the wise-heads had “put this and that together” and decided that the lads had gone off on that raft and would turn up at the next town below, presently; but toward noon the raft had been found, lodged against the Missouri shore some five or six miles below the village—and then hope perished; they must be drowned, else hunger would have driven them home by nightfall if not sooner. It was believed that the search for the bodies had been a fruitless effort merely because the drowning must have occurred in mid-channel, since the boys, being good swimmers, would otherwise have escaped to shore. This was Wednesday night. If the bodies continued missing until Sunday, all hope would be given over, and the funerals would be preached on that morning. Tom shuddered.

Mrs. Harper gave a sobbing goodnight and turned to go. Then with a mutual impulse the two bereaved women flung themselves into each other’s arms and had a good, consoling cry, and then parted. Aunt Polly was tender far beyond her wont, in her goodnight to Sid and Mary. Sid snuffled a bit and Mary went off crying with all her heart.

Aunt Polly knelt down and prayed for Tom so touchingly, so appealingly, and with such measureless love in her words and her old trembling voice, that he was weltering in tears again, long before she was through.[Vi]

He had to keep still long after she went to bed, for she kept making broken-hearted ejaculations from time to time, tossing unrestfully, and turning over. But at last she was still, only moaning a little in her sleep. Now the boy stole out, rose gradually by the bedside, shaded the candle-light with his hand, and stood regarding her. His heart was full of pity for her. He took out his sycamore scroll and placed it by the candle. But something occurred to him, and he lingered considering. His face lighted with a happy solution of his thought; he put the bark hastily in his pocket. Then he bent over and kissed the faded lips, and straightway made his stealthy exit, latching the door behind him.

He threaded his way back to the ferry landing, found nobody at large there, and walked boldly on board the boat, for he knew she was tenantless except that there was a watchman, who always turned in and slept like a graven image. He untied the skiff at the stern, slipped into it, and was soon rowing cautiously upstream. When he had pulled a mile above the village, he started quartering across and bent himself stoutly to his work. He hit the landing on the other side neatly, for this was a familiar bit of work to him. He was moved to capture the skiff, arguing that it might be considered a ship and therefore legitimate prey for a pirate, but he knew a thorough search would be made for it and that might end in revelations. So he stepped ashore and entered the woods.[Vi]

He sat down and took a long rest, torturing himself meanwhile to keep awake, and then started warily down the home-stretch. The night was far spent. It was broad daylight before he found himself fairly abreast the island bar. He rested again until the sun was well up and gilding the great river with its splendor, and then he plunged into the stream. A little later he paused, dripping, upon the threshold of the camp, and heard Joe say:

“No, Tom’s true-blue, Huck, and he’ll come back. He won’t desert. He knows that would be a disgrace to a pirate, and Tom’s too proud for that sort of thing. He’s up to something or other. Now I wonder what?”

“Well, the things is ours, anyway, ain’t they?”

“Pretty near, but not yet, Huck. The writing says they are if he ain’t back here to breakfast.”

“Which he is!” exclaimed Tom, with fine dramatic effect, stepping grandly into camp.

A sumptuous breakfast of bacon and fish was shortly provided, and as the boys set to work upon it, Tom recounted (and adorned) his adventures. They were a vain and boastful company of heroes when the tale was done. Then Tom hid himself away in a shady nook to sleep till noon, and the other pirates got ready to fish and explore.[Vi]

Chapter XVI

AFTER dinner all the gang turned out to hunt for turtle eggs on the bar. They went about poking sticks into the sand, and when they found a soft place they went down on their knees and dug with their hands. Sometimes they would take fifty or sixty eggs out of one hole. They were perfectly round white things a trifle smaller than an English walnut. They had a famous fried-egg feast that night, and another on Friday morning.

After breakfast they went whooping and prancing out on the bar, and chased each other round and round, shedding clothes as they went, until they were naked, and then continued the frolic far away up the shoal water of the bar, against the stiff current, which latter tripped their legs from under them from time to time and greatly increased the fun. And now and then they stooped in a group and splashed water in each other’s faces with their palms, gradually approaching each other, with averted faces to avoid the strangling sprays, and finally gripping and struggling till the best man ducked his neighbor, and then they all went under in a tangle of white legs and arms and came up blowing, sputtering, laughing, and gasping for breath at one and the same time.

When they were well exhausted, they would run out and sprawl on the dry, hot sand, and lie there and cover themselves up with it, and by and by break for the water again and go through the original performance once more. Finally it occurred to them that their naked skin represented flesh-colored “tights” very fairly; so they drew a ring in the sand and had a circus—with three clowns in it, for none would yield this proudest post to his neighbor.[Vi]

Next they got their marbles and played “knucks” and “ringtaw” and “keeps” till that amusement grew stale. Then Joe and Huck had another swim, but Tom would not venture, because he found that in kicking off his trousers he had kicked his string of rattlesnake rattles off his ankle, and he wondered how he had escaped cramp so long without the protection of this mysterious charm. He did not venture again until he had found it, and by that time the other boys were tired and ready to rest. They gradually wandered apart, dropped into the “dumps,” and fell to gazing longingly across the wide river to where the village lay drowsing in the sun. Tom found himself writing “BECKY” in the sand with his big toe; he scratched it out, and was angry with himself for his weakness. But he wrote it again, nevertheless; he could not help it. He erased it once more and then took himself out of temptation by driving the other boys together and joining them.

But Joe’s spirits had gone down almost beyond resurrection. He was so homesick that he could hardly endure the misery of it. The tears lay very near the surface. Huck was melancholy, too. Tom was downhearted, but tried hard not to show it. He had a secret which he was not ready to tell, yet, but if this mutinous depression was not broken up soon, he would have to bring it out. He said, with a great show of cheerfulness:

“I bet there’s been pirates on this island before, boys. We’ll explore it again. They’ve hid treasures here somewhere. How’d you feel to light on a rotten chest full of gold and silver—hey?”[Vi]

But it roused only faint enthusiasm, which faded out, with no reply. Tom tried one or two other seductions; but they failed, too. It was discouraging work. Joe sat poking up the sand with a stick and looking very gloomy. Finally he said:

“Oh, boys, let’s give it up. I want to go home. It’s so lonesome.”

“Oh no, Joe, you’ll feel better by and by,” said Tom. “Just think of the fishing that’s here.”

“I don’t care for fishing. I want to go home.”

“But, Joe, there ain’t such another swimming-place anywhere.”

“Swimming’s no good. I don’t seem to care for it, somehow, when there ain’t anybody to say I sha’n’t go in. I mean to go home.”

“Oh, shucks! Baby! You want to see your mother, I reckon.”

“Yes, I do want to see my mother—and you would, too, if you had one. I ain’t any more baby than you are.” And Joe snuffled a little.

“Well, we’ll let the crybaby go home to his mother, won’t we, Huck? Poor thing—does it want to see its mother? And so it shall. You like it here, don’t you, Huck? We’ll stay, won’t we?”

Huck said, “Y-e-s”—without any heart in it.[Vi]

“I’ll never speak to you again as long as I live,” said Joe, rising. “There now!” And he moved moodily away and began to dress himself.

“Who cares!” said Tom. “Nobody wants you to. Go ‘long home and get laughed at. Oh, you’re a nice pirate. Huck and me ain’t crybabies. We’ll stay, won’t we, Huck? Let him go if he wants to. I reckon we can get along without him, per’aps.”

But Tom was uneasy, nevertheless, and was alarmed to see Joe go sullenly on with his dressing. And then it was discomforting to see Huck eying Joe’s preparations so wistfully, and keeping up such an ominous silence. Presently, without a parting word, Joe began to wade off toward the Illinois shore. Tom’s heart began to sink. He glanced at Huck. Huck could not bear the look, and dropped his eyes. Then he said:

“I want to go, too, Tom. It was getting so lonesome anyway, and now it’ll be worse. Let’s us go, too, Tom.”

“I won’t! You can all go, if you want to. I mean to stay.”

“Tom, I better go.”

“Well, go ‘long—who’s hendering you.”

Huck began to pick up his scattered clothes. He said:

“Tom, I wisht you’d come, too. Now you think it over. We’ll wait for you when we get to shore.”

“Well, you’ll wait a blame long time, that’s all.”[Vi]

Huck started sorrowfully away, and Tom stood looking after him, with a strong desire tugging at his heart to yield his pride and go along too. He hoped the boys would stop, but they still waded slowly on. It suddenly dawned on Tom that it was become very lonely and still. He made one final struggle with his pride, and then darted after his comrades, yelling:

“Wait! Wait! I want to tell you something!”

They presently stopped and turned around. When he got to where they were, he began unfolding his secret, and they listened moodily till at last they saw the “point” he was driving at, and then they set up a warwhoop of applause and said it was “splendid!” and said if he had told them at first, they wouldn’t have started away. He made a plausible excuse; but his real reason had been the fear that not even the secret would keep them with him any very great length of time, and so he had meant to hold it in reserve as a last seduction.

The lads came gayly back and went at their sports again with a will, chattering all the time about Tom’s stupendous plan and admiring the genius of it. After a dainty egg and fish dinner, Tom said he wanted to learn to smoke, now. Joe caught at the idea and said he would like to try, too. So Huck made pipes and filled them. These novices had never smoked anything before but cigars made of grapevine, and they “bit” the tongue, and were not considered manly anyway.

Now they stretched themselves out on their elbows and began to puff, charily, and with slender confidence. The smoke had an unpleasant taste, and they gagged a little, but Tom said:[Vi]

“Why, it’s just as easy! If I’d a knowed this was all, I’d a learnt long ago.”

“So would I,” said Joe. “It’s just nothing.”

“Why, many a time I’ve looked at people smoking, and thought well I wish I could do that; but I never thought I could,” said Tom.

“That’s just the way with me, hain’t it, Huck? You’ve heard me talk just that way—haven’t you, Huck? I’ll leave it to Huck if I haven’t.”

“Yes—heaps of times,” said Huck.

“Well, I have too,” said Tom; “oh, hundreds of times. Once down by the slaughter-house. Don’t you remember, Huck? Bob Tanner was there, and Johnny Miller, and Jeff Thatcher, when I said it. Don’t you remember, Huck, ‘bout me saying that?”

“Yes, that’s so,” said Huck. “That was the day after I lost a white alley. No, ‘twas the day before.”

“There—I told you so,” said Tom. “Huck recollects it.”

“I bleeve I could smoke this pipe all day,” said Joe. “I don’t feel sick.”

“Neither do I,” said Tom. “I could smoke it all day. But I bet you Jeff Thatcher couldn’t.”

“Jeff Thatcher! Why, he’d keel over just with two draws. Just let him try it once. He’d see!”

“I bet he would. And Johnny Miller—I wish could see Johnny Miller tackle it once.”[Vi]

“Oh, don’t I!” said Joe. “Why, I bet you Johnny Miller couldn’t any more do this than nothing. Just one little snifter would fetch him.”

“‘Deed it would, Joe. Say—I wish the boys could see us now.”

“So do I.”

“Say—boys, don’t say anything about it, and some time when they’re around, I’ll come up to you and say, ‘Joe, got a pipe? I want a smoke.’ And you’ll say, kind of careless like, as if it warn’t anything, you’ll say, ‘Yes, I got my old pipe, and another one, but my tobacker ain’t very good.’ And I’ll say, ‘Oh, that’s all right, if it’s strong enough.’ And then you’ll out with the pipes, and we’ll light up just as ca’m, and then just see ‘em look!”

“By jings, that’ll be gay, Tom! I wish it was now!”

“So do I! And when we tell ‘em we learned when we was off pirating, won’t they wish they’d been along?”

“Oh, I reckon not! I’ll just bet they will!”[Vi]

So the talk ran on. But presently it began to flag a trifle, and grow disjointed. The silences widened; the expectoration marvellously increased. Every pore inside the boys’ cheeks became a spouting fountain; they could scarcely bail out the cellars under their tongues fast enough to prevent an inundation; little overflowings down their throats occurred in spite of all they could do, and sudden retchings followed every time. Both boys were looking very pale and miserable, now. Joe’s pipe dropped from his nerveless fingers. Tom’s followed. Both fountains were going furiously and both pumps bailing with might and main. Joe said feebly:

“I’ve lost my knife. I reckon I better go and find it.”

Tom said, with quivering lips and halting utterance:

“I’ll help you. You go over that way and I’ll hunt around by the spring. No, you needn’t come, Huck—we can find it.”

So Huck sat down again, and waited an hour. Then he found it lonesome, and went to find his comrades. They were wide apart in the woods, both very pale, both fast asleep. But something informed him that if they had had any trouble they had got rid of it.

They were not talkative at supper that night. They had a humble look, and when Huck prepared his pipe after the meal and was going to prepare theirs, they said no, they were not feeling very well—something they ate at dinner had disagreed with them.[Vi]

Chapter XVII

ABOUT midnight Joe awoke, and called the boys. There was a brooding oppressiveness in the air that seemed to bode something. The boys huddled themselves together and sought the friendly companionship of the fire, though the dull dead heat of the breathless atmosphere was stifling. They sat still, intent and waiting. The solemn hush continued. Beyond the light of the fire everything was swallowed up in the blackness of darkness. Presently there came a quivering glow that vaguely revealed the foliage for a moment and then vanished. By and by another came, a little stronger. Then another. Then a faint moan came sighing through the branches of the forest and the boys felt a fleeting breath upon their cheeks, and shuddered with the fancy that the Spirit of the Night had gone by. There was a pause. Now a weird flash turned night into day and showed every little grassblade, separate and distinct, that grew about their feet. And it showed three white, startled faces, too. A deep peal of thunder went rolling and tumbling down the heavens and lost itself in sullen rumblings in the distance. A sweep of chilly air passed by, rustling all the leaves and snowing the flaky ashes broadcast about the fire. Another fierce glare lit up the forest and an instant crash followed that seemed to rend the treetops right over the boys’ heads. They clung together in terror, in the thick gloom that followed. A few big raindrops fell pattering upon the leaves.

“Quick! boys, go for the tent!” exclaimed Tom.[Vi]

They sprang away, stumbling over roots and among vines in the dark, no two plunging in the same direction. A furious blast roared through the trees, making everything sing as it went. One blinding flash after another came, and peal on peal of deafening thunder. And now a drenching rain poured down and the rising hurricane drove it in sheets along the ground. The boys cried out to each other, but the roaring wind and the booming thunderblasts drowned their voices utterly. However, one by one they straggled in at last and took shelter under the tent, cold, scared, and streaming with water; but to have company in misery seemed something to be grateful for. They could not talk, the old sail flapped so furiously, even if the other noises would have allowed them. The tempest rose higher and higher, and presently the sail tore loose from its fastenings and went winging away on the blast. The boys seized each others’ hands and fled, with many tumblings and bruises, to the shelter of a great oak that stood upon the riverbank. Now the battle was at its highest. Under the ceaseless conflagration of lightning that flamed in the skies, everything below stood out in cleancut and shadowless distinctness: the bending trees, the billowy river, white with foam, the driving spray of spumeflakes, the dim outlines of the high bluffs on the other side, glimpsed through the drifting cloudrack and the slanting veil of rain.[Vi]

Every little while some giant tree yielded the fight and fell crashing through the younger growth; and the unflagging thunderpeals came now in ear-splitting explosive bursts, keen and sharp, and unspeakably appalling. The storm culminated in one matchless effort that seemed likely to tear the island to pieces, burn it up, drown it to the treetops, blow it away, and deafen every creature in it, all at one and the same moment. It was a wild night for homeless young heads to be out in.

But at last the battle was done, and the forces retired with weaker and weaker threatenings and grumblings, and peace resumed her sway. The boys went back to camp, a good deal awed; but they found there was still something to be thankful for, because the great sycamore, the shelter of their beds, was a ruin, now, blasted by the lightnings, and they were not under it when the catastrophe happened.

Everything in camp was drenched, the campfire as well; for they were but heedless lads, like their generation, and had made no provision against rain. Here was matter for dismay, for they were soaked through and chilled. They were eloquent in their distress; but they presently discovered that the fire had eaten so far up under the great log it had been built against (where it curved upward and separated itself from the ground), that a handbreadth or so of it had escaped wetting; so they patiently wrought until, with shreds and bark gathered from the under sides of sheltered logs, they coaxed the fire to burn again.[Vi]

Then they piled on great dead boughs till they had a roaring furnace, and were gladhearted once more. They dried their boiled ham and had a feast, and after that they sat by the fire and expanded and glorified their midnight adventure until morning, for there was not a dry spot to sleep on, anywhere around.

As the sun began to steal in upon the boys, drowsiness came over them, and they went out on the sandbar and lay down to sleep. They got scorched out by and by, and drearily set about getting breakfast. After the meal they felt rusty, and stiff-jointed, and a little homesick once more. Tom saw the signs, and fell to cheering up the pirates as well as he could. But they cared nothing for marbles, or circus, or swimming, or anything. He reminded them of the imposing secret, and raised a ray of cheer. While it lasted, he got them interested in a new device. This was to knock off being pirates, for a while, and be Indians for a change. They were attracted by this idea; so it was not long before they were stripped, and striped from head to heel with black mud, like so many zebras—all of them chiefs, of course—and then they went tearing through the woods to attack an English settlement.[Vi]

By and by they separated into three hostile tribes, and darted upon each other from ambush with dreadful warwhoops, and killed and scalped each other by thousands. It was a gory day. Consequently it was an extremely satisfactory one.

They assembled in camp toward suppertime, hungry and happy; but now a difficulty arose—hostile Indians could not break the bread of hospitality together without first making peace, and this was a simple impossibility without smoking a pipe of peace. There was no other process that ever they had heard of. Two of the savages almost wished they had remained pirates. However, there was no other way; so with such show of cheerfulness as they could muster they called for the pipe and took their whiff as it passed, in due form.

And behold, they were glad they had gone into savagery, for they had gained something; they found that they could now smoke a little without having to go and hunt for a lost knife; they did not get sick enough to be seriously uncomfortable. They were not likely to fool away this high promise for lack of effort. No, they practised cautiously, after supper, with right fair success, and so they spent a jubilant evening. They were prouder and happier in their new acquirement than they would have been in the scalping and skinning of the Six Nations. We will leave them to smoke and chatter and brag, since we have no further use for them at present.[Vi]

Chapter XVIII

BUT there was no hilarity in the little town that same tranquil Saturday afternoon. The Harpers, and Aunt Polly’s family, were being put into mourning, with great grief and many tears. An unusual quiet possessed the village, although it was ordinarily quiet enough, in all conscience. The villagers conducted their concerns with an absent air, and talked little; but they sighed often. The Saturday holiday seemed a burden to the children. They had no heart in their sports, and gradually gave them up.

In the afternoon Becky Thatcher found herself moping about the deserted schoolhouse yard, and feeling very melancholy. But she found nothing there to comfort her. She soliloquized:

“Oh, if I only had a brass andiron-knob again! But I haven’t got anything now to remember him by.” And she choked back a little sob.

Presently she stopped, and said to herself:

“It was right here. Oh, if it was to do over again, I wouldn’t say that—I wouldn’t say it for the whole world. But he’s gone now; I’ll never, never, never see him any more.”[Vi]

This thought broke her down, and she wandered away, with tears rolling down her cheeks. Then quite a group of boys and girls—playmates of Tom’s and Joe’s—came by, and stood looking over the paling fence and talking in reverent tones of how Tom did so-and-so the last time they saw him, and how Joe said this and that small trifle (pregnant with awful prophecy, as they could easily see now!)—and each speaker pointed out the exact spot where the lost lads stood at the time, and then added something like “and I was a-standing just so—just as I am now, and as if you was him—I was as close as that—and he smiled, just this way—and then something seemed to go all over me, like—awful, you know—and I never thought what it meant, of course, but I can see now!”

Then there was a dispute about who saw the dead boys last in life, and many claimed that dismal distinction, and offered evidences, more or less tampered with by the witness; and when it was ultimately decided who did see the departed last, and exchanged the last words with them, the lucky parties took upon themselves a sort of sacred importance, and were gaped at and envied by all the rest. One poor chap, who had no other grandeur to offer, said with tolerably manifest pride in the remembrance:

“Well, Tom Sawyer he licked me once.”[Vi]

But that bid for glory was a failure. Most of the boys could say that, and so that cheapened the distinction too much. The group loitered away, still recalling memories of the lost heroes, in awed voices.

When the Sunday-school hour was finished, the next morning, the bell began to toll, instead of ringing in the usual way. It was a very still Sabbath, and the mournful sound seemed in keeping with the musing hush that lay upon nature. The villagers began to gather, loitering a moment in the vestibule to converse in whispers about the sad event. But there was no whispering in the house; only the funereal rustling of dresses as the women gathered to their seats disturbed the silence there. None could remember when the little church had been so full before. There was finally a waiting pause, an expectant dumbness, and then Aunt Polly entered, followed by Sid and Mary, and they by the Harper family, all in deep black, and the whole congregation, the old minister as well, rose reverently and stood until the mourners were seated in the front pew. There was another communing silence, broken at intervals by muffled sobs, and then the minister spread his hands abroad and prayed. A moving hymn was sung, and the text followed: “I am the Resurrection and the Life.”[Vi]

As the service proceeded, the clergyman drew such pictures of the graces, the winning ways, and the rare promise of the lost lads that every soul there, thinking he recognized these pictures, felt a pang in remembering that he had persistently blinded himself to them always before, and had as persistently seen only faults and flaws in the poor boys. The minister related many a touching incident in the lives of the departed, too, which illustrated their sweet, generous natures, and the people could easily see, now, how noble and beautiful those episodes were, and remembered with grief that at the time they occurred they had seemed rank rascalities, well deserving of the cowhide. The congregation became more and more moved, as the pathetic tale went on, till at last the whole company broke down and joined the weeping mourners in a chorus of anguished sobs, the preacher himself giving way to his feelings, and crying in the pulpit.

There was a rustle in the gallery, which nobody noticed; a moment later the church door creaked; the minister raised his streaming eyes above his handkerchief, and stood transfixed! First one and then another pair of eyes followed the minister’s, and then almost with one impulse the congregation rose and stared while the three dead boys came marching up the aisle, Tom in the lead, Joe next, and Huck, a ruin of drooping rags, sneaking sheepishly in the rear! They had been hid in the unused gallery listening to their own funeral sermon![Vi]

Aunt Polly, Mary, and the Harpers threw themselves upon their restored ones, smothered them with kisses and poured out thanksgivings, while poor Huck stood abashed and uncomfortable, not knowing exactly what to do or where to hide from so many unwelcoming eyes. He wavered, and started to slink away, but Tom seized him and said:

“Aunt Polly, it ain’t fair. Somebody’s got to be glad to see Huck.”

“And so they shall. I’m glad to see him, poor motherless thing!” And the loving attentions Aunt Polly lavished upon him were the one thing capable of making him more uncomfortable than he was before.

Suddenly the minister shouted at the top of his voice: “Praise God from whom all blessings flow—sing!—and put your hearts in it!”

And they did. Old Hundred swelled up with a triumphant burst, and while it shook the rafters Tom Sawyer the Pirate looked around upon the envying juveniles about him and confessed in his heart that this was the proudest moment of his life.

As the “sold” congregation trooped out they said they would almost be willing to be made ridiculous again to hear Old Hundred sung like that once more.

Tom got more cuffs and kisses that day—according to Aunt Polly’s varying moods—than he had earned before in a year; and he hardly knew which expressed the most gratefulness to God and affection for himself.[Vi]

Chapter XIX

THAT was Tom’s great secret—the scheme to return home with his brother pirates and attend their own funerals. They had paddled over to the Missouri shore on a log, at dusk on Saturday, landing five or six miles below the village; they had slept in the woods at the edge of the town till nearly daylight, and had then crept through back lanes and alleys and finished their sleep in the gallery of the church among a chaos of invalided benches.

At breakfast, Monday morning, Aunt Polly and Mary were very loving to Tom, and very attentive to his wants. There was an unusual amount of talk. In the course of it Aunt Polly said:

“Well, I don’t say it wasn’t a fine joke, Tom, to keep everybody suffering ‘most a week so you boys had a good time, but it is a pity you could be so hard-hearted as to let me suffer so. If you could come over on a log to go to your funeral, you could have come over and give me a hint some way that you warn’t dead, but only run off.”

“Yes, you could have done that, Tom,” said Mary; “and I believe you would if you had thought of it.”

“Would you, Tom?” said Aunt Polly, her face lighting wistfully. “Say, now, would you, if you’d thought of it?”

“I—well, I don’t know. ‘Twould ‘a’ spoiled everything.”[Vi]

“Tom, I hoped you loved me that much,” said Aunt Polly, with a grieved tone that discomforted the boy. “It would have been something if you’d cared enough to think of it, even if you didn’t do it.”

“Now, auntie, that ain’t any harm,” pleaded Mary; “it’s only Tom’s giddy way—he is always in such a rush that he never thinks of anything.”

“More’s the pity. Sid would have thought. And Sid would have come and done it, too. Tom, you’ll look back, some day, when it’s too late, and wish you’d cared a little more for me when it would have cost you so little.”

“Now, auntie, you know I do care for you,” said Tom.

“I’d know it better if you acted more like it.”

“I wish now I’d thought,” said Tom, with a repentant tone; “but I dreamt about you, anyway. That’s something, ain’t it?”

“It ain’t much—a cat does that much—but it’s better than nothing. What did you dream?”

“Why, Wednesday night I dreamt that you was sitting over there by the bed, and Sid was sitting by the woodbox, and Mary next to him.”

“Well, so we did. So we always do. I’m glad your dreams could take even that much trouble about us.”

“And I dreamt that Joe Harper’s mother was here.”

“Why, she was here! Did you dream any more?”[Vi]

“Oh, lots. But it’s so dim, now.”

“Well, try to recollect—can’t you?”

“Somehow it seems to me that the wind—the wind blowed the—the—”

“Try harder, Tom! The wind did blow something. Come!”

Tom pressed his fingers on his forehead an anxious minute, and then said:

“I’ve got it now! I’ve got it now! It blowed the candle!”

“Mercy on us! Go on, Tom—go on!”

“And it seems to me that you said, ‘Why, I believe that that door—’”

“Go on, Tom!”

“Just let me study a moment—just a moment. Oh, yes—you said you believed the door was open.”

“As I’m sitting here, I did! Didn’t I, Mary! Go on!”

“And then—and then—well I won’t be certain, but it seems like as if you made Sid go and—and—”

“Well? Well? What did I make him do, Tom? What did I make him do?”

“You made him—you—Oh, you made him shut it.”

“Well, for the land’s sake! I never heard the beat of that in all my days! Don’t tell me there ain’t anything in dreams, any more. Sereny Harper shall know of this before I’m an hour older. I’d like to see her get around this with her rubbage ‘bout superstition. Go on, Tom!”[Vi]

“Oh, it’s all getting just as bright as day, now. Next you said I warn’t bad, only mischeevous and harum-scarum, and not any more responsible than—than—I think it was a colt, or something.”

“And so it was! Well, goodness gracious! Go on, Tom!”

“And then you began to cry.”

“So I did. So I did. Not the first time, neither. And then—”

“Then Mrs. Harper she began to cry, and said Joe was just the same, and she wished she hadn’t whipped him for taking cream when she’d throwed it out her own self—”

“Tom! The sperrit was upon you! You was a prophesying—that’s what you was doing! Land alive, go on, Tom!”

“Then Sid he said—he said—”

“I don’t think I said anything,” said Sid.

“Yes you did, Sid,” said Mary.

“Shut your heads and let Tom go on! What did he say, Tom?”

“He said—I think he said he hoped I was better off where I was gone to, but if I’d been better sometimes—”

“There, d’you hear that! It was his very words!”

“And you shut him up sharp.”

“I lay I did! There must ‘a’ been an angel there. There was an angel there, somewheres!”[Vi]

“And Mrs. Harper told about Joe scaring her with a firecracker, and you told about Peter and the Pain-killer—”

“Just as true as I live!”

“And then there was a whole lot of talk ‘bout dragging the river for us, and ‘bout having the funeral Sunday, and then you and old Miss Harper hugged and cried, and she went.”

“It happened just so! It happened just so, as sure as I’m a-sitting in these very tracks. Tom, you couldn’t told it more like if you’d ‘a’ seen it! And then what? Go on, Tom!”

“Then I thought you prayed for me—and I could see you and hear every word you said. And you went to bed, and I was so sorry that I took and wrote on a piece of sycamore bark, ‘We ain’t dead—we are only off being pirates,’ and put it on the table by the candle; and then you looked so good, laying there asleep, that I thought I went and leaned over and kissed you on the lips.”

“Did you, Tom, did you! I just forgive you everything for that!” And she seized the boy in a crushing embrace that made him feel like the guiltiest of villains.

“It was very kind, even though it was only a—dream,” Sid soliloquized just audibly.[Vi]

“Shut up, Sid! A body does just the same in a dream as he’d do if he was awake. Here’s a big Milum apple I’ve been saving for you, Tom, if you was ever found again—now go ‘long to school. I’m thankful to the good God and Father of us all I’ve got you back, that’s long-suffering and merciful to them that believe on Him and keep His word, though goodness knows I’m unworthy of it, but if only the worthy ones got His blessings and had His hand to help them over the rough places, there’s few enough would smile here or ever enter into His rest when the long night comes. Go ‘long Sid, Mary, Tom—take yourselves off—you’ve hendered me long enough.”

The children left for school, and the old lady to call on Mrs. Harper and vanquish her realism with Tom’s marvellous dream. Sid had better judgment than to utter the thought that was in his mind as he left the house. It was this: “Pretty thin—as long a dream as that, without any mistakes in it!”

What a hero Tom was become, now! He did not go skipping and prancing, but moved with a dignified swagger as became a pirate who felt that the public eye was on him. And indeed it was; he tried not to seem to see the looks or hear the remarks as he passed along, but they were food and drink to him. Smaller boys than himself flocked at his heels, as proud to be seen with him, and tolerated by him, as if he had been the drummer at the head of a procession or the elephant leading a menagerie into town.[Vi]

Boys of his own size pretended not to know he had been away at all; but they were consuming with envy, nevertheless. They would have given anything to have that swarthy sun-tanned skin of his, and his glittering notoriety; and Tom would not have parted with either for a circus.

At school the children made so much of him and of Joe, and delivered such eloquent admiration from their eyes, that the two heroes were not long in becoming insufferably “stuck-up.” They began to tell their adventures to hungry listeners—but they only began; it was not a thing likely to have an end, with imaginations like theirs to furnish material. And finally, when they got out their pipes and went serenely puffing around, the very summit of glory was reached.

Tom decided that he could be independent of Becky Thatcher now. Glory was sufficient. He would live for glory. Now that he was distinguished, maybe she would be wanting to “make up.” Well, let her—she should see that he could be as indifferent as some other people. Presently she arrived. Tom pretended not to see her. He moved away and joined a group of boys and girls and began to talk. Soon he observed that she was tripping gayly back and forth with flushed face and dancing eyes, pretending to be busy chasing schoolmates, and screaming with laughter when she made a capture; but he noticed that she always made her captures in his vicinity, and that she seemed to cast a conscious eye in his direction at such times, too.[Vi]

It gratified all the vicious vanity that was in him; and so, instead of winning him, it only “set him up” the more and made him the more diligent to avoid betraying that he knew she was about. Presently she gave over skylarking, and moved irresolutely about, sighing once or twice and glancing furtively and wistfully toward Tom. Then she observed that now Tom was talking more particularly to Amy Lawrence than to any one else. She felt a sharp pang and grew disturbed and uneasy at once. She tried to go away, but her feet were treacherous, and carried her to the group instead. She said to a girl almost at Tom’s elbow—with sham vivacity:

“Why, Mary Austin! you bad girl, why didn’t you come to Sunday-school?”

“I did come—didn’t you see me?”

“Why, no! Did you? Where did you sit?”

“I was in Miss Peters’ class, where I always go. I saw you.”

“Did you? Why, it’s funny I didn’t see you. I wanted to tell you about the picnic.”

“Oh, that’s jolly. Who’s going to give it?”

“My ma’s going to let me have one.”

“Oh, goody; I hope she’ll let me come.”

“Well, she will. The picnic’s for me. She’ll let anybody come that I want, and I want you.”

“That’s ever so nice. When is it going to be?”

“By and by. Maybe about vacation.”[Vi]

“Oh, won’t it be fun! You going to have all the girls and boys?”

“Yes, every one that’s friends to me—or wants to be”; and she glanced ever so furtively at Tom, but he talked right along to Amy Lawrence about the terrible storm on the island, and how the lightning tore the great sycamore tree “all to flinders” while he was “standing within three feet of it.”

“Oh, may I come?” said Grace Miller.

“Yes.”

“And me?” said Sally Rogers.

“Yes.”

“And me, too?” said Susy Harper. “And Joe?”

“Yes.”

And so on, with clapping of joyful hands till all the group had begged for invitations but Tom and Amy. Then Tom turned coolly away, still talking, and took Amy with him. Becky’s lips trembled and the tears came to her eyes; she hid these signs with a forced gayety and went on chattering, but the life had gone out of the picnic, now, and out of everything else; she got away as soon as she could and hid herself and had what her sex call “a good cry.” Then she sat moody, with wounded pride, till the bell rang. She roused up, now, with a vindictive cast in her eye, and gave her plaited tails a shake and said she knew what she’d do.[Vi]

At recess Tom continued his flirtation with Amy with jubilant self-satisfaction. And he kept drifting about to find Becky and lacerate her with the performance. At last he spied her, but there was a sudden falling of his mercury. She was sitting cosily on a little bench behind the schoolhouse looking at a picture-book with Alfred Temple—and so absorbed were they, and their heads so close together over the book, that they did not seem to be conscious of anything in the world besides. Jealousy ran red-hot through Tom’s veins. He began to hate himself for throwing away the chance Becky had offered for a reconciliation. He called himself a fool, and all the hard names he could think of. He wanted to cry with vexation. Amy chatted happily along, as they walked, for her heart was singing, but Tom’s tongue had lost its function. He did not hear what Amy was saying, and whenever she paused expectantly he could only stammer an awkward assent, which was as often misplaced as otherwise. He kept drifting to the rear of the schoolhouse, again and again, to sear his eyeballs with the hateful spectacle there. He could not help it. And it maddened him to see, as he thought he saw, that Becky Thatcher never once suspected that he was even in the land of the living. But she did see, nevertheless; and she knew she was winning her fight, too, and was glad to see him suffer as she had suffered.[Vi]

Amy’s happy prattle became intolerable. Tom hinted at things he had to attend to; things that must be done; and time was fleeting. But in vain—the girl chirped on. Tom thought, “Oh, hang her, ain’t I ever going to get rid of her?” At last he must be attending to those things—and she said artlessly that she would be “around” when school let out. And he hastened away, hating her for it.

“Any other boy!” Tom thought, grating his teeth. “Any boy in the whole town but that Saint Louis smarty that thinks he dresses so fine and is aristocracy! Oh, all right, I licked you the first day you ever saw this town, mister, and I’ll lick you again! You just wait till I catch you out! I’ll just take and—”

And he went through the motions of thrashing an imaginary boy—pummelling the air, and kicking and gouging. “Oh, you do, do you? You holler ‘nough, do you? Now, then, let that learn you!” And so the imaginary flogging was finished to his satisfaction.

Tom fled home at noon. His conscience could not endure any more of Amy’s grateful happiness, and his jealousy could bear no more of the other distress. Becky resumed her picture inspections with Alfred, but as the minutes dragged along and no Tom came to suffer, her triumph began to cloud and she lost interest; gravity and absentmindedness followed, and then melancholy; two or three times she pricked up her ear at a footstep, but it was a false hope; no Tom came.[Vi]

At last she grew entirely miserable and wished she hadn’t carried it so far. When poor Alfred, seeing that he was losing her, he did not know how, kept exclaiming: “Oh, here’s a jolly one! look at this!” she lost patience at last, and said, “Oh, don’t bother me! I don’t care for them!” and burst into tears, and got up and walked away.

Alfred dropped alongside and was going to try to comfort her, but she said:

“Go away and leave me alone, can’t you! I hate you!”

So the boy halted, wondering what he could have done—for she had said she would look at pictures all through the nooning—and she walked on, crying. Then Alfred went musing into the deserted schoolhouse. He was humiliated and angry. He easily guessed his way to the truth—the girl had simply made a convenience of him to vent her spite upon Tom Sawyer. He was far from hating Tom the less when this thought occurred to him. He wished there was some way to get that boy into trouble without much risk to himself. Tom’s spelling-book fell under his eye. Here was his opportunity. He gratefully opened to the lesson for the afternoon and poured ink upon the page.

Becky, glancing in at a window behind him at the moment, saw the act, and moved on, without discovering herself. She started homeward, now, intending to find Tom and tell him; Tom would be thankful and their troubles would be healed. Before she was half way home, however, she had changed her mind. The thought of Tom’s treatment of her when she was talking about her picnic came scorching back and filled her with shame. She resolved to let him get whipped on the damaged spelling-book’s account, and to hate him forever, into the bargain.[Vi]

Chapter XX

TOM arrived at home in a dreary mood, and the first thing his aunt said to him showed him that he had brought his sorrows to an unpromising market:

“Tom, I’ve a notion to skin you alive!”

“Auntie, what have I done?”

“Well, you’ve done enough. Here I go over to Sereny Harper, like an old softy, expecting I’m going to make her believe all that rubbage about that dream, when lo and behold you she’d found out from Joe that you was over here and heard all the talk we had that night. Tom, I don’t know what is to become of a boy that will act like that. It makes me feel so bad to think you could let me go to Sereny Harper and make such a fool of myself and never say a word.”

This was a new aspect of the thing. His smartness of the morning had seemed to Tom a good joke before, and very ingenious. It merely looked mean and shabby now. He hung his head and could not think of anything to say for a moment. Then he said:

“Auntie, I wish I hadn’t done it—but I didn’t think.”

“Oh, child, you never think. You never think of anything but your own selfishness. You could think to come all the way over here from Jackson’s Island in the night to laugh at our troubles, and you could think to fool me with a lie about a dream; but you couldn’t ever think to pity us and save us from sorrow.”[Vi]

“Auntie, I know now it was mean, but I didn’t mean to be mean. I didn’t, honest. And besides, I didn’t come over here to laugh at you that night.”

“What did you come for, then?”

“It was to tell you not to be uneasy about us, because we hadn’t got drownded.”

“Tom, Tom, I would be the thankfullest soul in this world if I could believe you ever had as good a thought as that, but you know you never did—and I know it, Tom.”

“Indeed and ‘deed I did, auntie—I wish I may never stir if I didn’t.”

“Oh, Tom, don’t lie—don’t do it. It only makes things a hundred times worse.”

“It ain’t a lie, auntie; it’s the truth. I wanted to keep you from grieving—that was all that made me come.”

“I’d give the whole world to believe that—it would cover up a power of sins, Tom. I’d ‘most be glad you’d run off and acted so bad. But it ain’t reasonable; because, why didn’t you tell me, child?”

“Why, you see, when you got to talking about the funeral, I just got all full of the idea of our coming and hiding in the church, and I couldn’t somehow bear to spoil it. So I just put the bark back in my pocket and kept mum.”

“What bark?”

“The bark I had wrote on to tell you we’d gone pirating. I wish, now, you’d waked up when I kissed you—I do, honest.”[Vi]

The hard lines in his aunt’s face relaxed and a sudden tenderness dawned in her eyes.

“Did you kiss me, Tom?”

“Why, yes, I did.”

“Are you sure you did, Tom?”

“Why, yes, I did, auntie—certain sure.”

“What did you kiss me for, Tom?”

“Because I loved you so, and you laid there moaning and I was so sorry.”

The words sounded like truth. The old lady could not hide a tremor in her voice when she said:

“Kiss me again, Tom!—and be off with you to school, now, and don’t bother me any more.”

The moment he was gone, she ran to a closet and got out the ruin of a jacket which Tom had gone pirating in. Then she stopped, with it in her hand, and said to herself:[Vi]

“No, I don’t dare. Poor boy, I reckon he’s lied about it—but it’s a blessed, blessed lie, there’s such a comfort come from it. I hope the Lord—I know the Lord will forgive him, because it was such good-heartedness in him to tell it. But I don’t want to find out it’s a lie. I won’t look.”

She put the jacket away, and stood by musing a minute. Twice she put out her hand to take the garment again, and twice she refrained. Once more she ventured, and this time she fortified herself with the thought: “It’s a good lie—it’s a good lie—I won’t let it grieve me.” So she sought the jacket pocket. A moment later she was reading Tom’s piece of bark through flowing tears and saying: “I could forgive the boy, now, if he’d committed a million sins!”[Vi]

Chapter XXI

THERE was something about Aunt Polly’s manner, when she kissed Tom, that swept away his low spirits and made him lighthearted and happy again. He started to school and had the luck of coming upon Becky Thatcher at the head of Meadow Lane. His mood always determined his manner. Without a moment’s hesitation he ran to her and said:

“I acted mighty mean today, Becky, and I’m so sorry. I won’t ever, ever do that way again, as long as ever I live—please make up, won’t you?”

The girl stopped and looked him scornfully in the face:

“I’ll thank you to keep yourself to yourself, Mr. Thomas Sawyer. I’ll never speak to you again.”

She tossed her head and passed on. Tom was so stunned that he had not even presence of mind enough to say “Who cares, Miss Smarty?” until the right time to say it had gone by. So he said nothing. But he was in a fine rage, nevertheless. He moped into the schoolyard wishing she were a boy, and imagining how he would trounce her if she were. He presently encountered her and delivered a stinging remark as he passed. She hurled one in return, and the angry breach was complete. It seemed to Becky, in her hot resentment, that she could hardly wait for school to “take in,” she was so impatient to see Tom flogged for the injured spelling-book. If she had had any lingering notion of exposing Alfred Temple, Tom’s offensive fling had driven it entirely away.[Vi]

Poor girl, she did not know how fast she was nearing trouble herself. The master, Mr. Dobbins, had reached middle age with an unsatisfied ambition. The darling of his desires was, to be a doctor, but poverty had decreed that he should be nothing higher than a village schoolmaster. Every day he took a mysterious book out of his desk and absorbed himself in it at times when no classes were reciting. He kept that book under lock and key. There was not an urchin in school but was perishing to have a glimpse of it, but the chance never came. Every boy and girl had a theory about the nature of that book; but no two theories were alike, and there was no way of getting at the facts in the case. Now, as Becky was passing by the desk, which stood near the door, she noticed that the key was in the lock! It was a precious moment. She glanced around; found herself alone, and the next instant she had the book in her hands. The titlepage—Professor Somebody’s Anatomy—carried no information to her mind; so she began to turn the leaves. She came at once upon a handsomely engraved and colored frontispiece—a human figure, stark naked. At that moment a shadow fell on the page and Tom Sawyer stepped in at the door and caught a glimpse of the picture. Becky snatched at the book to close it, and had the hard luck to tear the pictured page half down the middle. She thrust the volume into the desk, turned the key, and burst out crying with shame and vexation.

“Tom Sawyer, you are just as mean as you can be, to sneak up on a person and look at what they’re looking at.”[Vi]

“How could I know you was looking at anything?”

“You ought to be ashamed of yourself, Tom Sawyer; you know you’re going to tell on me, and oh, what shall I do, what shall I do! I’ll be whipped, and I never was whipped in school.”

Then she stamped her little foot and said:

“Be so mean if you want to! I know something that’s going to happen. You just wait and you’ll see! Hateful, hateful, hateful!”—and she flung out of the house with a new explosion of crying.

Tom stood still, rather flustered by this onslaught. Presently he said to himself:

“What a curious kind of a fool a girl is! Never been licked in school! Shucks! What’s a licking! That’s just like a girl—they’re so thin-skinned and chicken-hearted. Well, of course I ain’t going to tell old Dobbins on this little fool, because there’s other ways of getting even on her, that ain’t so mean; but what of it? Old Dobbins will ask who it was tore his book. Nobody’ll answer. Then he’ll do just the way he always does—ask first one and then t’other, and when he comes to the right girl he’ll know it, without any telling. Girls’ faces always tell on them. They ain’t got any backbone. She’ll get licked. Well, it’s a kind of a tight place for Becky Thatcher, because there ain’t any way out of it.” Tom conned the thing a moment longer, and then added: “All right, though; she’d like to see me in just such a fix—let her sweat it out!”[Vi]

Tom joined the mob of skylarking scholars outside. In a few moments the master arrived and school “took in.” Tom did not feel a strong interest in his studies. Every time he stole a glance at the girls’ side of the room Becky’s face troubled him. Considering all things, he did not want to pity her, and yet it was all he could do to help it. He could get up no exultation that was really worthy the name. Presently the spelling-book discovery was made, and Tom’s mind was entirely full of his own matters for a while after that. Becky roused up from her lethargy of distress and showed good interest in the proceedings. She did not expect that Tom could get out of his trouble by denying that he spilt the ink on the book himself; and she was right. The denial only seemed to make the thing worse for Tom. Becky supposed she would be glad of that, and she tried to believe she was glad of it, but she found she was not certain. When the worst came to the worst, she had an impulse to get up and tell on Alfred Temple, but she made an effort and forced herself to keep still—because, said she to herself, “he’ll tell about me tearing the picture sure. I wouldn’t say a word, not to save his life!”

Tom took his whipping and went back to his seat not at all broken-hearted, for he thought it was possible that he had unknowingly upset the ink on the spelling-book himself, in some skylarking bout—he had denied it for form’s sake and because it was custom, and had stuck to the denial from principle.[Vi]

A whole hour drifted by, the master sat nodding in his throne, the air was drowsy with the hum of study. By and by, Mr. Dobbins straightened himself up, yawned, then unlocked his desk, and reached for his book, but seemed undecided whether to take it out or leave it. Most of the pupils glanced up languidly, but there were two among them that watched his movements with intent eyes. Mr. Dobbins fingered his book absently for a while, then took it out and settled himself in his chair to read! Tom shot a glance at Becky. He had seen a hunted and helpless rabbit look as she did, with a gun levelled at its head. Instantly he forgot his quarrel with her. Quick—something must be done! done in a flash, too! But the very imminence of the emergency paralyzed his invention. Good!—he had an inspiration! He would run and snatch the book, spring through the door and fly. But his resolution shook for one little instant, and the chance was lost—the master opened the volume. If Tom only had the wasted opportunity back again! Too late. There was no help for Becky now, he said. The next moment the master faced the school. Every eye sank under his gaze. There was that in it which smote even the innocent with fear. There was silence while one might count ten—the master was gathering his wrath. Then he spoke: “Who tore this book?”

There was not a sound. One could have heard a pin drop. The stillness continued; the master searched face after face for signs of guilt.

“Benjamin Rogers, did you tear this book?”[Vi]

A denial. Another pause.

“Joseph Harper, did you?”

Another denial. Tom’s uneasiness grew more and more intense under the slow torture of these proceedings. The master scanned the ranks of boys—considered a while, then turned to the girls:

“Amy Lawrence?”

A shake of the head.

“Gracie Miller?”

The same sign.

“Susan Harper, did you do this?”

Another negative. The next girl was Becky Thatcher. Tom was trembling from head to foot with excitement and a sense of the hopelessness of the situation.

“Rebecca Thatcher” [Tom glanced at her face—it was white with terror]—”did you tear—no, look me in the face” [her hands rose in appeal]—”did you tear this book?”

A thought shot like lightning through Tom’s brain. He sprang to his feet and shouted—”I done it!”[Vi]

The school stared in perplexity at this incredible folly. Tom stood a moment, to gather his dismembered faculties; and when he stepped forward to go to his punishment the surprise, the gratitude, the adoration that shone upon him out of poor Becky’s eyes seemed pay enough for a hundred floggings. Inspired by the splendor of his own act, he took without an outcry the most merciless flaying that even Mr. Dobbins had ever administered; and also received with indifference the added cruelty of a command to remain two hours after school should be dismissed—for he knew who would wait for him outside till his captivity was done, and not count the tedious time as loss, either.

Tom went to bed that night planning vengeance against Alfred Temple; for with shame and repentance Becky had told him all, not forgetting her own treachery; but even the longing for vengeance had to give way, soon, to pleasanter musings, and he fell asleep at last with Becky’s latest words lingering dreamily in his ear—

“Tom, how could you be so noble!”[Vi]

Chapter XXII

VACATION was approaching. The schoolmaster, always severe, grew severer and more exacting than ever, for he wanted the school to make a good showing on “Examination” day. His rod and his ferule were seldom idle now—at least among the smaller pupils. Only the biggest boys, and young ladies of eighteen and twenty, escaped lashing. Mr. Dobbins’ lashings were very vigorous ones, too; for although he carried, under his wig, a perfectly bald and shiny head, he had only reached middle age, and there was no sign of feebleness in his muscle. As the great day approached, all the tyranny that was in him came to the surface; he seemed to take a vindictive pleasure in punishing the least shortcomings. The consequence was, that the smaller boys spent their days in terror and suffering and their nights in plotting revenge. They threw away no opportunity to do the master a mischief. But he kept ahead all the time. The retribution that followed every vengeful success was so sweeping and majestic that the boys always retired from the field badly worsted. At last they conspired together and hit upon a plan that promised a dazzling victory. They swore in the signpainter’s boy, told him the scheme, and asked his help. He had his own reasons for being delighted, for the master boarded in his father’s family and had given the boy ample cause to hate him. The master’s wife would go on a visit to the country in a few days, and there would be nothing to interfere with the plan; the master always prepared himself for great occasions by getting pretty well fuddled, and the signpainter’s boy said that when the dominie had reached the proper condition on Examination Evening he would “manage the thing” while he napped in his chair; then he would have him awakened at the right time and hurried away to school.[183]

In the fulness of time the interesting occasion arrived. At eight in the evening the schoolhouse was brilliantly lighted, and adorned with wreaths and festoons of foliage and flowers. The master sat throned in his great chair upon a raised platform, with his blackboard behind him. He was looking tolerably mellow. Three rows of benches on each side and six rows in front of him were occupied by the dignitaries of the town and by the parents of the pupils. To his left, back of the rows of citizens, was a spacious temporary platform upon which were seated the scholars who were to take part in the exercises of the evening; rows of small boys, washed and dressed to an intolerable state of discomfort; rows of gawky big boys; snowbanks of girls and young ladies clad in lawn and muslin and conspicuously conscious of their bare arms, their grandmothers’ ancient trinkets, their bits of pink and blue ribbon and the flowers in their hair. All the rest of the house was filled with non-participating scholars.

The exercises began. A very little boy stood up and sheepishly recited, “You’d scarce expect one of my age to speak in public on the stage,” etc.—accompanying himself with the painfully exact and spasmodic gestures which a machine might have used—supposing the machine to be a trifle out of order. But he got through safely, though cruelly scared, and got a fine round of applause when he made his manufactured bow and retired.

A little shamefaced girl lisped, “Mary had a little lamb,” etc., performed a compassion-inspiring curtsy, got her meed of applause, and sat down flushed and happy.[Vi]

Tom Sawyer stepped forward with conceited confidence and soared into the unquenchable and indestructible “Give me liberty or give me death” speech, with fine fury and frantic gesticulation, and broke down in the middle of it. A ghastly stage-fright seized him, his legs quaked under him and he was like to choke. True, he had the manifest sympathy of the house but he had the house’s silence, too, which was even worse than its sympathy. The master frowned, and this completed the disaster. Tom struggled awhile and then retired, utterly defeated. There was a weak attempt at applause, but it died early.

“The Boy Stood on the Burning Deck” followed; also “The Assyrian Came Down,” and other declamatory gems. Then there were reading exercises, and a spelling fight. The meagre Latin class recited with honor. The prime feature of the evening was in order, now—original “compositions” by the young ladies. Each in her turn stepped forward to the edge of the platform, cleared her throat, held up her manuscript (tied with dainty ribbon), and proceeded to read, with labored attention to “expression” and punctuation. The themes were the same that had been illuminated upon similar occasions by their mothers before them, their grandmothers, and doubtless all their ancestors in the female line clear back to the Crusades. “Friendship” was one; “Memories of Other Days”; “Religion in History”; “Dream Land”; “The Advantages of Culture”; “Forms of Political Government Compared and Contrasted”; “Melancholy”; “Filial Love”; “Heart Longings,” etc., etc.[Vi]

A prevalent feature in these compositions was a nursed and petted melancholy; another was a wasteful and opulent gush of “fine language”; another was a tendency to lug in by the ears particularly prized words and phrases until they were worn entirely out; and a peculiarity that conspicuously marked and marred them was the inveterate and intolerable sermon that wagged its crippled tail at the end of each and every one of them. No matter what the subject might be, a brainracking effort was made to squirm it into some aspect or other that the moral and religious mind could contemplate with edification. The glaring insincerity of these sermons was not sufficient to compass the banishment of the fashion from the schools, and it is not sufficient today; it never will be sufficient while the world stands, perhaps. There is no school in all our land where the young ladies do not feel obliged to close their compositions with a sermon; and you will find that the sermon of the most frivolous and the least religious girl in the school is always the longest and the most relentlessly pious. But enough of this. Homely truth is unpalatable.

Let us return to the “Examination.” The first composition that was read was one entitled “Is this, then, Life?” Perhaps the reader can endure an extract from it:[Vi]

“In the common walks of life, with what delightful emotions does the youthful mind look forward to some anticipated scene of festivity! Imagination is busy sketching rose-tinted pictures of joy. In fancy, the voluptuous votary of fashion sees herself amid the festive throng, ‘the observed of all observers.’ Her graceful form, arrayed in snowy robes, is whirling through the mazes of the joyous dance; her eye is brightest, her step is lightest in the gay assembly.

“In such delicious fancies time quickly glides by, and the welcome hour arrives for her entrance into the Elysian world, of which she has had such bright dreams. How fairy-like does everything appear to her enchanted vision! Each new scene is more charming than the last. But after a while she finds that beneath this goodly exterior, all is vanity, the flattery which once charmed her soul, now grates harshly upon her ear; the ballroom has lost its charms; and with wasted health and imbittered heart, she turns away with the conviction that earthly pleasures cannot satisfy the longings of the soul!”

And so forth and so on. There was a buzz of gratification from time to time during the reading, accompanied by whispered ejaculations of “How sweet!” “How eloquent!” “So true!” etc., and after the thing had closed with a peculiarly afflicting sermon the applause was enthusiastic.[Vi]

Then arose a slim, melancholy girl, whose face had the “interesting” paleness that comes of pills and indigestion, and read a “poem.” Two stanzas of it will do:

A Missouri Maiden’s Farewell To Alabama

“Alabama, goodbye! I love thee well!
But yet for a while do I leave thee now!
Sad, yes, sad thoughts of thee my heart doth swell,
And burning recollections throng my brow!
For I have wandered through thy flowery woods;
Have roamed and read near Tallapoosa’s stream;
Have listened to Tallassee’s warring floods,
And wooed on Coosa’s side Aurora’s beam.

“Yet shame I not to bear an o’erfull heart,
Nor blush to turn behind my tearful eyes;
‘Tis from no stranger land I now must part,
‘Tis to no strangers left I yield these sighs.
Welcome and home were mine within this State,
Whose vales I leave—whose spires fade fast from me
And cold must be mine eyes, and heart, and tete,
When, dear Alabama! they turn cold on thee!”[Vi]

There were very few there who knew what “tete” meant, but the poem was very satisfactory, nevertheless.

Next appeared a dark-complexioned, black-eyed, black-haired young lady, who paused an impressive moment, assumed a tragic expression, and began to read in a measured, solemn tone:

A VISION

“Dark and tempestuous was night. Around the throne on high not a single star quivered; but the deep intonations of the heavy thunder constantly vibrated upon the ear; whilst the terrific lightning revelled in angry mood through the cloudy chambers of heaven, seeming to scorn the power exerted over its terror by the illustrious Franklin! Even the boisterous winds unanimously came forth from their mystic homes, and blustered about as if to enhance by their aid the wildness of the scene.

“At such a time, so dark, so dreary, for human sympathy my very spirit sighed; but instead thereof,

“‘My dearest friend, my counsellor, my comforter and guide—My joy in grief, my second bliss in joy,’ came to my side. She moved like one of those bright beings pictured in the sunny walks of fancy’s Eden by the romantic and young, a queen of beauty unadorned save by her own transcendent loveliness. So soft was her step, it failed to make even a sound, and but for the magical thrill imparted by her genial touch, as other unobtrusive beauties, she would have glided away unperceived—unsought. A strange sadness rested upon her features, like icy tears upon the robe of December, as she pointed to the contending elements without, and bade me contemplate the two beings presented.”[Vi]

This nightmare occupied some ten pages of manuscript and wound up with a sermon so destructive of all hope to non-Presbyterians that it took the first prize. This composition was considered to be the very finest effort of the evening. The mayor of the village, in delivering the prize to the author of it, made a warm speech in which he said that it was by far the most “eloquent” thing he had ever listened to, and that Daniel Webster himself might well be proud of it.

It may be remarked, in passing, that the number of compositions in which the word “beauteous” was over-fondled, and human experience referred to as “life’s page,” was up to the usual average.[Vi]

Now the master, mellow almost to the verge of geniality, put his chair aside, turned his back to the audience, and began to draw a map of America on the blackboard, to exercise the geography class upon. But he made a sad business of it with his unsteady hand, and a smothered titter rippled over the house. He knew what the matter was, and set himself to right it. He sponged out lines and remade them; but he only distorted them more than ever, and the tittering was more pronounced. He threw his entire attention upon his work, now, as if determined not to be put down by the mirth. He felt that all eyes were fastened upon him; he imagined he was succeeding, and yet the tittering continued; it even manifestly increased. And well it might. There was a garret above, pierced with a scuttle over his head; and down through this scuttle came a cat, suspended around the haunches by a string; she had a rag tied about her head and jaws to keep her from mewing; as she slowly descended she curved upward and clawed at the string, she swung downward and clawed at the intangible air. The tittering rose higher and higher—the cat was within six inches of the absorbed teacher’s head—down, down, a little lower, and she grabbed his wig with her desperate claws, clung to it, and was snatched up into the garret in an instant with her trophy still in her possession! And how the light did blaze abroad from the master’s bald pate—for the signpainter’s boy had gilded it!

That broke up the meeting. The boys were avenged. Vacation had come.[Vi]

NOTE:—The pretended “compositions” quoted in this chapter are taken without alteration from a volume entitled “Prose and Poetry, by a Western Lady”—but they are exactly and precisely after the schoolgirl pattern, and hence are much happier than any mere imitations could be.[Vi]

Chapter XXIII

TOM joined the new order of Cadets of Temperance, being attracted by the showy character of their “regalia.” He promised to abstain from smoking, chewing, and profanity as long as he remained a member. Now he found out a new thing—namely, that to promise not to do a thing is the surest way in the world to make a body want to go and do that very thing. Tom soon found himself tormented with a desire to drink and swear; the desire grew to be so intense that nothing but the hope of a chance to display himself in his red sash kept him from withdrawing from the order. Fourth of July was coming; but he soon gave that up—gave it up before he had worn his shackles over forty-eight hours—and fixed his hopes upon old Judge Frazer, justice of the peace, who was apparently on his deathbed and would have a big public funeral, since he was so high an official. During three days Tom was deeply concerned about the Judge’s condition and hungry for news of it. Sometimes his hopes ran high—so high that he would venture to get out his regalia and practise before the looking-glass. But the Judge had a most discouraging way of fluctuating. At last he was pronounced upon the mend—and then convalescent. Tom was disgusted; and felt a sense of injury, too. He handed in his resignation at once—and that night the Judge suffered a relapse and died. Tom resolved that he would never trust a man like that again.

The funeral was a fine thing. The Cadets paraded in a style calculated to kill the late member with envy. Tom was a free boy again, however—there was something in that. He could drink and swear, now—but found to his surprise that he did not want to. The simple fact that he could, took the desire away, and the charm of it.[Vi]

Tom presently wondered to find that his coveted vacation was beginning to hang a little heavily on his hands.

He attempted a diary—but nothing happened during three days, and so he abandoned it.

The first of all the negro minstrel shows came to town, and made a sensation. Tom and Joe Harper got up a band of performers and were happy for two days.

Even the Glorious Fourth was in some sense a failure, for it rained hard, there was no procession in consequence, and the greatest man in the world (as Tom supposed), Mr. Benton, an actual United States Senator, proved an overwhelming disappointment—for he was not twenty-five feet high, nor even anywhere in the neighborhood of it.

A circus came. The boys played circus for three days afterward in tents made of rag carpeting—admission, three pins for boys, two for girls—and then circusing was abandoned.

A phrenologist and a mesmerizer came—and went again and left the village duller and drearier than ever.

There were some boys-and-girls’ parties, but they were so few and so delightful that they only made the aching voids between ache the harder.

Becky Thatcher was gone to her Constantinople home to stay with her parents during vacation—so there was no bright side to life anywhere.

The dreadful secret of the murder was a chronic misery. It was a very cancer for permanency and pain.

Then came the measles.[Vi]

During two long weeks Tom lay a prisoner, dead to the world and its happenings. He was very ill, he was interested in nothing. When he got upon his feet at last and moved feebly downtown, a melancholy change had come over everything and every creature. There had been a “revival,” and everybody had “got religion,” not only the adults, but even the boys and girls. Tom went about, hoping against hope for the sight of one blessed sinful face, but disappointment crossed him everywhere. He found Joe Harper studying a Testament, and turned sadly away from the depressing spectacle. He sought Ben Rogers, and found him visiting the poor with a basket of tracts. He hunted up Jim Hollis, who called his attention to the precious blessing of his late measles as a warning. Every boy he encountered added another ton to his depression; and when, in desperation, he flew for refuge at last to the bosom of Huckleberry Finn and was received with a Scriptural quotation, his heart broke and he crept home and to bed realizing that he alone of all the town was lost, forever and forever.

And that night there came on a terrific storm, with driving rain, awful claps of thunder and blinding sheets of lightning. He covered his head with the bedclothes and waited in a horror of suspense for his doom; for he had not the shadow of a doubt that all this hubbub was about him. He believed he had taxed the forbearance of the powers above to the extremity of endurance and that this was the result. It might have seemed to him a waste of pomp and ammunition to kill a bug with a battery of artillery, but there seemed nothing incongruous about the getting up such an expensive thunderstorm as this to knock the turf from under an insect like himself.[Vi]

By and by the tempest spent itself and died without accomplishing its object. The boy’s first impulse was to be grateful, and reform. His second was to wait—for there might not be any more storms.

The next day the doctors were back; Tom had relapsed. The three weeks he spent on his back this time seemed an entire age. When he got abroad at last he was hardly grateful that he had been spared, remembering how lonely was his estate, how companionless and forlorn he was. He drifted listlessly down the street and found Jim Hollis acting as judge in a juvenile court that was trying a cat for murder, in the presence of her victim, a bird. He found Joe Harper and Huck Finn up an alley eating a stolen melon. Poor lads! they—like Tom—had suffered a relapse.[Vi]

Chapter XXIV

AT last the sleepy atmosphere was stirred—and vigorously: the murder trial came on in the court. It became the absorbing topic of village talk immediately. Tom could not get away from it. Every reference to the murder sent a shudder to his heart, for his troubled conscience and fears almost persuaded him that these remarks were put forth in his hearing as “feelers”; he did not see how he could be suspected of knowing anything about the murder, but still he could not be comfortable in the midst of this gossip. It kept him in a cold shiver all the time. He took Huck to a lonely place to have a talk with him. It would be some relief to unseal his tongue for a little while; to divide his burden of distress with another sufferer. Moreover, he wanted to assure himself that Huck had remained discreet.

“Huck, have you ever told anybody about—that?”

“‘Bout what?”

“You know what.”

“Oh—’course I haven’t.”

“Never a word?”

“Never a solitary word, so help me. What makes you ask?”

“Well, I was afeard.”

“Why, Tom Sawyer, we wouldn’t be alive two days if that got found out. You know that.”

Tom felt more comfortable. After a pause:[Vi]

“Huck, they couldn’t anybody get you to tell, could they?”

“Get me to tell? Why, if I wanted that halfbreed devil to drownd me they could get me to tell. They ain’t no different way.”

“Well, that’s all right, then. I reckon we’re safe as long as we keep mum. But let’s swear again, anyway. It’s more surer.”

“I’m agreed.”

So they swore again with dread solemnities.

“What is the talk around, Huck? I’ve heard a power of it.”

“Talk? Well, it’s just Muff Potter, Muff Potter, Muff Potter all the time. It keeps me in a sweat, constant, so’s I want to hide som’ers.”

“That’s just the same way they go on round me. I reckon he’s a goner. Don’t you feel sorry for him, sometimes?”

“Most always—most always. He ain’t no account; but then he hain’t ever done anything to hurt anybody. Just fishes a little, to get money to get drunk on—and loafs around considerable; but lord, we all do that—leastways most of us—preachers and such like. But he’s kind of good—he give me half a fish, once, when there warn’t enough for two; and lots of times he’s kind of stood by me when I was out of luck.”

“Well, he’s mended kites for me, Huck, and knitted hooks on to my line. I wish we could get him out of there.”[Vi]

“My! we couldn’t get him out, Tom. And besides, ‘twouldn’t do any good; they’d ketch him again.”

“Yes—so they would. But I hate to hear ‘em abuse him so like the dickens when he never done—that.”

“I do too, Tom. Lord, I hear ‘em say he’s the bloodiest looking villain in this country, and they wonder he wasn’t ever hung before.”

“Yes, they talk like that, all the time. I’ve heard ‘em say that if he was to get free they’d lynch him.”

“And they’d do it, too.”

The boys had a long talk, but it brought them little comfort. As the twilight drew on, they found themselves hanging about the neighborhood of the little isolated jail, perhaps with an undefined hope that something would happen that might clear away their difficulties. But nothing happened; there seemed to be no angels or fairies interested in this luckless captive.

The boys did as they had often done before—went to the cell grating and gave Potter some tobacco and matches. He was on the ground floor and there were no guards.

His gratitude for their gifts had always smote their consciences before—it cut deeper than ever, this time. They felt cowardly and treacherous to the last degree when Potter said:[Vi]

“You’ve been mighty good to me, boys—better’n anybody else in this town. And I don’t forget it, I don’t. Often I says to myself, says I, ‘I used to mend all the boys’ kites and things, and show ‘em where the good fishin’ places was, and befriend ‘em what I could, and now they’ve all forgot old Muff when he’s in trouble; but Tom don’t, and Huck don’t—they don’t forget him, says I, ‘and I don’t forget them.’ Well, boys, I done an awful thing—drunk and crazy at the time—that’s the only way I account for it—and now I got to swing for it, and it’s right. Right, and best, too, I reckon—hope so, anyway. Well, we won’t talk about that. I don’t want to make you feel bad; you’ve befriended me. But what I want to say, is, don’t you ever get drunk—then you won’t ever get here. Stand a litter furder west—so—that’s it; it’s a prime comfort to see faces that’s friendly when a body’s in such a muck of trouble, and there don’t none come here but yourn. Good friendly faces—good friendly faces. Git up on one another’s backs and let me touch ‘em. That’s it. Shake hands—yourn’ll come through the bars, but mine’s too big. Little hands, and weak—but they’ve helped Muff Potter a power, and they’d help him more if they could.”[Vi]

Tom went home miserable, and his dreams that night were full of horrors. The next day and the day after, he hung about the courtroom, drawn by an almost irresistible impulse to go in, but forcing himself to stay out. Huck was having the same experience. They studiously avoided each other. Each wandered away, from time to time, but the same dismal fascination always brought them back presently. Tom kept his ears open when idlers sauntered out of the courtroom, but invariably heard distressing news—the toils were closing more and more relentlessly around poor Potter. At the end of the second day the village talk was to the effect that Injun Joe’s evidence stood firm and unshaken, and that there was not the slightest question as to what the jury’s verdict would be.

Tom was out late, that night, and came to bed through the window. He was in a tremendous state of excitement. It was hours before he got to sleep. All the village flocked to the courthouse the next morning, for this was to be the great day. Both sexes were about equally represented in the packed audience. After a long wait the jury filed in and took their places; shortly afterward, Potter, pale and haggard, timid and hopeless, was brought in, with chains upon him, and seated where all the curious eyes could stare at him; no less conspicuous was Injun Joe, stolid as ever.[Vi]

There was another pause, and then the judge arrived and the sheriff proclaimed the opening of the court. The usual whisperings among the lawyers and gathering together of papers followed. These details and accompanying delays worked up an atmosphere of preparation that was as impressive as it was fascinating.

Now a witness was called who testified that he found Muff Potter washing in the brook, at an early hour of the morning that the murder was discovered, and that he immediately sneaked away. After some further questioning, counsel for the prosecution said:

“Take the witness.”

The prisoner raised his eyes for a moment, but dropped them again when his own counsel said:

“I have no questions to ask him.”

The next witness proved the finding of the knife near the corpse. Counsel for the prosecution said:

“Take the witness.”

“I have no questions to ask him,” Potter’s lawyer replied.

A third witness swore he had often seen the knife in Potter’s possession.

“Take the witness.”

Counsel for Potter declined to question him. The faces of the audience began to betray annoyance. Did this attorney mean to throw away his client’s life without an effort?

Several witnesses deposed concerning Potter’s guilty behavior when brought to the scene of the murder. They were allowed to leave the stand without being cross-questioned.[Vi]

Every detail of the damaging circumstances that occurred in the graveyard upon that morning which all present remembered so well was brought out by credible witnesses, but none of them were cross-examined by Potter’s lawyer. The perplexity and dissatisfaction of the house expressed itself in murmurs and provoked a reproof from the bench. Counsel for the prosecution now said:

“By the oaths of citizens whose simple word is above suspicion, we have fastened this awful crime, beyond all possibility of question, upon the unhappy prisoner at the bar. We rest our case here.”

A groan escaped from poor Potter, and he put his face in his hands and rocked his body softly to and fro, while a painful silence reigned in the courtroom. Many men were moved, and many women’s compassion testified itself in tears. Counsel for the defence rose and said:

“Your honor, in our remarks at the opening of this trial, we foreshadowed our purpose to prove that our client did this fearful deed while under the influence of a blind and irresponsible delirium produced by drink. We have changed our mind. We shall not offer that plea.” [Then to the clerk:] “Call Thomas Sawyer!”

A puzzled amazement awoke in every face in the house, not even excepting Potter’s. Every eye fastened itself with wondering interest upon Tom as he rose and took his place upon the stand. The boy looked wild enough, for he was badly scared. The oath was administered.[Vi]

“Thomas Sawyer, where were you on the seventeenth of June, about the hour of midnight?”

Tom glanced at Injun Joe’s iron face and his tongue failed him. The audience listened breathless, but the words refused to come. After a few moments, however, the boy got a little of his strength back, and managed to put enough of it into his voice to make part of the house hear:

“In the graveyard!”

“A little bit louder, please. Don’t be afraid. You were—”

“In the graveyard.”

A contemptuous smile flitted across Injun Joe’s face.

“Were you anywhere near Horse Williams’ grave?”

“Yes, sir.”

“Speak up—just a trifle louder. How near were you?”

“Near as I am to you.”

“Were you hidden, or not?”

“I was hid.”

“Where?”

“Behind the elms that’s on the edge of the grave.”

Injun Joe gave a barely perceptible start.

“Any one with you?”

“Yes, sir. I went there with—”

“Wait—wait a moment. Never mind mentioning your companion’s name. We will produce him at the proper time. Did you carry anything there with you.”

Tom hesitated and looked confused.[Vi]

“Speak out, my boy—don’t be diffident. The truth is always respectable. What did you take there?”

“Only a—a—dead cat.”

There was a ripple of mirth, which the court checked.

“We will produce the skeleton of that cat. Now, my boy, tell us everything that occurred—tell it in your own way—don’t skip anything, and don’t be afraid.”

Tom began—hesitatingly at first, but as he warmed to his subject his words flowed more and more easily; in a little while every sound ceased but his own voice; every eye fixed itself upon him; with parted lips and bated breath the audience hung upon his words, taking no note of time, rapt in the ghastly fascinations of the tale. The strain upon pent emotion reached its climax when the boy said:

“—and as the doctor fetched the board around and Muff Potter fell, Injun Joe jumped with the knife and—”

Crash! Quick as lightning the halfbreed sprang for a window, tore his way through all opposers, and was gone![Vi]

Chapter XXV

TOM was a glittering hero once more—the pet of the old, the envy of the young. His name even went into immortal print, for the village paper magnified him. There were some that believed he would be President, yet, if he escaped hanging.

As usual, the fickle, unreasoning world took Muff Potter to its bosom and fondled him as lavishly as it had abused him before. But that sort of conduct is to the world’s credit; therefore it is not well to find fault with it.

Tom’s days were days of splendor and exultation to him, but his nights were seasons of horror. Injun Joe infested all his dreams, and always with doom in his eye. Hardly any temptation could persuade the boy to stir abroad after nightfall. Poor Huck was in the same state of wretchedness and terror, for Tom had told the whole story to the lawyer the night before the great day of the trial, and Huck was sore afraid that his share in the business might leak out, yet, notwithstanding Injun Joe’s flight had saved him the suffering of testifying in court. The poor fellow had got the attorney to promise secrecy, but what of that? Since Tom’s harassed conscience had managed to drive him to the lawyer’s house by night and wring a dread tale from lips that had been sealed with the dismalest and most formidable of oaths, Huck’s confidence in the human race was wellnigh obliterated.[Vi]

Daily Muff Potter’s gratitude made Tom glad he had spoken; but nightly he wished he had sealed up his tongue.

Half the time Tom was afraid Injun Joe would never be captured; the other half he was afraid he would be. He felt sure he never could draw a safe breath again until that man was dead and he had seen the corpse.

Rewards had been offered, the country had been scoured, but no Injun Joe was found. One of those omniscient and aweinspiring marvels, a detective, came up from St. Louis, moused around, shook his head, looked wise, and made that sort of astounding success which members of that craft usually achieve. That is to say, he “found a clew.” But you can’t hang a “clew” for murder, and so after that detective had got through and gone home, Tom felt just as insecure as he was before.

The slow days drifted on, and each left behind it a slightly lightened weight of apprehension.[Vi]

Chapter XXVI

THERE comes a time in every rightly-constructed boy’s life when he has a raging desire to go somewhere and dig for hidden treasure. This desire suddenly came upon Tom one day. He sallied out to find Joe Harper, but failed of success. Next he sought Ben Rogers; he had gone fishing. Presently he stumbled upon Huck Finn the Red-Handed. Huck would answer. Tom took him to a private place and opened the matter to him confidentially. Huck was willing. Huck was always willing to take a hand in any enterprise that offered entertainment and required no capital, for he had a troublesome superabundance of that sort of time which is not money. “Where’ll we dig?” said Huck.

“Oh, most anywhere.”

“Why, is it hid all around?”

“No, indeed it ain’t. It’s hid in mighty particular places, Huck—sometimes on islands, sometimes in rotten chests under the end of a limb of an old dead tree, just where the shadow falls at midnight; but mostly under the floor in ha’nted houses.”

“Who hides it?”

“Why, robbers, of course—who’d you reckon? Sunday-school sup’rintendents?”

“I don’t know. If ‘twas mine I wouldn’t hide it; I’d spend it and have a good time.”

“So would I. But robbers don’t do that way. They always hide it and leave it there.”[Vi]

“Don’t they come after it any more?”

“No, they think they will, but they generally forget the marks, or else they die. Anyway, it lays there a long time and gets rusty; and by and by somebody finds an old yellow paper that tells how to find the marks—a paper that’s got to be ciphered over about a week because it’s mostly signs and hy’roglyphics.”

“Hyro—which?”

“Hy’roglyphics—pictures and things, you know, that don’t seem to mean anything.”

“Have you got one of them papers, Tom?”

“No.”

“Well then, how you going to find the marks?”

“I don’t want any marks. They always bury it under a ha’nted house or on an island, or under a dead tree that’s got one limb sticking out. Well, we’ve tried Jackson’s Island a little, and we can try it again some time; and there’s the old ha’nted house up the Still-House branch, and there’s lots of dead-limb trees—dead loads of ‘em.”

“Is it under all of them?”

“How you talk! No!”

“Then how you going to know which one to go for?”

“Go for all of ‘em!”

“Why, Tom, it’ll take all summer.”[Vi]

“Well, what of that? Suppose you find a brass pot with a hundred dollars in it, all rusty and gray, or rotten chest full of di’monds. How’s that?”

Huck’s eyes glowed.

“That’s bully. Plenty bully enough for me. Just you gimme the hundred dollars and I don’t want no di’monds.”

“All right. But I bet you I ain’t going to throw off on di’monds. Some of ‘em’s worth twenty dollars apiece—there ain’t any, hardly, but’s worth six bits or a dollar.”

“No! Is that so?”

“Cert’nly—anybody’ll tell you so. Hain’t you ever seen one, Huck?”

“Not as I remember.”

“Oh, kings have slathers of them.”

“Well, I don’ know no kings, Tom.”

“I reckon you don’t. But if you was to go to Europe you’d see a raft of ‘em hopping around.”

“Do they hop?”

“Hop?—your granny! No!”

“Well, what did you say they did, for?”

“Shucks, I only meant you’d see ‘em—not hopping, of course—what do they want to hop for?—but I mean you’d just see ‘em—scattered around, you know, in a kind of a general way. Like that old humpbacked Richard.”

“Richard? What’s his other name?”[Vi]

“He didn’t have any other name. Kings don’t have any but a given name.”

“No?”

“But they don’t.”

“Well, if they like it, Tom, all right; but I don’t want to be a king and have only just a given name, like a nigger. But say—where you going to dig first?”

“Well, I don’t know. S’pose we tackle that old dead-limb tree on the hill t’other side of Still-House branch?”

“I’m agreed.”

So they got a crippled pick and a shovel, and set out on their three-mile tramp. They arrived hot and panting, and threw themselves down in the shade of a neighboring elm to rest and have a smoke.

“I like this,” said Tom.

“So do I.”

“Say, Huck, if we find a treasure here, what you going to do with your share?”

“Well, I’ll have pie and a glass of soda every day, and I’ll go to every circus that comes along. I bet I’ll have a gay time.”

“Well, ain’t you going to save any of it?”

“Save it? What for?”

“Why, so as to have something to live on, by and by.”[Vi]

“Oh, that ain’t any use. Pap would come back to thish-yer town some day and get his claws on it if I didn’t hurry up, and I tell you he’d clean it out pretty quick. What you going to do with yourn, Tom?”

“I’m going to buy a new drum, and a sure’nough sword, and a red necktie and a bull pup, and get married.”

“Married!”

“That’s it.”

“Tom, you—why, you ain’t in your right mind.”

“Wait—you’ll see.”

“Well, that’s the foolishest thing you could do. Look at pap and my mother. Fight! Why, they used to fight all the time. I remember, mighty well.”

“That ain’t anything. The girl I’m going to marry won’t fight.”

“Tom, I reckon they’re all alike. They’ll all comb a body. Now you better think ‘bout this awhile. I tell you you better. What’s the name of the gal?”

“It ain’t a gal at all—it’s a girl.”

“It’s all the same, I reckon; some says gal, some says girl—both’s right, like enough. Anyway, what’s her name, Tom?”

“I’ll tell you some time—not now.”

“All right—that’ll do. Only if you get married I’ll be more lonesomer than ever.”

“No you won’t. You’ll come and live with me. Now stir out of this and we’ll go to digging.”[Vi]

They worked and sweated for half an hour. No result. They toiled another halfhour. Still no result. Huck said:

“Do they always bury it as deep as this?”

“Sometimes—not always. Not generally. I reckon we haven’t got the right place.”

So they chose a new spot and began again. The labor dragged a little, but still they made progress. They pegged away in silence for some time. Finally Huck leaned on his shovel, swabbed the beaded drops from his brow with his sleeve, and said:

“Where you going to dig next, after we get this one?”

“I reckon maybe we’ll tackle the old tree that’s over yonder on Cardiff Hill back of the widow’s.”

“I reckon that’ll be a good one. But won’t the widow take it away from us, Tom? It’s on her land.”

“She take it away! Maybe she’d like to try it once. Whoever finds one of these hid treasures, it belongs to him. It don’t make any difference whose land it’s on.”

That was satisfactory. The work went on. By and by Huck said:

“Blame it, we must be in the wrong place again. What do you think?”

“It is mighty curious, Huck. I don’t understand it. Sometimes witches interfere. I reckon maybe that’s what’s the trouble now.”

“Shucks! Witches ain’t got no power in the daytime.”[Vi]

“Well, that’s so. I didn’t think of that. Oh, I know what the matter is! What a blamed lot of fools we are! You got to find out where the shadow of the limb falls at midnight, and that’s where you dig!”

“Then consound it, we’ve fooled away all this work for nothing. Now hang it all, we got to come back in the night. It’s an awful long way. Can you get out?”

“I bet I will. We’ve got to do it tonight, too, because if somebody sees these holes they’ll know in a minute what’s here and they’ll go for it.”

“Well, I’ll come around and maow tonight.”

“All right. Let’s hide the tools in the bushes.”

The boys were there that night, about the appointed time. They sat in the shadow waiting. It was a lonely place, and an hour made solemn by old traditions. Spirits whispered in the rustling leaves, ghosts lurked in the murky nooks, the deep baying of a hound floated up out of the distance, an owl answered with his sepulchral note. The boys were subdued by these solemnities, and talked little. By and by they judged that twelve had come; they marked where the shadow fell, and began to dig. Their hopes commenced to rise. Their interest grew stronger, and their industry kept pace with it. The hole deepened and still deepened, but every time their hearts jumped to hear the pick strike upon something, they only suffered a new disappointment. It was only a stone or a chunk. At last Tom said:[Vi]

“It ain’t any use, Huck, we’re wrong again.”

“Well, but we can’t be wrong. We spotted the shadder to a dot.”

“I know it, but then there’s another thing.”

“What’s that?”.

“Why, we only guessed at the time. Like enough it was too late or too early.”

Huck dropped his shovel.

“That’s it,” said he. “That’s the very trouble. We got to give this one up. We can’t ever tell the right time, and besides this kind of thing’s too awful, here this time of night with witches and ghosts a-fluttering around so. I feel as if something’s behind me all the time; and I’m afeard to turn around, becuz maybe there’s others in front a-waiting for a chance. I been creeping all over, ever since I got here.”

“Well, I’ve been pretty much so, too, Huck. They most always put in a dead man when they bury a treasure under a tree, to look out for it.”

“Lordy!”

“Yes, they do. I’ve always heard that.”

“Tom, I don’t like to fool around much where there’s dead people. A body’s bound to get into trouble with ‘em, sure.”

“I don’t like to stir ‘em up, either. S’pose this one here was to stick his skull out and say something!”

“Don’t Tom! It’s awful.”

“Well, it just is. Huck, I don’t feel comfortable a bit.”

“Say, Tom, let’s give this place up, and try somewheres else.”

“All right, I reckon we better.”

“What’ll it be?”

Tom considered awhile; and then said:

“The ha’nted house. That’s it!”[Vi]

“Blame it, I don’t like ha’nted houses, Tom. Why, they’re a dern sight worse’n dead people. Dead people might talk, maybe, but they don’t come sliding around in a shroud, when you ain’t noticing, and peep over your shoulder all of a sudden and grit their teeth, the way a ghost does. I couldn’t stand such a thing as that, Tom—nobody could.”

“Yes, but, Huck, ghosts don’t travel around only at night. They won’t hender us from digging there in the daytime.”

“Well, that’s so. But you know mighty well people don’t go about that ha’nted house in the day nor the night.”

“Well, that’s mostly because they don’t like to go where a man’s been murdered, anyway—but nothing’s ever been seen around that house except in the night—just some blue lights slipping by the windows—no regular ghosts.”

“Well, where you see one of them blue lights flickering around, Tom, you can bet there’s a ghost mighty close behind it. It stands to reason. Becuz you know that they don’t anybody but ghosts use ‘em.”

“Yes, that’s so. But anyway they don’t come around in the daytime, so what’s the use of our being afeard?”

“Well, all right. We’ll tackle the ha’nted house if you say so—but I reckon it’s taking chances.”[Vi]

They had started down the hill by this time. There in the middle of the moonlit valley below them stood the “ha’nted” house, utterly isolated, its fences gone long ago, rank weeds smothering the very doorsteps, the chimney crumbled to ruin, the window-sashes vacant, a corner of the roof caved in. The boys gazed awhile, half expecting to see a blue light flit past a window; then talking in a low tone, as befitted the time and the circumstances, they struck far off to the right, to give the haunted house a wide berth, and took their way homeward through the woods that adorned the rearward side of Cardiff Hill.[Vi]

Chapter XXVII

ABOUT noon the next day the boys arrived at the dead tree; they had come for their tools. Tom was impatient to go to the haunted house; Huck was measurably so, also—but suddenly said:

“Lookyhere, Tom, do you know what day it is?”

Tom mentally ran over the days of the week, and then quickly lifted his eyes with a startled look in them—

“My! I never once thought of it, Huck!”

“Well, I didn’t neither, but all at once it popped onto me that it was Friday.”

“Blame it, a body can’t be too careful, Huck. We might ‘a’ got into an awful scrape, tackling such a thing on a Friday.”

“Might! Better say we would! There’s some lucky days, maybe, but Friday ain’t.”

“Any fool knows that. I don’t reckon you was the first that found it out, Huck.”

“Well, I never said I was, did I? And Friday ain’t all, neither. I had a rotten bad dream last night—dreampt about rats.”

“No! Sure sign of trouble. Did they fight?”

“No.”

“Well, that’s good, Huck. When they don’t fight it’s only a sign that there’s trouble around, you know. All we got to do is to look mighty sharp and keep out of it. We’ll drop this thing for today, and play. Do you know Robin Hood, Huck?”[Vi]

“No. Who’s Robin Hood?”

“Why, he was one of the greatest men that was ever in England—and the best. He was a robber.”

“Cracky, I wisht I was. Who did he rob?”

“Only sheriffs and bishops and rich people and kings, and such like. But he never bothered the poor. He loved ‘em. He always divided up with ‘em perfectly square.”

“Well, he must ‘a’ been a brick.”

“I bet you he was, Huck. Oh, he was the noblest man that ever was. They ain’t any such men now, I can tell you. He could lick any man in England, with one hand tied behind him; and he could take his yew bow and plug a ten-cent piece every time, a mile and a half.”

“What’s a yew bow?”

“I don’t know. It’s some kind of a bow, of course. And if he hit that dime only on the edge he would set down and cry—and curse. But we’ll play Robin Hood—it’s nobby fun. I’ll learn you.”

“I’m agreed.”

So they played Robin Hood all the afternoon, now and then casting a yearning eye down upon the haunted house and passing a remark about the morrow’s prospects and possibilities there. As the sun began to sink into the west they took their way homeward athwart the long shadows of the trees and soon were buried from sight in the forests of Cardiff Hill.[Vi]

On Saturday, shortly after noon, the boys were at the dead tree again. They had a smoke and a chat in the shade, and then dug a little in their last hole, not with great hope, but merely because Tom said there were so many cases where people had given up a treasure after getting down within six inches of it, and then somebody else had come along and turned it up with a single thrust of a shovel. The thing failed this time, however, so the boys shouldered their tools and went away feeling that they had not trifled with fortune, but had fulfilled all the requirements that belong to the business of treasure-hunting.

When they reached the haunted house there was something so weird and grisly about the dead silence that reigned there under the baking sun, and something so depressing about the loneliness and desolation of the place, that they were afraid, for a moment, to venture in. Then they crept to the door and took a trembling peep. They saw a weedgrown, floorless room, unplastered, an ancient fireplace, vacant windows, a ruinous staircase; and here, there, and everywhere hung ragged and abandoned cobwebs. They presently entered, softly, with quickened pulses, talking in whispers, ears alert to catch the slightest sound, and muscles tense and ready for instant retreat.[Vi]

In a little while familiarity modified their fears and they gave the place a critical and interested examination, rather admiring their own boldness, and wondering at it, too. Next they wanted to look upstairs. This was something like cutting off retreat, but they got to daring each other, and of course there could be but one result—they threw their tools into a corner and made the ascent. Up there were the same signs of decay. In one corner they found a closet that promised mystery, but the promise was a fraud—there was nothing in it. Their courage was up now and well in hand. They were about to go down and begin work when—

“Sh!” said Tom.

“What is it?” whispered Huck, blanching with fright.

“Sh!... There!... Hear it?”

“Yes!... Oh, my! Let’s run!”

“Keep still! Don’t you budge! They’re coming right toward the door.”

The boys stretched themselves upon the floor with their eyes to knotholes in the planking, and lay waiting, in a misery of fear.

“They’ve stopped.... No—coming.... Here they are. Don’t whisper another word, Huck. My goodness, I wish I was out of this!”[Vi]

Two men entered. Each boy said to himself: “There’s the old deaf and dumb Spaniard that’s been about town once or twice lately—never saw t’other man before.”

“T’other” was a ragged, unkempt creature, with nothing very pleasant in his face. The Spaniard was wrapped in a serape; he had bushy white whiskers; long white hair flowed from under his sombrero, and he wore green goggles. When they came in, “t’other” was talking in a low voice; they sat down on the ground, facing the door, with their backs to the wall, and the speaker continued his remarks. His manner became less guarded and his words more distinct as he proceeded:

“No,” said he, “I’ve thought it all over, and I don’t like it. It’s dangerous.”

“Dangerous!” grunted the “deaf and dumb” Spaniard—to the vast surprise of the boys. “Milksop!”

This voice made the boys gasp and quake. It was Injun Joe’s! There was silence for some time. Then Joe said:

“What’s any more dangerous than that job up yonder—but nothing’s come of it.”

“That’s different. Away up the river so, and not another house about. ‘Twon’t ever be known that we tried, anyway, long as we didn’t succeed.”

“Well, what’s more dangerous than coming here in the daytime!—anybody would suspicion us that saw us.”[Vi]

“I know that. But there warn’t any other place as handy after that fool of a job. I want to quit this shanty. I wanted to yesterday, only it warn’t any use trying to stir out of here, with those infernal boys playing over there on the hill right in full view.”

“Those infernal boys” quaked again under the inspiration of this remark, and thought how lucky it was that they had remembered it was Friday and concluded to wait a day. They wished in their hearts they had waited a year.

The two men got out some food and made a luncheon. After a long and thoughtful silence, Injun Joe said:

“Look here, lad—you go back up the river where you belong. Wait there till you hear from me. I’ll take the chances on dropping into this town just once more, for a look. We’ll do that ‘dangerous’ job after I’ve spied around a little and think things look well for it. Then for Texas! We’ll leg it together!”

This was satisfactory. Both men presently fell to yawning, and Injun Joe said:

“I’m dead for sleep! It’s your turn to watch.”

He curled down in the weeds and soon began to snore. His comrade stirred him once or twice and he became quiet. Presently the watcher began to nod; his head drooped lower and lower, both men began to snore now.

The boys drew a long, grateful breath. Tom whispered:

“Now’s our chance—come!”[Vi]

Huck said:

“I can’t—I’d die if they was to wake.”

Tom urged—Huck held back. At last Tom rose slowly and softly, and started alone. But the first step he made wrung such a hideous creak from the crazy floor that he sank down almost dead with fright. He never made a second attempt. The boys lay there counting the dragging moments till it seemed to them that time must be done and eternity growing gray; and then they were grateful to note that at last the sun was setting.

Now one snore ceased. Injun Joe sat up, stared around—smiled grimly upon his comrade, whose head was drooping upon his knees—stirred him up with his foot and said:

“Here! You’re a watchman, ain’t you! All right, though—nothing’s happened.”

“My! have I been asleep?”

“Oh, partly, partly. Nearly time for us to be moving, pard. What’ll we do with what little swag we’ve got left?”

“I don’t know—leave it here as we’ve always done, I reckon. No use to take it away till we start south. Six hundred and fifty in silver’s something to carry.”

“Well—all right—it won’t matter to come here once more.”

“No—but I’d say come in the night as we used to do—it’s better.”

“Yes: but look here; it may be a good while before I get the right chance at that job; accidents might happen; ‘tain’t in such a very good place; we’ll just regularly bury it—and bury it deep.”[Vi]

“Good idea,” said the comrade, who walked across the room, knelt down, raised one of the rearward hearth-stones and took out a bag that jingled pleasantly. He subtracted from it twenty or thirty dollars for himself and as much for Injun Joe, and passed the bag to the latter, who was on his knees in the corner, now, digging with his bowie-knife.

The boys forgot all their fears, all their miseries in an instant. With gloating eyes they watched every movement. Luck!—the splendor of it was beyond all imagination! Six hundred dollars was money enough to make half a dozen boys rich! Here was treasure-hunting under the happiest auspices—there would not be any bothersome uncertainty as to where to dig. They nudged each other every moment—eloquent nudges and easily understood, for they simply meant—”Oh, but ain’t you glad now we’re here!”

Joe’s knife struck upon something.

“Hello!” said he.

“What is it?” said his comrade.

“Half-rotten plank—no, it’s a box, I believe. Here—bear a hand and we’ll see what it’s here for. Never mind, I’ve broke a hole.”

He reached his hand in and drew it out—

“Man, it’s money!”

The two men examined the handful of coins. They were gold. The boys above were as excited as themselves, and as delighted.

Joe’s comrade said:[Vi]

“We’ll make quick work of this. There’s an old rusty pick over amongst the weeds in the corner the other side of the fireplace—I saw it a minute ago.”

He ran and brought the boys’ pick and shovel. Injun Joe took the pick, looked it over critically, shook his head, muttered something to himself, and then began to use it. The box was soon unearthed. It was not very large; it was iron bound and had been very strong before the slow years had injured it. The men contemplated the treasure awhile in blissful silence.

“Pard, there’s thousands of dollars here,” said Injun Joe.

“‘Twas always said that Murrel’s gang used to be around here one summer,” the stranger observed.

“I know it,” said Injun Joe; “and this looks like it, I should say.”

“Now you won’t need to do that job.”

The halfbreed frowned. Said he:

“You don’t know me. Least you don’t know all about that thing. ‘Tain’t robbery altogether—it’s revenge!” and a wicked light flamed in his eyes. “I’ll need your help in it. When it’s finished—then Texas. Go home to your Nance and your kids, and stand by till you hear from me.”

“Well—if you say so; what’ll we do with this—bury it again?”[Vi]

“Yes. [Ravishing delight overhead.] No! by the great Sachem, no! [Profound distress overhead.] I’d nearly forgot. That pick had fresh earth on it! [The boys were sick with terror in a moment.] What business has a pick and a shovel here? What business with fresh earth on them? Who brought them here—and where are they gone? Have you heard anybody?—seen anybody? What! bury it again and leave them to come and see the ground disturbed? Not exactly—not exactly. We’ll take it to my den.”

“Why, of course! Might have thought of that before. You mean Number One?”

“No—Number Two—under the cross. The other place is bad—too common.”

“All right. It’s nearly dark enough to start.”

Injun Joe got up and went about from window to window cautiously peeping out. Presently he said:

“Who could have brought those tools here? Do you reckon they can be upstairs?”

The boys’ breath forsook them. Injun Joe put his hand on his knife, halted a moment, undecided, and then turned toward the stairway. The boys thought of the closet, but their strength was gone. The steps came creaking up the stairs—the intolerable distress of the situation woke the stricken resolution of the lads—they were about to spring for the closet, when there was a crash of rotten timbers and Injun Joe landed on the ground amid the debris of the ruined stairway. He gathered himself up cursing, and his comrade said:[Vi]

“Now what’s the use of all that? If it’s anybody, and they’re up there, let them stay there—who cares? If they want to jump down, now, and get into trouble, who objects? It will be dark in fifteen minutes—and then let them follow us if they want to. I’m willing. In my opinion, whoever hove those things in here caught a sight of us and took us for ghosts or devils or something. I’ll bet they’re running yet.”

Joe grumbled awhile; then he agreed with his friend that what daylight was left ought to be economized in getting things ready for leaving. Shortly afterward they slipped out of the house in the deepening twilight, and moved toward the river with their precious box.

Tom and Huck rose up, weak but vastly relieved, and stared after them through the chinks between the logs of the house. Follow? Not they. They were content to reach ground again without broken necks, and take the townward track over the hill. They did not talk much. They were too much absorbed in hating themselves—hating the ill luck that made them take the spade and the pick there. But for that, Injun Joe never would have suspected. He would have hidden the silver with the gold to wait there till his “revenge” was satisfied, and then he would have had the misfortune to find that money turn up missing. Bitter, bitter luck that the tools were ever brought there![Vi]

They resolved to keep a lookout for that Spaniard when he should come to town spying out for chances to do his revengeful job, and follow him to “Number Two,” wherever that might be. Then a ghastly thought occurred to Tom.

“Revenge? What if he means us, Huck!”

“Oh, don’t!” said Huck, nearly fainting.

They talked it all over, and as they entered town they agreed to believe that he might possibly mean somebody else—at least that he might at least mean nobody but Tom, since only Tom had testified.

Very, very small comfort it was to Tom to be alone in danger! Company would be a palpable improvement, he thought.[Vi]

Chapter XXVIII

THE adventure of the day mightily tormented Tom’s dreams that night. Four times he had his hands on that rich treasure and four times it wasted to nothingness in his fingers as sleep forsook him and wakefulness brought back the hard reality of his misfortune. As he lay in the early morning recalling the incidents of his great adventure, he noticed that they seemed curiously subdued and far away—somewhat as if they had happened in another world, or in a time long gone by. Then it occurred to him that the great adventure itself must be a dream! There was one very strong argument in favor of this idea—namely, that the quantity of coin he had seen was too vast to be real. He had never seen as much as fifty dollars in one mass before, and he was like all boys of his age and station in life, in that he imagined that all references to “hundreds” and “thousands” were mere fanciful forms of speech, and that no such sums really existed in the world. He never had supposed for a moment that so large a sum as a hundred dollars was to be found in actual money in any one’s possession. If his notions of hidden treasure had been analyzed, they would have been found to consist of a handful of real dimes and a bushel of vague, splendid, ungraspable dollars.[230]

But the incidents of his adventure grew sensibly sharper and clearer under the attrition of thinking them over, and so he presently found himself leaning to the impression that the thing might not have been a dream, after all. This uncertainty must be swept away. He would snatch a hurried breakfast and go and find Huck. Huck was sitting on the gunwale of a flatboat, listlessly dangling his feet in the water and looking very melancholy. Tom concluded to let Huck lead up to the subject. If he did not do it, then the adventure would be proved to have been only a dream.

“Hello, Huck!”

“Hello, yourself.”

Silence, for a minute.

“Tom, if we’d ‘a’ left the blame tools at the dead tree, we’d ‘a’ got the money. Oh, ain’t it awful!”

“‘Tain’t a dream, then, ‘tain’t a dream! Somehow I most wish it was. Dog’d if I don’t, Huck.”

“What ain’t a dream?”

“Oh, that thing yesterday. I been half thinking it was.”

“Dream! If them stairs hadn’t broke down you’d ‘a’ seen how much dream it was! I’ve had dreams enough all night—with that patch-eyed Spanish devil going for me all through ‘em—rot him!”

“No, not rot him. Find him! Track the money!”[Vi]

“Tom, we’ll never find him. A feller don’t have only one chance for such a pile—and that one’s lost. I’d feel mighty shaky if I was to see him, anyway.”

“Well, so’d I; but I’d like to see him, anyway—and track him out—to his Number Two.”

“Number Two—yes, that’s it. I been thinking ‘bout that. But I can’t make nothing out of it. What do you reckon it is?”

“I dono. It’s too deep. Say, Huck—maybe it’s the number of a house!”

“Goody!... No, Tom, that ain’t it. If it is, it ain’t in this one-horse town. They ain’t no numbers here.”

“Well, that’s so. Lemme think a minute. Here—it’s the number of a room—in a tavern, you know!”

“Oh, that’s the trick! They ain’t only two taverns. We can find out quick.”

“You stay here, Huck, till I come.”[Vi]

Tom was off at once. He did not care to have Huck’s company in public places. He was gone half an hour. He found that in the best tavern, No. 2 had long been occupied by a young lawyer, and was still so occupied. In the less ostentatious house, No. 2 was a mystery. The tavern-keeper’s young son said it was kept locked all the time, and he never saw anybody go into it or come out of it except at night; he did not know any particular reason for this state of things; had had some little curiosity, but it was rather feeble; had made the most of the mystery by entertaining himself with the idea that that room was “ha’nted”; had noticed that there was a light in there the night before.

“That’s what I’ve found out, Huck. I reckon that’s the very No. 2 we’re after.”

“I reckon it is, Tom. Now what you going to do?”

“Lemme think.”

Tom thought a long time. Then he said:

“I’ll tell you. The back door of that No. 2 is the door that comes out into that little close alley between the tavern and the old rattle trap of a brick store. Now you get hold of all the doorkeys you can find, and I’ll nip all of auntie’s, and the first dark night we’ll go there and try ‘em. And mind you, keep a lookout for Injun Joe, because he said he was going to drop into town and spy around once more for a chance to get his revenge. If you see him, you just follow him; and if he don’t go to that No. 2, that ain’t the place.”

“Lordy, I don’t want to foller him by myself!”

“Why, it’ll be night, sure. He mightn’t ever see you—and if he did, maybe he’d never think anything.”

“Well, if it’s pretty dark I reckon I’ll track him. I dono—I dono. I’ll try.”

“You bet I’ll follow him, if it’s dark, Huck. Why, he might ‘a’ found out he couldn’t get his revenge, and be going right after that money.”

“It’s so, Tom, it’s so. I’ll foller him; I will, by jingoes!”

“Now you’re talking! Don’t you ever weaken, Huck, and I won’t.”[Vi]

Chapter XXIX

THAT night Tom and Huck were ready for their adventure. They hung about the neighborhood of the tavern until after nine, one watching the alley at a distance and the other the tavern door. Nobody entered the alley or left it; nobody resembling the Spaniard entered or left the tavern door. The night promised to be a fair one; so Tom went home with the understanding that if a considerable degree of darkness came on, Huck was to come and “maow,” whereupon he would slip out and try the keys. But the night remained clear, and Huck closed his watch and retired to bed in an empty sugar hogshead about twelve.

Tuesday the boys had the same ill luck. Also Wednesday. But Thursday night promised better. Tom slipped out in good season with his aunt’s old tin lantern, and a large towel to blindfold it with. He hid the lantern in Huck’s sugar hogshead and the watch began. An hour before midnight the tavern closed up and its lights (the only ones thereabouts) were put out. No Spaniard had been seen. Nobody had entered or left the alley. Everything was auspicious. The blackness of darkness reigned, the perfect stillness was interrupted only by occasional mutterings of distant thunder.[Vi]

Tom got his lantern, lit it in the hogshead, wrapped it closely in the towel, and the two adventurers crept in the gloom toward the tavern. Huck stood sentry and Tom felt his way into the alley. Then there was a season of waiting anxiety that weighed upon Huck’s spirits like a mountain. He began to wish he could see a flash from the lantern—it would frighten him, but it would at least tell him that Tom was alive yet. It seemed hours since Tom had disappeared. Surely he must have fainted; maybe he was dead; maybe his heart had burst under terror and excitement. In his uneasiness Huck found himself drawing closer and closer to the alley; fearing all sorts of dreadful things, and momentarily expecting some catastrophe to happen that would take away his breath. There was not much to take away, for he seemed only able to inhale it by thimblefuls, and his heart would soon wear itself out, the way it was beating. Suddenly there was a flash of light and Tom came tearing by him: “Run!” said he; “run, for your life!”

He needn’t have repeated it; once was enough; Huck was making thirty or forty miles an hour before the repetition was uttered. The boys never stopped till they reached the shed of a deserted slaughter-house at the lower end of the village. Just as they got within its shelter the storm burst and the rain poured down. As soon as Tom got his breath he said:[Vi]

“Huck, it was awful! I tried two of the keys, just as soft as I could; but they seemed to make such a power of racket that I couldn’t hardly get my breath I was so scared. They wouldn’t turn in the lock, either. Well, without noticing what I was doing, I took hold of the knob, and open comes the door! It warn’t locked! I hopped in, and shook off the towel, and, Great Caesar’s Ghost!”

“What!—what’d you see, Tom?”

“Huck, I most stepped onto Injun Joe’s hand!”

“No!”

“Yes! He was lying there, sound asleep on the floor, with his old patch on his eye and his arms spread out.”

“Lordy, what did you do? Did he wake up?”

“No, never budged. Drunk, I reckon. I just grabbed that towel and started!”

“I’d never ‘a’ thought of the towel, I bet!”

“Well, I would. My aunt would make me mighty sick if I lost it.”

“Say, Tom, did you see that box?”

“Huck, I didn’t wait to look around. I didn’t see the box, I didn’t see the cross. I didn’t see anything but a bottle and a tin cup on the floor by Injun Joe; yes, I saw two barrels and lots more bottles in the room. Don’t you see, now, what’s the matter with that ha’nted room?”

“How?”[Vi]

“Why, it’s ha’nted with whiskey! Maybe all the Temperance Taverns have got a ha’nted room, hey, Huck?”

“Well, I reckon maybe that’s so. Who’d ‘a’ thought such a thing? But say, Tom, now’s a mighty good time to get that box, if Injun Joe’s drunk.”

“It is, that! You try it!”

Huck shuddered.

“Well, no—I reckon not.”

“And I reckon not, Huck. Only one bottle alongside of Injun Joe ain’t enough. If there’d been three, he’d be drunk enough and I’d do it.”

There was a long pause for reflection, and then Tom said:

“Lookyhere, Huck, less not try that thing any more till we know Injun Joe’s not in there. It’s too scary. Now, if we watch every night, we’ll be dead sure to see him go out, some time or other, and then we’ll snatch that box quicker’n lightning.”

“Well, I’m agreed. I’ll watch the whole night long, and I’ll do it every night, too, if you’ll do the other part of the job.”

“All right, I will. All you got to do is to trot up Hooper Street a block and maow—and if I’m asleep, you throw some gravel at the window and that’ll fetch me.”

“Agreed, and good as wheat!”

“Now, Huck, the storm’s over, and I’ll go home. It’ll begin to be daylight in a couple of hours. You go back and watch that long, will you?”

“I said I would, Tom, and I will. I’ll ha’nt that tavern every night for a year! I’ll sleep all day and I’ll stand watch all night.”

“That’s all right. Now, where you going to sleep?”[Vi]

“In Ben Rogers’ hayloft. He lets me, and so does his pap’s nigger man, Uncle Jake. I tote water for Uncle Jake whenever he wants me to, and any time I ask him he gives me a little something to eat if he can spare it. That’s a mighty good nigger, Tom. He likes me, becuz I don’t ever act as if I was above him. Sometime I’ve set right down and eat with him. But you needn’t tell that. A body’s got to do things when he’s awful hungry he wouldn’t want to do as a steady thing.”

“Well, if I don’t want you in the daytime, I’ll let you sleep. I won’t come bothering around. Any time you see something’s up, in the night, just skip right around and maow.”[Vi]

Chapter XXX

THE first thing Tom heard on Friday morning was a glad piece of news—Judge Thatcher’s family had come back to town the night before. Both Injun Joe and the treasure sunk into secondary importance for a moment, and Becky took the chief place in the boy’s interest. He saw her and they had an exhausting good time playing “hispy” and “gully-keeper” with a crowd of their schoolmates. The day was completed and crowned in a peculiarly satisfactory way: Becky teased her mother to appoint the next day for the long-promised and long-delayed picnic, and she consented. The child’s delight was boundless; and Tom’s not more moderate. The invitations were sent out before sunset, and straightway the young folks of the village were thrown into a fever of preparation and pleasurable anticipation. Tom’s excitement enabled him to keep awake until a pretty late hour, and he had good hopes of hearing Huck’s “maow,” and of having his treasure to astonish Becky and the picnickers with, next day; but he was disappointed. No signal came that night.[239]

Morning came, eventually, and by ten or eleven o’clock a giddy and rollicking company were gathered at Judge Thatcher’s, and everything was ready for a start. It was not the custom for elderly people to mar the picnics with their presence. The children were considered safe enough under the wings of a few young ladies of eighteen and a few young gentlemen of twenty-three or thereabouts. The old steam ferry-boat was chartered for the occasion; presently the gay throng filed up the main street laden with provision-baskets. Sid was sick and had to miss the fun; Mary remained at home to entertain him. The last thing Mrs. Thatcher said to Becky, was:

“You’ll not get back till late. Perhaps you’d better stay all night with some of the girls that live near the ferry-landing, child.”

“Then I’ll stay with Susy Harper, mamma.”

“Very well. And mind and behave yourself and don’t be any trouble.”

Presently, as they tripped along, Tom said to Becky:

“Say—I’ll tell you what we’ll do. ‘Stead of going to Joe Harper’s we’ll climb right up the hill and stop at the Widow Douglas’. She’ll have ice-cream! She has it most every day—dead loads of it. And she’ll be awful glad to have us.”

“Oh, that will be fun!”

Then Becky reflected a moment and said:

“But what will mamma say?”

“How’ll she ever know?”

The girl turned the idea over in her mind, and said reluctantly:

“I reckon it’s wrong—but—”[Vi]

“But shucks! Your mother won’t know, and so what’s the harm? All she wants is that you’ll be safe; and I bet you she’d ‘a’ said go there if she’d ‘a’ thought of it. I know she would!”

The Widow Douglas’ splendid hospitality was a tempting bait. It and Tom’s persuasions presently carried the day. So it was decided to say nothing to anybody about the night’s programme. Presently it occurred to Tom that maybe Huck might come this very night and give the signal. The thought took a deal of the spirit out of his anticipations. Still he could not bear to give up the fun at Widow Douglas’. And why should he give it up, he reasoned—the signal did not come the night before, so why should it be any more likely to come tonight? The sure fun of the evening outweighed the uncertain treasure; and, boy-like, he determined to yield to the stronger inclination and not allow himself to think of the box of money another time that day.

Three miles below town the ferryboat stopped at the mouth of a woody hollow and tied up. The crowd swarmed ashore and soon the forest distances and craggy heights echoed far and near with shoutings and laughter. All the different ways of getting hot and tired were gone through with, and by-and-by the rovers straggled back to camp fortified with responsible appetites, and then the destruction of the good things began. After the feast there was a refreshing season of rest and chat in the shade of spreading oaks. By-and-by somebody shouted:[Vi]

“Who’s ready for the cave?”

Everybody was. Bundles of candles were procured, and straightway there was a general scamper up the hill. The mouth of the cave was up the hillside—an opening shaped like a letter A. Its massive oaken door stood unbarred. Within was a small chamber, chilly as an icehouse, and walled by Nature with solid limestone that was dewy with a cold sweat. It was romantic and mysterious to stand here in the deep gloom and look out upon the green valley shining in the sun. But the impressiveness of the situation quickly wore off, and the romping began again. The moment a candle was lighted there was a general rush upon the owner of it; a struggle and a gallant defence followed, but the candle was soon knocked down or blown out, and then there was a glad clamor of laughter and a new chase. But all things have an end. By-and-by the procession went filing down the steep descent of the main avenue, the flickering rank of lights dimly revealing the lofty walls of rock almost to their point of junction sixty feet overhead. This main avenue was not more than eight or ten feet wide. Every few steps other lofty and still narrower crevices branched from it on either hand—for McDougal’s cave was but a vast labyrinth of crooked aisles that ran into each other and out again and led nowhere. It was said that one might wander days and nights together through its intricate tangle of rifts and chasms, and never find the end of the cave; and that he might go down, and down, and still down, into the earth, and it was just the same—.[Vi]

Labyrinth under labyrinth, and no end to any of them. No man “knew” the cave. That was an impossible thing. Most of the young men knew a portion of it, and it was not customary to venture much beyond this known portion. Tom Sawyer knew as much of the cave as any one.

The procession moved along the main avenue some three-quarters of a mile, and then groups and couples began to slip aside into branch avenues, fly along the dismal corridors, and take each other by surprise at points where the corridors joined again. Parties were able to elude each other for the space of half an hour without going beyond the “known” ground.

By-and-by, one group after another came straggling back to the mouth of the cave, panting, hilarious, smeared from head to foot with tallow drippings, daubed with clay, and entirely delighted with the success of the day. Then they were astonished to find that they had been taking no note of time and that night was about at hand. The clanging bell had been calling for half an hour. However, this sort of close to the day’s adventures was romantic and therefore satisfactory. When the ferryboat with her wild freight pushed into the stream, nobody cared sixpence for the wasted time but the captain of the craft.[Vi]

Huck was already upon his watch when the ferryboat’s lights went glinting past the wharf. He heard no noise on board, for the young people were as subdued and still as people usually are who are nearly tired to death. He wondered what boat it was, and why she did not stop at the wharf—and then he dropped her out of his mind and put his attention upon his business. The night was growing cloudy and dark. Ten o’clock came, and the noise of vehicles ceased, scattered lights began to wink out, all straggling foot-passengers disappeared, the village betook itself to its slumbers and left the small watcher alone with the silence and the ghosts. Eleven o’clock came, and the tavern lights were put out; darkness everywhere, now. Huck waited what seemed a weary long time, but nothing happened. His faith was weakening. Was there any use? Was there really any use? Why not give it up and turn in?

A noise fell upon his ear. He was all attention in an instant. The alley door closed softly. He sprang to the corner of the brick store. The next moment two men brushed by him, and one seemed to have something under his arm. It must be that box! So they were going to remove the treasure. Why call Tom now? It would be absurd—the men would get away with the box and never be found again. No, he would stick to their wake and follow them; he would trust to the darkness for security from discovery. So communing with himself, Huck stepped out and glided along behind the men, cat-like, with bare feet, allowing them to keep just far enough ahead not to be invisible.[Vi]

They moved up the river street three blocks, then turned to the left up a crossstreet. They went straight ahead, then, until they came to the path that led up Cardiff Hill; this they took. They passed by the old Welshman’s house, halfway up the hill, without hesitating, and still climbed upward. Good, thought Huck, they will bury it in the old quarry. But they never stopped at the quarry. They passed on, up the summit. They plunged into the narrow path between the tall sumach bushes, and were at once hidden in the gloom. Huck closed up and shortened his distance, now, for they would never be able to see him. He trotted along awhile; then slackened his pace, fearing he was gaining too fast; moved on a piece, then stopped altogether; listened; no sound; none, save that he seemed to hear the beating of his own heart. The hooting of an owl came over the hill—ominous sound! But no footsteps. Heavens, was everything lost! He was about to spring with winged feet, when a man cleared his throat not four feet from him! Huck’s heart shot into his throat, but he swallowed it again; and then he stood there shaking as if a dozen agues had taken charge of him at once, and so weak that he thought he must surely fall to the ground. He knew where he was. He knew he was within five steps of the stile leading into Widow Douglas’ grounds. Very well, he thought, let them bury it there; it won’t be hard to find.

Now there was a voice—a very low voice—Injun Joe’s:[Vi]

“Damn her, maybe she’s got company—there’s lights, late as it is.”

“I can’t see any.”

This was that stranger’s voice—the stranger of the haunted house. A deadly chill went to Huck’s heart—this, then, was the “revenge” job! His thought was, to fly. Then he remembered that the Widow Douglas had been kind to him more than once, and maybe these men were going to murder her. He wished he dared venture to warn her; but he knew he didn’t dare—they might come and catch him. He thought all this and more in the moment that elapsed between the stranger’s remark and Injun Joe’s next—which was—

“Because the bush is in your way. Now—this way—now you see, don’t you?”

“Yes. Well, there is company there, I reckon. Better give it up.”

“Give it up, and I just leaving this country forever! Give it up and maybe never have another chance. I tell you again, as I’ve told you before, I don’t care for her swag—you may have it. But her husband was rough on me—many times he was rough on me—and mainly he was the justice of the peace that jugged me for a vagrant. And that ain’t all. It ain’t a millionth part of it! He had me horsewhipped!—horsewhipped in front of the jail, like a nigger!—with all the town looking on! Horsewhipped!—do you understand? He took advantage of me and died. But I’ll take it out of her.”[Vi]

“Oh, don’t kill her! Don’t do that!”

“Kill? Who said anything about killing? I would kill him if he was here; but not her. When you want to get revenge on a woman you don’t kill her—bosh! you go for her looks. You slit her nostrils—you notch her ears like a sow!”

“By God, that’s—”

“Keep your opinion to yourself! It will be safest for you. I’ll tie her to the bed. If she bleeds to death, is that my fault? I’ll not cry, if she does. My friend, you’ll help me in this thing—for my sake—that’s why you’re here—I mightn’t be able alone. If you flinch, I’ll kill you. Do you understand that? And if I have to kill you, I’ll kill her—and then I reckon nobody’ll ever know much about who done this business.”

“Well, if it’s got to be done, let’s get at it. The quicker the better—I’m all in a shiver.”

“Do it now? And company there? Look here—I’ll get suspicious of you, first thing you know. No—we’ll wait till the lights are out—there’s no hurry.”[Vi]

Huck felt that a silence was going to ensue—a thing still more awful than any amount of murderous talk; so he held his breath and stepped gingerly back; planted his foot carefully and firmly, after balancing, one-legged, in a precarious way and almost toppling over, first on one side and then on the other. He took another step back, with the same elaboration and the same risks; then another and another, and—a twig snapped under his foot! His breath stopped and he listened. There was no sound—the stillness was perfect. His gratitude was measureless. Now he turned in his tracks, between the walls of sumach bushes—turned himself as carefully as if he were a ship—and then stepped quickly but cautiously along. When he emerged at the quarry he felt secure, and so he picked up his nimble heels and flew. Down, down he sped, till he reached the Welshman’s. He banged at the door, and presently the heads of the old man and his two stalwart sons were thrust from windows.

“What’s the row there? Who’s banging? What do you want?”

“Let me in—quick! I’ll tell everything.”

“Why, who are you?”

“Huckleberry Finn—quick, let me in!”

“Huckleberry Finn, indeed! It ain’t a name to open many doors, I judge! But let him in, lads, and let’s see what’s the trouble.”[Vi]

“Please don’t ever tell I told you,” were Huck’s first words when he got in. “Please don’t—I’d be killed, sure—but the widow’s been good friends to me sometimes, and I want to tell—I will tell if you’ll promise you won’t ever say it was me.”

“By George, he has got something to tell, or he wouldn’t act so!” exclaimed the old man; “out with it and nobody here’ll ever tell, lad.”

Three minutes later the old man and his sons, well armed, were up the hill, and just entering the sumach path on tiptoe, their weapons in their hands. Huck accompanied them no further. He hid behind a great bowlder and fell to listening. There was a lagging, anxious silence, and then all of a sudden there was an explosion of firearms and a cry.

Huck waited for no particulars. He sprang away and sped down the hill as fast as his legs could carry him.[Vi]

Chapter XXXI

AS the earliest suspicion of dawn appeared on Sunday morning, Huck came groping up the hill and rapped gently at the old Welshman’s door. The inmates were asleep, but it was a sleep that was set on a hair-trigger, on account of the exciting episode of the night. A call came from a window:

“Who’s there!”

Huck’s scared voice answered in a low tone:

“Please let me in! It’s only Huck Finn!”

“It’s a name that can open this door night or day, lad!—and welcome!”

These were strange words to the vagabond boy’s ears, and the pleasantest he had ever heard. He could not recollect that the closing word had ever been applied in his case before. The door was quickly unlocked, and he entered. Huck was given a seat and the old man and his brace of tall sons speedily dressed themselves.

“Now, my boy, I hope you’re good and hungry, because breakfast will be ready as soon as the sun’s up, and we’ll have a piping hot one, too—make yourself easy about that! I and the boys hoped you’d turn up and stop here last night.”[Vi]

“I was awful scared,” said Huck, “and I run. I took out when the pistols went off, and I didn’t stop for three mile. I’ve come now becuz I wanted to know about it, you know; and I come before daylight becuz I didn’t want to run across them devils, even if they was dead.”

“Well, poor chap, you do look as if you’d had a hard night of it—but there’s a bed here for you when you’ve had your breakfast. No, they ain’t dead, lad—we are sorry enough for that. You see we knew right where to put our hands on them, by your description; so we crept along on tiptoe till we got within fifteen feet of them—dark as a cellar that sumach path was—and just then I found I was going to sneeze. It was the meanest kind of luck! I tried to keep it back, but no use—’twas bound to come, and it did come! I was in the lead with my pistol raised, and when the sneeze started those scoundrels a-rustling to get out of the path, I sung out, ‘Fire boys!’ and blazed away at the place where the rustling was. So did the boys. But they were off in a jiffy, those villains, and we after them, down through the woods. I judge we never touched them. They fired a shot apiece as they started, but their bullets whizzed by and didn’t do us any harm. As soon as we lost the sound of their feet we quit chasing, and went down and stirred up the constables. They got a posse together, and went off to guard the river bank, and as soon as it is light the sheriff and a gang are going to beat up the woods. My boys will be with them presently. I wish we had some sort of description of those rascals—’twould help a good deal. But you couldn’t see what they were like, in the dark, lad, I suppose?”[Vi]

“Oh yes; I saw them downtown and follered them.”

“Splendid! Describe them—describe them, my boy!”

“One’s the old deaf and dumb Spaniard that’s ben around here once or twice, and t’other’s a mean-looking, ragged—”

“That’s enough, lad, we know the men! Happened on them in the woods back of the widow’s one day, and they slunk away. Off with you, boys, and tell the sheriff—get your breakfast tomorrow morning!”

The Welshman’s sons departed at once. As they were leaving the room Huck sprang up and exclaimed:

“Oh, please don’t tell anybody it was me that blowed on them! Oh, please!”

“All right if you say it, Huck, but you ought to have the credit of what you did.”

“Oh no, no! Please don’t tell!”

When the young men were gone, the old Welshman said:

“They won’t tell—and I won’t. But why don’t you want it known?”

Huck would not explain, further than to say that he already knew too much about one of those men and would not have the man know that he knew anything against him for the whole world—he would be killed for knowing it, sure.

The old man promised secrecy once more, and said:

“How did you come to follow these fellows, lad? Were they looking suspicious?”[Vi]

Huck was silent while he framed a duly cautious reply. Then he said:

“Well, you see, I’m a kind of a hard lot,—least everybody says so, and I don’t see nothing agin it—and sometimes I can’t sleep much, on account of thinking about it and sort of trying to strike out a new way of doing. That was the way of it last night. I couldn’t sleep, and so I come along upstreet ‘bout midnight, a-turning it all over, and when I got to that old shackly brick store by the Temperance Tavern, I backed up agin the wall to have another think. Well, just then along comes these two chaps slipping along close by me, with something under their arm, and I reckoned they’d stole it. One was a-smoking, and t’other one wanted a light; so they stopped right before me and the cigars lit up their faces and I see that the big one was the deaf and dumb Spaniard, by his white whiskers and the patch on his eye, and t’other one was a rusty, ragged-looking devil.”

“Could you see the rags by the light of the cigars?”

This staggered Huck for a moment. Then he said:

“Well, I don’t know—but somehow it seems as if I did.”

“Then they went on, and you—”

“Follered ‘em—yes. That was it. I wanted to see what was up—they sneaked along so. I dogged ‘em to the widder’s stile, and stood in the dark and heard the ragged one beg for the widder, and the Spaniard swear he’d spile her looks just as I told you and your two—”[Vi]

“What! The deaf and dumb man said all that!”

Huck had made another terrible mistake! He was trying his best to keep the old man from getting the faintest hint of who the Spaniard might be, and yet his tongue seemed determined to get him into trouble in spite of all he could do. He made several efforts to creep out of his scrape, but the old man’s eye was upon him and he made blunder after blunder. Presently the Welshman said:

“My boy, don’t be afraid of me. I wouldn’t hurt a hair of your head for all the world. No—I’d protect you—I’d protect you. This Spaniard is not deaf and dumb; you’ve let that slip without intending it; you can’t cover that up now. You know something about that Spaniard that you want to keep dark. Now trust me—tell me what it is, and trust me—I won’t betray you.”

Huck looked into the old man’s honest eyes a moment, then bent over and whispered in his ear:

“‘Tain’t a Spaniard—it’s Injun Joe!”

The Welshman almost jumped out of his chair. In a moment he said:

“It’s all plain enough, now. When you talked about notching ears and slitting noses I judged that that was your own embellishment, because white men don’t take that sort of revenge. But an Injun! That’s a different matter altogether.”[Vi]

During breakfast the talk went on, and in the course of it the old man said that the last thing which he and his sons had done, before going to bed, was to get a lantern and examine the stile and its vicinity for marks of blood. They found none, but captured a bulky bundle of—

“Of what?”

If the words had been lightning they could not have leaped with a more stunning suddenness from Huck’s blanched lips. His eyes were staring wide, now, and his breath suspended—waiting for the answer. The Welshman started—stared in return—three seconds—five seconds—ten—then replied:

“Of burglar’s tools. Why, what’s the matter with you?”

Huck sank back, panting gently, but deeply, unutterably grateful. The Welshman eyed him gravely, curiously—and presently said:

“Yes, burglar’s tools. That appears to relieve you a good deal. But what did give you that turn? What were you expecting we’d found?”

Huck was in a close place—the inquiring eye was upon him—he would have given anything for material for a plausible answer—nothing suggested itself—the inquiring eye was boring deeper and deeper—a senseless reply offered—there was no time to weigh it, so at a venture he uttered it—feebly:

“Sunday-school books, maybe.”[Vi]

Poor Huck was too distressed to smile, but the old man laughed loud and joyously, shook up the details of his anatomy from head to foot, and ended by saying that such a laugh was money in a-man’s pocket, because it cut down the doctor’s bill like everything. Then he added:

“Poor old chap, you’re white and jaded—you ain’t well a bit—no wonder you’re a little flighty and off your balance. But you’ll come out of it. Rest and sleep will fetch you out all right, I hope.”

Huck was irritated to think he had been such a goose and betrayed such a suspicious excitement, for he had dropped the idea that the parcel brought from the tavern was the treasure, as soon as he had heard the talk at the widow’s stile. He had only thought it was not the treasure, however—he had not known that it wasn’t—and so the suggestion of a captured bundle was too much for his self-possession. But on the whole he felt glad the little episode had happened, for now he knew beyond all question that that bundle was not the bundle, and so his mind was at rest and exceedingly comfortable. In fact, everything seemed to be drifting just in the right direction, now; the treasure must be still in No. 2, the men would be captured and jailed that day, and he and Tom could seize the gold that night without any trouble or any fear of interruption.[Vi]

Just as breakfast was completed there was a knock at the door. Huck jumped for a hiding-place, for he had no mind to be connected even remotely with the late event. The Welshman admitted several ladies and gentlemen, among them the Widow Douglas, and noticed that groups of citizens were climbing up the hill—to stare at the stile. So the news had spread. The Welshman had to tell the story of the night to the visitors. The widow’s gratitude for her preservation was outspoken.

“Don’t say a word about it, madam. There’s another that you’re more beholden to than you are to me and my boys, maybe, but he don’t allow me to tell his name. We wouldn’t have been there but for him.”

Of course this excited a curiosity so vast that it almost belittled the main matter—but the Welshman allowed it to eat into the vitals of his visitors, and through them be transmitted to the whole town, for he refused to part with his secret. When all else had been learned, the widow said:

“I went to sleep reading in bed and slept straight through all that noise. Why didn’t you come and wake me?”

“We judged it warn’t worth while. Those fellows warn’t likely to come again—they hadn’t any tools left to work with, and what was the use of waking you up and scaring you to death? My three negro men stood guard at your house all the rest of the night. They’ve just come back.”

More visitors came, and the story had to be told and retold for a couple of hours more.[Vi]

There was no Sabbath-school during day-school vacation, but everybody was early at church. The stirring event was well canvassed. News came that not a sign of the two villains had been yet discovered. When the sermon was finished, Judge Thatcher’s wife dropped alongside of Mrs. Harper as she moved down the aisle with the crowd and said:

“Is my Becky going to sleep all day? I just expected she would be tired to death.”

“Your Becky?”

“Yes,” with a startled look—”didn’t she stay with you last night?”

“Why, no.”

Mrs. Thatcher turned pale, and sank into a pew, just as Aunt Polly, talking briskly with a friend, passed by. Aunt Polly said:

“Goodmorning, Mrs. Thatcher. Goodmorning, Mrs. Harper. I’ve got a boy that’s turned up missing. I reckon my Tom stayed at your house last night—one of you. And now he’s afraid to come to church. I’ve got to settle with him.”

Mrs. Thatcher shook her head feebly and turned paler than ever.

“He didn’t stay with us,” said Mrs. Harper, beginning to look uneasy. A marked anxiety came into Aunt Polly’s face.

“Joe Harper, have you seen my Tom this morning?”

“No’m.”

“When did you see him last?”[Vi]

Joe tried to remember, but was not sure he could say. The people had stopped moving out of church. Whispers passed along, and a boding uneasiness took possession of every countenance. Children were anxiously questioned, and young teachers. They all said they had not noticed whether Tom and Becky were on board the ferryboat on the homeward trip; it was dark; no one thought of inquiring if any one was missing. One young man finally blurted out his fear that they were still in the cave! Mrs. Thatcher swooned away. Aunt Polly fell to crying and wringing her hands.

The alarm swept from lip to lip, from group to group, from street to street, and within five minutes the bells were wildly clanging and the whole town was up! The Cardiff Hill episode sank into instant insignificance, the burglars were forgotten, horses were saddled, skiffs were manned, the ferryboat ordered out, and before the horror was half an hour old, two hundred men were pouring down highroad and river toward the cave.

All the long afternoon the village seemed empty and dead. Many women visited Aunt Polly and Mrs. Thatcher and tried to comfort them. They cried with them, too, and that was still better than words. All the tedious night the town waited for news; but when the morning dawned at last, all the word that came was, “Send more candles—and send food.” Mrs. Thatcher was almost crazed; and Aunt Polly, also. Judge Thatcher sent messages of hope and encouragement from the cave, but they conveyed no real cheer.[Vi]

The old Welshman came home toward daylight, spattered with candle-grease, smeared with clay, and almost worn out. He found Huck still in the bed that had been provided for him, and delirious with fever. The physicians were all at the cave, so the Widow Douglas came and took charge of the patient. She said she would do her best by him, because, whether he was good, bad, or indifferent, he was the Lord’s, and nothing that was the Lord’s was a thing to be neglected. The Welshman said Huck had good spots in him, and the widow said:

“You can depend on it. That’s the Lord’s mark. He don’t leave it off. He never does. Puts it somewhere on every creature that comes from his hands.”

Early in the forenoon parties of jaded men began to straggle into the village, but the strongest of the citizens continued searching. All the news that could be gained was that remotenesses of the cavern were being ransacked that had never been visited before; that every corner and crevice was going to be thoroughly searched; that wherever one wandered through the maze of passages, lights were to be seen flitting hither and thither in the distance, and shoutings and pistol-shots sent their hollow reverberations to the ear down the sombre aisles. In one place, far from the section usually traversed by tourists, the names “BECKY & TOM” had been found traced upon the rocky wall with candle-smoke, and near at hand a grease-soiled bit of ribbon. Mrs. Thatcher recognized the ribbon and cried over it.[Vi]

She said it was the last relic she should ever have of her child; and that no other memorial of her could ever be so precious, because this one parted latest from the living body before the awful death came. Some said that now and then, in the cave, a far-away speck of light would glimmer, and then a glorious shout would burst forth and a score of men go trooping down the echoing aisle—and then a sickening disappointment always followed; the children were not there; it was only a searcher’s light.

Three dreadful days and nights dragged their tedious hours along, and the village sank into a hopeless stupor. No one had heart for anything. The accidental discovery, just made, that the proprietor of the Temperance Tavern kept liquor on his premises, scarcely fluttered the public pulse, tremendous as the fact was. In a lucid interval, Huck feebly led up to the subject of taverns, and finally asked—dimly dreading the worst—if anything had been discovered at the Temperance Tavern since he had been ill.

“Yes,” said the widow.

Huck started up in bed, wildeyed:

“What? What was it?”

“Liquor!—and the place has been shut up. Lie down, child—what a turn you did give me!”

“Only tell me just one thing—only just one—please! Was it Tom Sawyer that found it?”[Vi]

The widow burst into tears. “Hush, hush, child, hush! I’ve told you before, you must not talk. You are very, very sick!”

Then nothing but liquor had been found; there would have been a great powwow if it had been the gold. So the treasure was gone forever—gone forever! But what could she be crying about? Curious that she should cry.

These thoughts worked their dim way through Huck’s mind, and under the weariness they gave him he fell asleep. The widow said to herself:

“There—he’s asleep, poor wreck. Tom Sawyer find it! Pity but somebody could find Tom Sawyer! Ah, there ain’t many left, now, that’s got hope enough, or strength enough, either, to go on searching.”[Vi]

Chapter XXXII

NOW to return to Tom and Becky’s share in the picnic. They tripped along the murky aisles with the rest of the company, visiting the familiar wonders of the cave—wonders dubbed with rather over-descriptive names, such as “The Drawing-Room,” “The Cathedral,” “Aladdin’s Palace,” and so on. Presently the hide-and-seek frolicking began, and Tom and Becky engaged in it with zeal until the exertion began to grow a trifle wearisome; then they wandered down a sinuous avenue holding their candles aloft and reading the tangled webwork of names, dates, postoffice addresses, and mottoes with which the rocky walls had been frescoed (in candle-smoke). Still drifting along and talking, they scarcely noticed that they were now in a part of the cave whose walls were not frescoed. They smoked their own names under an overhanging shelf and moved on. Presently they came to a place where a little stream of water, trickling over a ledge and carrying a limestone sediment with it, had, in the slow-dragging ages, formed a laced and ruffled Niagara in gleaming and imperishable stone. Tom squeezed his small body behind it in order to illuminate it for Becky’s gratification. He found that it curtained a sort of steep natural stairway which was enclosed between narrow walls, and at once the ambition to be a discoverer seized him.[263]

Becky responded to his call, and they made a smoke-mark for future guidance, and started upon their quest. They wound this way and that, far down into the secret depths of the cave, made another mark, and branched off in search of novelties to tell the upper world about. In one place they found a spacious cavern, from whose ceiling depended a multitude of shining stalactites of the length and circumference of a man’s leg; they walked all about it, wondering and admiring, and presently left it by one of the numerous passages that opened into it. This shortly brought them to a bewitching spring, whose basin was incrusted with a frostwork of glittering crystals; it was in the midst of a cavern whose walls were supported by many fantastic pillars which had been formed by the joining of great stalactites and stalagmites together, the result of the ceaseless water-drip of centuries. Under the roof vast knots of bats had packed themselves together, thousands in a bunch; the lights disturbed the creatures and they came flocking down by hundreds, squeaking and darting furiously at the candles. Tom knew their ways and the danger of this sort of conduct. He seized Becky’s hand and hurried her into the first corridor that offered; and none too soon, for a bat struck Becky’s light out with its wing while she was passing out of the cavern. The bats chased the children a good distance; but the fugitives plunged into every new passage that offered, and at last got rid of the perilous things. Tom found a subterranean lake, shortly, which stretched its dim length away until its shape was lost in the shadows. He wanted to explore its borders, but concluded that it would be best to sit down and rest awhile, first. Now, for the first time, the deep stillness of the place laid a clammy hand upon the spirits of the children. Becky said:[Vi]

“Why, I didn’t notice, but it seems ever so long since I heard any of the others.”

“Come to think, Becky, we are away down below them—and I don’t know how far away north, or south, or east, or whichever it is. We couldn’t hear them here.”

Becky grew apprehensive.

“I wonder how long we’ve been down here, Tom? We better start back.”

“Yes, I reckon we better. P’raps we better.”

“Can you find the way, Tom? It’s all a mixed-up crookedness to me.”

“I reckon I could find it—but then the bats. If they put our candles out it will be an awful fix. Let’s try some other way, so as not to go through there.”

“Well. But I hope we won’t get lost. It would be so awful!” and the girl shuddered at the thought of the dreadful possibilities.

They started through a corridor, and traversed it in silence a long way, glancing at each new opening, to see if there was anything familiar about the look of it; but they were all strange. Every time Tom made an examination, Becky would watch his face for an encouraging sign, and he would say cheerily:

“Oh, it’s all right. This ain’t the one, but we’ll come to it right away!”[Vi]

But he felt less and less hopeful with each failure, and presently began to turn off into diverging avenues at sheer random, in desperate hope of finding the one that was wanted. He still said it was “all right,” but there was such a leaden dread at his heart that the words had lost their ring and sounded just as if he had said, “All is lost!” Becky clung to his side in an anguish of fear, and tried hard to keep back the tears, but they would come. At last she said:

“Oh, Tom, never mind the bats, let’s go back that way! We seem to get worse and worse off all the time.”

“Listen!” said he.

Profound silence; silence so deep that even their breathings were conspicuous in the hush. Tom shouted. The call went echoing down the empty aisles and died out in the distance in a faint sound that resembled a ripple of mocking laughter.

“Oh, don’t do it again, Tom, it is too horrid,” said Becky.

“It is horrid, but I better, Becky; they might hear us, you know,” and he shouted again.

The “might” was even a chillier horror than the ghostly laughter, it so confessed a perishing hope. The children stood still and listened; but there was no result. Tom turned upon the back track at once, and hurried his steps. It was but a little while before a certain indecision in his manner revealed another fearful fact to Becky—he could not find his way back!

“Oh, Tom, you didn’t make any marks!”[Vi]

“Becky, I was such a fool! Such a fool! I never thought we might want to come back! No—I can’t find the way. It’s all mixed up.”

“Tom, Tom, we’re lost! we’re lost! We never can get out of this awful place! Oh, why did we ever leave the others!”

She sank to the ground and burst into such a frenzy of crying that Tom was appalled with the idea that she might die, or lose her reason. He sat down by her and put his arms around her; she buried her face in his bosom, she clung to him, she poured out her terrors, her unavailing regrets, and the far echoes turned them all to jeering laughter. Tom begged her to pluck up hope again, and she said she could not. He fell to blaming and abusing himself for getting her into this miserable situation; this had a better effect. She said she would try to hope again, she would get up and follow wherever he might lead if only he would not talk like that any more. For he was no more to blame than she, she said.

So they moved on again—aimlessly—simply at random—all they could do was to move, keep moving. For a little while, hope made a show of reviving—not with any reason to back it, but only because it is its nature to revive when the spring has not been taken out of it by age and familiarity with failure.

By-and-by Tom took Becky’s candle and blew it out. This economy meant so much! Words were not needed. Becky understood, and her hope died again. She knew that Tom had a whole candle and three or four pieces in his pockets—yet he must economize.[Vi]

By-and-by, fatigue began to assert its claims; the children tried to pay attention, for it was dreadful to think of sitting down when time was grown to be so precious, moving, in some direction, in any direction, was at least progress and might bear fruit; but to sit down was to invite death and shorten its pursuit.

At last Becky’s frail limbs refused to carry her farther. She sat down. Tom rested with her, and they talked of home, and the friends there, and the comfortable beds and, above all, the light! Becky cried, and Tom tried to think of some way of comforting her, but all his encouragements were grown thread-bare with use, and sounded like sarcasms. Fatigue bore so heavily upon Becky that she drowsed off to sleep. Tom was grateful. He sat looking into her drawn face and saw it grow smooth and natural under the influence of pleasant dreams; and by-and-by a smile dawned and rested there. The peaceful face reflected somewhat of peace and healing into his own spirit, and his thoughts wandered away to bygone times and dreamy memories. While he was deep in his musings, Becky woke up with a breezy little laugh—but it was stricken dead upon her lips, and a groan followed it.

“Oh, how could I sleep! I wish I never, never had waked! No! No, I don’t, Tom! Don’t look so! I won’t say it again.”[Vi]

“I’m glad you’ve slept, Becky; you’ll feel rested, now, and we’ll find the way out.”

“We can try, Tom; but I’ve seen such a beautiful country in my dream. I reckon we are going there.”

“Maybe not, maybe not. Cheer up, Becky, and let’s go on trying.”

They rose up and wandered along, hand in hand and hopeless. They tried to estimate how long they had been in the cave, but all they knew was that it seemed days and weeks, and yet it was plain that this could not be, for their candles were not gone yet. A long time after this—they could not tell how long—Tom said they must go softly and listen for dripping water—they must find a spring. They found one presently, and Tom said it was time to rest again. Both were cruelly tired, yet Becky said she thought she could go a little farther. She was surprised to hear Tom dissent. She could not understand it. They sat down, and Tom fastened his candle to the wall in front of them with some clay. Thought was soon busy; nothing was said for some time. Then Becky broke the silence:

“Tom, I am so hungry!”

Tom took something out of his pocket.

“Do you remember this?” said he.

Becky almost smiled.

“It’s our wedding-cake, Tom.”[Vi]

“Yes—I wish it was as big as a barrel, for it’s all we’ve got.”

“I saved it from the picnic for us to dream on, Tom, the way grownup people do with wedding-cake—but it’ll be our—”

She dropped the sentence where it was. Tom divided the cake and Becky ate with good appetite, while Tom nibbled at his moiety. There was abundance of cold water to finish the feast with. By-and-by Becky suggested that they move on again. Tom was silent a moment. Then he said:

“Becky, can you bear it if I tell you something?”

Becky’s face paled, but she thought she could.

“Well, then, Becky, we must stay here, where there’s water to drink. That little piece is our last candle!”

Becky gave loose to tears and wailings. Tom did what he could to comfort her, but with little effect. At length Becky said:

“Tom!”

“Well, Becky?”

“They’ll miss us and hunt for us!”

“Yes, they will! Certainly they will!”

“Maybe they’re hunting for us now, Tom.”

“Why, I reckon maybe they are. I hope they are.”

“When would they miss us, Tom?”

“When they get back to the boat, I reckon.”

“Tom, it might be dark then—would they notice we hadn’t come?”

“I don’t know. But anyway, your mother would miss you as soon as they got home.”[Vi]

A frightened look in Becky’s face brought Tom to his senses and he saw that he had made a blunder. Becky was not to have gone home that night! The children became silent and thoughtful. In a moment a new burst of grief from Becky showed Tom that the thing in his mind had struck hers also—that the Sabbath morning might be half spent before Mrs. Thatcher discovered that Becky was not at Mrs. Harper’s.

The children fastened their eyes upon their bit of candle and watched it melt slowly and pitilessly away; saw the half inch of wick stand alone at last; saw the feeble flame rise and fall, climb the thin column of smoke, linger at its top a moment, and then—the horror of utter darkness reigned!

How long afterward it was that Becky came to a slow consciousness that she was crying in Tom’s arms, neither could tell. All that they knew was, that after what seemed a mighty stretch of time, both awoke out of a dead stupor of sleep and resumed their miseries once more. Tom said it might be Sunday, now—maybe Monday. He tried to get Becky to talk, but her sorrows were too oppressive, all her hopes were gone. Tom said that they must have been missed long ago, and no doubt the search was going on. He would shout and maybe some one would come. He tried it; but in the darkness the distant echoes sounded so hideously that he tried it no more.[Vi]

The hours wasted away, and hunger came to torment the captives again. A portion of Tom’s half of the cake was left; they divided and ate it. But they seemed hungrier than before. The poor morsel of food only whetted desire.

By-and-by Tom said:

“SH! Did you hear that?”

Both held their breath and listened. There was a sound like the faintest, far-off shout. Instantly Tom answered it, and leading Becky by the hand, started groping down the corridor in its direction. Presently he listened again; again the sound was heard, and apparently a little nearer.

“It’s them!” said Tom; “they’re coming! Come along, Becky—we’re all right now!”

The joy of the prisoners was almost overwhelming. Their speed was slow, however, because pitfalls were somewhat common, and had to be guarded against. They shortly came to one and had to stop. It might be three feet deep, it might be a hundred—there was no passing it at any rate. Tom got down on his breast and reached as far down as he could. No bottom. They must stay there and wait until the searchers came. They listened; evidently the distant shoutings were growing more distant! a moment or two more and they had gone altogether. The heart-sinking misery of it! Tom whooped until he was hoarse, but it was of no use. He talked hopefully to Becky; but an age of anxious waiting passed and no sounds came again.

The children groped their way back to the spring. The weary time dragged on; they slept again, and awoke famished and woe-stricken. Tom believed it must be Tuesday by this time.[Vi]

Now an idea struck him. There were some side passages near at hand. It would be better to explore some of these than bear the weight of the heavy time in idleness. He took a kite-line from his pocket, tied it to a projection, and he and Becky started, Tom in the lead, unwinding the line as he groped along. At the end of twenty steps the corridor ended in a “jumping-off place.” Tom got down on his knees and felt below, and then as far around the corner as he could reach with his hands conveniently; he made an effort to stretch yet a little farther to the right, and at that moment, not twenty yards away, a human hand, holding a candle, appeared from behind a rock! Tom lifted up a glorious shout, and instantly that hand was followed by the body it belonged to—Injun Joe’s! Tom was paralyzed; he could not move. He was vastly gratified the next moment, to see the “Spaniard” take to his heels and get himself out of sight. Tom wondered that Joe had not recognized his voice and come over and killed him for testifying in court. But the echoes must have disguised the voice. Without doubt, that was it, he reasoned. Tom’s fright weakened every muscle in his body. He said to himself that if he had strength enough to get back to the spring he would stay there, and nothing should tempt him to run the risk of meeting Injun Joe again. He was careful to keep from Becky what it was he had seen. He told her he had only shouted “for luck.”[Vi]

But hunger and wretchedness rise superior to fears in the long run. Another tedious wait at the spring and another long sleep brought changes. The children awoke tortured with a raging hunger. Tom believed that it must be Wednesday or Thursday or even Friday or Saturday, now, and that the search had been given over. He proposed to explore another passage. He felt willing to risk Injun Joe and all other terrors. But Becky was very weak. She had sunk into a dreary apathy and would not be roused. She said she would wait, now, where she was, and die—it would not be long. She told Tom to go with the kite-line and explore if he chose; but she implored him to come back every little while and speak to her; and she made him promise that when the awful time came, he would stay by her and hold her hand until all was over.

Tom kissed her, with a choking sensation in his throat, and made a show of being confident of finding the searchers or an escape from the cave; then he took the kite-line in his hand and went groping down one of the passages on his hands and knees, distressed with hunger and sick with bodings of coming doom.[Vi]

Chapter XXXIII

TUESDAY afternoon came, and waned to the twilight. The village of St. Petersburg still mourned. The lost children had not been found. Public prayers had been offered up for them, and many and many a private prayer that had the petitioner’s whole heart in it; but still no good news came from the cave. The majority of the searchers had given up the quest and gone back to their daily avocations, saying that it was plain the children could never be found. Mrs. Thatcher was very ill, and a great part of the time delirious. People said it was heartbreaking to hear her call her child, and raise her head and listen a whole minute at a time, then lay it wearily down again with a moan. Aunt Polly had drooped into a settled melancholy, and her gray hair had grown almost white. The village went to its rest on Tuesday night, sad and forlorn.

Away in the middle of the night a wild peal burst from the village bells, and in a moment the streets were swarming with frantic half-clad people, who shouted, “Turn out! turn out! they’re found! they’re found!” Tin pans and horns were added to the din, the population massed itself and moved toward the river, met the children coming in an open carriage drawn by shouting citizens, thronged around it, joined its homeward march, and swept magnificently up the main street roaring huzzah after huzzah![Vi]

The village was illuminated; nobody went to bed again; it was the greatest night the little town had ever seen. During the first half-hour a procession of villagers filed through Judge Thatcher’s house, seized the saved ones and kissed them, squeezed Mrs. Thatcher’s hand, tried to speak but couldn’t—and drifted out raining tears all over the place.

Aunt Polly’s happiness was complete, and Mrs. Thatcher’s nearly so. It would be complete, however, as soon as the messenger dispatched with the great news to the cave should get the word to her husband. Tom lay upon a sofa with an eager auditory about him and told the history of the wonderful adventure, putting in many striking additions to adorn it withal; and closed with a description of how he left Becky and went on an exploring expedition; how he followed two avenues as far as his kite-line would reach; how he followed a third to the fullest stretch of the kite-line, and was about to turn back when he glimpsed a far-off speck that looked like daylight; dropped the line and groped toward it, pushed his head and shoulders through a small hole, and saw the broad Mississippi rolling by!

And if it had only happened to be night he would not have seen that speck of daylight and would not have explored that passage any more![Vi]

He told how he went back for Becky and broke the good news and she told him not to fret her with such stuff, for she was tired, and knew she was going to die, and wanted to. He described how he labored with her and convinced her; and how she almost died for joy when she had groped to where she actually saw the blue speck of daylight; how he pushed his way out at the hole and then helped her out; how they sat there and cried for gladness; how some men came along in a skiff and Tom hailed them and told them their situation and their famished condition; how the men didn’t believe the wild tale at first, “because,” said they, “you are five miles down the river below the valley the cave is in”—then took them aboard, rowed to a house, gave them supper, made them rest till two or three hours after dark and then brought them home.

Before day-dawn, Judge Thatcher and the handful of searchers with him were tracked out, in the cave, by the twine clews they had strung behind them, and informed of the great news.

Three days and nights of toil and hunger in the cave were not to be shaken off at once, as Tom and Becky soon discovered. They were bedridden all of Wednesday and Thursday, and seemed to grow more and more tired and worn, all the time. Tom got about, a little, on Thursday, was downtown Friday, and nearly as whole as ever Saturday; but Becky did not leave her room until Sunday, and then she looked as if she had passed through a wasting illness.[Vi]

Tom learned of Huck’s sickness and went to see him on Friday, but could not be admitted to the bedroom; neither could he on Saturday or Sunday. He was admitted daily after that, but was warned to keep still about his adventure and introduce no exciting topic. The Widow Douglas stayed by to see that he obeyed. At home Tom learned of the Cardiff Hill event; also that the “ragged man’s” body had eventually been found in the river near the ferry-landing; he had been drowned while trying to escape, perhaps.

About a fortnight after Tom’s rescue from the cave, he started off to visit Huck, who had grown plenty strong enough, now, to hear exciting talk, and Tom had some that would interest him, he thought. Judge Thatcher’s house was on Tom’s way, and he stopped to see Becky. The Judge and some friends set Tom to talking, and some one asked him ironically if he wouldn’t like to go to the cave again. Tom said he thought he wouldn’t mind it. The Judge said:

“Well, there are others just like you, Tom, I’ve not the least doubt. But we have taken care of that. Nobody will get lost in that cave any more.”

“Why?”

“Because I had its big door sheathed with boiler iron two weeks ago, and triple-locked—and I’ve got the keys.”

Tom turned as white as a sheet.

“What’s the matter, boy! Here, run, somebody! Fetch a glass of water!”

The water was brought and thrown into Tom’s face.

“Ah, now you’re all right. What was the matter with you, Tom?”

“Oh, Judge, Injun Joe’s in the cave!”[Vi]

Chapter XXXIV

WITHIN a few minutes the news had spread, and a dozen skiff-loads of men were on their way to McDougal’s cave, and the ferryboat, well filled with passengers, soon followed. Tom Sawyer was in the skiff that bore Judge Thatcher.

When the cave door was unlocked, a sorrowful sight presented itself in the dim twilight of the place. Injun Joe lay stretched upon the ground, dead, with his face close to the crack of the door, as if his longing eyes had been fixed, to the latest moment, upon the light and the cheer of the free world outside. Tom was touched, for he knew by his own experience how this wretch had suffered. His pity was moved, but nevertheless he felt an abounding sense of relief and security, now, which revealed to him in a degree which he had not fully appreciated before how vast a weight of dread had been lying upon him since the day he lifted his voice against this bloody-minded outcast.

Injun Joe’s bowie-knife lay close by, its blade broken in two. The great foundation-beam of the door had been chipped and hacked through, with tedious labor; useless labor, too, it was, for the native rock formed a sill outside it, and upon that stubborn material the knife had wrought no effect; the only damage done was to the knife itself. But if there had been no stony obstruction there the labor would have been useless still, for if the beam had been wholly cut away Injun Joe could not have squeezed his body under the door, and he knew it. So he had only hacked that place in order to be doing something—in order to pass the weary time—in order to employ his tortured faculties.[Vi]

Ordinarily one could find half a dozen bits of candle stuck around in the crevices of this vestibule, left there by tourists; but there were none now. The prisoner had searched them out and eaten them. He had also contrived to catch a few bats, and these, also, he had eaten, leaving only their claws. The poor unfortunate had starved to death. In one place, near at hand, a stalagmite had been slowly growing up from the ground for ages, builded by the water-drip from a stalactite overhead. The captive had broken off the stalagmite, and upon the stump had placed a stone, wherein he had scooped a shallow hollow to catch the precious drop that fell once in every three minutes with the dreary regularity of a clock-tick—a dessertspoonful once in four and twenty hours. That drop was falling when the Pyramids were new; when Troy fell; when the foundations of Rome were laid; when Christ was crucified; when the Conqueror created the British empire; when Columbus sailed; when the massacre at Lexington was “news.”[Vi]

It is falling now; it will still be falling when all these things shall have sunk down the afternoon of history, and the twilight of tradition, and been swallowed up in the thick night of oblivion. Has everything a purpose and a mission? Did this drop fall patiently during five thousand years to be ready for this flitting human insect’s need? and has it another important object to accomplish ten thousand years to come? No matter. It is many and many a year since the hapless half-breed scooped out the stone to catch the priceless drops, but to this day the tourist stares longest at that pathetic stone and that slow-dropping water when he comes to see the wonders of McDougal’s cave. Injun Joe’s cup stands first in the list of the cavern’s marvels; even “Aladdin’s Palace” cannot rival it.

Injun Joe was buried near the mouth of the cave; and people flocked there in boats and wagons from the towns and from all the farms and hamlets for seven miles around; they brought their children, and all sorts of provisions, and confessed that they had had almost as satisfactory a time at the funeral as they could have had at the hanging.[Vi]

This funeral stopped the further growth of one thing—the petition to the governor for Injun Joe’s pardon. The petition had been largely signed; many tearful and eloquent meetings had been held, and a committee of sappy women been appointed to go in deep mourning and wail around the governor, and implore him to be a merciful ass and trample his duty under foot. Injun Joe was believed to have killed five citizens of the village, but what of that? If he had been Satan himself there would have been plenty of weaklings ready to scribble their names to a pardon-petition, and drip a tear on it from their permanently impaired and leaky water-works.

The morning after the funeral Tom took Huck to a private place to have an important talk. Huck had learned all about Tom’s adventure from the Welshman and the Widow Douglas, by this time, but Tom said he reckoned there was one thing they had not told him; that thing was what he wanted to talk about now. Huck’s face saddened. He said:

“I know what it is. You got into No. 2 and never found anything but whiskey. Nobody told me it was you; but I just knowed it must ‘a’ ben you, soon as I heard ‘bout that whiskey business; and I knowed you hadn’t got the money becuz you’d ‘a’ got at me some way or other and told me even if you was mum to everybody else. Tom, something’s always told me we’d never get holt of that swag.”[Vi]

“Why, Huck, I never told on that tavern-keeper. You know his tavern was all right the Saturday I went to the picnic. Don’t you remember you was to watch there that night?”

“Oh yes! Why, it seems ‘bout a year ago. It was that very night that I follered Injun Joe to the widder’s.”

“You followed him?”

“Yes—but you keep mum. I reckon Injun Joe’s left friends behind him, and I don’t want ‘em souring on me and doing me mean tricks. If it hadn’t ben for me he’d be down in Texas now, all right.”

Then Huck told his entire adventure in confidence to Tom, who had only heard of the Welshman’s part of it before.

“Well,” said Huck, presently, coming back to the main question, “whoever nipped the whiskey in No. 2, nipped the money, too, I reckon—anyways it’s a goner for us, Tom.”

“Huck, that money wasn’t ever in No. 2!”

“What!” Huck searched his comrade’s face keenly. “Tom, have you got on the track of that money again?”

“Huck, it’s in the cave!”

Huck’s eyes blazed.

“Say it again, Tom.”

“The money’s in the cave!”

“Tom—honest injun, now—is it fun, or earnest?”[Vi]

“Earnest, Huck—just as earnest as ever I was in my life. Will you go in there with me and help get it out?”

“I bet I will! I will if it’s where we can blaze our way to it and not get lost.”

“Huck, we can do that without the least little bit of trouble in the world.”

“Good as wheat! What makes you think the money’s—”

“Huck, you just wait till we get in there. If we don’t find it I’ll agree to give you my drum and every thing I’ve got in the world. I will, by jings.”

“All right—it’s a whiz. When do you say?”

“Right now, if you say it. Are you strong enough?”

“Is it far in the cave? I ben on my pins a little, three or four days, now, but I can’t walk more’n a mile, Tom—least I don’t think I could.”

“It’s about five mile into there the way anybody but me would go, Huck, but there’s a mighty short cut that they don’t anybody but me know about. Huck, I’ll take you right to it in a skiff. I’ll float the skiff down there, and I’ll pull it back again all by myself. You needn’t ever turn your hand over.”

“Less start right off, Tom.”[Vi]

“All right. We want some bread and meat, and our pipes, and a little bag or two, and two or three kite-strings, and some of these new-fangled things they call lucifer matches. I tell you, many’s the time I wished I had some when I was in there before.”

A trifle after noon the boys borrowed a small skiff from a citizen who was absent, and got under way at once. When they were several miles below “Cave Hollow,” Tom said:

“Now you see this bluff here looks all alike all the way down from the cave hollow—no houses, no wood-yards, bushes all alike. But do you see that white place up yonder where there’s been a landslide? Well, that’s one of my marks. We’ll get ashore, now.”

They landed.

“Now, Huck, where we’re a-standing you could touch that hole I got out of with a fishing-pole. See if you can find it.”

Huck searched all the place about, and found nothing. Tom proudly marched into a thick clump of sumach bushes and said:[Vi]

“Here you are! Look at it, Huck; it’s the snuggest hole in this country. You just keep mum about it. All along I’ve been wanting to be a robber, but I knew I’d got to have a thing like this, and where to run across it was the bother. We’ve got it now, and we’ll keep it quiet, only we’ll let Joe Harper and Ben Rogers in—because of course there’s got to be a Gang, or else there wouldn’t be any style about it. Tom Sawyer’s Gang—it sounds splendid, don’t it, Huck?”

“Well, it just does, Tom. And who’ll we rob?”

“Oh, most anybody. Waylay people—that’s mostly the way.”

“And kill them?”

“No, not always. Hive them in the cave till they raise a ransom.”

“What’s a ransom?”

“Money. You make them raise all they can, off’n their friends; and after you’ve kept them a year, if it ain’t raised then you kill them. That’s the general way. Only you don’t kill the women. You shut up the women, but you don’t kill them. They’re always beautiful and rich, and awfully scared. You take their watches and things, but you always take your hat off and talk polite. They ain’t anybody as polite as robbers—you’ll see that in any book. Well, the women get to loving you, and after they’ve been in the cave a week or two weeks they stop crying and after that you couldn’t get them to leave. If you drove them out they’d turn right around and come back. It’s so in all the books.”[Vi]

“Why, it’s real bully, Tom. I believe it’s better’n to be a pirate.”

“Yes, it’s better in some ways, because it’s close to home and circuses and all that.”

By this time everything was ready and the boys entered the hole, Tom in the lead. They toiled their way to the farther end of the tunnel, then made their spliced kite-strings fast and moved on. A few steps brought them to the spring, and Tom felt a shudder quiver all through him. He showed Huck the fragment of candle-wick perched on a lump of clay against the wall, and described how he and Becky had watched the flame struggle and expire.

The boys began to quiet down to whispers, now, for the stillness and gloom of the place oppressed their spirits. They went on, and presently entered and followed Tom’s other corridor until they reached the “jumping-off place.” The candles revealed the fact that it was not really a precipice, but only a steep clay hill twenty or thirty feet high. Tom whispered:

“Now I’ll show you something, Huck.”

He held his candle aloft and said:

“Look as far around the corner as you can. Do you see that? There—on the big rock over yonder—done with candle-smoke.”

“Tom, it’s a cross!”

“Now where’s your Number Two? ‘under the cross,’ hey? Right yonder’s where I saw Injun Joe poke up his candle, Huck!”

Huck stared at the mystic sign awhile, and then said with a shaky voice:[Vi]

“Tom, less git out of here!”

“What! and leave the treasure?”

“Yes—leave it. Injun Joe’s ghost is round about there, certain.”

“No it ain’t, Huck, no it ain’t. It would ha’nt the place where he died—away out at the mouth of the cave—five mile from here.”

“No, Tom, it wouldn’t. It would hang round the money. I know the ways of ghosts, and so do you.”

Tom began to fear that Huck was right. Mis-givings gathered in his mind. But presently an idea occurred to him—

“Lookyhere, Huck, what fools we’re making of ourselves! Injun Joe’s ghost ain’t a going to come around where there’s a cross!”

The point was well taken. It had its effect.

“Tom, I didn’t think of that. But that’s so. It’s luck for us, that cross is. I reckon we’ll climb down there and have a hunt for that box.”

Tom went first, cutting rude steps in the clay hill as he descended. Huck followed. Four avenues opened out of the small cavern which the great rock stood in. The boys examined three of them with no result. They found a small recess in the one nearest the base of the rock, with a pallet of blankets spread down in it; also an old suspender, some bacon rind, and the well-gnawed bones of two or three fowls. But there was no moneybox. The lads searched and researched this place, but in vain. Tom said:

“He said under the cross. Well, this comes nearest to being under the cross. It can’t be under the rock itself, because that sets solid on the ground.”[Vi]

They searched everywhere once more, and then sat down discouraged. Huck could suggest nothing. By-and-by Tom said:

“Lookyhere, Huck, there’s footprints and some candle-grease on the clay about one side of this rock, but not on the other sides. Now, what’s that for? I bet you the money is under the rock. I’m going to dig in the clay.”

“That ain’t no bad notion, Tom!” said Huck with animation.

Tom’s “real Barlow” was out at once, and he had not dug four inches before he struck wood.

“Hey, Huck!—you hear that?”

Huck began to dig and scratch now. Some boards were soon uncovered and removed. They had concealed a natural chasm which led under the rock. Tom got into this and held his candle as far under the rock as he could, but said he could not see to the end of the rift. He proposed to explore. He stooped and passed under; the narrow way descended gradually. He followed its winding course, first to the right, then to the left, Huck at his heels. Tom turned a short curve, by-and-by, and exclaimed:

“My goodness, Huck, lookyhere!”

It was the treasure-box, sure enough, occupying a snug little cavern, along with an empty powder-keg, a couple of guns in leather cases, two or three pairs of old moccasins, a leather belt, and some other rubbish well soaked with the water-drip.

“Got it at last!” said Huck, ploughing among the tarnished coins with his hand. “My, but we’re rich, Tom!”[Vi]

“Huck, I always reckoned we’d get it. It’s just too good to believe, but we have got it, sure! Say—let’s not fool around here. Let’s snake it out. Lemme see if I can lift the box.”

It weighed about fifty pounds. Tom could lift it, after an awkward fashion, but could not carry it conveniently.

“I thought so,” he said; “They carried it like it was heavy, that day at the ha’nted house. I noticed that. I reckon I was right to think of fetching the little bags along.”

The money was soon in the bags and the boys took it up to the cross rock.

“Now less fetch the guns and things,” said Huck.

“No, Huck—leave them there. They’re just the tricks to have when we go to robbing. We’ll keep them there all the time, and we’ll hold our orgies there, too. It’s an awful snug place for orgies.”

“What orgies?”

“I dono. But robbers always have orgies, and of course we’ve got to have them, too. Come along, Huck, we’ve been in here a long time. It’s getting late, I reckon. I’m hungry, too. We’ll eat and smoke when we get to the skiff.”

They presently emerged into the clump of sumach bushes, looked warily out, found the coast clear, and were soon lunching and smoking in the skiff. As the sun dipped toward the horizon they pushed out and got under way. Tom skimmed up the shore through the long twilight, chatting cheerily with Huck, and landed shortly after dark.

“Now, Huck,” said Tom, “we’ll hide the money in the loft of the widow’s woodshed, and I’ll come up in the morning and we’ll count it and divide, and then we’ll hunt up a place out in the woods for it where it will be safe. Just you lay quiet here and watch the stuff till I run and hook Benny Taylor’s little wagon; I won’t be gone a minute.”[Vi]

He disappeared, and presently returned with the wagon, put the two small sacks into it, threw some old rags on top of them, and started off, dragging his cargo behind him. When the boys reached the Welshman’s house, they stopped to rest. Just as they were about to move on, the Welshman stepped out and said:

“Hallo, who’s that?”

“Huck and Tom Sawyer.”

“Good! Come along with me, boys, you are keeping everybody waiting. Here—hurry up, trot ahead—I’ll haul the wagon for you. Why, it’s not as light as it might be. Got bricks in it?—or old metal?”

“Old metal,” said Tom.

“I judged so; the boys in this town will take more trouble and fool away more time hunting up six bits’ worth of old iron to sell to the foundry than they would to make twice the money at regular work. But that’s human nature—hurry along, hurry along!”

The boys wanted to know what the hurry was about.

“Never mind; you’ll see, when we get to the Widow Douglas’.”

Huck said with some apprehension—for he was long used to being falsely accused:

“Mr. Jones, we haven’t been doing nothing.”

The Welshman laughed.

“Well, I don’t know, Huck, my boy. I don’t know about that. Ain’t you and the widow good friends?”

“Yes. Well, she’s ben good friends to me, anyway.”

“All right, then. What do you want to be afraid for?”[Vi]

This question was not entirely answered in Huck’s slow mind before he found himself pushed, along with Tom, into Mrs. Douglas’ drawing-room. Mr. Jones left the wagon near the door and followed.

The place was grandly lighted, and everybody that was of any consequence in the village was there. The Thatchers were there, the Harpers, the Rogerses, Aunt Polly, Sid, Mary, the minister, the editor, and a great many more, and all dressed in their best. The widow received the boys as heartily as any one could well receive two such looking beings. They were covered with clay and candle-grease. Aunt Polly blushed crimson with humiliation, and frowned and shook her head at Tom. Nobody suffered half as much as the two boys did, however. Mr. Jones said:

“Tom wasn’t at home, yet, so I gave him up; but I stumbled on him and Huck right at my door, and so I just brought them along in a hurry.”

“And you did just right,” said the widow. “Come with me, boys.”

She took them to a bedchamber and said:

“Now wash and dress yourselves. Here are two new suits of clothes—shirts, socks, everything complete. They’re Huck’s—no, no thanks, Huck—Mr. Jones bought one and I the other. But they’ll fit both of you. Get into them. We’ll wait—come down when you are slicked up enough.”

Then she left.[Vi]

Chapter XXXV

HUCK said: “Tom, we can slope, if we can find a rope. The window ain’t high from the ground.”

“Shucks! what do you want to slope for?”

“Well, I ain’t used to that kind of a crowd. I can’t stand it. I ain’t going down there, Tom.”

“Oh, bother! It ain’t anything. I don’t mind it a bit. I’ll take care of you.”

Sid appeared.

“Tom,” said he, “auntie has been waiting for you all the afternoon. Mary got your Sunday clothes ready, and everybody’s been fretting about you. Say—ain’t this grease and clay, on your clothes?”

“Now, Mr. Siddy, you jist ‘tend to your own business. What’s all this blowout about, anyway?”

“It’s one of the widow’s parties that she’s always having. This time it’s for the Welshman and his sons, on account of that scrape they helped her out of the other night. And say—I can tell you something, if you want to know.”

“Well, what?”

“Why, old Mr. Jones is going to try to spring something on the people here tonight, but I overheard him tell auntie today about it, as a secret, but I reckon it’s not much of a secret now. Everybody knows—the widow, too, for all she tries to let on she don’t. Mr. Jones was bound Huck should be here—couldn’t get along with his grand secret without Huck, you know!”[Vi]

“Secret about what, Sid?”

“About Huck tracking the robbers to the widow’s. I reckon Mr. Jones was going to make a grand time over his surprise, but I bet you it will drop pretty flat.”

Sid chuckled in a very contented and satisfied way.

“Sid, was it you that told?”

“Oh, never mind who it was. Somebody told—that’s enough.”

“Sid, there’s only one person in this town mean enough to do that, and that’s you. If you had been in Huck’s place you’d ‘a’ sneaked down the hill and never told anybody on the robbers. You can’t do any but mean things, and you can’t bear to see anybody praised for doing good ones. There—no thanks, as the widow says”—and Tom cuffed Sid’s ears and helped him to the door with several kicks. “Now go and tell auntie if you dare—and tomorrow you’ll catch it!”

Some minutes later the widow’s guests were at the supper-table, and a dozen children were propped up at little side-tables in the same room, after the fashion of that country and that day. At the proper time Mr. Jones made his little speech, in which he thanked the widow for the honor she was doing himself and his sons, but said that there was another person whose modesty—[Vi]

And so forth and so on. He sprung his secret about Huck’s share in the adventure in the finest dramatic manner he was master of, but the surprise it occasioned was largely counterfeit and not as clamorous and effusive as it might have been under happier circumstances. However, the widow made a pretty fair show of astonishment, and heaped so many compliments and so much gratitude upon Huck that he almost forgot the nearly intolerable discomfort of his new clothes in the entirely intolerable discomfort of being set up as a target for everybody’s gaze and everybody’s laudations.

The widow said she meant to give Huck a home under her roof and have him educated; and that when she could spare the money she would start him in business in a modest way. Tom’s chance was come. He said:

“Huck don’t need it. Huck’s rich.”

Nothing but a heavy strain upon the good manners of the company kept back the due and proper complimentary laugh at this pleasant joke. But the silence was a little awkward. Tom broke it:

“Huck’s got money. Maybe you don’t believe it, but he’s got lots of it. Oh, you needn’t smile—I reckon I can show you. You just wait a minute.”

Tom ran out of doors. The company looked at each other with a perplexed interest—and inquiringly at Huck, who was tongue-tied.

“Sid, what ails Tom?” said Aunt Polly. “He—well, there ain’t ever any making of that boy out. I never—”

Tom entered, struggling with the weight of his sacks, and Aunt Polly did not finish her sentence. Tom poured the mass of yellow coin upon the table and said:[Vi]

“There—what did I tell you? Half of it’s Huck’s and half of it’s mine!”

The spectacle took the general breath away. All gazed, nobody spoke for a moment. Then there was a unanimous call for an explanation. Tom said he could furnish it, and he did. The tale was long, but brimful of interest. There was scarcely an interruption from any one to break the charm of its flow. When he had finished, Mr. Jones said:

“I thought I had fixed up a little surprise for this occasion, but it don’t amount to anything now. This one makes it sing mighty small, I’m willing to allow.”

The money was counted. The sum amounted to a little over twelve thousand dollars. It was more than any one present had ever seen at one time before, though several persons were there who were worth considerably more than that in property.[Vi]

Chapter XXXVI

THE reader may rest satisfied that Tom’s and Huck’s windfall made a mighty stir in the poor little village of St. Petersburg. So vast a sum, all in actual cash, seemed next to incredible. It was talked about, gloated over, glorified, until the reason of many of the citizens tottered under the strain of the unhealthy excitement. Every “haunted” house in St. Petersburg and the neighboring villages was dissected, plank by plank, and its foundations dug up and ransacked for hidden treasure—and not by boys, but men—pretty grave, unromantic men, too, some of them. Wherever Tom and Huck appeared they were courted, admired, stared at. The boys were not able to remember that their remarks had possessed weight before; but now their sayings were treasured and repeated; everything they did seemed somehow to be regarded as remarkable; they had evidently lost the power of doing and saying commonplace things; moreover, their past history was raked up and discovered to bear marks of conspicuous originality. The village paper published biographical sketches of the boys.[297]

The Widow Douglas put Huck’s money out at six per cent., and Judge Thatcher did the same with Tom’s at Aunt Polly’s request. Each lad had an income, now, that was simply prodigious—a dollar for every weekday in the year and half of the Sundays. It was just what the minister got—no, it was what he was promised—he generally couldn’t collect it. A dollar and a quarter a week would board, lodge, and school a boy in those old simple days—and clothe him and wash him, too, for that matter.

Judge Thatcher had conceived a great opinion of Tom. He said that no commonplace boy would ever have got his daughter out of the cave. When Becky told her father, in strict confidence, how Tom had taken her whipping at school, the Judge was visibly moved; and when she pleaded grace for the mighty lie which Tom had told in order to shift that whipping from her shoulders to his own, the Judge said with a fine outburst that it was a noble, a generous, a magnanimous lie—a lie that was worthy to hold up its head and march down through history breast to breast with George Washington’s lauded Truth about the hatchet! Becky thought her father had never looked so tall and so superb as when he walked the floor and stamped his foot and said that. She went straight off and told Tom about it.[Vi]

Judge Thatcher hoped to see Tom a great lawyer or a great soldier some day. He said he meant to look to it that Tom should be admitted to the National Military Academy and afterward trained in the best law school in the country, in order that he might be ready for either career or both.

Huck Finn’s wealth and the fact that he was now under the Widow Douglas’ protection introduced him into society—no, dragged him into it, hurled him into it—and his sufferings were almost more than he could bear. The widow’s servants kept him clean and neat, combed and brushed, and they bedded him nightly in unsympathetic sheets that had not one little spot or stain which he could press to his heart and know for a friend. He had to eat with a knife and fork; he had to use napkin, cup, and plate; he had to learn his book, he had to go to church; he had to talk so properly that speech was become insipid in his mouth; whithersoever he turned, the bars and shackles of civilization shut him in and bound him hand and foot.[Vi]

He bravely bore his miseries three weeks, and then one day turned up missing. For forty-eight hours the widow hunted for him everywhere in great distress. The public were profoundly concerned; they searched high and low, they dragged the river for his body. Early the third morning Tom Sawyer wisely went poking among some old empty hogsheads down behind the abandoned slaughter-house, and in one of them he found the refugee. Huck had slept there; he had just breakfasted upon some stolen odds and ends of food, and was lying off, now, in comfort, with his pipe. He was unkempt, uncombed, and clad in the same old ruin of rags that had made him picturesque in the days when he was free and happy. Tom routed him out, told him the trouble he had been causing, and urged him to go home. Huck’s face lost its tranquil content, and took a melancholy cast. He said:[Vi]

“Don’t talk about it, Tom. I’ve tried it, and it don’t work; it don’t work, Tom. It ain’t for me; I ain’t used to it. The widder’s good to me, and friendly; but I can’t stand them ways. She makes me get up just at the same time every morning; she makes me wash, they comb me all to thunder; she won’t let me sleep in the woodshed; I got to wear them blamed clothes that just smothers me, Tom; they don’t seem to any air git through ‘em, somehow; and they’re so rotten nice that I can’t set down, nor lay down, nor roll around anywher’s; I hain’t slid on a cellar-door for—well, it ‘pears to be years; I got to go to church and sweat and sweat—I hate them ornery sermons! I can’t ketch a fly in there, I can’t chaw. I got to wear shoes all Sunday. The widder eats by a bell; she goes to bed by a bell; she gits up by a bell—everything’s so awful reg’lar a body can’t stand it.”

“Well, everybody does that way, Huck.”[Vi]

“Tom, it don’t make no difference. I ain’t everybody, and I can’t stand it. It’s awful to be tied up so. And grub comes too easy—I don’t take no interest in vittles, that way. I got to ask to go a-fishing; I got to ask to go in a-swimming—dern’d if I hain’t got to ask to do everything. Well, I’d got to talk so nice it wasn’t no comfort—I’d got to go up in the attic and rip out awhile, every day, to git a taste in my mouth, or I’d a died, Tom. The widder wouldn’t let me smoke; she wouldn’t let me yell, she wouldn’t let me gape, nor stretch, nor scratch, before folks—” [Then with a spasm of special irritation and injury]—”And dad fetch it, she prayed all the time! I never see such a woman! I had to shove, Tom—I just had to. And besides, that school’s going to open, and I’d a had to go to it—well, I wouldn’t stand that, Tom. Looky-here, Tom, being rich ain’t what it’s cracked up to be. It’s just worry and worry, and sweat and sweat, and a-wishing you was dead all the time. Now these clothes suits me, and this bar’l suits me, and I ain’t ever going to shake ‘em any more. Tom, I wouldn’t ever got into all this trouble if it hadn’t ‘a’ ben for that money; now you just take my sheer of it along with your’n, and gimme a ten-center sometimes—not many times, becuz I don’t give a dern for a thing ‘thout it’s tollable hard to git—and you go and beg off for me with the widder.”

“Oh, Huck, you know I can’t do that. ‘Tain’t fair; and besides if you’ll try this thing just a while longer you’ll come to like it.”[Vi]

“Like it! Yes—the way I’d like a hot stove if I was to set on it long enough. No, Tom, I won’t be rich, and I won’t live in them cussed smothery houses. I like the woods, and the river, and hogsheads, and I’ll stick to ‘em, too. Blame it all! just as we’d got guns, and a cave, and all just fixed to rob, here this dern foolishness has got to come up and spile it all!”

Tom saw his opportunity—

“Lookyhere, Huck, being rich ain’t going to keep me back from turning robber.”

“No! Oh, good-licks; are you in real dead-wood earnest, Tom?”

“Just as dead earnest as I’m sitting here. But Huck, we can’t let you into the gang if you ain’t respectable, you know.”

Huck’s joy was quenched.

“Can’t let me in, Tom? Didn’t you let me go for a pirate?”

“Yes, but that’s different. A robber is more high-toned than what a pirate is—as a general thing. In most countries they’re awful high up in the nobility—dukes and such.”

“Now, Tom, hain’t you always ben friendly to me? You wouldn’t shet me out, would you, Tom? You wouldn’t do that, now, would you, Tom?”

“Huck, I wouldn’t want to, and I don’t want to—but what would people say? Why, they’d say, ‘Mph! Tom Sawyer’s Gang! pretty low characters in it!’ They’d mean you, Huck. You wouldn’t like that, and I wouldn’t.”[Vi]

Huck was silent for some time, engaged in a mental struggle. Finally he said:

“Well, I’ll go back to the widder for a month and tackle it and see if I can come to stand it, if you’ll let me b’long to the gang, Tom.”

“All right, Huck, it’s a whiz! Come along, old chap, and I’ll ask the widow to let up on you a little, Huck.”

“Will you, Tom—now will you? That’s good. If she’ll let up on some of the roughest things, I’ll smoke private and cuss private, and crowd through or bust. When you going to start the gang and turn robbers?”

“Oh, right off. We’ll get the boys together and have the initiation tonight, maybe.”

“Have the which?”

“Have the initiation.”

“What’s that?”[Vi]

“It’s to swear to stand by one another, and never tell the gang’s secrets, even if you’re chopped all to flinders, and kill anybody and all his family that hurts one of the gang.”

“That’s gay—that’s mighty gay, Tom, I tell you.”

“Well, I bet it is. And all that swearing’s got to be done at midnight, in the lonesomest, awfulest place you can find—a ha’nted house is the best, but they’re all ripped up now.”

“Well, midnight’s good, anyway, Tom.”

“Yes, so it is. And you’ve got to swear on a coffin, and sign it with blood.”

“Now, that’s something like! Why, it’s a million times bullier than pirating. I’ll stick to the widder till I rot, Tom; and if I git to be a reg’lar ripper of a robber, and everybody talking ‘bout it, I reckon she’ll be proud she snaked me in out of the wet.”[Vi]

Conclusion

SO ENDETH this chronicle. It being strictly a history of a boy, it must stop here; the story could not go much further without becoming the history of a man. When one writes a novel about grown people, he knows exactly where to stop—that is, with a marriage; but when he writes of juveniles, he must stop where he best can.

Most of the characters that perform in this book still live, and are prosperous and happy. Some day it may seem worth while to take up the story of the younger ones again and see what sort of men and women they turned out to be; therefore it will be wisest not to reveal any of that part of their lives at present.[Vi]

Chú thích

[←1]

LỜI NÓI ĐẦU

Phần lớn những chuyện phiêu lưu ghi chép trong tập sách này đều là chuyện có thật: Một số là những chuyện xảy ra với chính bản thân tôi, còn lại là những chuyện cửa những đứa trẻ xưa kia là bạn học cũ của tôi, Huck Finn là một nhân vật rút ra từ cuộc sống. Cả Tom Sawyer cũng vậy, nhưng không phải lấy từ riêng một cá nhân nào - Tom là sự kết hợp những nét tiêu biểu của ba đứa trẻ mà tôi được biết, và vì thế có thể nói là thuộc một loại kiến trúc tổng hợp.

Những điều mê tín dị đoan kỳ quặc nói đến ở đây đều là những chuyện rất phổ biến trong đám thiếu nhi và dân nô lệ ở miền Tây hồi xảy ra câu chuyện này, nghĩa là cách đây ba, bốn chục năm.

Tuy viết cuốn sách này cốt để mua vui cho thiếu nhi, nhưng tôi hy vọng không vì thế mà người lớn sẽ chê không đọc, vì tôi có ý định tìm cách, bằng một giọng đùa cợt, gợi cho những bạn đọc lớn tuổi hồi tưởng lại xưa kia chính mình đã từng như thế nào, đã từng có những tình cảm, những suy nghĩ, những lời ăn nói như thế nào, và đôi khi đã lao vào những cuộc phiêu lưu quái gở như thế nào.

Hartford 1876.
Tác giả.

[←2]

Chương 1

-Tom!

Không có tiếng trả lời.

- Lạ nhỉ! Thằng ranh này đã biến đâu mất rồi? Tom ơi!

Vẫn không có tiếng trả lời.

Bà già kéo kính xuống và đưa mắt lướt nhìn bên trên đôi kính. Hầu như chẳng bao giờ bà nhìn qua mắt kính để tìm một đứa trẻ bởi vì một đứa trẻ là một cái gì nhỏ bé quá chừng, mà cặp kính của bà là đồ nghi lễ, là sự tự hào của lòng bà. Bà sắm kính để đeo cho bảnh chứ không phải để dùng. Có nhìn qua hai lỗ bếp lò thì bà cũng thấy tốt vậy thôi. Bà có vẻ bối rối trong chốc lát, rồi nói, không phải với một giọng giận dữ, nhưng cũng đủ to, đến cả đồ đạc cũng có thể nghe thấy được:

- Này, tao cuộc là nếu tóm được mày thì tao sẽ...

Bà không nói hết câu, bởi lúc đó bà đang còng lưng đưa chổi khua dưới gậm giường và như vậy bà cần thở để đúng nhịp với nhát chổi. Bà chẳng lay động được gì cả, trừ con mèo.

- Thật chưa ai quái gở như thằng bé này!

Bà tiến tới cánh cửa mở rộng, đứng vào chính giữa, rồi nhìn ra mấy cây cà chua và cà độc dược ngoài vườn. Chẳng thấy thằng Tom đâu cả. Vì thế bà cất cao giọng, để ở xa cũng nghe thấy:

- Tom ơii...ơiii...ơiiiiiiii!

Có tiếng động sau lưng bà. Bà quay ngoắt lại đúng lúc và tóm được vạt áo cộc để chùng của thằng nhóc giật phắt nó đứng lại.

[←3]

- Ừ! Sao tao không nghĩ cái phòng kho này chứ! Mày làm gì trong ấy?

- Cháu chẳng làm gì cả.

- Chẳng làm gì cả! Nhìn tay mày kìa! Nhìn cả mồm mày nữa. Lại cái trò gì đấy?

- Cháu chẳng biết.

- Vậy thì tao biết. Mứt! Mứt, biết chưa? Tao đã bảo mày hàng trăm lần rằng nếu mày không để cho đám mứt ấy yên thì tao lột da mày. Đưa chiếc gậy đây cho tao.

Chiếc gậy đã giơ bổng lên trời. Trận đòn khó tránh khỏi.

- Ới dì! Nhìn kìa, sau lưng dì ấy!

Bà già quay người lại, túm chặt lấy chiếc váy như để tránh tai họa. Thế là trong khoảnh khắc thằng bé đã lao đi, vượt qua dãy hàng rào cao, rồi biến mất.

[←4]

Dì Polly của nó ngơ ngác một chốc, rồi cất tiếng cười đôn hậu.

Cái thằng bé, đồ chết treo! Đồ mắc dịch! Chẳng bao giờ bà học được gì hay sao? Nó đã trêu bà bao nhiêu vố như thế trong khi bà đi tìm nó?

Nhưng lạy Chúa, nó có bao giờ bày trò trong hai ngày giống nhau đâu. Và sao bà biết được sắp xảy ra cái gì? Hình như nó biết rõ nó có thể làm khổ bà trong bao lâu trước khi bà nổi giận, và nó biết lập mưu để khiến bà lãng quên trong chốc lát hay làm bà phì cười, thế là mọi sự đều trở lại bình yên, và bà chẳng bao giờ cho nó ăn được một trận đòn nào cả. Đó là sự thật, xin Chúa chứng giám cho. Sách Thánh dạy: Thương cho roi cho cọc (dì Polly nhớ lầm, chúng tôi trong câu tiếng Việt cũng cho bà nhớ lầm chữ vọt ra chữ cọc - ND). Bà đang nuôi dưỡng quỷ ác và đang chịu khổ vì nó, bà biết vậy. Nó đúng là thằng quỷ, nhưng nó là con của bà chị xấu số của bà, tội nghiệp thằng bé nên chẳng biết sao bà không nỡ lòng nào đánh đập. Mỗi lần bà tha cho nó là lương tâm bà bị cắn rứt, và mỗi lần bà đánh nó là quả tim già cỗi của bà lại như vỡ tung ra. Đúng, à... đúng, như Thánh Kinh dạy, giống người do đàn bà sinh ra sống có được bao ngày và sống đầy khổ ải. Bà cũng nghĩ như vậy. Thế là chiều nay nó bỏ trốn mất rồi, bà buộc phải bắt nó làm việc cả ngày mai để trừng phạt nó. Thật là khó bắt nó làm việc trong ngày thứ Bảy, khi mà mọi đứa trẻ đều nghỉ, nhưng nó ghét làm việc hơn bất cứ gì khác, còn bà thì đã quyết giao một số việc của bà cho nó làm, không thì bà làm hỏng thằng bé mất.

[←5]

Tom bỏ trốn thật và chơi thỏa thích lắm. Nó chỉ trở về nhà đúng lúc để giúp Jim, chú da đen cưa số củi cho ngày hôm sau và chẻ củi đóm trước bữa ăn chiều. Ít nhất là nó cũng có mặt kịp giờ để kể cho Jim nghe các trò chơi phiêu lưu của nó trong khi Jim đã làm ba phần tư công việc. Sid - đứa em của Tom (hay đúng hơn là em cùng mẹ khác cha) - đã làm xong phần việc của nó (nhặt củi vụn); bởi vì nó là một đứa bé hiền lành, và không có những kiểu chơi mạo hiểm rắc rối.

Trong khi Tom ăn chiều, và có dịp là đánh cắp đường, thì dì Polly hỏi nó những câu hỏi mẹo, rất gay cấn, bởi vì dì có dụng ý hễ nó lỡ lời nói hở ra điều gì là bà chộp ngay lấy. Như bao người có tâm hồn mộc mạc khác, bà thích tự hào tin rằng bà được phú cái tài “ngoại giao” biết cách đi sâu vào những điều ám muội và bí ẩn, vì thế bà thường xem những mưu kế rõ như ban ngày của bà là những thủ đoạn tuyệt diệu. Bà nói:

- Tom, hôm nay ở trường khá nóng, phải không?

- Vâng ạ!

- Nóng kinh khủng chứ lỵ.

- Vâng ạ!

- Thế mày không muốn đi bơi à, Tom?

Tom thoáng thấy lo lo, một gợn ngờ vực khó chịu. Nó dò xem nét mặt của dì Polly, nhưng nét mặt chẳng nói lên gì cả. Thế là nó đáp:

- Không ạ! -Vâng, chẳng thích lắm!

Bà đưa tay sờ chiếc áo của Tom, rồi nói.

[←6]

- Nhưng bây giờ thì mày cũng chẳng thấy nóng lắm, phải không? - Và bà khoái chí nghĩ rằng bà đã khám phá ra là cái áo đang khô, mà chẳng ai hay rằng đó là điều mà bà ấp ủ trong đầu. Mặc dù thế, bây giờ Tom cũng đã biết gió đang thổi về chiều nào. Do đó nó đón đầu nội dung của câu hỏi tiếp:

- Mấy đứa bạn té nước lên đầu chúng cháu, đầu cháu còn ướt đây này, dì xem!

Dì Polly bực tức thấy rằng mình đã sơ ý bỏ sót tí chứng cớ gián tiếp ấy, và bà đã làm hỏng một mưu mẹo. Rồi bà lại có một sáng kiến mới.

- Tom, mày không phải cởi cái áo sơ mi, chỗ tao đã khâu kín lại, để té nước chứ? Cởi nút áo ngoài của mày ra xem nào!

Trên nét mặt của Tom, mọi lo lắng đều đã tiêu tan. Nó cởi áo vét ngoài ra. Cổ áo sơ mi của nó vẫn được khâu kín nguyên.

- Đồ quỷ! Đi đi. Tao chắc mày trốn học chơi rông, rồi đi bơi. Nhưng tao tha cho mày. Tao nghĩ mày tinh ranh như giống mèo cháy xém lông như thiên hạ vẫn nói. Lần này khá hơn người ta tưởng đây.

Bà nửa tiếc rằng sự sắc sảo của bà đã thất bại, nửa vui mừng vì lần đầu tiên Tom tỏ ra biết vâng lời.

Bỗng Sid nói:

- Nhưng dì ơi, cháu tưởng dì khâu cổ áo anh ấy bằng chỉ trắng, mà đây lại chỉ đen.

- Ừ, Tom, tao khâu chỉ trắng cơ mà!

Nhưng Tom không đợi cho bà nói xong. Vừa di ra cửa, nó vừa nói:

- Sid, mày muốn ăn đòn hả?

[←7]

Đến một địa điểm an toàn, Tom nhìn hai cây kim to được luồn vào hai cái ve áo vét của nó, có xâu cả chỉ, một cây xâu chỉ trắng, một cây xâu chỉ đen. Nó lẩm bẩm:

- Không có thằng Sid thì dì chẳng bao giờ để ý. Đồ quỷ tha ma bắt! Khi thì dì khâu chỉ trắng, khi dì lại khâu chỉ đen. Ta cầu trời mãi mãi dì chỉ dùng một thứ chỉ thôi. Chẳng còn biết đằng nào mà lần nữa. Nhưng ta thề ta sẽ dần cho thằng Sid một trận về việc này. Ta sẽ cho nó một bài học.

Tom không phải là đứa trẻ gương mẫu trong làng. Nó biết rõ thằng bé gương mẫu kia, nhưng lại ghét nó.

Chỉ chưa đầy hai phút sau, nó đã quên hết mọi điều phiền muộn. Không phải những điều phiền muộn ấy đối với nó có chút gì ít nặng nề, cay đắng hơn là những điều phiền muộn của người lớn, mà vì có một sự thu hút mới, mãnh liệt hơn đã gạt chúng xuống và xua chúng ra khỏi đầu óc nó, cũng như người lớn thường quên những bất hạnh của mình trong khi phấn chấn lao vào những công việc mới. Sự thu hút đó là một kiểu huýt sáo mới tuyệt diệu mà nó vừa học được của một người da đen, nhưng đang khổ tâm vì không được luyện tập một cách thoải mái. Đó là một tiết mục đặc biệt nghe như tiếng chim, hay như tiếng nước róc rách tạo nên bằng cách giữa lúc tiếng sáo đang vang thì cách từng quãng ngắn lại đưa lưỡi đánh lên hàm ếch - chắc bạn đọc còn nhớ cách làm đó như thế nào, nếu bạn đã có thời là trẻ con. Nhờ chăm chút và miệt mài nên không bao lâu nó đã huýt được thành thạo, và giờ thì nó đã rảo bước trên đường lớn, mồm đầy âm thanh và tâm hồn đầy hạnh phúc, nó có cảm giác giống như cảm giác của một nhà thiên văn khi ông ta khám phá ra một hành tinh mới. Chắc chắn tính về độ sâu, độ mãnh liệt, độ tinh khiết của cảm giác sướng vui, thì phần thắng ở về phía chú bé, không phải về phía nhà thiên văn.

[←8]

Đêm hè dài nhưng không tối. Ngay sau đó Tom kiểm tra lại cách huýt. Một kẻ lạ mặt đứng trước mặt nó, một thằng bé, một bóng người, lớn hơn người nó. Một người khách lạ mới đến không kể già hay trẻ, trai hay gái, đều gây một sự tò mò sâu sắc ở cái làng St. Petersburg. Cái làng St. Petersburg bé nhỏ, nghèo khổ, tồi tàn. Thằng bé này lại ăn mặc đẹp, mặc đẹp cả trong ngày thường. Đó là một chuyện rõ ràng là kỳ lạ. Cái mùi của nó là một cái gì thật thanh nhã, cái áo khoác ngoài màu xanh cài kín cổ của nó thì mới và chải chuốt. Còn cái quần của nó cũng thế. Nó đi giày, tuy hôm nay chỉ mới thứ sáu. Nó còn thắt ca-vát là một đoạn dải băng màu sáng, nó có một vẻ gì của người thành thị. Cái vẻ ấy cứ gặm nhấm ruột gan thằng Tom. Tom càng nhìn chòng chọc vào cái kỳ công lộng lẫy đó, và càng hếch mũi ngắm vẻ thanh lịch của thằng bé kia thì quần áo của bản thân nó hình như càng trở nên tồi tàn. Chẳng đứa nào nói gì cả. Nếu một đứa cử động, thì đứa kia bước về một phía khác, thành một vòng tròn; luôn luôn chúng giữ sao cho mặt đối mặt, mắt nhìn thẳng vào nhau. Cuối cùng thì Tom nói:

- Tao cho mày một trận bây giờ!

- Mày thử xem.

- Ừ, tao đánh thật đấy!

- Mày chả dám đâu, còn lâu.

- Thật tao đánh mà!

- Không, mày chả dám.

- Tao dám.

- Mày không dám.

- Dám!

- Không dám!

[←9]

Một phút im lặng khó chịu. Rồi Tom nói tiếp:

- Tên mày là gì?

- Việc gì đến mày mà hỏi?

- Tao bảo là việc của tao mà.

- Việc của mày sao mày không làm đi?

- Nếu mày nói nữa, tao sẽ đánh.

- Cứ nói! Cứ nói đấy! Thì sao nào?

- Ô, mày tưởng là mày khỏe lắm hả? Nếu muốn, với một tay buộc sau lưng tao cũng đánh nổi mày.

- Vậy sao mày không làm gì. Mày chỉ biết nói thôi à!

- Tao sẽ làm, nếu mày láo với tao.

- Ờ nhỉ! Tao đã thấy hàng đống gia đình có những đứa như mày.

- Đồ làm bảnh! Mày cho mày là tướng đấy hả? Ồ, cái mũ!

- Không thích nó, thì chịu đựng nó vậy. Tao cuộc mày hất được nó. Bất cứ đứa nào cả gan làm việc đó sẽ được mút trứng thối.

- Đồ nói khoác.

- Mày cũng thế.

- Mày là đồ nói khoác, đánh võ mồm chứ dám làm gì ai.

- Ừ, bước lên xem!

- Này, mày mà còn láo với tao, thì tao sẽ lấy đá vụt lên đầu đấy!

- Ô, lẽ tất nhiên là mày sẽ...

- Ừ, tao sẽ vụt.

[←10]

- Vậy sao mày không vụt đi? Cứ nói thì làm gì? Sao không làm đi? Chỉ vì mày sợ.

- Tao mà sợ à?

- Mày sợ.

- Tao không sợ,

- Mày sợ.

Lại im lặng. Lại nhìn nhau trừng trừng và bước chéo quanh nhau. Bây giờ hai đứa đã chạm vai nhau. Tom nói:

- Cút đi!

- Mày cút đi thì có!

- Tao không cút đấy!

- Tao cũng không.

Thế là chúng nó đứng đấy, mỗi đứa đặt một chân vào một góc độ hình thành như cái dấu ngoặc, rồi cả hai dốc sức xô lấn nhau, nhưng chả đứa nào giành được phần thắng cả. Sau khi cả hai đều nóng sôi và mặt đỏ ửng, thì mỗi đứa lại thận trọng cảnh giác giảm bớt sức cố gắng của mình, và thằng Tom nói:

- Mày là một thằng hèn, đồ chó con. Tao sẽ mách anh tao và với một ngón tay út, ông ấy cũng dần được cho mày một trận. Tao sẽ bảo anh tao cho mà xem.

- Sợ cóc gì ông anh mày? Tao cũng có một ông anh, còn lớn hơn anh mày. Hơn thế, anh tao có thể ném anh mày qua cái hàng rào kia kìa! (Cả hai ông anh đều là tưởng tượng).

- Nói láo.

Thằng Tom đưa ngón chân cái vạch một đường thẳng giữa đất rồi nói:

Tao thách mày bước qua đường này, tao sẽ đánh cho mày không còn đứng dậy được. Đứa nào bước qua là ăn trộm cừu.

[←11]

Thằng bé lạ mặt nhanh nhẹn bước qua, rồi nói:

- Đây, mày nói là mày đánh, thử đánh xem nào!

- Mày chọc tức tao hả? Coi chừng.

- Đấy, mày nói mày đánh, sao mày không đánh đi?

- Thế à? Đặt hai xu tao đánh cho mà xem.

Thằng bé lạ mặt móc lấy hai đồng xu rõ ràng bằng đồng và nhạo báng giơ lên. Tom giật lấy ném mạnh xuống đất. Trong khoảnh khắc, hai đứa bé đã lăn nhào trong đám bụi, bấu chặt lấy nhau như hai con mèo. Trong khoảng một phút, chúng túm tóc nhau, xé toạc quần áo của nhau, đấm cào mũi nhau và cả người dính đầy bụi. Chẳng mấy chốc sự hỗn loạn hình thành và qua bụi mù của trận ẩu đả, thằng Tom hiện lên, ngồi cưỡi ngựa trên thằng bé lạ mặt, nắm tay đấm nó bình bịch. Tom thét:

- Chịu chưa?

Thằng kia cố giẫy cho ra. Nó khóc, nhưng chủ yếu vì tức giận.

- Xin “đủ rồi” đi! - Và những cú đấm lại tiếp tục.

Cuối cùng thằng bé lạ mặt thốt ra một tiếng “Đủ rồi” như ngạt thở, và Tom để nó đứng dậy và nói:

- Đấy! Bài học cho mày nhé. Lần sau hãy nhìn kỹ xem mày láo xược với ai.

[←12]

Thằng bé lạ mặt vừa phủi quần áo vừa bỏ đi. Vừa đi nó vừa khóc tấm tức và khịt mũi, chốc chốc lại nhìn về phía sau, Tom cười chế nhạo, rồi cất cao đầu bỏ đi. Nó vừa quay lưng lại thì thằng bé kia nhặt một hòn đá, ném trúng vào giữa vai, rồi quay đầu chạy như một con linh dương. Tom đuổi theo thằng phản trắc cho đến tận nhà và biết được nó ở đâu. Nó chọn một vị trí ở cổng đứng lại một lúc, thách địch thủ ra khỏi nhà, nhưng địch thủ chỉ nhăn mặt với nó qua cửa sổ rồi biến mất. Cuối cùng bà mẹ của địch thủ hiện ra, mắng Tom là một đứa bé xấu, hư, tục tằn và gào đuổi nó đi. Nó bỏ đi, và nói “cứ đợi đấy”.

Tối hôm đó, nó về nhà khá muộn và khi thận trọng leo qua cửa sổ vào nhà, thì khám phá ra cuộc phục kích của dì nó. Khi bà thấy tình trạng quần áo của nó, thì bà cương quyết biến ngày thứ bảy thành ngày giam cầm và lao động khổ sai của nó.

[←13]

Chương 2

Sáng thứ bảy đã đến. Thời tiết mùa hè tươi sáng; mát mẻ; tràn đầy sức sống. Mỗi trái tim rộn một tiếng ca và nếu nó còn bé bỏng, thì tiếng ca phát lên môi. Mỗi khuôn mặt lộ một niềm vui và rộn ràng trong mỗi bước đi. Cây hòe nở rộ, mùi hương của những bông hoa ngập tràn không gian. Đồi Cardiff dựng lên sau lưng, trên đồi xanh rờn cây lá. Nó ở một khoảng xa đủ để hình dung một miền cực lạc trong mơ, tĩnh mịch quyến rũ.

Bóng Tom hiện lên bên lề đường, tay xách một xô sơn trắng, tay cầm một chổi quét cán dài. Nó nhìn cái hàng rào và mất hết mọi niềm vui. Một mối ưu sầu sâu kín đè nặng lên tâm trí nó: Gần ba mươi thước hàng rào bằng gỗ ván, chiều cao gần ba thước. Đối với nó, đời trở thành rỗng tuếch và sống chỉ còn là gánh nặng; vừa thở dài, nó vừa nhúng chổi vào xô và quét dọc theo tấm ván to nhất. Nó lặp lại các động tác, làm một lần nữa, rồi so sánh đường vệt bé xíu trên bờ rào mới quét với cả bề mặt mênh mông của bờ rào chưa quét, và chán ngán ngồi xuống trên một hàng rào gỗ quây quanh một gốc cây. Thằng Jim ra sông, vừa đi vừa nhảy, tay xách một chiếc xô sắt tây, mồm hát bài “Các cô gái chăn trâu”. Xách nước ở vòi nước thành phố xưa nay là một công việc đáng ghét dưới con mắt của Tom, nhưng bây giờ thì công việc đó đối với Tom không đáng ghét thế nữa. Nó nhớ rằng ở vòi nước có nhiều bạn bè. Ở đấy luôn luôn có những đứa con trai, con gái, người da trắng, da màu, da đen đợi phiên lấy nước, ngồi nghỉ, trao đổi đồ chơi, cãi nhau, đánh nhau hay nô đùa với nhau. Nó càng nhớ ra rằng mặc dù vòi nước chỉ cách xa chừng một trăm năm mươi thước nhưng thằng Jim chưa bao giờ lấy được xô nước dưới một giờ đồng hồ; hơn thế nữa thường còn phải cho người đi tìm nó. Tom bảo:

[←14]

- Này Jim, tao xách nước cho, nếu mày quét một chốc.

Thằng Jim lắc đầu:

- Không được cậu Tom ạ. Bà chủ bảo tôi đi lấy nước không dừng lại đùa với ai. Bà dặn nếu cậu nhờ quét sơn hộ thì tôi đừng có nghe. Thế rồi bà bảo tôi đi lấy nước, còn bà thì theo dõi công việc của tôi. Bà còn quyết theo dõi việc quét sơn của cậu nữa đây.

- Ồ, Jim, nghe gì lời bà già. Bao giờ bà cũng nói như vậy. Đưa xô đây cho tao. Tao đi một phút là xong. Bà chẳng biết đâu.

- Không, không được, cậu Tom ạ. Bà sẽ bôi hắc ín lên đầu tôi đấy. Bà làm thật đấy.

- Bà già ấy à? Bà chẳng bao giờ đánh đau đâu. Lấy cái đê khâu cốc vào đầu, tao hỏi, đau gì cái đó. Bà già nói dữ, nhưng nói thì chẳng đau. Chẳng đau tí nào trừ khi bà khóc. Jim này, tao cho mày một cái này thật tuyệt diệu, một hòn bi trắng!

Jim bắt đầu dao động.

- Bi trắng, Jim ạ! Một hòn bi tuyệt vời.

- Trời! Tuyệt diệu, thích thật đấy cậu ạ, nhưng cậu Tom, tôi sợ bà lắm.

- Ngoài ra, nếu mày muốn tao chỉ ngón chân đau của tao cho mày xem.

Jim là một đứa bé giàu lòng nhân ái. Tiết mục hấp dẫn nó quá chừng. Nó đặt cái xô xuống, cầm lấy hòn bi trắng, và cúi mình trên ngón chân, nhìn mê mẩn, trong khi cuộn băng được từ từ tháo ra.

Một lúc sau dì Polly xuất hiện, Jim chạy như “bay” trên con đường lớn, kéo theo cái xô, đít sưng tấy, Tom thì ra sức quét sơn. Và di Polly thì từ “chiến trường” trở về, tay xách một chiếc dép, mắt nhìn đắc thắng.

[←15]

Nhưng nghị lực của Tom không giữ được bao lâu. Nó bắt đầu nghĩ đến cái trò đã dự định cho ngày hôm nay, và nỗi buồn của nó càng tăng. Chốc nữa mấy đứa trẻ được rảnh rỗi sẽ đến và bước vào những cuộc thám hiểm thú vị, và chúng sẽ tha hồ mà cười nó vì nó phải làm việc, chỉ nguyên ý nghĩ đó cũng đã thiêu đốt nó như lửa. Nó lấy kho của cải vật chất ra xem lại: Những mẫu đồ chơi, những hòn bi, những bã mía, có thể đủ để đổi công lao động, nhưng không thể đổi được nửa giờ tự do hoàn toàn. Thế là nó đút lại những tài sản eo hẹp của nó vào túi và bỏ ý định cố mua chuộc những đứa trẻ bạn nó. Vào giây phút u ám và vô vọng đó nó bỗng nảy ra một sáng kiến chẳng kém một sáng kiến kỳ diệu, vĩ đại chút nào. Nó cầm cây chổi lên và ung dung đi làm việc. Chẳng mấy chốc Ben Rogers đã hiện ra trước mặt. Trong tất cả các cậu bé thì đó chính là đứa mà nó sợ nhất. Kiểu đi của Ben là kiểu nhảy dây lò cò, một biểu hiện cho thấy lòng nó đang vui và tâm hồn nó đang bay bổng. Nó đang nhai một quả táo, chốc chốc lại kêu lên một tiếng dài, êm tai, tiếp theo là tiếng bính boong boong, bính boong boong trầm trầm, bởi vì nó đang bắt chước một chiếc tàu thủy chạy bằng hơi nước. Đến gần Tom nó giảm tốc độ, đi vào chính giữa lòng đường, nghiêng hẳn mình về phía bên phải và lái theo chiều gió một cách chậm chạp, hết sức thận trọng - bởi vì nó đang thể hiện con tàu Big Missouri và cho rằng mình đang đẩy ba thước nước. Nó vừa là máy móc, chuông, kết hợp lại. Vì thế nó phải tưởng tượng nó đang đứng trên boong thượng ra lệnh, đồng thời lại cũng đang thi hành những mệnh lệnh đó:

[←16]

- Dừng lại! Bính boong boong! - Con tàu chạy gần hết đà và chú bé từ từ dừng lại bên lề đường.

- Cho tàu lùi lại! Bính boong boong! - Hai tay nó dang thẳng ra rồi ép cứng dọc theo hai bên hông.

- Cho lái quay về phải! Bính boong boong, xịch, xịch, xịch! - Trong lúc ấy tay phải của nó vẽ ra những vòng tròn rộng, bởi vì nó đang biểu hiện một bánh xe cao độ bốn mươi bộ.

- Cho tàu lùi về bên trái! Bính boong boong, xịch, xịch, xịch! - Tay trái lại bắt đầu quay vòng tròn.

- Bên phải dừng lại! Bính boong boong! Bên trái cũng dừng lại! Đi thẳng về phía phải! Dừng lại! Cho máy bên ngoài chạy từ từ! Bính boong boong! Xịch xịch xịch! Thả dây đằng mũi xuống! Nhanh lên nào! Thả dây lái xuống!

- Sao, làm gì đấy? Cho dây vòng chắc vào cái cọc neo kia! Cho tầu chạy cặp sát bờ. Bây giờ thả cho trôi. Thưa thuyền trưởng máy tắt xong rồi ạ! Bính boong boong! Xịt! Xịt! Xịt! (Thử vòi xem mức nước).

Tom tiếp tục sơn hàng rào, không chú ý tới chiếc tàu. Ben nhìn Tom làm việc một lúc rồi nói:

- Ha ha! Bị đóng cọc phải không mày?

Không trả lời. Tom ngắm đường sơn cuối cùng của mình với con mắt của một nghệ sĩ, rồi đưa chổi quét thêm một nhát nhẹ, xong ngắm lại kết quả như trước. Ben đứng dóng hàng ngang bên cạnh. Nhìn thấy quả táo, Tom chảy nước miếng, nhưng vẫn bám công việc. Ben nói:

- Chào cậu! Ông bạn cố tri phải lao động à?

Tom đột nhiên quay lại, nói:

[←17]

- Sao! Ben đấy à? Tớ không để ý.

- Này! Tớ đi bơi đây. Cậu có muốn đi không? Nhưng chắc cậu còn phải lao động phải không? Hẳn cậu còn phải làm.

Tom nhìn thằng bé một cái, rồi nói:

- Cậu gọi cái gì là lao động?

- Sao, đây không phải là lao động à?

Tom tiếp tục sơn, rồi thận trọng trả lời:

- Ừ, cũng có thể là lao động mà cũng có thể là không. Tớ chỉ biết là nó hợp với Tom Sawyer này, thế thôi.

- Này, cậu không có ý nói là cậu thích đấy chứ?

Cái chổi tiếp tục hoạt động.

- Thích hay không thích! Ừ, tớ không hiểu vì sao buộc phải không thích cái này. Có đứa nào lại được cái may mắn mỗi ngày sơn một cái hàng rào không?

Thế là việc sơn bờ rào được đặt dưới một ánh sáng mới. Ben ngừng gặm quả táo. Tom đưa lui đưa tới nhát chổi một cách uyển chuyển, lùi lại sau để ngắm, quét thêm một nhát nữa vào chỗ này chỗ kia, lại đánh giá kết quả. Ben thì đứng nhìn từng động tác một, và mỗi lúc mỗi bị hấp dẫn, bị thu hút hơn. Một lúc sau nó nói:

- Này Tom, cho tớ sơn một tí.

Tom đắn đo, hầu như đồng ý; nhưng nó thay đổi ngay ý kiến:

[←18]

- Không, không được. Việc này không làm ồ ạt được đâu Ben ạ. Dì Polly đặc biệt khó tính về cái hàng rào này, chả là vì nó đứng ở mặt đường mà. Nếu là hàng rào sau, tớ chả nói làm gì và dì cũng chả để ý. Thật đấy, dì ấy đặc biệt khó tính về cái hàng rào này, nó phải được sơn hết sức cẩn thận, tớ tính trong một nghìn, có thể hai nghìn thằng không có một thằng làm được việc này theo cách thức phải làm.

Tớ cũng muốn thế, lấy danh dự thề đấy, Ben ạ! Nhưng dì Polly - vâng, thằng Jim cũng muốn làm nhưng dì ấy không cho, Sid muốn làm dì cũng chả cho. Bây giờ cậu đã hiểu vì sao tớ cương quyết rồi chứ? Nếu cậu mà mó tay vào, thỉ ai biết cái gì có thể xảy ra?

- Ôi, gớm! Tớ cũng cẩn thận được mà, cho tớ thử thôi. Này! Tớ cho cậu ruột quả táo nhé!

- Ừ, đây. Nhưng không, không, Ben ạ. Tớ sợ...

- Thôi, tớ cho cậu cả quả đấy!

[←19]

Tom trao cây chổi, ngoài mặt thì miễn cưỡng, nhưng trong lòng thì hể hả, và trong khi chiếc tàu Big Missouri phải lao động và đổ mồ hôi hột giữa nắng, thì nhà nghệ sĩ nghỉ ngơi, ngồi trên một cái thùng trong bóng mát gần đây, hai chân đu đưa, miệng nhóp nhép nhai quả táo và đầu óc tính kế lừa những cu cậu khờ dại khác. Đối tượng đánh lừa thì chẳng thiếu. Những đứa trẻ chốc chốc lại đi qua. Chúng đến để chế nhạo, nhưng rồi đều dừng lại để sơn. Khi Ben đã mệt rã rời, Tom lại đổi việc sơn cho Billy Fisher lấy một con diều đã được sửa chữa tốt; và khi mới tiễn Billy Fisher xong, thì Johnny Miller lại đến xin mua công việc bằng một con chuột chết và một sợi dây buộc nó để xoay tròn. Và cứ thế, cứ thế, hết giờ này đến giờ khác. Đến nửa chiều, thì từ một thằng bé lúc sáng nghèo nàn khốn khổ, Tom đã thực sự trở thành kẻ giàu có chưa từng thấy. Ngoài những đồ vật nói trên, nó còn có mười hai hòn bi, một phần của cây đàn hạc Do Thái, một mảnh chai vỡ màu xanh để làm mắt kính nhìn, một lõi cuộn chỉ, một chiếc chìa khóa không mở được gì, một mẩu phấn, một cái nút thủy tinh của một chiếc bình thon cổ, một chú lính bằng sắt tây, hai con nòng nọc, sáu quả pháo, một chú mèo con chột mắt, một quả đấm cửa bằng đồng thau, một chiếc vòng cổ chó nhưng không có chó, một cán dao, bốn mảnh vỏ cam và một khung kính cửa sổ cũ đã bị đá ném vỡ.

[←20]

Suốt buổi nó được rảnh rỗi, vui vầy, thích thú, đầy bạn bè mà cái bờ rào lại được quét ba lớp sơn!

Tom tự bảo rằng kết cục thì đời chẳng đến nỗi rỗng tuếch như thế. Nó đã khám phá ra một quy luật lớn trong hoạt động của con người mà không biết, đó là muốn làm một con người hay một đứa trẻ thèm thuồng một cái gì thì chỉ cần làm cho cái đó khó đạt được. Nếu nó là một nhà hiền triết lớn, như tác giả cuốn sách này chẳng hạn, thì nó đã hiểu rằng công việc là cái gì mà người ta buộc phải làm. Và điều đó sẽ giúp nó hiểu vì sao làm hoa giả hay quay một cái cối xay guồng là làm công việc, trong khi leo núi Trắng chỉ là trò vui. Có những người giàu có ở Anh đánh những xe khách đi mỗi ngày những hai mươi đến ba mươi dặm giữa mùa hè, chỉ vì việc đó đem lại cho họ những món tiền lớn; còn nếu làm việc mà người ta phát lương cho họ, thì cái đó sẽ biến thành công việc và lúc đó khó có thể từ chối.

Chú bé đăm chiêu nghĩ ngợi một lúc trước sự biến đổi cụ thể đã xảy ra đối với tình hình của cải của mình, rồi tiến về đại bản doanh để báo cáo.

[←21]

Chương 3

Tom đến trình diện dì Polly. Dì ngồi cạnh một cái cửa sổ mở; trong gian nhà xinh xắn ở phía sau, một gian nhà vừa là buồng ngủ, vừa là phòng ăn sáng ăn chiều và thư viện; một phòng tổng hợp. Không khí mùa hè thật dễ chịu, sự yên tĩnh như mời nghỉ ngơi, mùi hương của các loài hoa và tiếng ong kêu u... u... như ru ngủ đã làm cho dì gật gù bên đống len đan dở. Mà cũng vì dì chẳng bầu bạn với ai, ngoài con mèo, và con mèo cũng ngủ trong lòng dì. Cặp kính của dì được gạt lên trên mái tóc đã hoa râm cho bảo đảm. Dì đã cố ý nghĩ rằng Tom đã bỏ việc đi từ lâu rồi, cho nên khi thấy chú bé trở lại tự đặt mình dưới quyền lực của dì một cách dũng cảm như vậy, thì dì rất đỗi ngạc nhiên. Tom nói:

- Bây giờ cho phép cháu đi chơi được không dì?

- Sao, đã đi chơi rồi cơ à? Mày làm được bao nhiêu rồi?

- Xong tất cả rồi, dì ạ.

- Tom, đừng nói dối dì. Dì không chịu được nói dối.

-Cháu không nói dối. Xong tất cả rồi.

Dì Polly đặt rất ít tin tưởng vào lời báo cáo ấy. Dì tự ra xem tận mắt. Và nếu dì xác nhận báo cáo của Tom đúng dù chỉ hai mươi phần trăm thôi, thì dì cũng đã hài lòng. Khi dì thấy toàn bộ cái hàng rào đã được quét trắng thật sự, và chẳng những quét trắng, mà còn tỉ mỉ được sơn đi sơn lại hai lớp, lại thêm một đường kẻ giữa đất, thì sự ngạc nhiên của dì thật khó tả.

[←22]

Dì bảo:

- Thật, chưa bao giờ có! Chẳng gian dối lừa gạt gì. Thế là mày có thể làm tốt khi mày chịu để đầu óc vào, Tom ạ - Xong, dì hòa loãng bớt lời khen bằng cách thêm - Nhưng phải nói là rất ít khi chịu để đầu óc vào. Thôi đi chơi đi! Nhưng nhớ mà về đấy nhé không thì lại no đòn.

Sự hoàn thành công việc rực rỡ của chú bé khiến dì tràn ngập niềm vui. Dì kéo chú vào kho, chọn một qủa táo ngon, rồi trao cho chú, không quên kèm theo một bài giảng về sự chiêu đãi tự thân nó đến khi có sự cố gắng của đạo đức mà không có tội lỗi - và trong khi dì kết luận bằng một lời văn hoa rất đắt rút từ Kinh Thánh ra, thì chú bé đã “khoèo” được một chiếc bánh rán.

Xong nó nhảy đi và thấy Sid cũng đang bắt đầu leo lên cầu thang ngoài, cái cầu thang dẫn lên hai phòng sau ở trên gác. Đất cục đã trong tầm tay. Trong nháy mắt không gian đầy đất. Chúng rào rào bay quanh người Sid như một trận mưa đá; và trước khi dì Polly lấy lại được tinh thần, hết sức ngạc nhiên, xông ra cứu chú bé, thì sáu, bảy cục đất đã được ném trúng đích. Còn Tom thì đã vượt hàng rào trốn mất. Nhà có cổng, nhưng như thường lệ, nó chẳng có đâu thì giờ rảnh để sử dụng cổng. Lòng nó thư thái vì giờ nó đã trả xong món nợ với thằng Sid vì cái tội lưu ý dì Polly về sợi chỉ đen khiến bản thân nó phải lao đao.

[←23]

Tom đi quanh theo bờ rào khu nhà, rồi quay lại theo một con đường bùn lầy dẫn tới phía sau chuồng bò nhà dì. Bây giờ thì nó đã an toàn thoát khỏi vòng bị tóm lại và bị trừng phạt. Nó vội vã tiến ra quảng trường của làng, ở đó hai đội “quân” trẻ con đã họp mặt để “đánh nhau” theo chương trình đã định trước, Tom là tướng của một trong hai đội quân ấy. Còn Joe Harper, một bạn chí thiết của nó thì chỉ huy đạo kia. Hai vị tổng chỉ huy này không thèm đích thân ra đánh nhau, đó là việc thích hợp với loại thịt nướng thấp hèn kia - còn họ thì cùng ngồi trên một điểm cao và điều khiển các hoạt động trên trận địa bằng những mệnh lệnh do các sĩ quan, phu tá truyền đi. Đạo quân của Tom đại thắng sau một trận chiến đấu gay go và dai dẳng. Rồi thì người ta đếm số người chết, trao đổi tù binh, thỏa thuận với nhau về những điều khoản của mối bất hòa sau này và quy định ngày sẽ xảy ra trận đánh cần phải có; xong đâu đấy quân sĩ xếp thành hàng ngũ và hành quân đi, còn Tom thì trở về nhà mình.

[←24]

Khi đi qua ngôi nhà Jeff Thatcher ở, nó thấy một cô gái lạ mặt ở trong vườn, một cô bé mắt xanh thật đáng yêu, mái tóc tết thành hai đuôi sam dài, váy yếm mùa hè trắng tinh và quần thêu. Vị anh hùng vừa thắng trận cảm thấy bị trúng đạn, mặc dù không có tiếng nổ. Hình ảnh cô bé Amy Lawrence trước đó đã mờ bóng trong lòng chàng và không còn để lại mảy may dấu vết nào nữa. Trước đây chàng cứ tưởng chàng yêu cô đến điên cuồng, chàng đã xem mối tình của mình như một sự thờ phụng. Nhưng bây giờ chàng lại thấy đó là một sự mê thích trẻ con, chóng phai mờ và đáng thương. Chàng đã bỏ ra hàng tháng để tấn công cô, chàng mới chỉ tỏ tình cách đây một tuần, chàng là một người hạnh phúc và hãnh diện nhất đời chỉ trong bảy ngày ngắn ngủi, nhưng bây giờ đây trong khoảnh khắc, hình ảnh của cô đã ra khỏi trái tim chàng như một khách lạ tình cờ đến thăm xong là thôi.

Mắt lấm lét nhìn trộm, chàng thầm sùng bái vị thiên thần mới này. Mãi cho đến khi chàng biết vị thiên thần đã nhìn thấy mình, chàng bèn giả vờ như không biết rằng nàng có mặt và bắt đầu “phô diễn” bằng đủ mọi thứ mánh khoé buồn cười của trẻ con, cốt là kiếm được sự khâm phục của nàng. Chàng tiếp tục cái trò ngớ ngẩn kỳ cục đó trong một lúc nữa; nhưng ngay sau đó, giữa lúc đang biểu diễn những tiết mục thể thao nguy hiểm, liếc mắt nhìn sang, chàng lại thấy cô bé đang cất bước vào nhà. Tom liền tiến đến hàng rào, tựa vào đấy, đau buồn, và hy vọng rằng cô bé sẽ nán lại một chút thôi. Cô dừng lại một chốc trên bậc thềm rồi tiến về cửa lớn. Khi cô đặt chân lên ngưỡng cửa thì Tom thở một cái dài. Nhưng ngay lúc đó mặt Tom bỗng sáng hẳn lên, bởi vì vị thiên thần ném một bông hoa trên bờ rào trước khi biến đi.

[←25]

Chú bé chạy tới và dừng lại cách đóa hoa chừng một hai bộ rồi đưa tay che mắt, chú bắt đầu nhìn xuống đường, làm như vừa mới khám phá được một cái gì thú vị đang xảy ra ở đấy. Ngay sau đó, chú lượm một cọng rơm lên, rồi ngửa đầu, chú cố giữ sao cho cọng rơm thăng bằng trên đầu mũi mình. Trong khi cố gắng như vậy, thì chú phải đi từ phía bên này qua phía bên kia và thế là mỗi lúc chú mỗi tiến lại gần tới đóa hoa bướm, cuối cùng chú đặt bàn chân trần của chú lên đóa hoa, khép nó lại giữa những ngón chân mềm mại của chú, rồi nhảy đi và biến mất sau góc khu nhà với vật báu đó. Chú chỉ ở đấy một phút thôi, đủ cho chú có thể cài đóa hoa vào mặt trong áo, cạnh tim chú, hay là cạnh dạ dày, cũng có thể, bởi vì chú chẳng sành sỏi gì lắm về khoa giải phẫu mà cũng chẳng khắt khe tí nào về những chuyện nhỏ nhặt ấy.

Bây giờ thì chú đã trở lại, vắt mình lên cái hàng rào cho đến chiều tối, muốn “phô diễn” như trước, nhưng cô bé chẳng bao giờ xuất hiện trở lại cả. Mặc dù thế, Tom vẫn hy vọng rằng cô đang đứng cạnh một cửa sổ nào đó và biết rõ mọi cử động của chú. Cuối cùng chú miễn cưỡng ra về, đầu óc đầy mộng ảo.

Trong suốt bữa ăn tối, tinh thần chú phấn chấn đến nỗi dì Polly phải lấy làm lạ rằng “cái gì làm thằng bé say sưa đến thế”. Chú bị mắng một trận ra trò về vụ ném đất vào Sid, nhưng hầu như chú chẳng quan tâm tí gì đến việc đó, chú cố gắng ăn cắp đường ngay trước mặt dì, nên lại bị trừng phạt. Chú phân bì:

- Thằng Sid lấy đường thì dì chẳng đánh.

[←26]

- Ừ, thằng Sid có làm khổ làm sở người khác như mày đâu. Tao mà không nhìn thì mày dã nhúng tay mãi vào cái bát đường.

Sau đó dì Polly xuống bếp, còn Sid thì sung sướng vì được miễn phạt nên cố với lấy bát đường, đó là một cách tỏ sự đắc thắng đối với Tom, một thái độ khó mà chịu nổi. Nhưng Sid trượt tay, cái bát rơi xuống vỡ. Tom sướng như lên cung tiên, nhưng nó vẫn còn kiểm soát được miệng lưỡi của mình, và giữ im lặng, nó tự nhủ là sẽ chẳng nói một lời, cả khi dì nó đến, mà chỉ ngồi thật yên cho đến khi dì hỏi ai gây ra tai họa; lúc đó nó sẽ nói và trên đời sẽ chẳng có gì thú bằng nhìn thấy cái khuôn mẫu được cưng ấy vớ lấy trận đòn. Nó sung sướng tràn trề đến nỗi hầu như không tự chủ được nữa khi bà lão trở lại đứng trước cảnh đổ vỡ, đôi mắt lóe lên những tia chớp giận dữ từ sau cặp kính của bà. Nó tự nhủ: “Đã đến lúc rồi đây!” và tức khắc nó nằm dài ra nền nhà! Cái bàn tay phốp pháp lại giơ cao lên để đánh, nhưng Tom la lớn:

- Dì, khoan đã. Sao dì lại đánh cháu? Thằng Sid làm vỡ kia mà!

Dì Polly dừng tay, lúng túng, còn Tom thì chờ đợi một lời thương xót dàn hòa. Nhưng dì chỉ cất tiếng thở dài, rồi thì dì chỉ nói:

- Ô! Được. Rồi mày cũng chẳng thoát khỏi một trận đòn đâu. Tao chắc như vậy. Tao mà không có mặt đây là chắc chắn mày lại làm một việc táo tợn gì khác.

[←27]

Nhưng rồi lương tâm lại trách móc dì. Ừ muốn nói một lời thế nào cho âu yếm dễ thương, xong lại nghĩ rằng làm thế hóa ra tự thú rằng mình sai, kỷ luật cấm làm như vậy. Vì thế dì im lặng đi làm công việc của mình mà lòng thì bối rối. Tom đứng trong góc phòng hờn dỗi, và tự làm tăng nỗi khổ của mình. Nó biết rằng trong thâm tâm thì dì đã “quy hàng” trước mặt nó, và biết vậy nó lại vừa hài lòng vừa rầu rĩ. Nó biết rằng chốc chốc dì đã nhìn nó bằng một con mắt thương hại, qua một màn lệ, nhưng nó từ chối không chịu thừa nhận điều đó. Nó hình dung nó nằm ốm đến chết, còn dì thì cúi mình trên người nó, cầu xin một lời tha lỗi cỏn con, nhưng nó chỉ quay mặt vào tường và chết, chẳng nói một lời. Ôi, lúc đó thì dì cảm thấy ra sao nhỉ? Rồi nó lại hình dung nó được mang từ bờ sông về nhà, chết hẳn, đầu tóc ướt đẫm, quả tim đau đớn nay đã yên nghỉ. Dì nó sẽ lao mình xuống người nó, nước mắt đổ như mưa, miệng cầu Chúa cho sống lại chú bé của dì và dì sẽ chẳng bao giờ, chẳng bao giờ hành hạ nó nữa. Nhưng nó thì nó sẽ nằm đó lạnh toát, trắng nhợt và chẳng động đậy - một đứa bé khốn khổ đau đớn ê chề mà những đau thương từ nay đã chấm dứt. Nó triền miên trong những cảm xúc ấy, những cảm xúc được những ảo mộng kia tô đậm thêm, đến nỗi cuối cùng nó phải chịu đựng, vì hầu như nó ngạt thở. Mắt nó mờ lệ và khi nó nhấp nháy thì nước mắt lại trào ra và chảy thành dòng nhỏ giọt từ đầu mũi nó xuống. Nó trân trọng nỗi buồn đó, sướng vui vì chúng, nên nó không chịu để cho bất cứ một sự vui sướng trần tục nào, hay bất cứ niềm hoan hỷ nào ồn ào nào đến quấy rầy chúng; chúng quá thiêng liêng đối với một sự tiếp xúc như vậy.

[←28]

Và thế là ngay sau đó, khi cô bé Mary, con của dì Polly vừa đến vừa nhảy múa, tràn đầy sức sống vì vui sướng được trở về nhà sau một tuần dài về thăm nông thôn, thì nó đứng lên âm thầm trong bóng tối đi ra theo cửa này, trong khi cô bé mang lại lời ca và ánh nắng đi vào theo cửa kia.

Nó đi lang thang cách xa các nơi trẻ con thường lui tới, và tìm những chỗ vắng vẻ thích hợp với tâm trạng của nó. Một bè gỗ trên sông như mời mọc nó lên ngồi ở mạn ngoài bè, ngắm cảnh mênh mông ảm đạm của dòng nước, ao ước làm sao lúc đó nó có thể bị chết chìm đi, ngạt tức khắc, không hay không biết, không phải trải qua những nghi thức phiền phức mà thiên nhiên đã bày ra. Xong đó nó lại nghĩ đến đóa hoa của nó. Nó đưa hoa ra, vò nhàu cho đến tàn héo, và thế là khoái trá trong nỗi buồn của nó tăng lên đến cực độ. Nó tự hỏi, nếu cô bé kia mà biết thì không hiểu cô có thương tình cho nó không. Cô có khóc và ao ước có quyền vòng tay quanh cổ nó để an ủi nó không? Hay là lại một nỗi đau thống thiết, thú vị đến nỗi nó vẽ đi vẽ lại nó nhiều lần trong tâm trí và đặt nó dưới những ánh sáng mới khác nhau, mãi cho tới khi nó bị cũ mòn xơ xác. Cuối cùng nó thở dài đứng dậy và cất bước đi trong đêm tối.

[←29]

Vào khoảng chín giờ rưỡi hay mười giờ thì nó bước theo con đường vắng dẫn tới nhà của “người yêu thầm kín” nó dừng lại một chốc. Tai nó lắng nghe mà chẳng nhận thấy một tiếng động gì. Một ngọn nến phả một thứ ánh sáng mờ đục lên bức màn của một cánh cửa sổ ở tầng hai. Cái dáng dấp thiêng liêng phải chăng là ở đây? Nó lao qua bờ rào, lén lút lách qua cây cối mà đi, cho tới khi đến dưới cái cửa sổ kia, nó nhìn lên cánh cửa thật lâu, xúc động. Thế rồi nó đặt mình nằm xuống đám đất dưới cửa, ngửa mặt lên trời, hai tay vòng trước ngực và nâng trong tay cành hoa héo khốn khổ của mình. Trong tư thế đó nó có thể chết, có thể đi vào cái thế giới lạnh lẽo, không có gì che chở trên đầu của kẻ không nhà, không có lấy một bàn tay bè bạn để lau cho nó những giọt mồ hôi lạnh trên trán người chết, không có lấy một gương mặt thân yêu để tiếc thương cúi xuống người nó, vào giờ hấp hối uy nghiêm. Và cô bé sẽ nhìn thấy nó như thế đấy khi cô đưa mắt lướt lên cảnh ban mai tươi đẹp; và ôi! Không biết cô có nhỏ một giọt lệ nhỏ thôi, lên cái hình hài bất động khốn khổ của nó không, không biết liệu cô có thốt ra một lời than thở ngắn ngủi khi thấy cuộc đời non tươi trong sáng bị tàn lụi một cách đột ngột, bị cắt đứt một cách quá sớm như thế không.

[←30]

Cảnh cửa mở toang. Giọng nói chói tai của một cô hầu phòng làm ô uế cả cảnh yên tĩnh thiêng liêng và một trận nước lũ dội xuống làm ướt sũng cả thi hài của con người “tử vì đời” đang nằm sõng soài!

Vị anh hùng của chúng ta bị sặc nước vội đứng phắt dậy, miệng phun phì phì, cảm thấy nhẹ nhõm hẳn người. Có tiếng gì vèo vèo trong không trung, hòa lẫn với tiếng càu nhàu của lời chửi thầm, rồi tiếp theo là một tiếng cốc vỡ, và một hình gì lờ mờ nho nhỏ vụt qua hàng rào, đâm thẳng vào bóng tối.

Sau khi trở về nhà không lâu, trong khi Tom đã cởi hết áo quần để đi ngủ, đang ngắm lại quần áo ướt sũng của mình dưới ánh một ngọn nến mỡ bò, thì Sid thức giấc. Nhưng nếu nó cũng có một ý nghĩ lờ mờ nào đó là hãy nói bóng nói gió chơi, thì nó suy tính lại đúng hơn là nên giữ im lặng, bởi vì có cái gì nguy hiểm trong ánh mắt của Tom.

Tom rúc vào chăn, không buồn đọc những bài kinh phiền toái, và Sid đã ghi nhớ khuyết điểm này của nó.

[←31]

Chương 4

Mặt trời lên giữa một thế giới yên tĩnh và chiếu rọi xuống khu làng thanh bình như một sự ban phúc lành. Ăn sáng xong, dì Polly cho gia đình đi cầu kinh. Bắt đầu là một bài kinh soạn tại trận bằng những loạt trích dẫn vững chắc rút từ Kinh Thánh ra, gắn lại với nhau bằng một lớp hồ mỏng độc đáo. Và trên đỉnh cao của cấu trúc đó tựa hồ như đỉnh núi Sinai, dì truyền xuống một chương nghiệt ngã của bộ luật Moise.

Sau đó, Tom xắn tay áo lên, có thể nói như vậy, và đi tụng cho “thuộc mấy câu thơ của nó” như thường lệ. Sid thì đã học xong bài mấy ngày trước rồi. Tom mang tất cả nghị lực ra để nhớ năm câu thơ, và những câu đó nó chọn trong một phần của Bài thuyết giáo trên núi, bởi vì không thể nào tìm được những câu ngắn hơn. Sau nửa giờ đồng hồ, Tom mới có được khái niệm lờ mờ về bài học của mình, chỉ thế thôi không hơn, bởi vì tâm trí của nó đang duyệt qua toàn bộ khối lượng tư tưởng của con người, còn tay nó thì bận với những trò giải trí tiêu khiển. Mary cầm cuốn sách lên để nghe nó đọc thuộc lòng, còn nó thì cố mò mẫm trong mây mù.

- Hạnh phúc thay là những người... à, à.

- Người nghèo khó.

- Vâng, người nghèo, hạnh phúc thay là những người nghèo, à, à.

- Bởi vì.

- Bởi vì. Hạnh phúc thay là những người nghèo khó bởi vì tinh thần.

- Tinh thần của họ.

[←32]

- Bởi vì tinh thần của họ. Hạnh phúc thay là những người nghèo khó, bởi vì tinh thần của họ là vương quốc của Chúa. Hạnh phúc thay là những người đang than vãn, bởi vì họ...

- S...

- Bởi vì họ... - à...

- Bởi vì họ s... e... Ôi, em chả biết là chữ gì?

- Sẽ!

- Ồ, sẽ! Bởi vì họ sẽ, bởi vì họ sẽ à... à... sẽ than vãn... à... à... hạnh phúc thay là những người sẽ... những người... à... những người.... à.... những người sẽ than vãn, bởi vì họ sẽ... à... sẽ gì? Sao không nhắc, chị Mary? Chị bần tiện thế để làm gì chứ?

- Ồ, Tom, này cậu em tối dạ, chị chẳng trêu em đâu. Em phải học lại bài đi. Thôi chịu khó, đừng có nản. Thế nào rồi cũng thuộc. Nếu thuộc bài chị sẽ cho Tom cái này đẹp lắm. Giờ thì ngoan ngoãn học bài đi.

- Hay lắm! Cái gì thế, chị Mary? Nói cho em biết cái gì nào!

- Cứ an tâm, Tom ạ. Em biết khi chị nói tuyệt, thì là tuyệt.

- Chị thề đúng như vậy, chị Mary nhé! Được rồi, thế thì em học lại.

[←33]

Và nó “học lại” thật. Nhờ tính tò mò và viễn ảnh của quà thưởng thúc giục nó học với một tinh thần đặc biệt nên nó đã đạt được một thắng lợi rực rỡ. Mary cho nó một con dao Barlow mới toanh đáng giá mười hai xu rưỡi. Cơn vui sướng tràn ngập toàn thân, lay động nó đến tận xương tủy. Nói cho đúng thì con dao đó cũng sẽ chẳng cắt chặt gì cả, nhưng nó là một con dao Barlow “chính cống”, và trong đó có một cái gì rất oai không thể tưởng tượng được. Bọn con trai miền Tây cho rằng đó là một thứ vũ khí rất huyền bí dù gần đây có xuất hiện một số loại dao giả. Tom đã tính chuyện dùng con dao rạch cái tủ búp bê, và đang chuẩn bị bắt đầu bằng việc rạch bàn giấy, thì bị gọi đi mặc quần áo để đi học buổi ngày Chủ nhật.

Mary đưa cho nó một chậu sắt tây nước và một miếng xà phòng. Nó đi ra phía ngoài cửa lớn, đặt chậu nước xuống trên một chiếc ghế dài nhỏ ở đây, rồi ngâm xà phòng vào nước và để cho tan đi. Nó xắn tay áo lên, nhẹ nhàng đổ nước xuống đất, rồi vào nhà bếp và bắt đầu lau một cách cẩn thận vào cái khăn lau treo trên cánh cửa. Nhưng Mary đã cất khăn đi và nói:

- Này, Tom, em không xấu hổ à? Không được lười như thế. Nước có làm em đau đâu.

[←34]

Tom hơi luống cuống một tí. Cái chậu được múc đầy nước và lần này thì nó đứng trước chậu nước một chốc, lấy lại quyết tâm, thở một hơi dài, rồi bắt đầu. Ngay sau đó, khi nó trở vào nhà bếp, hai mắt nhắm nghiền, tay sờ soạng tìm cái khăn, thì một bằng chứng đáng tự hào là bọt xà phòng và nước đang nhỏ từ mặt nó xuống. Nhưng khi nó ló mặt ra khỏi khăn, thì nó chưa thật hài lòng, bởi vì phần sạch chấm dứt ngay dưới cằm và hàm giống như một chiếc mặt nạ ở dưới và bên kia đường ranh giới đó là một dải rộng đất chưa tưới, đen ngòm, chạy dài xuống trước, sau và chung quanh cổ nó. Mary đưa tay nắm lấy nó và khi chị hoàn thành công việc của chị với nó, thì nó đã trở thành một chàng trai lịch sự. Mái tóc sẫm màu của nó được chải gọn gàng, các cuốn tóc quăn quăn của nó được xếp đặt theo một kết cấu đối xứng chung xinh xắn (Nó thì kín đáo vuốt phẳng nhẵn các cuộn tóc một cách công phu khó nhọc, rồi chải tóc sát xuống da đầu, bởi vì nó cho cuộn tóc là nét yếu ớt của con gái và các cuộn tóc của nó đã khiến nó cay đắng suốt đời). Xong rồi, Mary lấy ra một bộ quần áo mà suốt hai năm nay chỉ mặc trong những ngày Chủ nhật. Sau khi nó tự mặc quần áo xong, thì cô gái lại phải “đưa cậu em vào nền nếp”: Cô cài nút cho chiếc áo cánh gọn ghẽ của cậu lên đến tận cằm, lật cổ của chiếc áo sơ-mi rộng thênh thang của cậu xuống tận vai, chải tóc cho cậu và cho cái mũ rơi lốm đốm ngự trên đầu cậu.

[←35]

Bây giờ thì cậu xem ra tiến bộ quá chừng, nhưng không thoải mái. Cậu hoàn toàn không thoải mái, bởi vì toàn bộ quần áo cũng như toàn bộ sự sạch sẽ có một vẻ gì đó làm cho cậu khó chịu. Cậu hy vọng rằng Mary quên giày của cậu đi, nhưng hy vọng đó liền bị tan vỡ, như thường lệ, cô chị bôi một lớp mỡ lên khắp đôi giày rồi mang nó ra. Cậu em nổi cáu bảo là luôn luôn người ta buộc cậu phải làm những điều mà cậu chẳng thích tí nào. Nhưng Mary nói, giọng thuyết phục:

- Này, Tom, hãy ngoan lên chứ.

Thế là nó vừa mang giày vừa càu nhàu. Mary thì sẵn sàng ngay thôi, và cả ba đứa bé đi đến trường học ngày Chủ nhật, một nơi mà Tom thì ghét cay ghét đắng, còn Sid và Mary thì lại yêu thích.

Giờ học ngày Chủ nhật là từ chín giờ đến mười giờ rưỡi, sau đó là lễ cầu kinh. Có hai đứa thì lúc nào cũng tự nguyện nghe thuyết giáo, còn chú bé kia thì luôn luôn ở lại, nhưng vì những lý do mạnh mẽ hơn kia. Các ghế dài không nệm, có lưng tựa cao của nhà thờ có thể ngồi được ba trăm người, nhưng ngôi nhà thì là một cái gì rất đơn giản, bé nhỏ, trên nóc có một cái hộp gỗ thông làm gác chuông. Đến cửa lớn, Tom lùi lại một bước và đi sát một cậu bạn cũng mặc quần áo ngày Chủ nhật.

- Này Bill, có phiếu vàng đấy chứ?

- Có.

- Cậu đổi lấy cái gì nào? Mồi câu và lưỡi câu nhé.

- Đưa xem.

[←36]

Tom trưng bày vật trao đổi, Bill hài lòng và tài sản trao qua tay chủ mới. Xong rồi Tom lại đổi thêm một đôi bi trắng lấy ba phiếu đỏ, và một ít đồ vặt vãnh nhỏ hay cái gì khác nữa lấy hai phiếu xanh. Nó lại đợi những đứa trẻ khác đến và tiếp tục mua phiếu đủ màu trong mười lăm phút nữa. Bây giờ nó đã vào nhà thờ với cả một đám trẻ con, trai có, gái có sạch sẽ nhưng ồn ào, tiến tới chỗ ngồi của mình và bắt đầu cãi nhau với cậu bé đầu tiên đến cùng lúc với nó. Ông giáo, một người đạo mạo, đã có tuổi, phải can thiệp, và vừa mới quay lưng đi một cái là Tom đã kéo tóc một cậu bé khác ở hàng ghế trước, rồi giả vờ chăm chú đọc sách trong khi chú bé kia nhìn quanh tìm thủ phạm. Ngay sau đó nó lại dùng đầu đinh đâm vào chân một chú bé khác để được nghe chú ta kêu “Ối” và bị thầy mắng cho một lần nữa. Cả lớp học của Tom đều cùng một mẫu là hiếu động, ồn ào hay gây sự. Khi các chú các cô lên đọc bài, thì chẳng một chú một cô nào thuộc các câu thơ của mình được hoàn toàn, mà bị nhắc suốt. Mặc dù thế, chúng đều vượt qua được và mỗi một trò đều được một phần thưởng. Phần thưởng là những phiếu xanh, trên mỗi phiếu có ghi một đoạn Kinh Thánh. Mỗi phiếu xanh là giấy trả công học thuộc hai bài thơ. Mười phiếu xanh bằng một phiếu đỏ, mười phiếu đỏ bằng một phiếu vàng, và có mười phiếu vàng thì được hiệu trưởng tặng một cuốn Kinh Thánh đóng rất đơn giản (đáng giá bốn mươi xu trong thời buổi dễ dàng lúc đó).

[←37]

Bao nhiêu người trong số bạn đọc của tôi có được sự cần cù chăm chỉ để học thuộc lòng lấy hai nghìn câu thơ, dù cho để được thưởng một cuốn Kinh Thánh chữ mạ vàng? Thế mà Mary đã nhận được hai cuốn Kinh Thánh như thế. Đó là công việc kiên trì của hai năm tròn. Có một cậu bé dòng dõi người Đức còn đạt được bốn hay năm cuốn, Có lần cậu ta đọc một mạch ba nghìn câu thơ không nghỉ. Nhưng sự căng thẳng thần kinh quá đã gây ra hậu quả lớn đối với cậu, nên từ đó về sau cậu chỉ hơn một thằng đần một tí, đó là một tai họa đau đớn cho nhà trường, bởi vì trong những dịp lễ lớn, trước mặt quan khách, bao giờ hiệu trưởng (theo lời Tom nói) cũng gọi cậu bé này ra “triển lãm”. Chỉ những học sinh lớn tuổi mới tìm cách giữ phiếu lại và kiên trì trong công việc học của họ khá lâu để được một cuốn Kinh Thánh, vì thế việc cấp một phần thưởng như thế là một dịp hiếm hoi và đáng ghi nhớ. Người học trò được phần thưởng, ngày hôm đó uy nghi và được mọi người chú ý sâu sắc nên giữa hội trường, lòng của mỗi học sinh đều được nhen nhóm một hoài bão mới, thường kéo dài trong độ hai tuần lễ. Có thể rằng bộ óc của Tom thì không bao giờ thèm khát thật sự một phần thưởng kiểu ấy, nhưng toàn bộ con người của nó thì không nghi ngờ gì nữa: đã ao ước trong nhiều ngày có được cái vinh quang chói lọi kèm theo lễ phát phần thưởng.

[←38]

Theo đúng nghi thức, hiệu trưởng đứng lên bục giảng, tay cầm một cuốn kinh gấp lại, ngón tay trỏ chen vào giữa các trang sách, và ra lệnh chú ý. Khi một hiệu trưởng của trường học ngày Chủ nhật thực hiện lời phát biểu thường lệ của ông, thì một cuốn kinh cầm tay là một điều cần thiết, cũng như tờ giấy nhạc không thể thiếu được trong tay người ca sĩ, khi người ca sĩ ra sân khấu để lĩnh xướng cho một bản giao hưởng, mặc dù lý do vì sao, là một điều bí mật: bởi vì cả cuốn Kinh Thánh lẫn tờ giấy nhạc đều không bao giờ được khổ chủ của nó dùng đến. Hiệu trưởng là một người mảnh khảnh trạc tuổi ba mươi lăm, có chòm râu dê hung hung và mái tóc ngắn cũng hung hung, ông ta mang một chiếc cổ áo đứng cứng, mép trên gần lên đến tận tai, còn hai đuôi nhọn thì uốn cong ra phía trước cho đến khóe miệng. Đó là một bức tường thành buộc người ta phải nhìn thẳng ra trước mặt và phải quay toàn bộ thân thể khi cần nhìn sang một bên. Ông Walters dáng điệu đứng đắn, tấm lòng rất chân thành và trung thực. Đối với những công việc và địa điểm thiêng liêng ông tỏ ra rất tôn kính và phân biệt hẳn chúng với những vấn đề sinh hoạt hàng ngày nên vô hình chung, giọng nói của ông trong buổi học ngày Chủ nhật mang một âm điệu đặc biệt hoàn toàn không có trong các ngày thường. Ông bắt đầu như sau:

[←39]

- Bây giờ ta mong các con hãy cố ngồi thẳng và gọn hết sức, rồi chú ý đến lời ta nói trong một vài phút. Đấy, như thế đấy. Đây là cách các cô bé, cậu bé ngoan phải làm. Ta thấy một cô bé đang nhìn qua cửa sổ. Ta sợ con nghĩ rằng ta đang ở đâu ngoài đó, có lẽ là ở trên một ngọn cây, đang đọc diễn văn cho lũ chim non. (Tiếng cười khúc khích tán thưởng). Ta muốn nói với các con rằng, ta có cảm giác sung sướng biết bao khi thấy bấy nhiêu khuôn mặt non trẻ, sáng sửa, sạch sẽ tập trung lại ở nơi đây, để học tập cách ăn ở, cư xử thế nào cho tốt, cho ngoan,...

Không cần phải ghi phần còn lại của bài diễn văn. Nó theo một khuôn mẫu không thay đổi, cho nên với tất cả chúng tôi nó là quen thuộc.

Nói được hai phần, đến phần cuối của bài diễn văn bị những lời kể về các cuộc đánh nhau và các trò giải trí khác giữa một số chú bé làm hỏng. Tiếp theo là những sự nhúc nhích cựa quậy và những tiếng xì xào lan khắp đó đây, xô đến tận chân những tảng đá cô tịch bền vững như Sid và Mary. Nhưng bây giờ thì mọi tiếng ồn đều bỗng nhiên ngừng lại khi tiếng ông Walters lặng đi, và phần kết của bài diễn văn được đón chào bằng mọi sự im lặng đột ngột đầy biết ơn.

[←40]

Một phần lớn các tiếng xì xào là do một sự kiện ít khi hoặc nhiều khi xảy ra gây nên: Đó là sự xuất hiện của khách. Khách là luật sư Thatcher với một người có tuổi rất mảnh khảnh đi theo. Đó là một người quý phái; trung niên, tóc màu xám, đẫy đà đường bệ và một vị phu nhân trang trọng, chắc chắn là vợ của ông này. Vị phu nhân dắt một đứa bé. Từ nãy đến giờ Tom không ngồi yên, trêu mọi người và bị mọi người than phiền. Cũng bị lương tâm giày vò, nó không thể nhìn vào mặt Amy Lawrence, nó không chịu được cái nhìn tình tứ của cô bé.

Nhưng khi nó nhìn thấy cô bé mới đến này, thì tâm hồn nó trong phút chốc sáng bừng hạnh phúc. Ngay sau đó, nó cố hết sức để “phô diễn”: Thụi chú bé này, kéo tóc cô bé kia, nhăn mặt với những cậu bé khác, tóm lại dùng mọi thủ đoạn xem ra thích hợp để mê hoặc cô gái nhỏ và chinh phục được sự thán phục của cô ta. Sự phấn chấn của nó chỉ vướng một gợn đục, là ký ức về sự nhục nhã trong khu vườn của vị thiên thần đó. Nhưng cả “khối cát” đó cũng được rửa sạch ngay trước những làn sóng hạnh phúc đang mơn man nó.

[←41]

Khách được mời lên ghế danh dự, và khi ông Walters hoàn thành diễn văn của ông, thì ông lại mời họ đi thăm trường. Cái ông trung niên xem ra là một nhân vật lớn, không kém gì ông chánh án của tỉnh, hắn là người mà các em bé này cho là oai nhất. Chúng nó tự hỏi ông ta làm bằng nguyên liệu gì, và nửa muốn nghe ông ta gầm lên, nhưng nửa lại cũng sợ ông ta gầm lên. Ông ta từ Constantinople, cách đây mười hai dặm đến. Như vậy là ông ta đã tiến hành cả một cuộc hành trình và đã nhìn thấy cả thế giới. Chính đôi mắt của ông đã nhìn thấy Tòa án tỉnh cơ đấy. Sự khiếp đảm mà những suy nghĩ ấy gây nên tạo ra sự im lặng đầy ấn tượng và các hàng mắt trẻ em trố nhìn. Đấy là vị Thẩm phán Thatcher, anh của vị luật sư ở cùng khu với chúng nó. Ngay lập tức thằng Jeff Thatcher tiến lên, để tỏ rõ là con cháu của con người được trọng vọng và để cả trường ghen tị thèm thuồng. Thật là một điệu nhạc du dương đối với tâm hồn nó khi được nghe xì xào:

- Jim, nhìn nó kìa! Nó sắp lên đấy. Này, nhìn kìa! Nó sắp bắt tay ông ta đấy. Nó đang bắt tay ông ta đấy! Trời ơi, cậu có muốn làm thằng Jeff không?

[←42]

Ông Walters cũng “phô diễn” với đủ thứ hoạt động bận rộn vì chức vụ của ông. Ở đây thì ra lệnh, ở chỗ kia thì nhận xét, rồi ra chỉ thị bất cứ ở đâu mà ông ta thấy có đối tượng nhận lệnh. Người thủ thư thì “phô diễn” bằng cách chạy đây đó, cánh tay đầy sách và làm một loạt động tác nhặng xị mà các vị chức sắc sâu mọt thích thú. Các thầy cô giáo trẻ “phô diễn” bằng những lời trách mắng nhỏ nhẹ và bằng những cách thể hiện quyền lực nhẹ nhàng khác, bằng sự chú ý tận tụy đến kỷ luật chung. Rồi hầu hết giáo viên, cả nam lẫn nữ, lại tìm thấy công việc ở tủ sách gần bục giảng, công việc này thường được làm đi làm lại hai, ba lần (với vẻ mặt giả vờ bực bội). Các cô gái nhỏ thì “phô diễn” bằng nhiều cách, còn các chú bé thì “phô diễn” một cách triền miên đến nỗi không khí dày đặc nút giấy và ầm ầm xô đẩy nhau. Và trên tất cả quang cảnh đó, vị khách lớn ngồi chễm chệ, nở một nụ cười quan tòa uy nghi trùm lên tất cả trường học, rồi tự sưởi mình trong nắng ấm với vẻ oai phong của chính bản thân mình, bởi vì ông ta cũng “phô diễn” mà.

[←43]

Chỉ còn có một điều để làm cho ông Walters hoàn toàn ngây ngất, đó là dịp phát phần thưởng một cuốn Kinh Thánh và giới thiệu một đứa bé thần đồng. Nhiều học sinh được một ít phiếu vàng, nhưng chẳng một ai có đủ. Ông đã đi hỏi khắp các học sinh “ngôi sao”. Thật bây giờ ông có thể đánh đổi cả vũ trụ để có lại được chú bé người Đức với trí óc trở lại minh mẫn.

Và đúng lúc ấy, khi hy vọng của ông đã tiêu tan, thì Tom Sawyer bước lên phía trước với chín phiếu vàng, chín phiếu đỏ, mười phiếu xanh, và xin nhận một cuốn Kinh Thánh. Thật là một tiếng sét giữa bầu trời quang đãng. Ông Walters không hề trông đợi sự cần cù chăm chỉ ở chú bé này trong suốt mười năm qua. Nhưng không thể lẩn tránh được nữa. Đây đúng là những tấm phiếu bảo đảm, và mặt mũi của chúng cũng còn tốt cả. Vì thế Tom được nâng lên ngồi với vị thẩm phán và các vị khách kia, và bộ chỉ huy loan báo tin mừng lớn. Đó là nỗi ngạc nhiên choáng người nhất trong mười năm nay, và sự xúc động càng mạnh vì tin này nâng nhân vật mới lên đến tầm cao của vị thẩm phán, và trường học có đến hai con người kỳ diệu để chiêm ngưỡng chứ không phải là một. Tất cả các chú bé đều bị sự thèm khát giày vò, những chú đau đớn sâu cay nhất là những chú đã nhận ra quá muộn rằng mình đã góp phần làm nên cái huy hoàng đáng ghét kia bằng cách đổi phiếu cho Tom đế lấy những vật mà nó góp nhặt được khi bán đặc ân sơn bờ rào. Bọn này khinh ghét mình là những kẻ mắc lừa một tên đại bợm, một con rắn xảo trá nằm trong thảm cỏ.

[←44]

Phần thưởng được phát cho Tom với tất cả sự vui mừng mà hiệu trưởng có thể làm dấy lên trong hoàn cảnh lúc đó. Nhưng sự vui mừng đó vẫn thiếu một cái gì đó là tuôn trào thật sự. Bởi vì bản năng của nhà chức trách khốn khổ ấy báo cho ông rằng có thể có một sự ám muội gì. Không chịu nổi ánh sáng ở đây. Thật phi lý rằng thằng bé đó lại cho được vào kho nhà nó những hai nghìn bó thông tuệ của Kinh Thánh. Một chục bó chắc chắn đối với sức nó đã quá rồi.

Amy Lawrence vui sướng tự hào, và cô bé cố làm cho Tom nhìn thấy những nét ấy trên khuôn mặt mình nhưng chú ta chẳng nhìn, cô ta lấy làm lạ, rồi hơi bối rối, sau đó thì một mối nghi hoặc lờ mờ lởn vởn đến, rồi đi, rồi trở lại, cô ta gạt đi, một cái nhìn trộm nói lên với cô mọi điều. Rồi tim cô như vỡ ra, và cô ghen, cô giận. Nước mắt cứ trào ra và cô căm ghét mọi người, ghét Tom trên hết (cô nghĩ vậy).

Tom được giới thiệu với vị thẩm phán, nhưng lưỡi chú bị buộc chặt, hơi thở của chú vận động một cách khó khăn, tim chú rung lên, một phần do vẻ oai phong khủng khiếp của ông lớn kia, nhưng chủ yếu do ông ta là cha của vị thiên thần bé nhỏ mới đến kia. Chú muốn cúi rạp người xuống và tôn thờ ông, nếu là trong bóng tối. Vị thẩm phán đặt tay lên đầu Tom và gọi chú là một chú bé tuyệt vời, rồi hỏi chú tên gì. Chú bé bỗng nói lắp, há hốc mồm mới phát ra được tên mình:

- Tom.

- Ố, không, không phải Tom, mà là...

- Thomas.

[←45]

- À, đúng rồi. Nhưng, còn thêm gì nữa phải không? Tốt lắm. Nhưng tôi dám chắc cháu còn một tên gì nữa mà cháu cũng sẽ cho chúng tôi biết, được không?

Ông Walters nói khẽ:

- Hãy nói cho ông lớn biết cái tên kia của con, Thomas ạ, và hãy nói “thưa ông”. Con đừng quên phép lịch sự của con nhé.

- Thưa ông, Thomas Sawyer.

- Đúng rồi! Thật là một chú bé ngoan. Một chú bé tuyệt vời. Tuyệt vời, một con người bé nhỏ mà chững chạc. Hai nghìn câu thơ là một con số lớn lắm, rất, rất lớn. Và cháu sẽ không bao giờ hối tiếc là đã chịu khó học để thuộc hết, bởi vì tri thức là quý hơn bất cứ một thứ gì ở trên đời, đó là thứ đã làm nên những bậc vĩ nhân và những con người, một ngày nào đó rồi bản thân cháu cũng sẽ là một vĩ nhân và một con người tốt, Thomas. Lúc đó cháu sẽ ngoái nhìn trở lại và nói: Tất cả là nhờ công ơn trường học ngày Chủ nhật quý báu trong thời thơ ấu của tôi. Tất cả đều nhờ hiệu trưởng đôn hậu đã khích lệ tôi, chăm sóc theo dõi tôi, và thưởng cho tôi một cuốn Kinh Thánh đẹp, một cuốn Kinh Thánh xinh xắn rực rỡ để giữ làm của giáo dục tốt! Cháu sẽ nói như vậy đấy, Thomas ạ, và cháu sẽ chẳng muốn đổi hai nghìn câu thơ ấy lấy bất cứ một món tiền gì, thật vậy, cháu sẽ chẳng muốn đâu. Thôi, bây giờ chắc cháu không lấy làm phiền lòng cho tôi và bà đây biết vài điều mà cháu đã học. Không, tôi biết là cháu chẳng phiền lòng đâu bởi vì chúng tôi tự hào về những đứa bé ham học. Đây, chắc là cháu biết tên tất cả mười vị tông đồ. Cháu có thể cho chúng tôi biết tên của hai vị được chọn đầu tiên không?

[←46]

Tom mân mê một cái khuyết áo có vẻ lúng túng. Giờ thì mặt nó đỏ ửng lên và mắt nó cụp xuống. Ông Walters rụng cả tim. Ông tự nhủ: Dù là câu hỏi đơn giản nhất, chắc chắn thằng bé cũng không thể nào trả lời được. Vì sao ông chánh án lại hỏi nó chứ? Thế nhưng ông cảm thấy buộc phải lên tiếng, và nói:

- Hãy trả lời ông đi, Thomas, con đừng sợ.

Tom vẫn im lặng, như bom nổ chậm.

- Tôi biết bây giờ cháu sẽ nói với tôi - Vị phu nhân nói.

- Tên của hai vị tông đồ đầu tiên là...

- David và Goliath.

Chúng ta hãy cho hạ màn trước phần cuối cảnh đáng xót thương này.

[←47]

Chương 5

Vào khoảng mười giờ rưỡi, cái chuông rè của ngôi nhà thờ nhỏ bắt đầu rung và ngay sau đó nhân dân bắt đầu tập trung để nghe giảng đạo buổi sáng. Trẻ con trường học ngày Chủ nhật rải ra khắp ngôi nhà, ngồi cùng ghế dài với bố mẹ để dễ bề theo dõi. Dì Polly đến và Tom, Sid, Mary ngồi với dì. Tom được xếp ngồi cạnh lối đi, để nó càng xa cánh cửa sổ mở và càng xa những cảnh trời mùa hạ quyến rũ bên ngoài càng tốt. Con chiên kéo thành hàng dài trên lối đi: Ông già trưởng phòng Bưu điện nghèo túng - người đã có một thời sung túc; ông thị trưởng và bà phu nhân; ông thẩm phán hòa giải; bà Douglas góa bụa, xinh đẹp, lịch sự và trạc tuổi bốn mươi, một tấm lòng nhân từ đôn hậu. Biệt thự của bà ta ở trên đồi là lâu đài duy nhất trong thị trấn, là nơi hiếu khách và xa hoa nhất trong các cuộc vui chơi mà St. Petersburg có thể tự hào với thiên hạ; Thiếu tá Lục quân Ward còm và đáng tôn kính với vợ, luật sư Riverson, một nhân sĩ mới từ xa đến. Tiếp đó là một cô gái hoa khôi của làng, có cả một đoàn thanh niên, mặc quần áo “bảnh choẹ”, theo chân tán tỉnh, rồi đến tất cả các nhân viên bán hàng trẻ của thị trấn kết thành một khối, bởi vì tất cả đều đứng ở cổng nhà thờ, hình thành một bức tường tròn những chàng trai say sưa chuếnh choáng mắt cười điệu mãi, cho đến khi người con gái cuối cùng đã được họ bình phẩm đi qua, sau hết thảy là thằng bé “mẫu mực” Willie Mufferson, chú ý chăm sóc mẹ nó như thể mẹ nó là đồ thủy tinh đánh bóng. Nó bao giờ cũng đưa mẹ đi nhà thờ, và nó là niềm tự hào của tất cả các bà mẹ.

[←48]

Tất cả các chú bé đều ghét nó, vì nó tốt quá chừng. Chiếc khăn tay trắng của nó lủng lẳng lòi ra ngoài túi quần sau như tình cờ nhưng lại đều đặn vào những ngày Chủ nhật. Tom chẳng có khăn tay, nên nó xem những chú bé có khăn chỉ là những đứa làm dáng.

Khi các giáo dân đã tập trung đông đủ, tiếng chuông lại rung lên một lần nữa để thúc giục những người chậm chạp và những kẻ la cà, rồi thì một sự im lặng trang nghiêm bao trùm cả nhà thờ, một sự im lặng chỉ bị phá vỡ bởi tiếng cười khúc khích và tiếng xì xào của đội đồng ca trong hành lang. Đội đồng ca luôn luôn cười khúc khích và xì xào trong buổi lễ. Một lần có một đội đồng ca nhà thờ có giáo dục hơn, nhưng giờ tôi quên không biết ở đâu. Đã cách đây nhiều năm lắm, nên khó nhớ được một điều gì về đội đó, nhưng tôi nghĩ là ở nước ngoài.

Vị mục sư xướng lên bản thánh ca và đọc toàn bài theo phong cách đặc biệt, với một âm điệu mà ở đó người ta rất ca ngợi. Ông bắt đầu bằng giọng trung lên đều đều cho đến một cao độ nào đó có thể nhấn thật mạnh vào cái từ đắt nhất, rồi hạ thật mau như thể từ trên tấm ván nhảy nhào xuống:

[←49]

Ước gì ta sẽ được lên thiên đường, trên một nếp giường thanh thản đầy hoa.

Trong khi những kẻ khác tranh giành nhau phần thưởng, và vượt qua bao bể máu.

Ông được xem là người có cách đọc tuyệt diệu. Trong các cuộc tổ chức từ thiện của nhà thờ, ông luôn luôn được mời lên đọc thơ, và khi ông đọc xong là các bà giơ tay lên và thả tay xuống vạt váy của họ như rụng rời, rồi nhắm nghiền mắt lại và lắc đầu như để nói: “Không thể diễn tả nổi bằng lời, thật hay quá, hay quá đối với cái thế giới trần tục này”.

Sau khi bản Thánh ca được hát xong, thì ông mục sư Sprague tôn kính trở thành một bảng thông tin và đọc những thông báo mít tinh, hội họp, và những việc linh tinh cho đến khi người ta nghĩ rằng bản liệt kê đó có thể kéo dài đến ngày tận thế. Thật là một tập quán kỳ quặc còn được giữ ở Mỹ, ngay cả trong các thành phố, hiện nay, ở cái thời đại dư thừa báo chí này. Thường một tập quán cổ truyền càng không thể giải thích được thì càng khó vứt bỏ.

[←50]

Bây giờ thì ông mục sư cầu kinh. Thật là một bài kinh đầy tình thương, bao dung, đi vào chi tiết: nó cầu phúc cho xứ đạo, và các cháu bé trong xứ, cho các xứ khác trong làng, cho cả làng, cho tỉnh, cho bang, cho các viên chức trong bang, cho nước Hoa Kỳ, cho các thủy thủ khốn khổ tròng trành giữa biển cả bão táp, cho hàng triệu người bị áp bức rên siết dưới gót giày của các nền quân chủ châu Âu và các chế độ chuyên chế phương Đông, cho những kẻ có được ánh sáng và tin lành mà chẳng có mắt để nhìn thấy và tai để nghe thấy, cho những kẻ ngoại đạo trên các đảo xa giữa biển, và kết thúc bằng cách khẩn cầu rằng những lời mà ông ta vừa nói được Chúa ban cho phúc lành và ân huệ, và thành những hạt giống giữa đất phì nhiêu, mang lại đúng lúc một mùa gặt những điều may mắn. Amen.

Có tiếng áo quần sột soạt và quần chứng giáo dân đang đứng, ngồi thụp xuống. Chú bé mà cuốn sách này kể chuyện, chẳng thích bài kinh, mà chỉ chịu đựng nó thôi, nếu thực chú có nghe. Chú là con ngựa bất kham trong suốt buổi cầu kinh. Chú đến mà không để ý tất cả những chi tiết của bài kinh, bởi vì chú không lắng nghe, nhưng chú nắm được cái nền cũ của bài kinh, và nắm được con đường mà ông mục sư thường theo trong bài kinh, nên có chút gì mới nho nhỏ thôi được xen vào, là lỗ tai của chú phát hiện ra ngay và toàn thân chú cảm thấy điều đó, chú cho các phần thêm là không trung thực, một việc làm gian giảo.

[←51]

Vào giữa bài kinh có một con ruồi đến đậu trên lưng chiếc ghế ở trước mặt chú, và làm cho đầu óc chú dằn vặt không yên bằng cách ung dung xoa hai chân trước vào nhau, lấy chân ôm đầu rồi chùi mạnh cho đến nỗi tưởng như cái đầu sắp lìa thân, và để lộ ra cái cổ nhỏ như sợi chỉ mỏng manh. Nó lấy chân sau cọ hai cánh rồi xếp cánh lại với nhau như thể đó là cái phủ đuôi. Con ruồi tiến hành toàn bộ cuộc làm vệ sinh của nó một cách bình tĩnh như thể nó biết rằng nó tuyệt đối được an toàn. Mà thế thực, bởi vì mặc dù Tom hết sức ngứa tay muốn tóm lấy nó, nhưng chú cũng chả dám, do chú tin rằng tâm hồn chú sẽ bị hủy hoại lập tức nếu chú làm như vậy trong khi đang cầu kinh. Nhưng vừa đến câu kết, thì bàn tay chú bắt đầu uốn cong và lén đưa ra phía trước. Đúng vào lúc tiếng “Amen” vừa chấm dứt, thì ruồi đã thành tù binh. Dì Polly phát hiện ra hành động ấy và bắt chú phải thả con mồi.

Ông mục sư đọc bài giảng một cách đều đều đơn điệu và đưa ra những lý lẽ chán ngắt, nên các cái đầu chốc chốc đã bắt đầu gật - thế nhưng những lý lẽ đó đã phải mua bằng lửa nhiệt tình vô hạn, nó đã làm thu hẹp khối thính giả của vị đã được Chúa chọn trước nay lại thành một nhóm nhỏ đến nỗi khó mà xứng đáng được cứu vớt. Tom đếm số trang của bài giảng. Sau lễ nhà thờ bao giờ nó cũng biết có bao nhiêu trang nhưng ngoài ra ít khi nắm được một tí gì khác của bài thuyết giáo.

[←52]

Thế nhưng lần này thì nó thực sự chú ý trong một chốc. Vị mục sư phác họa một bức tranh rộng lớn và xúc động về cuộc hội họp của các vị khách của trái đất trong thời hoàng kim, khi sư tử và cừu nằm bên nhau, và một chú bé dẫn đầu chúng. Nhưng mối xúc cảm, bài học đạo lý của bức tranh kỳ vĩ mất hút đối với chú bé, chú chỉ nghĩ đến hình tượng của nhân vật chính, gương mặt của chú sáng lên với ý nghĩ đó và chú tự nhủ rằng chú mong được làm chú bé kia nếu con sư tử đã được thuần hóa.

Bây giờ, khi những lý lẽ khô khan tiếp tục trở lại, thì chú cũng rơi trở lại vào đau khổ. Chẳng mấy chốc, chú nhớ tới một vật quý giá của chú, và đem nó ra. Đó là một con bọ to với hai quai hàm lớn kinh khủng. Chú gọi nó là con “bọ cạp”. Con vật ở trong một hộp ngòi nổ. Việc làm đầu tiên của con bọ là “nắm” lấy tay chú. Tiếp đó con vật bay loạng choạng ra giữa lối đi rồi rơi ngửa ra. Con vật nằm đấy quẫy chân một cách vô hiệu, không làm sao lật sấp mình lại được. Tom quan sát nó, nóng lòng muốn bắt lắy nó, nhưng nó ở xa quá không với tới được. Có những người khác không thích thú gì với bài giảng cũng tìm thấy ở con bọ một sự giải trí. Họ cũng nhìn. Chẳng mấy chốc một con chó xù đến, đi lững thững dọc theo lối đi, vẻ buồn rầu não nuột, dáng lười nhác trong cảnh êm dịu của mùa hè và trong không khí yên tĩnh, chán đời vì bị bắt theo người. Và khát khao muốn thay đổi. Nó rình con bọ, cái đuôi nó rũ xuống rồi cong lên và vẫy vẫy.

[←53]

Nó quan sát cái của trời cho đó, đi vòng chung quanh, đứng cách xa ra một quãng đủ bảo đảm an toàn mà ngửi, lại đi vòng quanh một lần nữa, trở nên bạo dạn hơn, và đến gần hơn để đánh hơi, rồi giơ mõm lên và bất thần vồ lấy, nhưng trật mất, vồ một lần nữa rồi một lần khác nữa. Rồi bắt đầu khoái với trò chơi, nó ngồi thụp xuống giữ con bọ giữa hai chân và tiếp tục các thí nghiệm của mình, cuối cùng nó mệt mỏi, rồi thờ ơ, lơ đãng. Đầu nó gật gật, dần dần cái cằm của nó trĩu xuống và chạm phải kẻ thù. Con bọ cặp lấy cằm nó. Một tiếng kêu ẳng đanh gọn, một cái vẫy đầu của con chó xù, và con bọ bắn ra xa gần hai chục thước, một lần nữa lại đổ xuống bằng lưng. Các khán giả ngồi cạnh lắc đầu nhưng thích thú ngầm, nhiều khuôn mặt giấu đi sau những cái quạt và những chiếc khăn tay, còn Tom thì hoàn toàn sung sướng. Con chó trông có vẻ dại dột và có lẽ tự nó cũng cảm thấy như thế, nhưng bực bội trong lòng và khát khao muốn trả thù thì cũng có. Vì thế nó tiến về phía con bọ và bắt đầu lại một cuộc tấn công thận trọng, nhảy vồ con bọ từ nhiều điểm trên một vòng tròn, cho hai chân trước rơi xuống cách con vật khoảng ba phân, lại nhe răng vồ con vật gần hơn, và thình lình giật mạnh đầu cho hai tai đập đen đét. Nhưng lát sau, một lần nữa nó lại mệt, cố đùa với con ruồi nhưng cũng chẳng hơn gì, lại đi quanh theo một con kiến, mũi đánh hơi khắp nền nhà, nhưng rồi cũng chóng chán, nó ngáp, nó thở dài, quên hẳn con vật bé xíu và ngồi lên trên mình nó.

[←54]

Thế là một tiếng kêu ẳng cuồng dại như sắp hấp hối nổi lên, và con chó xù phóng thẳng lên phía trên của lối đi, tiếng kêu ăng ẳng vẫn tiếp tục. Nó chạy ngang giữa nhà, trước mặt bàn thờ, nó lao xuống theo lối đi kia, sủa vang khắp nhà thờ. Càng chạy nỗi đau của nó càng tăng, cho đến khi chẳng mấy chốc nó chỉ còn là một ngôi sao Chổi, xù lông chuyển động theo quỹ đạo của nó với những tia loang loáng và với tốc độ của ánh sáng. Cuối cùng thì con vật bị đau đến điên dại chạy chệch ra khỏi con đường quen thuộc và lao vào lòng chủ, ông chủ ném nó ra ngoài cửa sổ, và tiếng kêu đau đớn nhanh chóng nhỏ dần rồi mất hút ở đằng xa.

Trong lúc đó toàn bộ nhà thờ đều đỏ mặt và nghẹn thở vì nhịn cười. Còn bài thuyết giáo thì phải ngừng bặt. Bây giờ bài giảng đã tiếp tục, nhưng nó tiến triển một cách khấp khểnh ngập ngừng, mọi khả năng gây ấn tượng sâu sắc đều đã mất, bởi vì ngay cả những tình cảm ngang nhiên nhất cũng được tiếp nhận bằng nụ cười kín đáo giấu sau ghế làm như vị mục sư tội nghiệp đã nói một điều gì khôi hài hiếm có. Thật là một cảm giác nhẹ nhàng thực sự cho toàn bộ giáo hội khi buổi thử thách chấm dứt và lời ban phúc được tuyên bố.

Tom Sawyer ra về hoàn toàn phấn khởi, nghĩ bụng rằng lễ Thánh cũng có ít nhiều thích thú, khi có tí ti thay đổi. Nó chỉ có một ý nghĩ bất bình là muốn con chó chơi với con bọ của nó, chứ nó không nghĩ rằng con chó mang con vật của nó đi.

[←55]

Chương 6

Sáng thứ Hai Tom Sawyer thấy mình khổ sở vô cùng. Bao giờ đến sáng thứ Hai chú cũng tự thấy như vậy, bởi vì ngày thứ Hai bắt đầu chuỗi ngày đau khổ trôi chậm của một tuần lễ mới ở trường. Chú thường bắt đầu ngày ấy bằng cách ước ao là đừng có ngày nghỉ xen ngang. Ngày nghỉ đó làm cho sự trở lại cảnh giam cầm trói buộc trở nên quá ư ghê tởm.

Tom nằm suy nghĩ. Ngay sau đó chú nảy ra ý là ao ước được ốm, ốm thì chú có thể ở nhà không đi học. Đó chỉ mới là khả năng mơ hồ. Chú nghiên cứu cơ thể mình. Chẳng tìm ra được bệnh tật gì cả. Chú lại kiểm tra lại. Lần này chú nghĩ là đã phát hiện được những triệu chứng đau bụng, và bắt đầu khích lệ các triệu chứng đó với một niềm hy vọng lớn. Nhưng hiện tượng đau bụng giảm dần và chẳng mấy chốc thì mất hẳn. Chú lại suy nghĩ tiếp. Bỗng nhiên chú khám phá ra được một chuyện: một cái răng cửa ở hàm trên của chú bị lung lay. Thật là một điều may mắn. Chú sắp bắt đầu rên để “khởi động” như lời chú nói, nhưng nếu dì Polly biết thì dì chú sẽ nhổ răng, và như vậy sẽ đau lắm. Vì thế chú tự nhủ là hãy để dành cái răng làm cớ dự phòng trong tình hình hiện tại, và tìm thêm. Trong một thời gian ngắn, chẳng thấy gì, nhưng rồi chú nhớ ra là có nghe bác sĩ kể một chuyện gì đó khiến một bệnh nhân đã phải nằm đến hai, ba tuần và suýt làm anh ta mất một cánh tay. Thế là chú bé háo hức rút ngón chân đau của chú ra khỏi chăn và giơ lên để xem xét kỹ. Song chú không biết những triệu chứng cần thiết phải là những triệu chứng gì. Tuy thế hình như rất đáng để liều một phen. Thế là chú lăn ra rên với tất cả tâm trí của mình.

[←56]

Nhưng Sid vẫn ngủ chẳng hay biết gì.

Tom càng rên to hơn và tưởng tượng là bắt đầu cảm thấy đau ở ngón chân.

Chẳng tác động gì đối với Sid cả.

Cố gắng nhiều nên đến lúc này Tom đã thở hổn hển. Chú nghỉ một tí, rồi lấy hơi phát ra một loạt tiếng rên tuyệt diệu.

Sid vẫn ngáy khò khò.

Tom cố làm cho tình hình thêm trầm trọng. Chú gọi “Sid, Sid” và lay cậu em. Cách này có tác dụng. Tom lại tiếp tục rên. Sid ngáy dài, duỗi chân duỗi tay, rồi chống khuỷu tay khịt mũi, và mở mắt nhìn Tom. Tom tiếp tục rên, Sid gọi:

- Tom, này, Tom! (không trả lời). Đây này, Tom, Tom! Cái gì thế, Tom?

Rồi cậu em lay anh và nhìn vào mắt anh, lo lắng.

Tom kêu van.

- Ôi! Đừng, đừng lắc, Sid ơi!

- Sao? Cái gì thế, Tom? Em phải gọi dì đây.

- Đừng! Chẳng việc gì. Chắc rồi nó sẽ qua thôi. Đừng gọi ai cả.

- Nhưng em, em phải gọi. Đừng rên như thế, Tom ạ, khủng khiếp quá. Anh bị thế đã lâu chưa?

- Hằng giờ rồi. Ối, ối, đừng lay, Sid ơi, mày giết tao đấy.

- Tom, sao không đánh thức em dậy sớm hơn? Ôi, Tom, đừng rên, nghe tiếng anh rên em sởn gai ốc. Tom ơi, cái gì thế?

- Tao tha thứ cho mày tất cả, Sid ạ (lại rên). Tha thứ tất cả những gì mày đã làm đối với tao. Khi tao từ giã cõi đời.

- Ôi, Tom, anh không chết, không chết, phải không? Đừng, Tom ơi, đừng chết. Có thể...

[←57]

- Tao tha thứ cho tất cả mọi người, Sid ạ (lại rên). Hãy nói với họ như vậy. Còn bây giờ Sid, hãy trao hộ tao cái khung kính trượt cửa sổ và con mèo chột mắt cho cô bé vừa mới đến trong thành phố và nói với cô ta rằng...

Nhưng Sid đã vớ lấy quần áo và tếch đi. Bây giờ thì Tom đau thật sự, bởi vì trí tưởng tượng của chú bé hoạt động quá sức và tiếng rên của chú đã đạt đến mức hoàn toàn chân thực.

Sid lao xuống cầu thang, gọi:

- Dì Polly, dì lên đây! Tom chết mất!

- Chết à?

- Vâng! Dì đừng chần chừ nữa. Lên nhanh lên!

- Nói nhảm! Tao không tin.

Tuy thế, dì vẫn bước ba bước bảy leo lên cầu thang, Sid và Mary theo chân. Mặt dì cũng tái đi và môi dì rung rung. Đến bên giường, dì vừa thở hổn hển vừa nói:

- Tom! Cái gì thế Tom?

- Ối, dì ơi, cháu...

- Cái gì thế, cái gì thế, con?

- Ôi, dì ơi, cái răng đau nó hành xác cháu!

Bà già ngồi thụp xuống một cái ghế tựa, dở khóc dở cười, xong lại vừa khóc vừa cười. Khóc cười như thể khiến dì hồi phục được tinh thần, và dì nói:

- Tom, mày lại cho dì một vố nữa. Này thôi, chấm dứt cái chuyện quái gở ấy đi, và ra khỏi giường.

Tiếng rên ngừng lại và cơn đau răng cũng biến mất, chú bé cảm thấy mình hơi ngốc và nói:

[←58]

- Dì Polly ạ, hình như nó bị hoại rồi và nó đau đến nỗi cháu không hề nghĩ là vì cái răng.

- Cái răng của cháu thực à? Cái răng thế nào, nào?

- Một chiếc lung lay, và nó đau ghê gớm lắm.

- Này, này, thôi, đừng rên như vậy. Mở mồm ra nào. Đúng! - Cái răng lung lay, nhưng cháu chẳng chết vì cái răng đâu. Mary, lấy cho dì một sợi chỉ tơ và một thanh củi đang cháy ở dưới bếp.

Tom kêu:

- Ôi, dì ơi, đừng nhổ. Nó chẳng còn đau nữa đâu. Cháu hứa nếu nó còn đau cháu cũng chẳng bao giờ còn làm náo động nữa. Dì ơi, đừng. Cháu chẳng muốn nghỉ học ở nhà nữa đâu.

- Ô! Thế là tất cả câu chuyện om sòm này đều chỉ vì cháu muốn bỏ học ở nhà đi câu, phải không? Tom, Tom, dì yêu cháu thế, mà cháu thì hình như cố tìm mọi cách, với tính tàn bạo của cháu, đập vỡ quả tim già yếu của dì.

Đến lúc này thì dụng cụ nhổ răng đã đầy đủ sẵn sàng. Bà lão xoắn một cái vòng ở một đầu sợi chỉ tơ rồi thắt lấy cái răng của Tom, còn đầu kia thì cột vào chân giường. Xong, bà cầm lấy thanh củi đang cháy và bất thình lình giúi gần như đúng vào giữa mặt chú bé. Thế là cái răng treo đu đưa ngay cạnh chân giường.

Nhưng mọi sự thử thách đều được bù trừ. Khi Tom đi học sau bữa ăn sáng, thì mọi đứa bé đều thèm muốn được như chú, bởi vì lỗ sún ở hàm răng trên khiến chú có thể khạc nhổ một cách mới tuyệt diệu. Chú kéo theo mình cả một đoàn trẻ con ham thích cái trò biểu diễn ấy.

[←59]

Ít lâu sau, Tom gặp chú thiếu niên bụi đời của làng, chú Huckleberry Finn, con của bác nghiện rượu của thị trấn. Tất cả các bà mẹ trong thị trấn đều căm thù và khiếp sợ thật sự Huckleberry Finn, bởi vì nó là một thằng bé vô công rồi nghề, sống không luật pháp, tục tằn xấu xa, và bởi vì tất cả con cái của họ đều ca ngợi nó quá chừng, thích thú khi có những mối quan hệ đã bị cấm đoán với nó, và đều mong ước có gan sống như nó. Tom cũng như tất cả các cậu bé đứng đắn khác, ở chỗ cậu thèm muốn cái cảnh ngộ không nhà không cửa, phóng túng của Huckleberry Finn, nhưng lại bị cấm ngặt là không được chơi với nó. Huckleberry Finn thường xuyên mặc những quần áo vứt đi của những người lớn. Quần áo ấy, rách tả tơi, quanh năm như nở hoa và vỗ cánh. Cái mũ của nó là một cảnh đổ nát mênh mông với một hình trăng lưỡi liềm rộng lớn bập bềnh nhô lên khỏi vành mũ. Khi nó mặc áo khoác thì cái áo khoác đó dài xuống tận gót và mang những hàng cúc ở phía sau chạy dài sã xuống dưới lưng, tuy thế có một chiếc dây treo giữ quần lại cho nó; đũng quần thõng xuống rất thấp thành một cái bị chẳng chứa gì cả. Hai ống quần như viền tua kéo lên trong bùn khi không xắn lên.

[←60]

Huckleberry Finn đi lại hoàn toàn tự do theo ý muốn của riêng mình. Nó ngủ trên các ngưỡng cửa những buổi tối trời và trong những chiếc thùng rỗng lớn khi trời mưa, nó chẳng phải đi học, hoặc đi nhà thờ, cũng chẳng phải gọi một người nào là thầy và phải vâng lời ai cả, nó có thể đi câu hay đi bơi bất cứ lúc nào hay nơi nào nó đã chọn, và ở lại bao nhiêu lâu tùy ý, chẳng có ai cấm nó đánh nhau, nó có thể ngồi khuya bao lâu tùy thích; bao giờ nó cũng là đứa bé đi chân đất đầu tiên vào mùa xuân và là đứa cuối cùng mang giày trở lại vào mùa thu; chẳng bao giờ nó bị buộc phải tắm hay phải thay quần áo sạch cả, nó có thể chửi rủa tha hồ. Tóm lại, tất cả những gì làm cho cuộc sống thành thoải mái thì chú bé ấy đều có. Đó là ý nghĩ của mỗi một chú bé đứng đắn bị quấy rầy, bị ngăn cản ở St. Petersburg.

Tom chào thằng bé bụi đời phiêu bạt:

- Chào Huck.

- Chào Tom.

- Mày cầm cái gì đấy?

- Con mèo chết.

- Huck, tao xem tí nào. Úi chà, một cái xác chết, hay nhỉ! Mày vớ được ở đâu đấy?

- Mua lại của một thằng khác đấy.

- Đổi gì?

- Đổi một phiếu xanh và một cái bóng đái kiếm được ở lò mổ.

- Mày kiếm được phiếu xanh ở đâu thế?

- Đổi cho Ben Rogers một cây que chạy vòng cách đây hai tuần.

- Này, mèo chết dùng làm gì nhỉ, Huck?

- Làm gì à? Chữa mụn cóc.

[←61]

- Không! Sao thế được? Tao biết một cách tốt hơn.

- Tao cuộc là mày cóc biết đâu. Vậy thử nói cách làm khác nào?

- Sao? Không biết à? Nước gỗ mục.

- Nước gỗ mục! Tao chẳng thèm đổi một miếng và lấy nước gỗ mục của mày đâu.

- Chẳng thèm. Rồi thử xem có thèm không. Mày đã thử bao giờ chưa đã nào?

- Chưa. Chưa thử. Nhưng Bob Tanner thì rồi.

- Ai bảo với mày thế?

- Sao? Chính nó nói với Jeff Thatcher, rồi Jeff nói với Johnny Baker, Johnny lại nói với Jim Hollis, Jim lại nói với Ben Rogers, Ben nói với một thằng da đen, thằng da đen nói với tao. Đủ chưa nào?

- Được. Kể lắm làm chi! Chúng nó nói láo tuốt. Ít ra cũng tất cả, ngoài cậu da đen. Tao chẳng biết cậu da đen đó là ai. Nhưng tao chưa hề gặp một cậu da đen nào không nói dối. Chà! Thế thì mày hãy nói Bob Tanner làm như thế nào đi, Huck.

- Sao nào! Nó lấy tay đút vào trong một gốc cây mục trong đó có nước mưa.

- Giữa ban ngày.

- Cố nhiên.

- Mặt nó quay về phía gốc cây?

- Ừ, tao nghĩ có lẽ thế. Nó có “nói” gì không?

- Tao không nghĩ rằng nó đã nói gì. Tao không biết.

[←62]

- A ha! Nói chuyện chữa mụn cóc bằng nước gỗ mục mà làm một cách ngốc nghếch sai lạc như vậy. Này, làm kiểu đó chẳng được gì sất. Anh phải đi một mình vào giữa rừng, ở một nơi mà anh biết là có một gốc cây có nước gỗ mục, rồi vào đúng nửa đêm, anh quay lưng tựa vào gốc cây, ấn tay vào đấy và nói:

Rượu lúa mạch, rượu lúa mạch,
Cốc rượu mạnh, thức uống người da đỏ,
Nước gỗ mục, nước gỗ mục
Hãy nuốt tan các mụn cóc,

- Rồi anh đi nhanh ra xa, mười một bước, mắt nhắm kỹ, xoay mình ba vòng và quay trở về nhà. Không nói chuyện với bất cứ ai. Bởi vì nếu anh nói thì phép không còn thiêng nữa.

- Được rồi! Nghe ra cách này hay; nhưng đó không phải cách Bob Tanner đã làm.

- Không, thưa ông ạ, ông có thể cuộc là nó chưa làm bao giờ, bởi vì nó là thằng nhiều mụn cóc nhất trong thành phố, nếu nó biết cách chữa bằng gỗ mục, thì nó đã không còn một mụn nào trên người. Tao thì tao đã xóa đi hằng nghìn mụn khỏi tay mình bằng cách đó, Huck ạ. Tao chơi với cóc quá nhiều, nên bao giờ cũng có vô số mụn cóc. Đôi khi tao lấy mụn bằng quả đậu.

- Đúng, đậu hay lắm. Tao cũng làm rồi.

- Mày làm rồi à? Thế mày làm thế nào nào?

[←63]

- Mày lấy một quả đậu nhé, tách nó ra làm đôi, cắt mụn cóc lấy cho được một ít máu, rồi cho máu lên nửa quả đậu, xong đào một cái lỗ và chôn nửa quả đậu đó xuống vào khoảng nửa đêm ở ngã ba đường trong ánh trăng mờ. Nửa quả đậu còn lại thì đốt lên. Mày sẽ thấy rằng nửa quả đậu có máu sẽ kéo, sẽ rút, cố hút nửa phần kia về với nó và như thế nó giúp cho cục máu lôi bật mụn cóc, và không lâu mụn cóc biến mất.

- Đúng, đúng thế, Huck ạ, đúng thế đấy. Nhưng khi chôn quả đậu, nếu mày nói: “Đậu chôn, mụn mất”, “Đừng đến quấy ta nữa” thì tốt hơn. Đó là cách làm của Joe Harper, gắn với cách của vùng Coonville và hầu như của khắp nơi.

- Nhưng này, chữa bằng mèo chết thì làm thế nào?

- Thế nào? Mày cầm con mèo của mày nhé, và đi đến cái nghĩa địa gần đây vào khoảng nửa đêm khi trong ngày đã có một con người hung dữ được chôn cất. Vào đúng nửa đêm, một con quỷ, hay có thể là hai là ba, sẽ đến, nhưng mày chẳng thấy được, mày chỉ có thể nghe thấy chúng nói chuyện với nhau; và khi chúng mang gã ấy đi, thì mày giơ con mèo lên sau lưng chúng và nói:

Quỷ theo xác chết
Mèo theo quỷ
Mụn cóc theo mèo
Thế là ta sạch mụn nhé!

- Bằng cách này mụn cóc nào cũng bay hết.

- Nghe được đấy. Mày đã thử bao giờ chưa, Huck?

- Chưa, nhưng bà lão Hopkins bảo tao như vậy.

[←64]

- Phải rồi. Vậy thì tao cũng nghĩ đúng như vậy. Bởi vì người ta đồn bà ta là một mụ phù thủy.

- Này, Tom, sao nào! Tao biết chắc bà ta là phù thủy. Mụ ta giở trò ma thuật với bố tao. Chính bố tao bảo thế. Một hôm ông ta đang đi thì nhận thấy rằng mụ ta đang làm phép mình, thế là ông ta nhặt một cục đá và nếu mụ không né tránh thì chắc đã trúng người. Đấy, chính đêm đó ông ta lăn mình vào nằm say trong một cái lán và gãy cánh tay.

- Thế nào? Thật khủng khiếp. Sao ông ta biết mụ ta làm phép mình?

- Trời ơi, bố tao có thể kể lại cho mà nghe, dễ thôi. Bố tao nói là khi họ nhìn mình chằm chằm, ấy là họ đang làm phép mình. Nhất là nếu họ nói lầm bầm nữa. Bởi vì khi họ nói lầm bầm là họ đang đọc ngược kinh cầu Chúa.

- Này, Huck, bao giờ thì mày thử con mèo?

- Đêm nay thôi. Tao chắc là chúng sẽ đến tìm ông lão Hoss William trong đêm nay.

- Nhưng ông ta chôn ngày thứ bảy. Chả nhẽ đêm thứ bảy chúng đã tìm đến à?

- Sao? Mày nói thế nào nhỉ? Làm sao mà phép của chúng thành được trước lúc nửa đêm? Rồi sau đó là Chủ nhật, ma quỷ chẳng sục sạo nhiều trong ngày Chủ nhật. Tao không nghĩ chúng làm như vậy.

- Tao chưa bao giờ biết chuyện đó. Ra thế. Cho tao đi với nhé!

- Cố nhiên, nếu mày không sợ.

- Sợ à? Mày nói chẳng đúng. Mày có kêu “meo meo” để ra hiệu không?

[←65]

- Có, nhưng mày phải “meo meo” trả, nếu có điều kiện. Lần trước, mày bắt tao “meo meo” quanh mãi cho đến khi cụ Hays ra ném đá vào tao và miệng quát: “Mẹ kiếp cái con mèo này!”. Thế là tao liệng một viên gạch qua cửa sổ nhà cụ, nhưng mày đừng nói cho ai hay nhé.

- Tao không nói! Đêm đó tao không “meo meo” được, bởi vì dì tao chăn kỹ, nhưng lần này thì tao sẽ “meo meo”. Này, cái gì thế?

- Chẳng cái gì cả, một con ve.

- Mày kiếm được ở đâu đấy?

- Trong rừng.

- Mày đổi lấy gì nào?

- Chả biết! Tao chẳng muốn bán nó đâu.

- Đúng! Thế nào chăng nữa thì đây cũng là một con ve bé cực kỳ.

- Ôi! Ai bắt được một con ve mà con ve chẳng thuộc về mình. Tao bằng lòng với nó. Nó là một con ve vừa đúng cho tao.

- Ồ, ve thì thiếu gì. Tao mà muốn, thì tao có thể có hàng ngàn con.

- Ừ, vậy vì sao mày không muốn? Bởi vì mày biết tỏng ra là mày không thể có. Đây là một con ve khá sớm, tao nghĩ như vậy. Đó là con đầu tiên tao thấy trong năm nay.

- Này, Huck, tao đổi cái răng của tao cho mày nhé.

- Đưa xem.

Tom lấy ra một gói giấy con, rồi thận trọng mở ra. Huck nhìn thèm thuồng. Cám dỗ quá chừng. Cuối cùng nó nói:

- Có chính cống không đấy?

Tom xếch môi lên và chỉ vào lỗ sún. Huck tuyên bố:

- Được, được rồi. Đổi.

[←66]

Tom nhốt con ve vào cái hộp kíp nổ trước đây là nhà tù nhốt con “bọ cạp”. Thế rồi hai chú bé chia tay, mỗi chú đều cảm thấy mình giàu hơn trước.

Khi Tom tới ngôi trường nhỏ cô quạnh làm toàn bằng gỗ, thì nó đi vào vùn vụt, như kiểu một người đi đến nơi với một tốc độ nhanh thật sự. Nó treo mũ lên mắc và lao tới chỗ ngồi, vẻ sốt sắng ham học. Thầy giáo, ngự trên cao trong một chiếc ghế bành lớn mặt nẹp, được tiếng học bài ru ngủ, đang gật gà gật gù. Tiếng học bài ngừng bặt làm thầy thức tỉnh.

- Thomas Sawyer.

Tom hiểu rằng khi nào tên nó được gọi lên đầy đủ, thì đấy có nghĩa là rắc rối.

- Thưa thầy!

- Lên đây. Nào, hôm nay sao em lại trễ nữa vậy?

Tom sắp sửa lẩn tránh bằng một lời nói dối, thì thấy hai đuôi tóc vàng chạy dọc một cái lưng mà nó nhận ra ngay do điện giao cảm của tình yêu, sát cạnh hình dáng đó là một chỗ ngồi còn trống duy nhất còn lại về phía mà trường dành cho con gái. Lập tức nó trả lời.

- Em dừng lại nói chuyện với Huckleberry Finn!

Tim thầy giáo ngừng đập. Thầy nhìn chòng chọc không chút thương xót. Tiếng học bài rì rầm ngừng hẳn. Học trò ngạc nhiên không biết cậu bé liều lĩnh này có mất trí không. Thầy giáo hỏi:

- Em, em làm gì?

- Dừng lại nói chuyện với Huckleberry Finn.

Chẳng lầm lẫn từ nào.

[←67]

- Thomas Sawyer, đây là một lời thú tội làm sửng sốt nhất mà tôi chưa bao giờ được nghe thấy. Đáp lại tội lỗi này sẽ không phải chỉ có đánh, cởi áo ngoài ra.

Thế là Tom bị đòn.

- Bây giờ em sang ngồi với “con gái”! Và đây là một sự cảnh cáo đối với các em.

Tiếng cười khúc khích rì rào quanh phòng học hình như làm cho chú bé lúng túng, nhưng kỳ thực sự lúng túng đó là do nỗi sợ hãi có tính sùng bái của chú đối với thần tượng chưa quen biết và niềm thích thú về cái vận may lớn của chú gây nên thì đúng hơn. Chú ngồi vào đầu mút chiếc ghế gỗ thông, và cô bé vừa nhích người ra cách xa chú vừa hất đầu lên. Những cái thúc khuỷu tay, những cái nháy mắt, những tiếng xì xào chạy quanh khắp phòng nhưng Tom vẫn ngồi yên, hai cánh tay đặt lên chiếc bàn thấp, dài trước mặt, và làm như đang xem sách.

Chốc lát chú không tập trung chú ý được nữa, và tiếng rì rầm quen thuộc của trường học một lần nữa lại nổi lên giữa không khí mờ đục. Bây giờ chú bé bắt đầu nhìn trộm cô gái. Cô bé nhận thấy, “bĩu môi” và quay lưng lại với chú trong khoảng một phút. Khi cô bé dè dặt nhìn lại thì một quả đào đã ở trước mặt cô. Cô đẩy nó ra xa. Tom dịu dàng đặt nó trở lại. Cô lại đẩy nó đi nhưng ít hằn học hơn. Tom kiên nhẫn đưa nó về lại chỗ cũ. Rồi cô để cho nó nằm yên. Tom viết lên bảng đá của mình: “Hãy cầm nó. Tôi có nhiều”.

[←68]

Cô bé liếc nhìn hàng chữ, nhưng chẳng biểu hiện gì. Giờ thì chú bé bắt đầu vẽ một cái gì đó lên tấm bảng, tay trái che kín công trình của mình. Trong một lúc cô bé không thèm để ý, nhưng ngay sau đó tính tò mò thường tình của con người trong cô bắt đầu bộc lộ bằng những dấu hiệu khó mà nhận thấy. Chú bé tiếp tục vẽ làm như không hay biết gì. Cô bé làm một động tác như vô tình, cố để xem, nhưng chú cũng chẳng để lộ rằng mình biết. Cuối cùng, cô chịu thua và ấp úng thì thào:

- Cho xem chút nào.

Tom để lộ một phần một hình biếm họa buồn thảm về một ngôi nhà hai đầu mái uốn cong lên như hai cái móc, trên là một ngọn khói ruột gà tỏa ra từ ống khói lò sưởi. Thế là sự thích thú cột chặt cô bé vào bức vẽ và cô quên mọi chuyện khác. Khi bức họa hoàn thành, cô ngắm một lúc, rồi thì thầm:

- Đẹp lắm, thêm một hình người nữa đi.

Nhà nghệ sĩ dựng lên ở giữa sân trước một con người, giống như một cái cần cẩu. Cậu ta có thể bước lên quá nóc nhà, nhưng cô bé chẳng phải là quá khắt khe trong phê bình, cô bằng lòng với con quái vật đó, và nói thầm:

- Một con người đẹp đây. Bây giờ vẽ hình đang đi cạnh nào.

Tom vẽ một cái mặt đồng hồ với một vành trăng đầy đặn, thêm những cọng rơm làm chân tay và biến các ngón tay xòe thành một cái quạt kỳ diệu.

Cô bé nói:

- Chưa bao giờ có cái gì đẹp đến thế. Mình muốn học vẽ quá.

Tom đáp thì thầm:

- Dễ thôi. Mình bày cho.

[←69]

- Ô, thế à? Bao giờ?

- Trưa nay, bạn có về nhà ăn trưa không?

- Mình sẽ ở lại nếu bạn ở lại.

- Được rồi. Có phần cả hai. Tên bạn là gì?

- Becky Thatcher. Còn tên bạn? Ô, mình biết, Thomas Sawyer.

- Đó là tên người ta gọi khi cho mình ăn đòn. Khi mình tốt thì mình là Tom. Bạn gọi mình là Tom nhé.

- Được.

Bây giờ Tom lại bắt đầu viết vội một cái gì đó lên bảng, cố che không cho cô bé nhìn thấy dòng chữ. Nhưng lần này cô bé không dửng dưng nữa. Cô đòi xem, Tom bảo:

- Ồ, chẳng có gì đâu.

- Có.

- Không, chẳng có gì mà. Bạn chẳng muốn xem đâu.

- Có, mình muốn. Mình muốn thật đấy. Cho mình xem nào.

- Rồi bạn sẽ nói lại.

- Không, mình không nói. Thật, thật, hai lần thật là mình không nói.

- Không nói với ai hết, bất cứ ai, suốt đời nhé!

- Không, mình không bao giờ nói với bất cứ ai. Thôi cho xem đi.

- Ồ, bạn chẳng muốn xem đâu.

[←70]

- Bạn đã đối với mình như thế, thì mình sẽ xem.

Cô bé đặt bàn tay nhỏ của mình lên trên bàn tay của chú bé và tiếp theo là một cuộc giành giật nhỏ. Tom giả vờ kháng cự, nhưng kỳ thực là cho bàn tay của mình lủi từ từ cho đến khi lộ rõ hàng chữ này: “Tom thích Becky!”

- Ồ, đồ quỷ!

Và cô bé đánh bép một cái mạnh vào tay chú bé, nhưng mặt ửng đỏ lên và dù sao cũng có vẻ vui thích.

Đúng vào lúc đó, chú bé cảm thấy một cái cặp tàn ác chầm chậm kẹp lấy tai chú và một sức kéo mạnh nhấc lên đều đều. Bằng cái mỏ cặp đó chú được mang đi khắp trong phòng rồi về đặt lại đúng chỗ của chú, trong một loạt tiếng cười khúc khích rào rào bùng lên khắp lớp học. Sau đó thầy giáo đứng trùm bên người chú vài phút khủng khiếp, rồi cuối cùng bỏ đi về cái ngôi cao của thầy, không nói một lời. Thế nhưng dù tai Tom có ù lên thì trái tim của chú vẫn hân hoan.

Khi phòng học trở lại sự yên lặng, Tom cố sức học thật sự, nhưng sự náo động trong chú quá lớn. Lần lượt chú dự giờ tập đọc nhưng đọc sai, rồi vào giờ địa lý chú biến hồ thành núi, núi thành sông và sông thành lục địa cho đến khi quay về thời đại hỗn mang; rồi vào giờ chính tả, chú bị “đánh tụt” vì một loạt từ hoàn toàn trẻ con, cho đến khi chú hạ neo ở thứ chót và phải bỏ cái huy hiệu bằng thiếc mà chú đã giương giương đeo hàng tháng.

[←71]

Chương 7

Tom càng cố buộc chặt đầu óc vào quyển sách, thì suy nghĩ của chú càng chạy lang thang. Vì thế cuối cùng, vừa thở vừa ngáp, chú bỏ cuộc. Chú tưởng chừng như nghỉ trưa sẽ chẳng bao giờ đến nữa. Không khí hoàn toàn là không khí chết. Chẳng có một hơi gió. Đây là những ngày buồn ngủ nhất trong những ngày buồn ngủ. Tiếng rì rầm của hai mươi lăm cậu học sinh học bài làm dịu tinh thần cũng như sức mạnh thần chú trong tiếng ong bay vù vù. Ngoài xa, trong ngọn nắng đổ lửa, đồi Cardiff dựng lên sườn xanh lá mạ của mình sau một màn hơi nóng linh lung, nhuốm thêm màu tím của khoảng cách, mấy con chim dang cánh nhác lười trôi lềnh bềnh trên trời cao, chẳng còn thấy một sinh vật nào khác ngoài vài con bò, mà chúng cũng đang ngủ. Tim của Tom đau đớn vì khát khao tự do, hay nói cách khác, muốn có một cái gì thích thú để làm cho qua cái thời gian buồn tẻ. Bàn tay chú lơ đễnh thọc vào túi và mặt chú rạng lên. Chú thả con ve ra và đặt nó lên mặt bàn dài bằng phẳng. Nó bắt đầu đi. Tom đã dùng một cây đinh ghim xoay quanh nó sang một bên bắt nó phải theo một hướng mới.

Bạn chí thân của Tom ngồi sát cạnh, cũng chịu đựng đúng như Tom đã chịu đựng. Nhưng giờ thì trong một phút chốc chú đã say sưa và khoan khoái chú ý tới trò giải trí này. Chú bạn thân đó là Joe Harper. Hai chú bé đã thề là bạn của nhau suốt cả tuần, và đánh nhau như kẻ thù vào các ngày thứ bảy. Joe cũng lấy một cây đinh ghim ra khỏi ve áo của mình và bắt đầu tham gia huấn luyện tên tù. Trong chốc lát, trò chơi càng thêm hấp dẫn.

[←72]

Tom liền bảo là hai đứa sẽ chơi luân phiên, không ai được đặc lợi giữ hoàn toàn con ve. Rồi chú đặt tấm bảng của Joe lên bàn và gạch một đường chính dọc từ trên xuống dưới.

Chú nói:

- Bây giờ chừng nào nó còn ở phía cậu, thì cậu có thể giục nó, còn tớ thì không đụng đến nó, nhưng nếu cậu để nó đi qua phía tớ, thì cậu phải để nó yên chừng nào tớ còn giữ được không cho nó vượt đường ranh.

- Đồng ý. Đi trước đi, bắt đầu.

Ngay sau đó con ve thoát khỏi tay Tom và vượt qua đường phân khu vực. Joe quấy nhiễu nó một chốc rồi nó lại bỏ đi và quay trở lại. Sự thay đổi căn cứ ấy xảy ra nhiều lần. Trong khi một cậu bé quấy rầy con ve một cách chăm chú say mê thì cậu kia nhìn với một sự thích thú không kém. Hai cái đầu chụm lại trên tấm bảng, hai tâm hồn chẳng còn biết gì xung quanh. Cuối cùng hình như vận may đến và ở lâu với Joe. Con ve thử hướng này, hướng kia, rồi hướng khác nữa, và cũng bị kích thích, cũng lo lắng chẳng khác gì bản thân các cậu bé. Nhiều lần, khi hình như nó đã cầm phần thắng trong tay, có thể nói như vậy, và các ngón tay của Tom đã co lại để bắt đầu, thì mũi đinh ghim của Joe lại khéo léo chặn đầu không cho nó đi mất và giữ lấy nó. Cuối cùng Tom không chịu được nữa. Thèm khát quá chừng. Nó chìa tay ra cầm đinh ghim, giúp sức. Lập tức Joe nổi nóng. Nó nói:

[←73]

- Tom! Để nó yên.

- Tớ chỉ muốn quấy nó một tí thôi mà!

- Thưa ông, không. Thế là không tốt. Ông hãy để nó yên.

- Xoàng! Tớ có định quấy nó nhiều đâu!

- Tao bảo để nó yên mà.

- Tao không để.

- Mày phải để. Nó ở bên phía này của đường ranh.

- Này, Joe Harper, con ve này là của ai nhỉ?

- Tao chẳng biết là của ai. Nó ở bên phía tao, mày không được sờ đến nó.

- Được rồi, tao quyết sẽ sờ. Nó là con ve của tao, tao thích làm gì nó thì tao làm, không thì chết.

Một cú đấm trời giáng đổ xuống vai thằng Tom, và một cú trả lại xuống vai thằng Joe trong vòng hai phút, bụi tiếp tục bay ra từ hai chiếc vai. Cả trường thích thú với cuộc ẩu đả. Hai chú bé quá say với cuộc chiến đấu nên không để ý rằng không khí trong trường đã bỗng nhiên lặng đi một lúc khi thầy giáo nhón chân đi từ trên phòng xuống đứng nhìn chúng. Thầy đã quan sát phần lớn cuộc biểu diễn trước khi đóng góp chút sắc thái riêng của mình.

Đến trưa, tan học Tom chạy tới bên Becky Thatcher và nói nhỏ vào tai cô bé:

- Chụp mũ lên, rồi giả vờ như đang ra về; khi đến góc trường, lẩn trốn chúng nó, quay xuống theo con đường nhỏ, mà trở lại. Mình thì sẽ đi con đường khác nhưng cũng sẽ cắt đuôi chúng như vậy.

[←74]

Thế là cô thì ra về với một nhóm học sinh, còn cậu thì đi với một nhóm khác. Ít phút sau hai bên gặp nhau ở cuối con đường nhỏ và khi họ tới trường thì hoàn toàn chỉ có họ thôi. Thế là họ ngồi xuống bên nhau với một tấm bảng trước mặt. Tom đưa bút chì cho Becky và tay mình cầm lấy tay cô bé, hướng dẫn cho cô, và bằng cách đó tạo ra một ngôi nhà kỳ lạ nữa. Khi lòng ham thích nghệ thuật bắt đầu giảm sút, hai bên quay ra nói chuyện. Tom đang bơi trong hạnh phúc. Chú nói:

- Bạn có thích chuột không?

- Không! Mình ghét chúng lắm!

- Đúng, mình cũng thế, đối với chuột sống. Nhưng mình muốn nói chuột chết, để lấy sợi dây xoay quanh đầu kia.

- Không, mình chẳng thích chuột, chuột gì cũng vậy. Cái mình thích là kẹo cao su.

- Ồ, thì mình cũng thế thôi. Bây giờ mà được vài cái nhai thì hay quá nhỉ!

- Bạn thích hả? Mình có. Mình cho bạn nhai một lúc, nhưng phải đưa trở lại cho mình.

Thật là thú vị. Họ luân phiên nhai kẹo, và quá đỗi hài lòng, họ ấn chân vào ghế để cho giò đung đưa.

Tom nói:

- Bạn đã bao giờ đi xem xiếc chưa?

- Có, và bố mình có khi sẵn sàng cho mình đi xem lại, nếu mình ngoan.

- Mình thì đã đi xem xiếc ba, bốn lần rồi, khối lần. So với xiếc, lễ nhà thờ chẳng ra gì. Ở rạp xiếc trò vui nối tiếp nhau suốt buổi. Khi nào mình lớn mình sẽ là một chú hề trong gánh xiếc.

[←75]

- Thế hả? Thế thì thích nhỉ. Các chú hề đáng yêu thật, được bôi nhọ khắp người.

- Đúng thế. Và họ thu tiền như bọt nước, Ben Roger bảo là phần lớn được một đô la một ngày. Này Becky, bạn đã hứa lời với ai chưa?

- Thế là gì?

- Sao? Hứa lời kết hôn ý mà.

- Chưa.

- Đằng ấy có muốn không?

- Mình nghĩ có. Mình chả biết. Nó như thế nào?

- Như thế nào? Sao? Nó chả như thế nào cả. Đằng ấy chỉ cần nói với một cậu con trai là đằng ấy mãi mãi chỉ có cậu ta, không có ai khác, mãi mãi, mãi mãi, mãi mãi, rồi thì đằng ấy hôn, và thế là xong.

- Hôn? Bạn hôn để làm gì?

- Tại sao, điều đó, bạn biết đấy, là để - Ừm, họ luôn làm thế.

- Ai?

- Sao, ừ, tất cả mọi người, những người yêu nhau. Bạn có nhớ những gì tớ đã viết trên bảng?

- C-có.

- Nó là cái gì vậy?

- Tôi sẽ không nói với bạn.

- Tôi có nên nói lại cho bạn ko?

- C-có - nhưng không phải bây giờ.

- Không, bây giờ nói.

- Không phải bây giờ - là ngày-mai.

- Ôi, không, bây giờ. Làm ơn, Becky, tôi, tôi sẽ nói thầm, tôi sẽ thì thầm rất nhỏ.

[←76]

Becky do dự, Tom im lặng đồng ý, và đưa tay qua eo cô và thì thầm câu chuyện nhẹ nhàng chưa từng thấy, với miệng nó kề sát tai cô. Và sau đó nó thêm:

- Bây giờ bạn thì thầm với tôi - như tôi đã nói.

Cô chống cự một lúc, rồi nói:

- Bạn quay mặt đi để bạn không thể nhìn thấy, và sau đó tôi sẽ. Nhưng bạn không bao giờ nói với bất cứ ai, phải không Tom?

- Thật, tôi thực sự sẽ không nói đâu Becky.

Nó quay mặt đi. Cô rụt rè cúi người cho đến khi hơi thở của cô khuấy động những lọn tóc xoăn của nó và thì thầm, “Becky-yêu-bạn!”

Sau đó, cô bỏ chạy xung quanh bàn và ghế dài, Tom đuổi theo cô bé, và cuối cùng cô nấp ở một góc, với chiếc khăn nhỏ màu trắng trên mặt. Tom ôm cổ cô và cầu xin:

- Ngay bây giờ, Becky, tất cả mọi thứ đã làm xong trừ nụ hôn. Bạn đừng sợ điều đó, hay bất cứ điều gì. Làm ơn, Becky. Và Tom kéo mạnh chiếc khăn và đôi tay của cô.

Dần dần cô bỏ cuộc, và buông tay; Khuôn mặt của cô ửng đỏ với cuộc giằng co, xuất hiện và thua cuộc. Tom hôn lên đôi môi đỏ và nói:

- Giờ, tất cả đều xong, Becky. Và luôn luôn sau chuyện này, bạn biết đấy, bạn không bao giờ yêu ai ngoài tôi, và bạn sẽ không kết hôn với bất kỳ ai ngoài tôi, không bao giờ và mãi mãi. Phải không nào?

[←77]

- Không, tôi không bao giờ yêu ai ngoài bạn, Tom, và tôi sẽ không bao giờ kết hôn với ai ngoài bạn, và bạn cũng không bao giờ kết hôn với bất cứ ai ngoài tôi chứ.

- Tất nhiên, chắc chắn rồi. Và một phần của nó là khi chúng ta đến trường hoặc khi về nhà, bạn sẽ luôn đi bộ cùng tôi. Rồi trong các bữa tiệc sẽ không tìm bạn nhảy khác mà tôi chọn bạn, còn bạn sẽ chọn tôi, bởi vì đó là cách bạn làm khi bạn Đính hôn.

- Hay nhỉ. Mình chưa nghe nói đến chuyện đó bao giờ.

- Ồ, không có gì thích bằng! Mình với Amy Lawrence.

Becky mở to mắt, Tom biết là chú đã nói hớ, và chú ngừng bặt, lúng túng.

- Ồ, Tom. Thế là mình không phải là người đầu tiên đằng ấy hứa lời.

Cô bé bắt đầu khóc. Tom nói:

- Ồ, đừng khóc, Becky. Mình không để ý gì đến cô ta nữa đâu.

- Có, Tom, có. Bạn biết là bạn có để ý.

Tom cố quàng tay lên cổ cô bé, nhưng cô đẩy ra, rồi quay mặt vào tường và tiếp tục khóc. Tom thử một lần nữa, miệng thì thầm an ủi, dỗ dành nhưng một lần nữa lại bị chối từ. Thế là lòng tự trọng của chú bé không chịu được nữa, chú bỏ đi, bước ra ngoài. Chú đứng loanh quanh, không yên, khó chịu, thỉnh thoảng nhìn một lúc vào cái cửa lớn, hy vọng rằng cô bé hối hận trở lại tìm chú. Nhưng cô không làm thế. Thế là chú bắt đầu cảm thấy trầm trọng và sợ rằng mình sai. Thật là cả một cuộc đấu tranh gay go với bản thân để chịu đấu dịu một lần nữa, bây giờ chú lấy hết can đảm để bước vào.

[←78]

Cô bé vẫn đứng đấy, tít trong góc, thổn thức, mặt quay vào tường. Tim Tom đập mạnh. Chú đến gần cô và đứng một lát, không biết rõ phải làm thế nào. Rồi chú nói ấp úng:

- Becky, mình... mình chả để ý đến ai ngoài bạn đâu.

Không trả lời, chỉ thổn thức. Rồi giọng van nài:

- Becky, Becky, bạn không nói một lời nào sao?

Thổn thức hơn nữa.

Tom đem cái vật quý nhất của mình ra, một cái núm bằng đồng thau lấy ở trên một cái vỉ lò, và đưa nó quanh người cô bé cốt để cho cô thấy, rồi nói:

- Này Becky, bạn có lấy cái này không?

Cô ném cái núm rơi mạnh xuống nền nhà. Thế là Tom cũng bước ra khỏi nhà, leo hết đồi này qua đồi khác, và đi thật xa, để hôm đó không trở lại trường nữa. Ngay sau đó, Becky bắt đầu e ngại. Cô chạy ra cửa, không thấy bóng chú. Cô lao ra sân chơi, chú không còn ở đấy. Lúc đó cô gọi:

- Tom! Trở lại, Tom ơi!

Cô có ý lắng nghe, nhưng không có tiếng trả lời. Cô chẳng có bạn bè nào cả ngoài sự vắng vẻ và cô đơn. Thế là cô lại ngồi khóc và tự trách mắng mình. Đúng lúc ấy, học sinh bắt đầu tập trung trở lại, và cô phải giấu nỗi đau khổ của mình, và mang cây thánh giá của một buổi học chiều, dài, ảm đạm và đau buồn, chẳng có ai trong số những người bạn ấy đáng tin cậy, để cô san sẻ buồn đau.

[←79]

Chương 8

Tom luồn lách qua các con đường nhỏ, cho đến khi ra khỏi hẳn con đường học sinh đi về, bước đi của chú trở nên chậm rãi, buồn rầu. Chú vượt hai, ba lần qua một “nhánh” sông con, bởi vì một điều mê tín thịnh hành trong giới trẻ con nói rằng vượt qua nước thì đánh lạc hướng sự theo dõi. Nửa giờ sau, chú biến mất sau ngôi nhà lớn của bà Douglas trên đỉnh đồi Cardiff, và xa xa dưới thung lũng sau lưng đồi thấp thoáng bóng ngôi trường. Chú tiến vào một khu rừng rậm, cắt rừng, đi sâu vào, rồi ngồi xuống trên một đám rêu dưới một cây sồi tán xòe rộng. Chẳng có lấy một làn gió nhẹ. Cơn nóng ghê gớm của buổi trưa làm câm cả tiếng hót của các loài chim. Thiên nhiên đang trải qua một cơn hôn mê triền miên, thỉnh thoảng xa xa có tiếng lốc cốc của một con chim gõ kiến. Và tiếng gõ ấy dường như khiến cho sự im lặng mênh mông và cảm giác cô đơn càng thêm sâu thẳm. Tâm hồn chú bé đang ngấm u buồn, cảm xúc của chú rất phù hợp với cảnh vật chung quanh. Chú ngồi lâu, trầm tư, khuỷu tay chống lên đầu gối và bàn tay chống cằm. Đối với chú, hình như đời là một sự rối rắm, và chú đã ước ao được như Jimmy Hodges, mới được giải thoát gần đây. Chú nghĩ được nằm ngủ và mơ mãi mãi, mãi mãi với hơi gió thì thào trong lá cây và vuốt ve cỏ hoa trên nấm mộ, mãi mãi không còn phải lo lắng băn khoăn hay đau đớn về bất cứ điều gì, thì chắc là thật yên lành. Nếu chú có được một bản lí lịch trong sạch của trường học Chủ nhật cấp thì chú sẵn sàng đi và đoạn tuyệt với tất cả.

[←80]

Còn bây giờ đối với cô bé kia, thì chú đã là gì nào? Không gì cả. Chú muốn nói lên điều tốt đẹp nhất trên đời, và đã bị đối xử như một con chó, như một con chó thực sự. Có thể là khi đã quá muộn rồi. A! Giá chú có thể chết “tạm thời” nhỉ!

Nhưng quả tim đàn hồi của tuổi thơ không thể bị nén lâu trong một dạng co ép. Ngay lúc đó Tom bắt đầu trôi dạt trở lại một cách vô tình với những nhận thức về cuộc đời. Nếu bây giờ chú quay lưng lại, và bí mật biến đi thì sẽ ra sao nhỉ? Sẽ ra sao nếu chú bỏ đi, đi thật xa, đến những đất nước xa lạ ở bên kia đại đương và chẳng bao giờ trở lại nữa? Lúc đó thì cô ta sẽ cảm thấy như thế nào nhỉ? Ý nghĩ làm hề đến đây trở lại với chú, nhưng chỉ để làm cho chú càng thêm chán ghét. Bởi vì những chuyện phù phiếm, những trò đùa và những quần áo nịt lấm chấm là một điều xúc phạm, khi chúng đột ngột nhập vào một tâm hồn đang dâng cao để tiến vào một vương quốc lãng mạn uy nghiêm và mơ hồ. Không, chú sẽ phải là một người lính, sẽ trở về sau bao năm dài đằng đẵng, đầy chiến tích và tiếng tăm lừng lẫy. Không, hơn thế nữa, chú sẽ nhập theo những người da đỏ, đi săn trâu rừng, theo các đường mòn chinh chiến trong các dãy núi và trên các bình nguyên rộng lớn chưa mở lối đi của miền Tây xa xôi và tương lai sẽ trở về là một đại thủ lĩnh, với chùm lông dựng đứng, với màu sơn ghê tởm, nghênh ngang tiến vào trường học ngày Chủ nhật vào một buổi sáng mùa hạ buồn ngủ nào đó, với một tiếng thét đốc chiến khủng khiếp làm cho trong mắt của tất cả bạn bè của chú nổ tung vì thèm khát được như chú.

[←81]

Nhưng không, có một cái gì còn chói lọi hơn thế kia. Chú sẽ là một tướng cướp biển! Đúng rồi! Uy danh của chú sẽ vang khắp thế giới và sẽ làm cho thiên hạ rùng mình! Trên chiếc thuyền đua dài, thấp, thân sơn màu đen, chiếc “Linh hồn bão táp” của chú, có ngọn cờ rùng rợn phần phật bay đầu mũi, chú sẽ cưỡi lên biển cả sóng đồi một cách lẫm liệt biết bao! Và đến khi danh tiếng đã lên cao tột đỉnh bỗng nhiên chú hiện về giữa làng cũ, hiên ngang bước vào nhà thờ, da màu nâu sạm dãi dầu sương gió, mình mặc áo chẽn và quần cộc nhưng đen, đi giày ống to tướng, vai quàng khăn màu đỏ thắm, thắt lưng giắt đầy súng lục, hông đeo thanh đoản kiếm đã cùn vì bao phen chinh chiến, đầu đội chiếc mũ vành bẻ cong xuống dính thêm chùm lông rung rinh, lá cờ đen mở tung, nghe mà hãnh diện ngây ngất tiếng người ta thì thầm: “Tom Sawyer đấy!” kẻ phục thù áo đen vùng biển Tây Ban Nha.

Vâng, thế là ổn. Sự nghiệp của chú đã được xác định. Chú sẽ bỏ nhà đi vào con đường ấy. Chú sẽ bắt đầu ngay sáng mai. Bởi vậy bây giờ chú đã phải chuẩn bị sẵn sàng. Chú phải tập hợp của cải của chú lại. Chú đến chỗ một khúc gỗ mục rất gần đấy và bắt đầu đào ngay dưới khúc đầu gỗ với con dao Barlow của chú. Không lâu dao của chú va phải gỗ kêu tiếng rỗng. Chú luồn tay xuống và xúc động khấn câu thần chú sau đây:

- Cái gì chưa đến đây, thì đến! Cái gì đã có đây, thì ở đây!

[←82]

Rồi thì chú gạt đất đi và thấy lộ một miếng ván gỗ thông. Chú rút nó ra và lại lộ thêm một kho nhỏ hình dáng xinh đẹp mà nền và tường cũng đều bằng ván. Trong cái kho có một viên bi. Tom ngạc nhiên vô cùng! Chú gãi đầu khó hiểu và nói:

- Hừ, chẳng được cóc gì cả!

Xong chú bực tức quăng viên bi đi và đứng trầm ngâm suy nghĩ. Sự thể là ở đây, điều mê tín của chú đã thất bại, một sự mê tín mà từ trước tới nay chú và tất cả bạn bè của chú xem như không bao giờ sai. Nếu bạn chôn một viên bi, vừa chôn vừa đọc một câu thần chú cần thiết, rồi để yên nó hai tuần lễ, xong lại khui chỗ đó lên với câu thần chú đã dùng, thì bạn sẽ thấy tất cả các viên bi mà bạn đã mất từ trước tới nay trong thời gian ấy sẽ tập trung về đó tất cả, dù chúng có bị vứt cách xa đó đến đâu. Nhưng giờ đây thì điều đó đã thực sự thất bại, không chối cãi gì nữa. Toàn bộ cơ cấu mê tín của Tom bị lung lay đến tận gốc. Nhiều lần chú đã nghe nói đến sự hiệu nghiệm của điều mê tín ấy, chứ chưa nghe nói thất bại bao giờ. Chú không nghĩ ra rằng tự chú trước đây cũng đã thử nhiều lần nhưng sau đó chú chưa bao giờ tìm lại được chỗ cất giấu. Chú bối rối một lúc trước việc này rồi cuối cùng quyết đoán là có một tên phù thủy nào đó đã can thiệp vào và phá hỏng phép thiêng. Chú cho rằng chú có thể bằng lòng với điều đó. Thế là chú tìm quanh cho đến khi thấy một vạt cát nhỏ có một lỗ trũng hình phễu nhỏ ở giữa. Chú ngồi xuống, đặt mồm sát vào lỗ trũng rồi đọc:

- Bọ cánh cứng, bọ cánh cứng hãy nói cho ta biết điều ta muốn biết!

Cát bắt đầu chuyển động, và ngay lúc đó một con bọ cánh đen nhỏ xuất hiện một khoảnh khắc, rồi hoảng sợ chui xuống lại dưới cát.

[←83]

Nó chẳng nói: Thế là một tên phù thủy đã phá phép rồi. Ta biết mà!

Chú biết rõ rằng đấu tranh chống lại bọn phù thủy là vô ích cho nên chú ngán ngẩm bỏ cuộc. Nhưng chú chợt nghĩ ra là chú còn có thể tìm lại viên bi vừa mới vứt đi. Vì thế chú kiên nhẫn đi tìm. Nhưng chẳng thấy. Bây giờ chú trở lại cái kho và cẩn thận đặt mình vào đúng chỗ mình đã đứng khi ném viên bi đi; xong rồi chú lấy trong túi ra một hòn bi khác, và vừa ném đúng theo hướng ấy vừa nói:

- Anh em thì đi tìm nhau!

Chú theo dõi xem nó rơi ở đâu, và đến đấy tìm. Nhưng hòn bi có thể rơi quá gần hay quá xa; thế là chú thử hai lần nữa. Lần diễn tập cuối cùng thì thành công. Hai viên bi nằm cách nhau khoảng một bộ môn (hơn ba tấc).

Đúng vào lúc này, tiếng một cây kèn đồ chơi bằng sắt tây từ bìa rừng xanh yếu ớt vang tới. Tom vứt quần áo dài, chuyển một cái quai quần thành dây đai, lục lọi trong bụi cây sau gốc gỗ mục, tìm được một cây cung và một mũi tên sần sùi, một thanh kiếm gỗ và một chiếc kèn sắt tây, thoắt một cái nắm lấy cái đồ vật ấy và nhảy đi, chân không, trong chiếc áo sơ-mi phấp phới. Liền sau đó chú dừng lại dưới một cây đa lớn, thổi một hồi kèn đáp lại, rồi bắt đầu nhón chân, thận trọng nhìn quanh phía bên này, phía bên kia. Chú cẩn thận nói với toán đồng bọn tưởng tượng:

- Hỡi các chiến hữu vui tính của ta! Hãy nấp kín cho đến khi nghe tiếng tù và ta thổi.

Ngay lúc đó Joe Harper xuất hiện, ăn mặc cũng nhẹ nhàng và vũ trang cũng công phu như Tom. Tom thét:

[←84]

- Dừng lại! Ai đi vào rừng Sherwood đấy, mà không xin phép ta?

- Lãng tử làng Guisborne này chẳng cần phép của ai hết, ngươi là ai mà... mà...

- Dám ăn nói như vậy - Tom nhắc, bởi vì chúng nó nói “theo sách”, đọc thuộc lòng.

- Ngươi là ai mà dám ăn nói như vậy?

- Ta à? Ta là Robin Hood (một nhân vật nổi tiếng trong truyện dân gian Anh đã cầm đầu những thanh niên nông dân nổi dậy cướp của người giàu, chia cho người nghèo). Cái xác hèn hạ của ngươi rồi đây sẽ biết.

- Thế ngươi đúng là tên cướp nổi tiếng đấy ư? Được tranh với ngươi đường đi qua khu rừng vui vẻ này, thú biết bao! Hãy giữ thế!

Chúng rút gươm gỗ ra, ném những đồ đạc khác xuống đất, lấy điệu bộ đấu kiếm, chân chạm đất, rồi bắt đầu một trận chiến trang nghiêm, thận trọng, “hai lên và hai xuống”. Bây giờ Tom nói:

- Này, nếu cậu gục, thì làm y như thật nhé!

Và chúng nó làm “y như thật” đổ mồ hôi và thở hổn hển thực sự trong cuộc đọ kiếm này. Thỉnh thoảng Tom lại kêu lên:

- Ngã rồi! Ngã rồi! Sao cậu không ngã?

- Tớ không ngã! Sao cậu lại không ngã? Cậu bị cú đau nhất.

- Thế nào? Chẳng việc gì đâu. Tớ không thể ngã được. Sách không nói thế. Sách bảo: “Thế rồi bằng một cú lật trái, chàng giết chết tên lãng tử làng Guisborne khốn nạn”. Cậu phải quay một cái để cho tớ đâm vào lưng chứ!

[←85]

Chẳng tìm đâu ra các nhà chức trách quanh đây nên Joe phải quay lại, nhận lấy cú đâm và ngã xuống. Joe vừa lớp ngóp trở dậy, vừa nói:

- Bây giờ, đến lượt cậu, cậu phải để tớ giết. Thế mới công bằng chứ.

- Sao? Không, tớ không thể làm được. Sách không nói.

- Thôi, đó là một cách làm tồi, chỉ có thế.

- Này, Joe này! Cậu là thầy tu Tuck, hay là Much - anh con trai của ông chủ cối xay, thì cậu có thể quật tớ bằng một cây gậy hai thước, hoặc tớ là ông Quận trưởng Nottingham và cậu là Robin Hood trong một lúc, thì cậu giết mình.

Thỏa thuận như thế. Và các tình tiết đó được thể hiện luôn. Xong rồi, Tom trở lại thành Robin Hood và bị con mụ tu sĩ phản bội để cho vết thương không được săn sóc cẩn thận của chàng chảy máu đến kiệt sức. Cuối cùng, Joe đại diện cho cả toán cướp khóc than thương tiếc, buồn bã kéo chàng đi, trao lại cây cung vào đôi tay yếu ớt của chàng, và Tom nói: “Mũi tên này rơi xuống đâu, thì hãy chôn Robin Hood đáng thương ở đấy, dưới gốc cây của rừng xanh”. Thế rồi chàng bắn mũi tên, ngã ngửa ra và đáng lẽ đã chết rồi, nhưng chàng ngã phải một cây gai, và nhảy bật lên, quá nhanh nhẹn đối với một xác chết.

Hai chú bé mặc quần áo, giấu các thứ trang bị, rồi ra về, than thở rằng bây giờ không còn có những tướng cướp nữa, và tự hỏi nền văn minh hiện đại có thể tự coi là đã làm gì để bù đắp lại việc mất mát những con người như thế. Chúng nó bảo rằng chúng nó thích làm tướng cướp trong rừng Sherwood (Ý muốn nói những người hùng hiên ngang chống lại giai cấp thống trị và bọn nhà giàu.) một năm còn hơn làm Tổng thống Hoa Kỳ suốt đời.

[←86]

Chương 9

Đến chín giờ rưỡi đêm hôm đó, Tom và Sid được lệnh đi ngủ như thường lệ. Chúng đọc kinh xong, thì Sid ngủ ngay. Riêng Tom nằm thức, chờ đợi, sốt ruột, không yên. Khi nó tưởng là trời đã gần sáng, thì lại nghe đồng hồ điểm mười giờ. Thật là thất vọng. Nó cũng muốn trở dậy, cựa quậy, như thần kinh nó đòi hỏi, nhưng lại sợ sẽ đánh thức Sid. Bởi thế nó nằm yên, nhìn thẳng vào bóng tối. Mọi vật yên lặng một cách quái gở. Thỉnh thoảng nổi lên giữa không khí yên lặng những tiếng động nhỏ, khó lắm mới nhận ra được nó bắt đầu to dần. Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ bắt đầu thu hút sự chú ý. Những cái xà cũ kỹ bắt đầu kêu răng rắc, huyền bí. Các cầu thang cót két một cách yếu ớt. Tất nhiên là các vong hồn đang đi lang thang. Một tiếng ngáy đều đều, như bị nghẹt, từ phòng dì Polly vọng lại. Và bây giờ tiếng kêu chán ngấy của con dế, mà chẳng một sự tinh tế nào của con người có thể xác định được nơi xuất phát lại cũng bắt đầu. Tiếp nữa, tiếng cọt kẹt rùng rợn của một con mọt ở trong tường ngăn bằng gỗ trên đầu giường khiến cho Tom phải rùng mình. Thế có nghĩa là những ngày còn sống của một người nào đó đang được đếm. Và rồi tiếng hú xa xa của một con chó vang lên giữa trời đêm, và một tiếng hú yếu hơn vọng từ một nơi xa hơn đáp lại. Tom ở trong cảnh ngộ của người hấp hối. Cuối cùng nó yên lòng vì thời gian đã ngừng lại và bất diệt bắt đầu, nó bắt đầu ngủ gà ngủ gật ngoài ý muốn của mình. Đồng hồ điểm mười một tiếng mà nó chẳng hay biết gì. Lúc đó một tiếng mèo gào thật là buồn thảm đến hòa lẫn với những giấc mơ mới hình thành nửa vời của nó.

[←87]

Một tiếng thét: “Đồ quỷ, cút đi!” và tiếng vỡ loảng xoảng của một chiếc chai không đập vào phía sau cái chái gỗ của dì nó làm nó tỉnh dậy, ráo hoảnh (Lamtaxy: Khô cạn, không cảm xúc - từ điển TV), và chỉ một phút sau là nó đã mặc xong quần áo, phốc ra ngoài cửa sổ, rón rén bò dọc theo mái “chái”, bằng cả hai tay, hai chân. Vừa tiến lên, nó vừa “meo meo” một hai lần một cách thận trọng. Sau đó nó đứng lên trên mái và nhảy xuống đất. Huckleberry Finn đang đứng đợi với con mèo chết của nó. Hai chú bé chuyển đi và biến mất trong bóng tối. Cuối nửa giờ sau chúng đã lăn lội giữa đám cỏ cao của nghĩa địa.

Đó là một nghĩa địa phương Tây cũ kỹ, ở trên một ngọn đồi cách xa làng một dặm rưỡi; vây quanh nghĩa địa là một hàng rào gỗ ọp ẹp, có chỗ thì nghiêng vào trong, phần lớn còn lại là đổ ra ngoài, chẳng đâu đứng thẳng cả. Cỏ lành và cỏ dại mọc rậm khắp bãi tha ma. Tất cả các ngôi mộ cũ đều chìm dưới cỏ, trên khu đất không thấy được tấm bia. Những tấm ván tròn đầu, mọt ăn lảo đảo trên các nấm mồ, như tìm nơi tựa mà chẳng tựa vào đâu được. Câu “Nhớ tiếc hương hồn” của ông bà, cố, anh, chị nào đó chắc đã được kẻ sơn lên đấy một lần, nhưng nay không còn đọc được trên phần lớn các tấm ván nữa, dù có ánh sáng.

Một ngọn gió yếu ớt rên rỉ trong vòm cây và Tom sợ đó là vong hồn người chết đang than vãn vì bị quấy rầy. Hai chú bé ít nói và nói bé hơn hơi thở của mình, bởi vì thế giới, địa điểm và không khí yên lặng trang nghiêm tràn ngập đè nặng lên tâm hồn các chú. Các chú thấy được nấm mồ cao mới mà các chú muốn tìm, và nép mình sau ba cây du lớn mọc thành lùm cách ngôi mộ vài bộ.

[←88]

Rồi các chú im lặng đợi trong một thời gian mà các chú cho là lâu lắm. Tiếng kêu xa xa của một con cú là tất cả âm thanh làm lay động không khí tĩnh mịch. Ý nghĩ của Tom làm cho chú cảm thấy ngày càng ngột ngạt. Chú buộc phải nói một câu gì. Vì vậy chú thì thầm:

- Huck, mày có cho là người chết thích để mình đến đây không?

Huck cũng thầm đáp:

- Điều ấy tao mong là có. Quang cảnh uy nghiêm khủng khiếp, phải không?

- Tao cuộc là đúng thế.

Một đợt im lặng dài, trong lúc đó các chú bé mỗi người thầm đào sâu vấn đề. Xong Tom nói nhỏ:

- Này Huck, mày có nghĩ là Hoss William nghe thấy chúng ta nói chuyện không?

- Tất nhiên là có, ít nhất là vong hồn của ông ta nghe thấy.

Tom, sau một phút im lặng:

- Tao mong là vừa rồi tao đã nói “ông” William. Nhưng tao có muốn xúc phạm đến ông ta bao giờ đâu. Ai cũng gọi ông là Hoss.

- Một cái xác không thể quá tỉ mỉ xem người ta gọi con người chết của nó như thế nào, Tom ạ.

Lời đáp đó là một thứ giảm xóc, và cuộc đối thoại lại im bặt. Giờ thi Tom nắm lấy cánh tay bạn và nói:

- Suỵt!

- Cái gì thế, Tom? Và cả hai níu lấy nhau, tim đập thình thình.

- Suỵt! Đấy, lại có tiếng. Mày có nghe thấy không?

- Tao...

[←89]

- Đấy! Giờ thì mày nghe thấy rồi chứ?

- Trời, Tom, họ đến! Họ đến thực. Ta làm gì đây?

- Tao biết mà! Mày có nghĩ là họ sẽ thấy mình không?

- Ô, Tom, họ như mèo, trong đêm tối cũng thấy. Ước gì tao đừng đến đây.

- Ô, đừng sợ. Tao không nghĩ là họ sẽ làm gì chúng mình đâu. Chúng mình chẳng làm gì có hại cả. Nếu mình giữ hoàn toàn im lặng, thì có thể họ chẳng để ý đến mình.

- Tao sẽ cố gắng, Tom ạ, nhưng trời! Tao run quá.

- Lắng nghe kìa.

Hai chú bé chụm đầu lại với nhau và hầu như nín thở. Từ cuối nghĩa địa đằng xa, âm thanh lu mờ của nhiều giọng nói trôi dạt lại. Tom thì thào:

- Này, nhìn xem kìa! Cái gì thế?

- Lửa ma trơi. Ô, Tom, khiếp quá.

Xuyên qua bóng tối, vài hình dáng mờ mờ tiến đến gần, đu đưa một chiếc đèn xách kiểu đã cũ. Cây đèn như rải những mảnh dát ánh sáng lên mặt đất. Ngay lúc đó Huck rùng mình nói khẽ:

- Quỷ, chắc rồi. Ba con! Trời ơi, Tom, chết mất thôi! Mày biết cầu kinh không?

- Tao sẽ cố, nhưng mày đừng sợ. Họ chẳng hại mình đâu. Bây giờ tao đặt mình xuống, như để ngủ, tao...

- Suỵt!

- Cái gì thế, Huck?

- Họ là người! ít nhất, một trong số họ. Một tiếng là giọng của lão Muff Potter.

- Không thể thế được.

[←90]

- Tao cuộc là mình biết mà. Đừng nhúc nhích động đậy. Lão ta không còn tỉnh để nhận ra chúng ta đâu. Say, như thường lệ, hình như thế. Ồ, đồ giẻ rách, khốn nạn!

- Được, ta cứ im lặng. Bây giờ họ bị vướng rồi. Không tìm ra được. Họ lại đến đây. Giờ thì họ ra chừng nóng ruột lắm. Lại nguội lại rồi. Lại nóng trở lại. Thật nóng! Hình như lần này họ nhắm đúng. Này, Huck, tao biết một giọng nói khác nữa, giọng của Injun Joe.

- Đúng cái thằng người lai giết người! Thế mà cứ tưởng chúng là ma quỷ. Mắt lèm nhèm thật. Chúng có họ hàng gì mà đến đây nhỉ?

Bây giờ thì tiếng thì thầm im bặt, bởi vì ba người kia đã đến nơi ngôi mộ và đứng cách chỗ các chú bé nấp chỉ vài bước.

- Đây rồi. Giọng của người thứ ba cất lên. Anh ta đưa cây đèn lên cao chiếu rõ mặt ông bác sĩ trẻ Robinson.

Potter và Injun Joe mang một cái cáng, trên cáng có dây thừng và hai cái xẻng. Họ bỏ đồ họ mang xuống và bắt đầu đào ngôi mộ. Tay bác sĩ đặt cây đèn lên trên đầu ngôi mộ và đến ngồi tựa lưng vào một cây du. Anh ta gần các chú bé đến nỗi các chú có thể sờ được anh. Anh ta nói, giọng thầm thì:

- Nhanh lên, các anh! Trăng có thể rõ bất cứ lúc nào.

[←91]

Họ làu bàu một tiếng trả lời rồi tiếp tục đào. Trong một lúc, không có một tiếng gì khác ngoài tiếng lạo xạo của đất và sỏi đổ từ xẻng xuống. Thật là đơn điệu. Cuối cùng một lưỡi thuổng chạm vào cái quan tài phát một tiếng kêu đục đục của gỗ, và chỉ một, hai phút sau họ đã nhấc chiếc quan tài lên trên mặt đất. Trăng luồn từ trong mây ra và chiếu lên khuôn mặt vàng bệch. Cái cáng đã sẵn sàng. Thây ma được đặt lên trên phủ một cái chăn, và buộc lại bằng một sợi dây thừng. Potter rút ra một con dao bật lưỡi to, cắt đầu dây đong đưa rồi nói:

- Bác sĩ, công việc hóc búa thế là xong rồi. Bây giờ anh phải thêm năm đô la nữa, không thì cái thây ma lại nằm đấy.

- Nói đúng! Injun Joe phụ họa vào.

Tay bác sĩ nói:

- Xem kìa, thế là thế nào? Các anh bắt tôi phải trả tiền trước, tôi trả rồi.

- Vâng, và anh đã làm nhiều hơn thế nữa kia. - Injun Joe vừa nói vừa tiến đến gần tay bác sĩ lúc ấy đã đứng dậy. Năm năm trước, một đêm anh đã tống tôi ra khỏi cái nhà bếp của bố anh khi tôi đến xin chút gì ăn, anh bảo tôi là ở đây cũng chẳng làm cóc gì được. Khi tôi thề là dù có đến trăm tuổi tôi cũng xin theo gia đình anh, thì bố anh tống giam tôi như một kẻ cầu bất cầu bơ. Anh tưởng tôi quên rồi hả? Bây giờ tôi đã gặp anh, anh phải thanh toán, biết chưa?

Lúc này, hắn ta giơ nắm tay lên mặt bác sĩ, hăm dọa người này. Viên bác sĩ bỗng nhiên giơ tay và đấm tên côn đồ lăn xuống đất. Potter thả con dao la lên:

[←92]

- A! Mày đánh bạn tao hả?

Ngay sau đó, hắn túm lấy viên bác sĩ và hai người dốc hết sức ra đánh nhau, gót chân giẫm nát cỏ và giậm thủng đất, Injun Joe nhảy chồm dậy, mắt rực lửa căm thù, chộp lấy con dao của Potter, và bắt đầu bò, cúi sà xuống như con mèo, quanh hai đấu thủ tìm cơ hội. Bỗng nhiên viên bác sĩ vụt thoát ra, chụp lấy tấm bảng mộ chí nặng của ông William và đập Potter ngã xuống đất. Cùng lúc ấy tên người lai tìm được cơ hội của hắn, đâm con dao vào ngực của anh chàng bác sĩ trẻ tuổi cho đến tận cán. Anh thanh niên lảo đảo, ngã xuống một phần lên người Potter, mình đầm đìa máu. Cùng lúc đó mây kéo đến che mờ cái cảnh tượng khủng khiếp và hai chú bé sợ hãi bỏ chạy ra xa trong đêm tối.

Bây giờ, khi trăng ló ra lại, thì Injun Joe đang đứng nhìn hai cái xác. Viên bác sĩ lẩm bẩm ú ớ trong miệng, thở hắt ra một cái dài rồi nằm im. Injun Joe nói khẽ:

- Nợ thế là trả xong, mẹ kiếp.

Xong, hắn lấy cắp đồ đạc trên cái xác chết, rồi đặt con dao tai hại vào trong bàn tay phải của Potter đang mở, và ngồi lên trên chiếc quan tài đã được tháo mở. Ba, bốn, năm phút trôi qua, cuối cùng Potter bắt đầu cựa quậy và rên. Tay hắn khép lại trên con dao, hắn giơ cao lên, nhìn thấy nó và để nó rơi xuống, rùng mình. Rồi hắn ngồi dậy, đẩy cái xác ra khỏi người mình, nhìn nó, rồi nhìn chung quanh, bối rối. Mắt hắn gặp mắt Joe. Hắn nói:

- Trời, thế này là thế nào Joe?

Joe nói, không cử động:

- Thật là chuyện bẩn thỉu. Mày làm thế để làm gì?

- Tao à! Tao chẳng làm bao giờ.

[←93]

- Xem kìa! Lối nói đó không rửa sạch được đâu.

Potter run lên và xanh như tàu lá:

- Tao tưởng là tao không say mà! Đêm nay tao chẳng có việc gì phải say cả. Nhưng dù sao thì cái say vẫn cứ ở trong đầu tao. Còn tệ hơn khi ta mới đến đây. Tao lẫn lộn cả. Chả còn nhớ được gì sất. Khó khăn lắm. Này, Joe, bạn nối khố với nhau, thật nhé, bảo cho tao biết tao có làm gì không? Joe, tao chả bao giờ nghĩ đến, thề trên cổ và danh dự của tao, tao chẳng bao giờ nghĩ đến, Joe ạ. Joe, kể cho tao hay sự thể như thế nào. Ôi, thật là khủng khiếp. Mà nó còn trẻ và mơn mởn thế.

- Sao? Hai đứa bay ẩu đả với nhau, và nó cho mày trước một tấm ván bia vào đầu khiến mày ngã nằm sõng soài. Sau đó mày trở dậy, lảo đảo loạng choạng mày chộp lấy con dao và ấn vào nó, đúng lúc nó đấm cho mày một cú trời giáng khác khiến mày nằm quay lơ, trơ như một khúc gỗ cho đến bây giờ.

- Ôi! Tao chả biết là tao đã làm gì nữa. Nếu tao có làm gì, thì mong cho tao chết luôn ở giờ phút này. Tất cả đều do rượu Whisky, và do cả sự kích động nữa, tao nghĩ thế. Trong đời tao, trước đây tao chưa bao giờ dùng vũ khí, Joe ạ. Tao có đánh nhau, nhưng không bao giờ dùng vũ khí, mọi người đều bảo thế. Joe, đừng nói với ai nhé! Hãy hứa là mày không nói đi, Joe. Thế mới là bạn tốt. Tao luôn luôn thương mày Joe ạ, và còn đứng lên vì mày nữa kia. Mày có nhớ không? Và con người khốn khổ gieo mình trên hai đầu gối trước tên giết người phớt lạnh, hai tay chắp lại, cầu khẩn.

[←94]

- Không, mày bao giờ cũng tốt và thẳng thắn với tao, Muff Potter ạ, tao sẽ không sai lời hứa với mày đâu. Đấy, đủ nhé, rõ ràng như lời nói của một con người chân thật nhé.

- Ô, Joe. Mày là một vị thánh thần. Tao còn sống ngày nào, tao cầu phúc cho mày đến ngày ấy.

Và Potter bắt đầu khóc.

- Thôi, bây giờ thế đủ rồi. Không còn thì giờ đâu để thút thít nữa. Tếch ngay đi theo con đường kia kìa, còn tao theo con đường này. Đi đi, nào, và không để lại bất cứ một dấu vết gì sau lưng.

Potter bắt đầu đi nước kiệu rồi nhanh chóng tăng lên thành nước phi. Tên người lai đứng nhìn theo. Hắn lẩm bẩm:

- Hắn choáng váng đến thế vì cuộc đánh nhau và túy lụy vì chất rượu rum, thì hẳn chẳng còn nghĩ gì đến con dao nữa. Khi đã đi quá xa, thì hắn sẽ sợ không dám trở lại một mình ở một nơi như thế này nữa. Đồ gan sứa!

Hai, ba phút sau, người bị giết, cái xác người chết phủ chăn, chiếc quan tài không nắp và ngôi mộ đào tung không còn ai giám sát cả ngoài ánh trăng.

Quang cảnh cũng trở lại hoàn toàn yên tĩnh.

[←95]

Chương 10

Hai đứa bé lao đi mãi, lao về phía làng mình, khiếp đảm, chẳng nói một lời. Chốc chốc chúng lại nhìn phía sau một cách hoảng hốt, như sợ có kẻ đuổi theo. Mỗi gốc cây hiện lên giữa đường đi tưởng như là một con người, một kẻ thù, khiến chúng phải nín thở. Khi chúng chạy qua mấy ngôi nhà hẻo lánh nằm ở rìa làng, thì tiếng chó sủa dường như chắp thêm cánh cho đôi chân của chúng. Tom vừa nói vừa thở, thành những hơi ngắn, nhỏ:

- Ước gì đến được cái xưởng thuộc da cũ kỹ trước khi kiệt sức! Tao không còn đứng được nữa.

Đáp lại chỉ có tiếng thở hổn hển của Huck. Rồi hai chú bé nhắm thẳng đích hy vọng của mình, cố hết sức đạt tới cho kỳ được. Chúng chạy song song nhau và cuối cùng nhào qua cánh cửa mở, ngã vào trong bóng tối che chở ở phía sau. Một lúc sau mạch đập chậm bớt và Tom nói nhỏ:

- Huck này, theo mày thì rồi sẽ ra sao?

- Nếu bác sĩ Robinson chết, thì tao nghĩ sẽ có treo cổ.

- Đằng nào rồi cũng thế à?

- Chứ sao! Tao biết mà.

Tom suy nghĩ một lát rồi nói:

- Ai sẽ tố cáo? Chúng ta à?

- Mày nói gì thế? Giả dụ có chuyện gì đó xảy ra và Injun Joe không bị treo cổ, thì sao? Hắn sẽ giết chúng mình, một ngày nào đó, chắc chắn trăm phần trăm như đang nằm đây bây giờ đây này.

- Đúng, tao cũng nghĩ vậy, Huck ạ.

- Nếu có kẻ tố cáo, thì hãy để cho Muff Potter làm việc đó. Hắn cũng khá ngốc. Thường là hắn say be say bét.

[←96]

Tom chẳng nói gì, ngẫm nghĩ. Rồi nó nói nhỏ:

- Nhưng Muff Potter chẳng biết rõ câu chuyện. Hắn nói thế nào được?

- Vì sao mà nó không biết?

- Bởi vì khi Injun Joe hành động, thì hắn đã bị cái đòn trời giáng kia rồi. Mày có cho là hắn còn thấy gì nữa không? Mày có cho là hắn biết gì không?

- Trò bài tây, đúng thế, Tom ạ.

- Mà này, thử xem nào. Có thể với đòn đó hắn chết mất.

- Không, Tom, chẳng phải thế đâu. Rượu nồng nặc cả người hắn mà. Tao thấy rõ. Vả lại bao giờ hắn chả thế. Đúng, khi ông bố tao say, thì mày có buộc cả một ngôi nhà thờ vào đầu ông ta cũng chẳng tác động gì được đến ông. Chính bố tao nói vậy đấy. Tất nhiên là với Muff Potter cũng thế thôi. Nhưng nếu người ta thật tỉnh, thì tao cho là một cú đập vào đầu như thế có thể khiến hắn đi đời. Tao biết mà.

Sau một phút im lặng suy nghĩ, Tom nói:

- Huck, mày chắc là mày câm mồm được chứ?

- Tom, chúng ta phải câm mồm. Mày biết đấy. Cái con quỷ da đỏ ấy sẽ chẳng làm gì khác hơn là thả trôi sông chúng ta như hai con mèo con, nếu chúng ta đi bép xép về chuyện này, và nếu hắn không bị người ta treo cổ. Bây giờ, xem đây này, Tom, chúng ta hãy thề với nhau, đó là điều chúng ta phải làm, thề rằng chúng ta câm mồm.

- Đồng ý, thế là hay nhất. Hãy nắm tay nhau và thề rằng chúng ta...

[←97]

- Ồ, không, với chuyện này không làm thế được. Thế là chỉ hợp với những việc vặt vãnh nhỏ thông thường, đặc biệt là với lũ con gái, bởi vì đằng nào rồi chúng nó cũng sai lời hứa. Chỉ vì giận dỗi một tí là chúng nó xì ra ngay. Còn đây là chuyện khác, về một việc lớn như thế này thì phải viết. Lại đẫm máu nữa chứ.

Cả con người của Tom tán thành ý đó. Trời vừa tối, vừa sâu thẳm, vừa rùng rợn. Thời điểm, hoàn cảnh, môi trường xung quanh đều phù hợp. Chú nhặt một tấm ván gỗ thông sạch nằm lộ giữa ánh trăng lên, rút trong túi ra một cục “son” nhọn, nhỏ, đưa ra giữa ánh trăng, rồi khó nhọc viết lên những dòng chữ này, và nới bớt tay trên những nét lên: “Huck Finn và Tom Sawyer thề câm mồm về việc này và thề sẽ ngã lăn ra chết tươi trên đường đi, nếu nói ra hay ba hoa vớ vẩn”.

Lòng Huck tràn đầy thán phục trước chữ viết dễ dàng và lời lẽ trang trọng của Tom. Lập tức nó rút một cây đinh từ trong ve áo của nó ra và sắp chích máu mình thì Tom bảo:

- Khoan! Đừng làm thế. Đinh ghim bằng đồng. Có thể có gỉ đồng đấy.

- Gỉ đồng thì thế nào?

- Là thuốc độc. Thế đấy. Cậu nuốt đi một ít thì thấy ngay thôi mà.

[←98]

Thế là Tom tháo chỉ, rút một cây kim của nó ra và chú bé chích vào lòng ngón tay cái của mình, nặn ra một giọt máu. Sau khi nặn nhiều lần, Tom mới bắt đầu ký những chữ đầu của tên mình, dùng đầu ngón tay út làm bút viết. Xong rồi nó bày cho Huck cách kẻ chữ H và F, và lời thề thế là hoàn chỉnh, chúng nó chôn tấm ván sát vào tường và với một số nghi lễ và vài câu niệm chú buồn tẻ, rồi thế là cái xiềng dùng để buộc chặt lưỡi chúng lại đã được khóa kỹ, chìa khóa vứt đi.

Một bóng người lúc đó len lén bò ngang qua một cái lò vỡ ở đầu bên kia của ngôi nhà đổ, nhưng chúng không biết. Huck thì thầm:

- Tom, làm thế đã khiến ta chẳng bao giờ nói chưa?

- Tất nhiên. Phải im hơi chẳng cần phân biệt trường hợp như thế nào. Không thì ngã lăn chết tươi, mày không nhớ à?

- Đúng. Tao cũng nghĩ thế.

Chúng tiếp tục thì thầm một lúc ngắn nữa. Sau đó một con chó cất lên một tiếng tru dài, thê thảm ngay ở bên ngoài, cách chừng mười bộ. Hai đứa bé liền túm lấy nhau, sợ chết khiếp, Huck há hốc mồm:

- Nó muốn bắt đứa nào trong chúng mình?

- Chẳng biết. Hé nhìn qua lỗ nứt, nhanh lên!

- Không, mày thôi, Tom ạ!

- Không được. Huck, tao không làm được.

- Làm đi, Tom. Lại tru nữa kìa!

[←99]

Tom nói nhỏ:

- Ôi, trời đất, cám ơn! Tao nhận ra tiếng nó rồi. Con chó của ông Harbison đấy.

- Ô, tốt quá. Tom, tao nói cho nghe này. Tao sợ muốn chết. Tao cuộc đó là một con chó ma.

Con chó lại tru. Tim hai chú bé lại rung một lần nữa, Huck lại thì thào:

- Ôi, khổ cho tôi! Chẳng phải con chó của Harbison, phải không Tom?

Tom cũng sợ run lên, nhượng bộ và đặt mắt vào lỗ nứt. Tiếng thì thầm của nó khó nghe thấy được khi nó nói:

- Ừ, Huck ạ, một con chó ma!

- Nhanh, Tom, nhanh lên! Nó muốn bắt ai?

- Huck, nó phải bắt cả hai. Ta đi với nhau là đúng.

- Ồ, Tom. Tao chắc chúng mình toi mạng rồi. Tao nghĩ là lên đấy chẳng còn có lỗi lầm gì nữa. Trước đây tao xấu quá.

- Bố mẹ dạy rồi, lỗi là tại bỏ học đi chơi rong và làm những điều mà người ta bảo đừng làm. Tao cũng có thể tốt, như Sid, nếu tao cố. Nhưng không, tao không cố, tất nhiên là thế. Nhưng nếu lần này mà thoát khỏi, thì tao thề là sẽ đóng khung mình trong “trường học ngày Chủ nhật”.

Và Tom bắt đầu khụt khịt một chút.

- Mày mà xấu à?

Và Huck cũng bắt đầu sụt sịt.

- Tom Sawyer! Nhìn gà hóa cáo rồi, cậu là một cái bánh pa-tê, so với thân phận tớ. Ôi, trời, trời, tớ chỉ mong sao được nửa cái may của cậu.

[←100]

Tom an ủi, rồi thì thầm:

- Này, Huck nhìn này! Nó quay lưng lại chỗ mình, đây này!

Huck nhìn, vui sướng trong lòng:

- Đúng rồi, nó có lưng, thế à! Trước đây nó có quay thế không?

- Có, nó có quay. Nhưng tao như một thằng ngốc, tao không nghĩ ra. Ô, đúng là chó rồi, biết không. Bây giờ, nó muốn bắt ai nào?

Tiếng tru ngừng hẳn. Tom vểnh tai nghe. Chú thầm thì:

- Suỵt! Cái gì thế?

- Tiếng giống... giống tiếng lợn ủn ỉn. Không, tiếng một người nào ngáy ấy, Tom ạ.

- Đúng rồi! Ở phía nào vậy, Huck?

- Tao nghĩ là ở phía dưới và phía cuối, bên kia. Nghe đúng như vậy. Bố tao trước đây đôi khi hay ngủ ở đây cạnh mấy con lợn. Nhưng luật pháp hãy tha thứ cho, khi ông ta ngáy là ông ta vừa móc túi xong. Mà thôi, tao tưởng là ông ta sẽ không bao giờ còn trở lại cái thành phố này nữa rồi.

Óc phiêu lưu lại trỗi dậy trong tâm hồn các chú bé một lần nữa.

- Huck, tao đi trước, mày có dám theo không?

- Tao chẳng thích lắm, Tom ạ. Giả dụ đó là Injun Joe?

[←101]

Tom nao núng. Nhưng rồi sự cám dỗ lại đẩy lên mạnh mẽ một lần nữa và hai chú bé đồng ý thử, với sự thỏa thuận là nếu tiếng ngáy ngừng, thì vắt chân lên cổ chạy. Thế là họ nhón chân rón rén đi xuống, người trước kẻ sau. Khi đến cách người ngáy khoảng năm bước, thì Tom dậm lên một que củi và cây que gãy, phát ra một tiếng rắc đanh giòn. Người kia rên rỉ, vặn mình một tí, và mặt anh ta lọt vào giữa ánh trăng. Thì ra là Muff Potter. Tim các chú ngừng đập, và hy vọng của các chú cũng thế, khi anh chàng kia cử động, nhưng sự sợ hãi bây giờ đã qua rồi. Các chú nhón chân đi ra, qua lớp ván che mưa gãy rồi dừng lại cách đó một quãng nhỏ để trao đổi mấy lời chia tay. Cái tiếng chó tru dài, thê thảm lại vang lên giữa trời đêm lần nữa! Các chú quay lại và thấy con chó kỳ quái đứng cách chỗ Potter nằm vài bộ, mặt quay về phía Potter, mũi hếch lên trời. Hai chú kêu lên, cùng một hơi.

- Ô, thánh thần! Đúng anh ta rồi!

- Tom này, người ta bảo là có một con chó ma đến tru quanh nhà Johnny Miller vào khoảng nửa đêm, cách đây không quá hai tuần, rồi cũng đúng chiều hôm đó, một con chim lạ đến đậu và hót trên thành cầu thang. Thế mà chả thấy ai chết cả.

- Thôi, tao biết chuyện đó. Tưởng là không hả? Thế Gracie Miller chẳng ngã vào bếp lửa và bị bỏng nặng đúng vào ngày thứ bảy vừa rồi là gì?

- Đúng, nhưng con bé không chết. Hơn thế nữa, ngày càng đỡ hơn.

[←102]

- Được rồi, đợi mà xem. Con bé là một kẻ sắp xuống lỗ, chắc chắn trăm phần trăm, cũng đúng như Muff Potter là một kẻ sắp xuống lỗ vậy. Bọn da đen nói thế. Và chúng nó biết tất cả về những chuyện loại như thế, Huck ạ.

Xong rồi chúng chia tay, vừa đi vừa trầm ngâm suy nghĩ. Khi Tom leo qua cửa sổ buồng ngủ bò vào giường, thì hầu như đêm đã qua. Chú cởi áo quần hết sức cẩn thận nhẹ nhàng, rồi ngủ thiếp đi, mừng rằng chẳng ai biết đến cuộc trốn đi chơi của mình cả. Chú không ngờ rằng cái thằng Sid vẫn ngáy nhè nhẹ kia đang thức và nó thức như thế đã một giờ rồi.

Khi Tom tỉnh dậy, thì Sid đã mặc xong quần áo ra đi. Trong ánh sáng có màu sắc của sự chậm trễ và trong không khí cũng có mùi vị trễ nải. Nó giật nảy mình. Vì sao nó không bị gọi, và bị tra tấn cho đến khi tỉnh hẳn như mọi lần? Đầu óc nó tràn đầy linh tính. Năm phút sau nó đã mặc xong quần áo, xuống cầu thang với cảm giác phiền lo và buồn ngủ. Cả gia đình đang còn ngồi ở bàn, nhưng đã ăn sáng xong. Chẳng có một lời trách mắng nào, nhưng lại có những cặp mắt quay ngoảnh đi. Có một không khí im lặng và trang nghiêm làm cho kẻ có tội lạnh cả tim. Nó ngồi xuống, cố làm ra vẻ tươi vui, nhưng thật là một công việc cực kỳ vất vả. Chẳng ai nở một nụ cười, chẳng có lấy một câu trả lời. Bản thân nó cũng trôi vào im lặng và để cho lòng mình lặn xuống những vùng sâu thẳm.

Sau bữa ăn sáng, dì gọi riêng nó ra và Tom hầu như rạng rỡ lên, với hy vọng sẽ được ăn đòn. Nhưng chẳng phải thế.

[←103]

Dì khóc với nó và hỏi nó sao nó có thể bỏ đi để làm vỡ quả tim già của dì như vậy. Cuối cùng dì bảo nó là cứ tiếp tục đi, cứ tự hủy hoại nó đi để đưa mái tóc sương của dì xuống mồ với niềm đau khổ, bởi vì dì thấy chẳng ích lợi gì mà thử một cách nào khác nữa. Thật là đau hơn cả một nghìn roi, và quả tim của nó đau hơn thân thể của nó. Nó khóc, nó cầu xin tha thứ, nó hứa sẽ sửa chữa, và sửa chữa mãi. Thế rồi nó được cho đi, nhưng cảm thấy rằng mình chỉ mới tranh thủ được một sự tha thứ không hoàn toàn và chỉ mới gây được một sự tin cậy yếu ớt.

Nó ra đi, vẻ mặt quá khổ não nên không còn lòng dạ nào thù hằn thằng Sid. Vì thế việc thằng Sid nhanh chóng rút lui qua cổng sau là không cần thiết. Nó rầu rĩ đi đến trường, u sầu buồn bã, tới nhận trận đòn cùng với Joe Harper vì tội trốn học đi chơi rong, với dáng điệu của một kẻ đang bằng lòng với những đau khổ nặng nề hơn, nên hoàn toàn vô cảm với những trận đòn vặt vãnh. Xong rồi nó giấu mình vào chỗ ngồi của nó, đặt khuỷu tay lên bàn và chống hàm rồi đăm đăm nhìn lên tường với cái nhìn đau khổ tột cùng của tượng đá. Khuỷu tay của nó đè lên một vật gì cưng cứng. Sau một lúc lâu nó chậm rãi và buồn bã thay đổi tư thế, và nhặt vật kia lên với một tiếng thở dài. Vật đó gói trong một mảnh giấy. Nó mở ra. Tiếp theo là một tiếng thở dài to tướng, dài, kéo mãi. Và tim nó vỡ hẳn. Vật đó là cái nút vỉ lò bằng đồng thau của nó!

[←104]

Chương 11

Gần đến trưa, thì cả làng bỗng nhiên như bị điện giật, vì cái tin rùng rợn. Chả cần đến điện báo (lúc đó chưa được mơ tưởng đến). Câu chuyện bay từ người này sang người khác, từ nhóm này sang nhóm khác; từ nhà này sang nhà khác với tốc độ kém điện báo một ít. Tất nhiên là thầy giáo cho nghỉ buổi học chiều hôm đó. Thành phố sẽ có những ý nghĩ kỳ lạ về thầy nếu thầy không làm như thế.

Một con dao đẫm máu đã được tìm thấy cạnh người bị chết, và một người nào đó đã nhận ra rằng con dao đó là của Muff Potter. Thế là câu chuyện truyền đi. Người ta còn nói rằng; một người làng về muộn đã bắt gặp Potter tắm rửa ở con sông “nhánh” vào khoảng một, hai giờ sáng; và ngay lúc đó Potter đã bỏ trốn đi. Đó là những tình tiết khả nghi; đặc biệt là câu chuyện tắm rửa, vì đó không phải là thói quen của Potter. Người ta nói rằng đã lục lọi khắp thành phố để tìm tên giết người. (Trong vấn đề sàng lọc bằng chứng để quy tội; thì quần chúng chẳng lề mề); nhưng không thể tìm ra. Kỵ binh đã được phái đi khắp các ngã đường; về mọi hướng; và ông quận trưởng tin tưởng rằng hắn sẽ bị tóm trước khi trời tối.

Cả thành phố đổ về nghĩa địa. Cơn đau tim của Tom biến mất và nó đi theo dòng người; mặc dù hàng nghìn lần nó đã không muốn, thà đi nơi khác còn hơn, nhưng vì một sự thôi miên khó hiểu, dễ sợ, lôi kéo nó vào đây. Đến cái địa điểm rùng rợn, nó lách thân hình bé nhỏ của nó qua đám đông và thấy cảnh tượng thê thảm. Nó tưởng chừng như đã một thế kỷ trôi qua từ khi nó ở đấy đến giờ. Ai đã kéo tay nó. Nó quay lại, và mắt nó bắt gặp đôi mắt Huck.

[←105]

Ngay tức khắc, cả hai nhìn đi nơi khác, tự hỏi không biết có ai nhận ra gì trong cái nhìn trao đổi giữa chúng nó không. May thay mọi người đều đang nói chuyện và chăm chú nhìn cái cảnh tượng ghê sợ trước mắt họ.

“Con người khốn khổ”, “Trẻ thế mà khốn khổ!”, “Đây phải thành một bài học cho những kẻ đi đào trộm mộ”, “Bắt được Muff Potter thì treo cổ nó lên!”. Đây là chiều hướng các nhận định. Và ông mục sư nói: “Đây là một lời tuyên án: Bàn tay của hắn ở đây”.

Bấy giờ Tom run lên từ đầu đến chân, bởi vì mắt chú nhìn thấy cái mặt thản nhiên của Injun Joe. Đúng vào lúc đó đám người bắt đầu lao xao xô đẩy nhau và có những tiếng kêu to!

- Hắn đấy! Hắn đấy! Hắn tự dẫn xác tới!

- Ai? Ai? Hai mươi giọng nói cùng vang lên.

- Muff Potter!

- Ồ này! Hắn bị bắt! Chú ý, hắn quay lại đấy! Đừng để hắn thoát.

Những người ngồi trên cành cây cao trên đầu Tom nói rằng hắn không tìm cách trốn thoát mà lại nhìn có vẻ nghi ngại, lúng túng. Một người đứng ngoài nói:

- Trâng tráo như quỷ địa ngục! Còn muốn đến tận mắt lạnh lùng xem công trình của mình. Tôi bảo: Đừng mong ai bênh vực mày!

[←106]

Đám đông bấy giờ tách ra và ông quận trưởng đi vào giữa, một tay dắt Potter như thể phô trương. Còn người khốn nạn kia thì mặt hốc hác, mắt lộ vẻ sợ hãi đang chiếm cả người mình. Khi đứng trước người bị giết, thì anh ta rung rung như người bị tê liệt, rồi hai tay úp mặt òa lên khóc. Anh ta nức nở:

- Các bạn ơi, tôi không làm việc đó. Xin lấy danh dự thề là tôi không hề làm việc đó.

Một tiếng thét to:

- Mà ai buộc tội mày?

Mũi tên hình như trúng đích. Potter ngẩng mặt lên nhìn quanh, mắt lộ một vẻ vô vọng thống thiết. Anh ta nhìn thấy Injun Joe, kêu lên:

- Ô, Injun Joe, anh đã hứa với tôi là chẳng bao giờ...

- Có phải đây là dao của mày không?

Và ông quận trưởng giơ con dao ra trước mặt anh ta. Nếu không có người đỡ anh ta và đặt nhẹ xuống đất thì anh ta đã ngã. Sau đó anh ta nói:

- Có gì đó nói với tôi rằng nếu tôi không trở lại và...

Anh ta rùng mình, rồi vẫy bàn tay như không xương với một điệu bộ bại trận và nói:

- Nói cho người ta nghe đi Joe, nói đi. Chẳng ích gì nữa.

Trong lúc đó Huck và Tom đứng câm lặng và trố mắt nghe tên nói dối có quả tim sắt đá tiến hành cuộc tường thuật thản nhiên của hắn. Các chú mong từng lúc rằng trời trong xanh sẽ giáng sấm sét xuống đầu hắn và ngạc nhiên thấy rằng sao cơn sét lại hoãn lại lâu thế.

[←107]

Và khi hắn nói xong mà vẫn đứng; vẫn sống; vẫn nguyên vẹn, thì ý muốn ngập ngừng của hai chú phải phụ lời thề; cứu đời của kẻ tù nhân khốn khổ bị phản bội; mờ đi và biến hẳn; bởi vì rõ ràng là tên vô đạo này đã bán mình cho quỷ Xa-tăng. Mà động chạm đến quyền sở hữu của một thế lực mạnh như thế thì thật dễ toi mạng. Ai đó nói:

- Sao anh không chạy đi? Trở lại đây nữa làm gì?

Potter rền rĩ:

- Tôi không cưỡng lại được, không cưỡng nổi. Tôi muốn chạy đi xa, nhưng lại không hình dung được đâu khác ngoài chỗ này.

Vài phút sau, khi người ta thẩm tra thì Injun Joe lại lạnh lùng như cũ; thề, rồi nhắc lại lời khai. Và hai chú bé thấy sấm sét vẫn không chịu nổ; càng củng cố lòng tin rằng Joe đã bán mình cho quỷ dữ. Đối với hai chú; hắn đã trở thành một vật hung ác hấp dẫn mà các chú chưa bao giờ thấy, và các chú không cất được con mắt như bị thôi miên khỏi bộ mặt của hắn.

Injun Joe giúp mang thây của con người bị giết đặt lên xe để chuyển đi. Quần chúng vừa rùng mình vừa thì thào rằng vết thương còn rỉ máu. Hai chú bé nghĩ rằng cái tình tiết may mắn đó sẽ xoay sự nghi ngờ lại đúng hướng; nhưng lại thất vọng; bởi vì hơn một người dân làng nhận xét:

- Khi bị đâm, thì người này cách Muff Potter trong vòng ba thước.

Điều bí mật ghê gớm vẫn day dứt lương tâm sau đó quấy rối giấc ngủ của Tom đến một tuần lễ. Rồi một buổi sáng vào lúc điểm tâm Sid hỏi:

[←108]

- Tom, tại sao dạo này anh hay nói mê thế làm cả đêm em mất ngủ.

Tom xanh mặt; cụp mắt xuống. Dì Polly nói một cách nghiêm trang.

- Đó là một dấu hiệu không hay. Có cái gì trong đầu mày đây, Tom?

- Chẳng gì cả. Chẳng gì cả, theo cháu biết. - Nhưng tay chú bé thì lại run lên đến nỗi làm đổ cả cà phê. Sid nói:

- Anh nói những cái thật vớ vẩn. Đêm qua anh bảo: “Máu, đúng là máu, đúng rồi! Anh nói đi nói lại cái đó; rồi lại bảo: “Đừng làm khổ tôi, tôi sẽ nói”. Nói gì? Anh sẽ nói gì?

Mọi vật chao đảo trước mắt Tom.

Cho đến giờ chưa có lời nào nói lên cái gì đã xảy ra. Nhưng may thay, nỗi lo lắng biến mất khỏi nét mặt của dì Polly. Và bà đã cứu nguy cho Tom mà không hay. Bà nói:

- Ồ! Câu chuyện giết người khủng khiếp đấy mà. Chính tao đêm nào cũng nằm mơ về chuyện đó. Đôi khi tao còn mơ chính tao đã gây nên.

Mary cũng nói là cô ta cũng bị ám ảnh như vậy. Sid xem chừng thỏa mãn. Tom rút lui khỏi buổi “thiết triều” ấy càng nhanh càng tốt - nhanh nhưng mà hợp lý - và sau đó kêu đau răng một tuần lễ, rồi mỗi đêm tự buộc chặt hai hàm lại. Nó không hề biết rằng đêm hôm ấy Sid vẫn nằm theo dõi và nhiều lần kéo chỗ băng ra, rồi chống khuỷu tay lắng nghe một lúc lâu, sau đó lại kéo băng lại chỗ cũ. Sự suy sụp tinh thần của Tom dần dần giảm bớt, sau đó trò đau răng đã trở thành phiền toái và bị vứt bỏ. Nếu Sid đã tìm cách rút ra được thật sự một cái gì đó từ trong những câu lảm nhảm không đầu không đuôi của Tom, thì nó cũng giữ lấy cho mình nó.

[←109]

Đối với Tom, dường như bọn bạn không bao giờ chịu chấm dứt sự tìm hiểu về các con mèo chết, và cái đó khiến cho sự lo lắng cứ thường trực trong đầu Tom. Sid để ý rằng Tom không bao giờ làm nhân viên điều tra trong các cuộc tìm hiểu ấy, mặc dù thói quen của Tom là bao giờ cũng dẫn đầu trong các trò chơi mới. Nó cũng còn để ý rằng Tom chẳng bao giờ đóng vai trò nhân chứng, và đó là chuyện lạ. Sid chẳng bỏ qua sự việc là Tom tỏ một sự căm ghét rõ rệt đối với các cuộc tìm hiểu ấy và bao giờ cũng tránh đi nếu có thể. Sid lấy làm lạ nhưng chẳng nói gì. Thế nhưng cả những cuộc điều tra, cuối cùng cũng hết thịnh hành, và không đến quấy nhiễu lương tâm của Tom nữa.

Suốt trong thời gian lo buồn này, cứ mỗi ngày hay hai ngày một Tom lại nắm cơ hội để đi đến cái cửa sổ nhỏ chấn song của nhà tù, mang lên những thứ tiện nghi nhỏ trao cho “gã giết người” khi thấy được anh ta. Nhà tù là một cái nhà gạch nhỏ bỏ hoang dựng trên nền đầm lầy cuối làng. Nhà chẳng có người canh. Thực ra cũng hiếm khi có người ở. Những cử chỉ tặng quà ấy giúp Tom đỡ bị lương tâm cắn rứt.

Dân làng háo hức muốn trét hắc ín và cắm lông vào người Injun Joe rồi bêu hắn lên trên bao lơn vì tội ăn trộm xác chết, nhưng tính hắn hung bạo quá đỗi, nên chẳng tìm ra được người nào chịu cắm cờ trong việc này. Ý định rơi tõm mất. Hắn thận trọng, trong cả hai lần cung khai khi thẩm vấn, đều bắt đầu bằng cuộc đánh nhau, không thú cái tội đào trộm mả trước đó, bởi thế thiết tưởng khôn hơn là đừng xét xử trường hợp này trước tòa ngay bây giờ.

[←110]

Chương 12

Một trong những lý do khiến cho đầu óc Tom thoát khỏi những lo âu thầm kín kia là nó đã tìm thấy một vấn đề mới có sức nặng để quan tâm, Becky Thatcher nghỉ học. Tom đấu tranh với lòng tự trọng của mình được vài hôm, và cố “bỏ rơi cô em” nhưng không thành. Tom bắt đầu bắt gặp mình đêm đêm lảo đảo quanh nhà bố cô bé, tâm tư rất khổ sở. Cô bé ốm. Nếu cô ta chết đi thì sao? Nghĩ thế, là Tom đã quẫn trí rồi đấy. Chú không còn thiết gì đánh nhau, ngay cả làm tướng cướp cũng thế. Thích thú ở đời không còn gì nữa, chẳng còn gì cả, ngoài nỗi buồn thầm kín, chú bỏ cả vòng, cả que, que vòng không còn vui thú gì cả. Dì Polly sinh lo. Bà liền tìm mọi cách chữa chạy cho chú. Bà là một người cuồng tín thuốc không có bằng sáng chế, mê tất cả những phương pháp mới lạ tạo ra sức khỏe hay hồi phục sức khỏe. Bà là một nhà thí nghiệm khó lay chuyển trong những môn này. Khi xuất hiện cái gì mới trong lĩnh vực này là bà nóng ruột muốn thử ngay, không phải trên người bà, vì bà chẳng bao giờ đau ốm gì, mà trên bất cứ ai tiện gặp. Bà là người đặt mua tất cả những tạp chí nói về “sức khỏe” và tất cả những thứ quảng cáo bịp bợm về nhân tướng học. Và những cái dốt “nghiêm túc” đầy rẫy trong những thứ đó đối với bà cũng cần thiết như hơi thở hằng ngày. Tất cả những điều vớ vẩn mà chúng chứa đựng về cách thông gió, về cách đi ngủ làm sao, thức dậy như thế nào, ăn gì, uống gì, tập thể dục nhiều ít ra sao, phải giữ tinh thần trong trạng thái như thế nào, và phải mặc thứ quần áo gì, đều là “Kinh Thánh đối với bà hết thảy”.

[←111]

Bà chẳng bao giờ quan sát để thấy thông thường các tạp chí “sức khỏe” của bà trong tháng này hay lật ngược những gì chúng đã khuyên tháng trước. Bụng dạ bà mộc mạc, thật thà, sáng như ban ngày nên bà dễ trở thành nạn nhân. Bà thu thập tất cả những tạp chí lang băm của bà lại, thế là bà được trang bị bằng những thứ “chết người”, cưỡi lên con ngựa xanh xám nhợt nhạt của bà, bà đi chữa bệnh khắp đó đây, nói một cách hình ảnh - là mang cả “địa ngục” theo sau. Nhưng bà không bao giờ nghi ngờ rằng mình chẳng phải là một vị thánh trị bệnh cứu người hay hiến thân của dầu cao Gilit đối với bà con láng giềng đau ốm (Dầu cao Gilit là dầu cao thần diệu theo Kinh Thánh).

Phương pháp trị bệnh bằng nước lúc bấy giờ là mới, và tình trạng suy nhược của Tom đối với bà là dịp may hiếm có. Mỗi buổi sáng lúc trời vừa rạng là bà đã lôi chú dậy, bắt chú đứng trong chái, rồi nhận chìm chú dưới một trận lụt nước lạnh, sau đó dùng một chiếc khăn tắm, bà lau chùi kỳ cọ cho chú từ đầu đến chân khiến chú tỉnh cả người, rồi bà quấn chú vào trong một cái chăn trải giường ướt và đặt nằm, đắp kín, cho đến khi chú toát sạch mồ hột và “các vết nhơ vàng vọt trong tâm hồn - theo cách nói của Tom - cũng theo lỗ chân lông ra hết”

[←112]

Thế nhưng, mặc tất cả những kỳ công đó, chú bé vẫn ngày càng trở nên xanh xao, u sầu và thất vọng. Bà liền kê thêm cách tắm nước nóng, tắm ngâm mình, tắm gương sen và tắm hụp lặn. Chú bé vẫn ủ rũ như kẻ đưa ma. Bà bèn cho kèm vào phương pháp trị bằng nước một chế độ ăn kiêng bằng bột yến mạch nhẹ và miếng cao dán lột da. Bà đo sức chứa của chú như đo dung tích của một cái bình và mỗi ngày bà đổ những thuốc trị bệnh của bọn lang băm vào đầy bụng chú.

Lúc bấy giờ dù có chịu cực hình gì Tom cũng trơ ra. Đến bước này quả tim bà già như rụng rời. Bằng bất cứ giá nào cũng phải phá cho bằng được cái trơ đó. Lúc này bà nghe nói lần đầu tiên đến thuốc “giảm đau”. Bà sai mua ngay hàng chục lọ. Bà nếm thử, lòng tràn đầy biết ơn. Thứ thuốc đó chẳng qua chỉ là lửa dưới dạng nước. Bà bỏ rơi lối chữa bằng nước lã và phương pháp khác, đặt hết lòng tin vào thuốc giảm đau. Bà cho Tom một thìa cà phê đầy, rồi chờ xem kết quả, với mối lo sâu sắc nhất. Ngay tức khắc bà được an tâm, tâm hồn trở lại thanh thản bởi vì cái “trơ không thiết gì” của Tom đã bị phá vỡ. Giả bà có đốt lửa dưới người Tom thì chắc chú cũng không thể tỏ một phản ứng dữ dội hơn. Tình trạng buồn nản tan biến, Tom cảm thấy muốn điên người lên. Vì thế chú tìm cách thay đổi tình thế. Cuối cùng chú nghĩ ra cách làm ra vẻ là mình thích thuốc giảm đau. Chú hay đòi uống thuốc, đến nỗi bà dì thấy khó chịu và cuối cùng bà bảo chú hãy tự lấy mà uống và đừng quấy rầy bà nữa.

[←113]

Giá như Sid, thì bà cũng chẳng phải nghi ngại gì để làm giảm niềm vui của mình đi. Nhưng vì đây là Tom, cho nên bà kín đáo theo dõi tình hình lọ thuốc. Bà nhận thấy thuốc có vơi đi thật nhưng bà có ngờ đâu được rằng chú bé đã đem thuốc đi phục hồi sức khỏe cho một vết nứt giữa nền nhà phòng khách.

Một hôm, Tom đang đổ thuốc đúng liều chỗ nứt; thì con mèo vàng của dì Polly đi qua, gừ gừ thích thú; thèm thuồng liếc nhìn thìa thuốc; như muốn xin nếm thử. Tom nói với con mèo:

- Peter này, có cần thì hẵng xin.

Peter bày tỏ là cần lắm.

- Tốt hơn là xem có chắc cần không?

- Peter chắc mà.

- Mày đã xin, thì tao cho, vì tao đâu phải là kẻ hẹp hòi. Nhưng nếu mày cảm thấy là không thích; thì đừng có trách ai mà chỉ trách mình thôi nhé.

Peter đồng ý. Thế là Tom nhằm thẳng cái mõm rộng của nó đổ thuốc giảm đau vào. Peter đánh một phóc lên cao gần hai thước; gào lên một tiếng như lúc cắn nhau, rồi bổ ra chạy quanh phòng, đâm sầm vào đồ đạc, làm đổ các lọ hoa, gây nên một cảnh đổ vỡ tan hoang. Sau đó, đứng thẳng trên hai chân sau, chú mèo nhảy quanh, khoái như điên, đầu ngẩng lên quá vai, mồm gào lên niềm sung sướng bất tận của mình. Xong, chú lao quanh trở lại khắp nhà; gieo rắc hỗn độn và tàn phá khắp đường đi.

[←114]

Dì Polly vào đúng lúc để nhìn thấy chú biểu diễn kiểu nhào lộn vài vòng, cất lên một tiếng hoan hô mãnh liệt cuối cùng và bay qua cánh cửa sổ để ngỏ, mang theo chú những bình hoa còn lại. Bà lão đứng sững sờ như tượng đá, trố mắt nhìn từ bên trên đôi mắt kính. Còn Tom thì nằm giữa nền nhà; cười đến tức bụng.

- Tom, lạ đời, con mèo kia sinh bệnh gì thế?

- Cháu không biết, dì ạ! Chú bé nói giữa hai lần há hốc mồm.

- Sao vậy, ta chưa bao giờ thấy nó như thế cả. Cái gì khiến nó lồng lên như vậy.

- Thật cháu không biết, dì Polly ạ. Mèo khi chơi đùa khoái trá bao giờ chả thế!

- Thật..., thật thế hả? - Trong giọng hỏi có chút gì làm cho Tom lo lo.

- Vâng, thật ạ. Cháu tin là thế.

- Cháu tin?

- Vâng ạ.

Bà già cúi xuống. Tom nhìn theo, tò mò cũng có, lo lắng cũng nhiều. Khi chú đoán biết được ý định của dì, thì đã quá muộn. Cái cán của thìa cà phê tang chứng đã lộ rõ dưới chiếc khăn trải giường. Dì Polly cầm lấy, giơ lên. Tom rụt người lại, trụp mắt xuống, dì bèn xách chú lên bằng cái quai thường dùng - tức là tai của chú - và dùng cái đê khâu cốc mạnh vào đầu chú.

- Này, cậu cả, cậu làm tình làm tội con vật câm khốn khổ kia để làm gì, hở?

- Cháu làm vì thương hại nó, bởi tại nó không có dì.

- Không có dì, rõ ngốc; cái đó dính dáng gì đến việc này?

[←115]

- Dính nhiều lắm chứ. Bởi vì nếu nó có dì, thì dì nó đã tự đốt cháy nó rồi; dì nó đã thiêu ruột thiêu gan nó, chẳng chút tình thương gì hơn nếu nó là người.

Dì Polly bỗng cảm thấy nhói tim hối hận. Lời nói này đặt vấn đề dưới một ánh sáng mới. Cái gì đã là ác với một con mèo thì cũng có thể là ác với một đứa bé. Bà bắt đầu dịu xuống. Bà lấy làm tiếc. Bà hơi rơm rớm nước mắt, đặt tay lên đầu Tom rồi dịu giọng nói:

- Dì chỉ muốn điều tốt cho cháu, Tom ạ. Mà Tom này thuốc giúp cho cháu khá lên đấy chứ.

Tom ngước mắt nhìn vào mặt dì, với chỉ một cái nháy mắt láu lỉnh hé lộ lên giữa vẻ trầm lặng của chú.

- Cháu biết dì chỉ muốn điều tốt cho cháu, dì ạ. Mà cháu đối với con Peter cũng thế, cháu cũng đã làm cho nó khá lên. Trước, cháu chưa hể thấy nó chạy lộn quanh như thế bao giờ...

- Thôi, Tom, cút đi, không thì mày lại chọc tức tao lần nữa. Và có xem nếu có thể trở thành một đứa trẻ ngoan, ít ra một lần, thì sẽ không phải uống thuốc nữa.

Tom đến trường trước giờ. Cái chuyện lạ kỳ đó người ta nhận thấy đã liên tiếp diễn ra trong những ngày gần đây. Bây giờ, như một cái lệ mới, chú loanh quanh ở cổng, trước sân trường không đi chơi với bạn. Chú ốm, chú bảo vậy, và có vẻ như thế thật. Chú cố làm như nhìn khắp nơi, nhưng sự thật hướng nhìn của chú là con đường đi học. Giờ đây bóng Jeff Thatcher đã hiện ra và nét mặt của Tom rạng lên, dõi theo một lúc rồi buồn rầu quay đi.

[←116]

Khi Jeff đến, Tom lại gắng nói chuyện và cố thận trọng “lái thế nào cho có dịp biết tin về Becky”. Nhưng cậu ấm lông bông có thấy mồi đâu mà đớp. Tom trông ngóng chờ đợi, hy vọng tràn trề mỗi khi thấy hiện lên bóng một chiếc váy yếm nô đùa phấp phới, và khi thấy không đúng là chú lại thất vọng rơi vào chán nản. Chú đi vào trường như đi vào cõi hư vô và ngồi xuống để chịu mọi đau khổ.

Nhưng rồi bóng một chiếc váy nữa lại lướt vào cổng, trái tim Tom như nhảy bật lên. Ngay sau đó chú đã ra sân “múa may” chẳng khác gì một chàng da đỏ, la hò, cười thét, đuổi bạn, nhảy qua hàng rào, nhào lộn tung người, cho đầu xuống đất trồng cây chuối, làm mọi động tác dũng cảm chú có thề nghĩ ra, đồng thời để mắt liếc nhìn xem Becky Thatcher có để ý không. Nhưng cô bé có vẻ như chẳng hay biết gì hết. Cô chẳng nhìn bao giờ. Lẽ nào cô lại không hay biết rằng chú ở đấy? Chú mang những kỳ công chói lọi của chú đến sát cạnh cô để biểu diễn, lượn quanh cô mà cất tiếng thét trận, giật mũ một cậu bạn ném lên mái trường, xông vào giữa một nhóm con trai xô chúng ra tứ phía, rồi bản thân nằm ngã sóng soài ngay dưới chân Becky, suýt lật nhào cô bé. Cô hểnh mũi lên trời quay ngoắt đi. Và chú nghe thấy cô nói: “Hừ! Có vẻ cứ tưởng mình là ghê gớm lắm. Lúc nào cũng phô trương!”

Má Tom nóng bừng. Tom cuộn người đứng dậy và lẻn đi, vẻ ỉu xìu và lòng thì tan nát.

[←117]

Chương 13

Giờ thì lòng Tom đã quyết. Chú rầu rĩ, tuyệt vọng. Chú bảo chú là một đứa trẻ bị bỏ rơi, không bầu bạn. Chẳng ai yêu thương chú cả. Khi họ thấy được họ đã đẩy chú đến chỗ nào rồi, thì có thể họ sẽ hối; chú đã cố làm đúng, và giữ mối hòa hảo, nhưng họ không để chú yên, bởi vì không gì làm cho họ vừa ý ngoài việc vứt bỏ chú đi. Đã thế thì cho thế. Cho họ cứ quy tội cho chú. Sao họ không làm thế được? Kẻ đã bơ vơ không bầu bạn thì có quyền gì than vãn nào? Đúng, cuối cùng họ đã buộc chú phải đến đây: Chú sẽ sống một cuộc đời tội phạm. Chẳng có gì mà lựa chọn.

Vào lúc đó chú đã đi xa xuống phía con đường Meadow và tiếng chuông “vào học” của nhà trường vẳng nhẹ đến tai chú. Giờ đây chú thổn thức khi nghĩ rằng chú sẽ chẳng bao giờ, chẳng bao giờ được nghe lại tiếng chuông quen thuộc từ lâu ấy nữa. Thật đau lòng. Nhưng ra thế chỉ vì bị buộc phải thế. Họ đã đẩy chú ra giữa thế giới lạnh lùng, thì chú phải cam chịu. Nhưng chú tha thứ cho họ. Rồi tiếng thổn thức lại càng dày, càng nhanh.

Đúng vào thời điểm đó chú gặp người bạn ăn thề của chú là Joe Harper, mặt nghiêm nghị và lòng chắc chắn đang nung nấu một ý đồ lớn và ảm đạm. Rõ ràng đây là “hai tâm hồn nhưng chỉ một ý nghĩ” Lấy tay áo chùi mắt, Tom bắt đầu thút thít nói về ý định của mình quyết thoát khỏi cảnh bị ngược đãi và thiếu tình thương bỏ nhà đi lang thang khắp nơi trong thế giới rộng lớn và không bao giờ trở về nữa. Cuối cùng chú mong là Joe sẽ không quên chú.

[←118]

Thế hóa ra đó cũng là điều mà Joe định thổ lộ với Tom, và Joe đi tìm gặp Tom chính vì mục đích đó. Mẹ Joe đã quật Joe một trận chỉ vì tội ăn vụng kem, là thứ mà Joe chưa bao giờ nếm và trước đây chẳng hề biết ra sao. Rõ ràng là bà đã chán Joe và mong chờ Joe xéo đi. Nếu tình cảm của bà đã như vậy, thì chú còn làm gì được. Chỉ cam chịu thôi. Chú cầu mong cho mẹ được sung sướng và chẳng bao giờ phải hối hận đã đẩy thằng bé tội nghiệp của bà vào giữa cái thế giới vô tình để chịu khổ rồi chết.

Hai đứa vừa đi vừa nghiền ngẫm nỗi đau khổ của mình. Chúng giao kèo với nhau một lần nữa là sẽ đứng bên nhau mãi mãi, kết nghĩa anh em và chẳng bao giờ xa nhau cho đến khi cái chết đến cất gánh ưu phiền cho chúng. Xong đó, chúng bắt đầu lập kế hoạch. Joe muốn thành một tu sĩ khổ hạnh, sống bằng những mẩu bánh mì trong một hang đá hẻo lánh, rồi một hôm nào đó sẽ chết vì lạnh lẽo, thiếu thốn và đau buồn. Nhưng sau khi nghe Tom nói, nó đồng ý là cuộc đời tội phạm có những cái lợi đập vào mắt nên nó thuận đi làm cướp biển.

Ba dặm phía dưới thị trấn St. Peterburg, ở một chỗ con sông Mississippi rộng trên một dặm một chút, có một hòn đảo dài, hẹp, phủ cây rừng và ở đầu có một dải cát nông. Nơi đó dùng làm nơi tụ hợp thì rất tốt. Đảo không có người ở. Nó nằm xa ra về phía bờ bên kia, sáng ngang với một khu rừng rậm, hầu như hoàn toàn không có một bóng người. Thế là hòn đảo Jackson đã được chọn. Ai sẽ là kẻ cho chúng cướp, đó là một vấn đề chúng chưa để ý tới. Sau đó chúng tìm gặp Huck Finn và Huck theo chúng ngay, bởi vì nghề nào cũng là một nghề đối với nó cả, nó không phân biệt.

[←119]

Ngay sau đó chúng chia tay nhau, hẹn gặp lại ở một địa điểm vắng vẻ trên bờ sông, cách làng hai dặm về phía nguồn vào giờ chúng thích, là lúc nửa đêm. Ở đấy có một bè gỗ nhỏ mà chúng định cướp mang đi. Mỗi đứa sẽ mang theo lưỡi câu, cần câu, các thứ lương thực mà chúng nó có thể ăn trộm được một cách kín đáo và bí ẩn nhất, bởi vì chúng đã là những kẻ sống ngoài vòng pháp luật. Suốt buổi chiều, cho đến khi trời tối, cả ba đứa đều đã tìm cách hưởng cái thú vinh quang mà ngọt ngào là gieo rắc tin đồn rằng không bao lâu thị trấn “sẽ nghe thấy một chuyện gì đó”. Tất cả những ai nắm bắt được câu nói bóng gió mập mờ đó đều được dặn cẩn thận là “Không được hé môi và hãy chờ đợi”.

Vào khoảng nửa đêm, Tom đến, tay mang một súc dăm bông luộc với vài thứ lặt vặt, và dừng lại ở một bụi cây thấp, rậm, trên một bờ dốc nhỏ nhìn xuống nơi hẹn gặp. Trời sáng sao và rất yên tĩnh. Con sông hùng vĩ trải rộng như một đại dương yên lặng. Tom lắng tai nghe một lúc, nhưng chẳng một tiếng động nào đến phá nổi cảnh yên tĩnh. Chú bèn huýt lên một tiếng trầm mà rõ. Từ bên dưới dốc có tiếng huýt đáp lại. Tom huýt tiếp hai tiếng nữa. Các tín hiệu đó cũng được đáp lại như trước. Rồi thì một giọng nói thận trọng hỏi:

- Ai đó?

- Tom Sawyer, “Kẻ-phục-thù-áo-đen-vùng-biển Tây Ban Nha”. Còn các ngươi là ai?

- Huck Finn, “Bàn-tay-đỏ”, và Joe Harper, “Nỗi-khủng- khiếp-của-biển-cả”.

Tom đã cung cấp những biệt hiệu đó; rút ra từ trong các truyện đọc ưa thích của chú ta.

[←120]

- Được. Cho mật hiệu.

Hai giọng khàn khàn đồng thanh cùng hô lên một tiếng rùng rợn giữa đêm tối bao trùm:

- Máu!

Xong rồi Tom từ trên dốc vứt đùi dăm bông xuống và cho người tụt xuống theo, làm rách áo và sướt da một phần nào trong lúc trượt. Bên dốc, dọc bờ sông; có một con đường mòn thuận tiện dễ đi, nhưng nó thiếu các lợi thế; khó khăn và nguy hiểm mà các tay cướp biển đánh giá cao.

Tay “Nỗi-khủng-khiếp-của-biển-cả” mang đến cả một lườn thịt hông xông khói và tới nơi thì gần như kiệt sức. Finn “Bàn-tay-đỏ” đã lấy trộm được một cái chảo rán và một số mẩu thuốc hút dở, ngoài ra còn mang theo một ít lõi ngô để làm điếu hút. Nhưng ngoài chú ra chằng một tên cướp nào biết hút hay nhai thuốc cả. Tay “Kẻ-phục-thù-áo-đen-vùng-biển Tây Ban Nha” bảo rằng xuất phát mà không có lửa là không ổn. Nghĩ thế là lịch lãm. Hồi ấy, ở đó ít ai biết dùng diêm. Chúng thấy một đống lửa đang cháy âm ỉ trên một chiếc bè lớn cách đấy một trăm thước. Chúng bò rón rén tới đấy và giúp nhau lên một khúc gỗ. Việc này chúng biến thành một cuộc phiêu lưu kỳ lạ, mỗi lúc lại nói: “Suỵt!”, rồi bỗng nhiên dừng lại, giơ ngón tay lên môi, vừa đi vừa đặt tay lên chuôi dao tưởng tượng và cho ra những lệnh thì thầm nghe rợn cả người: Nếu “địch” chống cự thì “cho nó một nhát kết liễu cuộc đời” bởi vì “người chết mới hết chuyện nói”. Chúng nó biết tỏng ra rằng các người đi bè đều xuống làng kiếm đồ dự trữ hay chè chén với nhau cả rồi, thế nhưng đó chẳng phải là một cách không ra dáng kẻ cướp.

[←121]

Giờ thì chúng đã đẩy bè ra, Tom chỉ huy, Huck cầm chèo lái và Joe chèo mũi. Đứng giữa tàu, mắt nhìn u ám, tay khoanh lại, Tom ra lệnh bằng một giọng nói thấp, nhỏ, mà nghiêm nghị:

- Theo chiều gió, lái tàu ra giữa gió!

- Vâng, vâng ạ!

- Giữ hướng, giữ-đúng-hướng!

- Đúng hướng đây, thưa thuyền trưởng!

- Cho ra một quãng dây nữa!

- Một quãng rồi, thưa thuyến trưởng!

Các chú bé cứ bình tĩnh và đều đặn đưa bè ra giữa dòng sông cho nên chắc ai cũng hiểu rằng các lệnh trên hô lên là để “cho đúng kiểu”, chứ không nhằm ý nghĩa gì cụ thế cả.

- Thuyền đang chạy buồm gì?

- Buồm lòng, buồm ngụy bằng, và buồm mũi, thưa thuyền trưởng.

- Cho buồm ngọn lên! Giương ra, trên cao kia kìa. Sáu người ra buồm ngụy bằng đằng mũi! Nhanh lên nào!

- Thưa thuyền trưởng, vâng ạ!

- Mở buồm lớn đằng lái ra! Dây lèo cái, lèo con! Nào cố lên các chiến hữu!

- Thưa thuyên trưởng, vâng ạ!

- Cứ đi dưới gió. - Chạy sang trái! Chờ đón lấy chỗ ngoặt nhé! Cạy, cạy! Này, anh em, cố lên! Giữ hướng thẳng!

- Thẳng rồi, thưa thuyền trưởng!

[←122]

Chiếc bè ra quá giữa dòng sông, các chú bé quay đầu bè cho chính, rồi buông tay chèo. Nước sông không to, sức nước chảy không quá hai, ba dặm một giờ. Trong bốn mươi lăm phút sau đó hầu như không ai nói lời nào. Giờ thì chiếc bè đang đi ngang qua trước mặt thị trấn ở đằng xa. Hai, ba ánh đèn le lói chỉ vị trí của thị trấn đang ngủ yên lành bên kia mảng nước bao la mờ mịt in bóng sao như dát ngọc, không hay biết gì đến sự kiện ghê gớm đang diễn ra lúc đó. Kẻ-phục-thù-áo-đen-vùng-biển Tây Ban Nha khoanh tay đứng lặng yên “nhìn lần cuối” cái cảnh vật đã chứng kiến những niềm vui ngày trước và những nỗi đau khổ gần đây của mình, và ước mong rằng “nàng” được trông thấy mình lúc này, đang ở giữa biển khơi dữ dội, gan dạ đương đầu với gian nguy với cái chết, đi theo số phận mình với một nụ cười tàn nhẫn trên môi. Tom chỉ cần một cố gắng nhỏ của trí tưởng tượng là chuyển được hòn đảo Jackson ra xa, ngoài tầm mắt của làng quê mình, vì thế chú “nhìn lần cuối” ấy mà lòng vừa tan vỡ vừa khoái trá. Hai tên cướp biển kia cũng “nhìn lần cuối” đất quê hương, và cả ba người họ nhìn quá lâu suýt để dòng nước đẩy họ ra ngoài hướng đi tới hòn đảo. Nhưng họ phát hiện được kịp thời và tìm cách ngăn lại. Vào khoảng hai giờ sáng, chiếc bè mắc vào cồn cát ở phía trên mũi hòn đảo hai trăm thước, và họ phải lội ngược lội xuôi mới mang được hết đồ đạc lên bờ. Một trong những đồ đạc của chiếc bè là một cái buồm cũ. Họ đem nó phủ lên một góc kín trong bụi rậm làm thành một cái lều che thực phẩm, còn họ thì sẽ ngủ ngoài trời, khi thời tiết đang tốt, bởi vì họ đã trở thành những người sống ngoài vòng pháp luật.

[←123]

Họ đốt lên một đống lửa bên cạnh một góc cây lớn ở sâu trong rừng âm u hai, ba chục bước, rồi lấy chảo rán và một ít thịt xông khói ra nấu nướng để ăn tối, và chén hết nửa kho dự trữ bánh ngô mang theo. Yến tiệc với nhau một cách tự do và hoang dã giữa cánh rừng già trên một hòn đảo chưa khai phá và không người ở, ở cách xa những nơi lắm kẻ qua lại như thế có vẻ là một trò chơi quang vinh, và họ bảo là họ sẽ không bao giờ trở lại với thế giới văn minh nữa. Ngọn lửa bốc cao chiếu sáng khuôn mặt của họ và phả ánh hồng lên các thân cây là hàng cột của ngôi đền, rừng xanh, lên đám cây bóng loáng và lên các cây leo kết thành tràng hoa.

Khi lát thịt xông khói rán giòn cuối cùng đã hết và khẩu phần bánh ngô cuối cùng đã nuốt xong, ba chú bé nằm dài trên bãi cỏ, tràn đầy hứng khởi. Kể ra chúng có thể tìm được một chỗ nằm mát hơn, nhưng chúng không muốn tự tước mất của mình một nét thật lãng mạn là ngọn lửa trại nướng người kia.

Joe nói:

- Thú không?

Tom đáp:

- Tuyệt diệu! Tụi chúng nó mà thấy được chúng mình thì sẽ nói thề nào nhỉ?

- Nói thế nào à? Chúng muốn ở đây chết đi chứ lại! - Có phải không Huck?

Huck nói:

- Tao cũng nghĩ thế. Dù sao thì cũng hợp với tao. Tao chẳng muốn gì hơn thế này nữa. Thường ngày tao có bao giờ kiếm được đủ để mà ăn đâu? Với lại ở đây người ta không thể đến la rầy và chơi xỏ mình được.

[←124]

Tom nói:

- Đây đúng là cuộc sống dành cho tao. Sáng sáng không phải dậy không phải đi học, không phải rửa ráy, không phải làm tất cả những chuyện ngớ ngẩn ấy nữa. Mày thấy không, Joe, làm cướp biển khi đã lên bờ thì chẳng phải làm gì cả, còn làm thầy tu khổ hạnh à, thì phải đọc kinh chán, với lại, dù sao chỉ sống trơ trọi một mình như thế chẳng có gì là vui thú cả.

Joe lại nói:

- Ồ, đúng thế. Nhưng các cậu biết không, trước đây tao chẳng suy nghĩ gì lắm đâu. Giờ đã thử rồi, thì tao chỉ cổ muốn làm cướp biển thôi.

Tom tiếp:

- Mày thấy không, ngày nay, không mấy ai đi tu khổ hạnh như người ta thường làm thời xưa nữa. Chứ làm cướp biển thì cũng được mọi người nể sợ. Thầy tu khổ hạnh phải tìm chỗ nào khổ nhất mà ngủ, mặc đồ bao tải, bỏ tro lên đầu và đứng giữa mưa...

Huck hỏi:

- Họ mặc đồ bao tải và bỏ tro lên đầu để làm gì?

- Tao chẳng biết. Nhưng họ thường làm như vậy. Tu khổ hạnh bao giờ cũng làm thế. Mày mà đi tu thì cũng phải làm.

Huck bảo:

- Tao phải làm à, mẹ kiếp!

- Thể mày làm gì nào?

- Tao chẳng biết, nhưng mà không làm như thế đâu.

- Sao? Huck, mày phải làm chứ. Không thì mày tính thế nào?

- Thế nào à? Mày chỉ biết là không chịu được. Tao trốn.

[←125]

- Trốn! Thế thì mày sẽ chỉ là một lão thầy tu rất lôi thôi. Mày sẽ bị giáng chức.

Bàn-tay-đỏ không đáp, mải làm một việc thú vị hơn. Chú khoét đã xong một cái lõi bắp, lắp một ngọn cỏ vào làm ống điếu, xong lại ấn một hòn than lên, hít một hơi dài. Chú tỏ ra đê mê khoái trá tràn trề. Các chú cướp biển kia có vẻ thèm khát cái tật xấu thật oai đó.

Joe phấn chấn nói:

- Cướp biển mặc quần áo đẹp tuyệt vời! Ồ, chẳng phải là quần áo. Tất cả đều là vàng bạc kim cương.

Huck soát lại quần áo của mình một cách thất vọng; rồi nói với một giọng ân hận thống thiết:

- Tao nghĩ là mình ăn mặc không xứng với một tay cướp biển. Nhưng tao chỉ có thế này, chẳng có gì khác.

Nhưng hai đứa kia bảo nó rằng không lâu nữa sẽ có quần áo đẹp, sau khi chúng bắt đầu đi vào các cuộc phiêu lưu. Hai bạn nói cho chú hiểu rằng bắt đầu với quần áo rách như thế cũng được, mặc dù thông thường những tên cướp giàu mới đầu cũng đã có áo quần thích hợp.

[←126]

Câu chuyện tàn dần và cơn buồn ngủ bắt đầu lẻn đến đè lên mi của ba đứa bé không nhà. Chiếc ống điếu rơi khỏi ngón tay của Bàn-tay-đỏ và chú ngủ giấc ngủ của kẻ lương tâm thanh thản và thân thể nhọc mệt. Nỗi-khủng-khiếp-của-biển-cả và Kẻ-phục-thù-áo-đen-vùng-biển Tây Ban Nha thì khó ngủ hơn. Chúng cầu kinh thầm, và cứ nằm mà cầu, bởi vì ở đây chẳng có ai là người có uy quyền để bắt chúng phải quỳ xuống và đọc to lên cả; thật ra chúng có ý định là chẳng cầu kinh nữa, nhưng chúng sợ làm thế, thì chẳng khác gì xin Trời giáng một cơn sét đột ngột và đặc sệt xuống đầu chúng. Liền ngay sau đó chúng nặng trĩu mi, chập chờn muốn ngủ. Nhưng một vị khách không mời lại đến, và chẳng chịu “buông tha”. Đó là lương tâm. Đầu tiên chúng ngờ ngợ sợ rằng bỏ nhà trốn đi là sai, tiếp tới chúng nghĩ tới chỗ thịt đã đánh cắp và đến đây cuộc tra khảo thật sự bắt đầu. Chúng cố biện bạch để thoát tội, nhắc cho lương tâm nhớ rằng chúng đã xoáy của ngọt và táo nhiều lần, xong lương tâm không để cho xoa dịu bằng sự ngay thẳng đơn sơ đó. Cuối cùng hình như chúng thấy không cách nào chối quanh được sự thật rõ ràng là lấy của ngọt chỉ là “xoáy” còn lấy thịt xông khói, giăm bông và những thứ có giá trị như thế lại rõ và đơn giản là “ăn trộm”. Mà trong kinh thánh đã cấm điều đó. Nghĩ vậy chúng thầm quyết định là chừng nào còn làm nghề này thì không để cho hoạt động cướp biền của chúng bị cái tội ăn trộm làm nhơ bẩn một lần nữa. Lúc đó lương tâm mới ra lệnh tạm đình xét xử và hai tên cướp tự mâu thuẫn với mình một cách kỳ quặc kia mới ngủ yên lành.

[←127]

Chương 14

Sáng ra, khi Tom bừng tỉnh; chú tự hỏi không biết mình ở đâu. Chú ngồi dậy; dụi mắt và nhìn ra chung quanh. Rồi chú nhận ra cảnh bình minh mờ sáng và mát rượi. Có gì như một cảm giác yên tĩnh thanh bình thú vị toát ra từ cái tĩnh mịch và cái im lặng sâu lắng tràn khắp khu rừng. Không một chiếc lá động. Không một âm thanh đến quấy rầy, thiên nhiên hùng vĩ như đang trầm tư. Sương đọng thành hạt như hạt đậu trên lá cây ngọn cỏ. Một lớp tro trắng phủ lên đống lửa và một hơi khói xanh mỏng mảnh bốc thẳng lên trời. Joe và Huck vẫn còn ngủ.

Giờ thì xa xa ở trong rừng đã có một tiếng chim gọi; một con khác trả lời; ngay sau đó lại nghe thấy tiếng nện đẽo của một con chim gõ kiến. Dần dần màu xám mờ và mát của buổi tinh sương trắng lên, cũng từ từ như thế âm thanh mỗi lúc một nhiều, và cuộc sống hiện ra. Cảnh kỳ diệu của thiên nhiên đang mở ra dần trước con mắt đăm chiêu của chú bé. Một con sâu màu xanh lục từ đâu đến bò lên một chiếc lá đọng sương, chốc chốc nâng hai phần ba mình lên trời, ngửi ngửi khắp chung quanh, rồi lại bò đi, vì theo lời Tom nói, nó đang làm cái việc đo đạc. Khi con sâu tự ý tiến đến gần chú, chú ngồi yên như tượng đá, niềm hy vọng lúc lên lúc xuống tùy theo con vật vẫn tiến về phía chú hay có vẻ muốn quay theo phía khác. Cuối cùng con sâu uốn cong mình lên trời cân nhắc một hồi lung lắm, rồi dứt khoát thả mình xuống trên ống chân chú và bắt đầu một cuộc chu du trên người chú. Lòng Tom sung sướng vô cùng vì thế có nghĩa là chú sắp được một bộ quần áo mới; không mảy may nghi ngờ gì nữa, một bộ trang phục cướp biển thật choáng.

[←128]

Rồi một đàn kiến dài xuất hiện; cụ thể từ đâu đến không rõ; và kéo nhau đi làm việc. Một con đang dũng cảm vật lộn với xác một con nhện to gấp năm lần nó; dùng chân trước ôm khối mồi; nó cố đẩy thẳng lên một thân cây. Một con bọ rùa đốm nâu đang leo ngược lên một ngọn cỏ nhọn như lưỡi kiếm cao đến hoa mắt. Tom cúi xuống sát con vật nói:

Bọ rùa, bọ rùa
Nhà mày bốc lửa!
Bay về cho nhanh!
Con cái một mình!

Thế là con vật xòe cánh; bay đi xem tình hình nhà nó. Chuyện này chẳng làm chú bé ngạc nhiên, vì chú đã biết từ lâu rằng loài bọ rùa dễ tin chuyện cháy nhà; và chú đã thử nhiều lần về cái tính mộc mạc chất phác của nó. Sau đó tới một con bọ hung mãnh liệt cố đẩy một hòn đất tròn, Tom sờ vào mình nó để xem nó khép chân vào thân mình giả vờ chết. Lúc này chim chóc đã huyên náo cả lên. Một con chim mèo, một loại khướu miền Bắc, tới đậu trên cây ngay trên đầu Tom, rồi cất tiếng ngân nhại các bạn chim lân cận mà thích thú mê ly. Tiếp đó một con giẻ cùi tiếng kêu the thé xoẹt xuống loang loáng như một ngọn lửa xanh, đậu lại trên một cành non hầu như chú bé với tay tới được, rồi nghểnh đầu sang một bên nhìn các chú khách lạ một cách tò mò hết sức. Một con sóc xám và một con thuộc loại “cáo” lớn hơn, lon ton chạy qua, từng hồi ngồi lại để nhìn kỹ các chú bé và kháo chuyện về các chú, vì những con vật hoang dã này chắc trước đây chưa bao giờ thấy bóng người, nên nay ngơ ngẩn không biết có nên sợ hay không. Toàn bộ thiên nhiên giờ đã tỉnh dậy hẳn và xôn xao hoạt động; đây đó những tia nắng giống như những ngọn giáo dài xuyên qua những đám lá rậm đâm thẳng xuống và vài con bướm đến bay lượn trên cảnh trí.

[←129]

Tom lay hai tên cướp kia dậy, rồi cả ba đứa thét la ầm ĩ, hai, ba phút sau chúng cởi hết quần áo, đuổi nhau, nhào lên nhau giữa làn nước trong suốt và nông ở chỗ dải cát trắng. Chúng chẳng cảm thấy nhớ gì cái làng nhỏ đang ngủ im lìm ở đằng xa, bên kia bờ mảng nước bao la hùng vĩ. Một dòng nước đổ tới bất ngờ hay mức nước hơi lên của con sông đã cuốn trôi chiếc bè của chúng, nhưng điều đó chỉ khiến chúng hài lòng vì chiếc bè trôi đi là chẳng khác nào như chặt đứt nhịp cầu nối chúng với văn minh.

Chúng trở lại trại, người mát mẻ lạ thường, tinh thần tươi vui và đói cồn cào; một lát sau thì ngọn lửa trại của chúng đã cháy rực lên lại. Huck bắt đầu gặp được một suối nước trong mát gần đấy; và lấy lá sồi hay lá hồ đào to làm cốc, được cảnh đẹp mê ly của rừng hoang vắng như thế này gia thêm hương vị, thì cũng khả dĩ thay thế được cà phê. Khi Joe đang thái thịt xông khói để làm thức ăn sáng, thì Tom và Huck bảo nó hãy khoan một phút. Hai chú đi đến một chỗ kín ở bờ sông hứa hẹn có nhiều cá, rồi buông câu. Hầu như lập tức chúng được thưởng công. Joe chưa kịp sốt ruột thì hai đứa xách về một con cá chuối tròn trĩnh, hai con cá lòng tong và một con cá mèo (họ cá trê) nhỏ, thức ăn đủ cho một gia đình. Chúng rán cá bằng mỡ lấy trong thịt xông khói, và rất ngạc nhiên khi thấy dường như trước đây chưa bao giờ có món cá nào ngon thế. Chúng không biết rằng cá nước ngọt đánh được mà cho lên bếp càng nhanh càng ngon. Chúng lại cũng ít nghĩ được rằng ngủ ngoài trời, luyện tập thân thể ngoài trời, tắm, bơi và một khối lượng gia vị nữa là cơn đói, tất cả những cái đó cùng hòa thành một thứ nước xốt ngon đến mức nào.

[←130]

Ăn xong, chúng nằm quanh trong bóng mát, sau đó cả ba đi vào rừng, lên đường thám hiểm. Chúng vui vẻ bước đi, trèo qua những thân cây nằm mục, chui qua những bụi rậm chằng chịt, len lỏi giữa những cây cổ thụ chúa rừng xanh uy nghi lẫm liệt có những dây nho leo từ ngọn cây xuống tận mặt đất chẳng khác gì những chùm tua từ trên mũ miện nhà vua rũ xuống. Thỉnh thoảng chúng lại gặp những điểm xinh xắn phủ thảm cỏ xanh và lung linh hoa như nạm ngọc.

Chúng gặp đầy những chuyện làm cho chúng thích thú, nhưng không có gì làm chúng phải ngạc nhiên. Chúng khám phá được là hòn đảo dài khoảng ba dặm, rộng một phần tư dặm và chỗ gần bờ nhất chỉ cách bờ một lạch nước hẹp, rộng không đầy hai trăm thước. Cứ độ một giờ chúng lại xuống nước bơi lội một lần, thành ra khi chúng trở về trại thì đã nửa chiều. Đói quá, chúng không dừng lại câu cá được, dăm bông nguội lạnh chúng chén ngon lành, rồi lăn mình vào trong bóng mát trò chuyện. Song câu chuyện không mấy chốc đã trở nên lê thê rồi tàn lụi. Không khí tĩnh mịch trang nghiêm bao phủ khu rừng và cảm giác quạnh hiu bắt đầu tác động đến tinh thần các chú bé. Chúng đâm ra nghĩ ngợi. Một cảm giác nhớ nhung khó tả len vào trong tâm trí chúng. Liền sau đó lờ mờ hình thành - đó là nỗi nhớ nhà mới lạ. Ngay cả Finn Bàn-tay-đỏ cũng mơ về các ngưỡng cửa và chiếc thùng rỗng của nó. Nhưng cả ba chú bé đều thẹn về sự mềm yếu của mình, và không ai đủ can đảm nói lên điều mình nghĩ.

[←131]

Bây giờ trong một thời gian các chú bé lờ mờ có cảm giác về một tiếng động kỳ lạ ở phương xa, đúng như đôi khi người ta có cảm giác về những tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ mà không để ý cụ thể đến nó. Nhưng giờ đây thì tiếng động huyền bí kia đã rõ rệt hơn và buộc người ta phải nhận ra nó. Các chú bé giật mình, đưa mắt nhìn nhau, rồi mỗi chú đều lấy tư thế để nghe ngóng. Một sự im lặng kéo dài, sâu lắng và không bị ai quấy phá. Sau đó một tiếng trầm mà sâu vang lên, lởn vởn, rồi tan biến ở ngoài xa. Joe giật mình đánh thót, thì thào:

- Cái gì thế?

Tom cũng thì thầm.

- Tao cũng thấy làm lạ.

Huck nói, giọng sợ hãi:

- Không phải sấm, vì sấm...

Tom bảo:

- Nghe đi! Lắng mà nghe, đừng nói.

Chúng đợi một thời gian tưởng như dài bằng một thế kỷ, rồi tiếng nổ như bị trùm kín lại khuấy động không khí yên tĩnh uy nghi.

- Đi xem đi!

Chúng vùng đứng dậy chạy vội ra đoạn bờ sông ngang với thị trấn. Chúng vạch các đám bụi trên bờ ra và nhìn kỹ trên mặt nước. Chiếc phà máy nhỏ đang ở cách phía dưới làng khoảng một dặm, trôi xuống theo dòng nước. Lòng phà rộng hình như chật ních người. Vô số xuồng con đang bơi quanh hay bập bênh theo dòng nước chảy cạnh chiếc phà, nhưng các chú không nhận ra người trên xuồng đang làm gì. Ngay lúc đó một luồng khói trắng to phụt từ mạn phà ra và bốc lên thành một đám mây bay lờ đờ, thì tiếng nổ mờ đục kia lại vang đến tai các chú một lần nữa.

[←132]

Tom thốt lên:

- Tao biết rồi. Có người chết đuối.

Huck tiếp:

- Đúng thế! Hè năm ngoái, Bill Turner chết đuối, họ cũng làm như vậy: Họ bắn một phát súng qua mặt nước và tiếng súng làm cho xác cậu ta nổi lên. Đúng, người ta còn lấy mấy ổ bánh mỳ, bỏ thủy ngân vào trong ấy rồi thả nổi trên mặt nước, và ở đâu có xác người chết thì các ổ bánh mì trôi đúng đến đấy rồi dừng lại.

Joe tán đồng:

- Đúng, tao cũng nghe người ta nói như vậy. Nhưng tao hỏi cái gì làm cho bánh mì trở nên thần hiệu như thế.

Tom nói:

- Ô, chẳng phải bánh mì đâu, tao nghĩ chủ yếu là do những lời thần chú họ niệm trước khi thả bánh mì xuống.

Huck cãi lại:

- Nhưng người ta chẳng nói gì khi thả cả. Tao xem họ làm mà, và họ không nói gì hết.

Tom chống chế:

- Ra thế. Kỳ nhỉ. Nhưng có thể là họ niệm thầm. Chắc chắn là họ phải niệm. Ai mà chẳng biết thế.

Hai chú kia đồng ý là Tom nói có lý, bởi vì là không thể trông chờ ở một cục bánh mì mít đặc không được lời niệm chú chỉ giáo mà lại thành hành động rất thông minh khi được giao làm một việc trọng đại đến như vậy.

Joe nôn nóng:

- Ôi trời, ước gì ta có mặt ở đấy ngay bây giờ nhỉ.

[←133]

Huck bồi thêm:

- Tao cũng muốn. Tao có thể đổi hàng đống của cải để biết ai chết đuối.

Ba chú bé vẫn cứ lắng nghe và theo dõi. Ngay sau đó một sáng kiến vụt lóe lên trong đầu Tom. Chú kêu to:

- À, tao biết ai chết đuối rồi. - Chúng ta!

Phút chốc chúng cảm thấy mình giống như những vị anh hùng. Thật là một thắng lợi huy hoàng: Không có chúng, người ta thấy mất mát, chúng được người ta khóc thương, vì chúng mà bao quả tim đang tan vỡ, bao nước mắt đang rơi, bao hình ảnh buộc tội cách đối xử thiếu yêu thương đối với mấy đứa bé tội nghiệp mất tích đang dâng lên trong ký ức bao tiếc thương hối hận vô ích đang được miệt mài nuôi dưỡng, và tuyệt hơn cả là những kẻ ra đi đã trở thành đề tài trao đổi của toàn thị trấn, đối tượng thèm khát của tất cả lũ trẻ con về cái mặt tiếng tăm lừng lẫy này. Thật là thú. Nói cho cùng, đi làm cướp biển kể cũng đáng.

Hoàng hôn xuống. Chiếc phà trở về với công việc thường lệ của nó, còn những chiếc xuồng thì biến mất. Lũ cướp biển trở về trại. Chúng hoàn toàn kiêu hãnh về tầm vóc vĩ đại mới của chúng và việc náo động rạng rỡ chúng đã gây ra, Chúng câu cá và làm thức ăn chiều, ăn xong chúng ngồi đoán xem ở làng người ta đang nghĩ gì và nói gì về chúng. Và những bức tranh mà chúng phác họa về cảnh đau thương chung vì chúng xem ra thật là thú vị - tất nhiên là theo quan điếm của chúng. Nhưng khi bóng đêm rủ xuống trùm lấy chúng, thì dần dà chúng ngừng câu chuyện và ngồi nhìn bếp lửa, tất nhiên là tâm hồn lang thang nơi khác.

[←134]

Sự kích động phát chán giờ đã qua rồi. Tom và Joe không thể đừng, không nghĩ đến một vài người ở nhà. Họ không thích thú gì lắm cái trò đùa vui đẹp đẽ này như chúng. Những mối e ngại chen đến, chúng cảm thấy lo lắng không vui, bất giác chúng bật ra một, hai tiếng thở dài. Một lát, Joe đánh bạo nhưng rụt rè quanh co đưa ra một “quả bóng thăm dò” xem hai đứa kia nghĩ như thế nào về việc quay trở lại với văn minh - không phải ngay bây giờ.

Tom mỉa mai khiến nó lúng túng. Huck vốn chẳng vương vấn gì cũng phụ họa với Tom, thế là anh chàng dao động phải vội vàng “biện bạch” và sung sướng thấy rằng mình thoát ra được khỏi cái tình huống khó khăn mà bề ngoài ít bị dính nhất cái vết nhơ là nhớ nhà như bụng dạ gà con. Cuộc nổi loạn đến giờ đã thật sự được dẹp yên.

Đêm càng khuya. Huck bắt đầu ngủ gật; và lát sau thì ngáy khò. Joe nối gót. Tom nằm chống khuỷu tay không cử động mê mải nhìn hai bạn một lúc. Cuối cùng cậu thận trọng chống gối đứng dậy và đi tìm kiếm gì trên vạt cỏ trong ánh sáng rung rinh của ngọn lửa trại hắt ra. Chú nhặt mấy miếng vỏ sung hình ống máng to, trắng mỏng, xem đi xem lại, và cuối cùng chọn hai miếng dường như thích hợp nhất. Sau đó chú quỳ xuống bên ngọn lửa và khó nhọc viết gì đó trên một miếng vỏ với “hòn son” của chú: Một miếng chú cuộn bỏ vào túi áo ngoài của mình, còn miếng kia thì cho vào trong mũ của Joe, rồi đẩy mũ ra cách xa chỗ Joe một chút. Chú còn đặt vào mũ mấy thứ của quý hầu như là vô giá của học sinh con trai - trong đó có một viên phấn, một quả bóng cao su, ba lưỡi câu và một hòn bi thuộc loại gọi là “thủy tinh chính cống”. Xong đâu đấy, chú nhón chân rón rén lách giữa đám cây mà đi cho đến khi cảm thấy không ai nghe thấy tiếng mình nữa, bèn lập tức vụt chạy nhanh như cắt về hướng dải cát nông.

[←135]

Chương 15

Vài phút sau Tom đã bì bõm trong làn nước nông của dải cát; đang lội về phía bờ Illinois. Trước khi nước ngập sâu đến thắt lưng thì nó vượt quá nửa đường: Tới đây dòng nước chảy xiết, không lội được nữa, chú liền tự tin lao ra bơi qua quãng một trăm thước còn lại. Chú bơi chéo và ngược dòng, nhưng vẫn bị cuốn về xuôi, nhanh hơn chú tưởng. Thế nhưng cuối cùng chú cũng tới được bờ, để mặc cho dòng nước đẩy đi cho tới khi gặp một chỗ cạn, rồi leo lên khỏi mặt nước. Chú đặt tay lên túi áo ngoài, thấy miếng vỏ sung còn đấy, bèn để cả áo quần nước chảy ròng ròng đi xuyên qua rừng, dọc theo bờ sông. Trước mười giờ một chút chú ra khỏi rừng, đến một vạt đất trống đối diện với làng mình, và thấy chiếc phà nằm trong bóng bờ cao. Tất cả đêu im lìm dưới ánh sao lấp lánh. Chú bò, tụt xuống bờ dốc, mở to mắt cảnh giác nhìn, trườn ra giữa nước bơi ba, bốn sải, rồi trèo lên chiếc xuồng dùng để chèo khi cần thiết buộc ở sau đuôi chiếc phà. Chú luồn mình xuống dưới các tấm ván ngang dùng làm ghế ngồi chèo và nằm chờ, trống ngực đánh thình thình.

Một lát sau, cái chuông rè lên một tiếng và một giọng nói ra lệnh “nổ máy”. Một, hai phút sau chiếc xuồng chổng cao mãi, gối đầu vào lớp sóng cuộn lên đằng sau phà và cuộc hành trình bắt đầu. Tom sung sướng trước thắng lợi của mình vì chú biết đây là chuyến phà cuối cùng của đêm nay.

Sau một thời gian dài khoảng mười hai hay mười lăm phút; guồng bánh xe của phà dừng lại. Tom trườn qua mạn xuồng, bơi vào bờ trong bóng tối, đến năm mươi thước về xuôi mới lên mặt đất; để tránh nguy cơ gặp kẻ la cà tụt hậu.

[←136]

Chú đi như bay theo những con đường nhỏ, ít người qua lại và không mấy chốc đã thấy mình ở bờ rào sau nhà dì Polly. Chú vượt qua hàng rào, lại gần chái nhà và nhìn qua cửa sổ phòng khách; vì ở đây đang có ánh đèn. Trong phòng; dì Polly, Sid; Mary và mẹ của Joe Harper đang tụ tập ngồi cùng nhau nói chuyện. Tất cả ngồi cạnh giường, mà giường lại nằm giữa họ và cửa vào. Tom tới cửa, bắt đầu nhè nhẹ nâng cái chốt. Xong chú khẽ đẩy cái cửa kêu lên một tiếng nhỏ, chú tiếp tục đẩy một cách thận trọng và mỗi lần có tiếng két lại run bắn lên, mãi cho tới khi thấy đã có thể quỳ gối luồn người qua thì chú thò đầu vào và hết sức cẩn thận.

- Cái gì làm cho ngọn nến chập chờn thế nhỉ? - Dì Polly nói, Tom lách nhanh qua.

- Lại vì cái cửa mở chứ gì. Chắc thế. Giờ thì thật không hết những chuyện kỳ lạ. Ra đóng lại cho dì, Sid.

Tom biến mất dưới gầm giường rất kịp thời. Chú “nằm thở” một lúc lấy lại hơi; rồi bò tới một chỗ hầu như chú có thể sờ được bàn chân dì. Dì Polly nói:

- Nhưng như tôi đã nói thằng bé không phải là xấu, có thể nói như vậy, chỉ tội là nghịch ngợm. Chỉ chơi lông bông mất thì giờ, và liều lĩnh, bà ạ. Nó biết gì, nghĩ ngợi không hơn con ngựa non. Nó chẳng bao giờ làm hại ai và là thằng bé tốt bụng nhất đời.

Nói đến đây bà già bắt đầu khóc.

[←137]

- Thì thằng Joe nhà tôi cũng đúng như vậy, lúc nào cũng nghịch như quỷ sứ, mọi trò tinh quái đều có gan bày ra hết, nhưng là một đứa không biết ích kỷ là gì và ân cần hết sức. Ôi, tội cho tôi, cứ nghĩ rằng tôi đã dang tay quất nó vì chuyện lấy kem, mà không hề nhớ rằng số kem ấy chính mình cũng phải đổ đi vì nó đã chua rồi. Và thế là chẳng bao giờ tôi được thấy lại nó ở trên đời này nữa, chẳng bao giờ, chẳng bao giờ, ôi, thằng bé tội nghiệp chịu oan.

Thế rồi bà Harper khóc nức nở tưởng như quả tim bà muốn vỡ ra từng mảnh. Sid nói:

- Cháu cầu mong cho anh Tom ở đâu đấy thì cũng sướng hơn. Nhưng giá về một số mặt, trước đây anh ấy tốt hơn, thì...

- Sid.

Tom tuy không thể nhìn thấy, nhưng cảm thấy mắt dì đang nhìn trừng trừng Sid.

- Không một lời nói động đến thằng Tom của tao khi giờ đây nó đã ra đi! Chúa sẽ chăm sóc nó. Xin ông đừng bao giờ bận tâm đến nó nữa. Ôi, bà Harper, tôi chẳng biết làm thế nào cho quên được nó! Nó là cả một nguồn khuây khỏa cho tôi, mặc dù nó có làm khổ tấm lòng già của tôi, lắm lúc như phát điên lên được.

- Chúa cho, rồi Chúa lại lấy mất! Xin cầu cho rạng danh Chúa! Nhưng thật đau đớn quá. Ôi đau đớn quá, chỉ mới thứ bảy trước, cháu Joe còn đốt một quả pháo ngay dưới mũi tôi, tôi đánh cho nó bò lăn ra. Nào tôi có ngờ tí gì đâu, sao nhanh vậy - Ôi, giá thử giờ mà còn xảy ra như thế, thì tôi đã ghì chặt lấy nó và ban phúc lành cho nó.

[←138]

- Vâng, vâng, vâng, tôi rất thông cảm với bà, bà Harper ạ, tôi hiểu rõ hết sức tình cảm của bà. Chỉ mới trưa hôm qua đây thôi, cháu Tom của tôi cũng bắt con mèo uống đầy một bụng thuốc giảm đau, tôi tưởng con vật đến xé nát cả nhà. Tôi liền lấy cái đê khâu, ôi, Chúa tha tội cho con, cốc vào đầu nó, tội nghiệp cho thằng bé, thằng bé tội nghiệp giờ đã qua đời. Nhưng thôi, âu là nó giờ cũng đã trút hết mọi phiền não ở đời. Thế mà lời cuối cùng tôi được nghe nó nói lại là lời oán trách.

Nhớ lại chuyện ấy, bà già thương tâm quá, suy sụp hoàn toàn. Tom cũng sụt sịt khóc. Tự thương mình nhiều hơn là thương bất cứ ai. Chú nghe thấy Mary khóc và lâu lâu xen vào một lời thân ái đối với chú. Chú bắt đầu có một ý nghĩ cao quý về bản thân mình hơn bất cứ lúc nào trước đây. Hơn nữa, nỗi đau của dì khiến chú khá cảm động, nên chú chỉ muốn nhảy xổ từ dưới gầm giường ra, làm cho dì vui sướng tràn trề - mà kịch tính dồi dào của cảnh đó cũng cám dỗ chú một cách mãnh liệt, hợp với bản tính chú, nhưng chú tự kìm lại, nằm im.

[←139]

Chú tiếp tục lắng nghe, ghép những mẩu đầu thừa đuôi thẹo của câu chuyện lại, mới hay rằng đầu tiên nhà đoán là ba đứa đi bơi bị chết đuối, rồi thấy mất chiếc bè con, tiếp đó một số trẻ con khác kể rằng các chú bé mất tích có loan tin rồi đây làng sẽ “nghe thấy chuyện lạ” thế là các đầu óc khôn ngoan đã “gắn việc này việc nọ lại với nhau” và nhất quyết rằng ba đứa đã lấy bè bỏ đi và nay mai sẽ tới thị trấn bên dưới, nhưng vào giữa trưa thì tìm thấy bè, nằm trên bờ sông Mississippi, cách làng chừng năm, sáu dặm ở mạn dưới - hy vọng lại tiêu tan, nhất định ba đứa bé bị chết đuối, không thì đói đã phải về nhà, không sớm hơn thì cũng chỉ đến tối là cùng. Người ta tin rằng sở dĩ tìm xác mà không thấy, là chỉ vì chúng chết đuối ở giữa sông, nếu không, chúng nó vốn là những tay bơi giỏi đã thoát được lên bờ. Hôm nay là tối thứ tư. Nếu đến Chủ nhật mà xác vẫn biệt tăm, thì mọi hy vọng thế là hết, và đám tang sẽ cử hành vào sáng hôm đó. Tom rùng mình.

Bà Harper chúc ngủ ngon mà khóc nức nở, rồi quay gót ra về. Nhưng do một sự thối thúc của cả đôi bên, hai người đàn bà bất hạnh lại lao vào trong cánh tay nhau khóc như mưa rào, khóc cho vơi bớt đau thương, rồi chia tay. Khi chúc lại Sid và Mary ngủ ngon, thái độ của dì Polly âu yếm hơn mọi người. Sid sụt sịt một chút, còn Mary thì òa lên khóc với tất cả tấm lòng mình.

Dì Polly quỳ xuống cầu nguyện cho Tom một cách hết sức cảm động, hết sức thương tâm, với một lòng yêu thương vô bờ trong lời nói và trong cái giọng run run của bà, khiến chú lại đầm đìa nước mắt rất lâu trước khi bà già cầu kinh xong.

[←140]

Chú phải nằm im rất lâu sau khi dì lên giường, vì dì vẫn chốc chốc lại thốt ra những lời não nuột, trằn trọc không yên, và quay đi quay lại mãi. Nhưng cuối cùng dì cũng chịu yên, chỉ hơi rên trong giấc ngủ. Bấy giờ chú mới rón rén chui ra, từ từ đứng dậy bên cạnh giường, đưa tay che ngọn nến rồi đứng nhìn dì. Lòng chú tràn đầy tình thương đối với dì. Chú lấy cuộn vỏ sung ra đặt bên cạnh cây nến. Nhưng một ý nghĩ chợt thoáng qua đầu chú, và chú chần chừ cân nhắc, vẻ mặt chú sáng lên khi đã giải đáp thành công cho ý nghĩ của mình, chú lại vội vàng bỏ miếng vỏ vào túi. Xong chú cúi xuống hôn đôi môi tàn héo của dì, rồi lập tức lẻn ra ngoài, kéo chốt cửa lại.

Chú lách theo con đường trở lại bến phà, chẳng thấy một ai thơ thẩn ở đấy nữa, bèn mạnh dạn bước lên boong, vì chú biết phà chẳng ai trông hay có một người canh thì anh chàng bao giờ cũng quay lại ngủ như một hình gỗ chạm. Chú tháo chiếc xuồng ở đuôi phà ra, tuột người xuống, và một lát sau đã nhè nhẹ bơi ngược dòng. Khi đã cách xa làng một dặm về phía trên, chú bắt đầu đâm chéo qua sông và gò lưng chèo ác liệt. Chú ghé đúng vào bến ở phía bờ bên kia một cách gọn gàng, vì đó là một việc nhỏ rất quen thuộc đối với chú. Chú như bị giục chiếm lấy chiếc xuồng với lý do là nó có thể xem như một chiếc tàu, và do đó là một cái mồi hợp lẽ cho một tay cướp biển, nhưng chú cũng nắm chắc rằng một cuộc tìm kiếm tỉ mỉ sẽ được tổ chức và cuối cùng sẽ dẫn đến việc mình bị bại lộ. Vì vậy chú bước lên bờ đi vào rừng.

[←141]

Chú ngồi xuống nghỉ một hồi lâu, đấu tranh khổ sở với mình mới giữ được tỉnh ngủ, sau đó lại thận trọng lên đường về trại. Đêm đã gần tàn. Trước khi chú tới ngang dải cát đầu hòn đảo thì trời đã sáng rõ. Chú lại ngồi nghỉ một lần nữa cho tới khi mặt trời lên cao, tỏa ánh vàng rực rỡ xuống con sông hùng vĩ, lúc đó chú mới nhảy xuống dòng nước. Được một lát chú đã dừng bước trước cửa trại, áo quần còn đang nhỏ giọt. Chú nghe thấy Joe nói:

- Không, Tom là một người trung thành. Cậu ta sẽ trở lại, không đào ngũ đâu. Cậu ta biết đó là một điều nhục nhã với một tay cướp biển, mà Tom thì quá kiêu hãnh để làm một việc như vậy. Cậu ta đang tính toán chuyện này chuyện nọ gì đó. Mà tao hỏi chuyện gì nhỉ?

- Thôi! Mọi cái dù sao bao giờ cũng về phần mình, phải không?

- Gần như thế. Nhưng chưa đâu, Huck ạ. Mấy chữ cậu ta viết nói rằng: Là như thế, nếu cậu ta không trở lại đây ăn sáng.

- Có nó đây! - Tom cất tiếng nói, nhằm gây một bất ngờ thú vị, vừa nói vừa dềnh dàng bước vào trại.

Một bữa sáng thịnh soạn có thịt xông khói và cá trong chốc lát được dọn ra, và trong khi các chú ngồi chén, thì Tom thuật lại (và thêu dệt thêm) cuộc phiêu lưu của mình. Chuyện kể xong thì chúng đã thành một tiểu đội anh hùng tự đắc và khoác lác. Xong đâu đấy Tom ẩn mình trong một góc râm mát ngủ cho tới trưa, còn hai tên cướp kia thì chuẩn bị đi câu và đi thám hiểm.

[←142]

Chương 16

Ăn trưa xong cả bọn quay ra đi tìm trứng ba ba ngoài bãi. Chúng đi loanh quanh cầm gậy thọc xuống cát; và chỗ nào thấy mềm thì quỳ xuống dùng tay đào. Có khi trong một lỗ chúng lấy được năm, sáu chục trứng. Trứng ba ba tròn xoe, trắng toát, nhỏ hơn hạt dẻ một chút. Tới hôm ấy chúng được một bữa tiệc trứng rán trứ danh, và một bữa sáng nữa hôm thứ sáu.

Thứ sáu, ăn sáng xong, chúng liền chạy ra bãi cát reo hò, nhảy cẫng, đuổi nhau chạy quanh, vừa chạy vừa cởi hết quần áo, cho đến khi trần truồng hẳn, và cứ thế tiếp tục nô đùa đuổi nhau ra xa tận làn nước nông của dải cát, đuổi nhau chạy ngược dòng nước xiết để cho nước ngang chân, khiến chúng chốc chốc lại hụt cẳng, và thế là trò chơi càng lý thú gấp bội. Thỉnh thoảng chúng chụm lại thành nhóm, cúi người xuống lấy bàn tay khoát nước vào mặt nhau, tiền từ từ lại gần nhau mà mặt thì quay đi để tránh cho bụi nước khỏi làm ngạt thở, rồi cuối cùng níu lấy nhau vật lộn cho đến khi kẻ thắng dìm được đối thủ xuống, và thế là cả ba đều chúi xuống nước; sau đó chúng ngoi lên vừa thổi phù phù, vừa phun phì phì, vừa cười, vừa thở hổn hển cùng một lúc.

Khi đã thật mệt lử, chúng mới chịu lên, nhoài người ra giữa cát khô nóng, và nằm thế lấy cát phủ lên mình, nhưng một lát nữa lại vọt xuống nước trở lại và chơi cái trò cũ một lần nữa. Cuối cùng chúng nảy ra ý định là da để trần của chúng, trông giống “quần áo nịt” màu da người: Vì thế chúng kẻ một vòng tròn trên cát và mở một rạp xiếc - với ba vai hề, vì chẳng chú nào chịu nhường cái vai oai nhất cho bạn cả.

[←143]

Sau đó chúng đem bi ra chơi, nào “bi tì tay xuống đất”, rồi “bi quây vòng”, “bi pháo đài” cho đến khi trò chơi thành cũ rích mới thôi. Khi đó, Joe và Huck lại đi bơi nữa, còn Tom thì chẳng dám liều, vì chú nhận ra là khi cởi quần áo ra hồi nãy, chú đã giật luôn cả cái vòng da rắn hổ chuông ra khỏi cổ chân, và chú ngạc nhiên sao đã mất chiếc bùa hộ mệnh huyền bí kia mà mình tránh khỏi bị chuột rút được lâu thế. Chú chẳng muốn mạo hiểm một lần nữa trước khi tìm thấy vòng da rắn. Khi tìm thấy được, thì các chú bé kia đã mệt và chuẩn bị nghỉ. Chúng chuẩn bị đi vẩn vơ mỗi đứa một đàng, rơi vào tâm trạng “buồn nản” rồi quay ra đưa mắt nhớ nhung nhìn qua con sông rộng đến nơi làng mình đang nằm ngủ yên giữa nắng. Tom chợt thấy mình đang viết chữ “Becky” lên cát bằng ngón chân cái. Chú xóa đi và giận mình hèn yếu. Nhưng rồi chú lại viết lần nữa. Chú không thể ngừng. Chú xóa đi lần thứ hai, rồi tự trách cho mình khỏi bị cám dỗ bằng cách gọi bạn tập hợp lại và nhập bọn luôn.

Nhưng tinh thần của Joe thì đã suy sụp quá đỗi, hầu như khó mà phục hồi được... Nó nhớ nhà đến nỗi khó mà chịu đựng nổi cơn đau ấy thêm nữa. Nước mắt lưng tròng đang muốn trào ra. Huck cũng u sầu, tinh thần Tom cũng xuống nhưng chú không để lộ. Chú có một điều bí mật chưa muốn nói; nhưng nếu cuộc sụp đổ loạn nghịch không ngăn chặn được ngay, thì chú buộc phải nói ra. Chú làm ra vẻ như rất vui nói:

- Tớ cuộc với các cậu là trước đây trên đảo có cướp biển. Ta sẽ đi thám hiểm một lần nữa. Họ đã giấu của đâu đây. Chớp được một hòm gỗ mục đầy vàng bạc thì các cậu sẽ cảm thấy thế nào, hả?

[←144]

Nhưng câu chuyện chỉ gây được một sự phấn khởi yếu ớt, tan biến đi ngay, chẳng mang lại một câu trả lời nào. Tom cố đưa ra một vài chuyện quyến rũ khác nữa, nhưng cũng thất bại. Thật là một công việc nản lòng. Joe ngồi cầm que chọc cát lên, vẻ mặt rất rầu rĩ. Cuối cùng Joe nói:

- Ôi, chúng ta về đi thôi. Tao muốn về nhà, ở đây vắng vẻ quá.

Tom nói:

- Ồ, Joe, không! Rồi đây mày sẽ thấy thú hơn thôi. Hãy nghĩ chỉ nguyên đến một chuyện câu cá ở đây mà xem.

- Câu kéo chẳng cần. Tao cần về nhà cơ.

- Nhưng Joe, có đâu được một bãi bơi tuyệt như thế này.

- Bơi cũng chẳng có gì hay. Không biết làm sao tớ hình như chẳng thiết gì bơi lội nữa, khi chẳng có người cấm không cho tớ đi. Tớ muốn nói tớ phải về nhà.

- Ố, tởm! Đồ con nít. Muốn về gặp mẹ chứ gì?

- Đúng, tao cần gặp mẹ tao, mà mày, mày cũng sẽ thấy cần, nếu mày có mẹ, tao chẳng phải con nít gì hơn mày.

Và Joe hơi sụt sịt khóc.

- Được rồi, ta hãy để thằng bé khóc nhè về nhà với mẹ, phải không, Huck? Đồ khốn khổ! Nó muốn gặp mẹ hả? Thôi. Để cho nó đi. Còn mày, mày thích ở đây chứ, phải không Huck? Hai chúng mình sẽ ở lại đây nhỉ?

Huck lên tiếng “ừ” mà lòng chẳng để chút gì vào đấy.

[←145]

Joe vừa đứng lên vừa nói:

- Ngày nào tao còn sống, tao sẽ không bao giờ nói với chúng mày nữa. - Thôi xong!

Nói vậy rồi Joe lầm lì bỏ đi, bắt đầu lấy quần áo mặc vào. Tom nói:

- Cóc cần! Chẳng ai thèm cái thứ như cậu. Đi mà về đi, để người ta cười cho. Ô, rõ đẹp thay ông cướp biển! Huck và tớ chẳng phải là những đứa con nít khóc nhè. Chúng tớ ở lại, phải không, Huck? Nó đã muốn vậy, thì để nó đi. Tớ nghĩ không có nó mình vẫn có thể kéo được, chứ chẳng lẽ...

Tuy nói vậy, nhưng Tom cũng thấy khó chịu, và trong lòng lo sợ khi thấy Joe cứ tiếp tục mặc quần áo. Rồi lại thấy Huck chằm chằm nhìn Joe chuẩn bị với một con mắt thèm muốn, và giữ một vẻ im lặng đáng lo ngại đến thế, thì Tom càng không yên tâm. Bây giờ, không một lời từ biệt, Joe đã bắt đầu lội về phía bờ Illinois. Tom lặng người đi. Chú liếc nhìn Huck. Huck không chịu nổi cái nhìn ấy, cúi mặt xuống, rồi nói:

- Tao cũng muốn về Tom ạ. Đại khái trước đây cũng đã vắng vẻ quạnh hiu lắm, bây giờ thì sẽ còn tệ hơn. Mình cũng về đi, Tom.

- Tao không về. Mày muốn, thì cứ đi. Tao nhất định ở lại.

- Tom ạ, về thì hơn.

- Được, về luôn đi. - Ai giữ mày? - Huck bắt đầu nhặt quần áo vứt lung tung; rồi nói:

- Tom, tao mong mày cũng cùng về. Mày nghĩ cho kỹ đi. Khi tới bờ; chúng tao sẽ đợi.

- Thế thì bọn mày sẽ đợi mọt xương, Có thế thôi.

[←146]

Huck buồn bã ra đi. Tom đứng nhìn theo; lòng chỉ những muốn dặn lòng; hãy dẹp lòng kiêu hãnh xuống và cũng về nốt. Chú hy vọng các chú kia sẽ dừng lại; nhưng chúng vẫn cứ tiếp tục từ từ lội đi. Tom bỗng chợt nhận thấy không khí trở nên quạnh hiu tĩnh mịch quá. Tom chiến đấu một trận cuối cùng với lòng kiêu hãnh của mình; rồi phóng như tên bay theo các bạn; vừa chạy vừa thét:

- Đợi đây! Đợi đây! Tao bảo cái này.

Một lát chúng dừng chân quay lại. Khi tới chỗ hai đứa kia đứng; chú bộc lộ điều bí mật của mình. Hai đứa lắng nghe, mặt vẫn rầu rĩ; cho đến khi cuối cùng thấy được “điểm nút” Tom đang dẫn tới; thì chúng bật tiếng hoan hô hò reo như ra trận; khen là “tuyệt vời!” và bảo rằng nếu Tom cho biết từ đầu thì chúng đã chẳng ra đi. Tom viện cớ hợp lý để bào chữa nhưng lý do chính là vì chú sợ rằng điều bí mật đó có đưa ra thì cũng không giữ được các bạn trong một thời gian thật lâu; vì vậy chú đã lập tâm giữ nó làm mồi dự trữ cho lần cám dỗ cuối cùng.

Các chàng trai trở lại đánh cặp với nhau và chơi các môn thể thao của chúng một lần nữa với ý tưởng, tán gẫu suốt thời gian về kế hoạch kỳ diệu của Tom và và ngưỡng mộ sự thiên tài của nó. Sau bữa tối với trứng và cá, Tom nói rằng nó muốn học hút thuốc. Joe đồng ý và nói nó cũng muốn thử. Vì vậy, Huck đã làm ống điếu và nhồi thuốc. Những kẻ mới này chưa bao giờ hút bất cứ thứ gì trước đây trừ xì gà làm bằng nho, và chúng tặc lưỡi, và dù sao cũng không được coi là nam tính.

Bây giờ chúng nằm chống cằm và bắt đầu hút thuốc, tự học và có một chút tự tin. Khói thuốc có mùi vị khó chịu, và chúng bịt mũi một chút, nhưng Tom nói:

[←147]

- Tại sao nhỉ, hút dễ ợt! Nếu tao là một người biết tất cả, thì tao đã học được từ lâu rồi.

Joe nói:

- Tao cũng vậy. Nó chả khó gì.

Tom nói:

- Tại sao, nhiều lần tao nhìn vào những người hút thuốc, và nghĩ rằng tao ước mình có thể làm điều đó; nhưng tao chưa bao giờ nghĩ rằng mình có thể.

- Nó chỉ xảy ra với tao phải không, Huck? Mày có nghe thấy tao nói chuyện đó không? Tao sẽ để nó lại cho Huck nếu tao không nói.

Huck nói:

- Có, rất nhiều lần.

Tom nói:

- Chà, tao đã từng. Ô, hàng trăm lần. Một lần xuống nhà giết mổ. Mày có nhớ không, Huck? Bob Tanner đã ở đó, và Johnny Miller, và Jeff Thatcher, khi tao nói điều đó. Mày có nhớ tao nói không, Huck?

Huck nói:

- Có, ừ. Đó là ngày sau khi tao lạc trong hẻm trắng. Không, một ngày trước.

- Tao có nói với mày như vậy Huck ạ, Tom nói: nhớ lại đi.

- Tao có thể hút thuốc này cả ngày, Joe nói: mà không cảm thấy ốm.

- Tao cũng vậy. Tom nói: tao có thể hút thuốc cả ngày. Nhưng tao cá là thằng Jeff Thatcher thì không.

- Jeff Thatcher! Tại sao, nó mới tham gia có hai lần. Chỉ cần để nó thử một lần. Cho nó thấy!

- Tao cuộc là nó sẽ thử. Còn Johnny Miller, tao ước có thằng Johnny Miller cũng thử một lần.

[←148]

- Ồ, không! Joe nói: Tại sao à, tao cá là thằng Johnny Miller cũng không hơn gì đâu. Chỉ cần một hơi nhỏ là quá sức nó rồi.

- Ừ, chắc vậy Joe ạ. Nói nữa, tôi thích bọn bạn có thể nhìn thấy chúng mình ngay bây giờ.

- Tao cũng thế.

- Chúng mày đừng nói thế, và một lúc nào đó khi chúng nó ở xung quanh, tao sẽ đến gặp mày và nói, “Joe, làm khói không? Tôi muốn hút thuốc.” Và mày sẽ nói, kiểu như bất cần, như thể nó chả là gì, mày sẽ nói, “Ờ, tao có cái tẩu cũ đây, và một cái nữa, nhưng hàng của tao không phải là xịn.” Và tao sẽ nói, “Ồ, không sao đâu, nếu nó đủ mạnh.” Và sau đó mày lấy ra cái tẩu, và chúng ta sẽ đốt thuốc lên, lúc đó chỉ cần cho bọn bạn thấy!”

- Hay đấy, Tom! Tao ước nó là bây giờ!

- Tao cũng thế! Và khi bọn mình kể với chúng nó là học lóm được, không biết chúng nó có học cùng không?

- Ồ, tao không nghĩ! Mà tao cá bọn nó sẽ học!

[←149]

Ba chú bé vui vẻ quay trở lại; hăng say nô đùa như trước. Nhưng mọi thứ bắt đầu tan rã. Sự im lặng gia tăng đáng kinh ngạc. Mỗi sự ham thích từ má của các cậu trở nên như một vòi nước chảy mạnh xuống đến lưỡi; chúng hiếm khi có thể tát nước đi đủ nhanh để ngăn chặn tình trạng ngập lụt tràn xuống cổ họng; xảy ra bất chấp tất cả những gì chúng có thể làm, và những lần nôn mửa đột ngột xuất hiện. Bây giờ cả hai cậu bé trông rất xanh xao và đau khổ. Cái điếu của Joe rơi khỏi ngón tay vô cảm của mình. Tom theo sau. Cả hai đài phun nước đang hoạt động dữ dội và cả hai máy bơm đều hoạt động mạnh. Joe nói yếu ớt:

- Tao đánh mất con dao. Tao phải đi tìm nó.

Môi run run, giọng ngắc ngứ, Tom cũng nói:

- Tao cùng đi tìm hộ. Mày đi đường này, còn tao sẽ tìm quanh suối. Không, Huck, mày chẳng cần đi. Bọn tao sẽ đi tìm thôi.

Thế là Huck ngồi lại, và đợi một tiếng đồng hồ. Sau đó cảm thấy mình trơ trọi, bèn ra đi tìm bạn. Hai đứa đều ở trong rừng, cách xa nhau và đều ngủ say. Nhưng một cái gì đó thông báo cho nó rằng nếu chúng có bất kỳ rắc rối gì, chúng đã thoát khỏi nó.

Chúng không nói chuyện trong bữa ăn tối tối hôm đó. Chúng có vẻ xấu hổ, và khi Huck chuẩn bị tẩu thuốc sau bữa ăn, chúng nói không, chúng cảm thấy không ổn lắm khi một thứ gì đó khi ăn trong bữa tối đã không thích hợp.

[←150]

Chương 17

Vào khoảng nửa đêm, Joe chợt tỉnh giấc gọi các bạn. Không khí nặng nề ủ ê như muốn báo trước một điều gì. Ba đứa chụm người vào nhau và tìm thêm đống lửa bên cạnh làm bạn, mặc dầu không khí không một hơi gió, nóng âm ỉ, như chết, đã ngột ngạt lắm. Chúng ngồi yên chăm chú chờ đợi. Cảnh vật vẫn yên lặng trang nghiêm. Ngoài tầm chiếu của ngọn lửa, mọi vật đều như bị nuốt chửng trong cái âm u của đêm tối. Một lát sau một luồng ánh sáng rung rinh hiện lên làm lộ đám cây lờ mờ ra trong một lúc, rồi vụt tắt. Tiếp đó lại có một luồng khác sáng rực hơn một chút. Rồi một luồng nữa. Thế là một tiếng rền rĩ yếu ớt như tiếng ai thở dài lướt qua cành lá trong rừng, và các chú bé cảm thấy một hơi thở thoáng lướt qua má, chúng rùng mình nghĩ rằng Thần Bóng Đêm vừa mới đi qua. Sau đó thì yên. Giờ một cái chớp kỳ quặc loé lên biến đêm thành ngày, làm hiện rõ từng ngọn cỏ lăn tăn như một lưỡi dao tách biệt và rõ rệt mọc quanh chân chúng, ánh sáng cũng làm hiện rõ cả ba bộ mặt trắng nhợt hốt hoảng. Một hồi sấm rầm rầm lăn đi, từ trời cao đổ xuống rồi tan mất ở trong những tiếng ầm ì rầu rĩ. Một cơn gió lạnh quét qua, khiến cho tất cả lá rừng xào xạc và làm cho tro tung lên khắp đống lửa rơi xuống như bông tuyết, một tia chớp dữ dội nữa lại lóe ra thắp sáng cả khu rừng và tiếp theo là một tiếng nhỏ nhanh gọn tưởng chừng như đã xẻ đôi những ngọn cây ngay trên đầu ba chú bé. Chúng sợ chết khiếp, bíu chặt lấy nhau trong bóng tối dày đặc. Tiếp sau cảnh đó, mấy hạt mưa lớn rơi lộp độp trên đám lá. Tom kêu to:

- Nhanh lên! Vào trong lều vải đi!

[←151]

Chúng lao đi, vấp vào rễ cây, vướng phải dây leo trong đêm tối, mỗi đứa một hướng. Một trận gió dữ dội ập tới gào thét qua đám cây, đi đến đâu là làm cho mọi vật hát vang đến đấy. Những ánh chớp lóa mắt liên tiếp lóe lên, và những hồi sấm điếc tai nổ ra. Bây giờ một trận mưa trút nước đổ xuống và cơn bão đang lên thổi tạt nước mưa thành lớp nghiêng nghiêng bay là là trên mặt đất. Ba đứa hét to gọi nhau, những tiếng gió gầm và tiếng sấm động át hẳn tiếng chúng. Tuy nhiên từng đứa một, như chim lạc đàn, rồi cuối cùng cũng tìm về núp dưới lều vải được, vừa rét, vừa sợ, vừa ướt như chuột lột thế nhưng có bạn trong cơn hoạn nạn, dường như đó là một điều rất đáng mừng. Chúng không kháo chuyện được; dù các tiếng động khác không át chúng đi nữa, thì tiếng chiếc buồm cũ đập phần phật dữ dội cũng không cho phép. Bão mỗi lúc một lớn hơn và sau một lát cánh buồm rách tuột khỏi mấy chỗ buộc bay đi như một cánh chim theo luồng gió bão. Ba đứa nắm tay nhau chạy, sau bao lần ngã bầm tím cả người, tới núp dưới một cây sồi lớn bên bờ sông. Bây giờ trận ác chiến lên đến cao điểm. Dưới những ánh chớp liên hồi bật sáng, đốt lên thành ngọn lửa giữa không trung, mọi vật dưới đất đều bừng lên rõ nét, không còn bóng; cây cối cúi rạp, con sông cuộn sóng đầy bọt trắng, bụi nước của bọt trắng trôi đi như bông tuyết, đường nét mờ mờ của bờ dốc cao bên kia sông đều hiện ra thấp thoáng qua đám mây đang trôi và qua tấm màn mưa buông chéo.

[←152]

Thỉnh thoảng, một cây đại thụ khổng lồ nào đó lại thua trận đổ ầm ầm trên đầu xuống các cây con; và sấm đổ liên hồi không mệt mỏi giờ chuyển thành những tiếng nổ xé tai, đanh và sắc, khủng khiếp không thể nói hết được. Cơn bão lên tới đỉnh cao trong một nỗ lực vô song tưởng như muốn xé hòn đảo ra từng mảnh, đốt cháy rồi dìm xuống nước cho ngập tới ngọn cây, thổi cho nó trôi đi mất, làm mọi vật trên đảo phải điếc tai choáng óc, tất cả những việc đó diễn ra ngay trong cùng một lúc. Thật là một đêm rùng rợn cho những đứa bé không nhà phải lang thang ngoài trời trong mưa gió.

Nhưng cuối cùng ác chiến kết thúc, các lực lượng rút lui, các tiếng hằm hè đe dọa mỗi lúc một yếu dần và yên tĩnh ngự trị trở lại. Các chú bé trở về trại, sợ tái người, nhưng thấy cũng còn có điều đáng mừng, vì cây sung lớn che chỗ chúng nằm, bị sét đánh giờ chỉ còn là một đống đổ nát, may chúng không ở dưới gốc cây khi xảy ra tai biến.

Mọi vật ở trại đều ướt sũng, đống lửa trại cũng vậy: Vì cũng giống như chú bé cùng lứa tuổi, các chú là những thiếu niên vô tâm, chẳng làm gì để đề phòng mưa gió cả. Chúng bị thấm nước tận xương và rét run. Chúng vẫn hùng hồn trong cơn đau khổ, nhưng không mấy chốc chúng khám phá ra rằng ngọn lửa mà trước đây chúng đã nhóm sát một thân cây đổ lớn đã cháy sâu xuống bên dưới thân cây (lửa đã bắt vòng lên và tự tách mình ra khỏi mặt đất), một khoảng rộng chừng bàn tay đã tránh được khỏi bị ướt, đang còn cháy: Thế là chúng kiên trì góp nhặt củi vụn và vỏ cây ở phía dưới những thân cây đổ được che khuất, hí húi cời cho tới khi lửa lại bốc cháy.

[←153]

Rồi chúng xếp những cành củi khô to lên thành một lò lửa cháy rừng rực và một lần nữa chúng lại thấy vui sướng trong lòng. Chúng đem giăm bông ra hơ lửa, đánh chén một trận, xong rồi ngồi bên bếp lửa cởi mở tâm tình và tán dương cuộc phiêu lưu giữa lúc nửa đêm mưa gió của chúng mãi cho tới sáng, vì chung quanh chẳng còn lấy một chỗ khô để ngủ.

Khi mặt trời chiếu lên ba đứa bé, thì cơn buồn ngủ cũng ập đến và chúng ra bãi cát lăn xuống làm một giấc. Được một lát chúng cảm thấy như bị cháy sém và trở dậy buồn bã đi ăn sáng. Ăn xong chúng lại nhận ra là mình khản tiếng, các khớp cứng lại và một lần nữa hơi nhớ nhà. Tom thấy dấu hiệu không lành bèn cố hết sức mình làm cho các tên cướp kia vui lên. Nhưng chúng chẳng còn thiết gì bi, xiếc, bơi, hay bất cứ một thứ gì nữa. Chú liền nhắc cho chúng điều bí mật trọng đại mới khuấy lên được một tia vui. Thừa lúc đang phấn chấn, chú lôi kéo chúng vào một kế hoạch mới là tạm thời gác chuyện làm cướp biển lại, mà thay đổi làm người da đỏ. Ý kiến đó hấp dẫn các bạn kia, thế là không lâu sau đó chúng đã tự lột trần, lấy bùn đen trát sọc vằn vện lên người từ đầu đến chân, chẳng khác gì mấy chú ngựa vằn - dĩ nhiên tất cả đều là tù trưởng - và kéo nhau xé rừng đi tấn công một khu người Anh.

[←154]

Dần dần, chúng tách ra thành ba bộ lạc thù địch và lao vào nhau từ cuộc phục kích với những tiếng la ó, và giết chết và trói chặt nhau bởi hàng ngàn người. Đó là một ngày đẫm máu. Do đó nó là một ngày cực kỳ thỏa mãn.

Mấy đứa tập hợp trong lều hướng tới thời gian ăn tối, đói khát và hạnh phúc; nhưng bây giờ, một khó khăn nảy sinh - những người Da đỏ thù địch không thể cùng nhau nghỉ đánh chén mà không hòa bình lại, và ở đây là một điều không thể nếu không hút một điếu thuốc phê say. Không có một trận chiến nào giống thế mà chúng từng nghe nói đến. Hai trong số những kẻ man rợ gần như ước họ vẫn là cướp biển. Tuy nhiên, không có cách nào khác; vì thế, chúng tụ tập vui vẻ và cùng nhau làm vài khói nhân danh cái tẩu.

Và kìa, họ mừng vì họ đã đi đến nơi hoang vắng, vì họ đã đạt được một cái gì đó; họ thấy rằng bây giờ họ có thể hút thuốc một chút mà không cần phải đi săn lùng con dao bị mất; chúng không bị ốm nặng để trở nên khó chịu. Chúng dường như không thể giả bộ giữ được lời hứa vì thiếu nỗ lực. Không, sau bữa ăn tối chúng thận trọng chia đều thuốc với nhau công bằng, và vì vậy chúng đã trải qua một buổi tối vui vẻ. Chúng tự hào hơn và hạnh phúc hơn trong những cái mới thu được so với những gì chúng có được trong việc bóc lột của Sáu-Quốc-gia. Ta sẽ để chúng hút thuốc và nói chuyện và khoe khoang, vì hiện tại chúng ta không còn gì hơn cho mấy đứa lúc này.

[←155]

Chương 18

Nhưng buổi chiều thứ Bảy yên tĩnh đó, ở cái thị trấn nhỏ kia chẳng có gì là vui vẻ cả. Gia đình Harper và gia đình Polly đang bị đặt vào tình trạng tang tóc, đang đau thương lớn và đổ nhiều nước mắt. Một sự yên tĩnh bất thường ôm chặt lấy khu làng (tuy thường ngày thật ra nó đã khá yên tĩnh). Dân làng đi lo công việc của mình mà tâm trí như để đâu đâu, ít nói mà lại hay thở dài. Ngày nghỉ thứ Bảy dường như trở thành một gánh nặng cho lũ trẻ con. Chúng chẳng còn bụng dạ đâu mà để vào các trò chơi và dần dần bỏ không chơi nữa.

Chiều hôm ấy Becky Thatcher bỗng thấy mình đi thơ thẩn trong sân trường vắng lặng, lòng rất u sầu. Nhưng ở đây cô thấy chẳng có gì để an ủi mình cả. Cô tự nhủ:

- Ồ, phải chi mình có lại được một cái núm đồng lò sưởi nhỉ: Thế là giờ mình chẳng còn giữ được cái gì để tưởng nhớ đến Tom cả. - Và cô nén một tiếng thổn thức nhỏ.

Được một lát cô dừng chân, thầm nhủ:

- Đúng là ở đây, ồ, giá như bây giờ được bắt đầu lại, thì mình sẽ không nói như thế nữa - cho cả bầu trời cũng không nói. Nhưng giờ thì Tom mất rồi, mình sẽ không bao giờ, không bao giờ được trông thấy Tom nữa.

[←156]

Ý nghĩ đó khiến cô cảm thấy trong lòng sụp đổ hết và cô bỏ đi lang thang, nước mắt ròng ròng rơi xuống má. Vừa lúc đó một lũ con trai và con gái - bạn thường cùng chơi với Tom và Joe - bỗng kéo tới gần, đứng nhìn cái hàng rào cọc gỗ, thuật lại bằng một giọng trân trọng rằng Tom đã làm cái này cái nọ như thế nào khi chúng được gặp Tom lần cuối cùng, rằng Joe đã nói câu đùa này câu đùa nọ ra sao (những câu nói mang nặng những lời tiên đoán khủng khiếp, bây giờ chúng mới dễ dàng nhận thấy) - mỗi đứa nói xong đều chỉ đúng chỗ hai đứa đã mất đứng lúc bấy giờ, rồi thêm một câu đại loại như: “Và lúc đó tớ đang đứng đúng như thế này - đúng như tớ đang đứng bây giờ, và ví dụ cậu là nó - tớ đứng gần như thế đấy - và nó cười mỉm đúng như thế này - và lúc đó có một cái gì dường như chạy khắp người tớ giống như - khiếp, các cậu biết không, và dĩ nhiên tớ không bao giờ nghĩ thế có nghĩa là gì, nhưng giờ thì tớ đã hiểu!”.

Sau đó là một cuộc tranh cãi về chuyện ai là người gặp hai bạn đã mất lần cuối cùng khi họ còn sống. Nhiều đứa tranh nhau sự ưu đãi buồn thảm đó, đưa ra những bằng chứng ít hoặc nhiều do nhân chứng giả mạo, và rốt cuộc khi đã dứt khoát ai là người gặp những kẻ đã khuất lần cuối cùng, thì mấy đứa may mắn này liền lên mặt ra vẻ quan trọng như thần như thánh và được tất cả số còn lại há hốc miệng ra nhìn một cách thèm thuồng. Một ông tướng khốn khổ, chẳng có gì oai để trưng bày đã nhắc lại với một niềm tự hào khá rõ rệt.

- Này, thằng Tom Sawyer có lần đã nện tớ một trận đấy.

[←157]

Nhưng kiểu đấu giá giành vinh quang đó đã bị thất bại. Phần lớn bọn con trai đều có thể nói như vậy, và như vậy thì sự ưu đãi xuống giá quá chừng. Lũ trẻ tha thẩn tản đi, tiếp tục nhắc với nhau những kỷ niệm về hai vị “anh hùng” đã khuất bằng một giọng sợ hãi.

Sáng hôm sau, khi trường học ngày Chủ nhật tan học, thì chuông nhà thờ buông tiếng báo tử chứ không rung như thường lệ. Đây là một ngày Chủ nhật thật yên lặng, và tiếng chuông tang tóc hình như phù hợp với sự im lặng trầm ngầm đè nặng thiên nhiên. Dân làng bắt đầu tụ tập, la cà một lúc ở cổng nhà thờ để thì thầm trao đổi với nhau về sự kiện buồn thảm. Nhưng trong nhà thờ thì chẳng có tiếng thì thào nào nữa; chỉ có tiếng sột soạt não nùng của áo quần phụ nữ khi họ đến ghế ngồi là phá rối sự yên lặng ở đây. Chẳng ai còn nhớ trước đây đã bao giờ ngồi nhà thờ nhỏ này đông đặc người đến vậy chưa. Cuối cùng là một phút yên nghỉ đợi chờ, một sự lặng câm ngong ngóng, rồi dì Polly đi vào, theo sau là Sid và Mary, sau Sid và Mary là gia đình Harper, tất cả mặc đồ đen. Toàn giáo hội, kể cả vị mục sư già, kính cẩn đứng lên và đứng dậy cho tới khi tang quyến đến ngồi ở hàng ghế đầu. Một phút im lặng chia buồn khác tiếp theo, lâu lâu bị những tiếng thổn thức đã nén lại phá vỡ, và sau đó vị mục sư mở rộng tay cầu nguyện. Một bài thánh ca cảm động được hát lên, lời như sau: “Ta phục sinh, ta là sự sống”.

[←158]

Buổi lễ tiếp tục, vị mục sư phác họa lên những vẻ đáng yêu, những cử chỉ dễ mến và triển vọng hiếm có của các chú bé đã khuất, đẹp đến nỗi mọi người có mặt nghĩ rằng mình cũng thừa nhận các bức tranh đó, cảm thấy đau nhói khi hồi tưởng lại trước đây đã luôn luôn nhắm mắt trước các vẻ đẹp đó, khư khư chỉ nhận thấy lỗi lầm khuyết điểm của ba đứa trẻ tội nghiệp. Vị mục sư còn kể lại hơn một chuyện cảm động trong cuộc đời của các đứa bé khuất bóng, minh họa bản chất dịu dàng hào hiệp của chúng, khiến cho mọi người bây giờ có thể dễ dàng thấy rõ các tình tiết ấy quả là cao thượng đẹp đẽ biết bao, và đau đớn nhớ lại khi xảy ra những chuyện này thì mình cho là chuyện côn đồ ghê tởm thật đáng trị bằng roi da bò. Câu chuyện thương tâm càng kể, giáo hữu càng xúc cảm cho đến khi cuối cùng toàn giáo hội òa lên cùng tiếng nức nở của tang quyến thành một dàn hợp xướng thổn thức não nuột. Bản thân nhà thuyết giáo cũng buông trôi theo dòng tình cảm đứng khóc trên bục giảng.

Có tiếng sột soạt trên gác nhà thờ mà không ai để ý. Một lúc sau cửa nhà thờ kêu kẹt một cái, vị mục sư ngước đôi mắt ròng ròng lệ chảy lên phía trên chiếc khăn tay, và ngẩn người như chết đứng! Mới đầu một cặp mắt, sau một cặp mắt khác chuyển theo hướng nhìn của mục sư, rồi hầu như bị thúc đẩy toàn bộ, tất cả con chiên đều đứng lên trố mắt nhìn, trong khi ba chú bé đã chết nối bước nhau đi lên theo cánh gà nhà thờ, Tom dẫn đầu, kế đến Joe và Huck, Huck quần áo lòng thòng rách rưới tả tơi, lén lút ngượng ngùng đi tập hậu! Chúng đã nấp trên tầng gác bỏ không lắng nghe bài điếu văn vĩnh biệt chính bản thân mình!

[←159]

Dì Polly, Mary và gia đình Harper bổ nhào lên những đứa bé yêu thương đã được trở về của họ, hôn cho chúng đến ngạt thở, vừa hôn vừa không ngớt nói lời tạ ơn Chúa, trong khi đó chú Huck khốn khổ đứng ngớ người lúng túng, không biết chính xác phải làm gì hay núp vào đâu đế tránh bao nhiêu cặp mắt chẳng hoan nghênh mình. Chú lưỡng lự; sắp lẩn đi thì Tom níu nó lại:

- Dì Polly, thế thì không tốt. Phải có ai mừng được thấy lại Huck chứ!

- Ừ có đấy. Dì mừng được thấy nó; ôi thằng bé tội nghiệp mồ côi mẹ!

Sự ân cần yêu thương mà dì Polly phóng tay ban cho nó là điều độc nhất có thể khiến nó càng ngượng ngùng hơn trước.

Bỗng nhiên vị mục sư cất tiếng thét lớn:

- Hãy ca ngợi Chúa đã ban cho chúng ta mọi hạnh phúc! - Hát lên. Chúng ta hãy đem hết tấm lòng ra mà hát.

Thế là tất cả đều hát. Bài Thánh ca vang lên như một khúc hát khải hoàn, và trong khi tiếng hát làm rung chuyển vòm nhà, thì Tom Sawyer, tên cướp biển nhìn vào lũ trẻ chung quanh đang thèm khát được như chú, tự thú với lòng mình rằng đây là giờ phút thú vị nhất trong đời mình.

Khi giáo hội (bị bán rẻ) kia tấp nập ra về, họ bảo nhau là hầu như họ muốn được mang đi làm trò cười một lần nữa để được nghe lại bài Thánh ca hát hay như vậy.

Ngày hôm đó Tom bị tát, bị thụi và được hôn - tùy theo tâm trạng đổi thay của dì Polly nhiều hơn cả trong một năm trước kia, và Tom khó mà biết được trong đó cái nào là tỏ rõ nhất lòng biết ơn Chúa, và cái nào tỏ rõ nhất lòng yêu thương đối với chú.

[←160]

Chương 19

Đó là điều bí mật lớn của Tom: Kế hoạch trở về nhà cùng các tên cướp đồng bọn, dự lễ tang của chính bản thân mình. Chúng đã lấy một thân cây, chèo qua sông Mississippi trong đêm tối, hôm thứ bảy, cặp vào bờ ở khoảng năm, sáu dặm bên dưới làng, ngủ trong rừng ở rìa thị trấn cho tới gần sáng, rồi theo các con đường con, ngõ hẻm về ngủ nốt trên gác nhà thờ giữa một đống ghế hư hỏng hỗn độn.

Trong bữa điểm tâm sáng thứ Hai, dì Polly và Mary rất âu yếm với Tom, quan tâm đến mọi yêu cầu của nó. Chuyện trò rôm rả hơn thường lệ. Giữa câu chuyện dì Polly nói:

- Này, Tom, dì cũng không nói rằng các cháu đi vui chơi thỏa thích để làm khổ mọi người gần một tuần lễ là một trò chơi không hay, nhưng thật là một điều đáng tiếc khi cháu có thể đang tâm làm dì khổ đến thế. Nếu các cháu đã có thể quay về bằng một khúc gỗ để dự lễ truy điệu của mình, thì cháu cũng có thể quay về bắn tin cho dì bằng cách nào đó rằng cháu không chết, mà chỉ bỏ đi thôi. Mary tiếp:

- Đúng đấy, Tom, đáng lý em nên làm như vậy; và chị tin rằng nếu em nghĩ đến, thì em đã làm.

Dì Polly hỏi dồn, gương mặt sáng lên, khao khát:

- Cháu có làm không, Tom? Thôi, bây giờ đây, nếu có nghĩ tới, cháu có làm không?

- Cháu! - Vâng, cháu không biết. Thế thì lộ hết.

[←161]

- Tom này, dì mong là cháu yêu dì nhiều. Bà già nói với một giọng đau buồn khiến cho chú bé thấy bứt rứt. Dù cháu không làm, mà cháu có quan tâm nghĩ đến, thì cũng đã là khá rồi.

Mary tiếp lời, bào chữa:

- Chẳng việc gì đâu, dì Polly ạ. Chỉ tại tính Tom lông bông. Bao giờ nó cũng ào ạt vội vàng nên chẳng bao giờ nghĩ đến gì cả.

- Thế lại càng đau lòng. Thằng Sid thì nó đã có thể nghĩ đến, và còn có thể trở lại, còn có thể làm được. Tom, một ngày sau khi đã quá muộn, cháu sẽ nhìn trở lại và ước gì có quan tâm đến dì hơn một chút khi cháu chẳng phải mất gì, hay rất ít.

Tom nói:

- Nhưng dì biết không, cháu có quan tâm đến dì đấy.

- Nếu cháu làm thế nhiều hơn, thì dì biết rõ hơn!

Tom nói, giọng hối hận:

- Bây giờ cháu ước gì trước đây có nghĩ tới. Nhưng đằng nào thì cháu cũng đã mơ về dì. Đó cũng là đáng kể rồi, phải không dì?

- Chẳng phải gì nhiều - một con mèo cũng có thể làm được thế - nhưng có còn hơn không? Cháu mơ thấy gì?

- Sao nào! Tối hôm thứ tư, cháu mơ thấy dì ngồi đây này, bên cạnh giường, còn Sid thì ngồi cạnh cái hộp gỗ, và Mary bên cạnh nó.

- Đúng, có thể. Bao giờ cả nhà cũng ngồi như vậy. Dì vui lòng thấy rằng trong mơ cháu đã quan tâm lo nghĩ đến nhà nhiều.

- Cháu còn mơ thấy mẹ của Joe Harper cũng ở đây.

- Sao? Đúng là bà ta ở đây. Cháu còn mơ thấy gì nữa không?

[←162]

- Ồ! Khối chuyện. Nhưng giờ thì mù mờ hết.

- Được, cố nhớ thử; được không cháu?

- Chẳng biết thế nào hình như cháu thấy gió - gió thổi - thổi.

- Cố nữa đi, Tom! Gió thổi gì nào, nói đi!

Tom đưa mấy ngón tay bóp trán có vẻ suy nghĩ lung tung lắm trong một phút, rồi nói:

- Nhớ ra rồi! Nhớ ra rồi! Gió thổi cây nến!

- May phúc cho chúng ta! Nói tiếp đi cháu, Tom - nói tiếp đi.

- Rồi cháu mơ thấy hình như dì nói: Sao? Tôi tin là cái cửa...

- Nói tiếp nữa đi, Tom!

- Để cháu nghĩ một chốc - chỉ một chốc thôi, ồ, đúng - dì bảo là dì tin là cái cửa mở.

- Dì có nói thế, đúng như dì đang ngồi đây bây giờ. Có phải không, Mary? Tiếp đi cháu!

- Rồi thì - rồi thì - cháu không chắc lắm, nhưng hình như hình như đì bảo Sid đi... đi...

- Thế nào? Thế nào? Dì bảo nó làm gì, Tom? Dì bảo nó làm gì?

- Dì bảo nó... Ô, dì bảo nó đi đóng cửa lại.

- Đúng. Lạy thổ thần đất đai! Trong đời dì, dì chưa bao giờ được nghe nói về một giấc mơ đúng hơn thế. Thôi, đừng có bảo là chiêm bao chả ra gì nữa nhé! Bà Harper sẽ biết chuyện này trước khi dì giảng thêm một tiếng đồng hồ. Dì muốn xem bà ta nói thế nào về câu chuyện này với lối phỉ báng nhảm nhí của bà về mê tín dị đoan. Nới tiếp đi cháu, Tom!

[←163]

- Ô, bây giờ cháu nhớ rõ như ban ngày rồi. Sau đó dì bảo là cháu không xấu, chỉ tội liều lĩnh, nghịch ngợm, chẳng biết để tâm đến gì cả, không hơn gì... không hơn gì... cháu nghĩ là con ngựa non, hay con gì đại loại như thế.

- Đúng như vậy! Đúng, ơn trời! Tiếp nữa đi Tom!

- Rồi dì bắt đầu khóc.

- Dì có khóc, có khóc thật. Chẳng phải là lần đầu, ngược lại. Rồi sao nữa?

- Rồi bà Harper, bà ta cũng bắt đầu khóc, nói là Joe Harper cũng đúng như cháu. Bà ta ước gì không đánh nó vế tội ăn vụng kem, thứ kem mà chính bà ta cũng muốn vứt đi.

- Tom! Chúa Thánh thần đang soi sáng cho cháu! Cháu nói như một nhà tiên tri. Đúng là cháu đang nói như tiên tri. Trời đất! Nói tiếp đi cháu, Tom!

- Rồi Sid nói... Sid nói...

Sid cãi:

- Em nghĩ là em chẳng nói gì cả.

Mary bảo:

- Có, Sid, em có nói.

- Im đi để cho thằng Tom nói tiếp! Nó nói gì? Tom?

- Nó nói - cháu tưởng rằng nó nói là nó cầu cho cháu đi đến thế giới nào thì cũng được sướng hơn, nhưng nếu trước đây đôi khi cháu tốt hơn, thì...

- Đấy, mày có nghe thấy không? Đúng là lời của nó!

- Và dì khóa mồm nó luôn.

- Dì nhận có làm như vậy! Tất nhiên là phải có một vị thánh ở nơi ấy, có một vị thánh xuống đâu đấy!

[←164]

- Và bà Harper kể chuyện Joe nổ một quả pháo nhát bà ta, còn dì thì thuật lại chuyện con Peter và thuốc giảm đau.

- Đúng, đúng thật như dì đang sống vậy!

- Rồi thì cả một đống chuyện về việc mò sông tìm chúng cháu, về việc tổ chức lễ tang vào ngày Chủ nhật, sau đó dì với bà Harper ôm chặt lấy nhau mà khóc. Rồi bà ta ra về.

- Sự việc xảy ra đúng như vậy! Đúng như vậy, đúng như dì đang ngồi hiện giờ chỗ này đây này. Tom ạ, cháu không thể nói đúng hơn thế được, thật tưởng như cháu đã nhìn thấy vậy! Rồi sao nữa? Tiếp đi, Tom.

- Rồi cháu mơ thấy dì cầu nguyện cho cháu, như cháu thấy được dì và nghe thấy từng lời dì nói. Thế là dì đi ngủ. Cháu buồn ngủ quá, lấy một miếng vỏ sung ra viết: “Chúng cháu không chết, chúng cháu chỉ làm cướp biển ở xa thôi”. Và đặt lên bàn, cạnh cây nến; lúc đó nằm ngủ, vẻ mặt của dì hiền hậu quá, nên cháu mơ là cháu đến, cúi xuống, rồi hôn dì ở trên môi.

- Cháu có làm à, Tom, cháu có làm à? Có thế thì dì tha thứ cho cháu tất cả!

- Rồi dì ôm lấy chú bé hôn như nghiền nát chú, khiến chú có cảm giác như mình là một tên côn đồ tội lỗi nhất.

Sid nói một mình, nhưng đủ cho mọi người nghe thấy:

- Thật là đáng yêu, thật ân cần, dù chỉ là một giấc chiêm bao.

[←165]

- Im mồm đi, Sid! Người ta trong mơ làm như thế nào, thì thức cũng làm như vậy. Đây, Tom, đây là một quả táo Mi-lum dì dành cho cháu, phòng khi tìm lại được cháu - bây giờ đi học đi. Cảm ơn Chúa hằng tâm, Cha của tất cả chúng ta, đã cho cháu về lại với dì, thật quả là một sự đau đớn dai dẳng, và cảm ơn những ai đã tin Chúa và giữ đúng lời Chúa dạy, mặc dù kẻ đại từ bi biết rằng dì không xứng đáng được như vậy, nhưng nếu những người xứng đáng được Chúa ban phúc và giúp đỡ để vượt qua những bước gay go, thì cũng ít ai có thể tự đắc cười ở đây và nghĩ rằng mình sẽ vào nơi an nghỉ cùng Chúa khi đêm trường vô tận tới nơi. Thôi đi đi, Sid, Mary, Tom, đi ra đi, các cháu giữ dì khá lâu rồi.

Ba đứa trẻ đi học, còn bà thì đến thăm bà Harper để kể giấc mơ kỳ diệu của Tom mà đánh bại óc thực tiễn của bà ta. Sid thì vừa đi ra khỏi nhà vừa có ý nghĩ đúng đắn hơn là không nên nói ra cái điều mình đang nghiền ngẫm trong đầu. Điều ấy là: “Rất khó tin. Một giấc mơ dài như thế, mà chẳng có một sai sót gì!”

Bây giờ, quả Tom đã trở thành một vị anh hùng! Nó không còn nhảy cò nhảy cẫng nữa, mà bước đi với một dáng diệu oai phong lẫm liệt như đã thành một tên cướp biển mà cảm thấy mắt công chúng đang nhìn mình. Và có thế thực, chú cố làm ra vẻ không nhìn thấy những con mắt nhìn chú, không nghe thấy các lời bàn tán khi chú đi qua, nhưng đó đều là thức ăn thức uống cho chú. Các chú con trai bé hơn chú lũ lượt kéo nhau theo chân chú, hãnh diện được đi với chú, được chú dung nạp, tựa hồ như chú là một người đánh trống dẫn đầu một đám rước hay một con voi mở đường cho bầy thú của một gánh xiếc vào thành phố.

[←166]

Bọn trẻ trạc tuổi chú làm như chẳng biết tí gì về chuyện chú bỏ đi: Thế nhưng chúng vẫn ganh với chú đến cháy ruột cháy gan. Chúng có thể đổi bất cứ gì để lấy cái nước da rám nắng ngăm đen và cái tiếng tăm lừng lẫy của chú. Thế cho nên bản thân Tom cũng chẳng tội gì bỏ những cái đó để theo một gánh xiếc.

Đến trường, trẻ con đề cao chú và Joe, và qua con mắt nhìn, bày tỏ một sự thán phục lộ liễu, đến nỗi hai vị anh hùng không mấy chốc trở thành “tự cao tự đại” một cách không chịu được. Hai vị bắt đầu kể chuyện phiêu lưu của mình cho các thính giả thèm khát muốn nghe - nhưng mới chỉ bắt đầu thôi. Chẳng có một câu chuyện nào loại như vậy mà lại có phần kết cả, nhất là khi có trí tưởng tượng như trí tưởng tượng của các chú cung cấp tư liệu.

Tom quyết định là từ nay mình có thể sống độc lập, không cần quan tâm đến Becky Thatcher nữa. Có vinh quang đủ rồi.

Chú sẽ sống vì vinh quang. Giờ đây chú đã trở thành nổi tiếng, có thể là cô ta muốn “dàn hòa”. Được, để cho cô ta thử - cô ta sẽ thấy rằng chú cũng có thể lạnh lùng như vài kẻ khác. Cô ta đến đây rồi, Tom làm như không nhìn thấy cô. Chú đi ra nơi khác, nhập bọn với một nhóm cả trai cả gái và bắt đầu kháo chuyện. Ít lâu sau chú nhận thấy cô tươi vui chạy lui chạy tới, mặt đỏ bừng, mắt long lanh, làm như đang mải đuổi bạn cười phá lên mỗi khi bắt được tù binh: Nhưng chú để ý rằng tù binh của cô bao giờ cô cũng tóm được gần cạnh chú và mỗi một lần như thế hình như cô còn cố ý đưa mắt nhìn về phía chú.

[←167]

Được thế, cái tính tự đắc xấu xa trong chú càng lấy làm thỏa mãn, và các cử chỉ ấy của cô đáng lý chinh phục được chú, thì lại chỉ khiến chú càng “làm ra vẻ” và càng kiên trì cố tránh để lộ là chú biết cô ở đây. Giờ đây cô bỏ không nô đùa nữa, mà dứt khoát đi ra nơi khác, thở dài một, hai lần, và liếc nhìn trộm Tom một cách khao khát. Rồi cô quan sát thấy ở giờ phút này Tom lại nói chuyện đặc biệt nhiều với Amy Laurence hơn với bất cứ ai khác. Cô cảm thấy tim đau nhói, rồi tức khắc thấy trong người náo động không yên. Cô cố đi xa ra, nhưng đôi chân phản lại cô, lại mang cô trở về nhóm đó. Cô nói với bạn gái đứng sát cánh tay Tom, làm ra vẻ thật tươi vui:

- Này, Mary Austin, đồ con gái hư, sao không đi học hôm Chủ nhật?

- Có chứ! Cậu không thấy mình à?

- Sao? Mình không thấy! Có đi thực à! Thế ngồi đâu?

- Mình học lớp cô Peter, lớp mình thường vào đấy mà! Mình có thấy cậu.

- Có à? Ừ, lạ nhỉ - Mình lại chẳng thấy cậu. Mình muốn bàn với cậu về cuộc đi píc-níc.

- Ồ, thích nhỉ. Ai tổ chức?

- Mẹ mình sắp cho mình tổ chức.

- Ồ hay quá. Mình mong mẹ cậu sẽ cho mình dự.

- Tốt quá, bà cho ngay thôi. Cuộc píc-níc này là tổ chức cho mình. Mình muốn có ai là bà cho ngay. Mà mình thì muốn có cậu.

- Cậu tốt với mình quá, khi nào thì đi?

- Nay mai thôi. Có lẽ là vào dịp nghỉ hè.

[←168]

- Ồ, hay biết chừng nào? Cậu sẽ để tất cả bọn con gái con trai cùng dự chứ?

- Ừ, bất cứ ai là bạn của mình, hay muốn đi. - Và cô bé liếc mắt rất nhanh nhìn trộm Tom, nhưng chú đang mải mê kể dông dài cho Amy Lawrence nghe về cơn bão khủng khiếp trên đảo, cơn sét đã đánh xẻ cây sung cổ thụ ra “từng mảnh” như thế nào, khi chú chỉ đứng cách đấy “không đầy ba bộ”. Gracie Miller hỏi:

- Mình đi được không?

- Được.

Sally Rogers lại hỏi:

- Còn tớ?

- Được.

Rồi Susy Harper:

- Tớ cũng được chứ? Và Joe?

- Được.

Và cứ thế hết đứa này đến đứa khác, mỗi lần lại vỗ tay reo mừng cho đến khi cả bọn đều yêu cầu được mời đi, trừ Tom và Amy. Thế rồi Tom lạnh lùng quay đi nơi khác, vừa đi vừa trò chuyện và kéo Amy theo mình. Chân Becky run lên và nước mắt cô rưng rưng; cô giấu kín những dấu hiệu đó bằng một vẻ vui cười gượng ép và tiếp tục trò chuyện với bạn, nhưng cuộc sống giờ đã ra khỏi cuộc píc-níc, cũng như khỏi tất cả mọi chuyện khác; càng sớm càng tốt, cô tìm cách bỏ đi, giấu mình vào một nơi, để như giới cô thường nói “khóc cho thỏa”. Thế rồi lòng tự trọng bị tổn thương, cô ngồi ủ rũ, cho đến khi có tiếng chuông rung. Bấy giờ cô mới đứng lên, trong mắt hiện ra ý phục thù; cô hất mạnh hai đuôi tóc, nói rằng cô biết cô phải làm gì.

[←169]

Đến giờ nghỉ, Tom tiếp tục tán tỉnh Amy với một sự hoan hỉ thật tự đắc. Chú có dụng ý đi loanh quanh tìm Becky để xé nát lòng cô với trò biểu diễn của chú. Cuối cùng chú nhìn thấy cô nhưng cột thủy ngân bỗng tụt xuống đột ngột trên ống mạch của chú. Cô đang ngồi, ấm cúng, trên một chiếc ghế dài con sau trường học xem một cuốn sách tranh với Alfred Temple, họ xem mê mải, đầu chụm sát vào nhau trên trang sách, đến nỗi họ dường như không còn hay biết gì về thế giới chung quanh. Máu ghen chạy nóng ran khắp huyết mạch của Tom. Chú bất đầu căm thù mình đã bỏ mất cơ hội mà Becky đã hiến để hàn gắn lại với nhau. Chú tự bảo mình là điên, và tự gán cho mình những cái tên cay độc nhất mà mình có thể nghĩ ra được. Chú muốn khóc lên vì tức mình. Trong lúc đó, Amy vẫn sung sướng bi bô, bởi vì lòng cô đang reo vui, nhưng cái lưỡi của Tom thì đã mất hết chức năng của nó. Chú chẳng còn nghe thấy Amy nói gì, và mỗi khi cô ngừng lại chờ đợi, thì chú có thể lắp bắp một lời tán thưởng ngượng nghịu, mà thường là đặt không đúng chỗ. Chú cứ vớ vẩn đi lui đi tới mãi phía sau trường để làm cho tròng mắt chú khô héo đi với cái cảnh tượng đáng ghét ở đây. Chú không cưỡng lại nổi. Và chú điên tiết lên khi thấy rằng Becky Thatcher, không một lần nào tỏ ra biết rằng trong cái thế giới sinh vật này có chú. Thế nhưng cô ta có thấy; và cô còn biết rằng cô đang thắng cuộc, cô sung sướng nhìn thấy chú đau khổ như cô đã đau khổ.

[←170]

Những câu chuyện phiếm hân hoan của Amy trở nên không chịu nổi. Tom ám chỉ đến những việc mình phải dự, đến những việc mình phải làm, mà thời gian thì quá nhanh. Nhưng vô hiệu - cô gái vẫn tiếp tục hót líu lo. Tom nghĩ bụng: “Ồ, đồ chết dẫm, ta không bao giờ tống khứ được nó hay sao?” cuối cùng, chú “buộc” phải tham dự các việc nói trên, còn cô thì chẳng tinh ý chút nào, dặn là cô sẽ “loanh quanh đâu đây” khi tan học. Chú vội vàng bỏ đi, căm ghét cô vì câu nói này.

Tom nghiến răng nghĩ bụng:

- Chẳng có một thằng nào! Chẳng có một thằng nào trong cả thị trấn, ngoài cái thằng khỉ ấy lại nghĩ rằng chỉ mình nó ăn mặc thật lịch sự và là quý tộc! Ồ được, ông ơi, tôi đã cho ông một trận cái hôm đầu tiên ông nhìn thấy mặt mũi cái thị trấn này, rồi đây tôi sẽ cho ông biết một trận nữa! Xin ông cứ đợi cho đến khi tôi tóm được ông! Tôi sẽ ghì chặt ông và...

Và chú làm cử chỉ đánh một chú bé tưởng tượng - vừa đấm đá không khí vừa dọa: “Có xin không, có xin không, có xin đủ không? Thôi nhé, bây giờ đã nhận được bài học rồi nhé!”. Và thế là trận đó tưởng tượng kết thúc mà chú thì thật thỏa dạ.

Đến trưa Tom chạy như bay về nhà. Chú không chịu đựng nổi sự sướng vui khoan khoái của Amy nữa, mà cơn ghen của chú cũng không thể nuốt thêm đau khổ nữa. Becky lại tiếp tục xem tranh với Alfred, nhưng thời gian trôi qua từng phút một, mà chẳng có Tom đâu để đau khổ nữa, chiến thắng của cô bắt đầu bị mây che và cô cũng hết thích thú: Tiếp theo đó là trầm lặng, lơ đãng, rồi u sầu, hai, ba lần cô vểnh tai lên lắng nghe một tiếng bước chân đi, nhưng chỉ là một hy vọng dối trá, chẳng có Tom đến.

[←171]

Cuối cùng cô trở nên hoàn toàn khốn khổ và ước rằng giá mình đừng đi xa đến thế. Khi chú Alfred tội nghiệp nghĩ rằng mình sắp mất cô, cũng chẳng hiểu vì đâu mà biết như thế, nói thật to: “Ô, đây, một bức tranh đẹp này! Nhìn xem!”, thì cô không chịu được nữa, bảo: “Thôi, đừng quấy rầy tôi nữa! Tôi không thích chơi với bạn đâu!” và òa lên khóc, đứng dậy bỏ đi.

Alfred chạy theo, cố tìm cách an ủi, nhưng cố nói:

- Đi đi, để cho tôi một mình, được không? Tôi căm thù cậu!

Chú bé dừng lại, tự hỏi mình đã làm gì để ra nông nỗi thế, bởi vì chính cô trước đây bảo là mình sẽ xem tranh suốt cả buổi trưa - và cô tiếp tục đi, vừa đi vừa khóc. Rồi Alfred vào ngồi trầm ngâm trong nhà trường vắng lặng. Chú bị làm nhục, tức giận. Chú dễ dàng lần mò ra được sự thật - cô bé chỉ dùng chú làm một con bài để trút cơn giận của cô xuống Tom Sawyer. Khi ý nghĩ này đến với chú, thì chú cũng đã căm tức Tom chẳng phải ít ỏi gì. Chú muốn có cách nào gây rối ren cho Tom mà chẳng liên lụy gì nhiều đến chú. Con mắt chú bắt gặp cuốn sách chính tả của Tom. Đây là một dịp tốt cho chú. Chú mừng rỡ giở đến bài học cho buổi chiều và đổ mực lên trang sách.

Becky lúc đó nhìn qua cửa sổ sau lưng chú, thấy được hành động, nhẹ nhàng bước đi, không để lộ cho chú biết rằng mình nhìn thấy. Giờ thì cô lên đường về nhà, nghĩ bụng phải đi tìm Tom và cho Tom biết, có thể là Tom sẽ cảm ơn và những phiền não của hai bên đã được dẹp xong. Thế nhưng, trước khi tới nửa đường, thì cô thay đổi ý kiến. Nghĩ đến cách Tom đối xử với mình khi nói chuyện về cuộc đi chơi ngoài trời, thì cô trở lại thấy đau lòng, và thấy tủi thẹn ngút người. Cô quyết để cho chú bị trận đòn vì lí do cuốn sách chính tả bị hư hoại, và hơn nữa, cô quyết từ nay căm thù chú mãi mãi.

[←172]

Chương 20

Tom về đến nhà với một tâm trạng buồn thảm, và điều đầu tiên là dì Polly báo cho chú biết rằng chú vừa gây ra một chuyện bực mình ghê gớm.

- Tom, ta thật muốn chỉ lột da sống cháu!

- Dì, cháu có làm gì đâu?

- Này, cháu đã làm đủ lắm rồi. Đây nhé, ta đến nhà bà Sereny Harper như một mụ già ngây ngô, mong làm cho bà ta tin vào cả cái đống chuyện bịa về giấc mơ ấy, thì lạ chưa, bà ta đã moi đâu được từ thằng Joe ra rằng cháu đã về đây và đã nghe hết tất cả câu chuyện trao đổi giữa chúng ta hôm đó. Tom này, ta chẳng biết một thằng bé làm những chuyện như vậy sẽ thành cái gì. Nó làm cho ta cảm thấy đau đớn hết sức khi nghĩ rằng cháu đã có thể bắt ta đi đến nhà bà Sereny Harper, biến ta thành một mụ khờ khạo mà chẳng bao giờ nói cho ta hay một lời.

Đây là một mặt mới của sự việc. Lối dẫn chuyện láu lỉnh của Tom ban sáng, trước đây được chú xem như một trò đùa lý thú. Bây giờ nó đơn thuần, chỉ còn vẻ đê tiện, tồi tàn, Chú gục đầu xuống và trong một lúc không tìm ra được một lời nào để nói. Rồi chú cũng cất tiếng:

- Dì ạ, cháu rất tiếc đã làm như vậy, nhưng cháu không hề nghĩ rằng...

- Ôi cháu ơi, cháu không hề nghĩ. Cháu không hề nghĩ đến gì hết, ngoài cá nhân mình. Cháu đã có thể nghĩ đến vượt cả một đoạn đường dài từ đảo Jackson tới đây trong đêm tối để cười nhạo những băn khoăn lo lắng của chúng ta, cháu có thể nghĩ đến chuyện lừa ta bằng một câu chuyện dối trá về một giấc mơ, nhưng cháu không bao giờ nghĩ được đến việc thương hại chúng ta, tránh cho chúng ta khỏi buồn đau.

[←173]

- Dì ơi, bây giờ cháu biết thế là ti tiện, nhưng cháu chẳng phải muốn làm đứa như vậy đâu. Cháu không muốn, thật đấy. Vả lại đêm hôm đó cháu đến tận đây không phải là để cười dì.

- Thế thì cháu đến làm cái trò gì?

- Để nói với dì là đừng lo lắng về chúng cháu, vì chúng cháu không phải chết trôi.

- Tom, Tom này, nếu cháu quả thật có ý nghĩ tốt như vậy thì ta không có gì sung sướng hơn, nhưng cháu cũng biết là cháu... chẳng bao giờ có ý nghĩ đó, dì biết như thế, Tom ạ.

- Thật rõ ràng, rõ ràng là cháu có ý đó, dì ạ. Cháu thề là cháu chẳng bao giờ còn động đậy gì được, nếu cháu không có ý nghĩ đó.

- Ô, Tom, đừng nói dối.

- Dì ạ, đó là sự thật. Cháu muốn tránh cho dì khỏi đau khổ. Đó là tất cả lý do khiến cháu trở về.

- Giá tin được việc này thì mất gì ta cũng chẳng tiếc. Cháu có trốn nhà đi làm những việc láo lếu như vậy ta cũng có thể vui lòng. Nhưng mà chẳng có lý do gì cháu lại không thể nói cho ta biết cả!

- Vì sao, dì thấy không? Khi dì nói đến chuyện đám tang, thì đầu cháu lập tức tràn đầy ý nghĩ trở về nấp trong nhà thờ, và bằng giá nào, cháu cũng không thể để lộ ý định đó. Chính vì thế mà cháu đút lại cái vỏ sung vào túi và im hơi lặng tiếng.

- Vỏ sung nào?

- Miếng vỏ sung trên đó cháu viết để báo cho đì biết là chúng cháu chỉ đi chơi làm cướp biển. Bây giờ cháu chỉ ước gì dì thức dậy khi cháu hôn dì, cháu có làm, thật đấy.

[←174]

Những đường nét gay gắt khắc nghiệt trên khuôn mặt của dì giãn ra và một vẻ âu yếm đột ngột ánh lên trong đôi mắt của dì.

- Cháu có hôn dì à, Tom?

- Sao? Vâng ạ, có.

- Cháu có chắc là có hôn dì không, Tom?

- Sao ạ? Có chứ. Cháu có hôn, dì ạ. Chắc chắn có trăm phần trăm.

- Cháu hôn dì để làm gì, Tom?

- Bởi vì cháu yêu dì, mà dì lại nằm đó than khóc cháu thương quá.

Lời đứa cháu vang lên như chân lý. Khi cất tiếng thì bà già không giấu nổi một âm điệu rung rung trong giọng nói:

- Hôn dì lại đi Tom! Và bây giờ lại đi học đi, đừng quấy rầy dì nữa.

Trong khi chú bé ra đi học, thì bà già chạy đến cái tủ tường, kéo ra một cái áo khoác ngoài rách tươm, chiếc áo Tom mặc đi làm cướp biển. Bà đứng đó, chiếc áo trong tay, lẩm bẩm:

[←175]

- Không, bà chả dám. Thằng bé tội nghiệp, bà nghĩ là nó nói dối - nhưng đây là một lời nói dối của Chúa ban, của Chúa ban. Nghe nó nói dối, mà thấy trong lòng được an ủi lạ lùng. Cầu Chúa - bà biết Chúa sẽ tha tội cho nó, bởi vì nó phải giàu lòng từ bi lắm mới nói dối được như vậy. Nhưng bà chẳng muốn phát hiện ra rằng đó là một lời nói dối. Bà chẳng muốn xem nữa.

Bà cất chiếc áo đi, đứng trầm ngâm một phút. Hai lần bà đưa tay ra lấy chiếc áo trở lại là hai lần bà tự kiềm chế mình. Một lần nữa bà đánh bạo và dùng ý nghĩ sau đây để làm cho mình vững tâm. “Đây là một lời nói dối tốt - một lời nói dối tốt - bà không được để nó gây ra đau buồn cho bà”. Thế là bà thọc tay vào túi áo tìm. Một phút sau, bà đọc những chữ nhỏ li ti trên một miếng vỏ cây, mà vừa chảy nước mắt ròng ròng, vừa nói: “Bây giờ bà có thể tha thứ cho thằng bé dù nó có phạm đến hàng triệu tội!”.

[←176]

Chương 21

Có cái gì đó trong cách làm của dì Polly khi dì ôm hôn Tom, nó quét sạch cả những buồn phiền của chú và làm cho chú lại cảm thấy nhẹ nhõm và sướng vui. Chú đi học và được may mắn bất ngờ gặp Becky Thatcher ở đầu đường Meadow. Tâm trạng từng lúc của chú bao giờ cũng quyết định thái độ của chú. Chẳng có lấy một phút đắn đo, chú chạy ngay đến với Becky, nói:

- Hôm nay mình đã hành động cực kỳ bẩn thỉu, Becky ạ, mình rất tiếc. Chẳng bao giờ, trong suốt đời mình, mình còn làm như thế nữa. Ta hãy giảng hòa với nhau đi nhé!

Cô gái dừng lại, khinh bỉ nhìn thẳng vào mặt chú.

- Tôi rất cám ơn “ngài” đã cắt đứt quan hệ, “ngài” Thomas Sawyer ạ. Tôi không bao giờ tiếp chuyện “ngài” nữa đâu.

Cô hất đầu lên rồi bỏ đi. Tom choáng váng cả người, đến nỗi chú không còn đủ nhanh trí để nói: “Ai cần, hỡi quí cô làm bảnh?”, cho đến khi cái dịp đúng để nói bay qua mất. Thế là chú chẳng nói gì cả. Vậy nhưng chú vẫn tức giận điên cuồng. Chú rầu rĩ đi vào sân trường, tiếc rằng cô không phải là con trai, giá cô là con trai thì chú tưởng tượng sẽ quật cho cô một trận như thế nào. Ngay sau đó bất thình lình chú gặp lại cô, và vừa đi qua buông ra một câu nói châm chích. Cô cũng ném trả một câu như thế. Trong lúc đợi được đến giờ “vào học”. Cô nóng ruột muốn thế. Tom sẽ bị đánh vì cuốn sách chính tả hư hỏng. Nếu cô có chút ý nghĩ mong manh gì tố giác Alfred Temple, thì cái câu nói tấn công mỉa mai đã xua đi hết.

[←177]

Tội nghiệp cô bé, cô đâu có biết rằng bản thân cô cũng sắp gặp rắc rối. Thầy giáo, ông Dobbins, đã đến tuổi trung niên mà có một ước muốn chưa được toại nguyện. Người mà ông ta yêu dấu sắp trở thành bác sĩ, còn ông thì cảnh nghèo đã định là ông cứ phải, không gì hơn, là một ông giáo trường làng. Hàng ngày, thỉnh thoảng ông kéo một cuốn sách bí mật trong ngăn bàn ra, và mải mê đọc khi không có giờ đọc bài. Cuốn sách đó, ông giữ rất cẩn thận, có khóa hẳn hoi. Trong trường chẳng có một thằng nhóc nào mà không muốn liều chết xem cuốn sách đó như thế nào, nhưng chẳng bao giờ có dịp cả. Mỗi một cô bé, mỗi một cậu bé đều dựng lên một giả thuyết về tính chất của cuốn sách; nhưng chẳng có lấy hai giả thuyết giống nhau, mà trong trường hợp này thì không có cách nào chứng minh bằng sự thật cụ thể. Giờ đây Becky đang đi ngang qua bàn thầy giáo, đặt cạnh cửa ra vào. Cô để ý là chìa khóa đang nằm trên ổ khóa! Thật là một giây phút quý báu. Cô nhìn quanh, thấy chỉ có một mình mình. Một phút sau cô đã cầm cuốn sách trong tay. Trang ghi nhan đề “Giáo sư GIẢI PHẪU HỌC” - không mang lại cho đầu óc cô một thông báo gì cả, thế là cô bắt đầu lật các tờ sách, lập tức cô thấy một bức tranh màu in hình người khỏa thân với các chú thích về giải phẫu. Đúng lúc đó, một cái bóng trùm lên trang sách, Tom Sawyer bước vào cửa và nhìn thoáng thấy bức ảnh. Becky vội chộp lấy cuốn sách, đóng lại và rủi thay làm rách mất trang sách có tranh, từ đầu cho đến giữa trang. Cô liền giúi sách vào ngăn bàn, vặn chìa khóa lại rồi òa lên khóc vì xấu hổ và tức giận.

- Tom Sawyer, “ngài” bần tiện hết sức, lén đi theo người ta, rồi nhìn xem người ta làm gì.

[←178]

- Mình đâu có biết đằng ấy nhìn gì.

- “Ngài” phải biết xấu hổ, “ngài” Tom Sawyer ạ. Tôi biết là “ngài” sắp báo chuyện tôi với thầy và ôi, tôi sẽ ra sao, tôi sẽ ra sao? Tôi sẽ bị đòn, mà tôi, tôi chưa bao giờ bị đòn ở trường cả.

Thế rồi cô giậm chân nói:

- Muốn bẩn thỉu thì cậu cứ bẩn thỉu! Tôi biết một chuyện sắp xảy ra đến nơi. Cậu cứ đợi mà xem. Đó đáng căm thù, đáng căm thù, đáng căm thù!

Thế là cô lao ra khỏi lớp học và òa lên khóc.

Tom đứng lặng câm, đúng hơn, là bối rối, trước trận tấn công dữ dội đó. Ngay sau đó, chú tự nhủ:

- Con gái đúng là một giống điên kỳ lạ. Chưa bao giờ bị đánh ở trường! Gớm! Đánh thì có là cái gì nào! Thật là đồ con gái - chúng đều mỏng da quá chừng, và đều là tim gan gà con cả. Đúng, dĩ nhiên là mình sẽ chẳng báo với ông già Dobbins chuyện cô bé điên rồ này làm gì, bởi vì có nhiều cách khác trả thù được cô ta mà, không cần phải ti tiện như thế. Nhưng sự việc rồi sẽ ra sao nhỉ? Ông già Dobbins sẽ hỏi ai xé sách ông ta. Chẳng ai trả lời. Thế là ông ta sẽ làm đúng như kiểu ông ta thường đã làm – là đầu tiên hỏi một đứa, rồi đến một đứa khác, và khi hỏi đến đúng cô gái phạm lỗi, thì ông biết ngay, không cần đến câu trả lời. Vẻ mặt của bọn con gái bao giờ cũng nói thay cho chúng. Chúng chẳng có xương sống, ừ, cô ta sẽ bị đánh. Thật là một điều khó gỡ cho Becky Thatcher, vì chẳng có cách nào thoát được. - Tom nghiền ngẫm sự việc một lúc lâu rồi tiếp: - Nhưng thôi, mặc. Cô ta muốn cho mình cũng gặp khó khăn, vậy thì cứ để mặc xác cô ta lo lắng.

[←179]

Tom nhập bọn với đám học sinh nô đùa ở bên ngoài, ít lúc sau thì ông giáo đến và trường bắt đầu vào học. Tom chẳng cảm thấy thích thú gì lắm với bài vở. Mỗi lần một chút liếc mắt nhìn về phía con gái trong phòng học, thì vẻ mặt của Becky lại làm cho chú bứt rứt. Cân nhắc mọi cái, thì chú chẳng muốn thương hại cô bé làm gì. Thế nhưng không biết làm sao chú không thể tự ngăn nổi lòng mình. Chú cố mà không thể gợi ra được một sự khoái trá nào thực sự xứng đáng với cái tên đó. Giờ đây thì tình hình cuốn sách chính tả đã được phát hiện, và trong một thời gian sau đó đầu óc Tom hoàn toàn tràn đầy những vấn đề riêng của bản thân mình. Becky như từ cơn đau đớn mê sảng tỉnh dậy tỏ vẻ rất chú ý theo dõi diễn biến của câu chuyện. Cô không mong cho Tom thoát khỏi tình thế gay go bằng cách chối rằng bản thân mình không làm đổ mực lên sách; và cô đúng. Chối thì dường như càng làm cho sự việc càng xấu hơn cho Tom. Becky cho rằng mình sẽ vui mừng vì chuyện này, và cố tin rằng mình vui mừng thật, cô nhận thấy là mình lưỡng lự. Khi giờ phút nghiêm trọng nhất đến, thì như có sự thúc đẩy cô đứng dậy mà tố giác Alfred Temple, nhưng cô cố ghìm mình lại, ngồi yên, vì cô tự nhủ: “Chắc chắn Tom sẽ nói ra chuyện mình làm rách tờ tranh. Vậy thì mình cũng chẳng nói gì hết, không nói để cứu sống đằng ấy đâu!”

Tom im lặng nhận đòn, rồi trở về chỗ, chẳng đau khổ tí nào, bởi vì chú nghĩ rằng cũng có thể là chính mình đã lật đổ bình mực lên sách mà không biết, trong một cuộc nô đùa vật lộn nào đó. Chú có chối thì cũng chỉ cho có hình thức, vì thường lệ là như vậy, và chú có bám lấy lời chối cãi thì cũng vì nguyên tắc.

[←180]

Một giờ trôi qua, thầy giáo ngồi gật gù trên bệ cao, không khí thật buồn ngủ trong tiếng học bài rầm rì. Rồi thì ông Dobbins vươn mình sải tay, dường như lưỡng lự không biết có nên lấy ra hay không. Phần lớn học sinh đều nhìn lên với vẻ uể oải, chỉ có hai trong số đó là theo dõi cử chỉ của thầy giáo với những con mắt thật chăm chú. Trong một lúc, ông Dobbins lấy ngón tay lật các trang sách một cách lơ đãng, rồi ông cầm lấy nó và ngồi trên ghế, đọc! Tom liếc mắt nhìn Becky. Chú đã có lần thấy một con thỏ đứng trước một họng súng chĩa vào đầu, đã nhìn một cách vô vọng như cô ta bây giờ. Trong khoảnh khắc chú quên hết cuộc cãi vã giữa cô và chú. Nhanh lên - phải làm một cái gì đây! Làm trong nháy mắt cũng được! Nhưng tình hình cấp bách thôi thúc quá khiến óc sáng kiến của chú như bị tê liệt. Được rồi! Chú đã nảy ra một ý hay! Chú sẽ chạy lên giật cuốn sách, ném qua cửa, rồi lao đi mất. Nhưng quyết tâm của chú chỉ dao động một ít chút là cơ hội đã qua - thầy giáo giở sách ra. Giá như chú có được trở lại cái dịp may đã mất nhỉ! Chậm quá rồi. Bây giờ chú chẳng thấy còn cách nào giúp Becky nữa. Một lúc sau, thầy giáo đứng nhìn thẳng vào học sinh. Trước cặp mắt của thầy cái đầu nào cùng phải cúi xuống. Trong cặp mắt đó có cái gì làm cho kẻ vô tội cũng phải sợ mà gục xuống. Một hồi im lặng kéo dài trong khoảng đếm được từ một đến mười. Thầy giáo dồn hết cơn giận rồi hỏi:

- Ai xé cuốn sách?

Chẳng có một tiếng động. Một cây đinh ghim rơi cũng nghe thấy được. Im lặng tiếp, thấy giáo lục soát từng khuôn mặt để tim dấu hiệu của tội lỗi.

- Benjamin Rogers có xé sách không?

[←181]

Trả lời không. Lại ngừng một lát.

- Joseph Harper, có làm không?

Một lần nữa trả lời không. Sự bứt rứt của Tom mỗi lúc mỗi mãnh liệt hơn dưới cuộc tra tấn chậm rãi của cách tiến hành ấy. Thầy giáo lần lượt xét hỏi từng hàng con trai một - suy nghĩ một chốc, rồi quay qua phía con gái:

- Amy Lawrence?

Một cái lắc đầu.

- Gracie Miller? Lại lắc đầu.

- Susan Harper, có xé sách không?

Cũng không. Cô gái tiếp theo là Becky Thatcher, Tom bị kích động run lên từ đầu đến chân khi cảm thấy tình hình vô vọng.

- Rebecca Thatcher (Tom liếc nhìn khuôn mặt cô bạn - nó trắng bệch vì khiếp sợ), có xé không! Không, nhìn vào mắt tôi đây này (tay cô giơ lên cầu cứu) - có xé cuốn sách này không?

Một ý nghĩ vụt như chớp đến trong đầu Tom. Chú nhảy đứng lên, nói to:

- Em xé đấy ạ!

[←182]

Cả lớp nhìn chú sửng sốt, trước một sự dại dột khó tin như vậy. Tom đứng một chốc để lấy lại tinh thần và khi chú bước lên nhận sự trừng phạt, thì vẻ ngạc nhiên, lòng biết ơn, và sự sùng bái tỏa từ con mắt của Becky tội nghiệp lên người chú dường như đủ bù lại một trăm roi. Được sự rực rỡ của chính hành động của bản thân mình gây thêm cảm hứng, chú nhận mà không thốt một tiếng la những đòn không thương tiếc mà ông Dobbins chưa từng ban bố từ trước đến nay, và cũng lạnh lùng nhận cả cái lệnh phạt ác nghiệt kèm thêm là ở lại hai giờ sau khi tan học, bởi chú biết ai sẽ đợi chú bên ngoài cho đến hết giờ phạt, và chú không cho rằng thời gian tẻ ngắt đó là mất không, ngược lại là khác.

Tối hôm đó, vừa lên giường, Tom vừa lập kế hoạch trả thù Alfred Temple, bởi vì vừa hổ thẹn, vừa tức giận, Becky đã kể hết đầu đuôi cho Tom nghe, không quên nói đến sự bội bạc của chính mình, nhưng cả sự khao khát trả thù rồi cũng qua, nhanh chóng nhường chỗ lại cho những ý nghĩ mơ màng thú vị hơn, và cuối cùng chú ngủ thiếp đi, trong giấc mơ lời nói cuối cùng của Becky còn văng vẳng bên tai.

- Tom, làm thế nào mà bạn có thể cao thượng đến như vậy!

[←183]

Chương 22

Kỳ nghỉ hè đã gần kề. Ông thầy Dobbins vốn nghiêm khắc nay lại càng ác nghiệt hơn vì ông muốn trường mình đạt được những thành tích lớn hơn. Roi và thước của ông thầy ngày càng ít được nghỉ ngơi. Chỉ những đứa con trai lớn tuổi và những nữ sinh mười tám đôi mươi là thoát khỏi cảnh đòn roi, quát mắng. Những trận đòn của thầy Dobbins thì miễn bàn cãi. Tuy cái đầu hói của ông thì nhẵn bóng nhưng thầy mới trạc tuổi trung niên nên cơ bắp của ông thì vẫn còn săn chắc lắm. Hình như ông muốn lấy việc trừng phạt để trả thù đời. Bọn học trò nhỏ tuổi như Tom ngấm ngầm nghĩ cách báo thù ông. Nhưng ông cũng đâu là tay vừa. Cuối cùng chúng bàn bạc và đưa ra một kế hoạch hành động. Chúng bắt thằng con lão thợ sơn thề, rồi cho biết rõ kế hoạch và yêu cầu nó trợ giúp. Thằng bé kia cũng tỏ ra thích thú với kế hoạch này, vì ông thầy ở trọ nhà nó và làm rất nhiều chuyện khiến nó khó chịu. Vợ ông Dobbins mấy hôm nữa sẽ về quê chơi và sẽ không có việc gì làm cản trở chúng thực thi kế hoạch của mình cả. Ông ta bao giờ cũng uống vài chén cho đến khi khá say và khi đã nằm thiu thiu ngủ trên ghế thì thằng con lão thự sơn sẽ ra tay.

[←184]

Ngày ngày trôi qua, thoắt cái đã đến ngày hội lớn. Tám giờ tối trong trường đèn thắp sáng trưng, trang hoàng rực rỡ. Ông thầy ngồi trong chiếc ghế bành lớn trên bục cao, cái bảng đen dựng ở sau lưng và có vẻ ông đã khá say. Các cụ già trong làng và phụ huynh ngồi ở mấy hàng ghế dài trước mặt. Phía sau là ghế của quan khách, bên trái là chỗ ngồi của học sinh tham gia các tiết mục biểu diễn tới nay. Đám học sinh con trai nhỏ phải tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc chỉnh tề làm chúng hết sức khó chịu, dãy học sinh con trai lớn dáng điệu cứng nhắc, còn nữ sinh thì ăn mặc đồng phục trắng toát, có vẻ ngượng nghịu về đôi cánh tay để trần của mình, về những đồ trang sức, về những mẩu ruy-băng màu xanh lam và hồng nhạt cài lên tóc... Còn ngoài ra là chỗ dành cho học sinh không tham gia tiết mục biểu diễn.

Các bài tập bắt đầu. Một cậu bé đứng dậy và đọc thuộc lòng một cách ngượng ngùng, “Bạn rất mong chờ một người ở tuổi tôi sẽ nói chuyện trước công chúng trên sân khấu, vì vậy, ...” kèm với lời dẫn bằng những cử chỉ cho thấy sự đau khổ đích xác như một cỗ máy co giật—dường như bị hỏng. Nhưng cậu ấy đã vượt qua một cách an toàn, mặc dù sợ hãi hồi hộp, và rồi nhận được một tràng pháo tay khi cậu ấy làm xong bài của mình và nghỉ.

Một cô bé xấu hổ ngọng nghịu, “Mary có một con cừu nhỏ, . . .” thực hiện một bài học về lòng trắc ẩn, và nhận được tràng pháo tay, và ngồi xuống đỏ mặt và hạnh phúc.

[←185]

Tom Sawyer bước về phía trước với sự tự tin kiêu hãnh và cất giọng không sợ hãi và không ngắt ngứ “Hãy cho tôi tự do hoặc cho tôi cái chết”, nói với giọng sự giận dữ và cử chỉ điên tiết, và kết thúc ở giữa cao trào. Một trạng thái ghê gớm chiếm lấy Tom, đôi chân nó run rẩy và nó như muốn nghẹt thở. Đúng vậy, nó chiếm được sự đồng cảm rõ ràng của cả lớp nhưng tất cả cũng im lặng, điều đó thậm chí còn tồi tệ hơn sự đồng cảm của nó. Ông thầy cau mày, và điều này đã thành thảm họa. Tom vật lộn một lúc rồi kết thúc bài học, bị đánh bại hoàn toàn. Có một chút ít tiếng vỗ tay, nhưng nó đã chết lặng.

Sau đó là, “Cậu bé trên Cái bàn đang cháy”. Ngoài ra còn, “Người Assyrian đã đến”, và nhiều bài học quý khác. Sau đó là các bài tập đọc, và một bài thi chính tả. Lớp Latin ít ỏi được vinh danh. Tiết mục chính của buổi tối theo thứ tự, bây giờ là các tác phẩm “được biên soạn” của các cô gái trẻ. Từng cô lần lượt bước tới rìa bục, hắng giọng, giơ bản thảo của mình (buộc bằng ruy băng xinh xắn), và tiếp tục đọc, với sự chú ý khổ sở đến “diễn đạt” và chấm câu. Các chủ đề giống nhau đã được soi sáng vào những dịp tương tự bởi các bà mẹ của các cô trước kia, bà của các cô, và chắc chắn tất cả các tổ tiên nữ đã từng trải qua từ thời Thập tự chinh. “Tình bạn” là một trong đó; “Hồi ức của những ngày xưa”, “Lịch sử Tôn giáo”, “Vùng mộng mơ”, “Phát triển của văn hóa”, “Các hình thức của Chính trị được so sánh và đối lập với nhau”; “Nỗi buồn”; “Tình yêu”; “Khát vọng”, . . .

[←186]

Một đặc điểm phổ biến trong các tác phẩm này là những nỗi u sầu được chăm sóc và vuốt ve; ngoài ra còn thừa thãi là sự tuôn trào của “ngôn ngữ hào hoa”; với khuynh hướng vướng vào tai những từ và cụm từ được đánh bóng cặn kẽ cho đến khi tai chúng ta bị hao mòn hoàn toàn; và bài đọc trở nên kỳ cục và không thể chịu đựng được là sự phù phiếm của đoạn kết của từng người. Bất kể chủ đề có thể là gì, một nỗ lực đau não đã làm vặn vẹo khía cạnh nào đó mà tâm trí đạo đức và tôn giáo có thể suy ngẫm làm cho phù hợp. Sự giả dối hiển nhiên của những bài thuyết giáo này không đủ để xua đuổi lề thói cũ khỏi các trường học, và ngày nay nó không đủ; nó sẽ không bao giờ là đủ trừ khi thế giới vùng lên, có lẽ. Không có trường học nào trong tất cả các vùng đất của chúng tôi, nơi các cô gái trẻ không cảm thấy bắt buộc phải kết thúc các tác phẩm của họ bằng một bài thuyết giáo; và bạn sẽ thấy rằng bài giảng của cô gái phù phiếm nhất và ít tôn giáo nhất trong trường luôn là người ngoan đạo nhất và không ngừng ngoan đạo nhất. Nhưng thế là đủ thấy sự thật đơn giản là không hấp dẫn.

Chúng ta hãy quay trở lại với Kỳ thi. Một sáng tác đầu tiên được đọc với tựa đề “Đây có phải là cuộc sống?”, có lẽ người đọc có thể chịu đựng một trích đoạn từ nó:

[←187]

“Trong những bước đường đời, với những cảm xúc thú vị làm cho tâm trí trẻ trung mong chờ viễn cảnh của lễ hội! Bận rộn tưởng tượng phác họa bức tranh màu hồng hạnh phúc. Trong sự thích thú, của cái thời đam mê khoái lạc cô nàng nhìn thấy mình giữa lễ hội, ‘thu hút tất cả các ánh nhìn xung quanh’. Hình dạng duyên dáng của cô, nối nhau trong những chiếc áo choàng tuyết, đang quay cuồng trong những mê cung của điệu nhảy vui vẻ; Mắt cô sáng nhất, bước chân cô nhẹ nhất trong buổi hội họp.

Những khoảnh khắc huyền ảo ngọt ngào như vậy nhanh chóng lướt qua, và giờ chào mừng đến khi cô bước vào thế giới Elysian, nơi cô đã có những giấc mơ tươi sáng như vậy. Chuyện giống như cổ tích khi mọi thứ xuất hiện quyến rũ ánh nhìn của cô! Mỗi cảnh mới đều hấp dẫn hơn cảnh trước. Nhưng sau một thời gian, cô thấy rằng bên dưới vẻ bề ngoài tốt đẹp này, tất cả chỉ là hư ảo, sự nịnh hót đã từng quyến rũ tâm hồn cô, giờ lại gắt gỏng bên tai cô; tiệc khiêu vũ đã mất đi sự quyến rũ của nó; và với sức khỏe bị vùi dập và trái tim khô kiệt, cô quay đi với niềm tin rằng những thú vui trần thế không thể thỏa mãn những khát khao của tâm hồn!”

Và vân vân. Thỉnh thoảng có một âm thanh hài lòng thốt lên trong khi đọc, kèm theo đó là những tiếng thì thầm vui vẻ như “Thật ngọt ngào!”, “Câu này thật hùng hồn!”, “Chuyện đó thật đúng!”, . . . và sau cùng bài đọc khép lại bằng một bài thuyết giáo khổ sở với tràng vỗ tay nhiệt liệt.

[←188]

Sau đó, tiếp theo một cô gái thanh tú, u sầu, có khuôn mặt hấp dẫn, xanh xao như những viên thuốc và chứng khó tiêu, lên đọc một bài “thơ”. Hai khổ thơ như sau:

“Cô Gái Missouri chia tay Alabama

Alabama, tạm biệt! Người tôi yêu quý!
Nhưng tôi sẽ rời khỏi đây ngay bây giờ!
Những nỗi buồn về bạn làm tim tôi thắt lại,
Và hồi ức cháy bỏng lên đôi lông mày!
Khiến tôi lang thang trong những rừng hoa;
Lan đến vùng gần suối Tallapoosa;
Nghe đến được nạn chiến tranh Tallassee,
Và vẫy tay chào Aurora cạnh Coosa.

Nhưng thật xấu hổ rằng tôi không chiếm tim ai,
Cũng không đỏ mặt đằng sau mắt đẫm lệ;
Vùng đất không xa lạ tôi phải chia tay,
Không còn xa lạ, tôi thở dài.
Nơi đến sẽ chào mừng và là nhà của tôi,
Khi tôi đi khỏi—sẽ phai nhạt khỏi tôi
Đôi mắt tôi, trái tim, và tete sẽ lạnh lùng
Khi nào, Alabama thân mến! Trở nên lạnh lùng!”

[←189]

Có rất ít người biết ý nghĩa của từ “tete”, nhưng bài thơ rất hay.

Tiếp theo xuất hiện một cô gái trẻ da đen, mắt đen, tóc đen, dừng lại một khoảnh khắc ấn tượng, diễn tả một biểu cảm bi thảm, và bắt đầu đọc với giọng điệu trang trọng, cân nhắc:

“MỘT TẦM NHÌN

Bóng tối và tạm thời là đêm. Xung quanh ngai vàng trên cao không một ngôi sao nào run rẩy; nhưng những ngữ điệu sâu thẳm của sấm sét nặng nề không ngừng rung lên bên tai; Trong khi tia sét kinh hoàng phát ra trong tâm trạng tức giận qua các khối mây thiên đường, dường như khinh miệt sức mạnh gây ra bởi sự khủng bố của nó là Franklin lừng lẫy! Ngay cả những cơn gió cũng gầm rú phát ra từ những ngôi nhà thần bí của họ, và rạo rực như muốn tăng cường nhờ sự trợ giúp của thiên nhiên hoang dã.

Một lúc như vậy, thật đen tối, thật thê lương, vì sự cảm thông của con người, chính tinh thần của tôi đã thở dài; nhưng thay vào đó,

Người bạn thân nhất của tôi, người cố vấn của tôi, người an ủi và hướng dẫn của tôi—Niềm vui trong đau buồn, niềm hạnh phúc thứ hai của tôi, đã đến bên tôi. Cô di chuyển như một trong những sinh vật sáng chói được hình dung trên những con đường đầy nắng của Eden bởi sự lãng mạn và trẻ trung, nữ hoàng sắc đẹp không được cứu bởi sự đáng yêu siêu việt của chính mình. Bước chân mềm mại đến nỗi cô không thể tạo ra âm thanh, nhưng đối với sự cảm động kỳ diệu được truyền tải bởi sự đụng chạm êm ái của cô, như những người đẹp không phô trương khác, cô sẽ lướt đi những suy nghĩ không thể tưởng tượng được. Một nỗi buồn kỳ lạ xuất hiện trên nét mặt của cô ấy, như nước mắt băng giá trên chiếc áo choàng của tháng 12, khi cô ấy cho thấy những điều tranh cãi, và khoe tôi chiêm ngưỡng hai món quà.”

[←190]

Cơn ác mộng này chiếm khoảng mười trang bản thảo và kết thúc với một bài thuyết giáo phá hủy mọi hy vọng cho những người không phải là Presbyterian đến nỗi nó đã giành giải nhất. Bài luận này được coi là kết quả tốt nhất của buổi tối. Thị trưởng của ngôi làng, khi trao giải thưởng cho tác giả của nó, đã có một bài phát biểu ấm áp, trong đó ông nói rằng đó là bài “hùng biện vượt trội” nhất mà ông từng nghe, và bản thân Daniel Webster cũng có thể tự hào vì nó.

Có thể nhận xét rằng, qua đó, số lượng các tác phẩm trong đó từ ngữ “xinh xắn” đã được yêu thích quá mức, và kinh nghiệm của con người được gợi qua các “cảnh đời”, vượt mức trung bình thông thường.

[←191]

Lúc bấy giờ ông thầy say rượu như muốn tỏ ra thân mật liền đứng dậy đẩy cái ghế sang một bên, quay lưng về phía quan khách rồi lấy phấn bắt đầu vẽ bản đồ nước Mỹ trên bảng để cho học trò lớp địa lý tập. Nhưng do tay run run nên ông chẳng vẽ ra hình thù gì cả, trông đến thảm hại khiến tiếng cười rúc rích nổi lên khắp phòng. Ông đã hiểu người ta cười cái gì nên vội vàng sửa lại. Ông xóa các đường vừa mới vẽ, rồi vẽ lại nhưng hình lại càng méo mó thêm và tiếng cười lại càng to hơn trước. Ông thầy bèn đem hết tâm trí vào đường vẽ nhất định không chịu khuất phục. Ông cảm thấy hàng trăm con mắt đang hướng về phía mình, ông tưởng mình sẽ thành công nhưng những tiếng cười cứ râm ran mãi không dứt thậm chí còn to hơn. Và tiếng cười đó không phải là vô cớ. Ở phía trên đầu thầy có một cái gác xép, ở sàn có khoét một cái cửa con, từ trên cái cửa ắy, một con mèo treo bằng một sợi dây buộc ở ngang bụng đang được thả xuống, một miếng giẻ buộc vào quai hàm làm nó không kêu được, con mèo cong người lên, giơ Vuốt cố bám lấy sợi dây, chân cào cào vào không khí. Tiếng cười mỗi lúc một to hơn trước cảnh tượng đầy kích thích đó. Con mèo chỉ còn cách đầu ông thầy lúc đó đang mải mê độ mười mấy phân, sợi dây xuống dần, thế là con mèo giơ vuốt bám lấy bộ tóc giả của ông thầy và giữ chặt lấy. Chỉ trong nháy mắt, con mèo lại bị kéo giật lên gác xép, chân vẫn giữ chặt chiến lợi phẩm kia. Cái đầu hói của thầy chiếu hào quang rực rỡ. Thì ra chú bé con lão thợ sơn đã lấy nhũ quét lên chiếc đầu hói của thầy!

Cuộc thi kết thúc. Lũ học sinh sung sướng vì trả được thù. Kì nghỉ lại bắt đầu.

[←192]

Các tác phẩm được giả vờ “biên soạn” và được trích dẫn trong chương này được lấy mà không thay đổi từ một tập có tựa đề “Văn xuôi và Thơ, bởi một quý bà phương Tây”,—nhưng rất chính xác và mô phỏng theo mô hình trường nữ sinh, và do đó hạnh phúc hơn bất kỳ sự bắt chước nào.

[←193]

Chương 23

Vì muốn được đeo phù hiệu nên Tom tham gia vào đội thiếu niên gương mẫu. Chú hứa sẽ không hút thuốc và không văng tục. Lúc này, chú lại phát hiện ra một điều: Đó là mỗi khi đã hứa không làm một điều gì thì người ta muốn làm ngay điều đó. Chú bị nỗi thèm uống rượu và chửi rủa văng tục hành hạ nhưng vì hi vọng một ngày nào đó sẽ được đeo phù hiệu nên chú cố gắng không xin ra khỏi đội. Đã sắp tới ngày Quốc khánh Hoa Kỳ - ngày 4 tháng 7, nhưng chẳng bao lâu Tom cũng bỏ qua ngày đó. Chú đặt hết hi vọng vào viên Thẩm phán già Frazer đang nằm trên giường bệnh hình như sắp chết và chắc chắn sẽ được làm lễ công táng vì ông ta là một quan chức cao cấp. Ba ngày liên tục Tom hết sức quan tâm đến bệnh tình của ông. Có khi chú đánh liều lấy cái phù hiệu kia ra ngắm nghía trước gương. Nhưng bệnh tình viên thẩm phán khi tăng khi giảm làm chú nản lòng. Cuối cùng thầy thuốc cũng tuyên bố là viên thẩm phán sắp khỏi bệnh và bước sang thời kỳ dưỡng bệnh. Tom hết sức bực tức, chú quyết định viết đơn xin ra khỏi đội. Đêm hôm ấy viên Thẩm phán tái phát bệnh và qua đời. Chú quyết từ nay không bao giờ dễ tin một con người nào như thế nữa.

Tang lễ được cử hành rất bắt mắt, đội “Thiếu niên gương mẫu” đi diễu hành với một phong cách làm cho Tom tức nổ đom đóm, nhưng mà dù sao chú tự nhủ mình cũng được tự do hơn. Chú có thể uống rượu và chửi tục, nhưng chú rất ngạc nhiên khi nhận thấy chú không muốn làm việc đó nữa. Chẳng cần mất nhiều thời gian chú thấy nghỉ hè có vẻ như một gánh nặng.

[←194]

Tom hiện đang tự hỏi để thấy rằng kỳ nghỉ đáng thèm muốn của mình đang bắt đầu treo một chút nặng nề trên tay. Tom quyết thử viết nhật ký nhưng đen đủi thay trong ba ngày liền chẳng có việc gì xảy ra cả. Chú lại thôi.

Gánh hát rong của người da đen đến biểu diễn làm náo động cả làng. Tom và Joe Harper bắt chước tổ chức và các chú có cảm giác sung sướng được hai ngày.

Ngay cả Quốc Khánh cũng có cảm giác thất bại, vì trời mưa rất to, không có đám rước nào và hậu quả là người đàn ông vĩ đại nhất thế giới (như Tom nghĩ), ông Benton, Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, đã tỏ ra thất vọng tràn trề—Ông ấy không cao hai mươi lăm feet, hay không xuất hiện ở bất cứ đâu trong khu phố của nó.

Một đoàn xiếc đến. Các cậu bé chơi xiếc trong ba ngày sau đó trong những chiếc lều làm bằng vải vụn—chắp vá, ba chiếc ghim cho bé trai, hai chiếc cho bé gái và sau đó lại bị bỏ rơi.

Một bác sĩ nhi khoa và một thầy bói đã đến và đi lại rồi cũng rời khỏi ngôi làng buồn tẻ và thê lương hơn bao giờ hết.

Có một vài bữa tiệc của các chàng trai và cô gái, nhưng chúng tẻ ngắt đến nỗi, chúng chỉ làm cho những khoảng trống đau đớn giữa những cơn đau trở nên khó khăn hơn.

Becky Thatcher cùng gia đình trở về nhà ở Constantinople trong thời gian nghỉ hè nên thành ra Tom chẳng có chỗ nào vui chơi cả. Điều bí mật về vụ án mạng là một nỗi thống khổ vô hạn đối với chú. Sau đó đến đợt sởi.

[←195]

Suốt hai tuần liền, chú phải nằm ở nhà, chẳng biết tí gì về những việc xảy ra bên ngoài. Cuối cùng khi khỏi bệnh, chú đi xuống phố thì thấy cảnh vật đã đổi thay, một không khí buồn rười rượi bao trùm khắp nơi. Chú lang thang đi mong gặp được một bộ mặt quen thuộc nhưng đều thất vọng. Chú đến nhà Joe Harper thì thấy Joe đang đọc kinh Tân ước, bèn buồn rầu quay đi. Chú lại đi tìm Ben Rogers thì thấy Ben đang đi thăm những người nghèo, tay xách một giỏ đầy những tập sách nhỏ, chú lại tìm Jim Hoilis thì được Jim nhắc phải chú ý đến sự ban phước quý báu. Đứa nào gặp cũng chỉ làm cho chú thêm chán. Cuối cùng chú quyết định tìm thằng bạn nối khố Huck Finn và được tiếp đón bằng một câu trong Kinh Thánh thì ôi thôi trái tim chú dường như đang tan ra từng mảnh, chú về nhà và lên giường nằm. Chú nhận thấy mình thật lạc lõng trong cái làng này.

Và đêm đó đã xảy ra một cơn bão khủng khiếp, với mưa rất rít, tiếng sấm sét khủng khiếp và những tia sét chói mắt. Chú che kín đầu bằng chiếc khăn trải giường và chờ đợi trong nỗi sợ hãi hồi hộp cho sự diệt vong của mình; vì chú không hề nghi ngờ rằng tất cả sự kinh hoàng này nhắm về nó. Nó tin rằng nó đã trả giá cho sự nhẫn nhịn chịu đựng của các thế lực siêu nhiên đến mức cực đoan và đây là hậu quả. Có vẻ như nó đã lãng phí sự hào hoa và đạn dược để tiêu diệt một con bọ bằng một khẩu pháo, nhưng dường như vô lý về việc phải hứng chịu một cơn giông bão gắt gỏng như thế này để đánh nát cọng cỏ từ dưới một con côn trùng như nó.

[←196]

Dần dần, cơn bão đã tự tiêu và biến mất mà không hoàn thành mục đích của mình. Cậu bé bắt đầu thò đầu ra thấy biết ơn và thở phào. Việc thứ hai của cậu là chờ đợi vì có thể sẽ không có bão nữa.

Hôm sau, bác sĩ đến và nói rằng bệnh của chú lại tái phát. Ba tuần lễ nằm liệt giường, lần này chú thấy dài bằng cả một thế kỷ. Cuối cùng, khi đã bình phục và đi ra ngoài được, chú cũng không lấy làm mừng lắm về việc đã được tai qua nạn khỏi, vì chú nhớ đến tình cảnh cô quạnh, không bạn bè và bị mọi người ruồng bỏ (chú nghĩ vậy). Chú thất thểu đi xuống phố gặp Jim Hollis đang đóng vai “Thẩm phán” xử một con mèo can tội sát sinh, trước mặt nạn nhân là con chim.

Tom gặp Joe Harper và Huck Finn đang ở trong ngõ đi ngược lại, vừa đi vừa ngoạm một quả dưa bở mới ăn trộm được. Tội nghiệp mấy chú bé! Chúng cũng giống như Tom, bệnh sởi lại tái phát.

[←197]

Chương 24

Cuối cùng không khí buồn ngủ được khuấy động mạnh: Vụ án giết người được đưa ra xét xử. Lập tức nó trở thành đầu đề tương đối hấp dẫn của cả làng. Tom không tài nào trốn thoát được nó. Mỗi lần nghe nhắc lại câu chuyện án mạng là tim chú lại đập mạnh, rùng mình, bởi vì cái lương tâm khắc khoải lo sợ của chú hầu như khẳng định với chú rằng các lời nhận xét đưa ra với đụng ý cho chú nghe thấy là những “quả bóng thăm dò” chú không thấy làm sao mà chú có thể bị nghi ngờ là biết điều gì về vụ án mạng, thế nhưng chú vẫn không thể yên lòng giữa đám người ngồi lê đôi mách. Nghe ai động đến câu chuyện là suốt buổi chú run lẩy bẩy và lạnh buốt. Chú gọi Huck ra một nơi vắng vẻ để nói chuyện với bạn. Đó có thể là một dịp mở khóa cho cái mồm của chú trong chốc lát đỡ căng thẳng; một dịp san sẻ gánh nặng đau khổ của mình với một con người đau khổ khác, vả chăng chú cũng muốn mình được yên trí rằng Huck vẫn giữ bí mật.

- Huck, mày có nói gì với ai về chuyện đó không?

- Về chuyện gì?

- Mày biết là chuyện gì rồi mà.

- Ô, cố nhiên là không.

- Chẳng có một lời nào chứ?

- Chẳng một tiếng cỏn con nào. Thôi tha cho tao đi. Vì cái gì mà mày hỏi vậy?

- Vì tao hơi sợ đấy mà.

- Sao, Tom Sawyer, chúng ta chẳng còn sống được hai ngày nếu điều đó bị tiết lộ. Mày biết chứ!

Tom cảm thấy vững tâm hơn. Rồi sau một phút nghĩ:

[←198]

- Huck, chẳng ai có thể buộc mày phải nói đúng không?

- Buộc tao nói à? Sao nào? Nếu tao muốn con quỷ người lai ấy thả trôi sông tao thì người ta mới buộc được tao nói. Không có cách nào khác.

- Tốt. Thế thì tốt thật. Tao nghĩ là chừng nào chúng ta còn chưa mở mồm, thì chúng ta được an toàn. Nhưng ta hãy thề lại đi, thề thế nào cũng được. Có thế chắc hơn.

- Đồng ý.

Và hai chú lại thề một cách long trọng đến chết khiếp.

- Chung quanh người ta kháo nhau gì đấy, Huck? Tao nghe người ta nói nhiều quá về chuyện án mạng.

- Kháo gì à? Ừ, thì cứ Muff Potter, Muff Potter, lúc nào cũng Muff Potter. Nghe mà cứ đổ cả mồ hôi và cứ đổ mãi. Vì thế tớ muốn tránh đi nơi nào khác.

- Chung quanh tớ người ta cũng làm đúng như thế. Tớ nghĩ là lão ta đi đời rồi. Đôi khi cậu có thấy thương lão không?

- Hầu như bao giờ, bao giờ cũng thương. Không phải lão không có vấn đề nhưng lão chưa bao giờ làm gì hại ai cả. Chỉ đi câu một ít để kiếm tiền uống rượu - còn lười biếng đi chơi rong quanh quẩn vô khối; nhưng trời, tất cả chúng ta đều làm như thế - ít ra cũng phần lớn chúng ta - những kẻ dạy đời và các loại tương tự. Nhưng lão là một hạng người tốt - có lần lão cho tớ nửa con cá khi lão chưa có đủ cho hai người ăn; lắm lúc lão đứng bên cạnh tớ khi tớ gặp chuyện không may.

- Đúng, lão đã chữa diều và buộc lưỡi câu vào cần cho tớ, Huck ạ. Tớ mong làm sao chúng mình cứu được lão chuyến này.

[←199]

- Ôi chao! Ta không cứu thoát được lão đâu, Tom ạ. Vả lại, có cứu cũng chả ích gì; họ sẽ bắt lại lão thôi.

- Ờ, họ sẽ bắt. Nhưng tớ căm thù khi nghe họ sỉ nhục lão như ma quỷ trong khi lão không hề làm việc đó.

- Tớ cũng thế, Tom ạ. Trời, tớ nghe thấy họ nói là tên côn đồ có bàn tay đẫm máu nhất trong vùng, và họ ngạc nhiên sao trước đây lão ta đã không bị treo cổ.

- Ừ, họ kháo nhau như thế đấy, suốt ngày suốt buổi. Tớ còn nghe họ nói là nếu lão ta được trắng án thì họ sẽ hành hình lão theo kiểu lin-sơ.

- Và chắc là họ sẽ làm thế thật

Hai chú bé nói chuyện lâu, nhưng không an tâm thêm được chút nào. Khi hoàng hôn xuống thì hai chú thấy mình quanh quẩn ở cạnh cái nhà tù nhỏ hẻo lánh, có lẽ với hy vọng mơ hồ là có một cái gì đó sẽ xảy ra làm tan biến khó khăn cho các chú. Nhưng không có gì xảy ra cả; hình như chẳng có vị thánh nào, mà cũng chẳng có vị tiên nào quan tâm đến kẻ tù nhân đen đủi này.

Hai chú làm như các chú đã từng làm trước đấy - là đến ở cái xà lim ấy, cào cào cho cọt kẹt, rồi tặng Potter diêm và thuốc lá. Lão ở tầng dưới cùng và chẳng có ai canh gác cả.

Thái độ biết ơn của lão khi nhận quà tặng, trước đây bao giờ cũng đã giày vò lương tâm của các chú – lần này nó càng đay nghiến hơn bao giờ hết. Các chú cảm thấy mình là hèn nhát và phản phúc đến cực độ khi nghe Potter nói:

[←200]

- Các cháu, các cháu thật đã tốt vô kể đối với lão - tốt hơn bất cứ ai trong thành phố này. Lão không quên, không quên đâu. Nhiều khi lão tự nhủ, - lão nói: - Lão thường chữa diều và đồ lặt vặt cho mọi chú bé, chỉ cho chúng đâu là nơi câu cá tốt nhất, làm được gì thì lão làm cho chúng như một người bạn, thế mà bây giờ lão Muff gặp rắc rối, thì tất cả chúng nó đều quên hết; chỉ có Tom không quên, và Huck cũng không quên - hai đứa trẻ không quên lão, lão tự bảo, thì lão cũng không quên hai đứa. Phải, các cháu ạ, lão đã làm một điều ghê tởm - là say mà mất trí suốt ngày suốt buổi - đó là cách duy nhất lão có thể giải thích được sự việc này và bây giờ lão phải chết treo vì chuyện đó, thế là đúng. Đúng, và tốt nữa, lão nghĩ - dù sao, lão cũng mong là như thế. Thôi, đừng nói đến chuyện đó nữa. Lão không muốn làm cho các cháu cảm thấy buồn; các cháu đã đối xử như bạn đối với lão. Nhưng điều lão muốn nói với các cháu là đừng bao giờ say - thế thì các cháu sẽ không bao giờ phải vào đây cả. Đứng dịch qua phía tây một tí - thế - được rồi. Thật là một điều an ủi hay nhất khi được thấy những khuôn mặt bạn tốt trong lúc người ta mắc vào những điều rắc rối kinh tởm như thế này, trong lúc chẳng có ai đến đây cả, ngoài các cháu. Ôi, những khuôn mặt đáng yêu của những bạn tốt. Hai cháu đứng lên lưng nhau, cho lão sờ lưng một tí. Thế đấy. Bắt tay đi, - các cháu đưa tay qua chấn song, tay lão to quá không đưa được. Những bàn tay tí hon, mềm yếu - nhưng chúng đã giúp được cho Muff Potter khối chuyện, và còn giúp nhiều hơn nữa nếu chúng có thể.

[←201]

Tom về nhà, cảm thấy mình khổ sở, đêm hôm đó các giấc mơ của chú đầy những chuyện ghê gớm. Ngày hôm sau, và hôm sau nữa, chú cứ quanh quẩn ở ngoài tòa án, bị một sức mạnh nào đấy, hầu như không ngăn nổi thúc đẩy chú vào dự, nhưng lại cố buộc mình đứng lại ở ngoài. Huck cũng trải qua một tình trạng giống hệt như vậy. Hai đứa bé cố ý tránh mặt nhau. Chốc chốc mỗi đứa lại đi lang thang một ngả, nhưng một sức quyến rũ u ám giống nhau lại luôn luôn mang chúng trở về chỗ cũ ngay. Tom lắng tai nghe dư luận bên ngoài phiên xử, nhưng chỉ nghe được những tin đau buồn, không thay đổi - những lời trói buộc ngày càng khép chặt lại xung quanh Potter tội nghiệp một cách tàn nhẫn không thương xót. Đến cuối ngày thứ hai, dân làng bàn luận về chuyện bằng chứng của Injun Joe đứng vững không lay chuyển và chẳng còn có một nghi vấn nhỏ nào nữa về kết quả tuyên án của Ban hội thẩm sẽ như thế nào.

Tối hôm đó Tom về thật muộn và leo qua cửa sổ để vào giường ngủ. Chú ở trong tình trạng bị kích động kinh khủng. Phải sau hàng giờ chú mới ngủ được. Sáng hôm sau cả làng tập trung đông nghịt ở tòa án, vì đây là ngày quyết định, cả hai giới nam và nữ đều có đại diện ngang nhau trong phòng cử tọa chật ních. Sau một thời gian đợi lâu, Ban hội thẩm kéo vào và ngồi vào chỗ, ít lức sau, Potter tái mét và phờ phạc, rụt rè và vô vọng, được dẫn vào, tay xích lại, và được đặt ngồi ở một chỗ mà mọi con mắt tò mò đều có thể nhìn thấy được: Injun Joe cũng chẳng khó thấy hơn, vẻ phớt lạnh như mọi khi.

[←202]

Lại nghỉ một chốc nữa, rồi thì vị chánh án đến và ông quận trưởng tuyên bố phiên tòa khai mạc. Tiếp đó là những tiếng thì thầm thường lệ giữa các luật gia và tiếng giấy xếp lại với nhau. Các chi tiết này và các sự trì hoãn càng gây ấn tượng bao nhiêu thì càng lôi cuốn bấy nhiêu.

Bây giờ một nhân chứng được gọi lên để xác nhận rằng anh ta đã gặp Muff Potter tắm ở lạch sông vào một giờ rất sớm trong buổi sáng phát hiện ra vụ án mạng, và ngay lập tức lão đã lẩn trốn. Sau khi hỏi thêm vài câu, luật sư khởi tố nói:

- Hỏi nhân chứng!

Người tù giương mắt lên một chốc nhưng rồi lại hạ xuống khi nghe luật sư bào chữa cho mình nói:

- Tôi không có câu nào để hỏi nữa.

Nhân chứng tiếp theo xác nhận việc tìm thấy con dao ở cạnh cái xác chết.

Luật sư khởi tố lại nói:

- Hỏi nhân chứng!

Luật sư của Potter lại đáp:

- Tôi chằng có câu nào hỏi nữa.

Một nhân chứng thứ ba thề là anh ta thường thấy Potter có con dao ấy.

- Hỏi nhân chứng!

Luật sư bên bị hại khước từ không hỏi. Các khuôn mặt trong cử tọa bắt đầu lộ vẻ khó chịu. Có phải là ông luật sư này muốn vứt béng sinh mạng của thân chủ mình chẳng thèm cố gắng một tí nào không.

Nhiều nhân chứng cùng khai rằng thái độ của Potter hôm được đưa đến hiện trường xảy ra vụ giết người là thái độ của người có tội. Họ được-phép rời bục làm chứng, sau khi chẳng ai chất vấn hay thẩm vấn.

[←203]

Mỗi một chi tiết về những hoàn cảnh tai hại đã xảy ra tại nghĩa địa sáng hôm đó, những chi tiết mà mọi người có mặt nhớ rất rõ, đều được nhiều nhân chứng đáng tin cậy thuật lại, nhưng luật sư của Potter không chất vấn về một hoàn cảnh nào. Sự ngơ ngác và sự không hài lòng của cả phiên tòa biểu hiện ra bằng những tiếng xì xào làm các vị quan tòa phải báo mọi người im lặng. Luật sư khởi tố bấy giờ mới nói:

- Căn cứ vào lời thề của các công dân mà lời nói giản dị của họ không thể nghi ngờ gì được, chúng tôi đã quy tội phạm khủng khiếp này, không thể chối cãi gì được cho kẻ tù nhân khổ sở trên vành móng ngựa. Chúng tôi xin kết thúc vụ việc này ở đây.

Từ miệng lão Potter tội nghiệp phát ra một tiếng rên, lão úp mặt vào tay rồi đu đưa thân hình qua qua lại lại trong khi một sự im lặng nhức nhối bao trùm cả phòng họp. Nhiều người cảm động, nhiều phụ nữ thương hại khóc. Luật sư bào chữa đứng lên nói:

- Thưa ngài Chánh án, trong lời mở đầu của chúng tôi khi khai mạc cuộc xét xử này, chúng tôi đã báo trước ý định của chúng tôi là chứng minh rằng thân chủ của chúng tôi đã làm cái việc ghê sợ này trong khi đang chịu ảnh hưởng của một cơn mê sảng mù quáng và vô trách nhiệm do say rượu gây ra. Chúng tôi đã thay đổi ý kiến. Chúng tôi sẽ không bào chữa như vậy nữa (Rồi ông bảo viên lục sự): “Gọi Thomas Sawyer!”.

Một sự sửng sốt khó hiểu nổi lên trên mỗi một khuôn mặt trong phiên tòa, kể cả Potter. Mọi con mắt đều dán vào người Tom một cách chăm chú lạ thường trong khi chú đứng lên đến ngồi hàng ghế các nhân chứng. Chú bé có vẻ khá bối rối; vì chú sợ quá chừng. Chú đã tuyên thệ.

[←204]

- Thomas Sawyer, em ở đâu vào khoảng nửa đêm, tối hôm mười bảy tháng sáu?

Tom đưa mắt nhìn cái mặt sắt của Injun Joe và lưỡi của chú như cứng lại. Cử tọa nín thở lắng nghe, nhưng lời chú bé thì không cất lên được. Thế nhưng; ít lúc sau; chú cảm thấy ổn hơn, và cố lấy hơi nói đủ để làm cho một phần cử tọa nghe được:

- Ở trong nghĩa địa!

- To hơn một tí; cháu đừng sợ. Cháu ở...

- Trong nghĩa địa.

Một cái mỉm cười khinh bỉ vụt qua trên khuôn mặt của Injun Joe.

- Cháu có ở gần ngôi mộ của Hoss William không?

- Thưa ông, có.

- Cháu nói to lên - to lên một chút là được. Gần như thế nào?

- Gần như cháu với ông.

- Cháu có nấp hay không?

- Nấp kín.

- Ở đâu?

- Sau mấy cây du ở rìa ngôi mộ.

Injun Joe giật mình nhưng khó mà nhận thấy biểu hiện đó được.

- Có ai đi với cháu không?

- Thưa ông, có. Cháu đi với...

- Đợi một lát. Không cần nêu tên bạn cháu. Chúng tôi sẽ cho gọi cháu ấy vào lúc thích hợp. Đến đấy cháu có mang theo gì không?

Tom ngập ngừng, có vẻ bối rối.

[←205]

- Nói đi, cháu! Đừng rụt rè. Sự thật bao giờ cũng đáng trân trọng. Cháu mang gì theo?

- Chỉ một... chỉ một con mèo chết.

Có tiếng rì rầm nhưng tòa dẹp ngay.

- Chúng tôi sẽ trình toàn bộ xương của con mèo đó. Bây giờ cháu hãy kể tất cả những gì đã xảy ra - cữ nói theo cách của cháu - đừng bỏ quên gì hết, và đừng sợ.

Tom bắt đầu, trước tiên còn ngập ngừng, nhưng chú càng sôi nói lên với vấn đề, thì lời chú càng trôi chảy, dễ dàng, một chốc sau không còn nghe thấy tiếng động gì nữa ngoài giọng nói của chú, mọi con mắt đều dán chặt vào người chú: Há mồm, nín thở, cả cử tọa theo dõi từng lời của chú, không để ý gì đến thời gian, bị lôi cuốn bởi những chi tiết rùng rợn, hấp dẫn của câu chuyện. Sự xúc cảm bị nén trở nên căng thẳng tột độ khi chú bé nói.

- Và khi ông bác sĩ nhặt được tấm gỗ đánh Muff Potter ngã thì Injun Joe nhảy tới tay cầm con dao và...

Soạt! Nhanh như chớp tên người lai nhảy tới một cửa sổ, vạch đường qua tất cả những người ngăn lại và tẩu thoát!

[←206]

Chương 25

Một lần nữa Tom là anh hùng chói lọi được các người già cưng, và các chú bé thèm muốn, cả cái tên của chú cũng đi vào bản tin bất tử, bởi vì tờ báo của làng đã đề cao ca ngợi chú. Vài người còn tin rằng chú có thể trở thành Tổng thống, nhưng với điều kiện là chú thoát khỏi bị treo cổ.

Như thường lệ, cái xã hội không suy xét hay thay đổi, liền ôm Muff Potter vào lòng và vuốt ve âu yếm lão một cách thừa thãi như trước đây đã đối xử tàn tệ đối với lão. Nhưng cái kiểu xử sự đó đã được xã hội công nhận: Cho nên không nên tìm thấy sự sai trái trong đó.

Đối với Tom “ngày” hiện tại là ngày rực rỡ và hoan hỉ, còn “đêm” thì lại là mùa khủng khiếp. Hình ảnh Injun Joe, với con mắt u ám bao giờ cũng có vẻ kết tội, đến quấy rối tất cả các giấc mơ của chú. Khó mà có một sự quyến rũ nào có thể thuyết phục được chú bước chân ra khỏi nhà sau khi trời sẩm tối. Chú Huck tội nghiệp cũng ở trong một tình trạng khốn khổ và sợ hãi giống như vậy, vì Tom đã kể toàn bộ câu chuyện cho vị luật sư đêm hôm trước ngày quyết định của vụ xử, và Huck vô cùng lo sợ rằng phần tham gia của chú trong việc này có thể vẫn lọt ra ngoài, mặc dù cuộc chạy trốn của Injun Joe đã cất hộ chú cái nỗi khổ phải xác nhận trước tòa. Chú bé tội nghiệp đã được vị luật sư hứa giữ bí mật cho chú; nhưng thế có là gì? Vì rằng lương tâm bị giày vò đã dẫn Tom đi đến chỗ tìm đến nhà vị luật sư giữa lúc đêm khuya để tiết lộ một câu chuyện rùng rợn qua đôi môi đã được một lời thề dữ dội nhất và ảm đạm nhất niêm phong; thì lòng tin của Huck vào giống người hầu như đã tiêu tan.

[←207]

Ban ngày thì thái độ biết ơn của Muff Potter làm cho Tom thấy vui sướng rằng mình đã nói ra; nhưng đêm thì chú lại ước gì mình buộc chặt được lưỡi lại.

Một nửa thời gian thì chú sợ người ta chẳng bao giờ bắt được Injun Joe; một nửa khác thì chú lại sợ người ta bắt được hắn. Chú tin chắc rằng chú không bao giờ còn thở được một hơi thở thoải mái cho đến ngày hắn chết đi và chú được thấy tận mắt cái xác.

Người ta treo giải thưởng; người ta sục tìm khắp vùng; nhưng chẳng thấy Injun Joe đâu cả. Một trong những con người kỳ lạ thông hiểu mọi chuyện và gây được sự khiếp sợ là một nhà trinh thám, từ thành phố St. Louis đến, lục lọi quanh vùng, lắc đầu, tỏ vẻ khôn ngoan, rồi công bố một loại thắng lợi khiến người ta sững sờ mà các nhân viên làm nghề nghiệp ấy thường đạt được. Đó là, đã “tìm ra được một manh mối”. Nhưng anh không thể treo cổ một “manh mối” về một vụ án mạng; nên sau đó nhà trinh thám cũng hết việc và về nhà. Tom cảm thấy chẳng có chút gì an toàn đúng y như trước đây.

Ngày này đến ngày khác chậm chạp trôi qua, và sau mỗi ngày cái gánh lo âu sợ sệt lại nhẹ bớt đi một ít.

[←208]

Chương 26

Trong cuộc đời của mỗi đứa bé cấu tạo một cách hợp lý thường có một giai đoạn mà đứa bé khao khát điên cuồng đi tới một nơi nào đó đào những kho báu chôn cất. Cái ý muốn đó bỗng nhiên một hôm đã đến với Tom. Nó đi tìm Joe Harper, nhưng không thấy. Sau đó nó tìm Ben Rogers, Ben đi câu mất rồi. May sao lúc đó nó tình cờ gặp Huck Finn Bàn-tay-đỏ. Chắc Huck sẽ tán thành. Tom gọi Huck ra một nơi và tâm sự với Huck về vấn đề này. Huck bằng lòng. Huck bao giờ cũng muốn có chân trong một công cuộc gì cho phép vui chơi tiêu khiển mà không phải mất tiền, vì chú có thừa thãi đến mức khó chịu cái thứ thời gian không phải là tiền bạc.

Huck hỏi:

- Ta sẽ đào ở đâu?

- Ô, hầu như bất cứ đâu.

- Sao vậy? Kho báu được chôn khắp quanh đây à?

- Không, chẳng phải thế. Nó được giấu ở những chỗ thật đặc biệt, Huck ạ - đôi khi trên các hòn đảo, đôi khi trong những hòm gỗ mục dưới đầu mút một cành cây cổ thụ đã chết khô, đúng ở chỗ mà bóng cây ngả xuống lúc nửa đêm nhưng thông thường nhất là dưới nền các ngôi nhà có ma.

- Ai giấu?

- Lạ nhỉ? Kẻ trộm, chứ ai nữa? - Không thì mày bảo ai nào? Của ông hiệu trưởng trường học Chủ nhật à?

- Tao chẳng biết. Giá là của tao, thì tao sẽ chẳng cất giấu đâu, tao sẽ tiêu xài và vui chơi cho thỏa thích.

- Tao cũng thế. Nhưng bọn trộm cướp chẳng làm như vây. Chúng bao giờ cũng cất giấu rồi bỏ đó.

[←209]

- Và sau chúng không trở lại nữa à?

- Không, chúng nghĩ là chúng sẽ trở lại, nhưng thường chúng quên mất dấu, hoặc không thì đã chết rồi. Dù sao thì cái kho cũng nằm đó thật lâu và han gỉ đi. Đến một ngày nào đó một người tìm thấy một mảnh giấy vàng khè chỉ cách lần ra dấu, một tờ giấy phải khám phá trong vòng một tuần lễ cho ra mật mã mới đọc được, bởi vì phần nhiều nó được viết bằng ký hiệu và bằng chữ tượng hình.

- Tượng gì?

- Tượng hình - chữ mà cứ như vẽ đồ vật mày biết không, và dường như chẳng có ý nghĩa gì cả.

- Thế mày đã thấy một tờ giấy như vậy chưa, Tom?

- Chưa.

- Vậy thì ta làm thế nào mà tìm cho ra dấu?

- Tao chẳng cần dấu. Chúng thường chôn kho báu dưới nền nhà có ma, hay trên một hòn đảo, hay dưới một bóng cây khô mà có một cành đâm ra xa. Được rồi, chúng ta thử đào một tí ở đảo Jackson, khi nào có dịp ta sẽ đào lại thử; rồi còn ngôi nhà cũ có ma bên trên nhánh sông “Ngôi nhà vắng”, và có vô khối cây có cành khô - hàng đống, hàng đống.

- Dưới tất cả các cành khô có kho báu không?

- Mày nói hay nhỉ? Không?

- Thế mày làm thế nào để biết được cây nào mà đào?

- Đào tất cả!

- Thế nào, Tom? Thế thì mất cả mùa hè.

[←210]

- Đúng. Có hề gì? Giả dụ mày tìm được một lọ đóng trong đó có một trăm đô la, đã han gỉ nhưng vẫn rực rỡ, hay một hộp gỗ mục đầy kim cương thì sao nào?

Mắt Huck sáng rực lên.

- Thế thì tuyệt. Đủ để hoàn toàn tuyệt vời đối với tao. Cứ cho tao chỉ đúng một trăm đô la, còn tao thì chả cần kim cương.

- Được. Nhưng tao bảo cho mày biết là tao không vứt kim cương đâu nhé. Có những hạt giá trị đến hai mươi đô la một viên - hiếm khi có hạt chỉ đáng giá sáu đồng xu hay một đô la.

- Không! Ra thế à?

- Chắc chắn như thế - không ai nói với mày đâu. Mày đã thấy kim cương bao giờ chưa, Huck?

- Tao thì hình như chưa.

- Ôi, mấy ông vua thì coi thứ đó như bọt xà phòng.

- Ừ, nhưng tao chẳng biết ông vua nào cả, Tom ạ.

- Tao hiểu là mày chẳng biết rồi. Nhưng nếu mày qua châu Âu thì mày sẽ thấy hàng đống nhà vua đang nhảy cẫng.

- Họ nhảy à?

- Nhảy ư? Không!

- Ừ, thế mày mới bảo họ làm gì đấy?

- Chà, tao chỉ muốn nói là mày thấy họ - không phải nhảy, tất nhiên, họ muốn nhảy để làm gì nào? - Mà tao muốn nói là mày sẽ thấy họ - rải rác khắp nơi, mày biết chưa, một cách thật thông thường. Như lão già Richard lưng có bướu chẳng hạn.

- Richard? Thế tên cúng cơm của lão là gì?

[←211]

- Hắn chẳng có tên cúng cơm. Bọn vua chỉ có tên người ta đặt cho thôi.

- Không có à?

- Thì chúng không có chứ sao!

- Được, chúng thích thế thì cũng được, Tom ạ. Nhưng tao thì tao chẳng muốn làm vua để chỉ có mỗi một cái tên người ta đặt cho, như một anh chàng da đen. Nhưng này, trước tiên ta đào ở đâu đây?

- Ừ, tao cũng chẳng biết. Ví dụ ta thử đào ở dưới cái cây có cành khô ở trên đồi phía bên kia bờ con sông nhánh “Still House” xem sao?

- Đồng ý.

Thế là hai chú đi kiếm một cây cuốc chim hỏng và một cái xẻng, rồi bước vào cuộc đi bộ trên đoạn đường dài ba dặm của mình. Đến nơi, người nóng bừng, mồm thở hổn hển, chúng liền sà xuống ngồi trong bóng một cây du cạnh đó để nghỉ ngơi và kéo một hơi thuốc. Tom nói:

- Tao thích đi thế này.

- Tao cũng vậy.

- Này Huck, nếu bắt được một kho báu ở đây thì phần mày mày sẽ dùng làm gì?

- Ừ, tao sẽ chén một cái bánh pa-tê và một cốc xô-đa mỗi ngày và tao sẽ đi xem tất cả các gánh xiếc qua đây. Tao dám chắc là đời tao sẽ tươi lắm.

- Được, vậy mày có để dành lại một ít tiền không?

- Để dành? Làm gì?

- Làm gì à? Để có cái mà sống những ngày tới.

[←212]

- Ồ, chẳng cần. Bố tao một ngày nào đó sẽ trở lại ở cái thị trấn này và ông sẽ quắp lấy hết, nếu mình không xài vội đi, và tao bảo cho mày biết nhé: Ông sẽ tiêu sạch rất nhanh thôi. Thế với phần mày, mày làm gì, Tom?

- Tao sẽ mua một cái trống mới, một cây kiếm thật chính cống, một cái ca-vát đỏ, một con chó con giống đầu to, và cưới vợ.

- Cưới vợ.

- Ừ, thế đấy.

- Tom, đấu óc mày không bình thường à?

- Cứ đợi mà xem.

- Được, thế thì mày làm một việc ngốc nhất trần đời. Nhìn bố mẹ tao kìa. Đánh nhau và đánh nhau suốt. Tao nghĩ kỹ lắm rồi.

- Chẳng việc gì. Cô bé tao sẽ cưới làm vợ không biết đánh nhau...

- Tom, tao nghĩ là họ giống nhau cả thôi. Họ đều sửa lưng cho người khác tất. Tao cho là mày nên nghĩ lại một tí thì hơn. Tao bảo thật đấy, Tom ạ. Tên con bé là gì?

- Không phải là con bé - mà là cô bé.

- Tao nghĩ thì cũng giống nhau thôi mà, có người bảo là con bé, có người bảo là cô bé - hai bên đều đúng, giống nhau cả. Nhưng tóm lại thì tên cô ta là gì, Tom?

- Tao sẽ cho mày biết một ngày nào đó - không phải bây giờ.

- Được, đồng ý thế. Nhưng nếu mày lấy vợ thì tao sẽ cô đơn hơn bao giờ hết.

- Không, mày sẽ không cô đơn. Mày sẽ đến ở với tao. Thôi bây giờ ta động đậy đi chứ, đi đào nào.

[←213]

Hai chú bé lao động, đổ mồ hôi trong nửa tiếng đồng hồ. Không kết quả gì. Chúng lại làm việc thêm nửa tiếng nữa. Cũng chẳng có kết quả gì, Huck nói:

- Họ bao giờ cũng chôn sâu thế à?

- Có khi, nhưng không phải bao giờ cũng thế. Tao nghĩ là chúng mình không đào đúng chỗ.

Thế rồi hai chú bé chọn một điểm mới và bắt đầu lại. Công việc kéo lê thế một tí, nhưng vẫn có tiến bộ. Chúng kiên trì, im lặng, bền bỉ làm việc một lúc. Cuối cùng Huck chống xẻng, đưa tay lau những giọt mồ hôi trên lông mày, nói:

- Rồi ta sẽ đào sâu nữa sau khi đã làm xong chỗ này?

- Tao nghĩ là có lẽ ta sẽ đào thử cây cổ thụ trên đồi Cardiff, ở phía sau nhà mụ đàn bà góa.

- Tao cho chỗ ấy tốt. Nhưng mụ ta liệu có lấy mất của ta không; Tom? Đó là đất của mụ ta mà.

- Mụ ta lấy à? Cứ thử xem. Ai tìm thấy của cất giấu, thì của ấy thuộc về người đó. Bất kể nó nằm trên đất của ai.

- Đồng ý như vậy. Công việc tiếp tục. Một lúc Huck lại nói:

- Mẹ kiếp, ta lại đào sai chỗ phải không? Mày nghĩ thế nào?

- Thật kỳ lạ hết sức, Huck ạ. Tao không hiểu nữa. Đôi khi bọn phù thủy xỏ mũi vào. Tao nghĩ có thể là do như vậy mà thành ra rắc rối.

- Gớm! Giữa ban ngày, phù thủy cũng chẳng có phép ma gì.

[←214]

- Này, thế này này. Có thế mà chẳng nghĩ ra. Ồ, tao biết vì sao rồi. Chúng ta thật là một lũ ngốc nghếch đáng trách. Mình phải tìm cho ra vào lúc nửa đêm bóng cành cây ngả xuống đâu, rồi mới đào ở đấy chứ.

- Thế thì đồ quỷ tha ma bắt! Tất cả công lao hôm nay đổ đi hết, chẳng được việc gì. Treo cổ chúng lên tất cả đi, chúng mình thế là phải đến đây lại vào ban đêm. Đường thật dài khủng khiếp. Mày có đi được không?

- Tao chắc chắn phải đến chứ. Mà ta phải làm việc ngay tối hôm nay, bởi vì nếu có ai đó nhìn thấy mấy cái lỗ này thì trong một phút họ biết ngay đây có gì và họ sẽ đến tìm.

- Được, tao sẽ đến quanh nhà mày và kêu meo meo tối nay.

- Tốt lắm. Thôi ta giấu dụng cụ vào trong bụi đi.

Tối hôm đó, vào giờ đã hẹn, hai chú bé đến đấy, ngồi đợi trong bóng cây. Địa điểm thì vắng vẻ, mà bóng tối thì khiến cho nó càng thêm uy nghiêm, tiếng sủa sâu thẳm của một con chó văng vẳng ở ngoài xa, một con cú đáp lại tiếng chó bằng một âm điệu mồ mả sầu thảm. Hai chú bé bị cảnh uy nghiêm khuất phục. Hai chú bé nói rất ít. Một lúc chúng đoán đã đến mười hai giờ; chúng đánh dấu nơi bóng cây đổ xuống và bắt đầu đào. Hy vọng bắt đầu dâng cao. Chúng càng thích thú thì càng cặm cụi lao động. Cái lỗ mỗi lúc một sâu thêm, nhưng mỗi khi tim các chú rộn lên khi nghe tiếng cây cuốc chim đụng phải một vật gì thì các chú lại chỉ nhận thêm một thất vọng mới. Vì đó chỉ là một hòn đá hay một khúc gỗ. Cuối cùng, Tom nói:

[←215]

- Chẳng được cái quái gì cả. Huck ạ. Ta lại sai chỗ nữa rồi.

- Ừ, nhưng ta không thể sai được. Ta đã đánh dấu bóng cành cây đúng chỗ.

- Tao biết rồi, nhưng còn chuyện khác nữa kia.

- Chuyện gì?

- Thế nào? Ta chỉ có đoán giờ. Rõ ràng là cũng có thể quá muộn, mà cũng có thể quá sớm.

Huck đánh rơi chiếc xẻng, nói:

- Đúng thế. Điều rắc rối chính là ở đấy. Ta bỏ sót mấy điểm này. Chẳng bao giở ta nắm được đúng giờ. Mà cứ làm kiểu thế này, ở đây rùng rợn quá. Tao cảm thấy như sau lưng mình luôn luôn có một cái gì, nhưng tao lại sợ không dám quay lại, bởi vì có thể kẻ khác ở trước mặt đang đợi cơ hội. Từ khi tới đây đến giờ tao cứ sởn gáy liên tục.

- Ừ, thì tao cũng giống như vậy thôi, Huck ạ. Khi chôn kho báu dưới gốc cây người ta còn thường đặt luôn vào đấy một xác chết để canh kho báu.

- Trời ơi!

- Thật đấy, người ta làm vậy đó, tao thấy trong sách người ta nói làm như vậy.

- Tom, tao chẳng muốn nghịch ngợm dại dột ở chỗ có người chết. Chắc chắn là sẽ bị rắc rối với họ thôi.

- Tao cũng chẳng muốn khuấy động họ.

- Này, Tom, thôi ta bỏ chổ này đi, và thử chổ khác xem.

- Đúng, tao nghĩ thế là tốt hơn cho chúng mình.

- Chỗ nào nào?

Tom suy nghĩ một lát rồi nói:

- Cái nhà “có ma”, đúng rồi!

[←216]

- Mẹ kiếp, tao chẳng thích những ngôi nhà có ma. Tại sao à, vì thấy cái gì mà thảm khốc hơn một người chết chứ. Người chết có thể nói chuyện, nhưng họ không thể đi xung quanh trong một tấm vải liệm, khi mày không chú ý thì con ma sẽ một cách bất ngờ cắn răng vào vai mày. Tao không thể đứng trước một thứ như vậy, Tom—không ai có thể.

- Đúng, nhưng Huck này, nó chỉ đi lang thang ban đêm thôi. Chúng chẳng ngăn được mình đào ở đấy giữa ban ngày.

- Được, có thể. Nhưng mày biết đấy, khối người chẳng còn đi qua ngôi nhà “có ma” ấy nữa, đêm cũng như ngày.

- Đúng, chủ yếu là vì dù sao người ta cũng không muốn đi qua một nơi đã có người bị giết, nhưng quanh ngôi nhà chưa ai thấy gì cả, trừ ban đêm chỉ có vài ngọn lửa xanh lướt qua cửa sổ còn ma thật sự thì chẳng có.

- Thế đấy, ở đâu mà mày thấy có ngọn lửa xanh lởn vởn, bập bùng, Tom ạ, thì ở đấy mày có thể chắc là có một con ma đi sát sau ngọn lửa. Nói thế là hợp lý. Bởi vì mày biết là chẳng ai ngoài ma dùng lửa xanh.

- Đúng, có thể thế. Nhưng dù sao thì ban ngày chúng cũng chả đến, như vậy thì việc gì mà sợ?

- Được, được thôi. Mày đã nói vậy, ta sẽ thử ở ngôi nhà có ma - nhưng tao nghĩ cũng chỉ đánh liều.

[←217]

Ngay lập tức chúng đi xuống đồi. Ở đấy, giữa cái thung lũng rải ánh trăng, dưới chân chúng dựng lên sừng sững ngôi nhà “ma” hoàn toàn cách biệt vắng vẻ, bờ rào đã mất từ lâu, cỏ xum xuê phủ đầy cả những bậc cửa, ống khói lò sưởi sụp đổ tan tành, cánh cửa sổ không còn, một góc mái bị thụt vào trong. Hai chú bé đứng một lúc, một nửa là để đợi xem ngọn lửa xanh luồn qua cửa sổ; xong rồi hạ thấp giọng nói để thích nghi với thời gian và hoàn cảnh, chúng đi ra xa về phía bên phải để khoảng cách với ngôi nhà “ma” xa thêm và lên đường về nhà xuyên qua các khu rừng dưới chân đồi Cardiff.

[←218]

Chương 27

Vào khoảng trưa hôm sau hai đứa trẻ lại đến chỗ cái cây khô chết, tìm dụng cụ. Tom nóng lòng muốn đến ngôi nhà “có ma”, Huck cũng muốn thế, song ít hơn một ít so với Tom:

- Này Tom, mày có biết hôm nay là thứ mấy không?

Tom nhẩm qua các ngày trong tuần lễ, rồi vội dướn mắt lên sửng sốt:

- Chà! Tao không hề nghĩ đến, Huck ạ?

- Ừ, tao cũng có nghĩ đâu, nhưng bỗng nhiên vụt nhớ ra là thứ sáu.

- Ôi chao, người ta không thể nào là quá cẩn thận, Huck ạ. Làm một việc như thế này mà vào ngày thứ sáu thì có thể gặp khó khăn kinh khủng.

- Có thể à? Chắc chắn thì đúng hơn! Cũng có một số ngày đỏ, có thể, nhưng thứ sáu chẳng phải là ngày đỏ.

- Thằng cha nào mà chả biết. Tao không cho rằng mày là anh chàng khám phá ra điều đó lần đầu tiên đâu, Huck ạ.

- Ừ, thì tao có bao giờ nói tao là người đầu tiên đâu, phải không? Mà không phải chỉ có chuyện thứ sáu đâu nhé. Khi tối tao mơ một giấc mơ xấu lạ lùng - mơ thấy chuột.

- Thôi! Điểm khó khăn chắc chắn rồi! Chúng có cắn nhau không?

- Không!

- Được, thế thì tốt. Khi nào chúng không cắn nhau, thì đó chỉ là điều khó khăn chung quanh, mày biết không. Điều chúng ta phải làm là nhìn cho rõ cho thật kỹ và tránh đi. Thôi hôm nay ta gác việc này lại và đi chơi thôi. Mày có biết chuyện Robin Hood không Huck?

[←219]

- Không. Robin Hood là ai vậy?

- Thế nào? Chàng ta là con người vĩ đại nhất từ xưa đến nay của nước Anh - con người tốt nhất. Chàng là một tướng cướp.

- Thế hả! Ước gì tao được thế. Chàng ta cướp của ai?

- Chỉ những tên quận trưởng, giám mục, những kẻ giàu có, những nhà vua và những hạng người tương tự. Còn thì chẳng bao giờ quấy nhiễu người nghèo, mà còn thương yêu họ. Bao giờ chàng cũng chia phần cho họ thật thẳng cạnh vuông góc.

- Thế chàng là một viên gạch chắc.

- Tao đánh cuộc chàng là thế đấy, Huck ạ. Ồ, Robin Hood là con người cao thượng nhất đời. Bây giờ chẳng còn người như thế nữa, tao có thể nói với mày như vậy. Chỉ cần một tay, chàng có thể đánh gục bất cứ người nào ở Anh, mỗi một khi giương cây cung thủy tùng của mình lên là chàng có thể cho mũi tên thấu qua lỗ đồng tiền mười xu đặt cách xa một dặm rưỡi.

- Cung thủy tùng là gì?

- Tao chả rõ. Là một loại cung gì đó, chắc thế. Nếu chỉ bắn đúng đồng hào kia ở bên rìa thì chàng ngồi xuống khóc và chửi đổng. Thôi, ta đi chơi Robin Hood đi, chơi trò này thú lắm. Tao sẽ bày cho mày.

- Tán thành.

Thế là hai đứa bé chơi trò Robin Hood suốt cả buổi chiều, chốc chốc lại đưa con mắt khao khát nhìn lên ngôi nhà có ma, và trao đổi với nhau một nhận xét về những triển vọng và khả năng có thể xảy ra ngày mai ở đấy. Mặt trời bắt đầu lặn về tây, chúng lên đường ra về, đi cắt chéo các bóng cây dài và một lát thì đã sâu, không còn nhìn thấy, vào trong khu rừng quanh đồi Cardiff.

[←220]

Hôm thứ bảy, sau mười hai giờ không lâu, hai chú bé đã trở lại ở cái cây hôm trước. Chúng khảo một ít chuyện trong bóng cây rồi đào một tí ở cái lỗ cũ, chẳng với hy vọng gì nhiều và chỉ vì Tom nói rằng có lắm trường hợp người ta bỏ một kho của sau khi đã đến cách nó không đầy mười phân, để cho một kẻ khác sau đó đi qua chỉ việc thọc một nhát xẻng là nó bật lên được. Nhưng lần này thì hy vọng đó không thành, và hai chú lại cho cuốc xẻng lên vai đi tới nơi mới với cảm giác rõ rệt rằng các chú không đùa với số phận, mà đã thực hiện đầy đủ tất cả những yêu cầu thuộc về công việc săn tìm kho báu.

Khi chúng đến ngôi nhà “có ma” thì có một cái gì kỳ dị và rùng rợn quá chừng trong cái cảnh im lặng chết đang ngự trị ở đấy dưới ánh mặt trời như nung như đốt, và một cái gì làm nản lòng quá chừng trong vẻ quạnh quẽ thê lương của địa điểm, khiến cho chúng sau một lúc phải sợ không dám vào. Sau đó chúng bò tới cái cửa chính; hé nhìn vào, vừa nhìn vừa run. Chúng thấy một căn phòng không có sàn, cỏ mọc đầy, không trát vôi, một chỗ trước đây để đốt lửa, những cửa sổ trống không, một cái cầu thang đã mục nát, và đây đó; khắp nơi lòng thòng những mạng nhện rách. Rồi chúng nhè nhẹ bước vào, mạch đập nhanh hơn, nói chuyện chỉ thì thầm, tai cảnh giác để bắt tiếng động khẽ nhất, cơ bắp thì căng lên và sẵn sàng cho một cuộc rút lui tức khắc.

[←221]

Sau một chốc ngắn, khi đã quen dần khiến cho chúng bớt sợ, chúng xem xét địa điểm một cách tỉ mỉ, chăm chú, phần nào khâm phục sự táo bạo của chính bản thân mình, và cũng ngạc nhiên về sự táo bạo ấy. Sau đó chúng muốn lên xem trên gác. Làm thế là cũng giống như tự cắt đứt đường rút lui của mình, nhưng hai chú lại cứ khích lệ nhau và kết quả tất nhiên chỉ có một việc là hai chú ném cuốc xẻng vào một góc để leo lên. Bên trên cũng nguyên một cảnh tang thương giống y như vậy. Trong một góc chúng thấy một cái kho kín đáo, nhưng chẳng có gì trong đó cả. Lòng can đảm của chúng bây giờ đã vững. Chúng sắp bỏ xuống và bắt đầu làm việc, thì Tom nói:

- Suỵt!

Huck thì thào, sợ tái mặt:

- Cái gì thế?

- Suỵt... Đấy!... Có nghe thấy không?

- Có... Ối trời! Chuồn thôi.

- Cứ yên! Mày đừng nhúc nhích! Chúng đang đến ở cửa đấy.

Hai chú bé nằm dài xuống sàn đưa mắt nhìn qua các lỗ mắt gỗ trên sàn, và nằm đợi, khổ sở vì sợ hãi.

- Chúng dừng lại rồi... Không - đến đấy... Chúng đây rồi. Đừng thì thầm một tiếng gì, Huck nhé! Lạy Chúa, ước gì đừng mắc vào đây!

[←222]

Hai người đàn ông đi vào. Các chú đều tự nhủ: Mới đây có lão người Tây Ban Nha câm và điếc đã quanh quẩn một đôi lần ở phố, còn người đi bên cạnh kia thì chưa thấy bao giờ. “Con người kia” là một con người rách rưới, bù xù, nét mặt chẳng có gì vui vẻ cả. Lão Tây Ban Nha quấn khăn choàng, để lộ bộ ria trắng rậm; mái tóc bạc dài lòi xuống dưới cái mũ phớt to vành. Lão ta đeo kính râm mắt xanh lục. Lúc đi vào nhà, “con người kia” nói chuyện khe khẽ, chúng ngồi xuống đất, quay mặt về phía cửa, lưng áp vào tường. Người nói chuyện tiếp tục nhận xét, càng nói bộ điệu càng ít dè dặt hơn, lời nói càng nghe rõ hơn. Nó bảo:

- Không, tao nghĩ công việc thế là xong rồi. Nhưng tao không thích. Thật nguy hiểm. Lão “câm và điếc” người Tây Ban Nha càu nhàu khiến hai chú bé ngạc nhiên vô kể.

- Nguy hiểm! Đồ nhát gan, nhão như bánh nhúng sữa!

Giọng nói ấy khiến cho hai chú bé há hốc miệng và run bần bật. Đúng Injun Joe rồi! Im lặng một lúc, rồi Joe nói:

- Có gì nguy hiểm hơn công việc vừa xong kia, nhưng chẳng có gì xảy ra cả.

- Chuyện đó khác, ở xa trên đầu sông, và chẳng còn một nhà nào khác cả. Dù rằng ta không thành công, thì cũng chẳng bao giở có ai biết được việc ta đã làm.

- Được, thế có gì nguy hiểm hơn là đến đây giữa ban ngày! Bất cứ ai thấy chúng ta cũng có thể nghi ngay.

[←223]

- Tao biết thế. Nhưng chẳng còn một chỗ nào khác thuận tiện hơn sau cái công việc khỉ gió kia. Tao muốn bỏ cái chòi này đi. Tao đã muốn từ hôm qua, nhưng không thể nhúc nhích gì được khỏi nơi này, bởi vì mấy thằng bé chết tiệt kia chơi trên đồi nhìn rõ mồn một.

Dưới ánh sáng của lời nhận xét kia, hai “thằng bé chết tiệt” lại run lẩy bẩy, nghĩ rằng may sao mà chúng nhớ được hôm qua là ngày thứ sáu, và kết luận đợi thêm một ngày. Từ đáy lòng, chúng tiếc sao không đợi một năm.

Hai lão đem thức ăn ra ăn trưa. Sau một thời gian dài im lặng suy nghĩ, Injun Joe nói:

- Nghe đây! Bây giờ mày trở lại, về quê mày, phía bên sông. Đợi đấy cho đến khi có tin tao. Tao nhân dịp này xuống phố một lần nữa, nhìn qua một cái. Ta sẽ làm cái việc “nguy hiểm” kia sau khi tao đã nhìn kỹ một tí chung quanh và cho rằng tinh hình có chiều tốt để bắt tay. Sau đó là tếch đi Texas! Ta sẽ cùng đi với nhau!

Thế là ổn. Hai lão liền ngáp lấy ngáp để, và Injun Joe nói:

- Tao buồn ngủ chết được! Đến phiên mày canh nhé.

Lão ta cuộn người xuống giữa cỏ và lập tức bắt đầu ngáy. Tên đồng bọn của lão ta cúi người xuống lay lão một hai lần, rồi lão nằm yên như chết. Bây giờ thì chính lão canh bắt đầu ngủ gà ngủ gật, đầu lão gục xuống ngày càng thấp, cuối cùng thì cả hai thi nhau ngáy.

Hai chú bé thở một hơi dài, hoàn hồn. Tom nói nhỏ:

- Vận may đến với chúng ta đây rồi, đi đi!

[←224]

Huck đáp:

- Tao chịu thôi, chúng mà dậy, thì tao chỉ có chết.

Tom giục, Huck giằng lại. Cuối cùng Tom chầm chậm nhẹ nhàng đứng lên đi một mình. Nhưng chú mới bước bước đầu tiên thì cái sàn ọp ẹp đã réo lên một tiếng cọt kẹt ghê tởm khiến chú phải nằm phục xụống sợ đến chết. Chú chẳng bao giờ thử một lần thứ hai nữa. Hai đứa trẻ nằm đấy đếm thời khắc trôi qua cho đến khi đối với chúng hình như thời gian đã chấm dứt và vĩnh viễn hiện nổi lên bằng màu xám. Đúng lúc đó chúng mừng thầm nhận thấy rằng cuối cùng mặt trời đang lặn.

Ngay lúc đổ một tiếng ngáy dừng lại. Injun Joe ngồi dậy nhìn chung quanh. Mỉm cười nham hiểm khi thấy tên đồng bọn đầu gục xuống gối, lấy chân lay hắn dậy, nói:

- Giỏi nhỉ! Mày canh như thế hả? Thôi, cũng được, may mà chẳng có gì xảy ra.

- Trời! Tao có ngủ không nhỉ?

Ồ, tí chút, tí chút thôi. Sắp phải đi rồi đây, ông bạn ạ. Đồ cướp được thì làm thế nào bây giờ?

- Tao không biết. Để lại đây như mọi khi ta vẫn làm, tao nghĩ thế. Chả cần phải mang theo chừng nào ta chưa đi Nam. Sáu trăm năm mươi đồng tiền bạc, cũng khá đấy. Được, đúng, mà không chẳng còn lý do gì để đến đây một lần nữa.

- Không, nhưng tao bảo là đến vào ban đêm như ta thường làm thì tốt hơn.

- Ừ, nhưng nghe đây: Có thể là khá lâu tao mới tìm được dịp tốt làm cái việc kia; tai nạn cũng có thể xảy đến, đấy chẳng phải là một nơi tốt lắm; chi bằng chúng ta chôn thật sâu vào.

[←225]

- Hay, ý kiến hay. - Tên đồng bọn nói, rồi bước đi ngang qua phòng, quỳ xuống, nâng một viên đá lát mép lò sưởi lên, rút ra một cái túi kêu leng keng một cách thật vui tai. Lão ta nhón lấy hai, ba mươi đô la cho mình, một số bằng chừng ấy cho Injun Joe, rồi trao túi cho Joe lúc ấy cũng đang quỳ gối đào trong góc bằng cái mác săn thú của mình.

Hai chú bé lập tức quên hết sợ hãi, quên hết cả những lo lắng khổ sở của mình. Mắt hau háu, chúng theo dõi từng cử chỉ một của hai tên cướp. May mắn quá! Cái may mắn thật huy hoàng quá mọi sức tưởng tượng! Sáu trăm đô la là một số tiền đủ để làm cho nửa tá trẻ con trở thành giàu có! Đấy là một kho báu săn được với những bảo đảm chắc chắn nhất. Không còn phải rắc rối phỏng đoán không biết đào ở đâu. Mỗi lúc chúng lại lấy khuỷu tay thúc nhau, những cái thúc đầy hàm ý và dễ dàng hiểu ra ngay, vì chúng có nghĩa là: “Ô, bây giờ mày có mừng là mình đã đến đây không nào?”.

Cái mác của Joe động phải một vật gì. Hắn ta nói:

- Này! - Tên đồng bọn của lão hỏi:

- Cái gì thế?

Một tấm ván đã gần mục, không, một cái hòm, tao chắc thế. Này! Giúp một tay, ta sẽ xem nó ở đây làm gì. Đừng lo, tao đã phạt thủng một lỗ. Lão ta thọc tay vào hòm rồi rút ra.

- Cậu ơi tiền!

Hai lão xem kỹ nắm tiền. Toàn là tiền vàng. Hai chú bé trên gác cũng bị kích thích, cũng thích thú như hai lão. Tên đồng bọn của Joe nói:

[←226]

- Việc này ta chỉ làm một nhoáng là xong. Có cây cuốc chim hen gỉ giữa cỏ, trong góc, ở phía bên kia chỗ nhóm lửa. Tao mới nhìn thấy cách đây một phút.

Lão ta chạy đến lấy cây cuốc và cái xẻng của các chú bé. Injun Joe cầm cây cuốc, nhìn chăm chú, lắc đầu lẩm bẩm một điều gì đó, rồi bắt đầu đào. Không mấy chốc cái hòm đã được lôi lên mặt đất. Hòm không lớn, bọc sắt và phải là rất chắc trước khi bị năm tháng làm hư hỏng. Hai lão nhìn kho của một lúc, im lặng, tràn đầy sung sướng. Injun Joe nói:

- Ông bạn ơi, ở đây có đến hàng nghìn đô la.

Lão lạ mặt kia nhận xét:

- Lâu nay, người ta đồn mãi rằng bọn cướp Murrel có một mùa hè quanh quẩn mãi ở đây.

Injun Joe nói:

- Tao biết, và hình như đúng thế.

- Giờ thì mày chẳng cần phải làm cái việc kia nữa.

Lão người lai cau mày, nói:

- Mày chẳng hiểu gì cả. Ít nhất là mày không nắm được toàn bộ câu chuyện này. Không phải chỉ có việc cướp. Đây là trả thù! - Và một ngọn lửa hung ác rực lên trong ánh mắt lão ta. Tao cần mày giúp tao trong việc này. Khi nào xong, thì vù đi Texas. Thôi bây giờ về với vợ và mấy đứa nhóc của mày đi, ngồi đấy cho đến khi bắt được tin của tao.

- Được, nói vậy thì ta làm gì với các thứ này bây giờ, lại chôn xuống?

[←227]

- Đúng (thích thú mê say ở trên gác). Mà không! Lạy vị tù trưởng tối cao, không (thất vọng sâu cay trên gác). Suýt quên. Cái cuốc này bám đất mới đào! (Hai đứa trẻ sợ phát ốm trong một chốc). Một cái cuốc với một cái xẻng ở đây để làm gì? Ai mang lại đây, họ đi đâu rồi? Mày có nghe tiếng ai không? Có thấy ai không? Sao nào! Chôn lại để cho họ tới thấy đất mới đào mới xáo à? Không nên thế. Hãy đem về sào huyệt của tao.

- Ừ, tất nhiên! Đáng lý phải nghĩ đến đấy từ đầu. Cậu muốn nói là Số Một.

- Không! Số Hai. Dưới cây thánh giá. Chỗ kia không tốt, trông thường quá.

- Tốt. Sắp tối rồi, đi được rồi đấy.

Injun Joe đứng lên, đi từ cửa sổ này qua cửa sổ kia, cảnh giác hé nhìn ra ngoài. Rồi hắn ta nói:

- Ai có thể mang cái dụng cụ này tới đây? Mày có nghĩ rằng họ có thể ở bên trên không?

Hơi thở bỗng nhiên bỏ rơi hai chú bé. Injun Joe đặt tay lên cán dao, dừng lại một lát, lưỡng lự, rồi quay về phía cầu thang. Các chú bé nghĩ đến cái phòng kho, nhưng chúng chẳng còn sức lực nào nữa. Bước chân đi kẽo kẹt lên thang gác, tình thế nguy khốn cùng cực làm thức tỉnh lòng quyết tâm đang bị sa sút của hai đứa bé. Chúng sắp nhảy đến cái phòng kho, thì nghe đánh rắc một tiếng, và Injun Joe lăn kềnh ra giữa đất, giữa đống gỗ gãy của chiếc cầu thang mục nát. Hắn ta vừa lồm cồm đứng dậy vừa chửi đổng, còn tên đồng bọn của hắn thì nói:

[←228]

- Thôi, lên làm quái gì? Nếu có người, và họ ở trên kia, thì cho họ cứ nằm đấy, cần gì? Nếu họ muốn nhảy xuống bây giờ để chuốc lấy tai họa thì ai cấm họ? Mười lăm phút nữa là trời tối, họ thích thì cứ cho lần theo ta, tao mong thế đấy. Theo tao, thì thằng nào mang cái của này đến đấy, đã nhìn thấy ta, cho ta là ma, quỷ hay là vong hồn gì đó. Tao tin là bây giờ chúng đang vắt chân lên cổ mà chạy.

Joe càu nhàu một lúc, rồi đồng ý với bạn rằng còn chút ánh sáng hoàng hôn nào thì phải tiết kiệm sửa soạn đồ đạc mà đi. Chỉ một lát sau hai lão đã chuồn ra khỏi ngôi nhà trong bóng chiều hôm càng tối sẫm thêm, mang theo cái hòm báu của chúng đi về phía bờ sông.

Tom và Huck đứng dậy, yếu ớt, nhưng nhẹ người vô kể. Hai chú nhìn theo hai tên cướp qua các kẽ hở của ngôi nhà. Đi theo? Chẳng phải việc các chú có thể làm được. Hai chú bé bằng lòng với việc cố tụt xuống đất mà khỏi gãy cổ và theo con đường mòn vượt qua đồi về hướng thị trấn. Hai chú chẳng nói chuyện nhiều, vì cứ mãi tự căm thù mình, căm thù cái vận rủi đau đớn khiến các chú mang cuốc xẻng tới đây. Chẳng có các thứ đó, thì Injun Joe chẳng bao giờ nghi ngờ gì cả. Hắn ta sẽ cất giấu cả số bạc cả số vàng ở đấy đợi cho đến khi rửa được “thù” và rồi sẽ khốn khổ nhận thấy rằng số của đó hóa ra đã mất. Vận rủi cay đắng thật, chỉ vì cái tội mang cuốc xẻng tới đây.

[←229]

Hai chú quyết để ý theo dõi lão Tây Ban Nha kia khi lão về thị trấn thăm dò nắm cơ hội để hành động báo thù và theo gót lão đến cho được Số Hai, bất cứ nó ở đâu. Nhưng rồi một ý nghĩ rùng rợn vụt đến với Tom:

- Trả thù? Nếu nó muốn trả thù chúng ta thì sao, Huck?

- Ô, đừng nói nữa! - Huck nói mà hầu như muốn ngất xỉu.

Hai chú nói chuyện với nhau khắp nơi, và khi chúng vào thị trấn, chúng đồng ý tin rằng ‘thằng đó’ có thể có nghĩa là — ít nhất có thể có nghĩa là không ai khác ngoài Tom, vì chỉ Tom đã làm chứng.

Rất, rất kém thoải mái khi Tom phải một mình gặp nguy hiểm! Tụ họp sẽ là một sự cải thiện rõ rệt, nó nghĩ.

[←230]

Chương 28

Cuộc đi mạo hiểm trong ngày trở lại quấy rối dữ dội các giấc mơ của Tom đêm hôm đó. Bốn lần chú đã đặt tay lên cái kho báu mỡ màng kia, nhưng bốn lần nó lại tuột khỏi các ngón tay của chú thành số không, khi giấc ngủ lìa khỏi chú, chú trở lại với sự thật không may đau đớn của mình. Lúc tảng sáng, trong khi chú nằm nhớ lại các sự kiện của cuộc phiêu lưu lớn của mình, thì nhận thấy dường như chúng lùi về một cách kỳ lạ vào một nơi thật xa xăm, có thể chúng đã xảy ra trong một thế giới khác, hay vào một thời đại đã qua lâu rồi? Xong đó, chú lại nghĩ rằng chính cuộc phiêu lưu lớn ấy chỉ là một giấc mơ! Có một bằng chứng rất vững bảo đảm cho ý đó, là số tiền vàng chú đã nhìn thấy quá lớn khó tin có thực. Trước đây chú chưa bao giờ thấy một lúc năm mươi đô la, và chú giống mọi đứa bé cùng lứa tuổi và cùng cảnh trên đời này, ở chỗ chú nghĩ rằng mọi lời nói nhắc đến “trăm” và “nghìn” đều chỉ là những lời nói hoang đường, chứ sự thật thì những khối tiền như vậy không hề có ở trên đời. Chú chẳng bao giờ nghĩ dù chỉ một lúc, rằng có thể thấy một con người nào đó có được một số tiến lớn đến những một trăm đô la bằng đồng tiền thật sự. Nếu đem phân tích nhận thức của chú về các kho của cải được cất giấu, thì sẽ thấy chúng gồm có một nắm hào thực cộng thêm là một thúng đô la mơ hồ; rực rỡ nhưng không nắm được.

[←231]

Nhưng chú càng suy đi nghĩ lại đến mệt mỏi về các sự kiện của cuộc phiêu lưu thì các sự kiện đó lại hiện lên càng rõ nét, và giờ thì chú thấy mình nghiêng về cảm giác rằng nói cho cùng thì sự việc có thể không phải là một giấc mơ. Sự không chắc chắn đó phải được quét sạch. Chú phải ngốn vội bữa điểm tâm và đi tìm Huck.

Huck đang ngồi trên mép một chiếc thuyền đáy bằng, lơ đãng đu đưa hai chân trong nước, có vẻ rất buồn rầu. Tom quyết định là cứ để cho Huck tự dẫn đến vấn đề. Nếu cậu ta không làm, thì tức là cuộc phiêu lưu sẽ được xác minh chỉ là một giấc mơ.

- Chào! Huck!

- Chào!

Im lặng một phút.

- Tom, giá ta để các dụng cụ chết tiệt ấy ở cái cây khô thì chúng ta đã được số tiền ấy rồi đấy nhỉ! Ôi, khủng khiếp thật, phải không?

- A, không phải là mơ! Thế thì không phải là mơ rồi! Dù sao tao cũng hầu như mong là mơ. Tao mà không mong thế thực, thì tao là đồ chó, Huck ạ.

- Cái gì không phải mơ?

- Ô, cái chuyện hôm qua ấy mà tao ngờ chỉ thực có một nửa thôi.

- Mơ à? Nếu cái cầu thang không gãy, thì mày đã phải thấy một giấc mơ dài bao nhiêu rồi đấy! Tao cũng mơ chán suốt đêm. Trong suốt những giấc mơ đều thấy con quỷ người Tây Ban Nha che mặt ấy đi tìm mình. Cho nó chết đi!

- Không, không phải cho nó chết đi, mà phải tìm cho ra nó, tóm lấy số tiền!

[←232]

- Tom ơi, ta chẳng bao giờ tìm ra được nó đâu. Một con người chỉ có thể có được một dịp may được ngần ấy tiền. Chẳng lẽ hắn lại để cho mất. Mà nếu phải gặp lại hắn, thì dù sao cũng cảm thấy sẽ phải run khủng khiếp lắm.

- Ừ, thì tao có khác gì. Nhưng thế nào đi chăng nữa thì tao cũng muốn thấy lại nó, theo vết chân nó, cho đến khi tìm được Số Hai của nó.

- Số Hai, đúng, đúng thế đấy. Tao cũng đang nghĩ về cái đó. Nhưng tao không thể tìm ra được gì cả. Mày nghĩ đó là cái gì?

- Tao cũng chịu. Thật là kín như bưng. Nhưng này, Huck, có thể đó là số của một ngôi nhà chăng?

- Hay!... không, Tom, chẳng phải đâu. Nếu là đúng, thì cũng chẳng phải trong thị trấn chỉ có một con đường này đâu. Ở đây chả có số nhà.

- Được, có thế thực. Để tao nghĩ một phút xem nào. Đây rồi, một số phòng trong quán trọ, cậu biết chứ!

- À, cái mẹo là ở đấy đấy! Ở đây chỉ có hai quán trọ. Ta sẽ tìm ra được nhanh thôi.

- Huck, mày ở đây cho đến khi tao trở lại nhé!

[←233]

Lập tức Tom bỏ đi. Chú không muốn có Huck cùng đi những chỗ đông người. Chú đi đã được nửa giờ. Chú biết được rằng trong cái quán trọ sang, thì buồng số hai do một luật gia trẻ ở từ lâu, và hiện nay còn ở. Ở cái quán trọ mà bề ngoài khiêm tốn hơn, thì buồng số hai là một cái gì bí ẩn. Thằng con trai nhỏ của chủ quán bảo là buồng đó thấy khóa suốt, và nó không hề thấy ai ra vào buồng ấy, trừ ban đêm; chú chẳng biết lý do đặc biệt đã dẫn đến tình huống đó. Chú cũng thắc mắc một tí, nhưng dường như ít thôi, và làm cho gian buồng càng thêm bí mật bằng cách nuôi dưỡng một ý nghĩ rằng gian buồng “có ma”, vì nhận thấy là đêm hôm qua trong buồng có ánh đèn.

- Đấy là tất cả những gì tao đã moi ra được, Huck ạ. Tao cho đó đúng là Số Hai ta đang tìm.

- Tao cũng nghĩ là đúng đấy, Tom ạ. Thế bây giờ phải làm gì?

- Để tao suy nghĩ đã.

Tom nghĩ một hồi lâu rồi nói:

- Tao bảo này. Cửa sau của Số Hai nhìn ra một ngõ hẻm nhỏ, chật, chạy giữa quán trọ và một cái kho cũ cà tàng bằng gạch. Bây giờ mày đi kiếm tất cả những cái chìa khóa cửa mà mày có thể kiếm được, còn tao thì về xoáy tất cả chìa khóa cửa của dì Polly. Đêm nào bắt đầu tối trời là chúng ta đến đây thử chìa, mà nhớ nhé, để mắt nhìn Injun Joe, bởi vì hắn ta bảo là hắn xuống thị trấn để nhìn quanh một lần nữa nhằm nắm thời cơ mà hành động báo thù. Thấy hắn ta thì mày phải theo sát ngay; nếu hắn ta không về buồng Số Hai đó, thì đó chẳng phải là chỗ đúng.

- Trời, tao chẳng muốn theo hắn mà chỉ có một mình!

- Sao? Trời sẽ tối mò. Đó là điều chắc chắn. Hắn ta không bao giờ nhìn thấy mày - mà có thấy, thì có thể hắn chẳng nghĩ gì hết.

- Được, nếu trời thật tối thì tao hứa sẽ theo vết hắn. Mà không, không phải, tao sẽ thử thôi.

- Cuộc với mày, Huck ạ, là nếu trời tối thì tao sẽ theo hắn. Sao nào! Hắn ta có thể thấy rằng hắn không thể trả thù được và trở lại ngay, tìm số tiến.

- Đúng thế, Tom ạ. Đúng thế. Tao sẽ theo gót lão, thề có trời, tao sẽ theo!

- Thế là mày nhận lời rồi nhé! Đừng dao động nghe không, Huck. Tao cũng không.

[←234]

Chương 29

Đêm hôm đó Tom và Huck đã sẵn sàng cho cuộc phiêu lưu của mình. Chúng quanh quẩn ở gần cái quán trọ cho đến quá chín giờ tối, một chú thì từ xa nhìn về phía cái ngõ hẻm, một chú thì nhìn về phía cửa quán trọ. Chẳng có ai ra vào cái hẻm cả, chẳng có ai giống hình dạng như lão người Tây Ban Nha ra vào cửa quán trọ. Đêm có thể sẽ đẹp trời, Tom bỏ ra về với ý định là nếu trời thật tối hơn, thì Huck sẽ đến “meo meo”, và ngay lập tức chú sẽ trốn đi thử chìa khóa. Nhưng trời đêm vẫn sáng. Nên Huck chấm dứt buổi canh về ngủ trong một chiếc thùng đựng đường bỏ không vào khoảng mười hai giờ khuya.

Ngày thứ ba các chú cũng không gặp may, giống như thế. Cả ngày thứ tư cũng vậy. Nhưng tới hôm thứ năm, thì trời có vẻ thuận lợi hơn: Tom chuồn đi giữa cảnh đêm tối mịt, cầm theo chiếc đèn sắt xách tay của dì Polly, và một chiếc khăn tắm rộng để che kín ánh đèn. Chú giấu cây đèn trong chiếc thùng đường rỗng của Huck và cuộc theo dõi bắt đầu. Một giờ trước lúc nửa đêm quán trọ đóng cửa, đèn quán trọ (những ngọn đèn duy nhất còn lại quanh vùng đó) tắt hết. Mọi cái đều có điềm lành. Trời tối đen và im lặng hoàn toàn, chỉ thỉnh thoảng mới nghe tiếng sấm rì rầm ở đằng xa bất ngờ ngắt quãng.

[←235]

Tom lấy cây đèn, thắp lên trong chiếc thùng, dùng chiếc khăn quấn kín lại, rồi hai nhà phiêu lưu rón rén đi về phía quán trọ trong đêm tối. Huck đứng canh, còn Tom thì lần đường đi vào ngõ hẻm. Sau đó là sự chờ đợi khắc khoải đè nặng lên tâm trí của Huck như một quả núi. Chú bắt đầu mong nhìn thấy một tia sáng của ngọn đèn xách tay, tia sáng sẽ làm cho chú sợ, nhưng ít nhất nó cũng nói lên rằng Tom còn sống. Hình như từ khi Tom biến đi, hàng giờ đã trôi qua. Chắc chắn là Tom đã ngất xỉu đi rồi; có khả năng Tom chết rồi cũng nên; có thể là tim nó đã vỡ vì khiếp sợ và vì sự kích động quá mạnh. Huck càng không yên tâm thì càng thấy mình tự nhiên dịch lại gần cái ngõ hẻm; lo sợ mọi thứ chuyện khủng khiếp và có lúc như chờ đợi một thảm họa nào xảy đến cắt đứt hơi thở của mình. Mà cũng chẳng còn gì nhiều nữa mà cắt, vì hình như chú chỉ còn đủ khả năng hít vào từng hớp nhỏ, và tim chú sắp bị kiệt sức đến nơi với cái kiểu đập của nó. Bỗng nhiên một tia sáng lóe lên và Tom phóng như tên bay đến cạnh chú nói:

- Chạy đi! Chạy nhanh không thì chết cả lũ bây giờ!

Tom chả cân nhắc đến tiếng thứ hai; một lần nói là đủ. Huck đã sải với vận tốc ba, bốn mươi dặm một giờ trước khi có tiếng nhắc lại. Hai đứa bé không hề dừng lại mãi cho đến khi tới chái của một lò mổ bỏ hoang ở cuối làng. Chúng vừa mới bước chân vào ẩn nắp thì giông bão và mưa ập đến. Tom vừa mới lấy lại được hơi đã nói:

[←236]

- Huck ơi, khiếp quá! Tao mới thử được hai chiếc chìa, cố nhẹ được chừng nào hay chừng ấy! Nhưng dường như cái chìa làm huyên náo quá chừng nên tao không thể nào bắt được hơi thở của tao. Tao sợ quá đỗi. Thế mà chúng vẫn không quay được trong ổ; trái lại. Thế là không để ý mình làm gì, tao nắm lấy quả đấm, và cái cửa bỗng nhiên mở ra! Cửa không khóa. Tao nhảy vào, vứt cái khăn đi, và “Lạy vong hồn của Ceasar”.

- Cái gì! Mày thấy gì Tom?

- Huck ơi, tao suýt bước lên trên bàn tay của Injun Joe!

- Không!

- Có! Hắn ta nằm đấy, ngủ như chết giữa nền nhà, một con mắt bịt kín như trước, hai tay dang rộng ra.

- Ôi trời! Thế rồi mày làm gì? Hắn ta có thức dậy không?

- Không, chẳng nhúc nhích cựa quậy tí gì. Say, tao chắc thế. Tao vớ ngay cái khăn và vù luôn!

- Tao thì tao chẳng bao giờ còn nghĩ đến cái khăn, tao chắc vậy!

- Ừm tao thì tao phải nhớ. Không thì dì Polly sẽ làm cho đến khổ nếu đánh mất khăn.

- Tom, mày có thấy cái hòm không?

- Huck ạ, tao không đợi mà nhìn quanh được. Tao chẳng thấy cái hòm mà cũng chẳng thấy cây thánh giá. Tao chẳng thấy gì ngoài một cái cuốc sắt và một cái chai ở giữa nền bên cạnh Injun Joe; đúng, tao còn thấy hai cái thùng và vô số chai khác nữa ở trong buồng. Bây giờ mày đã thấy vấn đề cái buồng bị đồn có ma là như thế nào chưa?

- Thế nào?

[←237]

- Không thấy à? Có ma rượu Whisky! Có thể là tất cả các quán trọ tiết độ đều có một buồng có ma như thế cả, phải không Huck?

- Đúng, tao cũng tin có thể là như thế. Ai mà nghĩ được có chuyện như vậy? Nhưng Tom này, Injun Joe mà say thì đây chính là lúc tốt nhất để chớp cái hòm.

- Đúng đấy! Mày làm thử nhé! - Huck rùng mình:

- Không! Tao nghĩ là không được.

- Tao cũng nghĩ không được, Huck ạ. Chỉ có một chai nằm bên cạnh Joe là chưa đủ. Có ba chai thì hắn ta mới đủ say, khi đó tao sẽ làm.

Một thời gian im lặng kéo dài để suy nghĩ, rồi Tom nói:

- Nghe đây Huck này, thôi ta đừng thử nữa, cho đến khi ta nắm chắc là Injun Joe không có trong đó. Có, chắc chắn trăm phần trăm là thế nào cũng nhìn thấy hắn ta đi ra, lúc này hay lúc khác, khi đó ta sẽ chộp cái hòm nhanh hơn tia chớp.

- Đúng, đồng ý. Tao sẽ canh suốt cả đêm và đêm nào tao cũng canh nếu mày làm phần còn lại của công việc.

- Tốt lắm! Tao sẽ làm tất cả những gì mày phải thực hiện là chạy tới khu ngã tư, rồi “meo meo” lên, nếu tao ngủ thì lấy sỏi ném vào cửa gió, sẽ có tao ngay.

- Đồng ý! Ngon xơi thật!

- Huck này, bây giờ cơn giông qua rồi, tao về nhà đây. Độ hai giờ nữa trời sẽ rạng. Mày trở lại canh luôn được không?

- Tao đã bảo là tao sẽ làm, thì tao sẽ làm, Tom ạ. Tao sẽ lai vãng ở cái quán này mỗi đêm trong một năm tròn cho mà xem! Ngày tao sẽ ngủ, đêm tao canh.

- Thế thì tốt lắm. Bây giờ mày định ngủ đâu?

[←238]

- Trong vựa cỏ khô của Ben Rogers, Ben cho phép tao, mà cả bác Jack, bác làm người da đen của bố cậu ta cũng cho. Tao xách nước hộ cho bác Jack. Khi nào bác cần giúp và bất cứ lúc nào tao xin thì bác cho tao tí gì để ăn nếu bác dành được. Đấy là một bác da đen thật tốt, Tom ạ. Bác ta yêu tao, bởi vì tao không bao giờ làm ra vẻ ở bên trên bác. Đôi khi tao ngồi xuống cùng ăn với bác. -Nhưng mày chẳng cần kể lại chuyện đó nhé. Việc gì người ta làm khi người ta đang đói xỉu thì người ta không cho đó là việc làm chín chắn.

- Được nhé! Nếu không cần đến mày vào ban ngày, thì tao sẽ cứ để cho mày ngủ. Tao sẽ chẳng đến quanh quán quấy rầy mày đâu. Nhưng ban đêm bất cứ lúc nào mày thấy có gì mới, là nhảy ngay đến chỗ tao và “meo meo” lên nhé!

[←239]

Chương 30

Điều đầu tiên mà Tom nghe thấy sáng hôm thứ sáu là một tin mừng. Gia đình Thẩm phán Thatcher đã trở về thị trấn St. Peterburg tối hôm trước. Trong một thời gian, cả Injun Joe lẫn cái kho báu lùi về hàng thứ yếu và Becky lên chiếm vị trí hàng đầu trong sự quan tâm của chú bé. Chú đi tìm gặp cô, và hai cô cậu chơi trò “trinh thám” và “canh nương” với nhau thỏa thích cùng một lũ bạn học. Ngày hôm đó được hoàn thành và kết thúc một cách đầy đủ. Becky vòi mẹ quyết định cho cô tổ chức cuộc píc-níc đã hứa từ lâu và đã hoãn lại trong một thời gian dài, vào ngày hôm sau, và bà đã bằng lòng. Cô bé vui sướng không bờ bến; Tom thích thú cũng chẳng kém. Lời mời được nhắn gửi đi trước khi mặt trời lặn, và ngay lập tức bọn trẻ con trong làng như lên cơn sốt chuẩn bị và bàn tán trước một cách thích thú. Sự kích động đã khiến Tom thức được thật khuya, chú rất hy vọng nghe thấy tiếng “meo meo” của Huck, và chiếm được cái kho báu, để ngày hôm sau đó làm cho Becky và các bạn cùng đi lác mắt ngạc nhiên; nhưng chú không được toại nguyện. Đêm hôm đó, chẳng có tín hiệu gì cả.

[←240]

Cuối cùng sáng hôm sau đã đến, và vào khoảng mười hoặc mười một giờ, cả một đoàn trẻ con vui nhộn ầm ĩ đến chóng mặt, choáng váng tụ tập nhau tại nhà Thẩm phán Thatcher, và mọi cái đều đã sẵn sàng để lên đường. Người lớn có cái lệ là không đến phá hỏng các cuộc píc-níc của trẻ con bằng sự có mặt của mình. Người ta cho rằng dưới bàn tay chăm sóc của một số cô gái mười tám đôi mươi và một số thanh niên hăm ba, hăm bốn tuổi là bọn trẻ đã được an toàn rồi. Chiếc phà máy cũ được thuê cho cuộc đi chơi này, bây giờ đoàn trẻ con vui tươi đã đi thành hàng dài trên con đường chính, mang đầy những túi thức ăn nặng. Sid bị ốm nên lỡ mất dịp vui; Mary phải ở nhà để chăm sóc em. Điều cuối cùng bà Thatcher dặn Becky là:

- Muộn quá, thì con đừng có về. Có lẽ tốt hơn là con nên ở lại đêm ở nhà một vài bạn gái ở gần bến phà, con ạ.

- Thế con ở lại với Susy Harper, mẹ nhé!

Sau đó cùng đi chơi với nhau trên đường, Tom nói với Becky:

- Này, mình sẽ nói với bạn là chúng mình sẽ làm gì. Chúng mình sẽ không đến nhà Joe Harper, mà leo thẳng lên đồi, đến cửa hiệu của bà quả phụ Douglas. Bà ta có kem, ngày nào cũng có hàng đống. Và tiếp chúng mình bà sẽ vui kinh khủng đấy.

- Ồ, thế thì thú vị nhỉ!

Nhưng rồi Becky suy nghĩ một chốc và nói:

- Nhưng sao mà mẹ biết được?

Cô bé lật đi lật lại ý nghĩ ấy trong đầu, rồi nói một cách bất đắc dĩ:

- Mình nghĩ là sai, nhưng...

[←241]

- Nhưng, chà! Mẹ Becky cũng chẳng biết được đâu! Mà có hại gì nào? Tất cả những gì bà muốn, là đằng ấy được an toàn. Mình cuộc là bà mà nghĩ đến thì bà đã bảo bên ấy lên đây. Mình biết chắc bà sẽ nói vậy mà!

Lòng hiếu khách lừng danh của bà quả phụ Douglas là một cái mồi cám dỗ. Cái đó và sự thuyết phục của Tom bây giờ đã thắng cuộc. Vậy là nó quyết định chẳng nói gì với bất cứ ai về chương trình buổi tối. Ngay lúc đó Tom lại nảy ra ý là Huck có thể đến đúng tối hôm đó ra hiệu lệnh. Ý nghĩ này làm cho tâm trí Tom xao lãng một phần các viễn cảnh phác họa trước về cuộc đi chơi ngoài trời. Dù sao chú cũng không chịu để mất cuộc vui ở nhà bà quả phụ Douglas. Và chú lý luận: Sao mà bỏ cuộc vui được? Đêm hôm trước đã chẳng có tín hiệu gì, thì đêm hôm nay sao lại có thể có tin gì mới được? Cuộc vui chắc chắn của tối nay đã nặng cân hơn cái kho báu bấp bênh; và giống như mọi tâm hồn trẻ thơ, chú quyết định chiều theo sở thích nào mạnh mẽ hơn, không để cho mình suy nghĩ một lần nào nữa trong ngày hôm đó về cái hòm vàng.

Đến ba dặm bên dưới thị trấn thì chiếc phà máy dừng lại ở một cái thung lũng lòng chảo phủ kín rừng. Phà được buộc lại đấy. Đàn trẻ thơ lên tụ tập nhau ở trên bờ và không lâu các quãng rừng xa cũng như các đỉnh cao lởm chởm xa gần đều vang dội tiếng cười nói rôm rả của lũ trẻ. Tất cả mọi phương pháp khác nhau làm cho người nóng lên và mệt lử đều được đem sử dụng hết, và sau đó những ai lang thang đi xa cũng đều lộn xộn lùi về trại, và thế là cuộc phá phách các chất ngọt bùi bắt đầu. Sau bữa tiệc trưa là mùa nghỉ mát và kháo chuyện trong bóng những cây sồi tán lá rộng. Sau một lúc có người thét to:

[←242]

- Ai sẵn sàng vào hang?

Dĩ nhiên là tất cả. Những bao nến được mang ra và lập tức là cuộc chạy nhốn nháo lên đồi. Miệng hang ở trên lưng đồi; một lỗ mở hình tựa chữ A. Cái cửa bằng gỗ sồi đồ sộ không cài. Bên trong là một buồng nhỏ; lạnh buốt như một cái nhà băng, tường được thiên nhiên xây bằng đá vôi đang toát mồ hôi lạnh tựa như sương. Thật là lãng mạn và huyền bí khi đứng ở đây trong bóng tối sâu thẳm nhìn ra cái thung lũng đang sáng lên xanh rờn trong ánh nắng. Nhưng cái ấn tượng sâu sắc của cảnh trí cũng nhanh chóng qua đi và sự nô đùa ầm ĩ lại bắt đầu trở lại. Khi có một ngọn nến thắp lên cả lũ xông vào ào ạt tấn công chủ nó; một cuộc chiến đấu, một cuộc tự vệ dũng cảm diển ra, nhưng không bao lâu cây nến đã bị đánh rơi xuống hay tắt phụt; và thế là những tiếng la cười vui sướng lại vang lên và một cuộc săn bắt mới lại tiếp tục. Thế nhưng mọi sự việc đều phải có kết thúc. Một lúc sau đám trẻ kéo nhau theo hàng dọc tụt xuống cái dốc sâu của con đường chính, dãy ánh sáng chập chờn của nến mờ mờ soi rõ các tường đá cao ngất hầu như đến mười tám thước trên đầu. Con đường chính này không rộng quá ba thước. Cứ cách vài bước lại có những nhánh đường nứt cũng cao và còn hẹp hơn, đâm ra hai bên, bởi vì hang McDougal chỉ là một con đường hầm không lối thoát, có những nhánh quanh co, nhánh nọ bắt vào nhánh kia, rồi lại tháo ra và chẳng dẫn tới đâu cả. Có lời đồn rằng người ta có thể đi ngày này đêm nọ liên tiếp qua cái mớ bòng bong các đường nẻ, kẽ nứt của nó mà chẳng bao giờ tìm thấy đáy hang cả, cũng như người ta có thể đi xuống, xuống nữa, xuống mãi, vào trong lòng đất, lại cũng chỉ như thế thôi.

[←243]

Mê cung kia tiếp dưới mê cung này và chẳng mê cung nào có đáy cả. Chẳng một ai chinh phục được hang này. Đó là một điều không thể làm nổi. Phần lớn thanh niên biết một phần cửa hang, nhưng thường thường người ta không dám đi xa lắm ra khỏi cái phần đã biết đó. Tom Sawyer cũng biết về cái hang giống như mọi người.

Đám trẻ con đi theo đường chính vào khoảng ba phần tư dặm, sau đó từng nhóm, từng cặp bắt đầu lần theo các con đường nhánh hai bên, chạy dọc theo các hành lang tối mò, rồi bất thình lình bắt chộp nhau ở điểm các hành lang nối nhau. Các nhóm có thể trốn nhau trong khoảng nửa tiếng đồng hồ mà chẳng đi xa ra khỏi hành lang đã biết.

Một lúc sau hết nhóm này đến nhóm khác quay trở về lại lộn xộn ở miệng hang, thở hổn hển, vui cười, người vấy bẩn mỡ thịt quay từ đầu đến chân hay trát đầy bùn, nhưng hoàn toàn khoái trá vì ngày đi chơi ngoài trời đã thành công rực rỡ. Sau đó lũ trẻ ngạc nhiên thấy rằng mình chẳng để ý gì đến thì giờ và đêm sắp đến rồi. Tiếng chuông đã rung gọi nửa giờ nay. Tuy vậy, cái kiểu kết thúc các cuộc phiêu lưu trong ngày như thế này thật là lãng mạn và thỏa mãn. Khi chiếc phà với các món hàng bừa bộn này được đẩy ra giữa dòng thì không một ai để ý tí gì đến thời gian chậm trễ, trừ ông thuyền trưởng.

[←244]

Khi ánh đèn của chiếc phà máy lấp lánh đi qua bến tàu thì Huck đã ra canh rồi. Chú chẳng nghe thấy một tiếng ồn ào nào trên phà, vì lũ trẻ đều đã dịu bớt và im lặng, như khi người ta mệt tưởng đến gần chết. Chú tự hỏi thuyền gì thế, vì sao nó không đỗ vào bến - Nhưng rồi chú cũng cho qua khỏi tâm trí và tập trung chú ý vào công việc của mình. Trời đêm đầy mây và tối. Đến mười giờ thì tiếng xe cộ ngừng lại, các ngọn đèn rải rác bắt đầu nhấp nháy tắt, tất cả những người bộ hành chậm chân đều biến mất, cả làng đi vào giấc ngủ mơ màng, để lại chú bé đứng canh một mình trong im lặng. Đến mười một giờ thì đèn quán trọ tắt. Huck đợi tưởng như một thời gian dài dằng dặc chán ngắt, mà chẳng có gì xảy ra cả. Lòng tin của chú lung lay. Có ích gì chăng? Có thật là có ích gì không? Sao không bỏ gác quách đi và rút lui vào thùng là xong?

Một tiếng động bỗng đập vào tai chú. Mọi sự chú ý đều được tập trung trong một khoảnh khắc. Cái cửa ra ngõ hẻm nhè nhẹ đóng lại. Chú nhảy ngay đến góc ngôi nhà kho bằng gạch, một lát sau hai người đi lướt qua chú, một người hình như mang cái gì dưới cánh tay. Đúng là cái hòm rồi! Vậy là chúng đang chuyển hòm vàng đi. Làm thế nào để gọi Tom bây giờ? Nhưng làm thế là ngớ ngẩn, bọn chúng sẽ mang cái hòm đi mất, và không bao giờ còn tìm thấy lại được nữa. Không, chú phải bám lấy gót của chúng, chú phải tin vào sự che chở của bóng tối bảo đảm cho chú khỏi bị lộ. Trầm ngâm suy nghĩ thế, rồi Huck bước ra, bước theo sau hai lão kia, giống như một con mèo, chân không, để cho chúng đi cách trước chú một quãng đủ để còn nhìn thấy được.

[←245]

Chúng đi dọc đường ra sông qua ba khoảng đất rồi quay sang trái theo một con đường ngang. Chúng cứ thế đi thẳng, rồi đến khi gặp con đường mòn đâm lên đồi Cardiff, thì chúng bắt qua con đường đó. Chúng đi qua gần nhà ông cụ gốc người xứ Wales, ở nửa đường lên đồi, chẳng chút ngập ngừng, mà còn leo thẳng lên mãi. Được rồi, Huck nghĩ vậy, chúng muốn chôn cái hòm trong mỏ đá cũ. Nhưng chúng không dừng lại ở mỏ đá. Chúng đi tiếp, không lên đỉnh mà đâm theo con đường hẹp chạy giữa các bụi sơn cao, và lập tức mất hút trong bóng tối. Huck tiến sát theo, rút ngắn khoảng cách; vì giờ thì chúng không thể nào nhìn thấy chú. Chú chạy lon ton trong một chốc rồi đi chậm lại, sợ rằng mình đuổi theo nhanh quá, tiến lên một tí nữa, rồi dừng lại hẳn, lắng tai nghe, chẳng một tiếng động nào, ngoài cái cảm giác hình như chú nghe thấy tiếng đập của chính tim chú. Một tiếng cú kêu từ trên đồi vọng lại một tiếng kêu đầy điềm gở. Nhưng tiếng chân đi thì không có. Trời, thế là hỏng hết rồi chăng? Chú đã sắp lao theo với đôi chân như có cánh, thì một tiếng đàn ông hắng giọng cách chú không đầy bốn bộ! Tim Huck đập bắn lên tận cổ họng, nhưng chú cố nuốt xuống, xong rồi chú đứng run như thể có mười cơn sốt ập đến tấn công chú cùng một lúc. Chú cảm thấy mình yếu đến nỗi chú cho là chắc chắn chú sẽ qụy xuống đất. Chú biết rõ chú đang ở đâu. Chú chỉ biết chú đứng cách cái bậc trèo vào khu đất của bà Douglas chưa đầy năm bước. Được, chú tự nghĩ, để cho chúng chôn ở đấy, tìm lại cũng chẳng khổ gì.

Bây giờ lại nghe một giọng nói, một giọng rất thấp, giọng của Injun Joe.

[←246]

- Mẹ kiếp con mụ này! Có thể mụ đang có khách, khuya thế mà vẫn còn để đèn.

- Tao có thấy ánh đèn nào đâu?

Đó là giọng của lão lạ mặt kia - lão lạ mặt gặp ở ngôi nhà có ma. Tim Huck thấy buốt lạnh đến chết - thôi, đây chính là hành động “báo thù” rồi! Ý nghĩ đầu tiên của chú là bỏ về. Nhưng rồi chú nhớ lại rằng bà quả phụ Douglas đã hơn một lần tỏ ra tử tế đối với chú, và có thể là hai lão này đang sắp đặt để giết bà. Chú ước gì đánh bạo liều báo cho bà; nhưng chú cũng biết là chú không thể - chúng có thể đến đấy và bắt được chú. Chú ngẫm nghĩ những điều này và nhiều điều khác nữa trong khoảng thời gian từ khi lão lạ mặt có cái nhận xét vừa rồi, cho đến khi Injun Joe trả lời như sau:

- Vì mày bị bụi cây chắn đường, không nhìn thấy. Này - lại đây mà nhìn - bây giờ đã thấy chưa?

- Có! Đúng, ở đấy có khách, tao nghĩ thế. Thôi tha cho mụ ta đi.

- Tha à? Mà lần này tao lại ra đi khỏi vùng này để chẳng bao giờ trở lại nữa chứ! Bỏ cuộc, có thể chẳng bao giờ có một dịp khác nữa đâu? Tao bảo cho mày biết một lần nữa, cũng như trước đây đã nói với mày rằng tao chẳng cần gì đồ cướp được của mụ ta - mày có thể tin như vậy. Vấn đề là chồng mụ ta đã đối xử tàn tệ với tao - tàn tệ nhiều lần - chủ yếu là ông ta chính là viên Thẩm phán hòa giải đã bỏ tù tao vì tội lang thang. Nhưng chưa phải là hết. Đó chỉ mới là phần triệu tội của ông ta. Ông ta đã đánh tao bằng roi ngựa trước mặt bọn cai tù, như một thằng da đen! - Trước con mắt của cả thành phố! Đánh bằng roi ngựa! - Mày hiểu chứ? Ông ta chà đạp tao rồi chết. Nhưng thế, thì tao sẽ chà đạp mụ ta.

[←247]

- Ô, đừng giết mụ ta. Đừng làm thế, Joe ạ!

- Giết à? Ai nói gì đến chuyện giết! Tao sẽ giết ông ta nếu ông ta còn, chứ không giết mụ ta. Khi mày muốn trả thù một người đàn bà, thì mày chớ giết nó, thế là bậy! Mày nhằm nhan sắc của nó. Mày rạch mũi nó, mày khía tai nó như một con lợn nái!

- Ối trời, thế thì...

- Giữ ý kiến của mày riêng cho mình đi! Thế là an toàn cho mày hơn cả. Tao sẽ buộc mụ ta vào giường, nếu mụ ta mà chảy máu đến chết đi, thì có phải lỗi tại tao đâu? Tao sẽ chẳng có một giọt nước mắt nếu mụ ta khóc. Ông bạn ơi, mày sẽ giúp tao trong việc này. Vì tao - đó là lý do tại sao mày có mặt ở đây - một mình tao không làm được. Mày mà chùn bước thì tao sẽ giết mày, thì tao sẽ giết cả mụ ta - thế là chắc chắn không một ai còn biết ai là thủ phạm trong việc này.

- Được, nếu phải làm, thì bắt tay vào đi. Càng nhanh càng tốt, tao rét run lên đây này.

- Bây giờ ấy à? Khi khách còn ở đấy à? Nghe đây nhé - Tao sẽ nghi mày đầu tiên, mày biết chưa? Không - ta phải đợi cho đến khi tắt hết đèn - không gì mà vội.

[←248]

Tiếp theo đó Huck lại thấy im lặng; một cái im lặng còn rùng rợn hơn cả mọi cuộc bàn chuyện giết người, thế là chú nín thở, rón rén bước lùi; đặt chân xuống một cách thận trọng và vững chắc, sau khi đu đưa trên một chân một cách bấp bênh, hầu như muốn ngã, đầu tiên phía bên này rồi sau đến phía bên kia. Chú lùi thêm một bước nữa, với những động tác cũng công phu như thế và mạo hiểm như thế, rồi một bước khác, một bước khác nữa, và - một cành con kêu tách lên dưới chân chú! Hơi thở chú ngừng lại. Chú lắng tai nghe. Không có một tiếng động nào - Im lặng hoàn toàn. Chú mừng khôn xiết. Bây giờ chú quay vết chân lại giữa các cây sơn dựng lên như tường - Quay mình cẩn thận chẳng khác nào như chú là một con tàu – rồi rảo bước nhanh nhưng vẫn thận trọng. Khi đó đã ló đầu lên trước mỏm đá, thì chú cảm thấy đã được an toàn, và lúc đó chú vắt chân lên cổ chạy như bay. Chú lao nhanh xuống; nhanh xuống, cho đến khi tới nhà ông già người xứ Wales. Chú đập mạnh cửa; ngay lúc đó đầu ông già và đầu hai người con vạm vỡ của ông liền ló ra ngoài cửa sổ.

- Cái gì mà huyên náo cả thế? Ai đập cửa đấy? Cần gì?

- Cho cháu vào, nhanh lên! Cháu sẽ nói hết.

- Sao, cháu là ai?

- Huckleberry Finn - cho cháu vào, nhanh lên!

- Huckleberry Finn, thật chẳng phải là một cái tên để cửa người ta có thể mở cho, tao nghĩ thế. Nhưng thôi, cho nó vào, các con, và xem thử chuyện gì.

[←249]

- Xin cụ đừng bảo là cháu nói nhé! Đó là lời đầu tiên của Huck khi chú vào nhà. Xin cụ và các chú đừng nói - không thì chúng giết cháu, chắc chắn như thế nhưng bà Douglas đôi khi đối xử với cháu rất tốt, nên cháu muốn nói ra - cháu sẽ nói nếu cụ và các chú hứa sẽ không bao giờ bảo là cháu nói.

- Lạy Thánh George, nó có điều cần nói thật, không thì nó không cần làm như thế! - Ông lão kêu lên - nói đi, cháu, và sẽ chẳng có ai ở đây bảo là cháu nói đâu.

Ba phút sau ông già và các con của ông, mang cả súng đã leo lên đồi, đi vào con đường mòn, giữa đám rừng sơn, nhón chân, vũ khí cầm tay. Huck không theo họ xa hơn nữa. Chú nấp sau một tảng đá lớn, lắng tai nghe. Một sự im lặng trôi chậm, đầy lo lắng rồi bỗng nhiên có một tiếng súng nổ và một tiếng thét.

Huck chẳng cần đợi để biết chi tiết. Chú phóng đi và lao xuống đồi, nhanh được chừng nào tốt chừng ấy.

[←250]

Chương 31

Sáng hôm Chủ nhật; trời bình minh đang còn mờ mờ ảo ảo, thì Huck đã lần mò lên đồi; gõ nhẹ vào cửa nhà ông lão người xứ Wales; người trong nhà đang còn ngủ; nhưng ngủ trong tư thế tay đặt lên cò súng; do câu chuyện kích động trong đêm. Có tiếng hỏi qua cửa sổ:

- Ai đó?

Huck hạ giọng trả lời một cách sợ hãi:

- Cụ ơi, cho cháu vào. Huck Finn đây mà!

Đó là một cái tên có thể gọi cửa nhà này mở cho bất cứ đêm hay ngày, cháu ạ! Chào cháu!

Đó là những lời nói kỳ lạ đối với chú bé không nhà không cửa, và là những lời nói êm dịu nhất mà chú được nghe từ trước đến nay. Chú không còn nhớ được là từ cuối cùng đã có bao giờ được dùng với trường hợp chú trước đây. Cái cửa được nhanh chóng đóng lại, và chú bước vào. Huck được mời ngồi, rồi ông lão và hai người con trai to lớn của ông mặc vội áo quần.

- Cháu ơi, giờ thì lão chắc là cháu cũng đói lắm rồi. Mặt trời lên, là bữa ăn sáng cũng đã sẵn sàng. Chúng ta sẽ lót dạ một món thật nóng sốt.

- Cháu cứ tự nhiên nhé! Lão và mấy chú cứ nghĩ là khi đêm, lúc quay trở lại là cháu dừng ở đấy.

[←251]

Huck đáp:

- Cháu sợ kinh khủng, nên chạy thẳng. Khi tiếng súng nổ, thì cháu rút lui, và cho đến cách ba dặm mới dừng lại. Bây giờ cháu lại đến là vì cháu muốn biết chuyện xảy ra ra sao, cụ ạ, và cháu đến đây trước khi trời sáng là vì cháu không muốn tình cờ gặp chúng, mấy con quỷ ấy, dù chúng đã chết.

- Đúng, cháu bé khốn khổ, vẻ mặt cháu cũng cho thấy đêm vừa rồi cháu đã trải qua một đêm nặng nề mất ngủ - nhưng đây là một cái giường cho cháu nghỉ khi ăn sáng xong. Không, chúng nó chưa chết, cháu ạ - lão và các chú hơi tiếc là vậy đó. Cháu thấy không, nhờ sự miêu tả của cháu, lão và các chú biết là phải chộp chúng ở đâu: Bởi vậy lão và các chú nhón chân rón rén đi chỉ đến khi cách chúng chỉ còn chừng dưới năm thước - con đường rừng tối như một cái hầm - đúng lúc thì lão cảm thấy lão muốn hắt hơi. Đó là sự xúi quẩy tồi tệ nhất! Lão cố nhịn, nhưng chả ăn thua - nó buộc phải bật ra, và nó bật ra thật! Lão dẫn đầu, tay đã giơ sẵn khẩu súng lục. Khi cái hắt hơi vang lên, thì mấy thằng vô lại sột soạt ra khỏi đường, lão thét “Bắn, các con!” và bản thân nã súng vào chỗ có tiếng sột soạt. Các con lão cũng bắn. Nhưng trong nháy mắt là mấy thằng khốn kiếp đã biến mất, lão và các con theo đuôi chúng, xuyên qua khu rừng. Lão nghĩ rằng chúng chẳng bị trúng đạn. Chúng cắm đầu chạy và cũng bắn trả một vài phát, nhưng đạn của chúng chỉ rít bên cạnh, không gây sát thương gì cho lão và hai chú. Đến khi không còn nghe thấy tiếng chân của chúng nữa thì lão và các con ngừng đuổi, rồi đi báo cho cảnh sát. Họ điều đến cả một đội vũ trang, ra canh ở phía bờ sông, rồi khi nào trời hé sáng, ông Quận trưởng cùng một toán người nữa sẽ truy lùng chúng ở trong rừng. Các con lão sắp đi cùng với họ bây giờ đây. Lão đang mong biết vài nét về cái tên côn đồ đó. Thế thì sẽ giúp nhiều cho việc săn bắt. Nhưng chắc là trong bóng tối, cháu không thể thấy hình dáng chúng ra sao, phải không?

[←252]

- Ồ, có, cháu thấy chúng ở dưới thị trấn rồi mới theo chân chúng.

- Tuyệt! Mô tả chúng nó đi! Mô tả đi cháu!

- Một thằng là lão già vừa câm vừa điếc người Tây Ban Nha quanh quẩn đến đây một hai lần, thằng kia là một tên ăn mặc có vẻ tồi tàn rách rưới.

- Thế là đủ rồi; cháu ạ. Lão biết các con người ấy! Lão đã gặp chúng một hôm trong rừng sau nhà bà quả phụ, và chúng đã lẩn mất. Thôi các con đi báo cho ông Quận trưởng đi; các con sẽ lót dạ trong buổi sáng vậy!

Hai người con của ông già người Wales ra đi ngay lập tức. Họ đang bước ra khỏi phòng, thì Huck lao theo nói:

- Ồ, các chú đừng nói vội với ai là cháu đã báo tin về chúng nhé! Đừng nói nhé!

- Đồng ý một khi cháu đã dặn, Huck ạ, nhưng cháu phải được thưởng công về việc làm của cháu chứ.

- Ồ, thôi, thôi! Các chú đừng nói.

Khi hai người thanh niên đi rồi, ông lão nói:

- Hai chú ấy sẽ không nói đâu - và lão cũng không. Nhưng vì sao cháu không muốn cho người ta biết?

Huck chẳng giải thích gì nhiều hơn là nói rằng cậu biết quá nhiều về một trong hai tên đó và không muốn cho tên đó biết rằng mình biết gì có hại cho nó hết cả - vì chắc chắn là chú sẽ bị giết nếu nó biết là chú.

Ông già hứa sẽ giữ bí mật một lần nữa, và nói:

- Thế nào mà cháu lại có ý định đi theo dõi hai tên ấy? Chúng có vẻ khả nghi à?

[←253]

Huck im lặng tìm một câu trả lời thận trọng thích đáng. Rồi chú nói:

- Đây, cụ xem, cháu là một thằng bé số phận hẩm hiu - ít nhất mọi người đều bảo thế, và cháu chẳng thấy có điều gì trách họ cả - chỉ có đôi khi cháu không ngủ được, vì nghĩ đến chuyện đó, và dường như muốn cố nghĩ ra một cách sống mới. Đêm hôm qua cũng kiểu như thế. Cháu không thể ngủ được, và dậy đi dọc đường vào khoảng lúc nửa đêm, đi tới đi lui suốt, và khi đến trước kho gạch như cái lán cạnh quán trọ, thì cháu đứng áp lưng vào tường để suy nghĩ tiếp. Vâng, đúng lúc này thì hai tên này rón rén đi qua cạnh cháu, cắp một cái gì dưới cánh tay. Cháu nghĩ là chúng đã ăn trộm của ai. Một thằng cha thì hút thuốc, thằng kia xin tí lửa, thế là chúng dừng lại ngay trước mặt cháu và đóm lửa thuốc xì-gà chiếu lên mặt chúng. Cháu thấy thằng to người đúng là lão Tây Ban Nha vừa câm vừa điếc, nhờ bộ ria trắng của hắn và cái bảng bịt mặt, còn thằng kia thì là một tên quỷ quần áo có vẻ rách rưới bạc đầu.

- Lửa đóm xì gà mà cháu cũng có thể nhìn thấy áo quần rách?

- Chỗ này khiến Huck phân vân một lúc. Rồi chú tiếp:

- Vâng, cháu không biết - nhưng như thế nào đó mà hình như cháu thấy, xong rồi, chúng đi tiếp, và cháu theo gót chúng. Thế đấy. Cháu muốn xem thử chúng làm gì; mà đi lén lút suốt đêm như vậy. Cháu bám sát chúng cho đến tận bục trèo vào khu đất của bà Douglas. Cháu đứng trong bóng tối và nghe thấy tên rách rưới xin cho bà quả phụ, còn tên Tây Ban Nha thì cứ một mực thề sẽ phá dung nhan của bà như cháu đã kể cho cụ và hai chú.

[←254]

- Sao? Thằng cha “vừa câm vừa điếc” mà nói tất cả những điều ấy?

Huck lại phạm một sai lầm kinh khủng nữa rồi? Chú đã cố hết sức giữ không cho ông già biết tí gì dù nhỏ nhất về lai lịch của người Tây Ban Nha, đoán nó là ai; thế nhưng cái lưỡi của chú thì hình như lại nhất quyết làm rắc rối thêm cho chú mặc dù chú đã cố hết sức. Chú cố gắng nhiều lần thoát cho ra khỏi cái tình huống lúng túng khó khăn, nhưng mắt ông già cứ nhìn thẳng vào chú, nên chú hết phạm điều ngớ ngẩn này lại mắc điều ngớ ngẩn khác. Bây giờ ông già người Wales nói:

- Cháu ơi, đừng sợ gì lão. Lão không đời nào cho ai động đến một sợi tóc ở trên đầu cháu đâu. Không! Lão sẽ che chở cho cháu. Thằng người Tây Ban Nha ấy chẳng phải là câm và điếc, cháu không muốn nói ra, nhưng đã để tiết lộ ra điều đó, bây giờ cháu không giấu được nữa đâu. Cháu biết một điều gì đó về thằng cha người Tây Ban Nha này mà cháu muốn giữ kín. Bây giờ cháu cứ tin lão. Lão không phản bội cháu đâu.

Huck nhìn thẳng vào đôi mắt chân thật của ông cụ trong một lúc, rồi cúi xuống thì thầm vào tai ông cụ:

- Không phải là một người Tây Ban Nha - mà là Injun Joe.

Ông già người Wales hầu như muốn nhảy ra khỏi ghế.

Một lát ông nói:

- Thế là bây giờ rõ cả rồi. Khi cháu nói đến rạch mũi khía tai, thì nghĩ là cháu tô vẽ thêm, vì người da trắng không trả thù theo kiểu ấy. Nhưng đối với một tên lai, thì đó là một chuyện khác hoàn toàn.

[←255]

Trong khi ăn sáng câu chuyện vẫn tiếp tục. Và trong quá trình trò chuyện, ông già nói rằng việc làm cuối cùng của ông và hai con ông trước khi đi ngủ, là lấy một cây đèn đến xem lại cái bậc trèo vào khu đất của bà Douglas và những chỗ gần đấy để xem có vết máu không, không thấy gì, nhưng bắt được một bọc to.

- Bọc gì?

Nếu lời ấy là ánh chớp, thì chắc nó cũng không lóe ra từ đôi môi tái nhợt của Huck một cách đột ngột nhanh chóng đến thế. Mắt chú bây giờ mở to nhìn chòng chọc, hơi thở của chú ngừng lại - đợi câu trả lời. Ông lão người Wales bắt đầu - nhìn trở lại - ba giây - năm giây - mười giây – rồi đáp: Bọc đồ nghề kẻ trộm. Sao, chuyện gì thế cháu?

Huck ngồi thụp xuống, thở hổn hển, nhè nhẹ, mừng khó tả. Ông già người Wales nhìn chú có vẻ lo ngại, tò mò rồi nói ngay:

- Ừ, đồ nghề ăn trộm. Hình như vậy cháu nhẹ người nhiều phải không? Nhưng cái gì làm cho cháu có cái vẻ ấy? Cháu chờ đợi lão tìm thấy gì? - Huck bị lâm vào thế bí - con mắt dò xét chọc thẳng vào chú - chú có thể đổi bất cứ gì để lấy một câu trả lời cho hợp lý nhưng chả có gì xuất hiện trong đầu - con mắt dò xét lại cứ soi vào mỗi lúc một sâu hơn - một câu trả lời vô nghĩa bật ra - không còn thì giờ để cân nhắc, vậy là đành liều may rủi mặc, chú thốt ra một cách yếu ớt:

- Sách của học sinh trường Chủ nhật, có lẽ như thế.

[←256]

Huck tội nghiệp của chúng ta thì đã quá kiệt sức để có thể mỉm cười được, nhưng ông già thì cười vang và thật vui, lay các bộ phận trong cơ thể chú từ đầu đến chân, và kết thúc bằng cách nói rằng một tiếng cười như thế là tiền bạc trong túi người ta vì nó cắt bớt đơn thuốc của bác sĩ như mọi cái khác. Rồi ông cụ thêm:

- Chú bé khốn khổ của lão, cháu tái mét và rã rời hết thảy - Cháu chẳng khỏe chút nào - không lạ gì cháu hơi đồng bóng và hơi mất thăng bằng. Nhưng cháu sẽ khỏi thôi. Nghỉ ngơi và ngủ ngon sẽ giúp cho cháu vượt qua một cách tốt đẹp, lão mong như thế.

Chú tức mình khi nghĩ rằng mình thật đã quá ngốc, để lộ một sự nóng ruột đáng nghi ngờ quá đỗi, vì chú đã buột miệng thốt ra cái ý rằng cái gói mang từ quán trọ ra là túi vàng, khi chú vừa nghe nói đến câu chuyên ở bậc trèo vào khu đất. Dù sao thì chú cũng chỉ có nghĩ rằng đó không phải là vàng - nhưng chú không biết rằng đó không phải là vàng và thế là cái ý gợi lên về việc bắt được một bọc kích động quá chừng khiến chú không tự chủ được nữa. Nhưng nhìn chung thì chú sung sướng thấy đã xảy ra cái tình tiết nhỏ này, vì bây giờ thì chú đã nắm được không còn chút nghi vấn gì nữa rằng là cái bọc đó không phải là cái túi kia, và thế là chú an tâm và vô cùng khoan khoái. Thực tế, mọi cái đến giờ phút này đều như đi đúng hướng; số vàng đang còn, và hai tên cướp kia sẽ bị bắt và bị tống ngục trong ngày hôm nay.

[←257]

Bữa sáng vừa ăn xong thì có tiếng gõ cửa. Huck nhảy đi nấp kín vào một nơi, vì chú không có ý gì muốn lộ ra là mình có dính líu đến sự việc vừa rồi. Ông già người Wales mời vào nhà nhiều bà nhiều ông, trong đó có bà Douglas, và nhận thấy rằng nhiều nhóm dân làng đang leo lên đồi để quan sát cái bậc trèo vào khu đất. Thế là tin tức đã được truyền đi. Ông già người Wales phải kể chuyện đêm qua cho khách nghe. Sự biết ơn của bà quả phụ về việc bà được thoát nạn là không thể nói hết được.

- Đừng nói thế, bà ạ. Có một con người khác mà bà còn chịu ơn có lẽ hơn tôi và các con tôi, nhưng con người ấy không cho phép tôi nói tên ra. Không vì con người ấy, thì chúng tôi đã không đến đó.

Tất nhiên là lời nói ấy kích thích sự tò mò đến mức là vấn đề chủ yếu đã bị thu nhỏ lại - nhưng ông già người Wales cứ để mặc cho nó gặm nhấm tim gan của các vị khách, và để cho qua họ sự tò mò được truyền đến khắp thị trấn, vì ông một mực quyết không tiết lộ điều bí mật khi đã nắm được tất cả các chi tiết khác rồi, bà quả phụ nói:

- Tôi lên giường ngủ, nằm đọc sách, rồi thiếp đi đúng vào lúc xảy ra các tiếng ồn đó. Sao cụ không đánh thức tôi một tiếng?

- Chúng tôi nghĩ là không cần thiết. Cái thằng cha ấy ra chiều không đến nữa, chúng không còn dụng cụ để hành động, vả chăng thức dậy để bà chết khiếp thì ích gì? Ba tên đen của tôi đã đứng gác ở nhà bà suốt cả phần đêm còn lại. Họ vừa mới về đấy.

Khách khứa tiếp tục đến và câu chuyện phải kể lại thêm hai giờ nữa.

[←258]

Trong dịp nghỉ hè, không có lớp học ngày Chủ nhật, nhưng mọi người đều đi nhà thờ sớm. Câu chuyện náo động được bàn cãi đủ mặt. Có tin rằng chưa tìm ra được một dấu vết gì của hai tên vô lại kia. Khi bài giảng đạo vừa chấm dứt, thì bà vợ vị thẩm phán Thatcher ra đi cặp kè cùng bà Harper khi bà này đang cùng cả một nhóm đông đi dọc xuống cánh gà nhà thờ. Bà nói:

- Cháu Becky của tôi định ngủ cả ngày chắc! Tôi tin là nó mệt đến chết.

- Cháu Becky của bà à?

- Vâng. (mắt bà nhìn hơi hoảng hốt) - Tối qua cháu có ngủ lại với bà không?

- Sao cơ? Không!

Bà Thatcher tái mặt, ngồi thụp xuống một cái ghế, đúng vào lúc dì Polly đang nói chuyện rôm rả với một người bạn, cùng đi qua đây. Dì Polly nói:

- Chào bà Thatcher. Chào bà Harper. Tôi có thằng cháu đi đâu không biết chưa chịu về. Tôi nghĩ là đêm qua chắc cháu xin nghỉ lại ở nhà một trong hai bà. Giờ thì nó sợ không dám đi nhà thờ. Tôi quyết sẽ sửa cho nó.

Bà Thatcher lắc đầu một cách yếu ớt và mặt càng tái hơn bao giờ hết.

Bà Harper bắt đầu có vẻ lo ngại, nói:

- Không, cháu không ở lại với chúng tôi.

Một vẻ lo lắng rõ rệt hiện lên trên nét mặt của dì Polly.

- Joe Harper, cháu có thấy thằng Tom của dì sáng nay không?

- Không ạ.

- Thế cháu thấy nó lần cuối cùng khi nào?

[←259]

Joe cố nhớ, nhưng không chắc đã nói được.

Các giáo dân dừng lại không rời nhà thờ nữa. Tiếng thì thầm to nhỏ lan đi, và một mối băn khoăn nặng trĩu những điều gở chiếm lấy sắc mặt của mọi người. Những câu hỏi lo âu tới tấp đến với lũ trẻ và các thầy giáo. Tất cả đều trả lời rằng mình không để ý là Tom và Becky có trên phà khi ra về không, trời tối, không ai có ý nghĩ soát xem có ai thiếu mặt không. Một thanh niên cuối cùng buột miệng nói rằng sự chúng còn ở trong hang! Nghe nói, bà Thatcher liền ngất đi. Dì Polly òa lên khóc, vừa khóc vừa vặn tay.

Tin báo động truyền từ người này qua người khác, từ nhóm này qua nhóm khác, từ phố này qua phố khác, và trong vòng năm phút là chuông nhà thờ đã dữ dội rung lên, cả thị trấn xôn xao! Câu chuyện săn cướp ở đồi Cardiff trong khoảnh khắc trở thành vô nghĩa, mấy tên kẻ trộm bị lãng quên. Ngựa được tra yên, xuồng được ghép tay chèo, chiếc phà được lệnh xuất phát và chưa đến nửa giờ sau khi nghe cái tin khủng khiếp, hai trăm người đã đổ ra đường cái và xuống sông tiến về phía cái hang.

Suốt cả buổi chiều khu làng hầu như trống rỗng, nhiều người phụ nữ đến thăm dì Polly và bà Thatcher, cố gắng an ủi hai bà. Họ còn khóc với hai bà, và thế là còn tốt hơn cả lời nói. Suốt cả đêm buồn tẻ, thị trấn đợi chờ tin tức, nhưng khi cuối cùng trời rạng, thì tất cả lời nhắn trở về chỉ là: “Gửi thêm nến - cho thức ăn”. Bà Thatcher hầu như điên cuồng, dì Polly cũng thế. Từ hang, Thẩm phán Thatcher gửi về những câu nói hy vọng và khích lệ, nhưng những lời đó cũng chẳng truyền tới được một niềm vui gì thật sự.

[←260]

Ông già người Wales về nhà vào lúc trời sáng, người vây đầy mỡ nến, dính đầy đất sét lốm đốm, và gần như mệt lử. Ông thấy Huck còn nằm trên giường, cái giường đã chuẩn bị cho chú, và lên cơn sốt mê sảng. Thầy thuốc đều vào hang cả rồi nên bà Douglas đến chăm sóc cho chú bệnh nhân. Bà nói rằng bà sẽ làm hết sức mình, bởi vì, dù chú có là tốt, xấu, hay vô thưởng vô phạt, thì chú cũng là con của Chúa, vì đã là con của Chúa thì không được xao lãng cái gì cả. Ông già người Wales bảo là Huck có những điểm tốt. Và bà quả phụ nói:

- Ta có thể tin vào điều đó. Đó là dấu của Chúa. Người không bỏ cái đó đi đâu. Người không bao giờ bỏ. Người luôn luôn đặt nó đâu đấy ở trên mỗi một con người tự tay Người nặn ra.

Gần trưa hôm đó, những toán người mệt mỏi rã rời bắt đầu kéo trở về làng, nhưng những người dân làng khỏe nhất thì vẫn tiếp tục tìm kiếm. Tất cả tin nhận được chỉ là các ngóc ngách hàng cụt nhất của hang, những nơi chưa ai đến bao giờ, đều đã được lục lọi, là mỗi xó góc, mỗi kẽ hở đều đã được lùng sục đầy đủ; là dù người ta đi vơ vẩn bất cứ ở đâu trong mớ bòng bong các đường dưới hang, cũng đều thấy ánh nến vút qua vút lại ở đằng xa, cũng nghe thấy tiếng gọi và tiếng súng bắn đưa lại những dư âm sầu thảm từ những nhánh đường âm u dội lại bên tai. Ở một chỗ cách xa khu người du kích thường hay đi, người ta tìm thấy tên của Becky và Tom kẻ trên đường đá bằng khói nến, và cạnh đấy là một mảnh ruy-băng dính mỡ và đất. Bà Thatcher nhận ra đây là ruy-băng của con và òa khóc khi cầm đoạn ruy-băng đó.

[←261]

Bà bảo đó là vật lưu niệm cuối cùng còn sót lại của con bà, bà chẳng có vật kỷ niệm nào khác của con quý hơn, bởi vì nó là vật cuối cùng rời khỏi con người sống của con trước khi cái chết rùng rợn ập đến. Một vài người nói rằng trong hang đôi lúc có thấy một gợn ánh sáng chập chờn rất xa, và nghe thấy một tiếng kêu vang dậy, hàng chục người tập trung lại xuống theo những đường nhánh âm vang - nhưng rồi sau đó tiếp theo bao giờ cũng chỉ là thất vọng ghê gớm; hai đứa trẻ không có đó, mà chỉ là ánh lửa của những người đi tìm.

Ba ngày ba đêm khủng khiếp trôi qua, giờ khắc cũng lạnh ngắt, buồn tẻ, cả làng rơi vào tình trạng sững sờ vô vọng, không ai có tâm trí làm gì nữa.

Trong một khoảng thời gian tỉnh trở lại, Huck nhẹ nhàng gợi trở lại vấn đề các quán trọ, và cuối cùng, mơ màng sợ rằng có xảy ra chuyện gì xấu chăng? Chú hỏi bà quả phụ là từ khi chú ốm đến giờ có phát hiện ra gì ở quán trọ Tiết Độ không, bà quả phụ nói:

- Có.

Huck vùng dậy trên giường, mắt như rồ dại!

- Sao! Có gì?

- Rượu! Và quán trọ bị đóng cửa rồi. Nằm xuống cháu! Ta chết khiếp với cháu thôi.

- Nhưng chỉ cho cháu biết một vài điều nữa thôi; chỉ một điều thôi! Có phải Tom Sawyer phát hiện ra không?

[←262]

Bà quả phụ ứa nước mắt:

- Im đi, im, im đi cháu ơi! Bà đã bảo cháu rồi, cháu không được nói chuyện. Cháu ốm nặng rồi đấy.

Thế là chỉ thấy có rượu chứ chẳng có gì khác, nếu là vàng thì đã nổi đình nổi đám lớn. Thôi, thế là mất mãi mãi cái kho vàng rồi - mất tong rồi! Nhưng bà ta khóc vì chuyện gì? Bà ta khóc, lạ nhỉ!

Các ý ấy cứ lờ mờ hiện lên trong đầu Huck, khiến cho đầu chú nặng trĩu mệt mỏi và chú ngủ thiếp đi. Bà quả phụ tự nhủ:

- Được, ngủ rồi, ôi con tàu gặp bão tội nghiệp! Tom Sawyer tìm thấy! Thương thay, chưa ai tìm thấy được Tom Sawyer. A, bây giờ, chẳng còn nhiều người còn đủ hy vọng hay đủ sức để tiếp tục đi tìm nữa!

[←263]

Chương 32

Bây giờ hãy trở lại với số phận của Tom và Becky trong cuộc píc-níc. Cùng với tất cả các bạn khác, Tom và Becky đi dọc các đường nhánh âm u, thăm các kỳ quan quen thuộc ở hang, những kỳ quan được đặt những cái tên khá gợi cảm như “phòng họa”, “nhà thờ”, “điện Alađin”... Rồi trò chơi trốn tìm bắt đầu, Tom và Becky tham gia thật say sưa cho đến khi thấy đã bắt đầu hơi mệt, rồi thì cô chú đi lang thang dọc xuống con đường quanh co khúc khuỷu đưa nến lên cao để đọc các tên, các năm tháng, các địa chỉ gửi thư, và các lời đề tặng vẽ (bằng khói nến) lên khắp các tường đắp những mạng nhện rối bời. Mải mê đi và nói chuyện, hai đứa bé thảng hoặc mới thấy rằng bây giờ mình đã đến một nơi trong hang mà tường không có hình vẽ. Chúng viết tên chúng bằng khói (Lamtaxy: Chắc là than) lên một ngăn đá nhô ra rồi tiếp tục đi. Ngay sau đó chúng đến một nơi có một dòng nước nhỏ, rỉ ra chảy qua một cái gờ và mang theo nó chất cặn vôi, qua bao nhiêu thời đại chậm rãi trôi đi, đã để lại một cảnh Ni-a-ga-ra viền và gợn sóng giữa khối đá lung linh. Tom ép thân hình nhỏ bé của chú vào sau màn nước để rọi cho thân hình chú sáng lên cho Becky vui. Chú liền thấy rằng màn nước che phía sau một thứ bậc thang tự nhiên cao nằm chen giữa những bờ tường chật hẹp, và lập tức chú có tham vọng trở thành một nhà thám hiểm.

[←264]

Becky hưởng ứng ngay đòi hỏi của chú; thế là hai đứa bé đánh một dấu khói để tìm đường về và bắt đầu cuộc thám hiểm. Chúng đi quanh co theo hết đường này qua đường khác, đi sâu xuống các vực bí ẩn của hang, đánh thêm một dấu nữa, rồi lại rẽ đi, đi lùng những điều mới lạ để rồi kể lại cho thế giới trên kia nghe, ở một nơi, chúng gặp một cái động lớn, từ trần thòng xuống vô số vú đá sáng loáng dài và to tròn bằng ống chân người; chúng đi quanh khắp động, vừa ngạc nhiên vừa mê mẩn, rồi ra khỏi động theo một trong vô số con đường hội tụ lại đây. Con đường này dẫn chúng đến một suối nước thần tiên. Bồn nước như pha lê lấp lánh ở giữa một cái động lớn được chống đỡ bởi nhiều cái cột kỳ dị do những vú đá và măng đá lớn chập lại mà thành, kết quả của nước nhỏ giọt không ngừng qua nhiều thế kỷ. Dưới trần động, dơi dồn nhau lại thành những cái bướu đồ sộ, có đến hàng nghìn con trong một cụm; ánh sáng quây các con vật và chúng bay xuống từng đàn hàng trăm con, kêu chít chít và điên cuồng lao vào các ngọn nến. Tom biết tính của chúng và biết sự nguy hiểm của cách đổi xử như vậy. Chú nắm tay Becky vội đưa nhanh cô vào cái hành lang gặp được đầu tiên; và như vậy chẳng phải là quá sớm, bởi vì một con dơi khi bay qua, đập cánh đã quạt tắt mấy cây nến của Becky. Bầy dơi đuổi hai đứa bé một quãng xa; hai đứa trẻ chạy trốn đâm vào một con đường bắt gặp, và cuối cùng thoát được các con vật làm chết người. Sau đó Tom thấy một cái hồ dưới mặt đất kéo dài mù mờ cho đến khi bóng hồ mất hút trong bóng tối. Chú muốn theo khảo sát bờ hồ, nhưng cuối cùng chú kết luận rằng hãy ngồi nghỉ một chốc đã. Bây giờ, lần đầu tiên sự im lặng sâu thẳm mới đặt bàn tay ướt lạnh của nó lên tâm trí của hai đứa bé. Becky nói:

[←265]

- Thế nào? Mình không để ý, nhưng hình như thật lâu lắm rồi mình không nghe tiếng của các bạn khác.

- Ừ, nhớ lại một tí đi, Becky, chúng ta đang ở sâu dưới chân họ. Mình cũng chẳng biết là bao xa, về phía bắc, phía nam, phía đông hay một phía nào của họ. Ở đây chẳng nghe được tiếng họ.

Becky trở nên lo lắng.

- Mình nghĩ rằng chúng ta đã xuống đây lâu lắm rồi, Tom ạ. Ta nên bắt đầu trở lại thôi.

- Ừ, mình cũng nghĩ là nên như vậy.

- Tom có tìm được đường không? Với mình thì là cả một mớ bòng bong quanh co khúc khuỷu. Lẫn lộn hết.

- Mình nghĩ là mình tìm được, nhưng có mấy chú dơi. Nếu chúng làm tắt cả hai ngọn nến của chúng ta thì sẽ có chuyện gay go khủng khiếp đấy. Ta thử xem có con đường nào khác không phải qua chỗ chúng không.

- Đúng! Nhưng mong là chúng mình không lạc. Lạc thì khủng khiếp lắm! - Và cô bé rùng mình khi nghĩ đến cái khả năng rùng rợn đó.

Chúng bắt đầu vào một cái hành lang, im lặng theo con đường ấy trên một quãng dài, dò xem mọi cửa mở ra đường nhánh mới, để xem trên con đường đó có vẻ gì quen không, nhưng tất cả đều mới lạ. Mỗi khi Tom khảo sát thì Becky nhìn xem trên mặt của Tom có dấu hiệu gì phấn khởi không, và chú lại vui vẻ nói:

- Ồ, tốt, tốt. Không phải con đường cũ, nhưng chúng ta sẽ đến đó ngay đây.

[←266]

Nhưng sau mỗi lần thất bại, chú lại cảm thấy hy vọng càng giảm sút và sau đó thì bắt đầu quay theo các con đường rẽ với một hy vọng hết sức mong manh, tìm ra được con đường mình cần đến. Chú vẫn nói “tốt, tốt” nhưng lo sợ đè nặng trĩu trên tim chú, nên tiếng nói đó cũng mất hết âm vang của nó và nghe đúng như thể chú nói “lạc mắt rồi!” Becky bíu sát bên người chú, lo sợ khổ não, cố giữ cho nước mắt đừng trào ra nhưng không thành. Cuối cùng cô nói:

- Tom ơi, kể gì mấy con dơi, hãy trở lại con đường ấy đi, hình như ta mỗi lúc càng tệ hơn.

Tom đứng lại. Chú nói:

- Lắng tai mà nghe!

Im lặng sâu thẳm, một sự im lặng lắng đọng đến nỗi hơi thở cũng vang rõ trong yên tĩnh. Tom gọi to. Tiếng gợi âm vang xuống các nhánh trống rỗng rồi tan mất ở xa trong một tiếng ồn nghe tựa như tiếng xì xào cười chế nhạo.

Becky nói:

- Ô, Tom ơi đừng gọi nữa!

- Ghê rợn, nhưng tốt hơn đấy, Becky ạ! Họ có thể nghe thấy tiếng chúng mình, bạn biết không? - Và chú lại gọi to.

Từ “có thể” nghe còn ghê rợn buốt lạnh hơn vì nó còn thú nhận một hy vọng sắp tiêu tan. Hai đứa bé vẫn còn đứng lắng nghe nhưng chẳng có kết quả gì. Tom trở lại ngay con đường cũ và đi nhanh hơn. Nhưng chỉ một phút sau thì sự ngập ngừng trong bộ điệu của chú đã bộc lộ cho Becky thấy một sự kiện đáng sợ khác - là chú không tìm được đường về!

- Ồ, Tom, hồi nãy bạn không chịu đánh dấu!

[←267]

- Becky, mình ngốc thật! Mình không hề nghĩ là mình có thể cần trở lại! Không, mình không thể tìm ra đường nữa rồi. Lẫn lộn tất cả!

- Tom... Tom... lạc mất rồi! Chúng ta không thể ra khỏi chỗ khủng khiếp này rồi! Ồ, vì sao chúng ta lại bỏ các bạn kia mà đi?

Cô bé quỵ xuống đất và òa lên khóc như điên như dại khiến cho Tom thoáng có ý nghĩ là cô bé có thể chết hoặc mất trí. Chú ngồi xuống bên cạnh cô, đưa cánh tay choàng lấy người cô, cô úp mặt vào trong lòng chú, bíu lấy người chú, tuôn ra một nỗi khiếp sợ và ân hận, và các dư âm xa, tất cả, thành tiếng cười chế giễu. Tom xin cô cố lấy lại hy vọng nhưng cô nói là không thể. Thế là chú tự trách móc và mạt sát mình là đã đưa cô vào một tình huống khốn khổ như thế; thái độ này của chú đem lại một hiệu quả khá lớn. Cô nói là cô sẽ cố gắng hy vọng trở lại, cô sẽ đứng lên và theo chú bất cứ chú muốn dẫn đi đâu, duy chỉ có điều chú đừng nói như vừa rồi nữa. Vì chú chẳng có gì dáng trách hơn cô, cô nói vậy!

Thế là họ lại đi trở lại - không định hướng - hoàn toàn chỉ đi liều - tất cả những gì họ có thể làm là đi, là cử động, và cố giữ cử động ấy. Trong một phút, niềm hy vọng đã hồi sinh - không phải vì thay đổi được hoàn cảnh, mà theo tự nhiên, sự sống luôn luôn hiện hữu khi thời gian và mọi quan điểm về thất bại cũng không thể ngăn cản được.

Một lúc sau Tom cầm cây nến của Becky và thổi tắt đi. Sự tiết kiệm đó đầy ý nghĩa làm sao! Không cần nói, Becky hiểu, và hy vọng của cô một lần nữa lại tiêu tan. Cô biết rằng, Tom còn cả một cây nến nguyên và ba bốn mẩu khác trong túi - thế nhưng chú buộc phải tiết kiệm.

[←268]

Một chốc nữa, thì sự mệt nhọc lại bắt đầu bộc lộ đòi hỏi của mình một cách rõ rệt; hai đứa bé cố không để ý đến nó, bởi vì thật là khủng khiếp khi nghĩ đến chuyện ngồi xuống nghỉ trong lúc thời gian đã trở thành vô cùng quý báu như thế này, đi, về một hướng nào đó, bất cứ hướng nào, cuối cùng vẫn còn là tiến lên và có thể mang lại kết quả; còn ngồi xuống thì chỉ có nghĩa là mời thần chết đến và rút ngắn thời gian săn đuổi của nó.

Cuối cùng đôi chân yếu ớt của Becky từ chối không mang cô đi xa hơn nữa. Cô ngồi xuống. Tom nghỉ một lát với cô, và hai cô chú nói chuyện quê hương, chuyện bạn bè ở đấy, và trên hết, chuyện ánh sáng! Becky khóc, Tom cố nghĩ ra mọi cách để an ủi cô, nhưng tất cả những lời động viên của chú đều như đã chai lỳ hết, và vang lên như những lời mai mỉa, Becky mệt lả đến nỗi cô thiêm thiếp rồi ngủ hẳn. Tom mừng rỡ. Chú ngồi nhìn khuôn mặt như bị kéo dài ra của cô và thấy rằng nó trở lại dịu dàng và tự nhiên dưới ảnh hưởng của những cơn mộng đẹp; một lúc sau nụ cười rạng lên rồi nằm nguyên ở đấy. Nét mặt yên lành đó cũng phản ánh một phần nào cái thanh thản và trạng thái an lành trở lại của tâm trí chú, và ý nghĩ của chú lang thang quay về với những ngày qua, và những kỷ niệm mơ màng, trong khi chú đang đi sâu vào những trầm ngâm suy nghĩ, thì Becky thức dậy với một nụ cười - nhưng nụ cười trong khoảnh khắc đã xóa sạch trên môi cô, và tiếp sau nổi lên một tiếng rên.

- Ô, thế nào mà mình có thể ngủ được! Ước, gì mình chẳng hao giờ, chẳng bao giờ thức dậy cả! Không! Không, mình không, Tom! Đừng nhìn như vậy! Mình không nói thế nữa đâu!

[←269]

- Mình mừng là bạn ngủ được, Becky ạ; bây giờ bạn sẽ cảm thấy khỏe hơn, và chúng ta sẽ tìm thấy được đường ra.

- Chúng ta sẽ cố, Tom ạ; nhưng trong giấc mơ mình thấy một miền đẹp quá chừng. Mình cho là chúng mình sắp đến đấy.

- Có lẽ không. Vui lên, Becky, ta tiếp tục đi tìm.

Hai đứa trẻ đứng dậy cầm tay nhau đi lang thang, không hy vọng. Chúng cố ước đoán chúng đã ở bao lâu trong hang, nhưng tất cả những gì chúng nắm được là hình như đã nhiều ngày nhiều tuần, song lại rõ ràng là không thể thế được vì nến của chúng chưa thắp hết. Một thời gian sau đó - chúng không thể nói là bao lâu - Tom nói là chúng phải đi nhè nhẹ và lắng nghe tiếng nước nhỏ giọt - chúng phải tìm cho ra một dòng nước mạch. Ngay lúc sau đó, chúng tìm được một dòng thật, và Tom bảo là đã đến lúc nghỉ lại. Cả hai đứa trẻ đều mệt rã rời, tuy vậy Becky vẫn nói mình nghĩ là có thể đi xa thêm được tí nữa. Cô bé lấy làm lạ khi nghe thấy Tom không đồng ý. Cô không thể hiểu được điều đó. Chúng ngồi xuống và Tom đính cây nến vào tường, trước mặt chúng, bằng một ít đất sét. Những ý nghĩ không mấy chốc lại rộn lên; như trong một lúc không ai nói gì. Song Becky phá tan sự im lặng:

- Tom, mình đói quá!

Tom rút một cái gì trong túi ra. Chú hỏi:

- Bạn có nhớ đến cái này không?

Becky gần như mỉm cười.

- Cái bánh dự trữ của chúng ta, phải không, Tom?

[←270]

- Ừ - Mình cứ mong nó to bằng cái thùng rượu, vì ta chỉ có tất cả chừng ấy.

- Mình lấy riêng trong số thực phẩm chuẩn bị cho cuộc píc-níc, nhưng nó sẽ là...

Cô bỏ lửng câu nói nửa chừng ở chỗ đó. Tom chia cái bánh làm đôi, và Becky ăn một cách ngon lành; còn Tom thì chỉ nhấm rỉa đôi tí phần nửa cái bánh của mình. Để kết thúc bữa tiệc, nước lạnh thì tràn đầy. Một lát sau Becky gợi ý tiếp tục đi. Tom im lặng một hồi, rồi nói:

- Becky, nếu mình nói với bạn điều này, bạn có chịu được không?

Mặt Becky tái đi, nhưng cô bé nghĩ là mình chịu được.

- Vậy thì Becky này, ta phải ở lại đây thôi; ở đây có nước để uống. Mẩu nến kia là mẩu nến cuối cùng của chúng ta!

Nước mắt và tiếng của Becky cứ tha hồ tuôn ra. Tom làm hết sức mình để cho cô an tâm, nhưng hiệu quả không được là bao. Cuối cùng Becky nói:

- Tom!

- Gì, Becky?

- Họ sẽ thấy thiếu chúng mình và đi tìm chúng mình!

- Đúng, họ sẽ tìm. Chắc chắn là họ sẽ tìm!

- Có lẽ bây giờ họ đang đi tìm chúng mình, phải không Tom?

- Thế nào? Mình cho có lẽ họ đang tìm. Mình mong như thế.

- Khi nào thì họ thấy mình hở Tom?

- Khi họ trở về phà, mình nghĩ thế.

- Tom này, lúc đó trời tối, họ nhận ra là chúng mình về không?

- Mình không biết. Nhưng dù sao thì mẹ bạn cũng thấy thiếu bạn khi họ đã về nhà.

[←271]

Một vẻ hoảng sợ hiện lên trên nét mặt của Becky làm cho Tom tỉnh táo lại và chú nhận ra là mình vừa phạm một điều ngớ ngẩn. Becky được phép tối hôm đó không về nhà! Hai đứa bé trở lại im lặng, tư lự. Trong một lúc một cơn đau mới của Becky chỉ cho Tom thấy rằng điều mà chú nghiền ngẫm trong đầu cũng đã đập mạnh vào cô rằng có thể là đến giữa buổi sáng Chủ nhật thì bà Thatcher mới phát hiện ra Becky không có ở nhà bà Harper.

Hai đứa trẻ dán mắt vào mẩu nến, theo dõi nó hao chảy một cách từ từ không thương xót; cuối cùng thấy không đầy nửa lòng tay bấc đứng trơ trọi; thấy ngọn lửa yếu ớt bùng lên rồi hạ thấp xuống, leo lên theo cột khói mỏng manh, kéo dài đến tận đỉnh cột trong một chốc, và tiếp đó, bóng tối hoàn toàn, dày đặc, rùng rợn ngự trị.

Rất lâu sau đó Becky tỉnh lại dần và nhận thấy rằng mình đang khóc trong cánh tay của Tom, thì chẳng ai nói được. Tất cả những điều mà chúng nhớ được, là sau một thời gian hình như rất lâu, thì cả hai đều tỉnh dậy sau một giấc ngủ mê man như chết và trở lại một lần nữa với những thống khổ của mình. Tom nói là bây giờ có thể là Chủ nhật, có thể là thứ Hai. Chú cố gợi cho Becky nói chuyện nhưng đau buồn đè nặng quá chừng lên tâm trí cô bé, mọi hy vọng đều đã tiêu tan, Tom nói rằng chắc chắn người ta đã thấy thiếu chúng lâu lắm rồi, và chắc chắn cuộc tìm kiếm đang tiến hành. Chú sẽ thét to lên và có thể là một ai đó sẽ đến. Chú thử; nhưng trong bóng tối những dư âm xa xôi vang lên một cách ghê rợn quá nên chú không thử nữa.

[←272]

Thời khắc trôi đi và cơn đói lại kéo đến hành hạ những kẻ bị giam cầm một lần nữa. Một miếng của nửa cái bánh của Tom vẫn còn; chúng chia nhau ăn. Nhưng ăn xong hình như còn đói hơn trước. Mẩu lương thực khốn khổ chỉ kích thích thêm sự thèm thuồng.

Cả hai ngừng thở lắng nghe. Có một tiếng gì giống như một tiếng kêu yếu ớt nhất, xa vời nhất. Lập tức Tom thét lên đáp lại, và cầm tay hướng dẫn Becky đi bắt đầu sờ soạng mò mẫm theo hành lang đi về hướng đó. Ngay lúc bấy giờ chú lại lắng nghe và nghe thấy tiếng kia một lần nữa, và rõ ràng là gần hơn. Tom nói:

- Họ đây rồi! Họ đang đến đấy! Đi đi, Becky! Bây giờ đúng rồi!

Nỗi vui của các tù nhân này hình như trào lên. Tuy nhiên tốc độ của họ chậm thôi, bởi vì hầm bẫy vẫn hay thường gặp và cần phải đề phòng. Chẳng mấy chốc hai đứa bé gặp một cái hầm bẫy đó và dừng lại. Cái hầm có thể sâu ba bộ, mà cũng có thể sâu một trăm bộ - Không cách nào qua được. Tom nằm sấp ngực xuống đất, cố sờ tay được càng xa càng tốt. Không thấy đáy. Chúng phải ngồi đấy đợi cho tới khi những người đi tìm đến. Chúng lắng tai nghe; nhưng rõ ràng là các tiếng gọi mỗi lúc mỗi xa xăm hơn! Một lúc sau chúng tắt hẳn. Thật là một nỗi đau rụng cả tim! Tom la thét cho đến khản cổ; nhưng một thế kỷ chờ đợi đã trôi qua, mà chẳng còn nghe thấy tiếng động nào cả. Hai đứa bé mò đường trở lại suối nước. Thời gian buồn chán lại trôi đi, chúng lại ngủ, và khi trở dậy thì đói cùng cực và đau buồn thiểu não. Tom tin rằng phải là thứ ba rồi.

[←273]

Có một ý nghĩ bây giờ gõ vào đầu chú. Trong tầm tay, gần đây có một vài đường rẽ. Nên khám phá thử một vài con đường ấy còn hơn là ngồi mang cái gánh nặng của thời gian trong lúc rảnh rỗi. Chú rút một sợi dây thả diều trong túi ra, buộc vào một mỏm đá nhô, rồi chú và Becky bắt đầu đi. Tom đi trước dẫn đường và tháo dần dây trong khi sờ soạng tiến lên. Sau chừng hai mươi bước, cái hành lang chấm dứt ở một hố sâu phải nhảy qua, một nơi bắt đầu mới. Tom quỳ xuống, đưa tay xa hơn tí nữa về bên phải, và đúng lúc đó, không xa quá hai mươi thước, một bàn tay người cầm một ngọn nến hiện ra sau một tảng đá! Tom kêu lên thật to, thật vang và lập tức sau bàn tay là bóng hình người có bàn tay ấy - Injun Joe! Tom như bị bại liệt; chú không cử động được nữa. Một chốc sau chú rất lấy làm mừng thấy rằng tên “Tây Ban Nha” đã ba chân bốn cẳng bỏ chạy để khỏi ai nhìn thấy hắn. Tom lấy làm lạ sao Joe không nhận ra tiếng của chú, và không chạy lại giết chú về tội xác nhận trước tòa. Nhưng chắc là dư âm đã làm méo tiếng. Không nghi ngờ gì nữa, chắc là thế. Nỗi sợ hãi làm suy yếu mọi cơ bắp trong người chú. Chú tự nhủ rằng nếu chú còn đủ sức để trở lại chỗ dòng nước, thì chú sẽ ở lại đấy, chẳng có gì có thể cám dỗ được chú liều mình để gặp Injun Joe một lần nữa. Chú thận trọng giấu không cho Becky biết chú đã gặp gì. Chú chỉ nói với cô bé là đã la lên “lấy may”.

[←274]

Nhưng rốt cuộc, thì đói và cùng quẫn nổi lên mạnh hơn cả sợ hãi. Tom tin rằng bây giờ đã là thứ Tư, thứ Năm, thứ Sáu, hay là thứ Bảy, Chủ nhật và người ta đã thôi không tìm kiếm nữa. Chú ngỏ ý muốn đi khám phá một con đường khác. Chú cảm thấy sẵn sàng muốn gặp Injun Joe và mọi sự khủng khiếp khác. Nhưng Becky rất yếu rồi. Cô bé như chìm sâu vào trong một trạng thái thờ ơ thê thảm và không muốn người ta dựng mình dậy nữa. Cô bé bảo là bây giờ cô sẽ đợi chết ở tại chỗ cô nằm hiện nay, không còn lâu nữa đâu. Cô bé bảo Tom hãy cầm sợi dây diều đi khám phá nếu chú muốn; nhưng cô bé xin chú sau từng lúc ngắn hãy trở lại nói chuyện với cô; và cô bắt chú phải hứa rằng khi giờ phút ghê rợn đến, thì chú phải ở bên cô, cầm tay cô cho tới khi tất cả đều xong xuôi.

Tom hôn cô bé, mà cảm thấy như bị tắc họng, nhưng vẫn tỏ ra vẻ mình tin là sẽ gặp những người đi tìm, không thì một lối thoát ra khỏi hang; thế rồi chú cầm sợi dây diều trong tay và mò mẫm theo một đường ngách, đi trên hai tay và hai đầu gối, đói kiệt sức và đau đớn về những điềm báo trước số phận sắp tới.

[←275]

Chương 33

Chiều thứ ba đến, rồi xế bóng hoàng hôn. Làng St. Petersburg vẫn cứ đau buồn. Hai đứa bé lạc mất không tìm lại được. Những buổi cầu kinh công cộng được tổ chức để cầu cho chúng, có rất nhiều buổi đọc kinh ở nhà riêng mà người ta thỉnh cầu cũng để toàn tâm vào đấy; thế nhưng vẫn không có tin lành gì báo từ hang về. Phần lớn những người đi tìm đã bỏ cuộc và trở về với công việc hàng ngày của họ, nói rằng rõ ràng không bao giờ còn có thể tìm ra hai đứa bé nữa. Bà Thatcher ốm nặng và phần lớn thời gian bà nói sảng. Người ta bảo nhau rằng thật là đau lòng khi nghe bà gọi con, ngẩng cao đầu, lắng nghe mỗi lần một phút dài, xong rồi mệt nhọc rên lên và nằm xuống lại. Dì Polly thì đã sa vào một nỗi u sầu triền miên, tóc hoa râm của dì đã hầu như bạc trắng. Đêm hôm thứ ba, cả làng đi nghỉ một cách buồn bã, đau thương.

Vào lúc nửa đêm khuya, một hồi chuông náo nức rạo rực rung khắp cả làng, và một chốc thì thiên hạ như điên rồ, áo quần còn mặc dở, đã đổ dồn ra khắp các con đường, kêu lên: “Ra rồi! Ra rồi! Tìm thấy rồi! Tìm thấy chúng rồi!”. Tăng thêm cho tiếng ồn inh tai nhức óc kia còn có cả tiếng gõ xoong chảo và tiếng tù và thổi. Nhân dân tụ hợp xong liền kéo nhau xuống sông và gặp hai đứa bé trở về ngồi trên một chiếc xe ngựa mui trần do nhiều dân làng vừa kéo vừa la hét, họ túm tụm nhau lại quanh chiếc xe, đi cùng xe về nhà, quét qua suốt con đường chính một cách nguy nga, vừa đi vừa hét hoan hô, hoan hô, hết đợt này đến đợt khác.

[←276]

Cả làng thắp đèn sáng trưng; không một ai đi ngủ trở lại nữa; đó là một đêm lộng lẫy nhất mà xưa nay cái thị trấn nhỏ bé này chưa từng thấy. Trong nửa giờ đầu tiên sau khi đến nhà, một đoàn dân làng kéo nhau đến nhà Thẩm phán Thatcher, ôm chầm lấy hai đứa bé thoát nạn, hôn chúng, siết chặt tay bà Thatcher cố nói nhưng không nói được - để cho những dòng nước mắt đổ xuống như mưa khắp cả nền nhà.

Hạnh phúc của dì Polly thật là trọn vẹn. Bà Thatcher cũng gần giống như vậy. Duy chỉ đối với bà, thật là trọn vẹn nếu như người được phái đi mang tin mừng đến hang đã mang được thư trao cho chồng bà. Tom nằm trên một chiếc ghế sô pha, với cả một đoàn người thèm khát nghe chuyện vây quanh, chú kể cho họ nghe câu chuyện phiêu lưu ly kỳ, thêm thắt vào đấy nhiều tình tiết nổi bật để tô điểm hơn nữa cho nó, rồi kết thúc bằng đoạn kể chú bỏ Becky lại và đi thám hiểm lần cuối cùng như thế nào; đã theo như thế nào hai con đường, mà sợi dây diều của chú giăng xa được đến đâu thì đi đến đấy; chú đã theo ra sau một con đường thứ ba cho đến hết độ dài của sợi dây và sắp quay trở lại thi bỗng nhìn thấy ở xa một vệt sáng tựa như cảnh trời rạng; chú liền bỏ sợi dây và mò đến chỗ sáng đó, luồn đầu và vai qua một lỗ nhỏ, và nhìn thấy con sông lớn Mississippi cuồn cuộn chảy gần đấy. Nếu chuyện đó không may mà xảy ra ban đêm, thì chú có thể không thấy vệt ánh sáng ban ngày kia, và sẽ không tìm kiếm gì thêm ở con đường ấy nữa!

[←277]

Chú kể chú đã quay trở lại báo tin mừng lớn cho Becky như thế nào, và cô bé nói là thôi chú đừng thêu dệt chuyện vớ vẩn để cho cô khỏi bực mình nữa, vì cô mệt lắm rồi, và biết là mình sắp chết và muốn chết, chú kể là chú đã nhọc công như thế nào mới thuyết phục được cô; và cô đã hầu như mừng đến chết như thế nào khi cô cũng mò ra đến nơi mà thấy được thật có vệt ánh sáng ban ngày màu xanh; kể chú đã tìm cách leo ra khỏi cái lỗ kia và giúp cho cô ra khỏi như thế nào; kể cô bé đã ngồi đấy khóc vì mừng vui sung sướng như thế nào; kể có người đi xuống đến gần đấy và Tom gọi họ, kể cho họ nghe tình trạng của mình và cảnh đói của mình như thế nào; kể lúc đầu mấy người đó không tin câu chuyện lạ đó, bởi vì họ nói “các cháu ở đây là năm dặm ở phía dưới con sông, dưới cái thung lũng trong đó có cái hang” - rồi kéo chúng xuống xuồng, chèo đến một ngôi nhà, cho chúng ăn, để chúng nghỉ cho đến khi trời tối đã hai, ba tiếng đồng hồ mới mang chúng về nhà.

Trước khi tảng sáng, Thẩm phán Thatcher và nhóm người tìm kiếm cùng đi với ông được tìm thấy trong hang, nhờ vào cuộn dây xoắn đôi mà họ đã buộc lại sau lưng họ, và được báo tin mừng lớn.

Ba ngày ba đêm nhọc nhằn và đói khát trong hang không dễ gì mà rũ sạch được ngay. Tom và Becky đã phát hiện được điều đó. Chúng nằm liệt giường cả ngày thứ tư, ngày thứ năm, và dường như cảm thấy mỏi mệt rã rời hơn lúc nào hết. Tom đứng dậy đi quanh một tí vào ngày thứ Năm, ngày thứ Sáu xuống phố, và gần như hoàn toàn trở lại bình thường vào ngày thứ Bảy; còn Becky thì đến ngày Chủ nhật mới ra khỏi phòng, và lúc đó cô trông như vừa mới qua khỏi một trận ốm liệt giường.

[←278]

Tom nghe tin Huck ốm, đến thăm bạn trong ngày thứ Sáu, nhưng không được phép đến cạnh giường; ngày thứ Bảy, ngày Chủ nhật cũng chẳng được phép. Sau đó thì chú được phép đến thăm hàng ngày, nhưng được báo trước, là phải giữ im lặng về cuộc phiêu lưu của chú và không được gợi lên một đề tài kích động nào cả. Bà quả phụ Douglas ngồi cạnh để xem chú nghe lời không, về nhà Tom nghe kể lại câu chuyện xảy ra ở đồi Cardiff cũng biết được là xác của tên “rách rưới” đã được tìm thấy trên sông cạnh bến phà; có lẽ hắn bị chết đuối trong khi tìm cách thoát thân.

Khoảng mười lăm ngày sau khi Tom thoát khỏi hang, chú đến thăm Huck nay đã khỏe hẳn, đã có thể nghe chuyện hồi hộp, mà Tom tin có một số chuyện có thể hấp dẫn bạn, chú nghĩ thế. Nhà Thẩm phán Thatcher ở trên đường đi của chú, nên chú dừng lại thăm Becky. Vị thẩm phán và vài ông bạn hỏi chuyện Tom và có người giễu cợt hỏi chú có muốn trở lại hang không. Tom bảo là chú cũng chẳng quản ngại gì. Vị Thẩm phán nói:

- Ta cho rằng, có những người khác chắc cũng giống như cháu, Tom ạ, bác chẳng nghi ngờ chút nào. Nhưng bác đã lo trước chuyện đó. Từ rày về sau chẳng ai còn có thể lạc trong hang nữa.

- Vì sao?

- Vì bác đã cho bọc cái cửa lớn bằng sắt nung cách đây hai tuần lễ và cho ba lần khóa - bác giữ chìa đây.

Mặt Tom liền trắng toát như tờ giấy.

- Cái gì thế, cháu! Có ai đấy, đến đây! Cho cốc nước.

Cốc nước được đem đến, và được tạt vào mặt Tom.

- A, bây giờ cháu khá rồi. Có vấn đề gì thế Tom?

- Ồ, thưa bác, tên Injun Joe đang ở trong hang đấy ạ.

[←279]

Chương 34

Chỉ mấy phút sau tin đã lan khắp vùng, và chừng mười chiếc xuồng đầy người đã lên đường đến hang McDougal. Và chiếc phà chật ních hành khách cũng theo sau. Tom Sawyer ngồi trên chiếc xuồng chở Thẩm phán Thatcher.

Khi cửa hang được mở ra, thì một cảnh tượng ghê rợn hiện ra trong ánh sáng mờ mờ của nơi đó. Injun Joe nằm dài dưới đất, chết, mặt dí sát vào một vết nứt của cánh cửa, hầu như con mắt khát khao của hắn chăm chăm nhìn, cho đến phút cuối cùng, ánh sáng và cảnh vui nhộn của thế giới tự do bên ngoài. Tom xúc động, vì do kinh nghiệm bản thân chú biết con người bất hạnh kia đã đau khổ như thế nào. Tuy vậy chú vẫn có một cảm giác nhẹ nhõm và yên trí vô cùng: Từ nay trở đi chú đã cất được cái gánh nặng là nỗi lo sợ về con người có tâm hồn đẫm máu ấy.

Cây mác săn của Injun Joe nằm sát bên cạnh, lưỡi gãy làm đôi. Cái đà ngang cửa giữa cái nền vững chãi đã bị đẽo, chặt, một cách thật khó nhọc miệt mài; tuy thế, vẫn chỉ là công cốc, vì tiếp ngoài cái đà ấy là ngưỡng cửa thực sự làm bằng một lớp đá tự nhiên và trên thứ nguyên liệu bướng bỉnh đó thì sức cái mác chẳng có tác dụng gì cả; có hư hỏng thì cũng chỉ có cây mác hư hỏng mà thôi. Nhưng dù ở đấy có hay không có đá chắn chăng nữa, thì cái công đẽo chặt kia vẫn là vô ích, vì nếu cái đà có bị chặt hoàn toàn đi nữa thì Injun Joe vẫn không thể luồn mình qua dưới cửa được, hắn đã biết thế. Vì vậy hắn đã chặt đẽo cái chỗ đó là chỉ để làm một cái gì, để giết thời gian tẻ ngắt, để vận dụng các khả năng đang bị giày vò của hắn.

[←280]

Thường người ta hay thấy năm bảy mẩu nến gắn ở các kẽ hở chung quanh hành lang, do những người du lịch để lại; nhưng bây giờ thì chẳng còn mẩu nào cả. Tên tù nhân đã tìm lấy và ăn sạch. Hắn cũng đã nghĩ ra việc bắt dơi, và các con dơi này, hắn cũng đã ăn hết, chỉ còn để lại mấy cái vuốt, con người bất hạnh khốn khổ ấy đã đói đến chết. Ở một chỗ gần trong tầm tay, một búp măng đá đã đâm từ mặt đất lên qua bao thời đại nay, do một dòng nước giọt từ một cái vú đá trên đầu rơi xuống mà thành. Con người bị giam cầm ấy đã bẻ gãy cây măng đá, đặt lên trên gốc măng một tảng đá trong đó hắn đẽo một lỗ hõm nông để đựng giọt nước qúy báu cứ ba phút rơi xuống một lần với sự đều đặn lạnh lùng buồn tẻ như tiếng tích tắc của một chiếc đồng hồ - cứ hai mươi bốn tiếng thì được một thìa tráng miệng. Giọt nước ấy đã chảy khi Kim tự tháp đang còn là mới; khi thành Troy sụp đổ; khi nền móng thành Rome mới đặt; khi chúa Jesus bị đóng đinh lên thánh giá; khi nhà vua chinh phục thành lập đế quốc Anh; khi Columbus đang vượt biển; khi cuộc thảm sát Lexington còn là tin mới.

[←281]

Và bây giờ nó vẫn đang rơi; và nó sẽ còn rơi khi tất cả những chuyện hôm nay đã chìm sâu trong buổi xế chiều của lịch sử và trong cảnh hoàng hôn của truyền thuyết, và bị nuốt mất trong đêm tối mịt mùng của lãng quên. Phải chăng là mỗi vật đều có một mục đích và một sứ mệnh? Phải chăng là giọt nước kiên trì rơi ròng rã trong năm nghìn năm kia là để chuẩn bị phục vụ cho nhu cầu của con côn trùng giống người này, chuyển chỗ ở? Và nó có một mục tiêu quan trọng nào khác để thực hiện trong mười nghìn năm không? Không việc gì cả. Nhiều năm, nhiều năm đã trôi qua từ ngày tên người lai rủi ro đẽo gọt hòn đá để hứng những giọt nước vô giá, nhưng cho đến ngày hôm nay thì nhà du lịch vẫn đứng nhìn lâu nhất cái viên đá thảm thiết đó và giọt nước rơi chậm rãi đó khi họ đến xem các kỳ quan của hang McDougal. Cái bát của Injun Joe đứng vào hàng thứ nhất trong danh sách các cảnh kỳ diệu của hang động này; cả ngôi “Điện Alađin” cũng không sánh được với nó.

Injun Joe được chôn gần ở miệng hang; và nhân dân đổ về đấy bằng thuyền, bằng xe, từ thành phố, từ tất cả những trang trại và thôn xóm ở quanh đấy trong vòng bảy dặm; họ mang theo cả con cái và thú thực rằng một khi họ đã có mặt ở cuộc chôn cất này, thì họ cũng thấy hài lòng hầu như ở buổi xử treo cổ vậy.

[←282]

Cuộc chôn cất chấm dứt sự phát triển của một việc, là kiến nghị xin chính quyền ân xá cho Injun Joe. Bản kiến nghị đã được rộng rãi nhiều người ký tên; nhiều cuộc mít tinh hùng hồn và đẫm lệ đã được tổ chức, và một ủy ban gồm những phụ nữ ngớ ngẩn đã được cử để mang một vẻ đau thương sâu sắc và những lời than vãn. Người ta tin rằng Injun Joe đã giết năm người công dân của làng, nhưng thế có nghĩa lý gì? Nếu hắn có là hiện thân quỷ Sa tăng chăng nữa, thì vẫn sẽ có đầy những con người nhu nhược sẵn sàng nguệch ngoạc tên mình vào một kiến nghị xin ân xá, và cho rơi lên đấy một vài giọt nước mắt từ cái vòi phun nước cổ lỗ rò và luôn luôn bị hỏng của họ.

Sáng hôm sau ngày chôn, Tom gọi Huck ra một chỗ riêng để nói chuyện quan trọng. Vào lúc này Huck đã nghe hết những chuyện về cuộc phiêu lưu của Tom qua ông già người Wales và bà quả phụ Douglas, nhưng Tom bảo rằng chú nghĩ là có một chuyện mà họ không nói được với Huck; và đó là chuyện mà chú muốn nói đến bây giờ. Vẻ mặt của Huck trở nên buồn ủ rũ. Chú nói:

- Tao biết là chuyện gì rồi: Mày vào phòng Số Hai, và chẳng thấy gì ngoài rượu Whisky cả. Chẳng ai nói với tao là mày; nhưng tao biết chắc là mày khi tao nghe nói đến cái vụ rượu Whisky ấy; tao còn biết là mày không lấy được số vàng, vì không thì bằng cách này hay cách khác, thế nào mày cũng đến nói cho tao biết, mặc dù đối với mọi người khác thì mày giữ kín. Tom này, có cái gì đó báo cho tao biết là mày chưa hề tóm được mớ của cải đó.

[←283]

- Thế nào? Huck, tao có bao giờ nói gì về cái tên chủ quán trọ ấy đâu? Mày biết là quán trọ của hắn ta chẳng việc gì cả cái hôm thứ Bảy mà tao đi theo cuộc píc-níc. Mày không nhớ là đêm hôm đó, mày canh ở đấy mà?

- Ồ, đúng! Sao nào? Dường như đã qua một năm rồi ấy! Đêm hôm đó đúng là đêm tao theo vết chân của lão Injun Joe đến nhà bà quả phụ.

- Mày theo hắn à?

- Đúng, nhưng mày phải giữ kín nhé. Tao cho là Injun Joe còn để lại bạn bè sau lưng nó, và tao không muốn chúng ập tới chơi cho tao những vố đê tiện. Nếu không có chuyện tại tao thì giờ hắn ta đã yên thân ở Texas rồi.

Thế rồi Huck kể toàn bộ cuộc phiêu lưu của chú một cách tâm tình cho Tom nghe. Trước đây Tom chỉ mới nghe được phần ông già người Wales kể về câu chuyện đó. Huck nói ngay lúc đó, khi trở lại với vấn đề chính:

- Đúng, kẻ nào xoáy rượu Whisky ở Số Hai, thì cũng xoáy luôn cả số vàng, tao nghĩ thế. Đằng nào thì hắn cũng là một thằng phỗng tay trên hèn mạt đối với chúng mình, Tom ạ.

- Huck, số vàng đó không bao giờ có ở phòng Số Hai cả!

Huck lục soát tỉ mỉ nét mặt của bạn mình:

- Thế nào, Tom? Mày lại bắt được dấu vết của số vàng à?

- Huck, nó ở trong hang ấy. - Mắt của Huck ánh lên.

- Nhắc lại xem, Tom!

- Vàng ở trong hang ấy!

- Tom! Thật thà nhé, đùa hay là thật?

[←284]

- Thật, Huck ạ, thật đúng như là tao đang sống đây này. Mày có vào hang với tao giúp mang nó ra không?

- Tao thề là có! Có, chừng nào mày còn có thể soi rõ được đường và đừng lạc.

- Huck, việc này chúng mình có thể làm mà chẳng gặp tí ti rắc rối gì trên đời.

- Ngon xơi nhỉ! Sao mày lại nghĩ là vàng?

- Huck, đợi vào tới trong ấy. Nếu không tìm được, thì tao đồng ý trao cho mày cái trống của tao và mọi cái tao đã kiếm được ở trên đời này. Tao sẽ cho. Nói có trời!

Được, tốt, nghe cứ như tiếng đạn vèo. Thế mày nói bao giờ đi?

- Ngay bây giờ, nếu mày đồng ý. Mày đã khỏe chưa?

- Vào hang có xa không? Ba bốn ngày nay tao cảm thấy như ngồi phải gai, bây giờ thì tao chưa đi được trên một dặm, Tom ạ - ít ra thì tao cũng không nghĩ là tao có thể đi được.

- Từ đây vào đến trong ấy độ khoảng năm dặm, một con đường mà chẳng ai ngoài tao nắm được, Huck ạ, nhưng có một con đường tắt mà cũng không ai ngoài tao biết Huck ạ, tao sẽ kiếm chiếc xuồng đưa mày đến ngay tại đó. Tao sẽ thả cho xuồng bập bềnh ở đấy, rồi sau này sẽ một mình đẩy thuyền ra lại. Mày chẳng cần động chân động tay làm gì.

- Thế thì ta đi ngay đi, Tom.

[←285]

- Được, ta cần một ít bánh mỳ, một ít thịt, mấy cái diều của chúng ta, một, hai cái túi nhỏ, ba, bốn sợi dây diều, và một ít những cái vật mới lạ mà người ta gọi là các cây que của diêm vương. Tao nói cho mày biết nhé, bao nhiêu lần trước vào đấy, tao chỉ ao ước có một vài que như vậy.

Qua trưa một chút, hai chú bé mượn một chiếc xuồng của một người dân làng vắng nhà, rồi lên đường đi ngay lập tức. Khi các chú đã ở nhiều dặm xa phía bên dưới cái “Hang Rỗng”, thì Tom nói:

- Bây giờ mày nhìn xem nhé! Cái dốc đứng này suốt dọc từ cái hang rỗng xuống; đâu cũng giống nhau - không nhà cửa; không bãi cây bụi rậm, nhưng mày có nhìn thấy cái chỗ trăng trắng ở đằng xa, nơi đã lở đất không? Đấy là một điểm đánh dấu của tao. Bây giờ ta lên bờ đi.

Chúng đỗ xuồng lại, bước lên bờ.

- Giờ đây, Huck này, từ chỗ ta đứng đây, mày có thể sờ được cái lỗ qua đó tao leo ra được khỏi hang nhờ một chiếc cần câu. Xem thử mày có tìm ra được cái lỗ đó không.

Huck tìm khắp chung quanh, nhưng chẳng thấy gì cả. Tom hãnh diện đi thẳng vào đám lùm sơn rậm rịt rồi nói:

[←286]

- Đây này! Nhìn xem, Huck; đây là lỗ kín nhất ở cả vùng này. Mày phải giữ kín đừng nói cho ai biết nhé. Từ lâu, tao đã muốn trở thành một tên cướp, tao biết rằng tao đã có một nơi như thế này nhưng việc chạy ngang qua nó là điều phiền phức. Chúng ta sẽ chui vào đó ngay bây giờ, và chúng ta sẽ giữ im lặng, chỉ có chúng ta và sẽ để thằng Joe Harper cùng thằng Ben Rogers ở lại vì đó phải là một Băng nhóm, nếu không thì sẽ không có một tý phong cách nào cả. Băng Tom Sawyer, nghe có vẻ hấp dẫn—phải không, Huck?

- Chà, đúng là như vậy, Tom. Và ai là người chúng ta sẽ cướp?

- Hầu hết mọi người. Đánh bẫy tất cả, đó là cách.

- Và giết tất à?

- Không, không phải. Nuôi con tin trong hang cho đến khi chúng ta kiếm được tiền chuộc.

- Một khoản tiền chuộc?

- Tiền. . . Đòi tiền chuộc tất cả những gì họ có thể, tùy vào bạn bè của họ; và sau khi mày đã giữ con tin một năm, nếu không tăng thì mày giết chúng. Đó là cách nói chung. Chỉ có không giết phụ nữ. Bắt phụ nữ im lặng, nhưng mà không giết. Họ luôn luôn xinh đẹp và giàu có, và vô cùng sợ hãi. Mày lấy đồng hồ và đồ vật của họ, nhưng mày phải luôn ngả mũ và nói chuyện lịch sự. Không phải ai cũng lịch sự như những tên cướp mà mày sẽ thấy điều đó trong bất kỳ cuốn sách nào. Chà, những người phụ nữ sẽ yêu mày, và sau khi họ ở trong hang một hoặc hai tuần, họ ngừng khóc và sau đó mày không thể khiến họ rời đi. Nếu mày có đẩy họ ra, họ sẽ quay lại và quay lại. Nó như vậy trong tất cả các cuốn sách.

[←287]

- Chà, nó thật sự thô lỗ, Tom. Tao tin rằng làm một tên cướp biển tốt hơn.

- Ừ, một số mặt tốt hơn, bởi vì nó ở gần nhà và rạp xiếc và đại loại thế.

Lúc này thì mọi cái đều đã sẵn sàng và hai đứa bé chui qua lỗ, Tom đi trước. Chúng khó nhọc lần mò đến tận cuối đường hầm xa, rồi bện nối các sợi dây diều lại với nhau cho chắc và tiến lên. Thêm một vài bước nữa là chúng đi đến ở chỗ suối nước. Tom cảm thấy một cái rùng mình chạy khắp người chú. Chú chỉ cho Huck mẩu bấc nến ngất nghểu trên cục đất sét áp vào tường đá và mô tả lại Becky và chú đã nhìn ngọn nến đó đấu tranh cho đến khi tàn như thế nào.

Hai chú bé bây giờ bắt đầu hạ thấp giọng xuống cho đến mức chỉ còn thì thào, vì sự im lặng và bóng tối ở địa điểm đè nặng lên tâm trí các chú. Các chú tiếp tục đi, và chui vào cái hành lang của Tom cho đến khi chúng đến tận “cái hố sâu phải nhảy qua”. Ánh nến cho thấy sự thật đó không phải một vách đá dựng đứng mà chỉ là một gò đất sét cao chừng sáu, bảy thước. Tom nói nhỏ:

- Bây giờ tao sẽ chỉ cho mày một cái, Huck ạ.

Chú giơ cao cây nến lên rồi nói:

- Nhìn quanh cái góc, càng xa càng tốt. Cậu thấy gì chưa? Trên tảng đá lớn ở đằng xa kia, kẻ bằng khói nến.

- Một cây thánh giá, phải không Tom?

- Bây giờ, Số Hai của cậu là ở đầu nào? “Dưới cây thánh giá”, phải không? Ngay ở đó, phía bên kia, là nơi tớ thấy tên Injun Joe gạt bấc cây nến của hắn đấy, Huck ạ!

Huck nhìn cái dấu thánh một lúc, rối nói giọng run run:

[←288]

- Ta ra khỏi đây đi, Tom!

- Thế nào? Và bỏ cái kho vàng à?

- Vàng, bỏ thôi. Hồn ma Injun Joe chắc chắn là quanh quẩn ở đây.

- Không, không, không đâu Huck ạ. Nó có đi lại là ở chỗ hắn chết kia - ở ngoài miệng hang kia kìa - cách đây năm dặm.

- Không. Tom ạ, không phải đâu. Nó quanh quẩn ở số vàng. Tao biết cái tật của các hồn ma, mày cũng biết đó thôi!

Tom bắt đầu sợ là Huck đúng. Những mối lo ngại dồn về trong đầu óc chú. Nhưng ngay khi đó chú bỗng nảy ra một ý:

- Huck, xem đây này, chúng mình hóa ngốc cả rồi! Hồn ma của Injun Joe đâu dám đến nơi có thánh giá!

Tom đánh trúng điểm. Hiệu quả có ngay.

- Tao quên không nghĩ đến chuyện đó. Nhưng là thế thật. Thật may cho chúng mình có được cây thánh giá. Tao đề nghị chúng mình leo xuống đây tìm cái hòm vàng.

Tom xuống trước, bước những bước gay go trên gò đất sét trong khi tụt xuống. Huck theo sau. Bốn con đường lớn rẽ đi từ cái động nhỏ trong đó dựng lên tảng đá kia. Hai chú bé khảo sát ba trong bốn con đường ấy mà chẳng có kết quả gì. Chúng thấy một cái hốc nhỏ trên con đường gần chân tảng đá nhất, cùng ổ chăn vứt bừa bãi ở đây; ngoài ra còn có một dây đeo quần cũ, vài miếng bì thịt xông khói, và xương gặm rất kỹ của hai, ba con chim. Nhưng chẳng có hòm tiền nào cả. Hai đứa bé tìm đi tìm lại ở chỗ ấy, nhưng vô hiệu. Tom nói:

- Hắn nói dưới cây thánh giá. Đúng, con đường này đến gần dưới cây thánh giá nhất. Không thể ở ngay dưới tảng đá được, vì tảng đá nằm chắc liền với đất.

[←289]

Chúng tìm khắp nơi một lần nữa, rồi ngồi xuống, thất vọng. Huck không gợi được ý gì cả. Một lúc sau Tom nói:

- À, nhìn đây, Huck! Có dấu chân và mỡ nến trên đất sát ở một phía của tảng đá, còn ở các phía kia thì không có. Thế là nghĩa thế nào? Tao cuộc với mày là hòm vàng ở dưới tảng đá. Tao đào đất sét đây.

Huck phấn chấn nói:

- Ừ, đấy chẳng phải là ý xoàng đâu, Tom ạ!

Lập tức con dao Barlow “chính cống” của Tom được rút ra, và Tom chưa đào được một tấc đất thì đã động phải gỗ.

- Ê, Huck! Có nghe thấy không?

Giờ thì Huck bắt tay vào vừa đào, vừa nạo. Một số tấm gỗ được lật hết đất và nhấc lên. Chúng che kín một đường nẻ tự nhiên chạy dưới tảng đá. Tom luồn người vào trong đường nẻ đó và đưa nến của chú càng xa xuống dưới tảng đá càng tốt, nhưng chú bảo là không thể nhìn thấy đến tận cuối đường nẻ. Chú đề nghị đi thám hiểm. Chú tụt xuống cho lọt hẳn người xuống bên dưới; con đường chật hẹp xuống dần. Chú theo cách uốn khúc ngoằn ngoèo của nó, trước tiên thì quay về phải, sau lại quay sang trái, Huck bám sát gót chú. Một lúc nữa thì vượt qua một đường vòng ngắn rồi thét lên:

- Trời ơi! Huck, nhìn đây này!

Đó là hòm vàng, đúng thế, nằm giữa một cái động con kín đáo, cùng với một thùng thuốc súng rỗng, hai cây súng để trong bao da, hai ba đôi giày da cũ, một thắt lưng da và vài thứ bỏ đi khác ngấm đầy nước ướt sũng. Huck thọc tay vào giữa đống tiền xỉn màu, nói:

- Cuối cùng cũng tìm được! Trời, ta giàu rồi, phải không Tom?

[←290]

- Huck, trước sau tao vẫn nghĩ là ta sẽ được. Sướng quá, khó mà tin, nhưng đúng là ta đã lấy được! Này - đừng có vớ vẩn để quanh đây. Hãy kéo nó ra ngoài. Đưa tao xem, tao có nhấc được không nào!

Nó nặng khoảng hai mươi, hai mươi lăm cân. Tom nhấc lên được, một cách khó khăn, nhưng không mang được một cách thoải mái. Chú nói:

- Tao cũng đã nghĩ như thế. Hôm chúng nó mang đến ở ngôi nhà có ma, tao đã thấy có vẻ nặng. Tao để ý lắm chứ. Tao cho là mình làm đúng khi cố kiếm túi nhỏ đem theo.

Tiền được bỏ liền vào túi và hai chú bé nâng lên trên tảng đá có cây thánh giá. Huck nói:

- Bây giờ lấy súng và đồ đạc.

- Không, Huck ạ - hãy để đấy. Đấy đúng là những thứ cần nếu sau này ta muốn làm tướng cướp như Robin Hood. Ta cứ để mãi đấy. Thôi đi đi. Ta ở đây đã lâu rồi. Tao nghĩ đã muộn rồi đấy. Tao cũng đói nữa. Ra đến xuồng thì ta sẽ ăn.

Giờ thì chúng đã ló ra khỏi lùm sơn, thận trọng nhìn chung quanh, thấy bờ sông không có người, và một chốc thì hai bạn đã ăn uống ở trên xuồng. Khi mặt trời sắp lặn thì chúng đẩy xuồng ra và lên đường về nhà. Tom cho xuồng đi sát bờ, trong bóng hoàng hôn kéo dài, nói chuyện vui vẻ với bạn, rồi một lúc sau khi trời tối hẳn thì đỗ lại. Tom nói:

- Huck này, bây giờ ta sẽ giấu số tiền trên trần chái củi của nhà bà quả phụ. Sáng mai tao đến và rồi ta sẽ chia nhau. Sau đó mình sẽ kiếm một chỗ trong rừng để cất cho an toàn. Giờ thì mày ngồi yên đây canh cái món này, để tao chạy đi móc cái xe của Beny Taylor, tao chỉ đi một phút thôi.

[←291]

Chú biến đi và ngay tức khắc trở về với cái xe, bỏ hai túi nhỏ lên, quăng vài miếng vải rách cũ phủ lên trên túi, rồi lên đường, kéo chiếc xe theo sau mình. Khi đến nhà ông già người Wales thì chúng dừng lại nghỉ. Đúng vào lúc chúng sắp đi trở lại, thì ông già người Wales bước ra nói:

- Chào! Ai đấy?

- Huck và Tom Sawyer.

- Tốt quá! Vào đây với ta, các cháu, các cháu bắt mọi người phải đợi đấy. Này - nhanh lên, chạy lên trước - bác đẩy xe giúp các cháu. Thế nào? Chẳng phải nhẹ như người ta tưởng. Gạch à? Hay là sắt cũ?

Tom đáp:

- Sắt cũ.

- Ta đoán thế. Trẻ con thành phố này thích chịu khó và thích lãng phí thì giờ đi săn những sắt cũ đáng giá năm sáu xu đề bán cho lò đúc hơn là lao động có quy củ và được gấp đôi tiền. Nhưng đó là cái tính con người - Nhanh lên, nhanh lên!

Hai chú bé muốn biết vì sao phải vội vàng thế.

- Không việc gì cả; đến nhà bà quả phụ Douglas các cháu sẽ thấy.

Huck nói, hơi lo lắng - vì chú đã từng bị vu cáo xưa nay:

- Ông John, chúng cháu có làm gì đâu!

Ông già người Wales cười:

- Ta không biết, Huck ạ. Ta chẳng biết chuyện gì. Ngoài cháu với bà quả phụ có phải là tử tế với nhau không nào?

- Có. Vâng, bà đối xử với cháu dù thế nào cũng rất tử tế.

- Tốt. Vậy thì việc gì mà cháu sợ?

[←292]

Câu hỏi này chưa được trả lời đầy đủ cho cái đầu óc chậm chạp của Huck, thì chú đã thấy mình bị đẩy cùng với Tom, vào trong phòng khách của bà Douglas. Ông John để chiếc xe cạnh cửa vườn đi theo sau.

Phòng thắp đèn sáng thật trọng thể, và mọi người có ít nhiều địa vị ở trong làng đều có mặt. Có ông bà Thatcher, ông bà Harper, ông bà Rogers, dì Polly, Sid, Mary, ông mục sư, ông chủ bút tờ báo thị trấn, và rất nhiều người khác nữa tất cả đều ăn mặc sang nhất. Bà quả phụ tiếp hai chú bé một cách niềm nở. Chẳng ai khác lại có thể tiếp tử tế hai con người mặt mày như vậy, áo quần chúng đầy đất sét và mỡ nến. Dì Polly xấu hố đỏ mặt. Dì cau mày, lắc đầu nói với Tom. Thế nhưng không ai đau khổ bằng nửa cái đau khổ của hai chú bé. Ông John nói:

- Tom vẫn chưa về nhà, thế là tôi đành trở về; nhưng đến ngay cửa nhà tôi, thì tình cờ tôi gặp cháu và Huck, thế là tôi vội mang hai cháu lại đây ngay.

- Cụ làm thế là rất đúng - Bà quả phụ nói - Đi theo ta, các cháu.

Bà đưa hai chú đến phòng ngủ rồi nói:

- Bây giờ hai cháu rửa ráy rồi mặc quần áo vào. Đây có hai bộ áo quần – sơ mi, tất, mọi cái đầy đủ cả. Nó là của Huck. Không, đừng cảm ơn, cháu, Huck - Ông John mua một bộ và ta một bộ. Nhưng cả hai cháu mặc đều vừa. Thay đi. Cả phòng sẽ đợi. Khi nào gọn gàng rồi thì các cháu xuống nhé.

Nói xong bà đi ra.

[←293]

Chương 35

Huck nói:

- Tom, tìm được một sợi dây, thì mình chuồn được. Từ đất lên cửa sổ không cao.

- Gớm! Mày định chuồn làm gì?

- Ừ, tao không quen với cái thứ đông người như thế. Tao không chịu được. Tao không xuống đâu, Tom ạ.

- Ôi chà, chả việc gì đâu. Chả phiền tí tẹo nào. Tao sẽ giúp mày.

Sid xuất hiện. Nó cười:

- Tom, dì đợi anh suốt cả buổi chiều. Chị Mary soạn sẵn quần áo ngày Chủ nhật cho anh, mọi người đều bứt rứt về anh. Này, có phải trên áo quần anh là đất sét và mỡ đó không?

- Thưa ông Sid, ông hãy lo lấy việc của ông. Tất cả những chuyện xì hơi ấy để làm gì đấy, hả?

- Hôm nay là một trong những buổi tiếp mà bà quả phụ thường tổ chức. Lần này là để cám ơn cha con ông lão người Wales về chuyện giúp bà thoát khỏi bước khó khăn tối hôm nọ. Và này, em sẽ nói cho anh nghe một điều, nếu anh muốn biết.

- Ừ gì, thế nào?

- Đấy nhé! Ông già John định tối hôm nay sẽ bật ra cho mọi người biết một điều gì đó. Em nghe lõm bõm ông nói với dì hôm nay về chuyện ấy, như một điều bí mật; nhưng em cho là bây giờ chẳng bí mật gì lắm nữa rồi. Mọi người đều biết, bà quả phụ cũng biết, mặc dù bà cố làm ra vẻ không biết. Ông già John nhất thiết muốn Huck phải có mặt, không có Huck thì làm sao mà ông lão bộc lộ điều bí mật được các anh biết không?

[←294]

- Điều bí mật về cái gì, Sid?

- Về việc Huck theo vết chân quân cướp định đến nhà bà quả phụ. Em chắc là ông già John muốn làm cho điều bí mật của ông thành thật quan trọng nhưng em tin là nó sẽ rơi tõm chẳng chút tăm hơi.

Sid cười khúc khích một cách hài lòng khoái trá.

- Sid, có phải mày nói không?

- Ồ, chẳng cần biết ai nói. Một người nào đó nói, thế là đủ.

- Sid này, trong cả thị trấn này, chỉ có một người đủ hèn hạ để làm việc đó, và người đó là mày, mày mà ở vào trường hợp của Huck, thì mày đã lặng lẽ trốn xuống đồi và chẳng báo cho một ai về các tên cướp. Mày chẳng làm được gì cả mà chỉ làm những việc hèn hạ, và mày không thể chịu được thấy ai được khen vì đã làm việc tốt. Đấy, đừng có cám ơn, như bà quả phụ nói.

Và Tom bạt tai Sid, rồi tống cổ Sid ra khỏi cửa bằng nhiều cú đá. “Bây giờ đi mà mách dì đi, nếu mày dám rồi mai sẽ biết tay!”.

Vài phút sau khách của bà quả phụ đã ngồi hết vào bàn ăn, còn chừng mươi đứa trẻ thì được đỡ lên ngồi vào những chiếc bàn con cũng đặt trong phòng ấy, theo lệ của địa phương và của thời đó. Đến lúc thích hợp, thì ông già John phát biểu lời diễn từ của mình, trong đó ông cám ơn bà quả phụ đã dành cho cha con ông cái vinh dự ngày hôm nay, nhưng ông nói thêm rằng có một con người khác mà sự khiêm tốn...

[←295]

Vân, vân và vân vân. Ông ném ra điều bí mật của ông về phần đóng góp của Huck trong câu chuyện với một điều kịch tính hay ho nhất ông làm chủ được, nhưng sự ngạc nhiên có được phần lớn là giả vờ, không ồn ào, dào dạt như có thể có trong những trường hợp may mắn hơn. Tuy thế, bà quả phụ cũng tỏ một vẻ ngạc nhiên khá đẹp, rồi dồn dập chồng chất những lời khen ngợi và những lời biết ơn lên người Huck cho đến nỗi chú hầu như quên sự khó chịu do áo quần mới gây ra và rất lấy làm lúng túng vì bỗng nhiên trở thành một mục tiêu cho con mắt mọi người nhìn và cho mọi người khen ngợi. Bà quả phụ tuyên bố là bà muốn cho Huck ở với bà và cho Huck học hành; rồi khi nào bà dành dụm được tiền thì tìm cho chú một việc làm khiêm tốn. Dịp may đã đến với Tom. Chú nói:

- Huck, không cần. Huck giàu rồi.

Nếu khách không khó nhọc cố giữ phép lịch sự, thì không thể giữ được một trận cười tán thưởng cấn thiết và đúng chỗ trước một câu nói đùa vui như vậy. Nhưng im lặng lại hơi ngượng nghịu. Tom phá tan sự im lặng đó:

- Huck có tiền. Có thể mọi người không tin, nhưng nó có cả đống ấy. Ôi, xin đừng cười, cháu nghĩ là cháu có thể cho quý vị xem. Xin đợi một chút.

Tom chạy ra cửa, khách khứa nhìn nhau, thú vị mà ngơ ngác, rồi nhìn Huck như thăm dò, nhưng Huck đã dính líu lưỡi. Dì Polly nói:

- Sid, Tom mắc bệnh gì thế? Thằng bé này, ừ! Không bao giờ mà nó chẳng dựng lên một chuyện gì. Thật không bao giờ...

Tom vào, vất vả với mấy cái túi nặng của chú khi dì Polly chưa nói hết câu. Tom đổ đống tiền vàng lên bàn rồi nói:

[←296]

- Đấy... Cháu nói với mọi người như thế nào? Một nửa là của Huck, còn nửa kia là của cháu!

Nhìn thấy tiền mọi người đều nín thở. Tất cả mọi con mắt đều nhìn chòng chọc. Trong một lúc chẳng ai nói gì cả. Sau đó thì mọi người đều đồng thanh yêu cầu giải thích. Tom nói chú có thể đáp ứng, và chú bắt đầu. Chuyện kể dài, nhưng tràn đầy hứng thú. Khó có một ai cắt ngang được sự quyến rũ của dòng chuyện kể. Khi chú nói xong, ông già John nói:

- Tôi đã dự định dành một sự ngạc nhiên nhỏ cho buổi họp này, nhưng bây giờ thấy nó không đáng giá là bao nữa. Câu chuyện của các cháu đây khiến nó hóa thành nhỏ bé quá chừng. Tôi xin phép nói như vậy.

Người ta đếm số tiền. Tổng số lên tới trên mười hai ngàn đô la một tí. Bất cứ ai có mặt cũng chưa bao giờ nhìn thấy một lần ngần ấy tiền mặt, mặc dù ở đây có nhiều người tài sản đáng giá nhiều hơn thế.

[←297]

Chương 36

Bạn đọc có thể yên trí và hài lòng rằng cái may mắn bất ngờ của Tom và Huck đã khuấy động dữ dội cái làng nhỏ St. Peterburg nghèo khổ. Một số tiền đồ sộ như thế tất cả là tiền mặt chính cống, là một điều gần như khó mà tin được. Người ta bàn tán về chuyện đó, thèm thuồng, đề cao chuyện đó, cho đến mức nhiều dân làng bị kích thích không lành mạnh căng thẳng đâm ra lao đao cả người. Mỗi một nhà “có ma” ở St. Peterburg và trong cái làng lân cận đều được phá ra từng tấm gỗ một, còn nền thì được đào bới lục lọi để tìm vàng cất giấu - và không phải do trẻ con tiến hành, mà do người lớn khá đạo mạo thực hiện, những người không lãng mạn cũng có. Bất cứ Tom và Huck ló mặt ra ở đâu là hai chú liền bị tán tỉnh, ca ngợi, ngắm nhìn. Hai chú không hề nhớ trước đây các nhận xét của các chú có sức nặng không, nhưng bây giờ thì lời nói của các chú được xem như của báu và được nhắc đi nhắc lại; mọi việc các chú làm đều dường như có gì đó đang được xem là xuất sắc, tất nhiên là các chú đã mất quyền làm và nói những điều thông thường rồi, hơn thế nữa, lai lịch của các chú được lục soát kỹ và được phát hiện là mang từ bé những dấu hiệu độc đáo rõ ràng. Tờ báo của làng đăng sơ thảo tiểu sử của các chú.

[←298]

Bà quả phụ Douglas đặt số tiền theo tỉ suất sáu phần trăm, và Thẩm phán Thatcher theo yêu cầu của dì Polly cũng làm như thế đối với số tiền của Tom. Bấy giờ mỗi chú bé có một số lợi tức. Và số lợi tức đó - một đô la cho mỗi ngày trong tuần và nửa đô la cho mỗi ngày Chủ nhật. Đúng là số tiền mà vị mục sư được hưởng - không, là số tiền mà người ta hứa với ông - thường thường ông không thu được hết. Một đô la một phần tư mỗi tuần là có thể cho một chú bé ăn, trả tiền nhà, đi học trong cái thời xưa sống giản dị ấy - kể cả cho chú mặc và tắm rửa, tất cả trong đó.

Thẩm phán Thatcher đánh giá cao Tom. Ông bảo không một chú bé tầm thường nào lại có thể đưa được con gái của ông ra khỏi hang. Khi Becky kể lại với bố với vẻ hết sức tâm tình, là Tom đã chịu trận roi ở trường hộ mình như thế nào, thì vị thẩm phán cảm động trông thấy; và khi cô bào chữa cho lời nói dối mà Tom đã nói ra để chuyển trận roi từ lưng cô qua lưng chú, thì vị Thẩm phán nói với một vẻ rạng rỡ rằng đó là một lời nói dối cao thượng, rộng lượng, hào hiệp, một lời nối dối đáng để người ta ngẩng cao đầu đi vào lịch sử, sánh được với lời nói thật được ca tụng của Washington về cây rìu con! Becky cho là bố mình chưa bao giờ có vẻ cao lớn và oai hùng như khi ông giậm chân bước đi trên nền nhà mà nói những lời đó. Cô bé liền đi ngay kể lại cho Tom nghe.

GEORE WASHINTON VÀ CÂY RÌU

Hồi George Washington còn nhỏ, cha ông cho ông một cây rìu. Cây rìu sáng lấp lánh, George Washington rất thích. Vì vậy, ông thường mang nó đi chơi và dùng nó để chặt cây cối.

Một lần, George Washington chạy vào vườn hoa và nhìn thấy một gốc cây. Cây như muốn nói với ông rằng, hãy đốn đổ tôi đi. Do thường nhìn thấy cha và các công nhân đốn cây trong rừng nên ông nghĩ, nếu cái cây này đổ rầm một cái thì chắc chắn sẽ là rất thú vị. Thế là, George Washington vung cây rìu của mình lên và ra sức chặt. Vì gốc cây chẳng lấy gì làm to nên chẳng mất mấy thời gian, ông đã hạ đổ nó.

Một lúc sau thì cha của George Washington về.

- Ai đã chặt cây anh yêu quý của tôi? - ông nói to - Đó là một loại cây mà khắp vùng này chỉ còn lại có một gốc. Tôi đã phải mất bao nhiêu tiền mới mua được nó về!

Vừa nói, ông vừa đi vào trong nhà, với vẻ vô cùng tức giận.

- Chỉ cần tôi biết ai đã chặt gốc cây ấy, tôi sẽ... sẽ... - ông gầm lên.

- Cha ! - George Washington hét lên - Để con nói cho cha biết đó là chuyện gì. Con đã dùng chiếc rìu cha cho con để chặt cây anh đào ấy!

Cơn giận dữ của cha George Washington lập tức tan biến.

- George - ông vừa nói vừa ôm con vào lòng - Con đã nói sự thật cho cha biết. Cha rất vui. Cha thà chịu mất cây anh đào đó chứ không muốn con nói dối cha, dù đó chỉ một lần!

[←299]

Thẩm phán Thatcher mong thấy một ngày kia Tom sẽ trở thành một luật gia lớn hay một chiến sĩ vĩ đại. Ông bảo ông muốn Tom được nhận vào học viện quân sự quốc gia, rồi sau đó được đào tạo ở trường luật tốt nhất của đất nước, để chú có thể được chuẩn bị làm nghề này hay nghề kia hoặc cả hai nghề.

Tài sản của Huck Finn và sự việc chú bây giờ được bà quả phụ Douglas bảo trợ, đưa chú vào với xã hội, không, lôi chú vào, ném chú vào giữa xã hội và nỗi đau khổ của chú hầu như quá sức chịu đựng của chú. Người ở của bà quả phụ giữ cho chú luôn luôn sạch, gọn, đầu tóc áo quần chải mượt, đêm thì mời chú ngủ trên những chiếc khăn trải giường, không có lấy một dấu bẩn để cho chú áp vào lồng ngực như một người bạn. Chú phải ăn bằng dao nĩa, phải dùng khăn ăn, cốc, đĩa, chú phải đọc sách, phải đi nhà thờ, phải tập nói những lời thích hợp, cuối cùng lời nói trong mồm chú trở thành vô vị, bất cứ chú quay về đâu thì chấn song và xiềng xích của văn minh cũng khóa chặt chú lại và buộc chặt chú cả tay lẫn chân.

[←300]

Chú dũng cảm chịu khổ ba tuần lễ, rồi một hôm biến mất. Trong hai ngày đêm bà quả phụ chạy tìm kiếm chú khắp nơi một cách khốn khổ. Dân chúng lo lắng sâu sắc, người ta tìm trên lùng dưới, mò sông tìm xác chú. Sáng sớm hôm thứ ba, Tom Sawyer thông minh đến thọc thọc trong mấy cái thùng rỗng cũ sau lưng lò mổ bỏ hoang, và từ một trong những cái thùng ấy chú tìm thấy cu cậu Huck nằm ngủ ở đây, chú vừa mới ăn sáng bằng một số thức ăn thừa đánh cắp được, và bây giờ đang nằm thoải mái phì phèo với chiếc ống điếu. Đầu tóc bù xù, không chải, chú mặc những đồ rách nát cũ kỹ như xưa, những thứ đã làm cho chú trở thành đẹp vào những ngày chú còn được tự do và hạnh phúc. Tom đánh thức chú dậy, kể cho chú biết những lo lắng chú đã gây cho mọi người và đề nghị chú trở về nhà. Khuôn mặt của Huck mất cái nội dạng bình thản của nó và bỗng nhiên đượm buồn. Chú nói:

[←301]

- Đừng nói chuyện ấy nữa, Tom ạ. Tao đã cố, nhưng không thành, Tom ạ. Không phải tại tao, tao không quen. Bà quả phụ tốt với tao, thật ân cần, nhưng tao không chịu được cách sống của họ. Mỗi buối sáng bà bắt tao dậy đúng vào một giờ ấy, bà bắt tao phải rửa ráy, họ chải tóc cho tao đến ù cả tai, bà không cho tao ngủ trong chái để củi, tao buộc phải mặc những áo quần chó chết của họ làm tao chết ngạt, Tom ạ; dù sao chăng nữa những áo quần đó dường như cũng chẳng để lọt tí không khí nào vào, chúng càng tệ đến nỗi tao không thể ngồi, nằm hay lăn xuống ở đâu cả, tao không được trườn lên ngưỡng cửa của một nhà hầm - mà hình như là đã hàng năm nay, tao phải đi nhà thờ và mướt cả mồ hôi - tao căm thù những bài giảng đạo hoa hòe của họ! Ở đó tao không được bắt một con ruồi, tao không được nhai thuốc. Chủ nhật tao phải mang giày cả ngày, bà quả phụ ăn theo tiếng chuông, ngủ theo tiếng chuông, sáng dậy theo tiếng chuông, mọi thứ đều kinh khủng khiến người ta không thể nào chịu nổi.

- Đúng, mọi người đều làm như thế đấy, Huck ạ!

[←302]

- Tom này, họ chẳng phân biệt gì cả. Tao không phải là mọi người, nên tao không chịu được. Bị buộc chặt như thế thì thật là khủng khiếp. Và thức ăn có dễ dàng quá – kiểu ấy vào bao tử chẳng còn thú vị gì. Tao phải xin phép đi câu, xin phép đi bơi - khốn khổ, làm gì tao cũng phải xin phép. Rồi tao phải nói năng lịch sự đến nỗi không còn gì là thoải mái cả. Mỗi ngày tao phải lến gác mái, dỡ ngói ra một lúc, để cho cái mồm của tao thấy lại mùi vị, không thì tao chết Tom ạ. Bà quả phụ không muốn để cho tao hút thuốc, không muốn để cho tao la hét, không muốn để cho tao ngáp, vươn vai hay gãi trước mặt đông người - “Rồi với một cơn bực bội và đau đớn đặc biệt” - Và bố ai mà biết vì sao, bà cầu kinh suốt ngày! Tao chưa bao giờ thấy một người đàn bà như vậy! Tao buộc phải nhét kinh vào, Tom ạ - Đúng là tao phải nhét. Ngoài ra, trường học lại sắp mở cửa, tao phải đi học, và tao sẽ không chịu nổi đâu, Tom ạ. Tom này, xem đây nhé, giầu không phải là cái đáng tán dương ca tụng đâu. Đúng là chỉ rầy rà, toát mồ hôi, và muốn chết suốt ngày. Bây giờ những thứ áo quần này là hợp với tao, cái thùng này là hợp với tao, và sẽ không bao giờ vứt chúng đi nữa đâu. Tom, tao chẳng bao giờ lại mắc vào tất cả những cái phiền toái ấy, nếu không có số tiền kia; giờ mày cứ nhận cả phần của tao nhập với phần mày, rồi đôi khi cho tao mươi xu, đừng cho nhiều quá, vì tao chẳng xem ra gì một vật mà chẳng công khó gì cũng tìm ra và nhờ mày xin lỗi bà quả phụ hộ tao.

- Ô Huck, mày biết đấy, tao không thể làm được việc đó đâu, làm thế là không hay, vả lại nếu mày ráng chịu lâu hơn một chút nữa thôi, thì mày sẽ tiến tới thích nó đấy.

[←303]

- Thích à? Như kiểu tao sẽ thích cái lò lửa nóng nếu tao ngồi khá lâu trên đó chứ gì? Không, Tom ạ, tao chẳng muốn giàu, và tao sẽ không sống trong các ngôi nhà phiền phức đáng nguyền rủa của họ đâu. Tao thích rừng cây, con sông, mấy chiếc thùng rỗng, và tao sẽ bám lấy chúng, thật đấy. Mẹ kiếp! Đúng lúc ta vừa tìm ra súng, tìm ra một cái hang, và tất cả những gì cần để làm tướng cướp, thì cái cảnh vớ vẩn khốn khiếp này xảy đến và bịt nút tất cả của ta!

Tom thấy đã có dịp:

- Này, Huck, giàu đâu buộc được ta đừng làm tướng cướp?

- Không! Ô, lém mồm, Tom này, cậu có chắc như đinh đóng cột không đấy?

- Đúng, thật như tao hiện nay đang ngồi đây này. Nhưng Huck này, chúng tao không thể cho mày nhập bọn được nếu mày không chỉnh tề, mày biết không?

Niềm vui của Huck nhụt mất.

- Không cho tao nhập bọn được thật à, Tom? Thế có cho tao làm cướp biển được không?

- Được, nhưng đó là chuyện khác.

- Này, Tom, xưa nay bao giờ mày cũng tử tế với tao, phải không. Mày không muốn đuổi tao chứ, phải không Tom? Bây giờ đây, mày không muốn phải không Tom?

- Huck này, tao sẽ chẳng muốn, và bây giờ tao cũng không muốn nhưng người ta sẽ nói thế nào? Sao nào, họ nói: “Xì! Bọn cướp Tom Sawyer có những tên khá hèn hạ trong đó!” Họ muốn nói cậu đấy, Huck ạ. Mày không thích nghe nói thế mà tao cũng không thích.

[←304]

Huck im lặng trong một lúc, đi vào một cuộc đấu tranh tư tưởng, Cuối cùng chú nói:

- Được tao sẽ về lại nhà bà quả phụ một tháng thử xem tao có chịu được không; nếu bọn mày để cho tao nhập bọn, Tom ạ.

- Tốt lắm, Huck ạ, đấy là thắng rồi đấy! Thôi ta cùng đi, ông bạn nối khố, tao sẽ yêu cầu bà quả phụ nới tay với mày một tí. Huck nhé!

- Thật không, Tom? Thật không đấy? Thế thì tốt lắm. Nếu bà nới bớt một số cái nghiêm ngặt, thì tao sẽ phì phèo kín thôi, chửi thề kín thôi, và tao sẽ ra chỗ đông; dự tiệc. Mà Tom này khi nào thì chúng mình sẽ làm cướp như trên đảo Jackson hôm trước ấy?

- Ồ, sớm thôi. Chúng mình sẽ tập hợp bọn bạn lại và có thể là tối nay làm lễ kết nạp?

- Làm gì?

- Làm lễ kết nạp.

- Thế là gì?

[←305]

- Là thề luôn luôn sát cánh với nhau, không bao giờ tiết lộ bí mật của bọn ra, dù có bị chặt ra từng khúc, và trừng trị bất cứ kẻ nào dám đánh một người trong bọn ta.

- Thích nhỉ, thích đáo để, Tom ạ, nói thật đấy.

- Được, tao tin là thích và lời thề đó phải phát ra lúc nửa đêm, ở một nơi rùng rợn vắng vẻ nhất mà ta tìm được - Một nhà có ma thì tốt nhất, nhưng những ngôi nhà ấy bây giờ bị phá phách hết rồi.

- Đúng, nửa đêm là hay đấy, Tom ạ.

- Ừ, đúng thế. Và ta phải thề trên một chiếc quan tài và ký tên bằng máu, trong các sách đều kể như thế.

- Này, cái này thích đấy! Sao? Một triệu lần tuyệt vời, tao sẽ bám lấy bà quả phụ cho đến khi chết rục xương thì thôi, Tom ạ; và nếu tao trở thành một tên cướp chính thức, kỳ cựu như Robin Hood và mọi người đều đồn vang tên tao, thì tao nghĩ là bà sẽ hãnh diện đã kéo tao ra khỏi những ngày khốn khổ.

[←306]

LỜI KẾT

Tập truyện này kết thúc như vậy. Là câu chuyện của một “chú bé” hoàn toàn, nó phải kết thúc ở đây chuyện không thể kéo dài hơn mà không trở thành chuyện của một “người lớn”. Khi viết tiểu thuyết về người lớn, thì người ta biết rõ nên dừng ở đâu. Đó là khi làm lễ cưới; nhưng khi viết về trẻ con, thì phải dừng ở đâu có thể dừng được nhất.

Phần lớn các nhân vật hoạt động trong sách này hãy còn sống, và họ sống sung túc, lương thiện và hạnh phúc. Một ngày nào đó ta có thể thấy là đã đến lúc đáng cho ta tiếp tục trở lại câu chuyện của các thiếu niên này để xem họ đã trở thành những người đàn ông và đàn bà như thế nào; vì thế khôn nhất là bây giờ đây đừng để lộ một điểm nào về phần sau đó của cuộc đời họ.

Table of Contents

- The Adventures of Tom Sawyer

- Preface
- Chapter I
- Chapter II
- Chapter III
- Chapter IV
- Chapter V
- Chapter VI
- Chapter VII
- Chapter VIII
- Chapter IX
- Chapter X
- Chapter XI
- Chapter XII
- Chapter XIII
- Chapter XIV
- Chapter XV
- Chapter XVI
- Chapter XVII
- Chapter XVIII
- Chapter XIX
- Chapter XX
- Chapter XXI
- Chapter XXII
- Chapter XXIII
- Chapter XXIV
- Chapter XXV
- Chapter XXVI
- Chapter XXVII
- Chapter XXVIII
- Chapter XXIX
- Chapter XXX
- Chapter XXXI
- Chapter XXXII
- Chapter XXXIII
- Chapter XXXIV
- Chapter XXXV
- Chapter XXXVI
- Conclusion