Chiến hữu

Erich Maria Remarque
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Mục lục

Chương 1

Chương 2

Chương 3

Chương 4

Chương 5

Chương 6

Chương 7

Chương 8

Chương 9

Chương 10

Chương 11

Chương 12

Chương 13

Chương 14

Chương 15

Chương 16

Chương 17

Chương 18

Chương 19

Chương 20

Chương 21

Chương 22

Chương 23

Chương 24

Chương 25

Chương 26

Chương 27

Chương 28

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 1

ầu trời vàng ửng màu đồng, chưa bị che lấp bởi khói từ các cột ống khói lô nhô. Đàng sau dãy mái ngói của xí nghiệp, ánh sáng đặc biệt lộng lẫy. Mặt trời hẳn vừa mới mọc. Tôi nhìn đồng hồ; chưa đến tám giờ. Sớm mười lăm phút.

Thế nhưng tôi vẫn mở cổng, chuẩn bị máy bơm sẳn sàng đón khách. Giờ này thường có một, hai chiếc xe hơi chạy ngang cần nạp nhiên liệu.

Thình lình sau lưng tôi vang lên một âm thanh the thé, chát chúa -- như tiếng một cái cần cẩu rỉ sét di động dưới lòng đất. Tôi đứng im, lắng nghe. Tôi băng qua sân trở lại cổng và thận trọng mở ra.

Một con ma -- trong bóng tối mờ ảo quờ quạng tiến tới! Một thếp vải trắng cáu bẩn quấn quanh đầu, váy vén cao phơi bày đầu gối; mình choàng tạp dề xanh lơ, chân mang dép dầy cộp, vung vẩy một cây chỗi trên tay; nó nặng chừng một tạ tây, và thực sự chính là Matilda Stoss, người lau dọn cho cơ sở của chúng tôi.

Tôi đứng nhìn bà. Với tất cả duyên dáng của một con hà mã, bà vừa lảo đảo len giữa các bộ tản nhiệt xe hơi, vừa ậm ừ hát bản "bài ca chàng Khinh Kỵ Can Trường." Trên băng ghế cạnh cửa sổ có hai chai cognac, một chai gần cạn. Tối hôm qua chúng còn đầy. Tôi quên cất chúng vào tủ khóa.

"Kìa Frau Stoss!" tôi phản đối.

Tiếng hát ngưng bặt; cây chổi rơi xuống sàn. Nụ cười sung sướng tắt ngúm. Bây giờ đến lượt tôi là ông kẹ.

"Lạy Chúa tôi!" Matilda thốt lên, hấp háy mắt. "Tôi đâu ngờ cậu tới sớm như vậy."

"Tôi thì không ngạc nhiên chút nào. Rượu ngon chứ?"

"Đương nhiên rồi. Nhưng thế này xấu hổ quá, Herr Lohkamp ạ." Bà lấy tay chùi quanh miệng. "Tôi chỉ chẳng hiểu tại sao ---"

"Nào, Matilda, bác quá lời đấy. Bác chỉ say quắc cần câu mà thôi, phải không?"

Bà cố sức giữ thăng bằng và đứng đó, chớp mắt như một con cú già. Rồi dần dần sự minh mẫn của bà trở lại. Bà tiến tới một bước, quả quyết.

"Nói cho cùng, con người thì yếu đuối, Herr Lohkamp ạ... Đầu tiên, tôi chỉ ngửi ... rồi tôi nhấp một ngụm mà thôi, bởi vì -- cậu biết đấy, bao tử của tôi yếu lắm... và rồi... rồi tôi nghĩ Quỷ Sứ đã hớp hồn tôi. Dù sao, cậu cũng không nên tạo điều kiện cho một bà lão phạm tội, để rượu ngon hớ hênh như thế..."

Đây không phải lần đầu tôi bắt gặp bà làm chuyện này. Bà thường đến xưởng của chúng tôi mỗi ngày hai giờ để lau chùi; và mặc dầu ta để bừa bãi một số tiền lớn, bà sẽ không đụng tới một xu teng -- thế nhưng bà có thể đánh hơi rượu schnapps tài tình như một con chuột đánh mùi thịt mỡ.

Tôi cầm hai chai rượu đưa lên. "Lẽ tự nhiên! Bác chừa lại chai cognac của khách ... còn thứ rượu ngon, rượu của Herr Koster -- thì bác nốc sạch."

Một nụ cười nở trên gương mặt dãi dầu sương gió. "Tin tôi đi, Herr Lohkamp; tôi là người sành rượu! Nhưng Herr Lohkamp, cậu sẽ không thóc mách lại -- tôi, một góa phụ đáng thương?"

Tôi lắc đầu. "Lần này thì không, Matilda."

Bà tháo kim, thả váy xuống. "Vậy tôi nên đi ngay. Kẽo Herr Koster bắt được.. " bà dơ hai tay ngang đầu.

Tôi đến cạnh tủ thức ăn, mở cửa. "Matilda ..."

Bà nặng nề bước tới. Tôi cầm một chai màu nâu, hình chữ nhật đưa lên.

Bà dơ tay cao, phản đối.

"Không phải tôi đâu," bà nói. "Thề danh dự, không phải tôi, Herr Lohkamp ạ. Tôi còn chẳng ngửi qua nữa là."

"Thế bác không biết đó là cái gì, phải không?" tôi nói, rót vào cốc.

"Không?" bà đáp, liếm môi. "Rum. Thời đồ đá."

"Tuyệt lắm! Bác nghĩ sao, làm một cốc nhé?"

"Tôi ấy à?" Bà giật nẩy người. "Thế thì quá sức, Herr Lohkamp ạ! Đầu tôi hừng hực than hồng đây. Mụ Stoss này đã uống trộm hết sạch cognac của cậu, thế mà cậu lại còn mời mụ ấy uống rum nữa! Cậu là bậc thánh, Herr Lohkamp, cậu đúng là một người như thế! Có chết tôi cũng chẳng dám đụng tới một giọt."

"Bác chắc không, Matilda?" tôi nói, làm như sắp uống.

"Thôi, được rồi," bà nói và nhanh tay cầm lấy cốc rượu. "Phải chụp lấy cơ hội. Ngay cả khi ta không hiểu. Chúc cậu khỏe mạnh! Tôi đoán, không chừng hôm nay là sinh nhật của cậu?"

"Cũng đâu đó, Matilda. Đoán giỏi lắm."

"Không, có thật không?" Bà nắm tay tôi. "Chúc cậu sống lâu trăm tuổi! Và giàu có, Herr Lohkamp.... Ôi chao, sao tôi run rẫy cả người thế này ... Tôi cần một cốc nữa để ăn mừng sinh nhật cậu. Tôi thương cậu cứ như là con đẻ ấy!"

"Tốt lắm!"

Tôi rót một cốc rượu nữa cho bà. Bà nốc cạn và, vẫn tiếp tục ca ngợi tôi trong khi bước ra khỏi xưởng.

Tôi cất chai rượu, ngồi xuống bàn. Ánh nắng yếu ớt qua khung cửa chiếu trên tay tôi. Một cảm xúc kỳ lạ, một sinh nhật -- cho dù không mang một ý nghĩa nào. Ba mươi năm... Tôi nhớ laị thời kỳ tôi đã tin rằng không bao giờ mình sống tới hai mươi tuổi -- thời kỳ đó dường như đã xa xưa lắm. Và rồi....

Tôi lấy một tờ giấy từ ngăn kéo và bắt đầu tính sổ đời mình. Tuổi ấu thơ, học đường -- một hỗn hợp khắn khít của nhiều sự vật và sự kiện -- đã quá xa vời, như một thế giới khác, không có thực. Cuộc đời thực chỉ bắt đầu từ năm 1916. Tôi vừa đăng lính -- mười tám tuổi, gầy gò, lỏng khỏng. Và một tay thượng sĩ hách xì xằng thường bắt tôi tập đi tập lại, trườn bò, trên mặt đất bùn lầy của cánh đồng vừa cày xới đàng sau trại lính ... Một buổi chiều, mẹ tôi đến thăm; nhưng bà phải chờ hơn một tiếng đồng hồ, vì tôi không sắp xếp quân trang đúng cách, do đó bị phạt bằng cách kỳ cọ bồn cầu. Bà xin phép phụ giúp tôi, nhưng bị từ chối. Bà khóc, và tôi mệt lả đến nỗi thiếp ngủ ngay giây phút được ngồi cạnh mẹ.

1917. Flanders. Mittendorf và tôi mua một chai vang đỏ ở căng tin... Chúng tôi dự tính ăn mừng. Nhưng chúng tôi chưa kịp làm gì, sáng sớm hôm ấy, quân Anh lại bắt đầu dội bom. Gần trưa, Koster bị thương; đến chiều, Meyer và Deters tử trận. Rồi, khi màn đêm buông xuống, vừa lúc chúng tôi tưởng rằng tình hình đã lắng dịu, và sắp sửa khui rượu thì hơi độc tràn đến, ngập khắp công sự. Chúng tôi kịp thời mang mặt nạ, nhưng mặt nạ của Mittendorf hỏng, và khi anh biết được thì đã muộn. Anh lột phắt nó đi, nhưng trước khi tìm được mặt nạ mới, anh hít phải nhiều khí độc đến mức ói ra máu. Anh qua đời sáng hôm sau, sắc mặt xanh chàm.

1918. Trong quân y viện. Mấy ngày trước có một đoàn công xa chở thương bệnh binh đến. Băng bằng giấy. Nhiều trường hợp trầm trọng. Tiếng rên xiết áo não. Xe đẩy rộn rịp cả ngày. Giường của Joseph Stoll ở cạnh giường tôi. Hai chân đã cụt, nhưng anh không biết. Anh không nhìn thấy, vì họ phủ khăn trải giường bên trên một cái giá kẽm. Dù sao anh cũng không tin, vì anh vẫn còn cảm giác đau đớn ở chân. Hai người bạn trẻ chung phòng chết trong đêm, một người chết chậm và nhọc nhằn.

1919. Lại về nhà. Cách mạng. Đói khát. Và ngoài kia súng máy nổ từng tràng. Chiến binh đối kháng chiến binh.

1920. Putsch*. Karl Broger bị bắn. Koster và Lenz bị bắt. Mẹ tôi nằm bệnh viện. Ung thư.

1921...

Tôi nghiền ngẫm hồi lâu. Không, tôi không nhớ nỗi. Không nhớ gì đã xảy ra trong năm ấy. 1922, tôi làm thợ lắp đường rầy xe lửa ở Thuringia; 1923, quản đốc phụ trách quảng cáo cho một xí nghiệp sản xuất sản phẩm cao su. Lúc đó đang thời lạm phát. Có lúc lương tháng của tôi lên đến hai trăm tỉ đồng mark. Chúng tôi thường được phát lương mỗi ngày hai lần, mỗi lần được nghĩ nửa tiếng để chạy ra phố sắm sửa trước khi tỷ giá trao đổi đô-la được công bố -- vì đến khi ấy, tiền chỉ còn trị giá phân nửa.

Và rồi gì nữa? Những năm sau đó? Tôi đặt bút chì xuống. Không có ích gì ôn lại quá khứ. Dù sao, tôi cũng chẳng nhớ thêm gì hơn; tất cả đã trở nên rối rắm. Năm trước, vào sinh nhật của mình, tôi chơi dương cầm cho quán Café International. Ở đó, tôi gặp lại Koster và Lenz. Và hiện nay tôi đang làm việc ở Aurewo -- Auto-Repair-Workshop; Koster & Co. Lenz và tôi là "Co.," nhưng chỉ có Koster mới thực sự làm chủ. Anh là bạn học chung trường, và trong quân đội, là cấp chỉ huy đại đội của chúng tôi; rồi anh trở thành phi công, và sau đó trong một thời gian, là sinh viên; rồi là tay đua... Cuối cùng anh mua cái nhà chòi này. Lenz, sau những năm lưu lạc ở Nam Mỹ, là người đầu tiên gia nhập -- sau đó mới đến tôi.

Tôi lục túi lôi ra một điếu thuốc. Nói cho cùng, tôi có đầy đủ lý do để hài lòng. Thật ra cũng đâu đến nỗi nào. Tôi có công ăn việc làm, tôi cường tráng dẽo dai, và khỏe mạnh... Nhưng có lẽ tốt nhất ta không nên suy nghĩ thái quá về những điều ấy -- khi cô độc, bằng mọi giá; đặc biệt về đêm. Bởi thỉnh thoảng sẽ có những thứ từ quá khứ tìm cách trồi lên và trân trối nhìn ta bằng đôi mắt chết. Chính để chống lại những lúc ấy, ta cần một chai rượu mạnh.

*Đảo chánh

Bản lề cánh cổng rít lên ken két. Tôi xé vụn tờ giấy với những tháng ngày trên ấy, quẳng vào sọt rác. Cửa mở toang, và Gottfried Lenz -- cao, gầy, với mớ tóc vàng như rơm và cái mũi lẽ ra phải thuộc về một người khác -- đứng chắn ngang khung cửa.

"Bobby," anh rống lên, "anh ù kia, đứng lên! Nghiêm, chào! Thượng cấp có chuyện muốn nói với anh!"

"Herrgott!"* Tôi đứng dậy. "Tớ hy vọng cậu không nhớ... Đừng hát hỏng gì nhé."

"Cậu không phải là thứ duy nhất được quan tâm," Gottfried trả lời, đặt lên bàn một gói giấy, trong đó có một cái gì chạm vào nhau lanh canh. Koster bước theo sau.

Lentz đứng cạnh tôi, hơn hẳn một cái đầu. "Sáng nay cậu gặp điều gì đầu tiên thế, Bob?"

Tôi ngẩm nghĩ một lúc. "Một bà già múa may quay cuồng."

"Thánh thần ơi! Đó là điềm xấu, cậu tin không! Trùng hợp với tử vi của cậu! Hôm qua tớ vừa lấy lá số cho cậu. Cậu sinh dưới cung Nhân Mã -- yếu ớt, không vững chãi, một cây sậy mong manh trong gió -- với Thổ Tinh chiếm ngự một tam cá nguyệt kém may mắn và Mộc Tinh chẳng lấy gì thuận lợi cho cả năm nay. Koster và tớ, in loco parentis**, cậu biết đấy, vì lẽ đó tớ ra lệnh, cậu phải nhận, để bảo vệ tính mạng, trước tiên lá bùa này. Tớ có được nó từ một hậu duệ chính cống của người Incas cuối cùng. Bà ấy có dòng máu quý tộc và lòng bàn chân phẳng bẹt; bà ấy trông ghê tởm, và có tài tiên tri. 'Hỡi chàng trai da trắng xa lạ,' bà ấy nói với tớ, 'các bậc vua chúa đã mang lá bùa này; sức mạnh của mặt trời, mặt trăng và trái đất chứa trong đấy, chưa kể những hành tinh kém nổi bật khác... Đưa cho già một đô-la bạc để mua rượu nhắm và lá bùa này sẽ thuộc về cậu.' Chuỗi may mắn ấy không nên để gián đoạn, do đó, hôm nay tớ tặng lại cậu. Mong nó sẽ gìn giữ cậu và đánh đuổi Mộc Tinh thù nghịch." Anh choàng lên cổ tôi một hình tượng đen trên một sợi dây mỏng. "Đây nhé. Chống lại vận rủi....Chống lại vận rủi mỗi ngày, và đây rồi -- sáu chai rum. Quà của Otto. Mỗi giọt rượu có số tuổi gấp đôi cậu."

Anh mở gói, sắp từng chai một cạnh nhau dưới ánh nắng ban mai. Chúng óng ánh như hổ phách. "Trông tuyệt vời," tôi nói. "Cậu mua ở đâu thế, Otto?"

Koster mỉm cười. "Chuyện dài lắm. Nhưng này, Bob, cậu có cảm tưởng ra sao? Ba mươi tuổi?"

Tôi lắc đầu. "Như mười sáu và năm mươi tuổi cùng một lúc. Một cách khác, khá côn đồ..."

"Khá côn đồ! Cậu nói gì thế?" Lenz phản đối. "Ôi, đó là điều đẹp nhất trên đời. Có nghĩa là, cậu đã chinh phục thời gian và sống đến hai lần!"

Koster nhìn tôi. "Mặc kệ anh ây, Gottfried ạ," anh nói. "Sinh nhật là gánh nặng cho lòng tự tin của con người. Nhất là vào buổi sáng. Rồi anh ấy sẽ từ từ đỡ hơn."

Lenz cau mày. "Người đàn ông càng nghĩ ít về hắn chừng nào càng tốt chừng ấy. Cậu thấy có được an ủi chút nào chưa, Bob?"

"Chưa," tôi đáp. "Một người đàn ông cần phải sống sao cho xứng đáng là một người tốt. Tớ cảm thấy như thế thật khó khăn và chán nản."

"Tuyệt! Anh ấy đang triết lý, Otto! Anh ấy đã được cứu rỗi," Lenz nói. "Điều xấu nhất qua rồi -- cơn khủng hoảng đã chấm dứt -- anh ấy đã trải qua phút giây kỷ niệm sinh nhật, khi người đàn ông nhìn thẳng vào mắt mình và nhận thấy mình chỉ là một thằng ngốc đáng thương... Nào, ta hãy cụng ly cho một ngày mới với tâm trí bình an, và cho máy móc của cái xe Cadillac già được bôi mỡ trơn tru."

Chúng tôi làm việc đến tối, rồi tắm rửa và thay y phục.

Lenz thèm thuồng nhìn mấy chai rượu. "Khui một chai uống được chưa, Otto?"

"Nói thật, đó là quà của Bob, không phải của tớ." Koster đáp. "Grottfried, cậu biết đấy, tặng cho người ta rồi nhắc nhặng xi như thế thì không được lịch thiệp mấy."

"Nhưng vẫn còn hơn để cho ân nhân của mình chết khát," Lenz trả đủa, vặn cái nút bần.

Mùi thơm ngào ngạt cả phòng.

"Đức Mẹ ơi!" Gottfried kêu.

Chúng tôi đua nhau ngửi.

"Hết sảy, Otto! Chỉ có thi sĩ mới đủ lời để diễn đạt."

"Cái nơi tăm tối này không xứng," Lenz nói. "Tớ có ý kiến... Chúng ta hãy lái xe ra một chỗ nào đó ở miền quê, đem theo những chai rượu này. Chúng ta sẽ uống cạn trong khung cảnh thiên nhiên tuyệt vời."

"Xuất sắc!"

Chúng tôi đẩy chiếc Cadillac mà chúng tôi đã tận lực sửa chửa nguyên buổi chiều qua một bên, để lộ ra một vật kỳ lạ trên bốn bánh: chiếc xe đua của Otto Koster -- niềm hảnh diện của xưởng sửa xe của chúng tôi.

Koster đã mua chiếc xe này, một xe bus cũ có nóc kềnh càng, tại một chỗ bán đấu giá với số tiền rẻ mạt gần như biếu không. Lúc ấy những tay sành điệu không ngần ngại tuyên bố rằng xe ấy xứng đáng được chưng bày ở viện bảo tàng giao thông. Bollwies, chủ nhân một công ty bán sĩ quần áo phụ nữ và tình cờ cũng là một người say mê đua xe, khuyên Otto nên sửa xe ấy thành một chiếc máy may. Nhưng không dễ gì làm nản lòng Koster. Anh tháo xe ra từng mảnh như thể là một chiếc đồng hồ, và cặm cụi với nó, đêm này sang đêm khác hàng tháng trời. Rồi một tối, anh xuất hiện ở quán rượu nơi chúng tôi thường lai vãng. Bollwies cười suýt té ghế khi thấy nó, trông nó vẫn buồn cười lắm. Để mua vui, hắn thách Otto đua. Hắn cá hai trăm mark ăn hai mươi nếu Koster nhanh hơn chiếc xe thể thao mới toanh của hắn, đường đua mười cây số, chấp Otto một. Nhưng Otto còn bảnh hơn. Anh ấy không nhận chấp và muốn nâng tiền cược lên một ngàn mark cho cả hai bên. Bollies, hớn hở, đề nghị chở anh đến bịnh viện tâm thần lập tức. Mọi người cười ầm, sẳn sàng cho trò vui. Koster lẳng lặng phản ứng bằng cách mở máy xe. Hai người ra đi để tranh thắng bại. Bollwies trở về, thất thần như vừa nhìn thấy một con rắn biển, và viết chi phiếu trả tiền và rồi thêm một chi phiếu khác. Hắn muốn mua chiếc xe ấy lập tức. Nhưng Koster chỉ cười mũi. Anh không bán nó với bất cứ với giá nào. Bề ngoài xe trông xấu xí, nhưng bên trong, mọi thứ đều tinh khôi. Cho việc lái xe hàng ngày, chúng tôi đã tái sử dụng một thùng xe kiểu xưa nhưng ngẫu nhiên vừa vặn; lớp sơn đã tróc, mấy miếng chắn bùn sứt mẻ và nắp xe cũ mười năm. Lẽ đương nhiên chúng tôi thừa sức làm tốt hơn. Nhưng chúng tôi có lý do để không làm vậy.

"Karl," chúng tôi đặt tên thánh cho nó --Karl, con Ma Xa lộ.

* Chúa Trời

** Quyền Huynh Thế Phụ

Karl thở phì phò trên xa lộ.

"Otto," tôi nói, "nạn nhân đến kìa."

Đàng sau chúng tôi, một chiếc Buick to kềnh nóng nảy bóp còi. Nó nhanh chóng vượt qua. Chẳng mấy chốc, hai bộ tản nhiệt đã sánh vai. Người đàn ông ngồi sau tay lái ném một cái nhìn lơ đãng sang chúng tôi. Đôi mắt của hắn khinh khỉnh lướt qua thằng Karl tồi tàn. Rồi hắn nhìn về hướng khác -- và quên bẳng chúng tôi.

Vài giây sau hắn không thể nào không nhận thấy là Karl vẫn chạy song song không thua nửa bước. Hắn cựa mình ngồi thẳng, nhìn chúng tôi một cách thú vị, và nhấn ga. Karl vẫn không chịu thua. Nhỏ nhắn và nhanh nhẹn như một con terrier cạnh con bloodhound, Karl giữ vững vị trí của nó bên cạnh cỗ máy bóng lộn nước sơn và kền.

Người đàn ông ghì chặt tay lái. Vẫn không một chút nghi ngờ, hắn ngạo nghễ nhìn chúng tôi. Hắn quyết định, rõ ràng như thế, cho chúng tôi biết xe của hắn có khả năng ra sao. Hắn đạp ga mạnh đến nỗi ống thải khí rít lên ầm ỉ. Nhưng không ích gì. Hắn không thể nào nhanh hơn. Karl, kín đáo và đáng ghét, vẫn bám dính.

Người đàn ông nhìn chúng tôi, kinh ngạc. Hắn không thể tin nỗi mắt mình -- vận tốc trên sáu mươi dặm một giờ mà vẫn không bỏ rơi được cái xe lộc xộc cổ tích này! Hắn liếc nhìn đồng hồ tốc độ của xe mình, bối rối -- hẳn có một điều gì không ổn. Hắn cho cô nàng xả hết tốc lực.

Hai chiếc xe kèn cựa bên nhau trên đoạn đường thẳng. Được mấy trăm mét, một chiếc xe vận tải lọc xọc chạy tới. Chiếc Buick phải lùi lại, nhường chỗ. Vừa khi cô nàng trườn tới, một chiếc xe tang lù lù hiện ra, ruy-băng của các vòng hoa phất phơ trong gió; một lần nữa, cô nàng phải lui lại. Sau đó đường mở ra thênh thang.

Khi ấy người đàn ông đã mất đi vẻ kiêu kỳ; tức tối, môi mím chặt, hắn ngã người ra phía trước -- máu đua xe đã bốc và giờ đây cuộc đời hắn tùy thuộc vào chuyện không để cho chú cẩu lai tạp, nhỏ bé của chúng tôi đánh bại.

Về phần mình, chúng tôi ngồi im thin thít trên ghế. Với chúng tôi, đơn giản là chiếc Buick không tồn tại. Koster bình thản canh chừng con đường trước mặt; Lenz, cho dù rất kích động, cầm một tờ nhật báo đọc, như không có gì đáng hơn để làm.

Vài phút sau, Koster nháy mắt với chúng tôi. Một cách vô cùng tinh tế, thằng Karl giảm dần tốc độ và nàng Buick rướn tới. Những miếng chắn bùn bóng bẩy, nở nang của nó lướt qua. Ống thải khí phả khói xanh vào mặt chúng tôi. Từng chút từng chút, hắn đã bỏ xa -- mười chín mét -- rồi, như chúng tôi tiên đoán, gương mặt đỏ lựng đẫm mồ hôi nhưng hạnh phúc, gương mặt của ông chủ xe, hiện ra ở khung cửa và một nụ cười vinh quang toe toét nở. Hắn nghĩ rằng mình đã thắng.

Nhưng hắn không dừng lại ở đấy; hắn không thể bỏ lỡ cơ hội phục hận. Hắn vẫy tay -- hững hờ, như người thắng trận.

"Otto," Lenz cảnh cáo.

Nhưng anh không cần phải lên tiếng; ngay lúc ấy Karl vọt tới. Máy xe gầm rú. Và bất thình lình cánh tay vẫy chào ở khung cửa biến mất -- Karl đã đáp lại lời mời; nó đã đến. Nó phóng, vững vàng đều đặn cho đến phút cuối, khi chúng tôi giành được phần đất đã mất; và rồi lần đầu tiên chúng tôi chú tâm đến kẻ lạ. Trong nỗi hiếu kỳ trong trắng, chúng tôi quan sát người ngồi sau tay lái, như muốn biết vì sao hắn lại ra tín hiệu. Nhưng hắn vẫn hướng ánh mắt về chỗ khác; và Karl, thằng bé lêu lỏng đầu đường xó chợ, bụi đường dính khắn, những miếng chắn bùn đập phành phạch, đã bỏ xa hắn với tốc độ siêu đẳng.

"Otto, lái hay tuyệt," Lenz nói với Koster. "Tối nay thế nào cũng có người ăn không ngon. "

Cuộc rượt đuổi là lý do khiến chúng tôi không cải biến bề ngoài của Karl. Chỉ cần Karl xuất hiện trên đường phố là có người bị khiêu khích. Đối với những loại xe khác, Karl là con quạ tật nguyền trước lũ mèo háu đói. Ngay cả những loại xe gia đình hiền hòa nhất cũng cảm thấy kích động muốn qua mặt; trước cảnh một cỗ xe cũ rích, cà rịch cà tang, lạng lờ khi trước mặt, khi sau lưng, ngay cả những con hải ly điềm đạm nhất cũng nổi máu rượt bắt. Bởi lẽ có ai biết được, dưới bề ngoài quái đản ấy, một trái tim đua tranh vĩ đại đang thổn thức?

Lenz nhấn mạnh tính chất giáo dục của Karl; nó dạy người ta biết tôn trọng đúng mực tài sáng tạo, một thứ luôn ẩn nấp dưới bề ngoài không thấm nhiễm bởi thành kiến. Ít nhất cũng như thế, Lenz nói -- anh cũng tự cho rằng, mình là người lãng mạn cuối cùng còn sót lại.

Chúng tôi ngừng trước một lữ quán nhỏ và bước xuống. Buổi chiều đẹp và yên ả. Trên cánh đồng mới vỡ, rảnh của những luống cày ánh màu tím thẩm; sống ửng màu nâu và vàng óng. Những cụm mây huy hoàng, tựa bầy chim hồng hạc, lênh đênh trên nền trời xanh màu vỏ táo, và mảnh mai ở giữa chúng là vầng trăng lưỡi liềm. Cành hãy còn xơ xác không lá nhưng đã hứa hẹn những mầm non, một bụi cây phỉ ôm ấp buổi chiều và giấc mơ trong vòng tay của nó. Từ lữ quán tỏa ra mùi thơm phưng phức của món gan chiên. Và củ hành. Bụng chúng tôi cồn cào.

Lenz theo mùi thơm lần vào trong. Hài lòng, anh trở ra. "Các cậu cần xem món khoai tây chiên! Nhanh lên, kẻo người ta ăn hết phần ngon bây giờ."

Vừa lúc ấy một chiếc xe êm ái trờ tới. Chúng tôi nhìn. Chính là chiếc Buick. Nó thắng gấp, giật nảy mình bên cạnh Karl.

"Hay thật!" Lenz nói. Mấy lần trước, chúng tôi đã đánh nhau với thiên hạ cũng vì lý do tương tự.

Anh chàng bước xuống. Người to lớn, nặng nề và áo khoác nâu màu lông lạc đà. Mặt không vui, anh ta nhìn Karl thật lâu rồi lấy từ túi ra một đôi găng tay vàng dầy cộp, và bước tới.

"Cậu gọi nó là gì, một phát kiến tân kỳ?" hắn hỏi Koster, đứng cạnh, mặt chảy thiu như một lọ dấm.

Cả ba chúng tôi nhìn anh ta nhưng không trả lời. Rõ ràng anh ta coi chúng tôi như những tay thợ máy diện quần áo láng cóng ngày Chúa Nhật, rong chơi một mình một cõi.

"Anh vừa mới nói gì thế, phải không ?" cuối cùng Otto nói, làm ra vẻ ngờ vực, để cho hắn biết cách ăn nói lịch sự hơn một chút.

Anh chàng đỏ mặt. "Tôi hỏi về cái xe đàng kia." anh ta ủng oẳng trả lời, hệt như lần trước.

Lenz đứng thẳng người lại. Cái mủi to của anh giần giật. Anh đặc biệt chú trọng tới sự lễ độ của người khác. Nhưng trước khi anh kịp mở miệng, đột nhiên, như bởi một bàn tay vô hình, cánh cửa phía hành khách của chiếc Buick mở ra -- một bàn chân xinh xắn đặt xuống đất, một dáng chân thon, tiếp đến là đầu gối -- rồi một thiếu nữ bước ra và chậm rãi đi về phía chúng tôi.

Chúng tôi bở ngở nhìn nhau. Chúng tôi không hề biết có người khác trong xe. Lenz đổi thái độ ngay lập tức. Nụ cười bừng nở trên gương mặt đầy tàn nhang của anh. Thình lình tất cả chúng tôi đều mỉm cười -- tại sao, chỉ có Trời biết.

Anh béo nhìn chúng tôi, chưng hửng. Anh ta bối rối và rõ ràng không biết tình thế đang biến chuyển ra sao.

"Binding," cuối cùng anh nói, hơi cúi mình, như thể cái tên ấy là thứ duy nhất anh còn biết chắc.

Cô gái đã đến gần. Chúng tôi tỏ ra thân thiện hơn.

"Giới thiệu cái xe đi, Otto," Lenz nói, liếc thật nhanh Koster.

"Sao lại không?" Otto trả lời, với một tia sáng lấp lánh, hài lòng trong đôi mắt.

"Tôi rất mong được xem qua," Binding nói, giọng hòa hoàn hẳn ra. "Chắc nó phải chạy nhanh thần tốc. Vừa mới hạ tôi đo ván kia mà."

Hai người băng ngang sân đến bải đậu xe và Koster dở nấp xe lên.

Cô gái không đi theo. Mảnh khảnh và lặng lẽ, nàng đứng cạnh Lenz và tôi trong ánh hoàng hôn. Tôi nghĩ Gottfried sẽ chớp lấy thời cơ và bắng nhắng như một trái bom. Những trường hợp này rất thích hợp với anh. Thế nhưng dường như anh mất đi khả năng phát ngôn. Bình thường anh có thể xun xoe như một chú gà tây --nhưng bây giờ anh chỉ đứng, không nhúc nhích, như một sư huynh dòng Carmel đang nghĩ phép.

"Xin cô tha lỗi cho chúng tôi," cuối cùng tôi nói. "Chúng tôi không thấy cô ngồi trong xe. Nếu biết, chúng tôi đã không hành động kỳ cục như thế."

Cô gái nhìn tôi. "Nhưng tại sao lại không nhỉ?" nàng bình thản trả lời, giọng trầm đục không ngờ. "Làm như thế có gì xấu đâu chứ."

"Không xấu; nhưng thiếu công bình. Xe đó có thể đạt tới vận tốc khoảng hai trăm kí lô mét một giờ."

Nàng hơi nghiêng mình tới trước và cho hai tay vào túi áo khoác. "Những hai trăm kí lô mét?" nàng hỏi.

"Một trăm tám mươi chín phẩy hai, nói chính xác, theo sổ đăng ký." Lenz trả lời, hảnh diện như một khẩu súng vừa khai hỏa.

Nàng cười."Thế mà chúng tôi nghĩ chỉ chừng sáu mươi hay bẩy mươi."

"Vậy cô đã thấy," tôi nói, "cô không tài nào biết được, phải không?"

"Không," nàng đáp, "chắn chắn chúng tôi không thể đoán biết. Chúng tôi nghĩ chiếc Buick chạy nhanh gấp đôi xe của các anh."

"Có thể là như thế," Tôi lấy chân đá một cành cây khô sang bên. "Nhưng chúng tôi có một lợi thế lớn. Tôi e là Herr Binding đàng ấy khá bực mình với chúng tôi."

Nàng cười to lần nữa. "Vâng, trong một lúc, dĩ nhiên. Nhưng người ta thỉnh thoảng cũng phải biết cách bỏ qua."

"Đúng thế."

Một khoảng im lặng. Tôi liếc Lenz. Nhưng chàng trai lãng mạn cuối cùng chỉ nhe răng cười, chun mũi, và để mặc tôi bì bỏm lội.

Những cây bạch dương xào xạc lá. Đàng sau quán, một con gà trống gáy vang rân.

"Thời tiết đẹp quá," cuối cùng tôi nói để phá vỡ im lặng.

"Vâng, tuyệt vời," nàng đáp.

"Và êm dịu lắm," Lenz thêm vào.

"Êm dịu một cách khác thường," tôi bổ sung.

Một khoảng im lặng theo sau. Hẳn nàng phải nghĩ, chúng tôi là một đôi cừu già ngon sơi; nhưng ý chí mạnh nhất thế giới cũng không giúp tôi nghĩ ra được chuyện gì để nói. Lenz đánh hơi.

"Nước sốt táo," anh đoán. "Sẽ có nước sốt táo dọn kèm với gan, rõ ràng thế. Món ngon đấy."

"Hẳn thế," tôi tán đồng và tự nguyền rủa hai đứa.

Koster và Binding quay lại. Chỉ vài phút thôi, thế mà Binding đã biến thành một người khác. Trông anh rạng ngời như đang bay trên chín tầng mây, hẳn vì đã tìm thấy một chuyên gia, trong Koster. Anh hỏi chúng tôi có muốn ăn tối chung với bọn anh không.

"Dĩ nhiên," Lenz đáp.

Chúng tôi đi vào lữ quán. Ngang qua cửa, Lenz nheo mắt với tôi và hất đầu về hướng cô gái."Cô ấy bù cho mười bà phù thủy già múa may hồi sáng."

Tôi nhún vai. "Có thể lắm -- nhưng trong trường hợp ấy, sao cậu để một mình tớ cà lăm, cà lập như thằng ngốc vậy?"

Anh cười. "Bé ơi, đôi khi cưng phải học bơi một mình."

"Tớ chả muốn học gì sất," tôi nói.

Chúng tôi theo chân họ. Họ đã ngồi vào bàn. Cô hầu bàn nhanh nhẩu mang gan và khoai tây chiên đến. Cô cũng đem ra một chai to whiskey lúa mạch đen để khai vị.

Binding tỏ ra là một tay ăn nói lão luyện. Thật lạ lùng, anh có thể thao thao bất tuyệt về những đề tài có liên quan đến xe cộ. Khi biết Otto thực sự đua xe, thiện ý của anh lại càng không giới hạn.

Tôi nhìn kỹ. Anh là một chàng trai to lớn với lông mày rậm trên gương mặt hồng hào; khoe khoang một ít, ồn ào một ít, và rõ ràng là dễ dãi hiền hòa, như những người đã thành đạt trong đời. Tôi có thể hình dung ra anh, buổi tối trước khi đi ngủ, trịnh trọng, hài lòng, khi chiêm nghiệm về mình trước gương.

Cô gái được xếp ngồi giữa Lenz và tôi. Nàng cởi áo choàng và bên dưới là bộ đầm xám kiểu Anh. Một chiếc khăn quàng trắng ôm khít khao quanh cổ như bâu áo. Mái tóc nâu và óng ả như tơ và dưới ánh đèn, ánh màu hổ phách. Đôi vai gầy hơi nghiêng ra trước, bàn tay thon, khá dài và xương xẩu hơn là mềm mại. Mặt hẹp và xanh xao, nhưng cặp mắt to đem đến một sức mạnh gần như đam mê. Nàng xinh lắm, tôi thấy thế -- nhưng tôi không nghĩ gì khác hơn.

Ngược lại, Lenz sôi nổi, nồng nhiệt. Anh hoàn toàn khác hẳn với con người cũ của mình, mới đây không lâu. Bờm tóc hoe vàng của anh óng ánh như mào một con chim đầu rìu. Anh tuôn ra những câu nói đùa duyên dáng và cùng với Binding, thống lĩnh bàn ăn. Tôi chỉ việc ngồi bên và không thể làm điều gì cho người ta chú ý đến -- cùng lắm chỉ là một lần chuyền đĩa thức ăn hay mời thuốc lá. Và chạm cốc với Binding. Tôi làm thế khá nhiều lần.

Lenz chợt vỗ tay lên trán: "Rum! Bob, ra lấy mấy chai rum sinh nhật."

"Sinh nhật? Sinh nhật của ai thế?" cô gái hỏi.

"Sinh nhật của tôi," tôi nói. "Tôi khổ vì nó cả ngày hôm nay."

"Khổ? Vậy, chắc anh không muốn tôi chúc mừng đâu nhỉ, phải không?"

"Ô, muốn chứ," tôi nói; "chúc mừng lại là chuyện khác."

"Tốt lắm, vậy xin chúc anh tất cả những gì tốt đẹp nhất."

Trong một thoáng, tôi giữ tay nàng và cảm thấy sức ép, ấm và khô, của nó. Rồi tôi ra ngoài lấy những chai rum. Đêm mông mênh, tĩnh mịch quanh căn nhà nhỏ. Ghế da của xe chúng tôi ẩm hơi sương. Tôi đứng nhìn về phía chân trời, nơi quầng sáng màu đỏ của đô thị hắt lên. Tôi sẽ vui lòng đứng mãi ở đây; thế nhưng tôi nghe tiếng Lenz gọi.

Binding không uống được rum. Sau cốc thứ nhì ta có thể nhận thấy điều đó. Anh ra ngoài vườn, lảo đảo. Tôi đứng lên và đi với Lenz đến quầy rượu. Anh gọi một chai gin.

"Một cô gái tuyệt vời, hén?" anh nói.

"Đừng hỏi tớ, Gottfried," tôi đáp. "Tớ chẳng để ý gì mấy tới cô ấy."

Anh chăm chú nhìn tôi một lúc với đôi mắt xanh màu hoa diên vỹ và rồi lắc mái đầu óng ả. "Vậy cậu sống để làm gì, hở bé cưng?"

"Tớ cũng hỏi mình câu ấy từ lâu lắm rồi," tôi đáp.

Anh cười. "Tớ đoán, cậu muốn tớ nói cho cậu biết chứ gì. Hừm, tớ sẽ không nói đâu, chỉ vậy thôi nhé. Nhưng tớ nghĩ, tớ sẽ cố tìm hiểu xem cô ấy là gì của Bé Bự, thằng chả rành tất cả mọi thứ về xe cộ, y như một quyển tự điển sống."

Anh theo Binding ra vườn. Một lúc sau, cả hai cùng trở lại quày rượu. Tin tức phải tốt đẹp, vì Gottfried, chắc là thấy con đường thênh thang rộng mở, quá vui mừng nên đã sốt sắng kết thân với Binding. Hai người gọi thêm một chai gin mới, và một giờ sau đó, đã vỗ vai nhau như đôi tri kỷ. Lenz luôn luôn toát ra một thứ gì đó rất duyên dáng, vì thế khó có ai cưỡng lại sức hấp dẫn của anh khi anh đang vui. Thật tình mà nói, trong những lúc này, anh còn không cưỡng lại được chính mình nữa là. Đơn giản rằng anh đang ồ ạt lôi cuốn Binding và chẳng bao lâu, hai người đã kéo nhau ra góc sân dưới dàn dây leo, hò hát những bài nhạc lính. Và trong khi ấy, cô gái đã quên mất chàng trai lãng mạn cuối cùng.

Chỉ còn lại ba người trong phòng khách của lữ quán. Không gian đột nhiên yên tỉnh. Đồng hồ cuckoo tíc tắc. Cô hầu bàn đã thu dọn xong và nhìn chúng tôi trìu mến như mẹ hiền. Một con chó săn lông nâu nằm xoãi trước lò sưởi. Thỉnh thoảng nó lại ngắt ngứ sủa trong mơ, giọng êm, thanh và áo não. Ngoài cửa sổ, gió thổi lướt thướt. Từng khúc nhạc lính thoang thoảng lùa vào; căn phòng nhỏ dường như nâng chúng tôi lên và cùng nhau bềnh bồng qua đêm thâu và qua năm tháng, qua những hồi niệm và những thứ đã nửa vời quên lãng.

Đó là một cảm giác lạ. Thời gian như lắng đọng -- không còn là một dòng sông chảy từ miền đen tối rồi quay trở về -- nó là một hồ nước, trong đó cuộc đời lặng lờ soi bóng. Tôi nâng ly rượu. Rum lóng lánh. Tôi nghĩ đến bản kết toán của tôi sáng hôm ấy ở xưởng sửa xe. Tôi đã buồn rầu chán nản. Tôi không còn buồn nữa. Tôi nhìn Koster. Tôi nghe anh trò chuyện với cô gái; nhưng tôi không ghi nhận những lời họ nói. Tôi cảm thấy hơi ấm ban đầu của cơn say làm nóng dần huyết quản và lan tỏa ảo giác phiêu lưu. Bên ngoài, Lenz và Binding đang hợp ca bài Argonnerwald. Cạnh tôi, người con gái chưa quen đang nói -- êm ái và chậm rãi, bằng một giọng trầm, kích thích, và hơi khàn đục. Tôi uống cạn ly.

Hai người kia trở vào. Họ đã tỉnh rượu phần nào nhờ không khí thoáng mát. Chúng tôi chia tay. Tôi giúp nàng mặc áo khoác. Nàng đứng ngay trước tôi, đôi vai nhích khẻ để đón nhận chiếc áo, đầu hơi ngã ra sau và quay sang một bên, môi hé mở một nụ cười về phía trần nhà không dành cho ai cả. Tay tôi chùng xuống một giây. Mắt tôi để đâu suốt thời gian này cơ chứ? Tôi chợt hiểu sự nhiệt tình của Lenz.

Nàng xoay nửa người lại, dò hỏi. Tôi lập tức nâng chiếc áo khoác lên và liếc nhìn Binding, đứng cạnh bàn ăn, đỏ hồng như quả anh đào và vẫn còn chút ánh đờ đẫn trong đôi mắt.

"Cô có nghĩ anh ấy đủ tỉnh táo để lái xe không?" tôi hỏi.

"Tôi tin là có."

Tôi chăm chú nhìn nàng. "Nếu anh ấy không ổn mấy, một trong ba đứa tôi có thể đưa cô về."

Nàng cầm hộp phấn lên và mở nấp. "Không sao đâu," nàng nói."Nếu uống một chút gì đó, anh ấy lái xe còn cừ hơn."

"Lái cừ hơn, nhưng có thể không an toàn cho lắm," tôi trả lời.

Nàng nhìn tôi qua bờ gương nhỏ.

"Cầu trời cho mọi chuyện được bình an," tôi nói. Phản ứng của tôi có phần thái quá, bởi cách đứng của Binding cũng không tệ. Nhưng tôi muốn làm một điều gì đó để nàng đừng biến mất vào hư không.

"Có thể nào tôi gọi điện cho cô, sáng mai không chừng, để hỏi thăm, được không?"

Nàng không trả lời.

"Tôi nghĩ chúng tôi cũng có lỗi một phần trong việc nhậu nhẹt say sưa này," tôi nài nỉ. "Đặc biệt là tôi, với rum mừng sinh nhật."

Nàng cười. "Được rồi, nếu anh muốn. Western 2796."

Tôi lập tức ghi lại con số và ra ngoài. Chúng tôi nhìn Binding lái đi và uống ly sau chót. Rồi chúng tôi tháo xích cho Karl. Nó phóng vun vút trong sương mù tháng Ba mỏng mảnh, gió bạt mạnh và hơi thở chúng tôi dồn dập; thành phố tiến gần, dữ dội trong đêm đen, và cuối cùng nổi bật lên trong bóng tối tù mù, như một con tàu đèn đuốc sáng choang vui nhộn, quán "The Bar." Chúng tôi đem Karl đến gần và thả neo. Cognac sáng bóng như vàng, gin long lanh như ngọc biếc và rum, tự nó đã là sự sống. Chúng tôi ngồi trên những chiếc ghế cao ở quầy rượu; tiếng nhạc xập xềnh, nhịp đập của cuộc sống rõ và mạnh; nó kiêu hãnh đập trong tim chúng tôi; sự chán chường của những căn phòng bài trí tồi tàn đang chờ đợi, niềm tuyệt vọng của sự sinh tồn, tất cả đều được quên lãng; quày của quán "The Bar" là buồng lái của Thuyền Trưởng con tàu Cuộc Sống, và chúng tôi, một lần nữa lại ra khơi.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 2

ôm sau là Chúa Nhật. Tôi ngủ nướng và chỉ dậy khi nắng rọi đến bên giường. Tôi nhanh nhẹn nhảy xuống và mở tung cửa sổ. Bên ngoài trời trong và tươi mát. Tôi đặt cái bếp cồn lên bệ cửa sổ và đem ra hộp cà phê. Frau Zalewski, bà chủ nhà, cho phép tôi được pha cà phê trong phòng. Cà phê của bà rất nhạt -- nhất là khi người ta đã say bí tỉ đêm trước.

Tôi ở trọ nhà bà đã hai năm. Tôi ưa thích địa phương này. Lúc nào cũng có chuyện để làm, vì Phòng Thương Nghiệp, tiệm Café International và Salvation Army Barracks nằm gần nhau như môi với răng. Và ngay trước nhà trọ là một nghĩa trang cũ, không sử dụng nữa. Nhiều cây to bóng mát như ở công viên, và trong những đêm tỉnh mịch, ta có thể tường chừng đang ở thôn quê. Một mặt khác, thường thì phải đến khuya mới có sự yên lặng; vì ngay bên cạnh nghĩa trang là khu giải trí với các vòng ngựa gỗ và thuyền đu.

Đối với Frau Zalewski, nghĩa trang là một tài sản đáng giá. Khi cho thuê phòng, bà thường ca tụng không khí trong lành và tầm nhìn thoáng đãng, và do đó ra giá cao lên. "Nhưng, thưa ông, hãy nghĩ đến lợi thế ấy!" là công thức bất di bất dịch của bà.

Tôi chậm rải mặc y phục. Điều ấy cho tôi cảm giác lười lĩnh của ngày Chúa Nhật. Tôi rửa mặt; tôi thư thả đi quanh phòng, đọc báo, pha cà phê; tôi đứng cạnh cửa sổ nhìn xuống đường; tôi lắng nghe tiếng chim hót trên đầu ngọn cây ở nghĩa trang đối diện -- những ống tiêu bạc bé bỏng của Thượng Đế, chúng ríu rít phụ họa cho tiếng phong cầm rền rĩ, êm đềm và buồn thảm ở Hội Chợ bên kia. Có khoảng nửa tá áo sơ-mi và vớ, nhưng tôi chọn thật kỹ, như thể tôi có nhiều gấp hai mười lần; vừa huýt sáo tôi vừa lộn trái các túi quần áo -- tiền lẻ, dao xếp, chìa khóa, thuốc lá -- và đây rồi, mẩu giấy có ghi tên và số điện thoại của cô gái. Patricia Hollmann -- một cái tên thánh hiếm gặp, Patricia. Tôi đặt tờ giấy xuống bàn. Có thật chuyện ấy mới xảy ra hôm qua? Dường như đã xa xôi lắm -- gần như đã quên lãng qua hơi rượu xám ngọc. Đó là điều đáng kể của việc chén chú chén anh; nó đưa người ta đến gần nhau rất nhanh, nhưng cũng làm cho khoảng cách giữa đêm và ngày hôm sau dài như những năm trường.

Tôi nhét mẩu giấy dưới chồng sách. Tôi có nên gọi nàng không? Có lẽ có--mà cũng có lẽ không. Sáng hôm sau, ta thường nghĩ khác về những chuyện như thế. Tôi khá hài lòng, thực vậy, có được chút bình yên. Đã có đủ phiền toái trong những năm gần đây. Hãy giữ một khoảng cách an toàn, Koster thường nói. Nếu để cho một điều gì đó thân cận quá, ta sẽ muốn nắm giữ. Mà ta nào có thể giữ được một điều gì.

Vào lúc ấy, sự thù ghét thường lệ của ngày Chúa Nhật bắt đầu ở phòng bên cạnh. Tôi đi tìm cái mũ, có lẽ đã cất kỹ ở một chỗ nào đó đêm qua, và nghe lõm câu chuyện của họ. Đó là Hasse và bà vợ đang lăng mạ lẫn nhau. Suốt năm năm trời, hai người chung sống trong một căn phòng nhỏ hẹp nơi đây. Họ không phải là người xấu. Nếu họ có một căn hộ ba phòng, với gian bếp cho người vợ và thêm một đứa trẻ, có lẽ cuộc hôn nhân của họ đã diễn biến tốt đẹp. Thế nhưng nguyên một căn hộ rất đắt tiền và một đứa trẻ trong thời buổi thiếu an ninh này -- làm sao có được! Cho nên họ đành sống vật vã ở đấy, bà vợ phát cuồng và ông chồng lúc nào cũng thắt thỏm lo bị mất việc. Nếu chuyện ấy xảy ra, đời ông sẽ tàn. Ông đã bốn mươi lăm tuổi. Không ai sẽ mướn, một khi ông bị sa thải. Thật là một bất hạnh thời đại -- trước đây người ta từ từ lắng chìm và luôn luôn vẫn có một cơ hội để ngoi lên -- thế nhưng trong thời buổi này, ở bờ xa bên kia của mỗi lần sa thải, vực thẳm không đáy thất nghiệp kinh niên lại há mõm đón chào.

Tôi cố lẽn ra, nhưng có tiếng gõ cửa và Hasse thất thểu bước vào. Ông gieo mình xuống ghế. Ông là một người hiền lành với đôi vai xuôi và râu mép thưa. Một thư ký nhún nhường, siêng năng. Nhưng nay họ là những người kém may mắn nhất. Có lẽ luôn luôn là thế. Sự khiêm nhường và tính chuyên cần chỉ được tưởng thưởng trong tiểu thuyết. Ngoài đời, họ bị bóc lột rồi quẳng sang một bên.

Hass dơ tay lên. "Có hai người ở văn phòng sẽ bị đuổi. Chắc tôi sẽ là người thứ nhất, cậu nghĩ xem, có phải không."

Từ kỳ lương này đến kỳ lương sau, ông sống trong nỗi lo sợ ấy. Tôi rót cho ông một cốc rượu mạnh.Toàn thân ông run lẩy bẩy. Ta có thể đoán, một ngày nào đó ông sẽ ngã quỵ. Ông không còn một chút sức kháng cự nào.

"Và lúc nào cũng là những câu đay nghiến này," ông khẻ nói.

Bà vợ quy chụp trách nhiệm cho ông, hiển nhiên là thế, về cuộc đời của bà. Bà bốn mươi hai tuổi, da thịt hơi nhão và nhan sắc phai tàn, nhưng dĩ nhiên chưa đến mức tang thương như ông chồng. Bà bị bệnh kinh hoảng phút chót.

Dính líu vào cũng chẳng ích gì.

"Hasse này," tôi nói, "Ông cứ yên lặng ở chơi nơi đây cho tới khi nào cũng được. Tôi phải ra ngoài. Có cognac trong tủ áo, nếu ông muốn. Trong đấy cũng có rum nữa. Mấy tờ báo đây nhé. Rồi chiều nay, dẫn bà ấy đi dạo, chỗ nào cũng được, miễn là ra khỏi ngôi nhà này. Xem chiếu bóng. Không đắt tiền hơn vài giờ ở quán cà phê mà còn một chút gì lưu lại sau đó. Lời vàng ngọc của ngày hôm nay là hãy quên đi, đừng nung nấu trong lòng."

Tôi vỗ nhẹ vai ông, nhưng lương tâm hơi cắn rứt. Dù sao, phim ảnh lúc nào cũng tốt. Ở đấy, ai cũng có thể mơ mộng một chút gì.

Cửa phòng của họ vẫn mở. Người đàn bà khóc tỉ tê. Tôi đi dài trên hành lang. Căn phòng kế cửa khép hờ. Lắng nghe. Một vầng phấn hương lan tỏa. Erna Bonig, thư ký riêng, sống ở đấy. Quá sang trọng so với đồng lương của chị; nhưng mỗi tuần một ngày, xếp thường đọc văn thư cho chị chép đến sáng. Và hôm sau chị sẽ rất gắt gỏng. Bù lại, chị ra ngoài khiêu vũ mỗi đêm. Khi không khiêu vũ được nữa, chị sẽ không muốn sống làm gì, chị giải thích. Chị có hai người bạn. Một người yêu chị, tặng hoa cho chị. Người kia, chị yêu và đưa tiền cho hắn.

Phòng kế bên thuộc Bá Tước Orlov, bậc thầy kỵ mã, người Nga lưu vong, hầu bàn, phụ diễn phim và điếm đực, râu hai bên má hoa râm. Thiên tài chơi ghi-ta. Mỗi đêm ông cầu nguyện Đức Mẹ Kasan ban cho một chân tiếp tân ở một khách sạn sang bậc nhất; và ông thường khóc khi say.

Phòng kế. Frau Bender. Y tá ở viện nuôi trẻ mồ côi. Năm mươi tuổi; chồng chết trong chiến tranh; hai con chết vì suy dinh dưỡng, năm 1918. Có một con mèo tam thể. Con mèo duy nhất của cả nhà.

Tiếp đó -- Muller, kế toán viên đã về hưu, biên tập cho tạp chí của một hội chơi tem. Một bộ sưu tập tem biết đi, không có gì khác hơn. Một người hạnh phúc.

Tôi gỏ cánh cửa cuối cùng. "Này, Georg," tôi nói, "vẫn không có gì mới hả?"

Georg Block lắc đầu. Anh ấy là sinh viên học kỳ thứ tư. Để đeo đuổi việc học, anh đã làm thợ mỏ trong hai năm. Hiện nay, số vốn dành dụm gần cạn; chỉ còn đủ tiền mua thực phẩm trong hai tháng. Anh không thể trở lại mỏ -- có quá nhiều công nhân mỏ thất nghiệp. Anh cố làm đủ nghề vặt để kiếm thêm. Có lần, anh dành nguyên một tuần giao hóa đơn cho một hảng sản xuất bơ thực vật, và rồi hảng phá sản. Ngay sau đó, anh tập tành bán báo và tưởng là dễ thở. Chỉ ba ngày sau, hai tay buôn có môn bài đã tấn công, xé bỏ tất cả báo của anh, và cảnh cáo anh không được để chúng thấy anh ở địa bàn của chúng thêm một lần nữa. Đủ lắm rồi, họ cũng chật vật như anh, nào có khác. Hôm sau anh lại đi, dù phải trả tiền cho số báo đã mất ngày trước. Một người lái mô tô tông phải anh, và báo văng tứ tung xuống bùn. Thế là đi đời thêm hai đồng mark. Anh cố gắng lần thứ ba, chỉ để về nhà với tấm áo khoác rách bươm và mặt mày sưng húp. Thế là anh bỏ cuộc. Nay anh ngồi nhà cả ngày trong tuyệt vọng, học như hóa rồ, như thể việc học có đưa đến một lợi ích nào. Anh chỉ ăn mỗi ngày một bửa. Thế nhưng hoàn tất việc học hay không cũng chẳng có gì khác biệt -- nếu như thi đỗ, ít nhất cũng phải mười năm anh mới hy vọng tìm được việc làm.

Tôi đưa anh một bao thuốc lá. "Sao không bỏ cho rồi, hở Georgie? Tớ đã, như cậu biết. Sau này nếu muốn, ta học lại mấy hồi."

Anh lắc đầu. "Không, nếu không kiên trì ta sẽ đánh mất những kỷ năng đã có. Tớ hiểu như thế, nhờ làm thợ mỏ. Tớ không thể làm việc ở mỏ một lần nữa."

Gương mặt xanh xao, đôi tai vễnh to, ánh mắt cận thị ngây dại, thân hình tiều tụy, ngực lép kẹp-- lạy Chúa tôi!

"Thôi thì chúc anh may mắn, Georgie."

Và tiếp đến là nhà bếp. Đầu lợn lòi --quà của Zalewski, người quá cố. Điện thoại. Bóng tối nửa vời. Mùi ga và mỡ lâu ngày hăng hắc. Cửa mở vào hành lang, với nhiều danh thiếp gắn cạnh nút chuông. Danh thiếp của tôi, một trong số đó, ghi: Robert Lohkamp, sinh viên ban triết, bấm hai chuông dài. Tấm thiệp cáu bẩn và ố vàng theo thời gian. "Sinh viên ban Triết." Oách nhỉ. Ngày xưa, có như thế. Tôi xuống cầu thang, đi ra quán Café Internatiional.

International là một lổ hổng dài, tối thui, tù mù khói thuốc, với nhiều phòng ở cuối nhà. Gần cửa ra vào, cạnh quày rượu là cây đàn dương cầm. Thật đáng buồn vì nó sai giọng, có nhiều dây chùng và long mất vài phím trắng. Nhưng tôi rất mến nó vì tất cả những khiếm khuyết ấy. Nó là con ngựa già tàn tật, đã chia sẻ ít nhất một năm của cuộc đời tôi, bởi đây là chỗ tôi được thuê để chơi đàn.

Các gian phòng phía sau, những tay chăn gia súc thỉnh thoảng tụ tập ở đó, cũng như khách vãng lai từ công viên giải trí. Các cô gái điếm thường ngồi gần cửa.

Phòng rượu vắng tanh, trừ Alois, người bồi có gan bàn chân phẳng dẹp, đứng sau quày. "Như thường lệ?" anh hỏi.

Tôi gật đầu. Anh mang đến một cốc rum. Tôi ngồi xuống bàn và nhìn mông lung vào khoảng không trước mặt. Một dãi ánh sáng xám rọi xéo qua ô cửa sổ trên cao, phản chiếu trên những chai rượu mạnh cài trên giá. Brandy anh đào lấp lánh như hồng ngọc.

Alois tiếp tục tráng rửa ly cốc. Con mèo của bà chủ quán rù rù trên mặt dương cầm. Tôi chậm rãi rít mấy hơi thuốc. Không khí làm cho người ta ngầy ngật... Hôm qua, cô ấy có giọng nói đặc biệt làm sao! Hơi khàn một chút, có lẽ thế, nhưng mà, cũng dịu dàng.

"Đem cho chúng tôi mấy tờ báo, Alois," tôi nói.

Cửa mở kẻo kẹt. Rosa bước vào. Rosa, cô gái điếm ở nghĩa trang, còn được gọi là "con ngựa sắt" -- tên thân mật mô tả tính bất khuất của chị. Chị ấy đến, như thói quen mỗi sáng Chúa Nhật, uống một cốc sô-cô-la. Sau đó, chị sẽ đi Burgdorf thăm con.

"Chào em, Robert."

"Chào Rosa. Con gái chị khỏe không?"

"Chút nữa sẽ biết. Đây --nhìn cái này." Từ một bọc giấy, chị rút ra một con búp bê má đỏ hây hây, và lấy tay ấn lên bụng nó. "Mama," con búp bê thỏ thẻ, nét mặt Rosa bừng sáng.

"Hay nhỉ," tôi nói.

"Đã xong đâu, đợi đấy," chị ngửa con búp bê ra sau. Đôi mắt nó cụp lại, một tiếng 'cách' vang lên khe khẻ.

"Ơ, em không ngờ!"

Rosa sung sướng, sẳn sàng gói con búp bê lại. "Robert, em hiểu những việc này. Chị có thể thấy. Một ngày nào đó, em sẽ là một người cha tốt."

"Chị nghĩ thế à?" tôi nói, hoài nghi.

Rosa hết lòng sống vì con. Cho đến ba tháng trước đây, khi con bé chưa biết đi, chị còn giữ nó trong phòng. Chị có thể làm được điều ấy, mặc dù nghề nghiệp của mình, nhờ khéo sử dụng một tủ áo nhỏ kế bên phòng chị. Đêm đêm khi trở về với người tình, chị thường viện một lý do nào đó để hắn chờ bên ngoài, trong khi chị vào nhà, hộc tốc đẩy xe em bé vào trong tủ áo, đóng lại; rồi quay ra đón khách. Nhưng trong tháng Mười Hai, con bé thường bị đẩy từ căn phòng ấm của mẹ vào tủ áo không sưởi, nên nhiễm lạnh và khóc toáng vào những lúc mẹ nó cần tiếp khách.

Rất khó khăn cho Rosa xa rời con. Chị gửi nó ở một nhà trẻ đắt tiền, nơi ấy chị đóng vai một bà góa đáng kính-- nếu người có thẩm quyền biết sự thật, họ không đời nào chấp nhận đứa trẻ.

Rosa đứng lên. "Thứ Sáu em đến, chắc nhé?"

Tôi gật đầu.

Chị nhìn tôi. "Em biết lý do, phải không?"

"Tất nhiên."

Tôi không có một ý niệm nào; nhưng tôi không hỏi. Đánh đàn chỗ ấy trong năm đó, tôi có quy tắc của mình. Như thế là tốt nhất. Cùng một nguyên tắc, tôi đối xử với tất cả các cô gái bằng một thái độ thân thiện như nhau. Tôi không thể làm khác hơn, ở vị thế của mình.

"Au revoir, Robert."

"Cheerio, Rosa."

Tôi nán lại một lúc. Với tôi, International gần như là chỗ nghĩ ngơi thanh tẩy, thế nhưng hôm nay, vì một lý do nào đó, tôi không đạt được trạng thái mơ màng bình yên thường có những ngày Chúa Nhật. Tôi uống thêm một ly rum, vuốt ve con mèo và bỏ đi.

Cả ngày tôi rong ruỗi khắp thành phố. Tôi không biết vì sao tôi cảm thấy bất an. Tôi bức rức không dừng lại một chỗ nào đủ lâu. Buổi chiều sắp tàn, tôi ghé xưởng sửa xe. Koster đang cắm cúi với chiếc Cadillac. Cách đây không lâu, chúng tôi mua nó với giá rẻ như bèo. Nó đã được tu sửa toàn diện và Koster sắp tô điểm những nét chấm phá cuối cùng. Đó là một sự đầu tư liều lĩnh. Chúng tôi hy vọng sẽ có lời, nhưng tôi không chắc tìm được người mua. Trong thời buổi khó khăn, người ta thường muốn xe nhỏ, không phải một chiếc to kềnh thế này.

"Tớ sợ mình sẽ kẹt với nó, Otto," tôi nói.

Nhưng Koster đầy hy vọng. "Chính xe cở trung mới bị kẹt, Bob ạ," anh giải thích. "Có thị trường cho loại xe rẻ tiền, và cũng có thị trường cho loại xe hạng sang. Vẫn còn rất nhiều người giàu có; hoặc những người thích phô trương."

"Gottfried đâu rồi?" tôi hỏi.

"Đi họp chính chị, chính em."

"Cái ông điên. Thế anh ấy muốn gì ở những nơi đó?"

Koster cười lớn. "Tớ nghĩ, anh ấy cũng chẳng biết. Một chút mùa xuân khơi động bầu nhiệt huyết. Và hẳn là anh ấy luôn luôn chơi trò đuổi bắt những điều mới lạ."

"Có lẽ thế," tôi nói. "Cậu có cần tớ làm gì không?"

Chúng tôi hí hoáy với chiếc xe cho đến khi trời tối không thấy gì được nữa. "Tớ nghĩ như thế đủ rồi, ta về thôi," Koster nói. Chúng tôi gột rửa dầu mỡ. "Đố cậu, tớ có cái gì đây," anh nói, vỗ vào cái ví da trong túi.

"Ai mà biết."

"Vé xem đấu quyền Anh tối nay. Hai vé. Đi nhé?"

Tôi ngần ngừ. Anh nhìn tôi, ngạc nhiên.

"Stilling so găng với," anh nói, "Walker. Một trận gay cấn đấy."

"Cậu đi với Gottfried đi," tôi đề nghị, cảm thấy mình là thằng khờ vì không đi xem đấu võ. Nhưng không hiểu sao, tôi chẳng thấy tha thiết.

"Cậu có sao không?"

"Không."

Anh nhìn tôi.

"Chắc tớ về nhà," tôi nói. "Cần viết thư và làm vài thứ lặt vặt. Đôi khi ta phải ..."

"Cậu không bệnh chứ?" anh hỏi, lo lắng.

"Không bệnh một tị nào. Có lẽ, cũng có một chút xuân thì khơi lòng nao nức."

"Thôi được. Tùy cậu."

Tôi rảo bước về nhà. Một lần nữa, tôi ngồi trong phòng và không nghĩ ra được điều gì muốn làm. Tôi đứng dậy, bước loanh quanh. Tôi hoàn toàn không hiểu vì sao tôi muốn về. Cuối cùng, tôi bước ra hành lang, ghé thăm Georg. Trên lối đi, tôi chạm mặt Frau Zalewski.

"Chèng đéc ơi!" bà nói, ngạc nhiên. "Cậu đấy à?'

"Làm sao chối được," tôi nói, hơi bực mình.

"Không lông nhông ở ngoài đường!"" Bà lúc lắc mái tóc bạc uốn lọn. "Một kỳ quan, trong những kỳ quan!"

Tôi không ở chơi lâu với Georg. Mười lăm phút sau tôi đã quay về. Tôi lưỡng lự, không biết có nên uống một cốc rượu hay không. Tôi không thấy thèm. Tôi ngồi bên cửa sổ, ngắm nhìn đường phố.

Hoàng hôn buông nhanh xuống những cánh dơi chấp chới bên kia nghĩa trang. Nền trời phía sau Phòng Thương Nghiệp xanh như màu táo non. Đèn đường đã thắp, dù trời chưa tối hẳn -- trông chúng như đông đá. Tôi lần tay dưới chồng sách, tìm mảnh giấy có ghi số điện thoại. Cuối cùng rồi . . . Gọi điện thoại chắc cũng không hại gì. Dù sao đi nữa, hầu như tôi đã hứa. Vả lại, không chừng cô ấy vắng nhà.

Tôi bước ra hành lang, chỗ có điện thoại, cầm ống nghe và gọi tổng đài. Trong lúc chờ đợi, tôi cảm thấy một cảm giác hy vọng dễ chịu trào dâng và ứa ra ở đầu cái ống nghe màu đen. Nàng có nhà. Rồi khi một giọng nói rất trầm và hơi khàn đột nhiên cất lên như bóng ma trong mùi mỡ và tiếng bát đĩa lanh canh từ phòng khách của Frau Zalewski -- một giọng nói từ tốn, như nghĩ ngợi từng chữ -- tất cả nỗi niềm băn khoăn của tôi tan biến. Tôi gác ống nghe, sau khi đã hẹn gặp nàng vào ngày mốt. Thình lình, cuộc đời dường như không còn vô nghĩa nữa. "Mình điên thật," tôi nghĩ, lắc đầu.

Rồi tôi lại cầm ống nghe lên và gọi Koster.

"Otto, cậu còn dư vé không ?"

"Còn."

"Tốt lắm. Vậy tớ đi."

Sau đó, chúng tôi lang thang rất lâu trong thành phố. Những con đường, dù sáng sủa, nhưng hoang vắng. Bảng hiệu neon và đèn ở các cửa hàng thắp lên vô ích. Những tượng sáp bên trong cửa sổ một gian hàng, đầu tô vẽ, phô mình trần trụi. Trông chúng ma quái và bệnh hoạn. Nữ trang lấp lánh trong cửa kính gian hàng kế bên. Rồi một tiệm bách hóa, sáng choang, trắng lốp, nổi bật như giáo đường, tơ lụa màu sắc tươi vui như bọt biển trong cửa kính. Nhiều tượng người xanh xao, hao gầy dựng trước một rạp chiếu phim; và dọc theo đó, một cửa hàng thực phẩm phô bày sự huy hoàng của nó: trái cây đóng hộp chất cao như tháp, đào tiên nằm trong vĩ lót, ngỗng béo xỏ trên dây như phơi quần áo, các ổ bánh mì nâu xếp giữa thịt nguội và xúc xích gia vị cầu kỳ, và, ở trung tâm tất cả, pa-tê gan và cá hồi cắt lát, hồng mượt và vàng mơ.

Chúng tôi ngồi trên ghế, gần công viên. Đêm mát lạnh và trăng treo như một ngọn hồ quang trên những nóc nhà. Đã quá nửa đêm. Công nhân sửa đường xe điện dựng lều trên mặt đường đá gần đó. Ống bễ rên xiết thổi và hoa lửa bắn như mưa xuống những bóng người lom khom, trịnh trọng. Bên cạnh đó, nồi nhựa đường tỏa khói như một cái bếp dã chiến.

Chúng tôi đắm chìm trong suy tư.

"Khá lạ kỳ cho một ngày Chúa Nhật, Otto nhỉ?"

Koster gật đầu.

"Ta hài lòng vì nó đã chấm dứt," tôi trầm ngâm nói.

Koster nhún vai. "Có lẽ một khi ta đã quen sống trong khuôn khổ, nếu có một chút tự do, ta sẽ cảm thấy khó chịu."

Tôi bẻ cao cổ áo khoác. "Chẳng nói lên gì mấy cho cuộc đời của chúng ta, Otto."

Anh nhìn tôi, mỉm cười. "Lại càng ít có gì để nói, chỉ mới vài năm trước thôi, Bob."

"Đúng," tôi đồng ý. "Tuy thế . . ."

Máy khoan lực xịt thứ ánh xanh lục chói gắt xuống mặt đường nhựa. Lều công nhân, với ánh đèn lung linh bên trong, như một miền quê nhỏ bé, ấm cúng.

"Theo cậu, thứ Ba này chiếc Cadillac sẳn sàng chưa?" tôi hỏi.

"Có lẽ," Koster nói. "Sao cậu hỏi?"

"Tớ chỉ thắc mắc . . ."

Chúng tôi đứng dậy và quay về nhà. "Tớ có phần gắt gỏng tối nay, Otto," tôi nói.

"Ai cũng thỉnh thoảng bị như thế," Koster nói. "Ngủ ngon nhé, Bob."

"Tạm biệt, Otto."

Trong phòng mình tôi tiếp tục ngồi thêm một lúc. Bỗng nhiên tôi không còn ưa thích chỗ này nữa. Ngọn đèn chùm trên trần -- xấu xí ghê gớm-- ánh sáng chói mắt; và những ghế bành, vải bọc đã mòn xơ xác; nhựa lót nền nhà, trông ảm đạm nghèo nàn; bồn rửa tay -- ta không thể mời một người đứng đắn đến đây, tôi nghĩ. Phụ nữ, chắc chắn không. Cùng lắm, một cô gái làng chơi từ quán International mà thôi.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 3

áng thứ Ba chúng tôi ngồi ở sân trong, ngay trước xưởng sửa xe, dùng điểm tâm. Chiếc Cadillac đã sửa xong xuôi. Lenz cầm một tờ giấy, nhìn chúng tôi đắc thắng. Là 'quản đốc phụ trách quảng cáo' cho xưởng, anh vừa đọc cho chúng tôi nghe mẩu rao vặt bán xe do chính anh soạn. Bắt đầu với dòng chữ "Sang trọng. Hãy du lịch miền Nam nắng ấm," nó là một pha tạp giữa một bản tình ca và thánh ca.

Koster và tôi im thin thít. Ta cần thời gian để hồi phục sau một cơn lũ văn chương hoa gấm như thế. Lenz lại tưởng nhầm chúng tôi đã bị chinh phục.

"Vừa thơ mộng vừa mạnh mẽ, hén?" anh nói, hãnh diện. "Trong thời kỳ thực dụng, cần phải lãng mạn, bí quyết nằm ở chỗ đó. Những cực đối lập hấp dẫn nhau."

"Không đúng, khi tiền bạc dính dáng vào," tôi đáp.

"Người ta không mua xe để tiết kiệm, em ơi," Gottfried giải thích, giọng kẻ cả. "Họ mua xe để đầu tư; và đó là lúc mà, với các doanh nhân, cái lãng mạn tình tứ bắt đầu nảy nở, bất kể ra sao chăng nữa. Còn với phần lớn công chúng, nó tắt ngúm ở đấy. Otto, cậu nghĩ sao?"

"Ơ, cậu biết là --" Koster thận trọng bắt đầu.

"Đừng phí thời gian bàn cãi, Otto," tôi chêm vào. "Đó là thứ rao vặt dành cho những miền sông nước hay cho kem dưỡng da, không phải cho xe hơi."

Lenz há mồm.

"Gượm đã," tôi tiếp tục. Cậu nghĩ tụi này có thành kiến chứ gì. Tớ đề nghị thế này -- hãy hỏi Jupp. Ba người sẽ có tiếng nói đa số."

Jupp là nhân viên duy nhất của chúng tôi, một thiếu niên mười lăm tuổi, giống như thợ tập việc. Thằng bé phụ trách việc bơm xăng, mua thức ăn sáng cho chúng tôi, và dọn dẹp ga-ra buổi tối. Jupp có thân hình nhỏ nhắn, đầy tàn nhang, và đôi tai to nhất tôi từng thấy trong đời. Koster tuyên bố, nếu có bao giờ Jupp bị rơi khỏi máy bay, nó sẽ không hề hấn gì. Đôi tai sẽ giúp nó lượn theo gió, đáp xuống đất an toàn.

Chúng tôi gọi thằng bé đến. Lenz đọc cho nó nghe mẩu rao vặt.

"Em có thích mua một chiếc xe như thế không, hở Jupp?" Koster hỏi.

"Một chiếc xe?" Jupp hỏi.

Tôi cười to. "Dĩ nhiên, một chiếc xe," Lenz gầm lên. "Thế em nghĩ đó là cái gì, một con hà mã hay sao?"

"Nó có bộ sang số phối hợp, bánh đà thủy lực và thắng hơi không?" Jupp hỏi, không chùn bước.

"Ngốc tử, đương nhiên đó là chiếc Cadillac của chúng ta," Lenz khịt mũi.

"Anh có nói thế bao giờ!" Jupp trả đũa, cười toe toét tận mang tai.

"Gottfried, cậu thấy rồi." Koster nói. "Đó là tính lãng mạn thời hiện đại."

"Trở về bơm xăng đi, Jupp, thằng quỷ sứ thế kỷ hai mươi."

Cầu nhầu, Lenz lại biến vào trong văn phòng -- thêm thắt vài chi tiết kỷ thuật đủ để tương thích và bảo toàn ý thơ tình tứ của mẩu rao vặt.

Vài phút sau, Thanh Tra Barsig xuất hiện ở cổng sân trong. Chúng tôi đón tiếp ông cực kỳ tôn kính. Ông là kỹ sư và nhân viên kiểm tra cho hãng Bảo Hiểm Phượng Hoàng -- một người có ảnh hưởng quan trọng tới việc chúng tôi được giao xe để sửa hay không. Chúng tôi có quan hệ tốt với ông. Là một kỹ sư, ông không để thứ gì lọt khỏi cặp mắt cú vọ tinh tường của mình. Thế nhưng với tư cách một người sưu tập bướm, ông mềm như cọng bún thiu. Ông có một bộ sưu tập phong phú, và có lần chúng tôi cho ông một con bướm đêm lớn một hôm bay lạc vào xưởng. Khi chúng tôi đưa nó ra, mặt ông tái xanh vì xúc động. Đó là con bướm đầu lâu, rõ ràng rất hiếm quý, mà ông vẫn hằng ao ước. Ông không bao giờ quên được điều ấy, và từ đó trở đi, luôn luôn tìm cách cho chúng tôi được chia việc theo đúng lẽ công bằng. Để đổi lại, chúng tôi bắt cho ông bất kỳ con bướm đêm nào trong tầm tay.

"Một ly vermouth nhé, Herr Barsig?" Lenz, vừa mới nhú đầu ra, lễ phép hỏi.

"Không uống rượu trước khi trời tối," Barsig trả lời. "Đó là nguyên tắc nghiêm nhặt của tôi."

"Nguyên tắc cốt để phá vỡ, hoặc sẽ không có niềm vui," Lenz trả lời, vừa rót rượu vào ly. "Vì tương lai của bướm đêm phi ưng-thủy lạp, bướm lông công, và bướm đốm."

Barsig ngần ngừ trong một thoáng.

"Các bạn đã nói thế, làm sao tôi từ chối được," ông nói, nhận lấy ly rượu. "Nhưng trong trường hợp ấy, chúng ta cũng phải uống mừng tiểu bạch cúc." Ông cười ra vẻ ngượng nghịu. "Các bạn sẽ hài lòng khi biết, tôi đã khám phá được một loài bướm mới. Râu có lông tơ như lược."

"Trời đất ơi!" Lenz kêu to. "Hoan nghinh! Vậy nay ngài là một người tiên phong và sẽ lưu danh hậu thế!"

Chúng tôi cạn thêm một ly nữa, mừng loài bướm với cặp râu lược. Barsig lau bộ râu mép.

"Tôi cũng có tin mừng cho các bạn. Đến đấy, mang chiếc xe Ford về. Cấp trên đã chấp thuận cho các bạn."

"Tốt quá," Koster nói. "Chúng tôi sẽ làm. Còn tiền ước lượng thì sao ạ?"

"Cũng duyệt xong."

"Không bị cắt giảm?"

Barsig nheo một mắt. "Ban đầu có vẻ khó khăn một chút. Nhưng cuối cùng thì . . ."

"Một ly nữa mừng Công ty Bảo hiểm Phượng Hoàng," Lenz nói, rót thêm một đợt nữa.

Barsig đứng lên.

"Một nghề nghiệp kỳ quặc," ông nói trong khi ra về.

"Các bạn nhớ người đàn bà trong chiếc xe Ford chứ? Bà ấy chết cách đây mấy hôm. Vết thương rất nhẹ và cạn. Rõ ràng chết vì mất máu."

"Bà ấy được bao nhiêu tuổi ạ?" Koster hỏi.

"Ba mươi bốn," Barsig trả lời; "và có mang bốn tháng. Bảo hiểm nhân thọ trị giá hai mươi ngàn marks."

Chúng tôi lập tức đi lấy hàng, xe của người chủ tiệm bánh. Ông ta lái xe khi đã ngà hơi men và tông vào một bức tường trong đêm. Người vợ bị thương, nhưng ông ta chỉ trầy trụa qua loa mà thôi.

Ông ta nhìn vào ga-ra khi chúng tôi chuẩn bị kéo xe. Đôi vai ú nụ, cổ bò mộng, đầu hơi chúi nghiêng tới trước. Ông ta quan sát chúng tôi một lúc lâu nhưng chẳng nói lời nào. Với gương mặt tai tái, kém sức khỏe của những người thợ nướng bánh, trong bóng tối lờ mờ, ông ta giống một con mọt gạo khổng lồ buồn thảm. Ông ta uể oải đến gần.

"Chừng nào thì xong?" ông ta hỏi.

"Khoảng ba tuần," Koster trả lời.

Ông ta chỉ vào mui xe: "Dĩ nhiên gồm cả món này, phải không?"

"Tôi không hiểu," Otto nói. "Tôi không thấy nó hỏng chỗ nào."

Ông chủ tiệm bánh làm một cử chỉ nóng nảy. "Tôi có nói nó hỏng đâu. Ý của tôi là, tôi muốn thay cái mới. Theo tôi biết, các cậu có một mối hời, phải không? Chúng ta hiểu nhau quá mà, tôi nghĩ thế?"'

"Chẳng hiểu một ly ông cụ nào," Koster nói.

Anh thừa hiểu quá đi chứ. Ông ta muốn một cái mui xe mới mà chúng tôi, không phải công ty bảo hiểm, phải đài thọ. Chúng tôi dằng co một lúc, nhưng ông ta dọa sẽ hủy hợp đồng, đi tìm một xưởng khác ngoan ngoãn hơn. Cuối cùng, Koster đành nhượng bộ. Anh không bao giờ làm vậy, nếu chúng tôi không cần việc làm một cách khẩn thiết thế này.

"Các cậu thấy chưa, sao không thỏa thuận ngay từ đầu?" ông chủ tiệm bánh nói, nụ cười quỷ quyệt. "Vài hôm nữa, tôi sẽ quay lại chọn chất liệu. Màu kem, tôi nghĩ. Màu êm dịu."

Chúng tôi lái đi. Khi ra khỏi nơi ấy, Lenz trỏ vào nệm xe Ford. Có các vết bẩn to và đen sẩm. "Máu của bà vợ lão hãy còn đấy. Thế mà lão ta bắt chẹt cho bằng được một tấm mui mới! 'Màu kem," Chúa ơi! "Màu êm dịu'! Tớ phải ngã mũ bái phục! Tớ nghĩ lão ta dám đòi tiền bảo hiểm của hai mạng người lắm cơ. Barsig nói vợ lão ta đang có bầu, phải không?"

Koster nhún vai. "Tớ đoán, lão sẽ nói, buôn bán là buôn bán, và chuyện này không liên hệ gì tới chuyện kia."

"Có lẽ thế," Lenz nói, "nhưng cậu biết đấy, nhiều người có thể rút rỉa lợi lộc từ những niềm bất hạnh. Dù sao chăng nữa, chúng mình cũng sắp mất toi năm mươi đồng mark."

Buổi chiều, tôi viện lý do để về sớm. Tôi có một cái hẹn với Patricia Hollman vào khoảng năm giờ, nhưng tôi không nói cho một ai ở xưởng sửa xe biết. Không phải tôi muốn dấu; nhưng bỗng dưng tôi cảm thấy chuyện ấy khó thành.

Nàng cho tôi địa chỉ một quán cà phê. Tôi chưa bao giờ vào quán ấy; tôi chỉ biết đó là một cơ ngơi nhỏ và lịch sự. Không một chút nghi ngờ, tôi đi vào. Nhưng tôi giật mình kinh hoàng ngay khi bước qua cửa. Phòng đông nghẹt đàn bà con gái trò chuyện huyên thiên. Tôi đã lạc vào một quán trà tiêu biểu của nữ giới. Với một chút khó khăn, tôi cũng dành được một bàn trống. Tôi khổ sở nhìn quanh. Ngoài tôi ra, chỉ có hai người đàn ông khác và tôi không thích bề ngoài của họ.

"Cà phê, trà hay sô-cô -la?" người bồi bàn hỏi trong lúc lấy khăn phủi những mẩu bánh vụn trên mặt bàn xuống áo tôi.

"Một ly cognac lớn," tôi đáp.

Hắn mang đến, cùng với một đám người, dẫn đầu bởi một bà dáng dấp lực lưỡng khó đoán tuổi, đầu đội một cái mũ tang thương.

"Bốn người? Xin đi lối này," hắn nói, và chỉ về phía bàn tôi.

"Khoan đã --" tôi nói. "Bàn này không còn trống. Tôi đang chờ một người."

"Không được, thưa ông," người bồi bàn nói. "Không thể để dành chỗ vào giờ này."

Tôi nhìn hắn. Rồi nhìn bà lực sĩ đứng cạnh bàn, tay bấu chặt thành ghế. Nhìn nét mặt của bà, tôi đành từ bỏ tất cả những ý định đối kháng. Nếu không có một bộ súng đại bác tầm gần, đừng ai hòng cản trở người đàn bà đang cương quyết chiếm hữu cái bàn này.

"Dẫu sao, mang cho tôi một ly cognac nữa, hén?" tôi hậm hực nói với anh bồi.

"Vâng, có ngay. Một ly to nữa?"

"Một ly thật to, như thế này!"

"Dĩ nhiên, thưa ông." Hắn cúi chào. "Bàn này đủ cho sáu người, ông biết đấy," hắn nói, ra vẻ hối lỗi.

"Được rồi. Chỉ cần mang cognac ra."

Bà lực sĩ có vẻ cũng là hội viên của hội bài trừ rượu. Bà gườm gườm nhìn ly rượu mạnh của tôi, như thể đó là một con cá ương sình. Để chọc tức bà, tôi gọi thêm một ly nữa và dương mắt nhìn lại. Bỗng nhiên tôi thấy mọi thứ đều vô lý. Tôi muốn gì ở đây nhỉ? Và tôi muốn gì với nàng? Tôi cũng không biết trong không khí náo nhiệt này, liệu tôi có thể nhận ra nàng hay không.

Bực dọc, tôi nốc cạn ly cognac.

"Salut," ai đó đàng sau tôi, lên tiếng.

Tôi giật nẩy mình. Nàng đứng đấy, cười. "Anh bắt đầu thưởng thức rồi đấy à."

Tôi đặt cốc rượu trong tay xuống bàn. Bỗng dưng tôi bối rối. Nàng khác hẳn với hình ảnh trong trí nhớ của tôi. Giữa đám đàn bà béo tốt phục phịch ở quán cà phê, trông nàng như một cô gái rừng núi Amazon, thon thả, điềm tỉnh, tươi tắn, vững vàng và ngoài tầm tay với.

"Nơi này không bao giờ thích hợp với chúng ta," tôi nghĩ bụng, và nói: "Và cô từ đâu xuất hiện một cách bí ẩn thế? Tôi liên tục canh chừng cửa ra vào mà."

Nàng chỉ qua bên phải. "Có một cái cửa ở đấy nữa. Nhưng tôi tới trễ. Anh có chờ lâu không?"

"Không lâu chút nào. Giỏi lắm là hai hay ba phút. Tôi cũng vừa đến."

Câu lạc bộ cà phê ở bàn đã im bặt. Tôi có cảm giác cái nhìn của bốn bà cố nội tỉnh như sáo đang dán sát vào lưng. "Cô muốn ngồi lại đây không?" tôi hỏi.

Nàng liếc mắt quan sát những người chung bàn. Nàng cắn môi. Nhìn tôi với vẻ thú vị, nàng nói, "Tôi e là, quán cà phê nào cũng như nhau."

Tôi lắc đầu. "Những quán vắng tốt hơn chứ. Chỗ này là cái hang quỷ, gây cho người ta cảm giác sút kém. Chúng ta đến bar rượu có lẽ hay hơn."

"Bar rượu? Thế có tiệm rượu mở cửa lúc ban ngày ban mặt à?"

"Tôi biết một tiệm," tôi nói. "Ở đó lúc nào cũng yên tỉnh. Nếu cô thích --"

"Ô, tôi thích?"

Tôi nhìn nàng. Trong một thoáng, tôi không hiểu ý nàng. Tôi không ghét những lời cay đắng mỉa mai nếu nó không nhắm vào tôi; thế nhưng, tôi luôn luôn có mặc cảm.

"Được thôi, mình đến đấy," nàng nói.

Tôi ra hiệu cho người bồi bàn. "Ba ly cognac lớn," ông ta quang quác như một con chim báo điềm gở muốn thanh toán vấn đề với khách nằm dưới mộ. "Ba đồng rưỡi."

Nàng quay lại. "Ba ly cognac trong ba phút? Giỏi thế."

"Có hai ly ngày hôm qua," tôi vội vàng thanh minh.

"Đồ láo khoét!" bà lực sĩ ở bàn sau lưng, rít lên. Bà ấy nhịn từ nãy giờ đã lâu.

Tôi quay lại và cúi chào. "Giáng Sinh vui vẻ, các bác." Rồi tôi chuồn ngay lập tức.

"Anh đã cãi nhau với họ à?" nàng hỏi, khi chúng tôi ra khỏi quán.

"Không hẳn thế. Tôi chỉ có ảnh hưởng không thuận lợi với các bà, trong vài trường hợp đặc biệt."

"Tôi cũng thế," nàng đáp.

Tôi nhìn nàng. Với tôi, nàng như đến từ một thế giới khác. Tôi hoàn toàn không hình dung nỗi nàng như thế nào và sống ra sao, ở nơi đấy.

Trong bar rượu, vị thế của tôi vững vàng hơn. Khi chúng tôi bước vào, Fred, người pha rượu, đang đứng phía sau quầy chùi bóng cái ly rót cognac lớn. Anh chào tôi như thể mới gặp lần đầu, như thể anh không phải là người đã đưa tôi về nhà, chỉ mới hai đêm trước. Anh được đào tạo từ một trường dạy nghề giỏi, và anh giàu kinh nghiệm.

Phòng vắng tanh chỉ trừ một bàn, như thường lệ, nơi Valentin Hauser ngồi. Tôi quen anh trong thời chiến; chúng tôi cùng chung một đại đội. Có lần anh đem ra tận tiền tuyến một lá thư mà anh nghĩ là của mẹ tôi. Anh biết tôi đang trông tin, vì mẹ tôi vừa trải qua một cuộc giải phẩu. Nhưng anh nhầm --nó chỉ là tờ quảng cáo cho một thứ nón ấm dệt bằng sợi tầm gai. Trên đường về, anh bị thương ở chân.

Sau khi chiến tranh chấm dứt không lâu, Valentin được thừa kế một gia tài nhỏ và anh nhậu nhẹt lu bù từ đấy. Anh coi đó là bổn phận, uống để mừng vận may đã giúp anh sống sót trong chiến tranh. Anh không cần biết là đã nhiều năm trôi qua. Không ai có thể ăn mừng cho đủ, anh thường nói. Anh là một trong những người lưu giữ một ký ức siêu phàm về cuộc chiến. Những người khác đã quên hầu hết; nhưng anh còn nhớ mồn một, từng ngày, từng giờ.

Tôi nghĩ anh uống đã khá nhiều, vì anh ngồi trong góc riêng, xa xôi, chìm lắng. Tôi dơ tay chào.

"Salut, Valentin."

Anh ngước lên và gật đầu. "Salut, Bob."

Chúng tôi chọn một góc phòng. Người pha rượu đến gần.

"Cô uống chi?" tôi hỏi.

"Một ly Martini, có lẽ," nàng đáp. "Martini không đá."

"Fred là chuyên viên về chuyện ấy," tôi nói.

Fred tự cho phép mình nở một nụ cười.

"Còn phần tôi, như thường lệ," tôi nói.

Quán lạnh và tối, thoang thoảng mùi gin và cognac vương vãi đâu đây -- một mùi giống mùi rễ đỗ tùng và bánh mì. Một mô hình thuyền buồm bằng gỗ treo trên trần. Vách tường phía sau quầy được bọc đồng. Ánh sáng mờ ảo ở một giá đèn hắt sắc đỏ lên lớp vách đồng như thể một đám cháy ngầm đang lung linh soi bóng. Trong số các giá đèn nhỏ bằng sắt trên vách, chỉ có hai ngọn sáng hơn -- một ngọn gần Valentin và ngọn kia, gần chúng tôi. Chụp đèn bằng da mỏng làm từ bản đồ cũ và trông như những giải đất hẹp của địa cầu được chiếu sáng.

Tôi ngượng ngập, không biết bắt đầu câu chuyện ra sao. Gần như tôi chẳng biết gì về nàng, và càng nhìn nàng, tôi càng thấy lạ lẫm. Đã từ lâu, tôi không kết giao với ai; tôi không còn thành thạo nữa. Tôi chỉ quen đàn đúm với đám bạn trai. Mới đây thôi, tiệm cà phê quá ồn ào -- và bây giờ ở đây, thình lình bỗng quá yên tỉnh. Không khí lắng đọng làm tăng trọng lượng từng con chữ khiến ta ngại ngùng không dám hé môi. Tôi ao ước phải chi tôi đang ở quán cũ...

Fred mang rượu đến, và chúng tôi nâng ly. Rum nồng đậm và có hương vị nắng mới. Điều đó đáng kể đấy chứ. Tôi cạn ly và lập tức gọi thêm.

"Cô thích chỗ này không?" tôi hỏi.

Nàng gật đầu.

"Hay hơn tiệm bánh ngọt phải không?"

"Tôi ghét tiệm bánh ngọt," nàng nói.

"Thế tại sao chúng ta lại gặp ở đấy, thay vì những chỗ khác?" tôi ngạc nhiên hỏi.

"Tôi không biết." Nàng bỏ nón xuống. "Tôi chẳng nghĩ ra nơi nào khác."

"Cô thích chỗ này lại càng tốt. Chúng tôi thường đến đây. Vào buổi tối, hầu như nơi này là nhà của chúng tôi."

Nàng mỉm cười. "Chẳng phải như thế đáng thương lắm sao?"

"Không," tôi nói, "phù hợp với thời đại."

Fred đem đến cho tôi ly rượu thứ nhì. Anh đặt một điếu Havannah xanh lục lên bàn, cạnh cốc rượu. "Herr Hauser gửi anh."

Từ góc của mình, Valentin ra dấu và nâng ly.

"Ba mươi mốt tháng Bảy, mười bẩy," anh nói, giọng khàn đặc.

Tôi gật đầu chào và cũng nâng ly.

Anh luôn luôn phải uống mừng một điều gì đó. Có một đêm, tôi gặp anh ở một lữ quán vùng quê, đang uống rượu thưởng trăng; một ngày ở chiến hào, anh uống khi tình thế đặc biệt tồi tệ, và anh biết ơn vì mình còn sống và còn ngồi ở đấy.

"Anh ấy là bạn cũ," tôi giải thích với nàng. "một người bạn thời chiến. Anh ấy là người duy nhất tôi biết có thể tinh luyện một chút hạnh phúc từ một nỗi bất hạnh lớn. Anh ấy không biết làm gì với đời mình nữa --do đó anh ấy vui sướng chỉ vì anh ấy còn sống."

Nàng đăm chiêu nhìn tôi. Một vệt sáng rơi trên vầng trán và đôi môi nàng. "Tôi có thể hiểu điều ấy," nàng nói.

Tôi ngước mắt. "Ơ, làm sao có thể? Cô còn trẻ quá mà."

Nàng mỉm cười. Nụ cười lãng đãng trong ánh mắt mà thôi. Nét mặt gần như không đổi; chỉ trong trẻo hơn, như thể tỏa sáng từ bên trong.

"Còn trẻ quá," nàng nói. "thật là một câu phát biểu! Với tôi, ta không bao giờ quá trẻ. Ta chỉ luôn luôn quá già!"

Tôi im lặng trong chốc lát.

"Từ một bình diện khác, có nhiều thứ để nói lắm " sau cùng tôi đáp, và ra hiệu cho Fred mang thêm một chút gì nữa để uống. Nàng tự tin và độc lập trong cách nghĩ; so với nàng, tôi có cảm giác mình giống một súc gỗ ngu si. Tôi muốn khởi đầu một cuộc đối thoại nhẹ nhàng vui tươi, một cuộc đối thoại lý thú, thứ mà ta thường nhớ đến khi còn lại một mình. Lenz có thể làm được chuyện ấy; còn với tôi, câu chuyện luôn luôn trở nên vụng về, khó nhọc. Cũng không sai lắm khi Gottfried thường nói, trong vai trò một người chiêu đãi, tôi có trình độ của một bà giám đốc sở bưu điện.

May mắn thay Fred là một người bạn đầy hiểu biết. Thay vì loại ly nhỏ xíu như cái đê khâu thường ngày, anh mang đến một cốc vang to và đầy. Giúp anh khỏi mất công đi tới đi lui nhiều lần và tôi không ra vẻ uống quá nhiều. Tôi phải uống, nếu không tôi không thể nào thoát khỏi sự tẻ nhạt, trì độn này.

"Cô không dùng thêm Martini sao?" tôi hỏi nàng.

"Thế anh đang uống gì đấy?"

"Cái này à? Rum."

Nàng nhìn ly rượu của tôi. "Cùng một loại như thứ anh vừa uống."

"Vâng," tôi nói. "Phần lớn tôi chỉ uống rum."

Nàng lắc đầu. "Tôi không thể tin rằng nó có mùi vị thơm ngon."

"Thật tình tôi không còn biết nó thơm ngon ra sao nữa," tôi nói.

Nàng nhìn tôi. "Vậy anh uống làm gì?"

"Rum," tôi nói, -- vui mừng vì vớ được một thứ mà tôi có thể ba hoa, --"rum không liên quan gì đến hương vị. Nó không phải chỉ là một thức uống --nó còn là một người bạn. Một người bạn giúp cho mọi việc dễ dàng hơn. Nó thay đổi thế giới. Và cho nên ta uống, dĩ nhiên là thế --" tôi đẩy cốc rượu sang một bên. "Nhưng tôi có nên gọi cho cô một ly Martini nữa hay không?"

"Gọi rum, thì hơn." nàng nói. "Tôi nên thử một lần cho biết."

"Tốt lắm," tôi nói, "nhưng đừng thử hôm nay. Rum rất nặng cho người mới tập. Làm ơn cho một ly cocktail Bacardi," tôi gọi với sang Fred.

Fred mang đến các thứ. Anh còn mang một dĩa hạnh nhân tẩm muối và cà phê rang đen. "Để chai rum của tôi lại đây, anh nhé?"

Dần dần mọi thứ bắt đầu mang một sắc thái mới. Cảm giác thiếu an toàn biến mất, chữ nghĩa nối gót theo nhau. Tôi không còn xét đoán từng chút những gì mình nói. Tôi tiếp tục uống và cảm thấy một con sóng lớn, ấm áp, mềm mại ập đến và ôm ấp tôi; những giờ đen tối đong đầy hình ảnh và cuộc diễn hành lặng lẽ của những giấc mơ len lén trở về, xếp chồng lên vùng phong cảnh ảm đạm xám xì của cuộc sống gieo neo. Vách của quán rượu lùi vào và thình lình, không còn là quán rượu nữa -- mà là một góc nhỏ của trái đất, một địa đàng để nương náu, một hầm trú ẩn, bên ngoài đó trận chiến muôn đời của sự hổn loạn diễn ra gay gắt và bên trong, hai đứa tôi ngồi an trú, xô dạt vào nhau một cách bí ẩn qua hoàng hôn của thời gian.

Nàng cuộn mình trên ghế, một thiếu nữ xa lạ, huyền bí, như thể trôi nổi đến đây từ bờ bên kia cuộc đới. Tôi nghe tiếng mình nói, nhưng như thể không phải là tôi, như thể giờ đây có một người khác đang trò chuyện, một người mà tôi ước muốn được trở thành. Lời nói không còn trung thực nữa, chúng mang những ý nghĩa mới, lấn ép vào nhau, nhiều vùng đất màu sắc rực rỡ hơn những sự kiện xẩy ra trong đời tôi. Tôi biết chúng cũng không thực, chúng biến thành những mơ tưởng viễn vông và dối trá; nhưng tôi bất cần -- sự thật nhạt nhẻo buồn tẻ, và chỉ có ý nghĩa cùng với vẻ quyến rũ mê hoặc của những giấc mộng mới chính là cuộc sống.

Ánh sáng lung linh trong cái chum đồng đặt trên quày. Thỉnh thoảng Valentin lại nâng ly và nói thầm một con số tháng ngày với khoảng không trước mặt. Âm thanh náo động của đường phố văng vẳng lọt vào, đôi lúc bị ngắt quảng bởi tiếng còi xe như tiếng của loài ác điểu. Mỗi khi có người mở cửa, chúng lại gào to. Dai dẳng như một mụ già ghen tuông.

Trời đã tối khi tôi đưa Patricia Hollman đến tận nhà. Tôi thong thả cuốc bộ trở về. Bỗng nhiên tôi cảm thấy cô độc và trống vắng. Cơn mưa phùn đang rắc hạt. Tôi ngừng chân trước một khung kính cửa hàng. Tôi đã uống quá nhiều. Tôi có thể cảm nhận điều ấy. Không, tôi đâu đã chuyếch choáng, quay cuồng --nhưng tôi biết chắc là thế.

Tôi thấy nóng bức. Tôi mở cúc áo choàng và đẩy mũ ra sau. Tôi bắt gập mình gục thiếp một lần nữa. Kệ bố chúng mày -- tất cả những lời mắc gió tôi đã phun ra! Chúng chẳng mang một ý nghĩa nào. Mà tôi cũng không nhớ gì; đấy mới là điều tai hại nhất. Tại đây, một mình trên đường, xe buýt rầm rộ lao qua, tất cả mọi thứ đều mang một vẻ khác biệt so với lúc tôi còn ngồi trong vùng nửa sáng nửa tối của quán rượu. Tôi tự nguyền rủa mình. Ấn tượng ban đầu của nàng về tôi mới đẹp làm sao! Chắc chắn nàng đã nhận ra. Nàng gần như không uống gì cả. Và nàng đã cho tôi một cái nhìn kỳ lạ khi chia tay...

Herrgott! tôi quay ngoắt lại và do đó, đụng phải một lão béo lùn -- "Ê?" tôi cáu kỉnh nói.

"Mắt để trên đầu hay sao mà không nhìn thấy bố đây, hở thằng cán chổi?" lão béo quát.

Tôi trân trối nhìn lão.

"Thế đằng ấy chưa bao giờ trông thấy loài người, hả?" lão ta sừng sộ nói tiếp.

Lão lọt đúng tầm nhắm của tôi.

"Con người hả, thấy rồi," tôi đáp, "nhưng thùng bia biết đi thì chưa."

"Quân khốn khiếp!" lão nói.

"Lão mập khờ," tôi đáp lại.

Lão trịnh trọng nhấc mũ. "Chào đằng ấy, nhé." lão nói, và chúng tôi chia tay.

Những câu xã giao đó làm tôi tỉnh ra, nhưng nỗi ưu phiền vẫn còn đó. Quả tình càng tỉnh táo, tôi càng bực bội. Tôi thấy mình ngu ngốc không tả. Nhưng rồi, dần dần tôi không còn khó chịu với bản thân: tôi khó chịu với tất cả mọi thứ -- kể cả nàng. Chính vì nàng mà tôi đã say mèm. Tôi bẻ cao cổ áo. Nàng thích hay không thích một điều gì về tôi, tôi cũng không cần --dẫu sao, nàng là ai cơ chứ? Buổi hẹn hò dù có kết quả xấu tệ đến mấy, tôi cũng không quan tâm -- chuyện gì xảy ra, đã xảy ra. Không thể làm gì khác để cứu vãn. Và cũng thế, không chừng . . .

Tôi quay trở về quán rượu và lần này, say túy lúy.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 4

hời tiết trở nên ấm ướt và mưa dầm suốt mấy ngày. Rồi trời trong và nắng ấm mang theo cái nóng âm ỉ. Sáng thứ Sáu, khi đến xưởng sửa xe, tôi gặp Matilda Stoss, chổi kẹp nách, đứng giửa sân như một con hà mã bị thôi miên.

"Xem kìa, Herr Lohkamp, có lộng lẫy không chứ? Mỗi lần như thế, lại là một phép mầu."

Tôi bàng hoàng - cây mận già cạnh máy bơm xăng tưng bừng nở hoa, chỉ trong một đêm.

Nó đứng đấy, còng queo, trơ trọi, suốt cả mùa đông; chúng tôi thường máng vỏ xe cũ và đặt các can nhớt lên cành cho dễ chiết; nó được dùng như một cái giá rất tiện nghi để cất đủ thứ, từ giẻ lau xe cho đến nắp đậy máy xe. Vài ngày trước, các bộ áo liền quần thợ máy của chúng tôi hãy còn bừa bãi phơi trên đấy; chiều hôm qua cũng không có gì đáng chú ý; thế mà giờ đây, chỉ trong một đêm, nó đã biến đổi, như chuyện thần tiên, thành một vầng mây hồng và trắng lung linh, một vầng mây những bông hoa tươi thắm, như một đàn bướm bỗng nhiên đáp xuống chỗ làm việc lem luốc của chúng tôi.

"Và hương thơm!" bà ấy nói, mắt đảo tròn phấn khởi. "Tuyệt diệu! Cứ như là mùi rượu rum."

Tôi không ngửi được gì cả, nhưng tôi hiểu ngay. "Theo tôi, thơm như cognac của khách hàng," tôi đề nghị.

Bà ấy thẳng tay bác bỏ. "Herr Lohkamp, chắc cậu bị cảm lạnh. Hoặc là gai thịt trong mũi, có lẽ thế? Thời buổi này, gần như ai cũng có gai thịt trong mũi. Không, mũi của già Stoss này thính như chó săn; tin tôi đi, đó là mùi rum, rum lâu năm."

"Được rồi, Matilda . . ."

Tôi rót một cốc rum và đi ra cây xăng. Jupp đã ngồi sẳn nơi đấy. Cạnh thằng bé, nhiều cành hoa mận cắm trong một lọ mứt cũ bằng thiếc han rĩ. "Cái này để làm gì thế?" tôi ngạc nhiên hỏi.

"Dành cho quý cô quý bà," Jupp giải thích. "Nếu họ đổ đầy bình, họ sẽ được biếu một cành. Cháu đã bán được chín mươi lít xăng rồi đấy. Cái cây này giá trị tương đương với vàng. Nếu không có nó, chắc chúng ta phải làm một cây hoa giả."

"Cháu thật giỏi buôn bán," tôi nói.

Thằng bé cười hể hả. Nắng xuyên qua vành tai của nó, trông như ô cửa kính nhuộm.

"Cháu còn được chụp ảnh hai lần," thằng bé nói tiếp. "Trước cây hoa."

"Tốt lắm, cháu sẽ sớm thành tài tử xi-nê," tôi nói, và đi tới ổ sửa xe, nơi Lenz từ dưới gầm xe Ford chui ra.

"Bob," anh nói. "tớ mới nhớ một chuyện. Thể nào chúng ta cũng sẽ bận rộn với cô bạn của Binding."

Tôi chăm chú nhìn anh. "Cậu nói gì thế?"

"Thì y như tớ vừa nói. Mà sao cậu lại nhìn chòng chọc thế?"

"Đâu có --"

"Có mà, cậu nhìn tớ chòng chọc. Tên họ đầy đủ của cô ấy là gì nhỉ? Pat -- nhưng Pat gì mới được?"

"Tớ không biết."

Anh đứng thẳng người. "Cậu không biết? nhưng cậu có viết địa chỉ của cô ấy. Tớ nhìn thấy tận mắt."

"Tớ làm mất mẩu giấy ấy rồi," tôi giải thích.

"Làm mất!" Anh ôm mái tóc vàng bằng cả hai tay. "Sau khi tớ phải bỏ ra suốt một giờ ở ngoài sân với Binding! Làm mất! Ơ, không chừng Otto biết."

"Otto cũng không biết đâu," tôi nói.

Anh nhìn tôi. "Đồ nửa mùa chết tiệt! Cậu còn tệ hơn thế. Hôm ấy, cậu không biết à, đấy là một thiếu nữ tuyệt vời. Hergott!" Anh đăm đăm nhìn trời. "Khi chỉ một lần duy nhất trong đời, một điều tốt đẹp xảy đến với chúng ta, thì một thằng cả đẩn xúi quẩy như cậu lại làm lạc mất địa chỉ."

"Tớ có thấy cô ấy tuyệt vời chỗ nào đâu," tôi nói.

"Bởi vì cậu là một thằng ngốc," Lenz đáp; "một thằng khờ, không nhận thức được điều gì có giá trị cao hơn một cô gái điếm ở tiệm cà phê International. Cậu là nhạc công dương cầm, thế thôi. Một lần nữa, tớ nói cho cậu biết, cô gái ấy, là một điều may mắn không ngờ, thật thế. Dĩ nhiên, cậu chẳng biết cóc khô gì. Cậu có nhìn vào mắt cô ấy không? Hẳn là không, cậu còn mãi ngắm ly rượu của cậu."

"Ô, cậu nín đi," tôi chặn lại, bởi nhắc tới rượu, anh chạm đúng chỗ nhược của tôi.

"Và đôi tay của cô ấy," anh tiếp tục, không màng tới tôi --" thon dài, như tay của một cô gái hai dòng máu --Gottfried hiểu những chuyện này, Gottfried biết mà. Lạy thánh Moses! Cuối cùng con cũng đã gặp nàng, với những thứ một người phụ nữ cần có -- đẹp, dĩ nhiên, và quan trọng hơn cả, khí sắc --" Anh tự ngắt lời. "Cậu có biết, chẳng hạn, khí sắc là gì không?"

"Là không khí, thứ ta bơm vào bánh xe," tôi nói.

"Cố nhiên," anh nói một cách thương hại. "Không khí, cố nhiên! Khí sắc, vẻ tinh tuyền, rạng rỡ, ấm áp, huyền bí -- là những thứ tạo nên cái đẹp của một linh hồn và làm nó trở nên sống động. Nhưng cậu cần quái gì, khí sắc của cậu là mùi rượu rum --"

"Nín ngay, không thì tớ sẽ phang một cái gì đó lên đầu cậu đấy," tôi gầm lên.

Nhưng Gottfried vẫn tiếp tục nói và tôi không làm gì cả. Dĩ nhiên anh không biết chuyện gì đã xảy ra và mỗi chữ của anh cắm trúng tâm điểm -- nhất là những chữ tả chuyện nhậu nhẹt. Tôi gần như đã quên, tôi đã an ủi mình một cách khá hữu hiệu; thế nhưng giờ đây anh lại đào bới lên tất cả. Anh ca tụng và ca tụng cô gái đến khi tôi cảm thấy mình đã vĩnh viễn đánh mất một điều vô cùng quý báu.

Sáu giờ chiều, vẫn phiền muộn tôi đến Café International. Đấy là nơi trú ẩn xưa nay của tôi; Lenz nói đúng.

Tại đấy, tôi ngạc nhiên trước khung cảnh nhộn nhịp. Các loại bánh kem ướp lạnh và bánh nho khô bày trên quày, và Alois- bàn chân dẹp, tất tả bê một khay đầy ly tách cà phê khua lanh canh vào phòng trong.

Tôi chựng lại. Cà phê, cả bình to ư? Hẳn phải có một bầy đàn lén lút say sưa ở đâu đây.

Nhưng bà chủ quán giải thích. Hôm nay ở phòng sau có tiệc từ giả Lilly, bạn của Rosa. Tôi vỗ trán. Tất nhiên, tôi đã được mời! Và tôi là người đàn ông duy nhất, như Rosa ngụ ý -- vì Kiki, chàng trai ẻo lả, cũng có mặt, nhưng không kể. Tôi chuồn ra ngoài, mua một bó hoa, một trái thơm, một cái lúc lắc của trẻ con, và một thanh sô cô la.

Rosa đón tôi với nụ cười của bậc nữ lưu. Chị vận một chiếc áo đầm vải dầy, cổ khoét rất sâu và ngự ở đầu bàn. Răng vàng của chị lại lấp lánh. Tôi hỏi thăm cháu bé, và đưa cái lúc lắc nhựa cùng với phong sô cô la. Rosa rạng rỡ.

Với trái thơm và bó hoa, tôi quay sang Lilly; "Chúc chị những điều tốt lành nhất."

"Cậu ấy luôn luôn là một người hào hoa phong nhã," Rosa nói; "Bob ơi, đến đây, ngồi giữa chúng tôi nhé."

Lilly là bạn thân của Rosa. Có một bề dầy sự nghiệp sáng chói. Chị là gái điếm trụ ở khách sạn, là ước vọng xa vời của những cô điếm trẻ. Gái điếm ở khách sạn không cần kiếm khách ngoài phố --cô ta thuê phòng trọ và chiêu khách tại đấy. Rất ít người đạt được vị trí này -- họ không đủ y phục hay vốn liếng để kiên nhẫn đợi khách. Đúng thế, Lily chỉ hành nghề ở một khách sạn tỉnh lẽ; nhưng theo thời gian, chị đã để dành gần bốn ngàn marks. Bây giờ chị muốn lấy chồng. Chồng tương lai của chị có cửa hàng sửa ống nước. Anh biết rõ về chị, nhưng chấp nhận. Và anh không cần lo lắng cho tương lai; khi một người trong bọn lập gia đình, họ là những người đáng tin cậy. Họ đã có đủ những thăng trầm trong đời.

Lilly sẽ cử hành đám cưới ngày thứ Hai. Hôm nay Rosa tổ chức một buổi tiệc nhẹ chia tay. Các cô có mặt đầy đủ để gặp Lily lần cuối. Một khi có chồng, chị ấy sẽ khó lòng đến đây.

Rosa rót cà phê cho tôi. Alois, nhanh nhẩu tiến đến với một cái bánh khổng lồ rắc đầy quả phúc bồn tử, hạnh nhân và bạch chỉ. Chị cắt một lát to, đặt trước mặt tôi.

Tôi biết mình phải làm gì. Tôi thành thạo nếm một miếng và bày tỏ sự ngạc nhiên cao độ.

"Donnerwetter*, chắc chắn không thể nào mua ở tiệm!"

"Chị tự làm đấy," Rosa sung sướng nói. Chị nấu ăn rất ngon và thích được mọi người tán thưởng. Món ra-gu Hung Gia Lợi và bánh nho khô của chị không ai sánh kịp. Dòng dõi Bohemia của chị, đâu phải là thừa.

Tôi nhìn quanh. Các cô ngồi ở bàn, những người hái nho trong vườn của Chúa, những bậc thầy thấu hiểu bản chất của con người, những chiến sĩ của ái tình: Wally, người đẹp, áo lông chồn trắng đã bị cuỗm mất trong một phi vụ về đêm mới đây; Lina chân gỗ, thế nhưng lúc nào cũng tìm được mối; Fritzi, người vui tính, yêu thương chàng Alois- bàn chân dẹp, mặc dù chị có thể xây tổ ấm với một người khác, nhưng chị vẫn khước từ; Margot đôi má hồng, lúc nào cũng mặc y phục nữ gia nhân và do đó luôn luôn kiếm được khách hàng thông thái; Marion trẻ nhất bọn, rạng rỡ và phóng túng; Kiki, không được coi như đàn ông vì anh mặc quần áo đàn bà và tô son điểm phấn; Mimi, con người đáng thương, bốn mươi lăm tuổi và bị giãn tỉnh mạch, đi bộ là một việc khó khăn cho chị; vài cô hầu rượu, vài người khách buổi tối mà tôi không quen; và cuối cùng, nhân vật danh dự thứ nhì, thấp bé, tóc bạc và nhăn nheo như một quả táo mùa đông -- "Bu," người mà ai cũng trao gởi nỗi lòng, người an ủi và giúp đở tất cả các cô gái giang hồ. Bu của quày xúc xích ở góc đường Nikolaistrasse, ban đêm là căn bếp di động, là cơ quan đổi tiền, nơi đấy, ngoài xúc xích Frankfort, bà còn dấm dúi bán thuốc lá và bao cao su, và cũng cho vay, nếu cần.

Tôi hiểu phép lịch sự. Hôm nay, không được nhắc tới cửa tiệm, không được có những lời nham nhở; quên đi sức mạnh khét tiếng của Rosa đã tạo cho chị ấy hỗn danh "con ngựa sắt"; quên đi cuộc thảo luận về đề tái ái tình của Fritzi và Stefan Grigoleit, người buôn gia súc; quên đi vũ khúc của Kiki quanh giỏ brezel ** mỗi sớm mai. Cuộc chuyện trò ở đây phải thích đáng trong một buổi họp của các hiền mẫu.

"Chị chuẩn bị xong chưa, Lilly?" tôi hỏi.

Chị gật đầu. "Chị sắm sửa tư trang cô dâu đã từ lâu."

"Tư trang của chị ấy, thật tuyệt," Rosa nói. "Có cả tấm trải lưng ghế và tay ghế!"

"Tấm trải lưng và tay ghế? Để làm gì?" tôi hỏi.

"Ô hay, Bob này!" Rosa nhìn tôi trách móc đến độ tôi phải lập tức giải thích rằng, lẽ dĩ nhiên, tôi biết chúng là gì: những miếng ren, hoặc chỉ móc để trang hoàng bàn ghế, biểu tượng của một chút sang trọng trưởng giả, biểu tượng thiêng liêng của tình yêu trong hôn nhân và thiên đàng đã mất. Không một ai trong họ làm gái mãi dâm vì bản chất; họ là những hoang tàn đổ nát của tầng lớp trung lưu. Tham vọng thầm kín của họ không phải là sự trụy lạc, mà là giường chiếu của hôn nhân. Nhưng không đời nào họ thú nhận điều ấy.

Tôi ngồi xuống ghế dương cầm. Rosa chỉ chờ mong thế. Chị ấy, giống như cả bọn, rất ưa chuộng âm nhạc. Như một lời chia tay, tôi đàn những bản mà Rosa và Lilly yêu thích nhất. Bài mở đầu là "Lời nguyện cầu của nàng trinh nữ." Tên của bản nhạc có lẽ không thích hợp chút nào với nơi chốn này, nhưng nó là một bản nhạc vui tươi, hào hứng. Tiếp theo là những bản, "Dạ khúc của bầy chim," "Ánh sáng trên núi cao," "Khi tình yêu chết," " Bạc triệu của anh hề," và cuối cùng, "Mái nhà yêu dấu." Rosa đặc biệt yêu thích bản nhạc ấy. Gái điếm là hạng người mà cùng một lúc, vừa cứng rắn nhất vừa yếu mềm nhất. Mọi người đều cất tiếng ca. Kiki hát giọng nữ trầm.

Lilly đứng lên. Chị phải đi gặp chú rễ của mình. Rosa hôn chị một cái rõ to. "Chúc chị may mắn. Đừng nghĩ ngợi nhiều."

Tay xách nách mang quà cáp, chị ra về. Có trời chứng giám, vẻ mặt của chị khác hẳn khi xưa. Nét khắc nghiệt, thường thấy ở những người phải tiếp xúc với sự đê tiện của loài người, đã hoàn toàn biến mất; gương mặt của chị trở nên hiền thục; quả thật lại có một chút băng trinh.

Chúng tôi đang đứng ở cửa vẫy tay tiễn Lilly, bỗng nhiên Mimi bật khóc. Chị cũng có chồng, nhưng chồng chị mất vì bệnh sưng phổi trong thời chiến. Chị than vãn, nếu anh ấy chết trận, chị đã có một ít tiền hưu bổng và không phải lang thang đầu đường xó chợ.

Rosa vỗ lưng chị. "Thôi đừng buồn nữa, Mimi. Vào uống thêm một chút cà phê."

Cả đám quay vào tiệm International như một bầy gà mái lục tục vào chuồng. Nhưng bầu không khí thích hợp không còn nữa. "Bob ơi, chơi thêm vài bản trước khi kết thúc," Rosa nói. "Một bài giúp chúng ta sôi động."

Rồi đến lượt tôi ra về. Rosa dúi thêm bánh vào túi tôi. Tôi biếu cho con trai của "Má", vừa chuẩn bị xong xuôi quày xúc xích bán đêm.

*Donnerwetter: một tán thán từ

**brezel: pretzel (bánh bột mì cọng nhỏ, thường uốn tréo cong queo hình quả tim)

Tôi suy nghĩ xem mình nên làm gì. Dù sao đi nữa, tôi cũng không muốn đến "The Bar"; hay rạp chiếu phim. Còn xưởng sửa xe thì sao? Tôi nhìn đồng hồ tay. Tám giờ. Giờ này có lẽ Koster đã trở lại; nếu anh ấy có ở đấy, hẳn Lenz sẽ không càm ràm tôi hằng giờ về nàng. Tôi đi.

Có ánh đèn trong nhà xe. Không chỉ nhà xe mà thôi -- toàn thể sân trong sáng rực. Koster ở đấy một mình.

"Rọi đèn làm chi, hở Otto?" tôi hỏi. "Bán được xe Cadillac rồi hở?"

Koster cười. "Không, Gottfried chỉ chiếu đèn xem chơi, thế thôi."

Tất cả đèn pha chiếc Cadillac đều bật sáng và xe được đẩy nhếch tới trước để chùm đèn xuyên qua cửa sổ vào sân và rọi thẳng lên cây mận. Nó đứng đấy, đẹp tuyệt trần, trắng xóa như phấn bảng và bóng đêm như mặt hồ đen thẩm lấm láp vỗ hai bên.

"Một sự trình bày ngoạn mục," tôi nói. "Thế cậu ấy đang ở đâu?"

"Mua thức ăn."

"Tốt," tôi nói. "tớ cảm thấy hơi chán. Có lẽ chỉ vì đói."

Koster gật đầu. "Bob, hãy ăn khi có thể; đó là quy tắc đầu tiên của người lính già. Hồi chiều này, tớ cũng bồng bột lắm -- tớ đã ghi danh đua xe với Karl."

"Cái gì?" tôi nói. "Lần thứ sáu?"

Anh gật đầu.

"Nhưng, chết nỗi, Otto, tất cả những xe chiến đấu nhất sẽ tham dự lần ấy."

Anh lại gật đầu. "Hạng xe thể thao, tranh với Braumuller."

Tôi xắn tay áo, "vậy hãy làm việc ngay, Otto! Tắm táp người thương cho nhiều vào."

"Chờ một tí," chàng lãng mạn cuối cùng vừa bước vào và nói. "Ăn trước đã." Anh bày bửa tối ra, phô-mai, bánh mì, xúc xích hun khói cứng như đá, và cá mòi. Trong khi ăn, chúng tôi uống bia lạnh. Chúng tôi ngấu nghiến như một đám thợ đập lúa đói khát. Rồi chúng tôi bắt đầu với Karl. Suốt hai giờ, chúng tôi mầy mò, kiểm tra và vô dầu mỡ không sót chỗ nào. Sau đó, Lenz và tôi ngồi xuống ăn thêm đợt hai. Gottfried cũng bật đèn pha chiếc Ford. Trong vụ đụng xe, một bên đèn vẫn còn nguyên. Từ khung xe méo mó, nó ngước lên, đăm đăm nhìn trời.

Lenz quay lại, mãn nguyện. "Vậy, đem mấy chai rượu ra. Chúng ta phải ăn mừng ngày lễ của Cây Hoa."

Tôi đặt chai cognac, chai gin, và hai cốc thủy tinh lên bàn.

"Còn cậu thì sao?" Gottfried hỏi.

"Tớ không uống."

"Cậu nói gì? Sao thế?"

"Tại vì tớ chán mấy thứ rượu chè mắc dịch này rồi."

Lenz ngẫm nghĩ lời tôi. "Thằng con nhà mình uống quá đô rồi, Otto," cuối cùng anh nói với Koster.

"Vậy để mặc hắn, nếu hắn không muốn thì thôi," Koster trả lời.

Lenz rót đầy ly của mình. "Mấy hôm nay, đôi khi hắn lại điên điên."

"Có những chuyện còn tệ hơn," tôi nói.

Trăng đã lên cao, to và đỏ, bên trên nóc nhà máy phía đối diện. Chúng tôi ngồi im một lúc.

"Này, Gottfried," cuối cùng tôi bắt đầu, "cậu tự cho mình là chuyên viên trong lãnh vực tình yêu --"

"Chuyên viên ư? Trời, tớ chỉ là thầy đời," Lenz khiêm tốn đáp.

"Tốt. Vậy cậu cho tớ biết nhé: có phải khi yêu, người ta luôn luôn hành xử như một thằng ngu?"

"Theo ý cậu, thế nào là một thằng ngu?"

"Như nửa tỉnh nửa say, ba hoa, khoác lác và lừa gạt."

Lenz phá lên cười. "Bé cưng ơi! tất cả chỉ là một sự dối lừa. Một sự dối lừa tuyệt diệu của Bà Mẹ Thiên Nhiên. Thí dụ nhé, hãy nhìn cây mận kia. Nó đang tô điểm cho nó đẹp hơn là về sau. Thật khủng khiếp nếu tình yêu dính dáng ít nhiều với sự thật. Tạ ơn trời, các nhà luân lý không thể nào kiểm soát tất cả mọi chuyện."

Tôi nhỏm dậy. "Anh muốn nói, nếu không có một chút gian dối thì sẽ không đi đến đâu?"

"Tuyệt đối không, con ạ."

"Thế nhưng một người đàn ông có thể tự làm cho mình trở nên lố bịch," tôi nói.

Lenz toét miệng cười. "Ghi nhớ điều này, con trai ơi: không bao giờ, không bao giờ, không bao giờ một người đàn ông lại trở thành lố bịch trong mắt của người đàn bà, khi anh ta làm bất cứ chuyện gì vì nàng. Ngay cả những hành động ấu trĩ nhất. Làm bất kỳ điều gì cậu muốn -- trồng chuối ngược, nói những câu nhảm nhí nhất, huyênh hoang như một con công, hát dưới cửa sổ nhà nàng -- tất cả đều được, ngoại trừ một điều: đừng bao giờ khô khan, thẳng thừng, vô tri như miếng ngói. Đừng bao giờ duy lý, thực dụng."

Tôi bắt đầu phấn khởi. "Otto, cậu nghĩ thế nào?"

Koster cười. "Có lẽ cậu ấy nói đúng."

Anh đứng dậy, đi đến Karl và dở nắp đậy. Tôi đem ra một chai rum, một cốc thủy tinh và đặt chúng lên bàn. Otto mở máy. Động cơ rồ lên, trầm và khỏe. Lenz gác cả hai chân lên bệ cửa sổ và chăm chú nhìn màng đêm.

Tôi kéo ghế ngồi cạnh. "Có bao giờ cậu say khi ở cạnh một người đàn bà?"

"Thường lắm," anh trả lời, không cựa ngoạy.

"Và?"

Anh liếc tôi. "Cậu muốn nói, và rồi làm rối tung cả lên? Đừng bao giờ xin lỗi. Đừng bao giờ nói. Gởi hoa. Đừng viết gì. Chỉ hoa mà thôi. Hoa che phủ mọi thứ. Kể cả những nấm mồ."

Tôi nhìn anh. Anh không cử động. Ánh sáng trắng ngoài kia phản chiếu trong mắt anh, long lanh. Máy xe vẫn nổ đều, gầm gừ khe khẻ, như thể mặt đất dưới chân chúng tôi đang rung động.

"Ơ, thế thì tớ có thể uống vài giọt cũng được," tôi nói và mở chai rượu.

Koster tắt máy xe. Rồi anh quay sang Lenz. "Trăng sáng đủ cho chúng ta có thể nhìn thấy ly rượu, Gottfried ạ. Thế thì, tắt đèn rọi được không? Đèn xe Ford, ấy mà. Cái xe quái quỷ, với cái đèn pha xéo xẹo như mắt lác làm cho tớ nhớ lại thời chiến. Chẳng phải đùa, khi những chùm đèn ấy rọi theo máy bay của ta."

Lenz gật đầu. "Và nó cũng nhắc nhở tớ -- ối chào, thôi không nói. "Anh đứng lên và tắt hết đèn xe.

Trăng đã lên cao quá nóc nhà máy và lơ lửng như một chiếc đèn lồng Trung Hoa vàng giữa những cành trên ngọn cây mận. Nhánh cây đung đưa nhè nhẹ trong gió thoảng.

"Thật lạ thường," Lenz nói, sau một lúc im lặng, "người ta dựng tượng đài cho đủ hạng người -- thế sao ta lại không thỉnh thoảng dựng một cái cho mặt trăng hay một cây hoa?"

Tôi về sớm. Khi mở cửa hành lang, tôi nghe tiếng nhạc phát ra từ máy hát của chị thư ký Erna Bonig. Một giọng nữ nhẹ nhàng, trong sáng. Rồi tiếng vĩ cầm run run da diết và tiếng ghi-ta êm đềm. Và tiếng hát lại ngọt ngào vút lên như không kềm được niềm vui đang òa vỡ. Tôi lắng nghe lời ca. Thật lạ kỳ, đi trong hành lang tối, giữa cái máy khâu của Frau Bender và hòm xiểng của gia đình Hasse, người ca sĩ hát dịu dàng đến thế.

Tôi ngắm đầu con lợn rừng treo trên cửa bếp.Tôi nghe chị giúp việc khua bát đĩa lịch kịch bên trong. "Làm sao em có thể sống xa anh?" một tiếng hát đàng sau cánh cửa, chỉ cách vài bước chân, vang lên.

Tôi nhún vai, bước vào phòng mình.

Từ phòng kế, tiếng cải cọ phát ra sôi nổi. Vài phút sau, có người gõ cửa và Hasse bước vào.

"Tôi có làm phiền chú lắm không?" anh hỏi, mệt mỏi.

"Hoàn toàn không," tôi nói. "Anh uống một chút gì nhé?"

"Có lẽ không nên. Tôi chỉ cần ngồi đây một chốc."

Anh thẩn thờ nhìn về phía trước.

"Như chú thế mà khỏe," anh nói. "Chỉ một thân, một mình --"

"Ach, đừng nói nhảm," tôi đáp. "Luôn luôn trơ trọi thế này, cũng không ra gì -- anh hãy tin tôi."

Anh lọt thõm trong chiếc ghế bành. Đôi mắt đờ đẩn dưới ánh sáng tù mù từ ngọn đèn đường hắt vào. Đôi vai hẹp, tròn. . .

"Tôi đã hình dung cuộc đời khác hẳn," một lúc sau, anh nói.

"Chúng ta đều như thế," tôi nói.

Nửa giờ sau, anh trở về phòng mình để làm lành với vợ. Tôi biếu anh vài điếu thuốc và một chai rượu vỏ cam đã vơi nửa, nằm trong tủ của tôi, từ một buổi tiệc nào đó đã lâu -- vị khó chịu, ngòn ngọt, nhưng khá thích hợp với anh. Anh nào biết gì về rượu với trà.

Khẻ khàng, gần như không một tiếng động, anh bước ra, một chiếc bóng đi vào bóng tối, như đã bị hủy diệt. Tôi đóng cửa phòng sau lưng anh. Một mảnh âm nhạc từ hành lang lênh đênh trôi vào --vĩ cầm và banjos.

Tôi ngồi cạnh cửa sổ. Bên ngoài, nghĩa trang nằm dưới ánh trăng xanh. Những chùm sáng màu mè phóng từ các bảng quảng cáo điện leo quá ngọn cây và các mộ bia sáng ngời trong bóng tối. Chúng im lặng và không có vẻ đáng sợ. Xe lướt qua, bóp kèn và các luồng đèn quét loang loáng trên những dòng chữ đã phai mờ theo mưa gió.

Tôi ngồi một lúc lâu và nghĩ về mọi thứ. Một trong những thứ đó là, cách chúng tôi trở về từ chiến trường, như những người thợ mỏ sống sót sau tai nạn, trẻ trung và tan vỡ ảo mộng về tất cả mọi thứ, trừ bản thân. Chúng tôi tiến hành chiến tranh với ý định chống lại sự dối trá, ích kỷ, tham lam và ù lì của trái tim, nguyên nhân của tất cả những gì nằm lại phía sau; chúng tôi trở nên chai đá, không còn tin tưởng vào một ai hay một điều gì, trừ các chiến hữu kề cận hay những thứ như -- bầu trời, cây cối, trái đất, bánh mì, thuốc lá, những thứ chưa bao giờ biết lừa gạt con người -- và rồi được gì? Tất cả đều sụp đổ, đồi trụy và lãng quên. Và với những người chưa bị bỏ quên, chỉ còn lại sự bất lực, tuyệt vọng, thờ ơ và rượu mạnh. Thời của những giấc mơ vĩ đại cho tương lai của nhân loại đã qua. Những tay chuyên thọc gậy bánh xe, những người ích kỷ đã chiến thắng. Thối nát . . . Khốn khổ . . .

Cậu thế mà khỏe, chỉ một thân một mình. Hasse nói thế. Cũng đúng -- một người cô độc không thể nào bị ruồng bỏ. Nhưng thỉnh thoảng, ban đêm, toàn thể cơ cấu giả tạo bị sụp đổ, cuộc đời trở thành một giai điệu nức nở không nguôi; từ âm thanh muôn thủa rền rỉ một cách vô nghĩa của phong cầm, dâng lên một cơn lốc của những ao ước hoang dại, những thèm muốn, những nỗi buồn thê thảm và những niềm hy vọng, bơ vơ đi tìm đối tượng. Ach, một chút hơi ấm, thứ nhu cầu đáng thương này--có thể nào có đôi tay và một gương mặt cúi chào đâu đấy? Hay nó cũng chỉ là sự giả dối, đầu hàng, và trốn chạy? Như thế thì, có gì không, ngoài nỗi cô đơn?

Tôi đóng cửa sổ. Không, không có gì. Bởi với bất cứ điều gì hơn thế, chỉ có rất ít đất đứng bên dưới chân ta.

Nhưng sáng hôm sau tôi dậy sớm và, trước khi đi làm, gỏ cửa đánh thức ông chủ một cửa hàng hoa. Tôi chọn một bó hoa hồng và nhờ ông gởi đi ngay. Tôi có cảm giác khá lạ kỳ khi chậm rãi viết tên người nhận --Patricia Hollmann -- lên tấm thiệp.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 5

rong bộ y phục tồi tàn nhất, Koster ra sở thuế. Anh cố xin miễn giảm. Chỉ còn Lenz và tôi ở lại xưởng.

"Gottfried," tôi nói, "bây giờ đến lượt cái Cadillac cũ!"

Tối qua, rao vặt của chúng tôi đã in trên báo. Như thế, hy vọng hôm nay sẽ có khách -- giả sử, nếu có ai muốn mua. Dù sao, cũng phải chuẩn bị sẳn sàng.

Trước tiên, chúng tôi đánh bóng lớp sơn. Nó sáng đẹp hẳn ra, như thể phải tốn thêm hàng trăm marks. Rồi chúng tôi thay thứ nhớt có độ đậm đặc nhất. Piston không còn tuyệt hảo nữa, kêu khục khặc. Nhưng nhờ chất lượng của nhớt bù đắp, động cơ nổ rất êm. Và chúng tôi cũng tra đầy đủ nhớt ở hộp số và cầu sau để chúng vận hành trơn tru.

Rồi chúng tôi lái cô ấy ra ngoài. Có một quãng đường rất xấu ở vùng này. Chúng tôi tăng tốc độ lên năm mươi kí lô mét một giờ. Xe khua lạch cạch. Chúng tôi xả bớt một phần tư đơn vị áp suất ở lốp xe. Xe êm hơn. Chúng tôi xả thêm một phần tư đơn vị nữa. Giờ thì không còn một tiếng động nào.

Chúng tôi lái về xưởng, bôi mỡ bò vào nắp máy hãy còn cọt kẹt, lót một chút viền cao su, thêm nước nóng vào bộ tản nhiệt cho máy nổ dễ dàng, và phun dưới gầm xe một lớp dầu tẩy bụi để nơi đấy cũng sạch tinh tươm. Rồi Gottfried đưa tay lên trời. "Lạy trời xin gởi khách đến! Người khách giàu sụ, hãy đến đây! Chú rể chờ cô dâu như thế nào, chúng tôi mong đợi người như thế ấy!"

Cô dâu vẫn cho chúng tôi đợi dài cổ. Vì thế chúng tôi đẩy chiếc xe xì khói của ông chủ tiệm bánh vào ổ sửa và bắt đầu tháo trục trước. Chúng tôi làm việc suốt mấy tiếng đồng hồ không trò chuyện. Rồi tôi nghe Judd ở cây xăng khởi sự huýt sáo "Có cái gì đi tới . . ."

Tôi đu lên, nhìn qua cửa sổ. Một người đàn ông nhỏ bé đi vòng quanh chiếc Cadillac. Ông ta có vẻ đứng đắn và đáng kính.

"Gottfried, nhìn kìa," tôi khẻ nói, "cậu nghĩ có phải là cô dâu đấy không?"

"Chắc thế," Lenz nói, sau khi liếc qua. "Hãy nhìn nét mặt của ông ta. Không có ai ở đấy, thế mà ông ta đã lộ vẻ nghi ngờ. Cố lên. Tở ở đây thủ trại, -- và sẽ ra đó nếu cậu cần. Đừng quên những bí quyết, nhé."

"Vâng." Tôi bước ra.

Người đàn ông nhìn tôi với đôi mắt đen, bình thản.

Tôi tự giới thiệu: "Lohkamp."

"Blumenthal."

Đó là bí quyết đầu tiên của Gottfried -- tự giới thiệu. Anh nói, như thế sẽ tạo một không khí thân mật ngay lập tức. Bí quyết thứ nhì là bắt đầu câu chuyện một cách thận trọng, để khách nói trước và chỉ tham dự đúng lúc.

"Herr Blumenthal, ông đến xem chiếc Cadillac, phải không?" tôi hỏi.

Blumenthal gật đầu.

"Xe kia kìa, thưa ông," tôi nói, và chỉ tay.

"Tôi thấy mà," Blumenthal trả lời.

Tôi liếc ông ta thật nhanh. Mình phải coi chừng, tôi nghĩ thầm, đây là một ông khách láu cá.

Chúng tôi băng qua sân. Tôi mở cửa xe và khởi động máy. Rồi tôi giữ im lặng để Blumenthal có đủ thì giờ quan sát. Thế nào ông ta cũng tìm ra một điều gì đấy để chê bai; rồi tôi sẽ bắt chuyện.

Nhưng Blumenthal không xem xét; ông ta cũng không chê bai. Cũng như tôi, ông không nói gì và chỉ đứng ỳ ra như tượng gỗ. Không biết làm gì hơn, tôi chỉ còn cách đem hết vốn liếng của mình ra dùng.

Tôi bắt đầu mô tả chiếc Cadillac, chậm rãi và có lớp lang như mẹ nói với con, đồng thời tìm cách khai thác. Nếu ông ta là một người giỏi kỷ thuật, tôi sẽ nói nhiều về động cơ và trục xe; nếu ông ta chẳng biết chi, tôi sẽ nói về tiện nghi và các món trang bị lăng nhăng.

Thế nhưng ông ấy vẫn kín như bưng. Ông ấy để mặc tôi nói cho đến khi tôi cảm thấy mình rỗng tuếch như một cái bong bóng.

"Thế ông cần dùng xe để làm gì? Lái trong thành phố hay đi du lịch?" cuối cùng tôi hỏi, hy vọng sẽ tìm ra manh mối.

"Làm đủ thứ," Blumenthal nói.

"À há. Và ông sẽ tự lái lấy hay cho tài xế lái?"

"Tùy chuyện."

Tùy chuyện. Ông này chẳng khá gì hơn một con vẹt. Rõ ràng, ông ta là một thầy tu dòng Trappists.*

Để ông ấy linh hoạt hơn, tôi cố thuyết phục ông thử làm một điều gì. Thông thường sau đó, khách sẽ cởi mở hẳn ra. Tôi sợ ông sẽ ngủ gục mất thôi.

"Một chiếc xe to như thế này nhưng nắp của nó lại nhẹ một cách không ngờ," tôi nói. "Ông thử hạ xuống mà xem. Chỉ cần một tay cũng đủ."

Nhưng Blumenthal nghĩ là không cần. Ông có thể thấy được điều ấy mà không cần phải thử.

Tôi đóng cửa xe nghe một cái rầm và lắc mạnh cái tay nắm cửa. "Xe không hư gì cả. Chắc chắn vô cùng. Ông lắc thử nhé."

Blumenthal không thử. Rõ ràng lắm, cần gì phải thử. Một lão gàn bát sách.

Tôi đưa ông ấy tới cửa sổ xe. "Cửa quay lên, hạ xuống nhẹ như lông hồng. Vị trí nào cũng giữ chính xác. "

Ông ta không nhúc nhích.

"Và kính loại không vỡ," tôi tiếp tục nói, hầu như tuyệt vọng. "Một lợi điểm không lường. Ở đàng kia là chiếc Ford đang sửa . . . ." tôi kể câu chuyện của bà vợ ông chủ hiệu bánh, thêm thắt chút đỉnh, thành thử lại có một đứa trẻ cũng bị thương.

Nhưng Blumenthal cứ vững như bàn thạch.

"Tất cả xe hơi đều gắn kính không vỡ," ông ta chặn lại, "như thế có gì đặc biệt đâu."

"Không phải xe nào cũng có kính không vỡ," tôi bẻ lại, khá chua ngoa, "cùng lắm là kính trước, ở vài loại xe. Nhưng không một xe nào có cửa sổ hai bên to như thế bằng kính không vỡ."

Tôi bóp kèn và xoay ra mô tả những tiện nghi bên trong -- khoang chứa hành lý, ghế ngồi, các túi bọc, bảng điều khiển; tôi kể lể từng chi tiết; thậm chí còn đưa cho ông ấy cái bật lửa, và lợi dụng thời cơ, mời ông ấy một điếu thuốc, hy vọng có thể lấy lòng -- nhưng ông ấy từ chối.

"Tôi không hút, cám ơn." ông ta nói, nhìn tôi với vẻ buồn chán đến đổi tôi chợt nghĩ -- có lẽ ông ta không muốn mua bán gì cả, ông ta chỉ lạc đường và muốn mua một thứ hoàn toàn khác --một cái máy đơm khuy hay một cái radio -- và chỉ lẩn quẩn nơi đây trong lúc chưa biết quyết định ra sao.

"Ta lái thử một vòng nhé, Herr Blumenthal," cuối cùng, quá mệt, tôi đề nghị.

"Lái thử?" ông ấy nói, như thể tôi vừa nói "ga xe lửa."

"Vâng ạ, lái thử. Ông cần phải thử, dĩ nhiên, để xem xe chạy như thế nào. Nó cứ như một tấm ván lướt trên mặt đường. Không chừng phải nói là vèo vèo như trên đường rầy. Và máy xe mạnh đến nổi nó lôi cái thân xe nặng như thế, dễ dàng như lôi một cọng lông chim --"

"Ach, lái thử --." Ông ta làm một cử chỉ dè bỉu. Lái thử không chứng tỏ được gì. Ta chỉ khám phá những trục trặc mãi về sau mà thôi."

Dĩ nhiên, tên bộ hạ sừng xỏ của quỷ Satan kia, tôi tức tối nghĩ thầm; bộ ngươi nghĩ rằng ta sẽ ngoan ngoãn khai báo cho ngươi hay sao?

"Nếu thế thì thôi," tôi từ bỏ mọi hy vọng. Ông ta chẳng muốn chiếc xe, rõ ràng thế.

Nhưng ông ta bỗng quay ngoắt lại, nhìn thẳng vào mắt tôi, và nhẹ nhàng, cương quyết, mau mắn hỏi: "Xe giá bao nhiêu?"

"Bẩy ngàn marks," tôi trả lời nhanh như chớp, tỉnh bơ không nháy mắt. Không thể cho ông ta thấy là tôi do dự, dù chỉ trong một giây. Tôi hiểu. Một giây chần chừ có thể làm mất toi cả ngàn bạc. "Bẩy ngàn đồng chẳn," tôi quả quyết, thầm nghĩ, "ông mà trả năm ngàn thì đây bán đứt."

Nhưng Blumenthal không trả giá. Ông ta chỉ khịt mũi: "Đắt quá!"

"Dĩ nhiên!" tôi nói, và cho rằng như thế đã xong, về phần mình.

"Tại sao lại là 'dĩ nhiên;?" Blumenthal hỏi, đột nhiên đầy tính người.

"Herr Blumenthal," tôi trả lời, "Về chuyện giá cả, ông có bao giờ gặp ai trả lời khác hơn thế không?"

Một nụ cười hoài nghi trùm lên mặt ông ta. "Đúng. Nhưng quả tình là giá quá cao."

Tôi không thể tin nỗi tai mình. Đây rồi, cuối cùng, đúng giọng điệu mà tôi mong đợi. Bày tỏ một sự thích thú. Hay đây chỉ là trò giật gân bất ngờ của lão?

Ngay lúc đó, một chàng trai ăn mặc bảnh bao bước qua cổng. Anh ta lôi từ túi quần ra một tờ báo, kiểm lại số nhà, và bước đến bên tôi, "Ở đây có bán xe Cadillac phải không?"

Tôi gật đầu và mất hồn nhìn chiếc gậy tre vàng và đôi găng tay da heo.

"Tôi có thể xem nó không?" anh chàng nói, vô cùng bình thản.

"Đúng là ở đây," tôi nói; "nhưng ông vui lòng chờ một lát được không, tôi đang bận chút việc. Mời ông vào trong kia ngồi nhé."

Chàng trai đỏm đáng lắng nghe qua tiếng nổ êm ái của máy xe, lúc đầu có chê bai, nhưng sau đó nét mặt ra vẻ hài lòng, và để tôi dẫn vào văn phòng.

"Thằng nỡm," tôi gầm vào mặt hắn và vội vàng quay trở lại với Blumenthal.

*Trappists: một chi nhánh của dòng tu Cistercian, tuân theo luật khổ hạnh thiết lập ở La Trappe năm 1664.

"Nếu ông lái nó, dù chỉ một lần, ông sẽ có suy nghĩ khác về giá bán," tôi nói. "Ông cứ thử, bao lâu cũng được. Hay một buổi tối nào đó, tôi có thể gọi điện thoại và đến nhà chở ông đi, nếu ông thấy như thế tiện hơn."

Nhưng cơn phấn khởi phù du đã vụt bay. Một lần nữa, Blumenthal lại đứng ỳ ra như phỗng đá.

"Đừng bận tâm," ông ta nói, "tôi phải đi ngay. Khi nào muốn thử, tôi vẫn có thể gọi lại cơ mà."

Tôi nhận ra, tôi không thể làm gì hơn. Không thể thuyết phục lão một chuyện gì.

"Thôi được," tôi tuyên bố, "nhưng có thể nào ông cho tôi xin số điện thoại, để tôi còn báo cho ông biết, khi có ai đó tỏ ra ưa thích chiếc xe."

Blumenthal nhìn tôi một cách đầy ý nghĩa. "Từ thích đến mua là một sự cách biệt khá lớn."

Ông ta lấy ra một hộp xì gà và mời tôi. Ông ta phì phèo -- hiệu Corona-Coronas hẳn hoi, trời ạ! Chắc ông ta có cả núi tiền. Nhưng giờ đây, tôi cũng chẳng màng. Tôi nhận điếu xì gà.

Ông thân ái bắt tay tôi và bỏ đi. Tôi nhìn theo và nguyền rủa ông, một cách nhẹ nhàng nhưng tới nơi tới chốn. Rồi tôi quay trở lại văn phòng.

"Sao rồi?" tôi được chào đón bởi chàng trai lịch lãm, Gottfried Lenz. "Cậu đánh giá tớ thế nào? Thấy cậu khổ sở quằn quại ở đấy, tớ nghĩ tớ cần giúp một tay. May làm sao Otto thay y phục ở đây để ra sở thuế. Thấy bộ đồ lớn của cậu ấy đang treo, tớ mặc vào, nhảy qua cửa sổ và trở lại -- một khách hàng nghiêm chỉnh. Tớ diễn xuất cũng khá, hén?"

"Đại ngốc thì có" tôi trả lời. "Lão ấy láu cá còn hơn hai đứa mình gộp lại. Thấy điếu xì gà này không? Một đồng năm mươi xu một điếu. Cậu làm ông triệu phú co giò chạy mất."

Gottfried giật điếu xì gà trên tay tôi, đưa lên mũi ngửi và châm lửa. "Tớ cứu cậu thoát khỏi một tay lừa đảo thì có. Triệu phú không hút loại xì gà này. Họ hút thứ giá hai mươi bốn shilling một điếu."

"Vớ vẫn," tôi trả lời, "những đứa bịp bợm không mang tên Blumenthal. Chúng tự xưng là Bá tước Blumenau này nọ chứ."

"Lão sẽ trở lại," Lenz nói, lạc quan như thường lệ, thổi phù vào mặt tôi khói điếu xì gà của tôi.

"Lão không trở lại," tôi quả quyết." Nhưng cậu lấy ở đâu ra cái gậy tre và đôi găng thế nhỉ?"

"Đồ mượn ấy mà. Trên đường đi, ở tiệm Benn. Tớ quen với một cô bán hàng ở đấy. Không chừng tớ sẽ mua cây gậy. Tớ thích nó."

Hài lòng với chính mình, anh múa tít cây gậy to.

"Gottfried," tôi nói. "Thật uổng phí. Cậu biết không -- cậu nên đầu quân vào một gánh ca nhạc tạp kỹ. Đấy mới là nơi thích hợp cho cậu."

"Có người gọi điện thoại cho cậu," Frida, bà giúp việc mắt lác của Frau Zalewski nói, khi tôi bất ngờ trở về nhà, vào giờ ăn trưa.

Tôi quay ngoắt lại, "Hồi nào?"

"Khoảng nửa tiếng trước. Một cô gái."

"Thế cô ấy nói chi?"

"Đến tối cô ấy sẽ gọi lại. Nhưng tôi bảo cô ấy rằng chẳng ích gì, cậu không bao giờ có mặt ở nhà buổi tối."

Tôi trố mắt. "Cái gì? Bác bảo cô ấy như thế à? Herrgott, đã đến lúc cần có người dạy cho bác cách sử dụng điện thoại."

"Tôi biết cách dùng điện thoại mà," Frida ngạo nghễ. "Và hầu như cậu có ở nhà đêm nào đâu."

"Chuyện ấy chẳng ăn nhập gì tới bác," tôi rủa. "Lần sau, không chừng bác sẽ bảo cô ấy là vớ của tôi thủng đầy lổ."

"Tôi sẽ nói, nếu cậu muốn," Frida trả đũa, cặp mắt viêm đỏ nhìn tôi đầy ác ý. Chúng tôi là kẻ thù lâu đời của nhau.

Tôi chỉ muốn nhấn bà ta vào nồi súp, nhưng cố kiềm chế, mò trong túi lấy ra một đồng mark, ấn vào tay bà ta và hỏi bằng giọng cầu hòa: "Cô ấy có xưng tên không?"

"Không," Frida đáp.

"Thế giọng nói của cô ấy ra sao? Có phải hơi trầm và khàn?"

"Tôi không biết," Frida lãnh đạm nói, như thể tôi chưa bao giờ dúi một đồng mark nào vào tay bà ta.

"Bác đeo cái nhẫn đẹp quá," tôi nói, "thật ưa nhìn; nào, bây giớ bác cố nhớ xem."

"Không," Frida trả lời và một vẻ đắc thắng độc địa sáng trên mặt.

"Vậy bác cút xéo ngay," tôi nói và bỏ đi.

Đúng sáu giờ tôi lại có mặt ở nhà. Khi mở cửa, tôi nhìn thấy một quảng cảnh lạ thường. Frau Bender, đứng ở hàng lang, các bà các cô trong nhà vây quanh. "Tới đây nào," Frau Bender nói.

Nguyên nhân của cuộc tụ tập là một em bé chừng sáu tháng, điểm trang đầy nơ, nằm trong nôi. Frau Bender mang bé từ viện mồ côi về. Đó là một đứa trẻ hoàn toàn bình thường, thế nhưng các bà các cô cúi nhìn, xuýt xoa trầm trồ một cách lố bịch như thể đây là đứa bé đầu tiên được tạo ra trên cõi đời này. Họ tắc lưỡi, vờn những ngón tay trước mắt sinh vật nhỏ bé ấy, và dẫu môi âu yếm. Ngay cả Erna Bonig, trong chiếc kimono thêu rồng, cũng tham gia vào cuộc liên hoan tình mẫu tử cao thượng này.

"Thằng bé trông hấp dẫn làm sao, phải không?" Frau Zaleuski hỏi, cặp mắt ướt rượt.

"Hai mươi hay ba mươi năm nữa mới có thể nói," tôi trả lời, vừa liếc về phía máy điện thoại. Lạy trời đừng ai gọi vào lúc này, khi họ còn chùm nhum ở đấy.

"Nhưng hãy nhìn kỹ nào," Frau Hasse kèo nài.

Tôi nhìn. Nó là một em bé cũng như những em bé khác. Tôi chẳng thấy nó có gì xuất sắc. Cùng lắm, nó có đôi tay cực kỳ bé bỏng, và thật lạ lùng nếu ta nhớ rằng, ta cũng đã từng có lần nhỏ xíu như thế.

"Tội nghiệp thằng bé," tôi nói, "nó chẳng biết những gì sẽ chờ đón. Tôi không hiểu, đến thời của nó, sẽ có loại chiến tranh nào."

"Đừng kinh khủng như thế," Frau Zalewski đáp. "Thế cháu không có xúc cảm nào hay sao?"

"Có nhiều là đàng khác," tôi giải thích, "nếu không, cháu đã chẳng có những ý nghĩ ấy." Và như thế, tôi lui về phòng mình.

Mười phút sau chuông điện thoại reo. Tôi nghe tên tôi và ra khỏi phòng. Đúng như tôi nghĩ, cả đám vẫn còn đấy! Chẳng những thế, họ còn không nói nhỏ lại trong khi tôi phải dí ống nghe vào tai và nhận ra tiếng Patricia Holmann, cám ơn tôi về bó hoa. Ngược lại, đứa bé, rõ ràng là người hiểu biết nhất bọn, và đã chán cái trò khỉ ấy, thình lình khóc ầm lên.

"Xin lỗi," tôi tuyệt vọng nói . "Tôi không nghe được gì cả, ở đây có một em bé đang quấy khóc; tuy không phải là em bé của tôi."

Các cô các bà, như một ổ rắn hổ mang, suỵt cho thằng bé im lặng. Họ thành công ngay tức thì, nó càng gào tướng lên. Bây giờ tôi mới hiểu, quả thật nó là một đứa trẻ xuất chúng; phổi của nó phải dài tận đầu gối, nếu không, làm sao giải thích được tiếng khóc inh ỏi kia. Tôi đang ở một tình huống khó xử; mắt tôi phải giận dữ liếc nhìn tổ hợp các bà mẹ, trong lúc môi phải thốt những từ thân thiện vào ống nói; từ đỉnh đầu đến chóp mũi, tôi là hậu thân một cơn bão tố, từ mũi đến cầm, là cảnh trí mùa xuân ươm nắng; thật là một điều huyền nhiệm rằng, mặc dù tất cả những thứ ấy, tôi cũng đã thành công trong việc hẹn gặp lại nàng buổi tối hôm sau.

"Bác cần phải gắn một buồng điện thoại cách âm," tôi nói với Frau Zalewski.

Nhưng bác đã sẳn sàng. "Tại sao phải thế?" bác phản ứng ngay. "Bộ cháu có nhiều thứ cần phải che dấu lắm sao?"

Tôi không nói nữa và biến đi. Không ích lợi gì, cãi nhau với những bản năng làm mẹ đang kích động. Họ có sự ủng hộ của toàn thế thế giới.

Đêm ấy, lũ chúng tôi sẽ tụ họp ở nhà Gottfried. Tôi ăn tối ở một quán nhỏ rồi ra đi. Trên đường, để ăn mừng, tôi tự thưởng cho mình một chiếc cà vạt mới, mua từ một cửa hàng thời trang. Tôi không ngừng ngạc nhiên vì sự việc đã diễn ra êm đẹp, và tôi tự nhắc nhở rằng, ngày mai tôi phải nghiêm trang như một ông giám đốc nhà vĩnh biệt.

Tư gia của Gottfried là nơi đáng cho ta thưởng ngoạn. Ở đấy trưng bày những lưu niệm anh ấy mang về từ Nam Mỹ. Các tấm chiếu bằng cói màu sắc tươi vui treo trên vách, nhiều mặt nạ, một cái thủ cấp phơi khô, các lục bình hình dạng cổ quái, các ngọn giáo và, như những tácphẩm thời kháng chiến, một bộ sưu tập chiếm trọn một bức vách: ảnh các thiếu nữ da đỏ và thổ dân Creoles -- da nâu, đáng yêu, những sinh vật uyển chuyển với nét duyên dáng và hững hờ không thể tả.

Ngoài Lenz và Koster, còn có Braumuller và Grau. Oscar Braumuller, rám nắng, tóc đỏ như đồng, ngồi trên tay ghế sô pha, thích thú ngắm những bức ảnh của Gottfried. Anh ấy là tay đua cho một hảng xe hơi và bạn vong niên của Koster. Anh ấy tham dự cuộc đua thứ sáu, cuộc đua mà Otto đã ghi danh với Karl. Ferdinand Grau, to lớn, béo phì và ngà ngà say, ngồi ở bàn. Khi trông thấy tôi, anh đưa bàn tay hộ pháp ra.

"Bob," anh nhừa nhựa nói, "cậu định làm gì ở đây với bọn trời đánh này hử? Ở đây không có gì cho cậu. Đi ngay. Cho toàn mạng. Khi còn đủ thì giờ."

Tôi liếc về phía Lenz. Anh ấy nháy mắt với tôi. "Ferdinand đang xỉn. Từ hai ngày nay, anh ấy uống cho những người quá cố yêu dấu. Anh ấy vừa bán một bức tranh truyền thần và túi rủng rỉnh xu."

Ferdinand là họa sĩ. Và có lẽ anh ấy đã chết đói từ lâu, nếu như không có sở trường độc đáo. Theo yêu cầu của tang gia hiếu thảo, chỉ dựa trên ảnh chụp của người đã mất, anh vẽ những tấm chân dung sống động tuyệt vời. Anh kiếm sống bằng cách đó -- thực tình mà nói, khá giả. Tranh phong cảnh tuyệt đẹp của anh, không ma nào mua. Việc này làm cho câu chuyện của anh nhuốm màu sắc bi quan.

"Lần này là một ông chủ quán rượu, Bob ạ," anh nói; "một ông chủ quán rượu có bà cô giàu sụ trong ngành dầu, dấm." Anh rùng mình. "Kinh khiếp quá!"

"Ferdinand này," Lenz phản đối. "cậu không nên dùng những từ ngữ nặng nề như thế. Cậu sống nhờ lòng hiếu để, một trong những đức tính cao đẹp nhất của con người."

"Không đúng," Ferdinand tuyên bố, "tôi sống nhờ vào mặc cảm tội lỗi. Hiếu thảo gì đây ? chẳng qua chỉ là lòng ân hận. Người ta muốn bù đấp lại những ước muốn và hành vi xấu xa mà họ đã gây ra cho thân nhân của họ lúc sinh tiền." Anh chậm rãi lấy tay vuốt vầng trán đam mê. "Cứ nghĩ xem, bao nhiêu lần ông chủ quán rượu của tớ đã ao ước bà cô của ông ấý chết phức đi! Để chuộc lỗi, giờ đây ông ấy đặt tớ vẽ tranh cho bà bằng những màu sắc đẹp đẽ nhất và treo lên tường bên trên sô pha. Ông ta thích bà ấy như thế hơn. Lòng hiếu thảo! Nhân loại chỉ nhớ tới những đức tính hiếm hoi của họ khi đã quá trễ. Và người ta sẽ an ủi bằng cách nghĩ rằng họ có thể cư xử tồi tệ còn hơn thế, và coi đó như là điều công chính. Con người muốn người khác có những đức tính -- đức hạnh, nhân từ và độ lượng -- để họ có thể lợi dụng."

Lenz nhoẽn cười. "Cậu đang tấn công vào nền tảng của xã hội, Ferdinand."

"Nền tảng của xã hội là lòng ganh tỵ, sợ hãi và thối nát," Grau bẻ lại. "Loài người xấu xa nhưng lại yêu thích điều thiện -- do người khác làm." Anh chìa ly rượu của mình cho Lenz. "Vậy nên, hãy rót cho tớ thêm một ly và đừng nói suốt cả đêm. Để cho người khác được góp lời với."

Tôi leo qua ghế sô pha đến chỗ Koster đứng. Một ý tưởng đột nhiên nảy sinh trong đầu. "Otto, xin giúp tớ việc này, Tớ muốn sử dụng chiếc Cadillac tối mai."

Đang mãi mê nhìn ngắm ảnh một vũ công Creole ăn mặc phong phanh, Braumuller ngừng lại.

"Thế, cậu đã biết quẹo cua?" anh gạn hỏi. "Tớ nghĩ cậu chỉ biết lái một đường thẳng bong, nếu có ai kềm tay lái cho cậu."

"Đừng lo, Oscar," tôi trả lời, "tụi tớ sẽ cho cậu hít bụi trong cuộc đua thứ sáu."

Braumuller cười ngoặt ngoẽo gần như tắc thở.

"Sao, có được không, Otto?" tôi thúc hối.

"Xe không có bảo hiểm, Bob," Koster nói.

"Tớ sẽ lái chậm như rùa bò và bóp kèn om trời như xe buýt. Chỉ vài kí lô mét khỏi thành phố."

"Otto khép mắt lại cho đến lúc chúng chỉ còn là hai vạch nhỏ và anh mĩm cười. "Theo tớ, được đấy Bob."

"Cậu muốn chiếc xe, tớ đoán, để đi đôi với cái cà vạt mới?" Lenz vừa bước tới, hỏi.

"Nín đi," tôi nói, xô anh sang một bên.

Nhưng anh không buông tha.

"Bé ơi, cho xem nào!" Anh mân mê mảnh lụa. "Đẹp. Thằng bé của chúng ta đĩ trai thế. Tớ nghi hắn sẽ dự hội chiêu thê."

"Hôm nay cậu chẳng làm gì được tớ đâu, đồ nghệ sĩ thay áo," tôi trả lời.

"Hội chiêu thê?" Ferdinand Frau ngẩng đầu. "Và tại sao chú ấy không dự hội chiêu thê được nhỉ?" Anh trở nên sống động và quay lại nhìn tôi. "Đi đi, Bob. Cậu có đủ điều kiện. Một tính chất đơn giản cần thiết cho tình yêu. Cậu sở hữu điều ấy. Gìn giữ nó. Đấy là quà tặng của thượng đế. Không bao giờ có lại, một khi đã mất."

"Tuy thế, đừng lo lắng nhiều, Bob," Lenz cười toe toét. "Chẳng có gì phải hổ thẹn khi ta sinh ra đời ngờ nghệch. Chết khờ dại mới xấu hổ."

"Gottfried, nín đi!" Chỉ với một cái nhấc tay, Grau đã đẩy anh ấy sang một bên. "Đừng can dự vào, đồ lãng mạn cuối mùa. Chẳng ai thèm thương hại cậu."

"Ferdinand ạ, nếu cần, cậu cứ nói." Lenz đáp. "Nói ra được, thường sẽ nhẹ lòng hơn."

"Cậu, một người cáo bệnh trốn việc," Grau tuyên bố. "Chính cậu, là người đáng thương, theo chủ nghĩa thoát ly, xa vời thực tế."

"Thế thì tất cả chúng ta đều cá mè một lứa," Lenz cười. "Chúng ta chỉ sống bằng ảo tưởng và tín nhiệm."

"Vâng, đúng thế," Grau nói, nhìn chúng tôi dưới hàng chân mày dầy rậm. "Bằng ảo vọng dựa vào quá khứ, và niềm tin vay mượn ở tương lai." Rồi anh quay lại tôi. "Tính chất mộc mạc," tớ đã nói như thế, Bob. Chỉ có những ai ganh tỵ mới gọi điều ấy là sự khờ dại. Cậu đừng lo bị thua thiệt. Đấy không phải là một khuyết điểm; đấy chính là tài năng."

Lenz muốn cắt ngang, nhưng Ferdinand vẫn tiếp tục. "Cậu biết tớ muốn nói gì. Một lòng can đảm tròn vẹn, chưa bị xói mòn bởi sự nghi ngờ và khôn ngoan quá mức. Parsifal ngu ngốc. Nếu là một người thông minh sắc sảo, hẳn ông ta chẳng thể dành được Chén Thánh. Chỉ có những người khờ khạo mới thành tựu trong đời; những người khác, nhìn thấy quá nhiều chướng ngại và do dự trước khi bắt đầu. Trong những lúc khó khăn, sự ngây thơ chân chất là món quà vô giá nhất -- là chiếc áo tàng hình, che giấu mối hiểm nguy mà những người khôn ngoan vượt bực thường đâm đầu vào như bị thôi miên."

Anh tợp một ngụm rượu và nhìn tôi bằng đôi mắt xanh, mênh mang, như một mảng trời trên gương mặt anh. "Đừng bao giờ muốn biết quá nhiều, Bob. Càng ít chừng nào, càng dễ sống chừng ấy. Kiến thức giải phóng chúng ta -- nhưng làm chúng ta đau khổ. Nào, hãy uống với tớ để chúc tụng sự đơn giản, khờ dại và những thứ tùy thuộc vào nó -- tình yêu, niềm tin ở tương lai, ước mơ có hạnh phúc; hãy uống để chúc tụng sự ngu ngơ tuyệt vời, chúc tụng một thiên đàng đã mất..."

Anh ngồi đấy, nặng nề, to béo, thình lình co rút lại và lọt thỏm vào chính mình và cơn say, như một ngọn đồi cô đơn u sầu không ai có thể chạm đến. Đời anh đã tan nát, và anh biết anh không thể hàn gắn. Anh sống trong xưởng họa to rộng của mình và tằng tịu với bà quản gia. Mụ cứng rắn và thô kệch; trong khi, Grau, mặc dù thân hình đồ sộ, lại nhạy cảm và mong manh. Anh không thể thoát khỏi tay mụ và có lẽ, anh cũng chẳng màng. Anh mới bốn mươi hai tuổi.

Mặc dù tôi biết anh chỉ say sưa, nhưng tôi vẫn rùng mình rất khẻ. Anh không thường đến đây; anh hay uống trong xưởng vẽ một mình. Như thế lại càng gục nhanh.

Một nụ cười lướt qua mặt, anh ấn ly rượu vào tay tôi.

"Uống đi, Bob. Và tự cứu. Hãy nghĩ về những điều tớ vừa nói."

"Vâng, Ferdinand ạ."

Lenz mở máy hát. Anh có một chồng đĩa nhạc của người da đen và anh cho máy chạy những bài -- về Mississippi, về mùa thu hoạch bông vải, và về những đêm oi ả trên sông nước nhiệt đới xanh rờn.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 6

atricia Hollman sống trong một chung cư to, màu vàng, cách lòng đường một vệt cỏ hẹp. Trước cửa chính là ngọn đèn đường. Tôi đậu chiếc Cadillac ngay dưới đó. Trong ánh sáng lung linh, nó trông như một chị voi đen, khổng lồ, bóng như sơn mài.

Tôi đã hoàn thiện bộ cánh của mình. Ngoài cà vạt, còn thêm mũ và găng tay mới. Tôi cũng mặc chiếc áo khoác nâu của Lenz, dệt bằng thứ len Shetland thượng hạng. Trang bị như thế, tôi hy vọng sẽ xóa bỏ vĩnh viễn, nếu chẳng may, bất kỳ ấn tượng say sưa ban đầu.

Tôi bóp còi. Lập tức, như hỏa tiến lao khỏi bệ phóng, đèn lần lượt chớp sáng ở năm khung cửa sổ, từ thấp lên cao. Thang máy bắt đầu kêu rầm rì. Tôi nhìn nó hạ thấp, như một chiếc giỏ mây sáng trưng từ trời cao thả xuống. Nàng mở cửa và bước nhanh xuống mấy bậc thềm. Nàng vận một chiếc áo lông ngắn và một cái váy bó sát màu nâu.

"Chào anh!" Nàng đưa tay. "Rất vui có dịp ra ngoài. Tôi ở nhà suốt ngày hôm nay."

Tôi thích cách nàng bắt tay -- chặt hơn ta tưởng. Tôi ghét những người đưa bàn tay mềm oặt như cá ươn.

"Thế, tại sao cô không nói trước?" tôi trả lời. "Tôi có thể đón cô từ trưa."

"Vậy, anh có nhiều thì giờ rỗi rảnh nhỉ?" nàng cười.

"Không hẳn thế. Nhưng tôi có thể sắp xếp để ra về sớm."

Nàng hít một hơi dài. "Không khí tuyệt vời -- như hương Xuân."

"Cô tha hồ hít thở," tôi nói. "Cô có muốn ra khỏi thành phố, đi qua rừng? Cô thấy đấy, tôi có một chiếc xe hơi." Tôi hững hờ chỉ chiếc Cadillac, làm như nó là một xe Ford cũ.

"Cadillac?" Ngạc nhiên, nàng nhìn tôi. "Xe của anh?"

"Vâng, tối nay. Những lúc khác, nó thuộc về xưởng. Chúng tôi đang o bế nó, hy vọng sẽ kiếm được một vố để đời."

Tôi mở cửa xe. "Cô nghĩ sao, nếu chúng ta ghé 'Chùm Nho' và ăn tối ở đấy trước?"

"Tất nhiên sẽ ăn tối, thế nhưng, sao lại chọn 'Chùm Nho'?"

Tôi bối rối nhìn nàng. "Chùm Nho" là quán ăn sang trọng duy nhất mà tôi biết.

"Quán mở cửa," tôi nói. "Đấy là tất cả những gì tôi biết. Và tôi nghĩ chúng ta có bổn phận với chiếc Cadillac."

"Bổn phận thì phiền nhiễu," nàng đáp. "'Chùm Nho' thể nào cũng mắc mỏ và chán ngấy. Ta đi chỗ khác nhé."

Tôi choáng váng. Ý tưởng của tôi về một buổi tối nghiêm túc tan biến vào khoảng không. "Thế thì cô nên đề nghị một nơi nào," tôi nói. "Những chỗ tôi biết đều có phần luộm thuộm. Tôi không nghĩ chúng xứng đáng với cô."

"Làm sao anh biết?"

"Tôi có thể thấy --"

Nàng nhìn tôi thật nhanh: "Chúng ta cứ thử, xem sao."

"Được thôi," tôi đành buông bỏ toàn bộ kế hoạch của mình. "Vậy, tôi biết một chỗ, nếu cô không dễ khiếp đảm. Chúng ta sẽ đến quán Alfons'."

"Alfons', nghe được lắm," nàng trả lời; "và tôi sẽ không dễ dàng khiếp vía tối nay đâu."

"Alfons điều hành một quán bia lộ thiên," tôi nói; "anh ấy là bạn thân của Lenz."

Nàng cười to. "Vậy, Lenz có bạn khắp nơi."

Tôi gật đầu. "Anh ấy kết bạn dễ dàng. Cô đã chứng kiến điều ấy, với Binding."

"Vâng, quả thế." nàng trả lời. "Nhanh như chớp."

Chúng tôi lái đi.

Alfons là một người nặng nề to lớn, it lời. Lưỡng quyền cao ... Mắt nhỏ ... Tay áo xắn lên... Bắp thịt như khỉ đột... Nếu không vừa ý một người nào, kể cả thành viên Công Đoàn Thể Thao Tổ Quốc, anh sẽ đích thân quẳng gã ấy ra đường. Với các khách hàng thực sự khó chơi, anh có một cây búa, dấu dưới quầy. Quán tọa lạc ở một địa điểm tiện nghi; cạnh bịnh viện. Giúp Alfons đỡ phí chuyển thương.

Với bàn tay đầy lông, anh lau cái bàn gỗ thông màu nhạt.

"Bia?" anh hỏi.

"Whisky, và một ít thức ăn," tôi nói.

"Còn quý cô thì sao?" Alfons hỏi.

"Quý cô cũng gọi whisky," Patricia Hollmann nói.

"Chọn đúng lắm! Alfons nhận xét. "Hôm nay có sườn heo với bắp cải muối chua."

"Anh tự xẻ thịt?" tôi hỏi.

"Tất nhiên."

"Nhưng có lẽ cô ấy hợp với một món nhẹ nhàng hơn, Alfons."

"Không hẳn đâu," Alfons phản đối. "Hãy để cô ấy xem miếng sườn."

Anh gọi người hầu bàn đem ra một phần sườn. "Một chị lợn béo tốt," anh bảo. "tôi chọn hai con hạng nhất."

"Đúng là món chính hẩu," Patricia Hollmann trả lời chắc nịch, trước sự ngỡ ngàng của tôi, như thể đã lăn lộn trong nghề lâu năm.

Alfons nháy mắt. "Vậy ta gọi hai phần?"

Nàng gật đầu.

"Hay lắm! Tôi sẽ đích thân chọn thịt."

Anh bỏ vào bếp.

"Tôi xin lấy lại nỗi ngờ vực về quán ăn này," tôi nói. "Cô đã nhanh chóng làm xiêu lòng Alfons. Anh ấy tự tay chọn thịt -- thông thường, anh ấy chỉ làm như thế với khách rất quen."

Alfons trở lại. "Tôi cũng thêm vào một đòn xúc xích tươi."

"Ý không tệ lắm," tôi nói.

Alfons nhìn chúng tôi một cách độ lượng. Whisky được đem ra. Ba cái ly. Một cho Alfons.

"Nào, pros't!" anh nói. "Cầu trời cho con cái chúng ta có cha mẹ giàu có."

Chúng tôi chạm ly. Cô gái không nhấm nháp. Nàng nghiêng ly uống một mạch.

“Chọn đúng món ngon,” Aflons nói và chậm rãi đi về quày.

“Cô có thích hương vị của loại whisky này? Tôi hỏi.

Nàng lắc đầu. “Hơi mạnh một chút. Nhưng tôi không thể để Alfons thất vọng.”

Món sườn heo rất vừa miệng. Tôi ăn hai phần to và Patricia Hollmann cổ võ tôi. Tôi nghĩ thật tuyệt, cách nàng nhập cuộc và không gặp khó khăn. Và một cách dễ dàng, nàng uống thêm một lượt whisky nữa với Alfons. Anh nháy mắt kín đáo với tôi, ý là anh tin rằng nàng vẫn không sao. Và Alfons là một người sành sỏi. Không hẳn về vấn đề mỹ thuật và văn hóa; mà đúng ra, về cốt lõi và nội dung.

“Sau khi lập gia đình, cô có thể giúp Alfons nhận ra một vài nhược điểm rất người của anh ấy.”

“Đương nhiên,” nàng nói. “Nhưng dường như anh ấy không có nhược điểm.”

“Có đấy.” Tôi chỉ tay vào cái bàn đặt cạnh quầy rượu. ”Kia kìa.”

“Cái gì thế? Máy hát?”

“Không phải máy hát. Hợp xướng thánh ca. Alfons rất yêu nhạc hợp xướng. Chưa bao giờ thích nhạc khiêu vũ hay nhạc cổ điển – hoàn toàn là hợp xướng mà thôi. Hợp xướng giọng nam, giọng nam và nữ – tất cả các dĩa hát ở đấy đều là thánh ca. Kia -- cô thấy không. Anh ấy đang đi tới."

“Ăn được không?” Alfons hỏi.

“Cứ như mẹ nấu ở nhà,” tôi đáp.

“Cô ấy cũng thích chứ?”

“Món sườn heo ngon nhất đời tôi,” cô gái dõng dạc nói.

Alfons gật đầu thỏa mãn. “Bây giờ tôi sẽ chơi dĩa nhạc mới nhất. Sẽ làm các bạn ngạc nhiên.”

Anh ấy đi tới chỗ máy hát. Tiếng kim sột soạt cào lên mặt dĩa và một ban hợp xướng nam vút cao giọng hát vui tươi bài “Im lặng của Núi Rừng.” Quả là một sự im lặng náo nhiệt.

Từ đầu, cả quán đều im phăng phắc. Alfons có thể rất nguy hiểm nếu có ai tỏ ra thiếu tôn kính. Anh đứng ở quày, đôi tay lông lá đỡ lấy càm. Nét mặt anh thay đổi theo của âm nhạc. Anh mơ màng – như một con khỉ đột có thể mộng mơ. Hợp xướng thánh ca tạo ra một hiệu quả vượt bực cho anh; anh trở nên dịu dàng và đa cảm như một con bê. Khi anh còn trẻ và nóng tính hơn, vợ anh thường để sẳn ở máy hát một trong những dĩa nhạc yêu chuộng nhất của anh, để nhỡ khi anh hung hăng và xuất hiện với cây búa, chị có thể vặn nhạc lên; rồi anh sẽ hạ búa, lắng nghe và bình tâm. Không cần phải làm như thế nữa: vợ anh đã mất và chân dung của chị treo trên quày rượu. Ferdinand Grau vẽ bức tranh ấy, đấy là lý do Ferdinand luôn luôn có bàn ăn miễn phí ở đây– ngoài ra, Alfons đã lớn tuổi và chín chắn hơn xưa.

Dĩa nhạc chấm dứt. Alfons tiến đến.

“Tuyệt diệu,” tôi nói.

“Nhất là ca sĩ chính giọng nam cao, ” Patricia Hollmann phụ họa.

“Chính xác,” dường như đã quay về tình trạng cũ, Alfons nói.

“Thế ra cô cũng biết ít nhiều. Người ca sĩ giọng nam cao ấy, thật đặc biệt, không lẫn được với ai."

Chúng tôi đứng trên vĩa hè. Những ngọn đèn đường trước quán lay lắt chiếu ánh sáng và bóng tối lên mê cung cành lá của một gốc cây già. Những cành cây vốn đã óng mượt màu xanh lục và trong vùng sáng chập chờn bất định từ bên dưới, dường như cây cao hơn và to ra -- như thể ngọn của nó mất hút trong vũng tối u buồn trên cao -- giống một cánh tay khổng lồ, vươn dài trong ước muốn mãnh liệt nắm bắt bầu trời.

Patricia Hollmann khẻ rùng mình.

"Cô lạnh à?" tôi hỏi.

Nàng bẻ cao cổ áo và dấu đôi bàn tay vào ống tay áo. "Chỉ thoảng qua. Trong quán ăn khá ấm áp."

"Cô mặc không đủ," tôi nói. "Ban đêm trời vẫn lạnh."

Nàng lắc đầu. "Tôi không thích mặc những thứ y phục dầy cộp, nặng nề. Sẽ tuyệt khi trời ấm trở lại. Tôi không chịu được lạnh. Nhất là ở thành phố."

"Trong xe Cadillac sẽ ấm hơn," tôi nói. "Tôi đã cẩn thận mang theo một tấm chăn nhỏ."

Tôi giúp nàng ngồi vào xe và phủ chăn lên gối nàng. Nàng kéo chăn lên cao. "Tuyệt quá! Giờ tôi ấm lắm rồi. Cái lạnh làm ta khổ sở."

"Không chỉ cái lạnh." Tôi xoay tay lái. "Bây giờ chúng ta đi chơi nhé?"

Nàng gật đầu. "Vâng ạ."

"Đi đâu?"

"Chạy chầm chậm. Đi đâu không thành vấn đề."

"Đúng thế."

Tôi nổ máy xe và chúng tôi lái chậm và loanh quanh không mục đích trong thành phố. Đó là lúc mật độ giao thông dầy đặc nhất trong đêm. Xe chúng tôi nhẹ nhàng lăn bánh, động cơ nổ êm đềm. Chiếc xe cũng có thể là con tàu im ả lướt trên dòng kênh vui vẻ của cuộc đời. Những con đường lần lượt trôi qua -- những cánh cửa màu sắc tươi sáng, những ánh đèn, từng dãy đèn đường, buổi tối nhu nhã dịu dàng sủi bọt hương đời, đêm sáng lung linh trong cơn sốt nhẹ, và trên tất cả, giữa những mái nhà, là bầu trời bao la, xám màu chì mà ánh đèn thành phố hắt lên.

Cô gái ngồi im lặng cạnh tôi; qua khung cửa xe, ánh sáng và bóng tối thay nhau phơn phớt trên mặt nàng. Thỉnh thoảng tôi lại nhìn nàng; nàng làm tôi nhớ đến đêm đầu tiên gặp gỡ. Nét mặt nàng giờ đây nghiêm nghị hơn, xa lạ hơn, tuy rất xinh đẹp; đó chính là nét mặt đã khiến tôi xúc động và không thể nào quên. Với tôi, dường như nó mang một bí ẩn nào đó của sự tỉnh lặng tìm thấy trong những sự vật, gần gụi với thiên nhiên -- cây cỏ, trời mây, loài vật-- và đôi khi, ở một người đàn bà.

Chúng tôi đã lái đến ngoại ô, đường xá thưa vắng hơn. Gió thổi mạnh thêm. Như gió muốn đẩy xua đêm phia trước. Ở một quảng trường, nơi các ngôi nhà nhỏ đang yên giấc trong những khu vườn con, tôi dừng xe.

Patricia Hollmann làm một cử chỉ như vừa tỉnh giấc.

"Đáng yêu thế," sau một chốc, nàng nói. "Nếu sở hữu một chiếc xe, tôi sẽ lái chầm chậm khắp nơi như thế mỗi đêm. Có một điều gì đó siêu thực khi ta lướt đi không tiếng động. Ta vừa tỉnh thức vừa mơ màng. Và rồi, tôi có thể hình dung, có người không muốn gặp ai, vào buổi tối -- "

Tôi lấy trong túi ra gói thuốc lá. "Người ta cần một thứ gì đó vào buổi tối, hử?"

Nàng gật đầu. "Buổi tối, vâng. Thật kỳ quặc, khi màn đêm buông xuống."

Tôi xé bao thuốc. "Thuốc lá Mỹ, cô thích chứ?"

"Vâng, có còn hơn không."

Tôi quẹt diêm cho nàng. Trong một thoáng, đóm lửa ấm áp, gần gủi của que diêm thắp sáng gương mặt nàng và bàn tay tôi và đột nhiên, tôi có cảm giác điên rồ là chúng tôi thuộc về nhau, đã từ lâu.

Tôi hạ kính xe cho khói thuốc thoát ra.

"Cô muốn lái xe không?" tôi hỏi. "Chắc cô sẽ thấy thú vị."

Nàng quay lại. "Tôi muốn chứ; nhưng tôi không biết lái."

"Cô thực sự không biết?"

"Không. Tôi chưa học bao giờ."

Tôi nhìn thấy cơ hội. "Nhưng Binding hẳn đã dạy cô từ lâu," tôi nói.

Nàng cười. "Binding yêu xe của anh ấy lắm. Không cho ai đến gần."

"Ngốc thế," tôi tiếp tục, vui vì có dịp dè bỉu anh Béo. "Còn tôi, tất nhiên sẽ cho cô lái."

Tôi để tất cả những lời dặn dò của Koster bay theo gió và bước xuống xe, đổi chỗ với nàng. Nàng bức rức. "Nhưng đã nói, thực tình tôi không biết lái."

"Cô sẽ lái." tôi trả lời. "Chỉ có điều, cô chưa biết cách mà thôi."

Tôi chỉ nàng cách sang số và dùng bàn đạp. "Rồi đấy," tôi nói, "cô lái đi."

"Khoan đã!" Nàng trỏ vào chiếc xe buýt duy nhất đang chậm chạp đến gần. "Ta nên chờ cho nó qua đi?"

"Đương nhiên là không." Tôi nhanh tay đẩy cần, vào số.

"Chao ơi!" Patricia Hollmann kêu. "Nó chạy."

"Thì xe làm ra để chạy mà. Đừng sợ. Nhấn thêm ga, có tôi trông chừng."

Nàng tuyệt vọng ôm chặt tay lái và lo lắng dán mắt vào con đường trước mặt. "Chúa ơi, chúng ta chạy nhanh lắm, phải không?"

Tôi liếc đồng hồ tốc độ. "Cô đang lái hai mươi lăm cây số một giờ. Trên thực tế, chỉ chừng hai mươi. Lái đường trường như thế là 'siêu' lắm đấy."

"Tôi có cảm giác như tám mươi cây số một giờ."

Vài phút sau, nỗi sợ hãi ban đầu đã qua. Chúng tôi đang ở trên một con đường thênh thang, thẳng tắp. Chiếc Cadillac thỉnh thoảng loạng choạng như thể xăng trong bình có pha thêm cognac, và một đôi khi, nó suýt lấn lề, nhưng dần dà nó vững vàng hơn, và với kết quả đã tiên liệu -- tôi giữ một vai trò quan trọng, bỗng dưng giữa chúng tôi có một mối tương quan thầy trò, và tôi đã đối phó tốt đẹp.

"Coi chừng," tôi nói, "cảnh sát kìa."

"Tôi có nên dừng lại không?"

"Trễ rồi."

"Và nếu họ bắt được, chuyện gì sẽ xảy ra? Tôi không có bằng lái."

"Thì cả hai đứa ngồi tù."

"Trời đất ơi!" kinh hoảng, nàng nhấp thắng.

"Nhấn ga!" tôi nói. "Nhấn mạnh vào. Chúng ta phải vượt qua, nhanh và kiêu hảnh. Táo tợn là cách đối phó tốt nhất."

Người cảnh sát không mảy may để ý đến chúng tôi. Cô gái thở phào nhẹ nhỏm.

"Tôi chưa bao giờ biết cảnh sát giao thông có thể giống như rồng phun lửa thế đấy," nàng nói, khi đã bỏ xa anh ta chừng một trăm mét.

"Họ chỉ giống thế khi chúng ta đến gần họ." Tôi từ từ hãm phanh. "Có con đường nhỏ và vắng đây rồi. Chúng ta sẽ thực tập nghiêm chỉnh. Trước hết, hãy rồ máy chạy rồi ngừng."

Patricia làm xe tắt máy mấy lần. Nàng mở thêm vài cúc chiếc áo khoác lông thú. "Nóng cả người! Nhưng tôi phải cố tập."

Nàng ngồi, sốt sắng và chăm chú quan sát những gì tôi làm. Sau đó, kêu khẻ đầy lo lắng, nàng bẻ lái quẹo ở các góc phố và nàng rất e sợ những ánh đèn xe ngược chiều, như thể chúng là quỷ sứ, và hảnh diện sau khi vượt qua. Chẳng bao lâu, trong khoảng không gian nhỏ bé lờ mờ soi bởi ánh điện của bảng đồng hồ xe, cảm giác của tình đồng đội, thứ tình cảm bừng nở khi ta gặp những vấn đề kỹ thuật và thực dụng, đã phát sinh; và một giờ rưỡi sau đó, khi đổi chỗ và tôi lái về, chúng tôi trở nên quen thuộc như đã rút gan ruột, chia sẻ tất cả dĩ vãng cho nhau.

Tôi dừng xe ở vùng Nikolaistrasse. Chúng tôi đậu ngay dưới tấm quảng cáo phim màu đỏ. Nhựa đường ánh lên, tím tái. Trên vĩa hè là một vũng đen bóng loáng.

"Thế là," tôi nói. "Bây giờ ta xứng đáng được uống một chút gì đó. Chúng ta nên đi chỗ nào đây?"

Patricia Hollmann nghĩ ngợi. "Chúng ta hãy trở lại cái quán rượu dễ thương có chiếc thuyền buồm," nàng đề nghị.

Tôi chợt hoảng. Chàng trai lãng mạn cuối cùng, chắn chắn thế, đang ngồi trong quán ấy. Tôi có thể hình dung ra nét mặt của anh...

"Ach," tôi gạt đi, "chỗ ấy không phải là nơi xuất sắc nhất. Có những quán hay hơn nhiều."

"Tôi không biết -- tôi nghĩ, vừa mới đây, quán ấy được lắm mà."

"Thật sao?" tôi ngạc nhiên hỏi. "Cô cho là vừa mới đây, quán ấy được lắm?"

"Vâng," nàng cười to, trả lời. "Rất được."

Quả thế, tôi nghĩ, và thật đáng đời tôi.

"Nhưng giờ này chắc quán đông người," tôi cố vớt vát.

"Ta cứ thử ," nàng đáp.

"Vâng, ta có thể." Tôi cân nhắc những gì nên làm.

Khi đến nơi, tôi nhanh nhẹn bước khỏi xe. "Tôi vào xem sao. Tôi sẽ trở lại ngay."

Không một ai quen biết ở đấy, ngoại trừ Valentin. "Thế Gottfried đã đến chưa?" tôi hỏi.

Valentin gật đầu. "Cùng đi với Otto. Họ ra về cách đây khoảng nửa giờ."

"Tiếc nhỉ," tôi lấy lại hơi thở. "Phải chi tôi gặp họ thì hay lắm."

Tôi trở lại xe. "Chúng ta liều một phen," tôi giải thích. "Hôm nay không đến nỗi tệ lắm." Và để phòng hờ, tôi đậu chiếc Cadillac cách một góc đường, trong bóng tối tù mù nhất.

Nhưng chúng tôi ngồi chưa đầy mười phút đã thấy mái tóc vàng như rơm của Lenz xuất hiện nơi quày. Chán thật, nhưng đành thôi. Chỉ cần một hai tuần nữa cũng tạm đủ cho tôi, thế mà...

Dường như Gottfried không muốn ở lại. Tôi tưởng chừng mình đã thoát nạn thì nhìn thấy Valentin chỉ trỏ về hướng tôi. Cho đáng kiếp lời gian dối của tôi.

Lúc Gottfried nhận ra chúng tôi, nét mặt của anh xứng đáng làm mẫu cho các diễn viên yêu nghề học hỏi. Mắt anh lòi ra như hai quả trứng luộc và tôi sợ cho hàm của anh há to quá sẽ rụng rơi. Thật đáng tiếc, lúc ấy không có một nhà sản xuất nào có mặt trong quán "The Bar"; nếu có, tôi chắc chắn ông sẽ mời Lenz đóng phim ngay -- trong một vai, thí dụ, cảnh con rắn biển bất thần hiện ra gầm rống trước chàng thủy thủ đắm tàu.

Chẳng mấy chốc Gottfried đã lấy lại bình tỉnh. Tôi khẩn khoản nhìn, mong anh biến đi. Anh đáp lại bằng một nụ cười gian ác, chỉnh áo khoác và tiến đến.

Tôi biết những gì sẽ xảy ra và tấn công anh tức thì.

"Thế cậu đã gặp Fraulein Bomblatt ở nhà chưa?" tôi hỏi, hóa giải những gì anh có thể nói.

"Vâng, gặp rồi." anh trả lời không để lộ ra, dù bằng một cái chớp mắt, rằng cho đến phút giây ấy, chưa bao giờ anh nghe nói đến Fraulein Bomblatt. "Cô ấy gởi lời chào thân ái đến cậu và mong là sáng mai, cậu sẽ gọi điện cho cô ấy ngay."

Đối đáp cừ khôi. Tôi gật đầu. "Tớ sẽ gọi. Tớ hy vọng cô ấy sẽ mua chiếc xe."

Lenz há mồm định nói tiếp. Tôi đá vào ống chân anh dưới gầm bàn và tặng anh một cái nhìn khiến anh phải ngưng nói và mỉm cười giả lả.

Chúng tôi uống vài ly. Tôi chỉ uống sidecars, với rất nhiều chanh. Tôi không muốn phạm lầm lỗi một lần nữa.

Gottfried tỉnh táo. "Tớ vừa ghé nhà cậu," anh nói. "Tìm cậu. Sau đó tớ qua khu công viên. Họ có một vòng quay ngựa gỗ mới. Mọi người nghĩ sao, đi đến đấy nhé?" Anh nhìn Patricia Hollmann.

"Lập tức." nàng hân hoan trả lời.

"Vậy chúng ta hãy đi ngay." tôi nói.

Tôi vui vì được ra ngoài. Ở một nơi thoáng đãng, mọi việc sẽ đơn giản hơn.

Trước nhất là những chiếc phong cầm -- trạm tiền canh của công viên giải trí. Âm thanh ngọt ngào, rền rỉ, buồn nảo nề. Trên lớp nhung phủ đã sờn, đôi khi có một con vẹt hay một chú khỉ con, lạnh cóng trong bộ áo quần vải chéo go màu đỏ ... Rồi đến giọng rao lanh lảnh của chủ nhân các quầy bán chén dĩa, dao cắt kiếng, kẹo Thổ Nhỉ Kỳ, bóng bay và vải may áo lớn ... Ánh sáng lạnh xanh và mùi của những ngọn đèn khí đá ... Thầy bói, chiêm tinh gia, lều bán bánh tiêu đen, trụ xích đu tiên, những trò tạp lục -- và sau cùng, là ngọn tháp quay tít, lấp lánh, đèn đuốc sáng choang như lâu đài, với âm nhạc đinh tai, vui nhộn của những vòng kéo quân ...

"Nào các bạn ơi, lên tàu," Lenz gào lên, tóc bồng bềnh, nhảy ùa đến trò xe lửa lượn quanh công viên. Đó là nơi ban nhạc sôi động nhất. Cứ giáp một vòng, từ sáu cái hốc mạ vàng lại có sáu chàng nhạc sĩ thổi kèn nhô ra, quay sang hướng đông rồi hướng tây, thổi một tràng tí toe, múa tít nhac cụ rồi rút vào chỗ cũ.

Chúng tôi ngồi trong một con thiên nga to và quay nhấp nhô. Thế gian lấp lánh và loang loáng vút qua, cuộn lại và ngã ra sau vào một đường hầm tối đen, qua đó chúng tôi bị quăng quật, xô đẩy vào tiếng trống dồn dập, để rồi lập tức được chào đón lần nữa bởi giọng kèn và ánh sáng huy hoàng.

"Tiến lên!" Gottfried dẫn đường đến một vòng đu bay với phi cơ và phi thuyền. Chúng tôi ngồi vào một khinh khí cầu xì gà và lượn ba vòng.

Gần hụt hơi, chúng tôi lại trèo xuống. "Và bây giờ, bánh xe của quỷ," Lenz nói.

Bánh xe của quỷ là một cái dĩa phẳng dẹp, to rộng, hơi dầy ở giửa, quay càng lúc càng nhanh, trên đó ta phải cố đứng vững. Gottfried lên dĩa cùng với hai mươi người khác. Anh loi choi như một thằng điên và được tán thưởng nhiệt liệt. Vào phút cuối, chỉ còn lại anh và một chị bếp, người có bàn tọa to như mông một con ngựa thồ. Nhà chị tinh ranh này, khi trò chơi trở nên khó khăn hơn, đã trụ lại ở tâm điểm trong khi Gottfried quay lặt lè chung quanh chị. Những người kia đã rơi khỏi dĩa. Sau cùng định mệnh cũng tóm được chàng lãng mạn cuối cùng; anh lảo đảo ngã vào tay chị bếp, và họ ôm nhau lăn lông lốc ra bìa. Khi anh gặp lại chúng tôi, chị đang trên tay anh. Anh gọi chị, không vấp víu, Lina. Lina cười ngượng ngập. Anh hỏi chị muốn uống gì với anh. Lina trả lời, nghe nói bia là thức giải khát tốt nhất. Hai người biến mất vào quán bia lộ thiên Bavarian.

"Còn chúng ta thì sao? Giờ chúng ta đi đâu?" Patricia Hollmann hỏi, mắt long lanh.

"Mê cung của ma quỷ," tôi nói, chỉ vào một gian hàng rộng.

Mê cung là con đường đầy bất ngờ. Sau vài bước, mặt đất chao đảo dưới chân, những bàn tay trong bóng tối thò ra chộp lấy tay ta, những hình tượng đeo mặt nạ nhảy xổ từ trong góc, tiếng ma tru quỷ hờn --- chúng tôi cười vang, nhưng có một lần, nàng sửng người lùi lại trước một đầu lâu thần chết dưới ánh đèn xanh lục. Trong một chốc, nàng tựa vào tay tôi, hơi thở phơn phớt lên má tôi, tôi có cảm tưởng như tóc nàng mơn man trên môi tôi -- rồi ngay tức thì, nàng lại cười dòn tan và tôi để nàng rời khỏi tay tôi.

Tôi để nàng rời khỏi tay tôi -- nhưng có một thứ gì đó trong tôi không thể. Rất lâu sau khi chúng tôi đã ra ngoài, tôi vẫn còn cảm giác của đôi vai nàng trên tay tôi, mái tóc mềm mại, làn da thơm mùi đào.

Tôi cố không nhìn nàng. Thình lình nàng trở nên một thứ gì khác biệt.

Lenz đã chờ sẳn. Anh chỉ còn một mình.

"Lina đâu rồi?" tôi hỏi.

"Đang kết thân," anh trả lời, hất đầu về hướng quán bia, "với một ông thợ rèn."

"Xin chia buồn," tôi nói.

"Có hề chi," Gottfried trả lời. "Bây giờ chúng ta hãy đến một nơi nghiêm chỉnh cho cánh đàn ông."

Chúng tôi đến một quầy, nơi đó ta thảy các vòng cao su cứng vào móc và có thể thắng được nhiều thứ.

"Thế thì," Lenz vừa nói với Patricia Hollmann, vừa đẩy mũ lệch ra sau, "bây giờ chúng tôi sẽ sưu tập những món tư trang về nhà chồng cho cô."

Anh thẩy trước và thắng một cái đồng hồ báo thức. Tiếp theo, tôi được một con gấu bông. Ông chủ quầy giao hàng và ba hoa chiêu dụ thêm khách mới. "Ông sẽ sớm đổi thái độ cho mà xem," Gottfried cười khảy, và thắng được một cái chảo; tôi, con gấu bông thứ nhì. "Sao mà ác thế," ông chủ quầy nói, đưa những thứ ấy cho chúng tôi.

Ông ta không biết mình đang ở trong tình huống nào. Lenz là người liệng bom giỏi nhất đại đội; vào mùa đông khi không bận việc, chúng tôi luyện tập hàng tháng không ngừng, thẩy nón của chúng tôi lên đủ các loại móc, cột. Thẩy vòng ở đây chỉ là trò trẻ con, so với chuyện ấy. Không một chút khó khăn, Gottfried lại thắng một lọ cắm hoa thủy tinh, còn tôi, một chục đĩa hát. Ông chủ quán lẳng lặng đùa chúng qua quày và xem xét lại những cái móc của ông.

Lenz nhắm, thẩy và thắng một bình cà phê, giải nhì. Một đám đông hiếu kỳ tụ tập chung quanh. Tôi thẩy liên tiếp ba vòng vào cùng một móc. Lợi phẩm: tranh bà thánh Magdalene sám hối lộng khung vàng.

Ông chủ quầy, vẻ mặt như đang ở phòng khám răng, từ chối không cho chúng tôi chơi nữa. Chúng tôi đã định ngưng, nhưng cử tọa kích động. Họ nhất quyết đòi ông ta phải cho chúng tôi tiếp tục. Họ muốn thấy ông ta thua sạch. Khi cuộc huyên náo lên đến cao điểm, Lina bổng dưng xuất hiện với ông thợ rèn. "Khách lúc nào cũng nên thua, hử?" chị bi bô, "không bao giờ nên thắng, hử?" Ông thợ rèn trầm giọng phụ họa.

"Được rồi," Lenz đề nghị, "mỗi đứa thẩy thêm một lần nữa thôi."

Tôi thẩy trước. Một bồn rửa mặt với bình nước và vĩ đựng xà phòng. Rồi đến lượt Lenz. Anh lấy năm vòng. Anh thẩy liên tiếp bốn vòng vào cùng một móc. Trước khi thẩy vòng thứ năm, anh dừng lại, như một chàng nghệ sĩ, lấy một điếu thuốc lá. Ba người bật diêm mời. Ông thợ rèn vỗ vai anh. Lina nhằn góc khăn tay của chị, hồi hộp. Rồi Gottfried nhắm và thảy cái vòng cuối cùng, nhẹ nhàng sao cho nó không bật ra mà nằm yên trên bốn cái vòng trước. Nó dính. Tiếng vỗ tay như sấm. Chúng tôi đã đoạt giải nhất -- một cái xe đẩy em bé, nóc hồng và gối bọc ren.

Ông chủ quầy, nguyền rủa, đẩy xe ra. Chúng tôi chất những món kia vào và bước qua gian hàng bên cạnh. Lina đẩy chiếc xe nôi. Ông thợ rèn nói đùa mãi về nó, khiến tôi nghĩ mình nên lùi lại ra sau cùng với Patricia Hollman.

Ở quầy kế, ta chỉ cần thảy vòng lên các chai rượu vang. Nếu vòng dính cổ chai nào, ta được chai ấy. Chúng tôi ra đi với sáu chai rượu. Lenz, rất phong nhã, tặng tất cả cho ông thợ rèn.

Còn một gian hàng tương tự. Nhưng chủ nhân đã linh cảm một điều gì không ổn, tuyên bố đóng cửa ngay khi chúng tôi trờ đến. Ông thợ rèn gây gổ. Ông đã nhìn thấy những chai bia sẳn sàng chờ đợi. Nhưng chúng tôi từ chối. Người chủ quày chỉ có một tay.

Với đám đông bám theo, chúng tôi ra đến xe Cadillac.

"Làm sao bây giờ?" Lenz gãi đầu. "Chắc phải cột cái xe đẩy em bé phía sau."

"Hẳn rồi," tôi nói, "nhưng cậu phải ngồi trong ấy, giữ cho nó khỏi lật."

Patricia Hollmann phản đối. Nàng sợ Lenz sẽ thực sự làm như thế.

"Được," Lenz nói, "thế thì chúng ta chia phần. Hai chú gấu bông thuộc về cô. Mấy cái dĩa nhạc cũng thế. Nhưng còn cái chảo thì sao?"

Cô gái lắc đầu. "Vậy, đem về tiệm sửa xe," Gottfried nói. "Bob, cậu nhận đi. Cậu là sư phụ chuyên trị món trứng luộc. Còn bình cà phê thì sao?"

Nàng gật đầu về hướng Lina. Chị bếp đỏ mặt. Gottfried trang trọng giao cho chị như đang phát thưởng. Rồi anh lôi ra cái bồn rửa mặt. "Bộ dụng cụ vệ sinh? Phần của anh bạn đây, có ai nói gì không? Anh ấy sẽ cần dùng chúng khi làm việc. Đồng hồ báo thức, cũng rứa. Mấy ông thợ rèn là chúa ngủ mê."

Tôi đưa Gottfried lọ hoa. Anh chuyển sang Lina. Chị lắp bắp từ chối. Mắt chị dán vào bức Magdalene sám hối. Chị ấy sợ, nếu nhận bình hoa, có thể chị ấy sẽ không được bức tranh.

"Tôi rất ưa chuộng nghệ thuật," chị bật ra lời.

"Fraulein," Lenz hỏi, quay một vòng kiểu cách, "cô nghĩ sao?"

Patricia Hollmann cầm bức tranh, đưa cho chị bếp.

"Tranh đẹp lắm, Lina." nàng mỉm cười nói.

"Treo trên đầu giường và chiêm bái mỗi ngày," Lenz nói.

Lina chụp bức tranh. Chị nấc lên, đầy lòng biết ơn.

"Và bây giờ, tới phiên ngươi," Lenz vẻ suy tư, nói với cái xe đẩy em bé.

Mặc dù chan chứa vui mừng với bức Magdalene, mắt Lina vẫn ánh lên sự ham muốn. Ông thợ rèn nhận xét, người ta không bao giờ biết chắc khi nào người ta không cần một thứ như thế, rồi nghiêng ngã cười với ý tưởng ấy đến nỗi đánh rơi một trong những chai rượu đang cầm.

Nhưng Lenz không đồng ý. "Gượm đã nào. Mới đây thôi, tôi có nhìn thấy cái này," anh nói và biến mất. Một vài phút sau, anh trở lại, lấy chiếc xe nôi và đẩy đi. "Giải quyết xong," anh nói khi trở lại, tay không.

Chúng tôi leo vào xe Cadillac. "Cứ như lễ Giáng Sinh ấy," Lina nói, sung sướng giữa đống đồ tạp nhạp của mình, chìa bàn tay đỏ giả từ.

Ông thợ rèn kéo chúng tôi riêng một bên. "Nhìn đây," ông nói. "nếu có khi nào các cậu cần nắn gân một đứa nào -- tớ ngụ ở số mười sáu đường Leibnitzstrasse, sân sau, cầu thang thứ hai bên trái. Nếu đông hơn, tớ sẽ dẫn theo nguyên băng."

"Đồng ý," chúng tôi trả lời và lái đi.

Khi chúng tôi quẹo ở một góc công viên, Gottfried chỉ qua cửa sổ. Kìa, chiếc xe đẩy của chúng tôi -- một em bé thứ thiệt nằm trong ấy, và một thiếu phụ xanh xao bên cạnh, vẫn còn háo hức, ngắm nhìn.

"Được quá nhỉ?" Gottfried nhận xét.

"Tặng chị ấy mấy con gấu bông một thể!" Patricia Hollmann kêu lên. "Chúng thuộc về nhau."

"Có lẽ, một con thôi nhé," Lenz nói. "Cô phải giữ lại một."

"Không, cả hai."

"Được rồi," Lenz nhảy ra khỏi xe, quẳng hai con gấu bông vào tay thiếu phụ, và, trước khi chị ấy có thể nói nên lời, chạy như ma đuổi.

"Vậy," anh nói, hơi thở dồn dập, "bây giờ tớ bắt đầu phát gớm cho lòng cao thượng của tớ. Thả tớ xuống quán International. Tớ cần gấp một ly brandy."

Anh xuống xe và tôi đưa nàng về. Lần này khác hơn trước. Nàng đứng ở khung cửa và ánh sáng của những ngọn đèn lung linh trên nét mặt. Trông nàng thật yêu kiều. Tôi ước mình có thể vào nhà với nàng.

"Tạm biệt cô," tôi nói, "ngủ ngon nhé."

"Tạm biệt anh."

Nàng đưa tay cho tôi rồi bước lên những bậc thang. Tôi nhìn nàng cho đến khi đèn tắt. Rồi tôi lái chiếc Cadillac đi. Tôi cảm thấy tuyệt vời. Không như những đêm khác, khi ta điên mê một cô gái nào đó. Có một điều gì êm đềm ở đấy. Êm đềm, và ước vọng được một lần buông thả.

Tôi đến International gặp Lenz. Quán hầu như trống không. Ở một góc, Fritzi ngồi với bạn, Alois chàng hầu bàn. Họ đang cãi nhau. Gottfried ngồi trên sô-pha gần quày rượu, với Mimi và Wally. Anh rất được cả hai ưa thích, nhất là Mimi đáng thương.

Chẳng bao lâu những cô gái bỏ đi. Hẳn để kiếm khách; bây giờ là thời điểm thích hợp nhất. Mimi thở dài, rên rỉ vì chứng giãn tỉnh mạch của chị. Tôi ngồi xuống cạnh Gottfried.

"Giờ thì cậu tha hồ xỉ vả tớ," tôi nói.

"Về cái gì cơ chứ, Bob?" anh trả lời trước sự ngơ ngác của tôi. "Những gì cậu làm đều đúng cả."

Tôi cảm thấy nhẹ nhỏm, vì anh ấy bình thản. "Tớ cư xử tệ quá, không như trước đây," tôi nói.

Anh vẫy tay. "Vớ vẫn."

Tôi gọi rum.

"Cậu biết đấy," rồi tôi nói, "Tớ không hề biết một tí gì về cô ấy. Tớ cũng không biết mối liên hệ giữa cô ấy với Binding ra sao. Anh ấy có nói gì với cậu không?"

Anh nhìn tôi. "Cậu lo chuyện ấy ư?"

"Không."

"Tớ cũng nghĩ là không. Này, dù sao đi nữa, cái áo khoác vừa với cậu lắm."

Tôi đỏ bừng hai má.

"Cậu không cần phải đỏ mặt. Cậu đúng lắm. Ước gì tớ được như cậu."

Tôi im lặng một lúc.

"Sao lại thế, Gottfried?" cuối cùng, tôi hỏi.

Anh nhìn tôi. "Bởi vì tất cả những thứ khác đều là đồ bỏ, Bob ạ. Bởi vì không có cái gì xứng đáng trong thời buổi này. Hãy nhớ lời Ferdinand nói với cậu hôm qua. Chẳng sai nhiều lắm đâu, lão họa sĩ vẽ tranh xác chết ấy ... Ôi chào, dù sao đi nữa, hãy đến cái thùng thiếc bể đàng ấy, đàn vài bản quân hành cũ."

Tôi chơi bài "Ba đóa Huệ" và "Argonnerwald"! Trong căn phòng quạnh quẽ, chúng nghe rờn rợn yêu ma, khi ta nhớ lại nơi chốn ta đã thường hò hát thủa xưa.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 7

ai hôm sau từ văn phòng riêng Koster bước ra nói, "Bob, Blumenthal của cậu vừa gọi. Cậu cần lái chiếc Cadillac đến chỗ ông ấy lúc mười một giờ. Ông ấy muốn thử xe."

Tôi buông cái vít vặn ốc và mỏ-lét xuống. "Otto, nếu chúng ta bán được!"

"Vậy chứ tớ đã nói gì?" Lenz từ hốc, dưới gầm chiếc Ford, nói vọng lên. "Tớ đã nói ông ấy sẽ trở lại. Phải luôn luôn tin tưởng vào Gottfried."

"Cậu nín đi, đây là một trường hợp quan trọng," tôi hét lại. "Otto, tớ có thể giảm giá tối đa là bao nhiêu?"

"Tối đa hai ngàn. Tuyệt đối không quá hai ngàn hai trăm. Và rồi, nếu không xong, hai ngàn năm trăm. Còn như cậu thấy mình phải thương lượng với một kẻ dở hơi, hai ngàn sáu. Nhưng bảo ông ấy, trong trường hợp này, chúng ta sẽ nguyền rủa ông ấy đời đời kiếp kiếp."

"Tốt lắm."

Chúng tôi lau đến khi xe bóng lộn. Tôi ngồi vào xe. Koster đặt tay lên vai tôi. "Bob, nhớ rằng nhiệm vụ của cậu như của một chiến sĩ. Bảo vệ danh dự của xưởng sửa xe, đổ máu nếu cần. Chết đứng, tay vẫn nắm ví tiền của Blumenthal."

"Đúng thế," tôi nhoẽn cười.

Lenz lấy trong túi ra một cái mề đai và đưa trước mặt tôi. "Cầm lá bùa, Bob."

"Được," tôi đỡ lấy.

"Abracadabra, lạy thần Siva," Gottfried lẩm nhẩm cầu nguyện, "xin thần hãy ban cho người ngốc nghếch đáng thương này sức mạnh và can đảm! Khoan đã -- đây, tốt hơn hết cậu hãy cầm nó theo. Này, nhổ ba lần vào nó."

"Xong ngay," tôi nói; nhổ xuống chân anh và lái đi, ngang qua Jupp đang hí hửng vẫy ống dẫn xăng.

Trên đường đi, tôi mua một ít cẩm chướng và cắm rất mỹ thuật trong các lọ thủy tinh của xe -- một quan tâm dành cho Frau Blumenthal.

Chẳng may Blumenthal lại tiếp tôi ở văn phòng, không ở tư gia. Tôi phải đợi mười lăm phút. Anh Hai ơi, tôi nghĩ, em út biết tỏng mánh khóe ấy rồi; anh Hai chẳng thể làm em út mất kiên nhẫn đâu. Ở phòng đợi, tôi rút đóa cẩm chướng trên ve áo, biếu cô thư ký xinh đẹp và gạn hỏi tình hình. Buôn hàng len, luân chuyển tốt, sáu nhân viên giúp việc, một đối tác đang chờ, công ty Meyer và Son là địch thủ đáng gờm nhất, Meyer con lái xe Essex thể thao đỏ, hai chỗ ngồi -- nghe đến đấy thì Blumenthal gọi tôi vào.

Vừa nhìn thấy tôi, ông ta đã nã cả đôi súng.

"Bạn trẻ ơi," ông nói, "tôi không có nhiều thì giờ. Lần trước, giá của cậu thách cao như mơ. Bây giờ, thành thực mà nói, chiếc xe giá bao nhiêu?"

"Bẩy ngàn marks," tôi đáp.

Ông quay phắt đi. "Nếu thế, không còn gì để bàn."

"Herr Blumenthal," tôi nói, "Xin ông vui lòng nhìn chiếc xe một lần nữa --"

"Chẳng cần đâu," ông ngắt lời. "Lần trước tôi đã xem đầy đủ."

"Có nhiều thứ để xem," tôi giải thích. "Ông nên xem qua chi tiết. Nước sơn bóng, thượng hạng của Voll và Ruhrbeck, tốn hai trăm năm mươi marks, nhíp xe --mới tinh, giá ca-ta-lô sáu trăm marks --tổng cộng là tám trăm năm mươi marks. Nệm xe, bọc bằng nhung sọc tốt nhất --"

Ông gạt ngang. Tôi lại nói tiếp. Tôi mời ông xem những phụ tùng sang trọng, mui da đẹp tuyệt, bộ tản nhiệt mạ kền, những cái chống xóc hiện đại, sáu mươi marks một cặp. Như một người mẹ chiến đấu để giành lại đứa con, tôi cố thuyết phục Blumenthal đến gần chiếc Cadillac. Tôi biết, như Antaeus, nếu có thể chạm vào mặt đất, tôi sẽ có sức mạnh mới. Giá cả dường như sẽ bớt phần mắc mỏ, nếu như ta có thể trình ra món hàng cụ thể.

Nhưng Blumenthal cũng hiểu, sức mạnh của ông nằm sau bàn viết. Ông tháo gọng kỉnh và trả đòn đích đáng. Chúng tôi quầng nhau như hổ với trăn. Blumenthal là trăn. Trước khi tôi có thể lấy lại thế thủ, ông ta đã kỳ kèo giảm được một ngàn năm trăm marks.

Tôi trở nên bồn chồn, lo sợ. Tôi lần trong túi, nắm chặt miếng bùa may của Gottfried.

"Herr Blumenthal," tôi nói, cơ hồ mệt lã, "một giờ chiều rồi; ông có muốn ăn trưa." Bằng mọi giá, tôi muốn thoát khỏi văn phòng này, nơi giá cả như tuyết tan.

"Hai giờ tôi mới ăn trưa," Blumenthal chẳng hề nao núng, giải thích. "Nhưng xem nào, nói cho cậu biết. Không chừng chúng ta có thể lái thử xe." Tôi thở ra nhẹ nhỏm.

Chúng tôi lái về nhà ông. Trước sự ngạc nhiên của tôi, một khi ngồi vào xe, ông thay đổi thành một người khác. Ông vui vẻ kể cho tôi một chuyện tiếu lâm mà tôi đã biết, về Hoàng đế Franz Josef. Tôi kể cho ông, chuyện người tài xế xe điện; rồi ông kể chuyện người Saxon lạc đường; tôi lập tức kể chuyện những người tình Tô Cách Lan. Chỉ đến khi đã đến trước nhà ông, chúng tôi mới nghiêm trang trở lại. Ông yêu cầu tôi chờ ông vào nhà, để dẫn bà vợ ra.

"Cô Béo yêu dấu ơi," vỗ tay lên bộ tản nhiệt, tôi nói với chiếc Cadillac, "thể nào cũng có sự tinh ma quỷ quái ẩn náu bên trong những câu chuyện tiếu lâm ấy. Nhưng đừng lo, chúng tôi sẽ tìm cho em một mái nhà. Ông ấy sẽ mua em --khi người Do Thái quay lại, hắn sẽ mua. Khi người Thiên Chúa Giáo quay lại, còn lâu lắm hắn mới mua. Hắn sẽ thử xe năm lần bẩy lượt để khỏi tốn tiềntắc xi, rồi thình lình hắn sẽ nhớ ra, hắn cần mua một giàn bếp mới thay vì mua xe. Không, không, người Do Thái được lắm, họ biết họ muốn gì. Nhưng bạn thân ơi, nếu tôi phải bớt mấy trăm bạc nữa cho lão, dòng dõi trực hệ của Judas Maccabaeus hiếu chiến, tôi xin thề, suốt đời tôi sẽ không bao giờ uống một ly rượu mạnh nào nữa."

Frau Blumenthal xuất hiện. Tôi nhớ lời khuyên của Lenz và thay đổi từ một chiến sĩ thành một hiệp sĩ. Blumenthal chào đón sự thay đổi ấy bằng một nụ cười đểu cáng. Ông ta là sắt thép. Thay vì buôn hàng len, lẽ ra ông ta nên buôn xe lửa mới phải.

Tôi dàn xếp để ông ngồi băng sau, và Frau Blumenthal ngồi cạnh tôi.

"Bà cần tôi lái đi đâu, thưa bà?" tôi mềm mỏng nói.

"Bất cứ chỗ nào cậu thích," bà nói với nụ cười của một người mẹ.

Tôi bắt đầu nói. Giao dịch với một khách hàng vô tư hồn hậu là một niềm vui. Tôi hạ thấp giọng, cốt không cho Blumenthal nghe rõ. Như thế tôi sẽ tự nhiên hơn. Nội việc ông ấy ngồi sau lưng tôi, cũng đủ mệt rồi.

Chúng tôi tấp vào lề. Tôi bước xuống, chăm chú nhìn địch thủ. "Herr Blumenthal, dù sao, ông cũng phải nhìn nhận rằng xe chay êm như bôi mỡ."

"Làm sao êm như bôi mỡ được, cậu ơi," ông trả lời, thân thiện một cách đáng ngờ. "khi bị sở thuế ăn gần hết? Thuế xe rất cao. Cậu đã nói."

"Herr Blumenthal," tôi gọi tên ông, cố sửa chữa tình hình. "ông là một doanh gia, cho nên tôi có thể trình bày thẳng. Đấy không phải là thuế, mà là đầu tư. Thử hỏi, trong thời buổi này, công việc kinh doanh cần điều gì hơn hết? Ông biết đấy -- không phải là tiền vốn, như ngày xưa: mà là tín dụng. Và bằng cách nào ta có được tín dụng? Bằng cách tạo ra một bộ mặt tốt đẹp. Cadillac hiện nay đại diện cho giai cấp trung lưu -- vững chãi, khôn ngoan, tiện nghi mà chẳng lỗi thời -- nó là một quảng cáo sống cho bất kỳ loại thương nghiệp nào."

Blumenthal thích thú, quay sang vợ. "Cậu ấy có đầu óc Do Thái, hử? Này người bạn trẻ," ông vẫn nói một cách thân tình, "quảng cáo tốt nhất cho sự vững mạnh thời nay là một bộ đồ lớn tồi tàn và một vé xe buýt. Nếu hai đứa chúng tôi có được số tiền to như tiền nợ của tất cả xe đang lưu hành, chúng tôi đã ngồi yên, nghĩ ngơi cho khỏe. Tin tôi đi. Bảo đảm."

Tôi nhìn ông, ngờ vực. Ông âm mưu gì đây với tình hữu nghị? Hay là sự có mặt của vợ ông đã thui chột tinh thần chiến đấu? Tôi quyết định bắn khẩu súng cối.

"Một chiếc Cadillac như thế này sang hơn nhiều hiệu xe khác, chẳng hạn Essex, phải thế chăng Frau Blumenthal? Con trai nhà Meyer and Son lái một chiếc Essex, nhưng tôi không nghĩ rằng một cái xe trượt tuyết đỏ hoét là một quà tặng---"

Tôi nghe Blumenthal khịt mũi, và tôi tiếp tục nói nhanh: "Ngoài ra, màu xe hợp với bà lắm, thưa bà -- màu xanh cobalt đi với tóc vàng --"

Blumenthal cười hăng hắc như một bầy khỉ chí chóe trong chuồng. "Meyer và Son; tinh ranh -- ma mãnh --" ông rên. "Và bây giờ lại đến tán tỉnh --nịnh đầm--"

Tôi liếc ông. Không thể nào tin được; tôi đã đánh trúng yếu huyệt.

Ngay lập tức, tôi bồi thêm: "Herr Blumenthal, cứ ngắt lời nếu tôi nói sai. Với một người đàn bà, nịnh đầm không phải là nịnh đầm. Mà là ngợi khen, một điều chẳng may lại quá hiếm hoi trong thời buổi này. Người đàn bà không phải là cái bàn, cái ghế bằng thép; nàng là bông hoa -- nàng chẳng cần thật dụng; nàng ưa thích ánh nắng ấm áp vui tươi của lời khen tặng. Mỗi ngày nói một câu ca tụng nàng còn tốt hơn suốt kiếp buồn bã làm thân nô lệ cho nàng. Tin tôi đi. Tôi cũng bảo đảm. Và dù sao, điều tôi nói không phải là tâng bốc mà là một sự kiện khoa học hẳn hoi. Màu xanh thẩm quả thật hợp với mái tóc vàng."

"Hống hay tuyệt, sư tử," Blumenthal nói, tươi nét mặt. "Herr Lohkamp, nhìn đây! tôi có thể dễ dàng cò kè bớt thêm một ngàn mark --"

Tôi lùi lại. Đồ yêu quái tinh ma, tôi nghĩ; tôi bị thấm đòn như dự đoán. Tôi hình dung mình lang thang suốt đời không một giọt rượu, và tôi nhìn Frau Blumenthal bằng đôi mắt nai tơ đoạn trường.

"Nhưng, ba nó ơi --" bà nói.

"Mình ạ," ông trả lời. "Anh muốn nói là, anh có thể -- nhưng anh sẽ không. Cách thương thảo của cậu khiến con người thương gia trong tôi rất thú vị. Có lẽ hơi một chút ngông cuồng, nhưng cũng thế, nhắc đến Meyer và Son rất khéo. Thế thân mẫu của cậu là người Do Thái?"

"Không."

"Thế cậu đã làm việc trong ngành buôn lẽ?"

"Vâng."

"Thấy chưa. Vì thế cậu mới có cung cách ấy. Cậu thuộc chi nhánh nào nhỉ?"

"Linh hồn," tôi trả lời. "tôi dự định làm thầy giáo."

"Herr LohKamp," Blumenthal nói. "Đáng nễ! Nếu bị thất nghiệp, cậu đến gặp tôi nhé."

Ông viết chi phiếu, trao cho tôi. Tôi không thể tin vào mắt mình. Trả trước nữa cơ! một phép mầu!

"Herr Blumenthal," tôi nói, cảm kích, "xin phép được biếu ông vài cái gạt tàn thủy tinh và một tấm thảm cao su."

"Tuyệt vời," ông nhận xét. "Ngay cả lão Blumenthal này cũng được tặng quà." Rồi ông mời tôi ngày mai đến ăn tối.

Frau Blumenthal nở nụ cười bao dung của mẹ hiền. "Sẽ có cá măng nhồi nấm." Bà dịu dàng nói.

"Món ngon nhỉ," tôi nói. "Và tôi sẽ lái xe đến. Ngày mai, việc đầu tiên của chúng tôi sẽ là chăm chút nó một lần cuối, trước khi giao."

Tôi bay về xưởng như chim nhạn. Nhưng Lenz và Otto đã ra ngoài ăn trưa. Tôi cần phải điều độ lại vinh quang của mình. Chỉ một mình Jupp ở đấy.

"Bán được chứ?" thằng bé hỏi.

"Cháu muốn biết lắm, phải không?" tôi nói. "Một đồng đây, mua đồ về chế máy bay mà chơi."

"Thế nghĩa là bán được rồi," Jupp cười toe toét.

"Chú ra ngoài kiếm cái gì ăn," tôi nói; "nhưng nếu cháu láu táu học lại câu gì cho hai người kia trước khi chú về, thì ốm đòn."

"Herr Lohkamp," thằng bé hứa, tung hứng đồng tiền, "cháu sẽ im như một nấm mồ."

"Trông cháu như một nấm mồ," tôi nói và nhấn thêm ga.

Khi tôi về ngang qua cổng, Jupp ra hiệu. "Cái gì thế?" tôi hỏi. "Không giữ được mồm miệng à?"

"Herr Lohkamp! làm gì có, cháu vẫn im như thóc! " nó cười. "Có điều, lão Ford đang ở trong ấy."

Tôi đậu chiếc Cadillac ngoài sân và đi vào ga-ra. Ông chủ tiệm bánh cắm cúi xem sổ hàng mẫu. Ông mặc chiếc áo khoác kẻ ô với một vòng băng tang rộng bản. Bên cạnh ông là một sinh vật xinh đẹp, mắt đen lúng liếng, khoác áo choàng viền lông thỏ và đi một đôi giày da bóng trông chẳng vừa chân. Họ tự tiêu khiển với những sắc màu. Cô gái da ngâm thích sơn vec-ni màu chu sa chói mắt; nhưng ông chủ tiệm bánh phản kháng, ông hãy còn trong thời kỳ tang chế. Ông đề nghị một màu xám -vàng nhàn nhạt.

"Ach, màu này ư," cô gái da sậm bĩu môi; "một chiếc Ford phải sơn thật nổi bật. Nếu không, nó chẳng giống ai."

Cô gái đưa mắt dọ hỏi, và nhún vai khi ông chủ tiệm bánh phản đối, nhăn mặt và nháy mắt với chúng tôi. Một cô nàng nhỏng nhảnh! Cuối cùng họ đồng ý màu lục xám của cây mộc tê. Cô gái thích mui xe lợp màu tươi cho hợp với nước sơn. Nhưng ông chủ tiệm bánh cương quyết --phải có một chút tang tóc ở đâu đấy. Ông nhất quyết chọn da thuộc màu đen - và như thế ngẫu nhiên lại có lợi hơn, không những ông đã không phải trả tiền cho cái mui xe mới, da lại đắc hơn vải.

Hai người ra về. Nhưng họ mắc kẹt lại ngoài sân. Vừa nhìn thấy chiếc Cadillac, cô nàng da sậm đã chạy ùa đến. "Ô kìa, Puppi, một chiếc xe tuyệt vời! Đúng thứ xe mà em thích."

Chẳng mấy chốc, cô nàng đã mở cửa ngồi vào, rạng ngời vì sung sướng. "Ghế êm làm sao! Y như ghế bành trong câu lạc bộ. Khác hẳn với xe Ford!"

"Về thôi em," Puppi bẳn gắt nói.

Lenz thúc tôi -- tôi cần hành động ngay, rao bán xe cho lão chủ tiệm bánh. Tôi khinh khỉnh nhìn Gottfried và không nói. Anh ấy thúc mạnh hơn. Tôi thúc lại và quay mặt đi.

Một cách khổ nhọc, cuối cùng ông chủ tiệm bánh cũng lôi được viên huyền ngọc của ông ra khỏi xe, và, mặt mày sưng sỉa, cố ý làm ra vẻ bực dọc, ra về.

Chúng tôi quan sát họ. "Một người nhanh nhẩu," tôi nói. "Sửa xe -- vợ mới -- tớ ngã mũ bái phục!"

"Ối giào" Koster nói, "ông ấy đâu đã nếm đủ vui buồn với cái ngữ ấy."

Họ chưa khuất khỏi góc đường, Gottfried đã lồng lộn. "Bob, cậu có điên không, để lỡ một cơ hội như thế? Tại sao, đây là một trường hợp điển hình cho ta chớp lấy thời cơ!"

"Hạ sĩ Lenz," tôi đáp, "đập gót giày, đứng nghiêm khi nói chuyện với sĩ quan chỉ huy. Cậu nghĩ tớ là người đa thê hay sao mà gả một cái xe cho hai người?"

Nhìn mặt Gottfried lúc ấy mới vui làm sao. Mắt tròn xoe như hai cái dĩa bàn. "Đừng đùa với chuyện thiêng liêng." Anh lắp bắp nói.

Tôi phớt lờ, quay sang Koster. "Otto, từ giả nàng Cadillac nhỏ nhắn của chúng ta. Cô bé không thuộc về chúng ta nữa. Từ giờ trở đi, cô ấy sẽ cho thương nghiệp quần lót vay vẻ đẹp bóng bẩy huy hoàng. Hy vọng cô ấy có một cuộc đời tốt đẹp. Có lẽ sẽ không oai hùng như khi còn với chúng ta -- nhưng an toàn hơn."

Tôi lôi tờ chi phiếu ra. Lenz gần như ngã quỵ. "Không! Cái gì thế? Cậu định nói là -- đã trả tiền?" anh thều thào, giọng khản đặc.

"Đố mấy anh chàng tay mơ, giá bán là bao nhiêu?" tôi hỏi, ve vẩy tờ chi phiếu. "Đoán đi nào."

"Bốn," Lenz hét to, nhắm mắt.

"Bốn rưởi," Koster nói.

"Năm," Jupp đàng cây xăng, gào lên.

"Năm rưởi," tôi hét to.

Lenz giật tờ chi phiếu từ tay tôi. "Không đời nào. Coi chừng chi phiếu không tiền bảo chứng."

"Herr Lenz," tôi tự hào nói, "chi phiếu ấy xịn cũng y như cậu đang mất hồn. Ông bạn Blumenthal của tớ trị giá gấp hai mười lần số tiền ấy. Bạn tớ, các cậu biết, là người sẽ cùng tớ thưởng thức món cá măng nhồi nấm tối mai. Lấy chuyện ấy làm thí dụ. Thiết lập một tình bạn keo sơn, được trả tiền trước, và được mời ăn tối -- đó là nghệ thuật bán hàng. Bây giờ, cho phép cậu nghĩ chân."

Gottfried cố thu lại bình tỉnh. Anh vớt vát một lần chót. "Quảng cáo của tớ, và lá bùa."

Tôi trả lại anh tấm mề đai. "Thẻ bài đeo cổ chó của cậu đây. Tớ chẳng hề nhớ."

"Cậu bán xe giỏi như thánh, Bob." Koster nói. "Cảm ơn Chúa, chúng ta thanh lý được cái xe trợt tuyết ấy. Với số tiền này, chúng ta khấm khá hẳn."

"Cậu có thể ứng cho tớ năm mươi đồng không?" tôi hỏi.

"Một trăm. Xứng đáng."

"Thế, tớ đoán, cậu không muốn ứng trước cái áo choàng xám của tớ ?" Gottfried hỏi, hi hí cặp mắt.

"Thế, cậu muốn nằm nhà thương không, hở cái tên ba đá, khốn khổ, lẽo mép?" tôi phản công.

"Này các cậu, tớ tính là hôm nay mình đóng cửa về sớm," Koster đề nghị. "Chúng mình đã kiếm đủ tiền cho một ngày, và không nên thách thức Chúa. Tập đua với Karl, các cậu nghĩ sao?"

Jupp đã bỏ cây xăng từ lâu. Thằng bé xoa tay hớn hở. "Herr Koster, vậy cháu được toàn quyền, phải không ạ?"

"Không, Jupp," Otto nói, cười vang."Cháu cũng đi theo."

Trước tiên, chúng tôi lái đến ngân hàng, ký thác tấm chi phiếu. Lenz cứ bồn chồn mãi đến khi biết chắc mọi việc êm xuôi. Rồi chúng tôi phóng vun vút đi, tàn lửa bay trong ống thải khói.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 8

ôi đứng đối mặt bà chủ nhà. "Lại chuyện gì nữa đây?" Frau Zalewski hỏi.

"Có chuyện gì đâu," tôi đáp. "Cháu chỉ muốn trả tiền nhà mà thôi."

Còn ba ngày nữa mới đáo hạn, Frau Zalewski suýt nữa ngã ngửa vì kinh ngạc.

"Chắc có âm mưu gì đây," bà nhận xét.

"Chẳng âm mưu gì cả," tôi nói. "Bác có thể cho cháu mượn hai chiếc ghế bành bọc gấm ở phòng khách của bác, tối mai, được không ạ?"

Bà chống tay trên bờ hông phốp pháp, sẳn sàng chiến đấu. "À ra thế! Cậu không thích phòng của cậu sao?"

"Có chứ, nhưng cháu thích mấy cái ghế bành gấm hơn."

Tôi giải thích rằng, có một cô em họ sắp sửa đến thăm và tôi muốn phòng của mình lịch sự hơn. Bà rung rúc cười đến độ ngực rung rinh từng chập.

"Em họ?" bà nhắc lại, chế diễu. "Khi nào cô ấy đến?"

"Chưa biết khi nào," tôi nói, "nhưng, nếu cô ấy đến, dĩ nhiên sẽ đến sớm; để dùng bửa tối. Và, tuy nhiên, Frau Zalewski, tại sao lại không thể có em họ cơ chứ?"

"Em họ có sao đâu," bà đáp; "nhưng không ai lại mượn ghế bành cho em họ."

"Có cháu đấy," tôi phản đối. "Cháu coi trọng bà con quyến thuộc lắm."

"Trông có vẻ thế. Cả đám hẳn là bợm nhậu mà thôi. Cậu có thể khuân ghế bành gấm về phòng. Còn ghế nhung đỏ, tạm thời dời ra phòng khách."

"Cám ơn bác lắm. Ngày mai cháu sẽ trả lại chỗ cũ. Luôn cả tấm thảm."

"Thảm?" Bà quay lại. "Có ai nói tiếng nào về thảm?"

"Cháu chứ ai. Mà bác cũng vừa nói đấy thôi."

Bà nhìn tôi, bất mãn.

"Nhưng chúng thuộc về nhau," tôi nói. "Ghế bành đặt trên thảm, bác biết mà."

"Herr Lohkamp," Frau Zalewski trịnh trọng tuyên bố, "đừng thấy được rồi làm tới. Như ông Zalewski quá cố thướng nói, ở đời cần phải giữ đức trung dung. Có lẽ cậu cũng nên lấy câu ấy làm điều tâm niệm."

Tôi biết ông Zalewski quá cố, mặc dù tôn chỉ của ông, đã thực sự nhậu nhẹt đến chết. Vợ ông thỉnh thoảng nói cho tôi biết điều ấy. Nhưng bà không lấy thế làm phiền. Bà dùng ông như người khác dùng Kinh Thánh. Ông qua đời càng lâu, bà trích lời ông càng nhiều. Hiện nay, trong bất kỳ trường hợp nào, bà cũng có thể dẫn ra một câu vàng ngọc của ông -- chẳng khác gì Kinh Thánh.

Tôi bận rộn chuẩn bị phòng ốc. Tôi đã điện thoại cho Patricia Hollmann từ chiều. Nàng bệnh và tôi không gặp nàng gần một tuần nay. Chúng tôi có hẹn lúc tám giờ tối, và tôi đề nghị ăn ở nhà, sau đó sẽ đi xem chiếu bóng.

Ghế bành gấm và tấm thảm trông rất đẹp; nhưng ánh sáng bệch bạc, nhạt nhẽo. Vì thế tôi gõ cửa phòng của Hasse kế bên, mượn cây đèn bàn.

Frau Hasse uể oải ngồi bên cửa sổ. Chồng chị chưa về. Mỗi ngày anh tình nguyện làm thêm hai giờ, hy vọng sẽ không bị sa thải. Nhìn chị, ta liên tưởng đến một con chim ốm. Dưới những nét nhão nhề tàn tạ vẫn là gương mặt nhỏ nhắn của một đứa trẻ -- một đứa trẻ chán nản, u sầu.

Tôi lễ phép hỏi. Chị tươi tỉnh hẳn và đưa cây đèn cho tôi. "Ach, vâng," chị nói với tiếng thở dài. "Bây giờ khi tôi nghĩ về..."

Tôi biết rõ câu truyện. Về những người có thể hỏi cưới chị, nếu chị đã từ chối Hasse. Tôi biết một truyện tương tự, nhưng dưới góc nhìn của Hasse. Trong ấy có những người con gái lẽ ra anh đã gặp, nếu anh vẫn còn đơn chiếc. Có lẽ đây là câu truyện thường xảy ra nhất trên đời. Và vô vọng nhất.

Tôi lắng nghe một lúc, tán nhảm vài câu, rồi qua phòng Erna Bonig để mượn dĩa hát.

Mỗi khi Frau Hasse nhắc đến Erna, chị chỉ dùng nhóm từ "cô gái phòng bên." Chị khinh bỉ Erna vì ganh ghét nàng. Tôi có nhiều cảm tình với nàng. Nàng không phàn nàn chi về cuộc đời và hiểu rằng ta phải cố gắng, cho dù chỉ có những vụn vằn của cái gọi là hạnh phúc. Nàng cũng biết ta phải trả giá đắt cho hạnh phúc. Hạnh phúc là thứ bất định nhất và đắt giá hơn cả.

Erna quỳ trước thùng dĩa hát và chọn vài cái cho tôi. "Anh có muốn điệu foxtrot không?"

"Không," tôi đáp. "Tôi không biết khiêu vũ."

Nàng ngước lên, lạ lẫm. "Anh không biết khiêu vũ ư? Vậy khi đi chơi, anh làm gì?"

"Tôi khiêu vũ với thực quản. Cũng tốt vậy."

Nàng lắc đầu. "Nếu ông xã tôi không biết khiêu vũ, tôi cũng bỏ ông ấy mà thôi."

"Chị nguyên tắc gớm nhỉ," tôi trả lời. "Nhưng chị còn nhiều dĩa khác. Chỉ mấy hôm trước, chị có một dĩa hát dễ thương lắm -- giọng nữ đệm với đàn Hạ Uy Di."

"A, bản ấy thật tuyệt vời. 'Làm sao em có thể sống xa anh?' -- phải không?"

"Vâng, đúng rồi. Không hiểu các ông nhạc sĩ suy tư điều gì mà viết hay như thế ? Tôi đoán, họ là những người lãng mạn còn sót lại."

Nàng cười. "Nhưng tại sao không? Anh biết đấy, một dĩa hát như thế là một loại niên biểu gia đình. Có một dạo, người ta chép thơ vào sổ lưu niệm; đời nay, người ta tặng nhau dĩa nhạc. Nếu tôi muốn nhớ lại một sự kiện, tôi chỉ cần đặt vào máy hát những dĩa nhạc thời ấy, và dĩ vãng lại ùa ạt quay về."

Tôi nhìn xuống chồng dĩa hát dưới sàn. "Dựa vào đấy, Erna, hẳn chị có cả chồng kỷ niệm."

Chị đứng dậy, hất mái tóc đỏ ra sau. "Vâng," chị nói, lấy chân đẩy chồng dĩa sang một bên. "Nhưng tôi sẽ sớm có một kỷ niệm đẹp."

Tôi mở những gói thực phẩm đã mua cho bửa ăn tối và cố gắng bày biện theo khả năng của mình. Tôi không nghĩ bà bếp sẽ giúp đỡ. Tôi không thuận thảo với Frida. Thể nào bà ấy cũng sẽ làm đổ vỡ một thứ gì đó. Nhưng không đến nỗi tệ, chẳng mấy chốc tôi hầu như không thể nhận ra căn phòng của mình, nó lộng lẫy hẳn lên. Nào là ghế bành, đèn để bàn, bàn ăn phủ khăn -- tôi cảm thấy lòng bồi hồi xao xuyến.

Tôi ra khỏi nhà, vẫn còn hơn một giờ chờ đợi. Ngoài trời, gió thổi từng cơn dài thậm thượt quanh các ngã tư. Đèn đường đã thắp. Bóng tối giữa các căn nhà xanh như biển, và quán International bập bềnh trên đó như con tàu chiến sẳn sàng chuyển hướng. Chỉ một bước tôi đã nhảy lên boong tàu.

"Ới kìa, Robert," Rosa nói.

"Chị làm gì ở đây?" tôi hỏi. "Chưa đi vòng nào sao?"

"Còn sớm lắm."

Alois nhẹ nhàng bước tới. "Một?" anh hỏi.

"Ba," tôi nói.

"Uống dữ thế," Rosa nhận xét.

"Cần một thứ thật nồng," tôi nói, nghiêng cốc rượu, uống cạn.

"Em không đàn một bản nào sao?" Rosa hỏi.

Tôi lắc đầu. "Hôm nay không có hứng. Giông gió quá, Rosa ạ. Cháu vẫn khỏe chứ?"

Chị cười khoe hết những cái răng vàng. "Ôi --phỉ phui! Ngày mai chị sẽ đi thăm nó. Tuần này việc làm ăn khấm khá; dê già lại cảm thấy mùa xuân. Chị sẽ đem cho cháu một chiếc áo khoác mới. Dạ đỏ."

"Dạ đỏ! Hợp thời trang lắm," tôi nói.

Rosa rạng ngời. "Em là một người hào hiệp, Bob."

"Hy vọng chị nói đúng," tôi nói. "Nào, uống một ly với em nhé. Anisette, phải không?"

Chị gật đầu. Alois đem rượu đến và chúng tôi chạm ly. "Rosa, nói cho em biết, chị nghĩ gì về tình yêu?" tôi hỏi. "Chị phải có ít nhiều kinh nghiệm."

Chị phá lên cười sặc sụa.

"Ui chà, về những thứ ấy, -- " rồi chị nói. "Tình yêu. Ach, Arthur của chị -- mỗi khi nghĩ đến tên vô lại hoang đàng ấy, đầu gối chị lại chảy tan thành nước. Để chị nói Bob nghe điều này, nghiêm chỉnh -- Đời người quá dài cho tình yêu. Dài quá, thế đấy. Arthur của chị đã nói thế, khi bỏ đi. Và đúng vậy. Tình yêu thì tuyệt vời. Nhưng với một người, tình yêu luôn luôn quá chán chường. Còn người kia, chỉ ngồi đấy, và nhìn đăm đăm. Điên dại."

"Đồng ý," tôi nói "Một mặt khác, nếu không có tình yêu, người ta sẽ chẳng hơn gì một xác chết biết đi."

"Hãy làm giống chị," Rosa trả lời, "có một đứa con. Như thế em sẽ có một đối tượng để thương yêu và cho tâm hồn được bình yên."

"Ý không tệ lắm," tôi nói. "Chưa bao giờ xảy đến với em."

Rosa lắc đầu, mơ mộng. "Dù Arthur của chị đã bao lần đối xử tàn nhẫn -- tuy nhiên nếu ngay lúc này anh ấy bước vào đây, với cái mũ quả dưa hờ hững trên đầu -- ôi chao, chỉ nghĩ đến thế, chị đã rưng rưng muốn khóc."

"Nào, hãy uống mừng sức khoẻ Arthur," tôi nói.

Rosa cười to. "Mong cho thằng khốn khiếp mạnh giỏi!"

Chúng tôi cạn ly. "Au revoir, Rosa. Đắt khách nhé."

"Au revoir, Bob."

Cánh cửa nhà sập mạnh.

"Chào anh," Patricia Hollman nói, "đang suy tư đấy à?"

"Không. Còn cô thì sao? Khỏe hơn chưa? Cô bị bệnh gì thế?"

"Ach, không có bệnh gì đặc biệt. Cảm và sốt nhẹ mà thôi."

Rõ ràng, trông nàng không có vẻ ốm đau hay tiều tụy. Ngược lại, chưa bao giờ tôi thấy mắt của nàng to và sáng như hôm nay, đôi má ửng hồng và dáng điệu thanh thoát, uyển chuyển như một con thú tơ non.

"Trông cô tuyệt vời," tôi nói. "Hoàn toàn khỏe mạnh. Chúng ta sẽ tha hồ vui chơi."

"Được lắm," nàng đáp. "Tuy nhiên, hôm nay thì không. Hôm nay, tôi không thể."

Tôi bối rối nhìn nàng. "Cô không thể?"

Nàng lắc đầu. "Vâng, chẳng may."

Tôi vẫn chưa hiểu. Tôi chỉ nghĩ rằng nàng đã đổi ý, không muốn đến nhà tôi và ăn tối ở đấy.

"Mấy phút trước tôi vừa điện thoại để nói rằng anh không cần đến. Thế nhưng anh đã đỉ rồi."

Cuối cùng tôi cũng hiểu. "Cô định nói, thực sự cô không thể đi chơi? Nguyên buổi tối hôm nay?" tôi hỏi.

"Vâng, hôm nay. Tôi có một cuộc phỏng vấn quan trọng. Chẳng may, người ta chỉ báo trước chừng nửa tiếng mà thôi."

"Cô không thể đình lại? hoãn đến ngày mai? Chúng ta đã hẹn nhau tối nay!"

"Không thể được." Nàng mỉm cười. "Công ăn việc làm mà."

Tôi choáng váng. Tôi đã dự phòng tất cả các tình huống, ngoại trừ chuyện này. Tôi không tin dẫu một lời của nàng. Không giống công việc. Có thể nàng chỉ viện cớ. Chắc chắn rồi, không còn nghi ngờ chi nữa. Có cuộc phỏng vấn quan trọng nào lại tiến hành ban đêm hay không? Ban ngày mới là thời gian thích hợp. Và dù sao, chẳng ai lại báo một tin quan trọng trong vòng nửa tiếng. Đơn giản là nàng muốn hủy bỏ buổi hẹn với tôi, thế thôi.

Tôi tiu nghỉu như một đứa trẻ. Chỉ đến lúc này tôi mới ý thức được mình đã thiết tha mong chờ ra sao. Tôi khó chịu vì đã bực bội, và tôi không muốn hé lộ cho nàng biết.

"Tốt lắm," tôi nói, "vậy thì chẳng làm gì cả. Au revoir."

Nàng nhìn tôi, dọ dẫm. "Không có chi gấp gáp. Đến chín giờ tôi mới cần có mặt ở đấy. Chúng ta có thể đi dạo một lúc. Cả tuần nay tôi không bước chân khỏi nhà."

"Cũng được," tôi do dự. Bỗng nhiên tôi cảm thấy lòng mình trống vắng, rã rời.

Chúng tôi đi trên đường phố. Đêm trong vắt và những vì sao lấp lánh giữa các nóc nhà. Ngang qua một bãi cỏ trống, nơi có vài bụi cây ẩn mình trong bóng tối, Patricia Hollman chợt ngừng lại.

"Tử đinh hương," nàng nói. "Tôi ngửi mùi tử đinh hương! nhưng vô lý, dĩ nhiên, vì đâu đã đến mùa."

"Tôi không ngửi được mùi gì cả," tôi trả lời.

"Có mà!" Nàng nghiêng người qua lớp rào sắt.

"Đấy là Daphne indica, hoa thụy hương, thưa cô," một giọng khàn khàn từ bóng tối vọng ra.

Một công nhân chăm sóc hoa viên thành phố, với cái mũ vải đính phù hiệu kim loại đang đứng tựa một gốc cây. Ông chếch choáng tiến tới. Cổ một chai thủy tinh sáng lóng lanh thò ra ở miệng túi. "Chúng tôi mới trồng hôm nay," ông vừa nấc cụt vừa giải thích. "Ở đàng kia."

"Cám ơn ông," Patricia Hollman nói và quay lại nhìn tôi. "Anh chưa ngửi thấy mùi gì sao?"

"Có chứ, tôi dư sức ngửi được," tôi trả lời rất vô duyên. "Brandy ngon và quý."

"Ăn nói đáo để nhỉ!" Người đàn ông trong bóng tối ợ rõ to.

Tôi hoàn toàn có thể nhận ra hương thơm nồng nàn, ngọt ngào lan tỏa từ bóng tối; nhưng không đời nào tôi thú nhận điều ấy với nàng.

Cô gái cười lớn và hít một hơi dài. "Thật đáng yêu biết mấy, khi ta đã giam mình ở nhà một thời gian quá lâu. Rất tiếc, tôi sắp phải đi. Cái anh Binding này -- lúc nào cũng vội vã và đợi đến phút chót -- tôi nghĩ anh ấy có thể dời cuộc phỏng vấn đến mai."

"Binding?" tôi hỏi. "Cô có hẹn với Binding?"

Nàng gật đầu. "Với Binding và một người khác. Chính người ấy mới đáng kể. Việc rất quan trọng. Anh có tưởng tượng được không?"

"Không," tôi trả lời. "Tôi không thể."

Nàng cười to và tiếp tục nói. Nhưng tôi không thể lắng nghe nàng nữa. Binding -- tên ấy như một tia chớp đâm xuyên thân thể tôi. Tôi không nhận ra, dù sao nàng cũng quen biết anh ấy rất lâu trước khi quen tôi -- tôi chỉ thấy diễn ra trước mắt, chiếc Buick to lớn của anh, bóng nhoáng và đồ sộ hơn đời thường; bộ quần áo sang trọng và cái ví tiền dầy cộp của anh. Căn phòng cũ, cố ý trưng bày cho có vẻ lịch lãm, đáng thương của tôi! Không hiểu tôi đã nghĩ gì! nào đèn bàn của Hasse, ghế bành của Zalewski! Nàng không phải là người con gái dành cho tôi, dĩ nhiên. Dù sao, tôi là ai chứ? Một anh bộ hành kiết xác có lần vay mượn chiếc Cadillac, một bợm nhậu ngu khờ, chỉ có thế thôi. Hạng người ta gặp nhan nhản ngoài phố. Tôi hình dung ra cảnh người gác cửa ở quán "Chùm Nho" kính cẩn chào Binding, những căn phòng trang nhã, ấm cúng, sáng sủa, khói thuốc mờ mịt như mây, những con người khôn ngoan tài giỏi. Tôi nghe âm nhạc và tiếng cười -- cười chế nhạo tôi. Lui lại, tôi nghĩ, lui nhanh. Một ý tưởng, một hy vọng -- như thế cũng đủ lắm rồi. Sẽ rất vô lý nếu tôi để cho mình vướng mắc vì dựa vào sức mạnh ấy. Không có cách gì khác, ngoại trừ tháo lui.

"Không chừng chúng ta có thể gặp nhau tối mai," Patricia Hollmann nói.

"Tối mai tôi không rảnh," tôi trả lời.

"Vậy hôm sau hay là một ngày nào đó tuần này. Trong mấy ngày sắp tới, tôi không bận gì cả."

"Khó lắm," tôi nói. "Chiều nay chúng tôi vừa nhận một đơn hàng khẩn cấp, có lẽ mỗi ngày chúng tôi phải ở lại làm việc đến khuya, suốt tuần mới xong."

Đấy là chuyện bịa, nhưng tôi không thể nào làm khác hơn. Có quá nhiều giận dỗi và tủi hổ trong tôi.

Chúng tôi băng ngang công trường, đi trên con đường dẫn về nghĩa trang.Tôi trông thấy Rosa, từ phía quán International đi đến. Đôi ủng cao của chị bóng lộn. Tôi có thể ngoặt sang một con đường mới, và nếu vào một dịp khác, có lẽ tôi đã làm vậy; nhưng tôi vẫn đi thẳng về phía chị. Rosa nhìn qua vai tôi như chúng tôi là hai người hoàn toàn xa lạ. Đúng ra phải như thế; không một cô nào trong bọn sẽ chào hỏi, khi một trong hai bên có người đi kèm.

"Chào Rosa," tôi nói.

Quá ngạc nhiên, chị nhìn tôi trước, rồi sau đó, nhìn sang Patricia Hollmann; chị hấp tấp gật đầu và cuống quýt bước đi. Chỉ vài bước sau chị là Fritzi, ví xách lủng lẳng, môi đỏ chót và cặp hông đong đưa theo bước chân. Chị lãnh đạm nhìn xuyên qua tôi như thể tôi là một tấm kính trong suốt.

"Gruss Gott, Fritzi," tôi nói.

Chị nghiêng đầu như một bà hoàng và không để lộ một chút kinh ngạc nào; nhưng khi đã vượt qua, tôi nghe bước chân gấp rút của chị --chị sẽ bàn tán với Rosa về chuyện này. Tôi vẫn còn thì giờ rẽ vào một con đường nhỏ cắt ngang, tôi biết những cô gái còn lại sẽ tiếp tục đi đến - - đúng vào lượt rước khách đầu tiên của họ. Nhưng trong niềm tức giận, tôi vẫn tiếp tục đi -- tại sao tôi phải tránh né họ? Tôi biết họ còn nhiều hơn người con gái bên cạnh với Binding của cô ấy và chiếc Buick của anh ta. Cô ấy nên nhìn thấy -- tận tường.

Họ đến kìa rồi, qua khỏi dãy đèn đường --Wally xinh đẹp, xanh xao, thon thả, thanh lịch; Lina với cái chân gỗ; Erna vạm vỡ, Marion non nớt, Margot má đỏ hồng; Kiki, anh chàng đồng tính luyến ái trong cái áo choàng lông sóc; và cuối cùng là Mimi, bà ngoại với chứng giãn tỉnh mạch, xác xơ như cú. Tôi chào từng người, và khi chúng tôi gặp Bu ở quày xúc xích, tôi lắc tay bà nồng nhiệt.

"Anh quen biết rộng nhỉ?" Một lúc sau, Patricia Hollman nói.

"Vâng, loại người ấy." tôi huỵt toẹt đáp lại.

Tôi để ý rằng nàng nhìn tôi. "Tôi nghĩ chúng ta nên quay lại." Một lúc sau, nàng nói.

"Vâng," tôi đáp. "Tôi cũng nghĩ thế."

Chúng tôi dừng lại trước cửa nhà.

"Chúc cô may mắn," tôi nói, "và có nhiều vui thú."

Nàng không trả lời. Phải khó khăn lắm tôi mới rời mắt khỏi cái nút bấm chuông để nhìn qua nàng. Và quả tình --tôi không tin được chính mắt mình --nàng đứng đấy, và, thay vì cau có bực bội, vành môi nàng khẻ run giật, đôi mắt long lanh tinh quái; và rồi nàng cười to, chân thành, không giữ kẻ -- chỉ đơn thuần thú vị bởi tôi.

"Cưng ơi," nàng nói, "Ôi trời, anh còn trẻ con quá đi thôi!"

Tôi gương mắt nhìn nàng. "Ơ kìa, nếu cô --" tôi nói. "Dù sao --" và thình lình tôi hiểu ra. "Vậy tôi đoán, cô cho rằng tôi ngớ ngẩn lắm, phải không?"

"Cũng có thể nói như vậy."

Trông nàng tuyệt vời, ánh đèn nhảy múa lunh linh trên mặt -- trẻ trung, vui tươi và xinh đẹp. Tôi nhanh nhẹn bước tới, kéo nàng lại gần, mặc cho nàng tha hồ suy nghĩ. Mái tóc tơ mềm của nàng phơn phớt trên má tôi, mặt nàng kề bên tôi, hương đào thơm của làn da nàng thoang thoảng; rồi đôi mắt nàng nhích lại gần hơn và thình lình, tôi cảm thấy môi nàng áp vào môi tôi...

Nàng đã rời đi trước khi tôi nhận thức những gì vừa xảy ra... Như một con lừa khoang, tôi ngây dại đứng nhìn theo nàng. "Lạy thánh Moses!" rồi tôi kêu lên, thành lời.

Tôi trở về, ngang qua quầy xúc xích của Bu một lần nữa. "Cho cháu một cái bockwurst lớn," tôi tươi cười nói.

"Có mù tạt không?" Bu, mình quàng tạp dề trắng tinh, hỏi lại.

"Thật nhiều mù tạc, bu nhé!"

Tôi ngấu nghiến ăn tại chỗ, và nhờ Alois đem một ly bia từ International. "Con người là một sinh vật kỳ lạ, bu nhỉ?" tôi nói.

"Bu cũng nghĩ thế," Bu hăng hái trả lời. "Có một cậu, hôm qua tới đây ăn hai cái Wieners với mù tạc rồi không có tiền trả. Đã khuya lắm, lại không có ai chung quanh, bu có thể làm gì đây? Cho nên, cháu biết, bu đành để cậu ấy đi. Thử nghĩ xem, thế mà hôm nay cậu ấy đến, trả tiền mấy cái Wieners đã nợ và khao bu một ly bia nữa chứ."

"Đấy là một phẩm cách tiền chiến. Mà bu buôn bán ra sao, đắt hàng chứ?"

"Ế thiu ế chảy! Hôm qua, bu chỉ bán được bẩy cặp Wieners và chín cái Bockwursts. Cháu biết, nếu không có các cô ấy, có lẽ bu đã dẹp chuyện bán buôn từ lâu."

Các cô ấy, là những cô gái giang hồ ủng hộ bu hết mình. Khi có mối, nếu có thể, họ đưa khách đến quầy ăn một cái bockwurst trước, giúp bu kiếm thêm chút tiền.

"Chẳng mấy lúc trời sẽ ấm lên," Bu tiếp tục, "nhưng trong cái ướt át rét mướt của mùa đông-- cứ mặc thứ y phục mà ta thích, thế nào cũng bắt được một thứ gì đó."

"Cho cháu một cái bockwurst nữa," tôi nói; "cháu thấy yêu đời, tham sống lạ. Chuyện nhà bu ra sao rồi?"

Bu nhìn tôi, qua đôi mắt hẹp, sáng màu hồ thủy. "Lúc nào cũng thế. Hôm kia ông ấy bán cái giường."

Bu có gia đình. Mười năm trước, chồng bu, khi nhảy tàu, đã trượt chân té và bị cán qua người. Phải cưa cả hai chân. Tai nạn để lại một di chứng trầm trọng. Là người tàn phế, ông cảm thấy tủi nhục đến mức không bao giờ gần gũi vợ nữa. Ngoài ra, khi ở bịnh viện, ông đã mắc chứng nghiền ma túy. Từ đấy đời ông tuột dốc rất nhanh; ông vướng vào vòng đồng tính luyến ái, và chẳng bao lâu, ông -- một người chồng bình thường suốt năm mươi năm, nay chỉ kết bạn với những chàng trai ẻo lả. Để chu cấp cho họ và ma túy, hễ chộp được vật dụng nào của bu là ông lại bán tống bán tháo. Nhưng bu vẫn gắn bó với ông, dù thường hay bị đánh đập. Mỗi đêm bu túc trực ở quầy xúc xích với con trai đến tận bốn giờ sáng. Ban ngày bu giặt giũ và lau chùi. Lúc nào bu cũng khổ sở vì một chứng bệnh ở vùng bụng và bu cân nặng không đầy bốn mươi ký --tuy nhiên, chưa ai thấy bu kém phần thân thiện bao giờ. Bu tin rằng đời mình cũng chưa đến nỗi nào. Thỉnh thoảng, mỗi khi đau khổ, chồng bu lại tìm về và khóc. Đấy là những lúc hạnh phúc nhất của bu.

"Cháu vẫn làm việc ở cái chỗ ngon lành ấy?" Bu hỏi.

Tôi gật đầu. "Vâng. Hiện nay cháu kiếm tiền khá lắm."

"Cố mà giữ lấy."

"Cháu sẽ gắng, bu ạ."

Tôi về nhà. Ở hành lang, như được Chúa sắp xếp, chị phụ bếp Frida đã lù lù đứng sẳn.

"Chị là người con ngoan," tôi nói, vì tôi thấy lòng đầy xúc động, cần làm một vài việc thiện.

Chị nhăn nhó như khỉ ăn ớt.

"Nói nghiêm chỉnh nhé," tôi tiếp tục, "ta gây gổ nhau mãi, để làm gì? Cuộc đời ngắn ngủi lắm, Frida, đầy tai nạn và hiểm họa. Thời buổi này, người ta cần đoàn kết. Hãy giảng hòa với nhau, nhé."

Làm như không thấy bàn tay tôi đưa ra, chị lầm bầm nguyền rủa chuyện chè chén say sưa, và, đóng sầm cửa, biến mất.

Tôi gõ cửa phòng George Block. Một vệt sáng kéo dài dưới ngạch cửa. Anh đang gạo bài.

"Ra ăn, George ơi," tôi nói.

Anh nhìn lên. Gương mặt vốn nhợt nhạt, đỏ bừng. "Tớ không đói."

Anh nghĩ, đấy là thương hại. Do đó anh không muốn.

"Cậu ạ, đến mà xem. Nếu không ai ăn, nó sẽ thiu thối. Làm ơn dùm tớ đi mà."

Đi trên hành lang, tôi để ý thấy cửa phòng Erna Bonig mở hé. Bên trong, có hơi thở rất nhẹ. "À há", tôi nghĩ, và nghe tiếng khóa mở lách tách ở phòng Hasse và cũng y thế, cánh cửa xê dịch vài phân. Toàn thể nhà trọ đang canh chừng, rõ ràng vậy, cô em họ của tôi.

Trong phòng, đèn trần gay gắt rọi xuống ghế bành gấm của Frau Zalewski. Đèn bàn của Hasse trình bày một cảnh tượng đẹp mắt, quả thơm vàng óng, xúc xich gan tuyệt hảo, cá hồi, rượu sherry...

Khi tôi và George -- không nói ra lời-- đã yên vị trong phòng, có tiếng gõ cửa. Tôi biết chuyện gì sắp xảy ra.

"Cậu chuẩn bị nhé," tôi thì thầm với George, và nói lớn, "Mời vào."

Cửa mở và, Frau Zalewski háo hức bước vào với tất cả nỗi hiếu kỳ. Lần đầu trong đời, tôi được bà thân chinh giao thư tận phòng -- một bản tin thúc đẩy tiêu thụ thực phẩm. Bà sửa soạn như một bà tiên-- một mệnh phụ chính cống thời vàng son xưa cũ, áo đầm ren với khăn choàng kết tua và kim cài áo với chân dung ông Zalewski quá cố đính tòng teng như mặt dây chuyền. Nụ cười mật ngọt trên mặt bà chợt đông cứng; giật nẩy mình, bà chằm chập nhìn George, đang bẻn lẻn. Tôi khoái chí cười hăng hắc. Bà nhanh chóng lấy lại bình tỉnh.

"A ha, lỗi hẹn rồi," bà nói, châm chọc.

"Đúng," tôi đồng ý, vẫn còn bị bộ y phục cầu kỳ của bà lôi cuốn. Thật là may, tôi không mời được nàng.

Bảo mẫu Zalewski nhìn tôi, chì chiết. "Thế mà cháu còn cười được nữa ư? Bác đã chẳng thường nói, thay vì trái tim như người ta, trong lồng ngực cháu chỉ có chai rượu mạnh."

"Nói chữ hay đấy," tôi đáp. "Nhưng Frau Zelewski, bác làm ơn dùm cháu chuyện này được không?"

Bà ngần ngừ. Nhưng rồi lòng hiếu kỳ chiến thắng, và hy vọng biết thêm một thứ gì đó. Tôi mở nút chai sherry.

Sau đó, khi tất cả đã im lắng, tôi cầm chiếc áo khoác và cái chăn, len lén đi qua hành lang đến chỗ điện thoại. Tôi quỳ trước bàn, nơi đặt điện thoại, trùm áo khoác và chăn lên đầu, nhấc ống nghe và bằng tay trái, túm cái áo khoác cho kín lại bên dưới. Như thế tôi chắc chắn không ai có thể nghe trộm. Nhà trọ Zalewski có những vành tai to tướng, tọc mạch.

May mắn quá. Patricia Hollmann có ở nhà.

"Cuộc phỏng vấn bí ẩn của em xong đã lâu chưa?" tôi hỏi.

"Em về nhà khoảng một giờ rồi."

"Tiếc quá. Nếu anh biết thế --"

Nàng cười. "Không, cũng chẳng ích gì. Em đang nằm trên giường và lại lên cơn sốt nhẹ. May mà em về nhà sớm."

"Sốt? Sao lại sốt, có sao không?"

"Ach, chuyện chán lắm. Và tối nay anh làm gì thế?"

"Anh thảo luận tình hình thế giới với bà chủ nhà. Còn em? Việc làm ăn của em có kết quả tốt?"

"Em hy vọng thế."

Tổ tò vò của tôi nóng kinh hồn. Nên mỗi khi nàng nói, tôi lại hé tấm chăn, hít nhanh một nhúm không khí mát lạnh bên ngoài và khép chăn lại khi đến lượt tôi, miệng áp sát ống nghe.

"Bạn bè của em có ai tên Robert không vậy?" tôi hỏi.

Nàng cười. "Không có ai."

"Tiếc quá. Anh muốn nghe em gọi tên ấy. Dù sao, em cứ gọi, được không?"

Nàng lại cười.

"Để đùa vui," tôi nói. "Em có thể nói, thí dụ như: 'Robert là một gã khờ.'"

"Robert là một em bé, và lạy trời xin được như thế mãi mãi."

"Em phát âm hay tuyệt," tôi nói. "Và bây giờ, chúng ta hãy thử với tên Bob. Như: 'Bob là một - -'"

"Bob là đệ tử của thần lưu linh," nàng chậm rãi nói, êm đềm, xa vắng; "bây giờ em phải ngủ -- em đã uống thuốc ngủ và mi mắt em nặng chĩu rồi."

"Vâng- - tạm biệt -- em ngủ ngon nhé ---"

Tôi đặt ống nghe xuống, vứt áo khoác và chăn sang một bên. Rồi tôi đứng dây và thình lình lạnh cứng người. Như một con ma đứng ngay sau lưng tôi, bác kế toán viên đã nghĩ hưu, sống trong căn phòng cạnh nhà bếp. Tôi làu bàu vài câu, bất bình.

"Xuỵt!" ông chúm môi nói và cười toe toét.

"Xuỵt!" tôi trả lời, rủa thầm ông đi về địa ngục.

Ông chìa một ngón tay lên trời. "Tôi sẽ không tiết lộ -- chính trị, hử?"

"Cái gì? tôi hỏi, kinh ngạc.

Ông nháy mắt. "Đừng lo. Bản thân tôi là người Cực Hữu. Thảo luận chính trị bí mật, hử?"

Tôi chợt hiểu. "Rất là chính trị," tôi nói, và cũng nhe răng cười.

Ông gật đầu và khẽ nói: "Hoàng đế muôn năm."

"Vạn vạn tuế!" tôi đáp. "Nhưng tôi có chuyện này muốn hỏi; bác có biết ai là người phát minh ra điện thoại hay không?"

Ngạc nhiên, ông lắc cái trán hói.

"Tôi cũng không biết," tôi nói, "nhưng người đó chắc chẳn phải là một người tuyệt vời."

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 9

húa nhật. Ngày đua xe. Koster đã tập luyện hàng ngày suốt tuần, và chiều nào chúng tôi cũng bận bịu đến gần sáng, kiểm tra từng con ốc nhỏ, tra dầu mỡ và phục hồi Karl. Chúng tôi tập trung ở điểm bảo trì của mình, chờ Koster, anh đi ra chỗ xuất phát.

Tất cả đều có mặt -- Grau, Valentin, Lenz, Patricia Hollmann, nhất là Jupp --Jupp trong bộ áo liền quần, kính đua và mũ đua. Vì nhẹ cân nhất, thằng bé được làm phụ xế cho Koster. Lenz nghi ngại nhiều --anh luôn nghĩ rằng đôi tai vễnh to của Jupp sẽ tạo một lực cản lớn, một là xe sẽ giảm đi hai mươi kí lô mét tốc độ, hai là sẽ trở thành máy bay mất thôi.

"Làm sao cô lại có cái tên rất Anh như thế?" Gottfried hỏi Patricia Hollmann, ngồi cạnh.

"Mẹ em là người Anh. Pat cũng là tên của mẹ em."

"A, Pat -- đấy lại là một chuyện khác. Dễ gọi hơn nhiều." Anh moi ra một cái cốc và một chai rượu. "Vậy -- để mừng tình chiến hữu, Pat! Tôi tên là Gottfried."

Tôi trố mắt nhìn anh. Trong khi tôi vẫn còn khổ sở trong vấn đề xưng hô, anh đã có thể giữa thanh thiên bạch nhật gọi nàng như thế mà không đỏ mặt. Và nàng cười, và cũng gọi lại anh bằng tên Gottfried.

Nhưng như thế chẳng thấm vào đâu so với Ferdinand Grau. Anh hoàn toàn say mê và không rời mắt khỏi nàng. Anh trích những câu thơ êm ái và giải thích rằng nàng cần phải học vẽ. Anh lại còn đặt nàng ngồi trên một cái hộp và bắt đầu phác họa.

"Nghe này, Ferdinand con kên kên già," tôi nói, giật phắt tập giấy vẽ trên tay anh, "cứ bám vào những người đã chết. Đừng tấn công những người còn sống. Cậu hãy giảng thêm cho tụi tớ về chân bản thể. Còn với cô ấy, tớ khá nhạy cảm đấy."

"Thế cậu có chịu nhậu với tớ cho đến hết di hài của bà dì ông chủ quán rượu của tớ?"

"Tớ không chắc nguyên cả di hài, nhưng một chân thì được."

"Tốt. Vậy thì tớ sẽ làm theo ý cậu, bé ạ."

Động cơ xe trên vòng đua nổ như súng liên thanh. Mùi dầu nhớt, xăng và dầu thầu dầu khen khét. Một thứ mùi phấn khích, tuyệt vời; âm thanh dồn dập, tuyệt diệu của những cái xe đua.

Hai bên đường đua, thợ máy ở những điểm bảo trì hò hét loạn xị. Chúng tôi, chỉ có lèo tèo dăm ba món. Một ít dụng cụ sửa xe, bu-gi, mấy cái bánh xe dùng tạm với vỏ lốp mà chúng tôi cạy cục từ một cơ xưởng sản xuất, vài ba loại phụ tùng -- chỉ có thể thôi. Koster không đại diện cho hảng xưởng nào cả. Chúng tôi phải trả trả tiền cho tất cả mọi thứ. Vì lý do ấy, chúng tôi không thể sắm sửa nhiều.

Otto đi tới, theo sau là Braumuller đã vận sẳn bộ áo đua.

"Otto," anh nói, "nếu hôm nay bu-gi xe của tớ trục trặc, cậu sẽ bỏ xa. Nhưng chúng sẽ không."

"Để rồi xem," Koster trả lời.

Braumuller dư dứ nắm tay trước Karl. "Liệu hồn, coi chừng thằng Nutcracker của ta đấy!"

Nutcracker là chiếc xe to và mới Braumuller đang lái. Nó rất được mọi người yêu chuộng.

"Karl sẽ giúp cậu chạy thả ga, Oscar ơi!" Lenz nói với sang.

Braumuller đã định trả lời bốp chát theo kiểu con nhà lính, nhưng nín ngang khi anh nhìn thấy Patricia Hollmann đang đứng với chúng tôi; anh lấy tay che mắt giả như nhìn qua viễn vọng kính, cười cười với chúng tôi và bỏ đi một nước.

"Chiến thắng càng vinh quang hơn," Lenz nói, thỏa mãn.

Bánh xe nghiến rào rạo đường đua. Koster phải chuẩn bị xe. Karl dự thi hạng thể thao.

"Tụi mình không thể giúp cậu nhiều đâu, Otto," tôi nói, nhìn những thiết bị đang có.

Anh phẩy tay. "Sẽ không cần thiết. Nếu Karl hỏng máy, nguyên một ga ra sửa xe cũng chẳng ích gì."

"Chúng ta có nên phất cờ, để cậu biết vị trí của cậu không?"

Koster lắc đầu. "Khởi hành tập thể mà. Ở đấy, tớ sẽ liệu chừng. Ngoài ra, Jupp biết rõ nó làm gì."

Jupp hăm hở gật đầu. Người run lên vì kích động, thằng bé ngốn sô cô la không ngừng. Nhưng đấy chỉ tạm thời thôi. Khi khởi động, thằng bé sẽ bình tỉnh lại như một con rùa đấy thôi.

"Nào, chúng ta bắt đầu, được ăn cả ngã về không nhé!"

Chúng tôi đẩy Karl ra. "Chớ có đứng sững lúc khởi hành, ranh con ạ," Lenz nói, ve vuốt bộ tản nhiệt. "Đừng làm cho ông già tía của mi phải thất vọng, Karl nhé."

Karl phóng vù đi. Chúng tôi nhìn theo.

"Vừa xem đẫy mắt cái món kỳ khôi ấy," thình lình một giọng nói sau lưng chúng tôi cất lên. "Trời ạ, phía sau của nó trông như mông đà điểu!"

Lenz đứng thẳng người. "Anh nói tới cái xe màu trắng, phải không?" Mặt đỏ bừng, nhưng anh vẫn bình tỉnh.

"Vâng, đúng thế," người thợ máy cao to ở trạm bảo trì kế bên thản nhiên quay đầu lại, vừa trả lời vừa chuyền một chai bia cho bạn hắn. Lenz lắp bắp trong giận dữ, và chuẩn bị trèo qua bức ngăn thấp. May là anh chưa thóa mạ một câu nào. Tôi nắm anh lại. "Kệ tía cái thằng thối rữa ấy," tôi chửi thề, "chúng ta cần có cậu. Cậu muốn đi nhà thương trước khi trận đua bắt đầu à?" Ù lì giằng co như một con la, anh cố lách khỏi tay tôi. Anh không cho phép ai được lăng nhục Karl.

"Xem này," tôi nói với Patricia Hollmann, "đây là con dê gàn dở tự cho mình là người lãng mạn cuối cùng. Cô có tin không, có lần anh ấy đã đề một bài thơ tặng chị Hằng?"

Có ảnh hưởng lập tức. Đấy là vết thương nhức nhối của Gottfried.

"Chuyện đã lâu lắm rồi, trước chiến tranh," anh tự bào chữa. "Ngoài ra, bé con, không phải là một tội ác nếu ta điên lên trong trận đua xe. Có phải thế không, Pat?"

"Điên mê không bao giờ là một tội ác."

Gottfried giơ tay chào. "Một câu nói cao quý."

Tiếng động cơ xe như sấm, nhận chìm tất cả. Không khí rúng động. Đất và trời rung chuyển. Bầy xe vun vút lao ngang.

"Đang áp chót," Lenz gầm lên. "Con lợn ỉ lại ngúng nguẫy lúc khởi hành."

"Không sao," tôi nói. "Khởi động là khuyết điểm của Karl. Nó có thể chậm chạp lúc khởi hành, nhưng không bao giờ ngừng lại." và khi tất cả những xôn xao lắng xuống, loa phóng thanh bắt đầu rầm rì. Chúng tôi không thể tin ở tai mình. Burger, một địch thủ nguy hiểm, chơ vơ đứng lại ở vệt khởi hành.

Đoàn xe gầm gừ quay lại. Từ xa chúng ríu rít như bầy châu chấu trên vòng đua, lớn dần và kè sát nhau trên làn đối diện, vụt qua khán đài trung ương rồi biến vào khúc quanh lớn. Vẫn sáu chiếc xe, và Koster vẫn áp chóp. Chúng tôi đã sẳn sàng. Tiếng dội và tiếng dội trở lại từ khúc quanh vọng về, giành nhau cường độ lớn nhỏ. Rồi đoàn xe vọt tới. Xe Số Một dẫn đầu khá xa, rồi xe thứ nhì và thứ ba gần với nhau, và Koster. Anh đã qua mặt chiếc xe khác ở khúc quanh và bây giờ chiếm hạng tư.

Mặt trời ló khỏi mây. Những dãi băng rộng, sáng và xám đổ trên đường đua đột nhiên lốm đốm như da cọp. Bóng mây lướt trên biển người ở khán đài. Bão tố của động cơ xe thấm nhập vào máu như một loại âm nhạc quái dị. Lenz bồn chồn đi tới đi lui, tôi nhai nát điếu thuốc lá, và Patricia Hollmann ngước mặt ngửi không khí như một con ngựa non mỗi sáng. Chỉ có Valentin và Grau ngồi im, măc cho vầng thái dương rọi nắng lên người.

Một lần nữa nhịp tim mênh mông của máy nổ lại trở về, vút qua khán đài chánh. Chúng tôi chú mục nhìn Koster. Anh lắc đầu. Anh không muốn thay lốp xe. Lần này anh đã tăng tốc độ lên một ít. Anh bám sát bánh xe đen của chiếc Hạng Ba. Và cứ thế, họ phóng vun vút trên đường thẳng không cùng.

"Mẹ kiếp!" Lenz nghiêng chai, nốc một ngụm.

"Anh ấy đã tập luyện kỹ," tôi nói với Patricia Hollmann. "Qua mặt ở khúc quanh là sở trường của anh ấy."

"Rượu đây, Pat có muốn hớp một ít không?" Lenz hỏi.

Tôi nhìn anh, bất mãn. Anh trố mắt nhìn lại.

"Em thích uống trong ly hơn," nàng nói. "Em chưa biết cách uống từ chai."

"Cô thấy chưa," Lenz với tay, lấy một cái ly. "Đấy là chỗ yếu kém của nền giáo dục hiện đại."

Ở vòng kế, đoàn xe tách rời ra hơn. Braumuller dẫn trước. Bốn chiếc đầu bỏ xa ba trăm mét. Xe Koster phóng song song với chiếc Thứ Ba rồi biến mất đàng sau dãy khán đài. Rồi đoàn xe lại rần rộ quay về. Chúng tôi nhảy dựng lên. Xe Thứ Ba đâu rồi? Sau hai chiếc xe đầu, Otto một mình vụt tới. Đây rồi -- cuối cùng thì Xe Thứ Ba cũng loạng choạng chạy đến: hai bánh sau của nó bị nổ lốp. Lenz mĩm cười ranh mảnh -- nó dừng lại trước trạm bảo trì bên cạnh. Gã thợ máy hộ pháp chửi thề. Một phút sau, nó lại lướt vèo trên đường.

Vòng kế tiếp, thứ tự không thay đổi. Lenz để đồng hồ bấm giờ sang một bên và tính toán.

"Karl vẫn còn tiềm năng," anh tuyên bố.

"Tớ e rằng, các xe kia cũng thế," tôi nói.

"Đồ vô thần!" Anh lừ mắt, muốn nghiến nát tôi.

Một lần nữa ở vòng áp chót, Koster vẫn lắc đầu. Anh liều lĩnh không chịu thay lốp xe. Chúng chưa nóng đến mức không giữ được.

Như một quái vật trong suốt thủy tinh, sự căng thẳng úp chụp trên sân đua và khán đài khi đoàn xe bắt đầu vòng đua cuối.

"Tất cả hãy sờ vào gỗ," tôi nói, nắm cứng cán búa. Lenz ôm chặt đầu tôi. Tôi đẩy anh ra. "Ach, vậy sao, xin lỗi nhen; dĩ nhiên đầu cậu chỉ chứa rơm thôi," anh giải thích, rồi nắm vào rào chắn.

Khi máy xe quay số vòng tối đa, tiếng rì rầm biến thành gầm rú, gầm rú biến thành hú rít, hú rít biến thành sấm động, rồi thành tiếng hát the thé ở âm vực cao. Braumuller phóng vút sát bìa đường đua; chiếc thứ nhì theo đuôi. Phà khói mù mịt và bánh sau cày xuống mặt đường, xe thứ nhì lấn vào trong, sâu hơn; người lái rõ ràng muốn qua mặt xe thứ nhất ở khúc quanh.

"Sai lầm!" Lenz kêu to. Koster đã lao theo họ, máy nổ vù vù, xe của anh bay tít mút rìa đường đua; trong một giây, chúng tôi cứng đờ, -- dường như anh sắp bay bổng lên không, -- và rồi máy xe gầm rú và xe phóng vèo tới trước.

"Cậu ấy đạp lút ga!" tôi hét to.

Lenz gật đầu. "Điên."

Trong cơn sốt kích động, chúng tôi chồm qua rào chắn để có thể nhìn thấy anh thành công hay không. Tôi nhấc Patricia Hollmann lên, đặt nàng trên cái thùng đựng dụng cụ. "Đứng đây em sẽ nhìn rõ hơn. Dựa vào vai anh. Anh ấy sẽ qua mặt gã nọ, ở khúc quanh, em thấy chưa."

"Anh ấy sắp bắt kịp!" nàng nói. "Anh ấy qua mặt được rồi."

"Cậu ấy sẽ đuổi theo Braumuller. Himmelbergott, beiliger Moses!" Lenz lại kêu to. "Cậu ấy qua mặt cái xe thứ nhì rồi và đang bám Braumuller."

Trong lốc xoáy của cơn giông, ba chiếc xe lướt ra, lên cao; chúng tôi hò hét như điên, Valentin cũng thế; và giọng nói trầm hùng của Grau cũng tham gia -- Cơn điên của Koster đã chiến thắng, anh đã qua mặt Xe Số Hai, nó hoang phí năng lực và đánh mất tốc độ ở đường cong bên trong tròn gắt hơn; và giờ đây như một con diều hâu, anh đang rình chụp Braumuller -- thình lình hiện nay chỉ còn dẫn trước hai mươi mét và động cơ xe đang sụt sịt.

"Tới luôn Otto! Tới luôn! Nuốt sống thằng Nutcracker!" chúng tôi la hét và vẫy tay.

Đoàn xe biến mất ở khúc quanh cuối cùng. Lenz lớn tiếng cầu nguyện tất cả những đấng thần linh Châu Á và Nam Mỹ và phe phẩy tượng bùa của anh. Patricia Hollman tựa vào vai tôi, chăm chú nhìn ra xa, như một bức tượng tạc ở mũi chiến thuyền buồm thời cổ.

Họ vòng trở lại. Động cơ xe của Braumuller vẫn còn khục khặc; mỗi giây phút như thế lại càng bất lợi cho anh. Tôi nhắm tịt mắt. Lenz đưa lưng ra đường đua -- chúng tôi muốn thử thách số mệnh.

Một tiêng kêu to khiến chúng tôi quay lại, vừa đúng lúc nhìn thấy Koster cán qua mức đến, cách xe sau hai mét.

Lenz phát cuồng. Anh vứt các dụng cụ sửa xe xuống đất và trồng chuối trên mấy cái lốp xe.

"Hồi nãy anh nói gì thế? " khi đứng dậy bình thường, anh hùng hổ hỏi gã thợ máy cao to như Hercules ở trạm kế. "Một cái máy kỳ lạ?"

"Ach, ông nội, đừng quang quác nữa." gã thợ máy cáu kỉnh trả lời. Và, lần đầu tiên kể từ khi quen biết, tôi thấy chàng lãng mạn cuối cùng không nổi giận khi bị lăng nhục, mà lại ôm bụng cười, co giật múa máy như bị phong xù.

Chúng tôi chờ Otto. Anh còn bận bịu với ban tổ chức.

Thình lình từ sau lưng chúng tôi, một giọng khàn đục gọi, "Grottfried,"

Chúng tôi quay lại. Một con người cao lớn đồ sộ như núi, đứng đấy trong bộ đồ chật ních -- quần kẻ sọc, áo vét xám --và mũ quả dưa đen.

"Alfons!" Patricia Hollmann reo lên.

"Chính tôi," anh nói.

"Chúng ta về nhất, Alfons ạ!" nàng kêu.

"Có thế chứ. Vậy là tôi đã đến trễ, phải không?"

"Anh chẳng bao giờ đến trễ, Alfons," Lenz nói.

"Sự thật, tôi đến cốt để đem một ít thức ăn cho các bạn. Sườn heo chiên ăn lạnh và cốt lết muối. Cắt sẳn."

"Đưa cho em, mời anh ngồi, anh quý mến," Gottfried kêu to. "Chúng em sẽ ăn ngay tức thì.."

Anh mở bọc thức ăn. "Trời ơi," Patricia Hollman nói, "đủ cho cả một trung đoàn."

"Không chắc, chừng nào ăn xong mới biết," Alfons quan sát. "Còn một ít rượu kummel nữa."

Anh chìa ra hai chai rượu mùi. "Khui sẳn."

"Thế mới phải, thế mới phải," cô gái nói. Alfons hiền hậu nháy mắt với cô.

Karl nức nở từ xa chạy đến. Koster và Jupp nhảy ra. Jupp trông như Napoleon thời trẻ, vành tai tươi nhuận hồng hào. Thằng bé ôm một chiếc cúp bạc khổng lồ, thô kệch, xấu xí. "Trong cuộc đua thứ sáu,"Koster cười to và nói, "Chưa bao giờ có một món ngoại hạng nào khác."

"Chỉ có bình đựng sữa này ư?" Alfons, rất thực tế, hỏi. "Không có tiền thưởng?"

"Có chứ, " Otto đoan chắc với anh, "có cả tiền mặt."

"Vậy coi như chúng ta sắp được tiêu xài thoải mái," Grau nói. "Coi như đêm sẽ rất vui."

"Ở quán ăn của tôi?" Alfons hỏi.

"Đương nhiên -- nhất định phải là thế," Lenz trả lời.

"Súp đậu hòa lan, tim gan, giò lợn, tai heo" Alfons kể, và ngay cả Patricia Hollman cũng tỏ vẻ nể nang ra mặt. "Dĩ nhiên, tôi thết đãi." Alfons nói.

Braumuller lại gần, nguyền rủa vận xui của mình, tay cầm một nắm bu-gi lem luốt dầu nhớt.

"Bình tĩnh nào, Oscar," Lenz nói. "Giải nhất cuộc đua xe đẩy em bé lần tới chắc chắn sẽ thuộc về cậu."

"Thế cậu có để tôi rửa hận bằng cognac không?" Braumuller hỏi.

"Bằng ly đựng bia, nếu cậu muốn," Grau nói.

"Đừng mong sẽ thắng, Herr Braumuller," Alfons nói. "Tôi chưa bao giờ thấy Koster say bí tỉ."

"Tôi cũng chưa bao giờ thấy Karl trước mặt tôi," Braumuller mỉa mai, "ngoại trừ hôm nay."

"Có thua cũng phải giữ tư cách chứ," Grau nói."Đây, mời cậu. Chúng ta cạn ly, ghi nhận sự toàn thắng của cơ khí đối với văn hóa."

Khi chia tay, chúng tôi định đem về phần thức ăn dư. Vẫn đủ cho vài người. Nhưng chỉ còn bao giấy trống rỗng.

"Zum Donnerwetter --" Lenz nói. "À há!" Anh chỉ vào Jupp đang cười ngượng ngập, tay hãy còn cầm một mớ thức ăn và bụng phình to như trống. "Lại thêm một kỷ lục."

Trong bửa ăn tối ở nhà hàng Alfons', Pat được ái mộ đến mức tôi không mấy vui. Một lần nữa, tôi bắt gặp quả tang Grau đang nài xin được vẽ tranh cho nàng. Nàng cười, nói rằng nàng không có nhiều thì giờ để ngồi mẫu; chụp ảnh có lẽ sẽ tiện hơn .

"Và như thế càng phù hợp với kỷ năng của anh ấy," tôi thân ái nói. "Có lẽ anh ấy sẽ dùng ảnh để họa nên tranh."

"Bình tỉnh đi nào, Bob," Ferdinand ung dung trả lời, đôi mắt trẻ thơ, xanh lơ, mênh mông của anh đăm đăm nhìn Pat. "Rượu mạnh làm cho cậu bẳn tính -- còn tôi, thì nhân bản hơn. Đấy là sự khác biệt giữa hai thế hệ chúng ta."

"Anh ấy hơn anh có mười tuổi chứ mấy," tôi xen vào.

"Như thế hiện giờ đã coi như là một thế hệ," Ferdinand nói tiếp. "Cả một đời cách biệt. Một ngàn năm khác nhau. Các cậu trẻ con biết gì về hiện hữu? Các cậu e sợ cảm giác của chính mình. Các cậu không viết thư -- các cậu gọi điện thoại; các cậu không ước mơ -- các cậu đi dã ngoại cuối tuần; các cậu lý luận trong tình yêu và điên rồ trong chính trị -- một cuộc đua đáng thương."

Tôi nghe bằng một tai; tai kia, tôi cố lắng nghe những gì Braumuller nói. Đã ngà ngà say, hắn giải thích với Patricia Hollmannn rằng chỉ cần nàng bằng lòng học lái xe với hắn, hắn sẽ chỉ dẫn tất cả mọi mánh khóe.

Khi có dịp, tôi lập tức kéo hắn sang một bên. "Không tốt cho sức khỏe đâu, Oscar, khi một thể tháo gia quan tâm quá đáng đến phụ nữ."

"Chẳng ăn thua gì tớ," Braumuller tuyên bố, "tớ có một thể chất tuyệt hảo."

"Được lắm. Trong trường hợp ấy, tớ nói cho cậu biết một điều, bảo đảm không có lợi cho sức khỏe của cậu -- một cái chai rượu sẽ xáng lên đầu cậu."

Hắn nhăn nhở cười. "Tra gươm vào vỏ đi, nhóc con. Thế cậu có biết làm cách nào nhận ra một hiệp sĩ ? Chàng luôn luôn phong lưu rất mực, ngay cả khi say sưa. Và cậu nghĩ tớ là ai, thế hả?"

"Một tên khoe khoang khoác lác," tôi trả lời và bỏ đi, mặt kệ hắn đứng thộn ở đấy.

Tôi không e ngại một ai trong bọn có ý định làm gì -- không hề có chuyện ấy giữa chúng tôi. Nhưng tôi không chắc lắm với nàng -- nàng có thể nghĩ rằng, một trong những người ấy xứng hợp với nàng hơn. Chúng tôi chưa hiểu về nhau đủ để tôi có thể biết chắc. Dù sao, có ai chắc chắn được điều gì?

"Chúng ta có nên lẽn đi chỗ khác không?" tôi hỏi nàng.

Nàng gật đầu.

Chúng tôi tản bộ trên đường. Không khí dần dần ẩm ướt. Sương mù, xanh lục và bạc, chầm chậm giăng cao trong thành phố. Tôi cầm tay nàng, ủ bên trong túi áo choàng của tôi. Và cứ thế, chúng tôi đi bên nhau rất lâu.

"Mệt chưa?" tôi hỏi.

Nàng lắc đầu và mỉm cười.

Tôi chỉ vào quán cà phê vừa qua. "Em có muốn ghé vào tiệm nào không?"

"Không. Chưa cần đâu."

Chúng tôi lại tiếp tục. Và rồi chúng tôi đi đến nghĩa trang. Lá lay xào xạc, không còn nhìn thấy những ngọn cây nữa. Khi sương mù tiếp tục dầy đặc, đèn ở hội chợ bắt đầu bật sáng. Từ những cây đoan, bầy thiêu thân chuyếch choáng bay ra rồi vần vũ lao vào, đập lên những chụp đèn đường ẩm ướt. Sương mù biến đổi tất cả, nâng lên và đưa xa, khách sạn đối diện đã bềnh bồng như một con tàu xuyên đại dương với những căn phòng sáng đèn soi trên mặt gương nhựa đường đen, bóng tối xám của ngôi giáo đường phía sau trở thành một chiếc thuyền ma với những cột buồm cao, mất hút trong ánh đèn đỏ -xám; và những ngôi nhà, giờ đây như một dãy xà lan, dật dờ và bắt đầu chuyển động.

Chúng tôi ngồi bên nhau trong im lặng. Sương mù làm cho mọi thứ trở thành hư ảo --ngay cả chúng tôi. Tôi nhìn cô gái ---đèn đường lấp lánh trong đôi mắt mở to của nàng. "Nhích lại," tôi nói, "nhích gần anh -- kẽo sương mù cuốn mất em."

Nàng quay mặt lại tôi. Nàng đang mỉm cười, môi hé mở; hàng răng bóng, đôi mắt to nhìn về tôi; tuy thế tôi cảm thấy nàng không nhìn tôi một mảy may -- như thể nàng đang mỉm cười với, qua khỏi tôi, phía sau tôi, luồng sương xám bạc, như thể nàng đã bị tác động một cách ma mị bởi cơn gió lùa trên đầu những ngọn cây, bởi sương móc rỉ rả lăn trên thân cây; như thể nàng lắng nghe một tiếng gọi mơ hồ, buồn bã ẩn mình sau đám cây, sau thế giới; như thể nàng cần phải đứng lên và bỏ đi lập tức, qua màn sương, vất vưởng nhưng chắc chắn, đi theo nó, theo tiếng gọi bí ẩn, huyền hoặc của trái đất và của cuộc đời.

Tôi sẽ không bao giờ quên gương mặt ấy -- không bao giờ quên gương mặt nghiêng nghiêng của nàng, trên đó cảm xúc được tỏ bày, lòng âu yếm và thương cảm lặng lẽ dâng đầy, với sự im lặng sáng láng, như thể nở hoa -- sẽ không bao giờ tôi quên đôi môi nàng ghé vào môi tôi, đôi mắt nàng đến gần mắt tôi, chúng ngay sát trước tôi và nhìn tôi, dò hỏi, trang nghiêm, vời vợi, long lanh -- rồi chậm rải khép lại như quy hàng ...

Sương vẫn trôi chơi vơi. Thánh giá ở các mộ bia nhô xanh xao trên đầu ngọn mù sương, tôi trùm áo choàng ấp ủ cho hai đứa tôi. Thành phố hoàn toàn đắm chìm. Thời gian đã chết.

Chúng tôi ngồi như thế rất lâu. Dần dần gió thổi mạnh hơn và những bóng đen chập chờn trong không gian xám trước mặt. Tôi nghe tiếng chân lao xao và tiếng thì thầm giữa những bước chân. Rồi tiếng Tây Ban Cầm nghèn nghẹn. Tôi ngẩng đầu lên. Những bóng đen tiến gần, hóa ra dáng người, quây thành một vòng tròn. Im như tờ. Rồi tiếng hát thình lình vang lên: "Jesus tìm ngươi --"

Tôi ngồi thẳng lên và lắng nghe. Cái gì thế? Chúng tôi đang ở đâu? Trên cung trăng? Đấy là một ban hợp ca, trời đất! -- một ban hợp ca giọng nữ hai bè.

"Kẻ tội đồ, kẻ tội đồ, hãy đứng lên!" âm thanh vang dội khắp nghĩa trang thành nhịp quân hành.

Tôi chằm chặp nhìn Pat. "Em có biết chuyện gì không?" tôi hỏi.

"Hãy đến chốn bao dung --" bài hát tiếp tục với nhịp điệu nhanh.

Thình lình tôi hiểu ra. "Lieber Gott! Đạo Quân Cứu Rỗi!"

"Chớ để cho tội lỗi tràn lan --" những bóng đen thúc dục, âm thanh dồn dập lên cao.

Ánh sáng chập chờn trong đôi mắt nâu của Pat. Môi nàng run giật, đôi vai so lên.

Không thể cưỡng lại, bài hát chuyển sang hùng tráng --

Địa ngục rực lửa và nỗi đau bỏng cháy

là phần thưởng của tội lỗi;

Jesus gọi: -- trước khi quá trễ

kẻ hoang đàng, đến đây sám hối.

"Nín đi, trời ơi," thình lình một giọng nói phẫn nộ trong sương mù hét lên.

Một thoáng im lặng vì bất ngờ. Nhưng Đạo Quân Cứu Rỗi đã quen với những thứ rắc rối. Ban hợp xướng lại bắt đầu hát với một sức mạnh mới.

"Người sẽ làm gì trong thế giới đơn côi --" ban nhạc đồng lọat ca.

"Ôm ấp nhau chứ còn gì nữa," tiếng nói giận dữ lại oang oang; "Ngay cả nơi đây cũng không được yên thân sao?"

"nơi quỷ kế của Satan sẽ quyến rũ ---" một giọng lanh lảnh bất thần đáp lại.

"Đàng ấy có ngon thì quyến rũ đây xem," từ trong sương mù, ai đó tức thì đáp lại.

Tôi phá lên cười. Và Pat cũng không nhịn nỗi. Chúng tôi cười rũ rượi vì cuộc song đấu trong nghĩa trang này. Đạo Quân Cứu Rỗi biết rằng băng ghế nơi đây là chỗ an trú cho những cặp tình nhân cần sự tỉnh mịch không tìm đâu ra trong thành phố ồn ào. Do đó họ quyết tâm hạ đòn thuyết giảng. Họ hành quân mỗi Chúa Nhật để cứu vớt những linh hồn. Ngoan đạo, cuồng tín và to họng, những giọng hát không chuyên the thé truyền giảng niềm tin của họ, trong lúc tiếng Tây Ban Cầm bập bùng, wumba-wumba.

Nghĩa trang trở nên sinh động. Tiếng cười khúc khích và tiếng hét hò vang lên trong sương mù. Dường như mỗi băng ghế đều có người ngồi. Cuộc nổi loạn đơn độc của tình yêu đã nhận được hậu thuẩn vô hình của những người đàn ông cùng một suy nghĩ khắp nơi. Một ban hợp ca đối lập được dựng nên. Trong số đó, hẳn phải có một cựu chiến binh yêu thích nhạc quân hành -- bởi chẳng mấy lúc đã vang lên từ những buồng phổi khỏe mạnh bài ca bất tử: "Tôi đã đến Hamburg và ngắm nhìn thế giới đẹp tươi."

"Đừng giữ nguyên tấm lòng cứng rắn..," từ ban hợp xướng khổ hạnh, một lần nữa tiếng hát nheo nhéo lại vang lên, vì Đạo Quân Cứu Rỗi với những chiếc mũ to, vành kẹp cong đang cảnh giác cao độ.

Nhưng cái ác đã thắng. "Em sẽ không cho biết tên, " -- mười mấy cái khí quản cường tráng ngân nga một bài đối nghịch, -- "vì em là cô gái ăn sương..."

"Anh nghĩ mình nên ra về thì hơn," tôi nói với Pat. "Anh biết bài ấy. Lời dài lắm, và mỗi câu về sau lại càng nhảm nhí hơn câu trước. Đi thôi em"

Thành phố lại có mặt với âm thanh huyên náo -- tiếng còi xe, tiếng bánh xe lăn trên đường. Nhưng nó vẫn giữ được vẻ duyên dáng. Sương mù biến xe buýt thành những con thú trong thần thoại, xe hơi thành những chú mèo hoang mắt sáng, và cửa sổ trưng bày hàng hóa thành hang động vui mắt của thần đèn Aladdin.

Chúng tôi xuống phố, vòng quanh nghĩa trang, xuyên qua khu công viên giải trí. Những vòng đu quay vươn lên cao trong trời sương mù như những tháp nhạc xoay tròn, bánh xe của quỷ phun ra sắc tím, sắc vàng và những chuỗi cười, và mê cung óng ả ánh lửa xanh.

"Mê cung thiêng liêng!" tôi nói.

"Tại sao?" Pat hỏi.

"Có một lần chúng ta đã vào đấy."

Nàng gật đầu.

"Anh có cảm tưởng đã lâu vô tận."

"Vậy bây giờ ta nên trở lại hay không?"

"Không," tôi nói. "đừng đi nữa. Em có muốn uống gì không?"

Nàng lắc đầu. Trông nàng thật đáng yêu. Sương mù như một thứ nước hoa dịu nhẹ, càng làm nàng thêm xinh đẹp.

"Em không mệt à?" tôi hỏi.

"Không, em chưa mệt."

Chúng tôi đi qua các quán thẩy vòng. Những ngọn đèn khí đá với ánh sáng sáng trắng, lập lòe treo đàng trước. Pat nhìn tôi. "Không," tôi nói, "hôm nay anh không thảy vòng. Không thảy cái nào hết. Cho dù có thắng nguyên hầm rượu mạnh của Alexander Đại Đế."

Chúng tôi tiếp tục đi, băng qua quảng trường và công viên thành phố. "Hẳn có Daphne Indica đâu đây," Pat nói.

"Vâng, ta có thể ngửi được hương thơm của nó bay qua sân cỏ. Không còn ngờ nữa. Em có nghĩ vậy không?"

Nàng nhìn tôi. "Chắc chắn là thế," nàng nói.

"Có lẽ đang mùa hoa nở. Khắp thành phố, đâu đâu cũng nghe hương của thứ hoa này."

Tôi nhìn quanh, tìm một băng ghế trống. Nhưng không biết vì Daphne Indica hay vì hôm nay là Chúa Nhật, hay vì chính chúng tôi, tôi không thấy một cái ghế trống nào. Đâu đâu cũng có người. Tôi nhìn đồng hồ tay. Hơn mười hai giờ.

"Nào," tôi nói, "về nhà anh -- nơi ấy sẽ có một mình chúng ta."

Nàng không trả lời, nhưng chúng tôi trở về. Ở nghĩa trang, chúng tôi thấy một chuyện bất ngờ. Đạo Quân Cứu Rỗi đã gọi viện binh. Ban hợp ca giờ đây xếp hàng tư: không phải chỉ có các bà, mà còn có hai hàng sư huynh mặc đồng phục hẳn hòi. Tiếng hát không chỉ hai bè và the thé, mà bốn bè, như tiếng phong cầm. Theo điệu luân vũ, "Jerusalem thánh địa vàng" vang dội trầm hùng giữa các mộ bia.

Bên đối phương im phăng phắc. Họ đã bị càn quét tan tành. "Kiên trì," như ngài hiệu trưởng cũ của tôi thường nói, "kiên trì và cần mẫn còn tốt hơn cả thiên tài và phóng dật."

Tôi đóng cửa. Suy nghĩ một lúc, tôi lại bật đèn. Hành lang như một cái ống dài hun hút, vàng vọt và xấu xí.

"Nhắm mắt lại đi em," tôi khẽ nói với Pat. "Đây là cảnh tượng chỉ dành cho những bộ thần kinh vững vàng." Tôi bế nàng trong tay, và bước bình thường, như thể chỉ có một mình tôi, chậm rãi qua những hòm xiểng và bếp ga, về phòng mình.

"Kinh khủng quá, hở em?" tôi ngượng ngùng nói, nhìn biển nhung mềm trãi dài chào đón. Không còn ghế bành gấm, thảm, và đèn của Hasse.

"Có gì kinh khủng đâu," Pat nói.

"Có mà," tôi trả lời, đi đến cửa sổ. "Nhưng ít ra quang cảnh cũng đẹp mắt. Chúng ta kéo ghế bành đến gần cửa sổ nhé."

Pat đi quanh phòng. "Không tệ lắm đâu. Tuyệt nhất, là phòng rất ấm."

"Em lạnh ư?"

"Em thích ấm," nàng nói. "Em không chịu được trời lạnh và mưa."

"Trời ơi -- thế mà chúng ta ngồi ngoài đường dưới sương mù cả đêm --"

"Nhưng như thế lại càng quý hơn khi được ngồi đây."

Nàng vươn vai, và một lần nữa với dáng đi tuyệt đẹp, dạo một vòng quanh phòng. Tôi hổ thẹn, quan sát thật nhanh -- lạy trời, không đến nỗi bừa bãi cho lắm. Tôi nhanh trí đá hậu đôi giày đi trong nhà đã hỏng, vào gậm giường.

Pat đứng trước tủ quần áo, nhìn lên. Trên nóc tủ có một cái va -li cũ Lenz đã cho tôi. Va-li dán đầy nhãn hiệu màu sắc từ những chuyến du lịch của anh. "Rio de Janeiro," nàng đọc; Manaos -- Santiago, Buenos Aires -Las Palmas --"

Nàng đẩy cái va -li vào chỗ cũ và đến gần tôi. "Anh đã đi tất cả các nơi ấy?"

Tôi ấp úng một điều gì đó. Nàng nắm tay tôi.

"Ôi, anh kể cho em nghe với, về tất cả các thành phố ấy, phải tuyệt vời lắm, được du lịch xa đến thế --"

Và tôi? Trước mặt tôi là nàng, đẹp, trẻ, mong chờ, một cánh bướm tình cờ lạc vào căn phòng tồi tàn xơ xác của tôi, vào cuộc đời vô nghĩa tầm thường của tôi, với tôi và tuy thế chưa hẳn đã với tôi --chỉ một hơi thở cũng có thể làm nó tỉnh dậy và vỗ cánh bay đi... Cứ đổ lỗi, cứ kết tội tôi, nhưng tôi không thể, tôi không thể nào nói Không, không thể nào nói rằng tôi chưa bào giờ đến đấy; chưa kịp đến ...

Chúng tôi đứng bên cửa sổ, sương mù ép lại và vỡ thành từng đợt sóng vỗ vào ô kính -- và tôi cảm thấy ẩn nấp đàng sau đó những bí mật, những thứ bị lấp liếm, những thứ đã qua, những ngày kinh hoàng ẩm ướt, những hoang phế điêu tàn, những nhơ nhớp bẩn thỉu, những mảnh vụn của cuộc đời bị hủy hoại, những phức tạp, những lãng phí sức mạnh do hướng dẫn sai lầm trong một cuộc sống vô mục đích; nhưng ở đây, trước mặt tôi trong bóng tối, gần bên tôi đến mức choáng váng, là hơi thở nhẹ nhàng, là sự hiện diện không thể nào hiểu -- một sinh vật ấm áp, trong sáng -- tôi phải giữ lấy, tôi phải chiếm được.

"Rio -- " tôi nói. "Rio de Janeiro -- một hải cảng như trong truyện thần tiên. Biển lấn cong bẩy chỗ chung quanh vịnh và thủ đô nằm trên cao, trắng và sáng chói..." Tôi bắt đầu nói về những thành phố nóng bức, những cánh đồng vô tận, thủy triều vàng của những trường giang hùng vĩ, những hòn đảo lung linh, những cá sấu, những con đường xâm lấn núi rừng, tiếng gầm của một con báo trong đêm, khi thuyền trên sông trôi êm trong sự thối rữa ngột ngạt, thơm mùi vanilla và phong lan của bóng đêm. Lenz đã kể cho tôi nghe tất cả những chuyện ấy, nhưng giờ đây hầu như chính tôi đã có mặt tại chỗ, thật lạ lùng thay sự pha trộn của ký ức và ước muốn vay mượn một chút quyến rũ cho cuộc đời tầm thường, tăm tối không có gì cả của tôi, để không đánh mất gương mặt đáng yêu khôn tả này, hy vọng đột ngột này, sự nở hoa thần diệu này mà chỉ việc ấy mà thôi, tôi cũng chẳng xứng đáng. Sau này tôi có thể giải thích tất cả, sau này khi tôi có nhiều hơn, khi tất cả mọi thứ đều vững chải hơn -- sau này, chứ không phải bây giờ.

"Manaos," tôi nói. "Buenos Aires . .." Và mỗi chữ là một cam kết và một ước thề.

Đêm. Bên ngoài mưa bắt đầu rơi. Những giọt mưa nhẹ nhàng, êm ái. Chúng không vỗ lộp bộp như một tháng trước đây khi chạm vào những cành đoan trơ trụi -- chúng đang lắt lay những chiếc lá non mềm; ép vào mặt lá và tí tách rơi theo lá, một lễ hội huyền bí và âm thầm xuôi chảy đến rể cây, nơi đó chúng sẽ lại được đưa lên cao và biến trở thành lá, một lần nữa đợi chờ mưa đến trong những đêm xuân vừa chớm.

Không gian yên tỉnh. Tiếng ồn ào của đường phố đã lặng; ngọn đèn đường duy nhất leo lắt soi trên vĩa hè. Những chiếc lá non, chiếu sáng từ bên dưới, hầu như trắng muốt, hầu như trong veo, và ngọn cây là những cánh buồm sáng, long lanh...

"Lắng nghe tiếng mưa rơi, Pat--"

"Vâng,"

Nàng nằm bên tôi. Mái tóc của nàng nổi bật trên nền gối trắng. Gương mặt nàng trông rất xanh xao dưới màu tóc đen thẩm. Một vai của nàng nhô lên, dưới ánh sáng nào đó, óng ả như đồng chạm, và một vệt sáng dài, hẹp rọi trên cánh tay nàng.

"Nhìn đây --," nàng nói, và đưa hai bàn tay hứng vệt sáng ấy.

"Anh đoán là đèn đường ngoài kia rọi vào," tôi nói.

Nàng ngồi lên. Giờ đây, gương mặt nàng cũng được chiếu sáng, ánh sáng rơi trên đôi vai và bộ ngực nàng, vàng, như lửa mồi của những ngọn bấc vuốt sáp, thay đổi, tan chảy, chan hòa với nhau, biến thành sắc cam; những vòng tròn xanh biếc nhảy nhót xuyên qua, và rồi bất ngờ một màu đỏ ấm áp hiện lên phía sau nàng như một vầng hào quang, lướt lên cao và lang thang trên trần.

"Đó là đèn của bảng quảng cáo thuốc lá bên đường," tôi nói.

"Thấy chưa, phòng của anh rất đẹp," nàng nói.

"Nó đẹp nhờ có em," tôi nói. "Nó sẽ không bao giờ trở lại như xưa -- bởi em đã hiện diện nơi đây."

Nàng quỳ trên giường, một vùng ánh sáng xanh tái tưới đẩm cả người. "Nhưng," nàng nói, "bây giờ em sẽ thường đến đây -- thường xuyên."

Tôi nằm im ngắm nàng. Tôi nhìn thấy mọi việc như đang xảy ra trong một giấc mơ dịu dàng, trong sáng -- thư giãn, kiên quyết, an bình và rất hạnh phúc.

"Em như thế đẹp làm sao, Pat. Đẹp hơn trong bất kỳ bộ y phục nào."

Nàng mỉm cười và cúi xuống. "Hẳn là anh yêu em, Robby. Yêu nhiều lắm. Em rất cần tình yêu. Em không biết em sẽ ra sao, nếu không có tình yêu."

Nàng nhìn tôi không rời mắt. Mặt nàng kề trên mặt tôi. Phấn khích, thẳng thắn, đầy sức mạnh của đam mê.

"Anh hãy ôm em," nàng khẽ nói, "Em cần một người giữ em trong tay. Em sợ, nếu không em sẽ ngã."

"Em không có vẻ gì là sợ hãi," tôi nói.

"Tuy thế lại có đấy. Em chỉ giả vờ không sợ hãi. Em thường hay sợ hãi."

"Anh sẽ giữ em, Pat," tôi nói, vẫn còn trong giấc mơ siêu thực nửa mê nửa tỉnh ấy, giấc mơ trong sáng lững lờ ấy. "Anh sẽ giữ em thật chặt, Pat. Em sẽ ngạc nhiên."

Nàng ấp mặt tôi trong tay nàng. "Thật ư?"

Tôi gật đầu. Đôi vai nàng sáng lục như màu nước sâu. Với tiếng kêu tức tưởi, nàng quăng mình vào, một ngọn sóng, một ngọn sóng lóng lánh, một ngọn sóng có hơi thở mềm mại, nhẹ nhàng dâng lên và dập tắt tất cả mọi thứ.

Nàng ngủ ngoan trong tay tôi. Tôi thường tỉnh giấc và ngắm nàng. Tôi nghĩ, đêm sẽ không bao giờ tàn. Chúng tôi đã trôi dạt tới một bến bờ nào đó của thời gian. Tất cả đã xảy ra rất nhanh, tôi không thể lý giải. Tôi biết, như một người đàn ông, tôi có thể là một chiến hữu tốt; thế nhưng tôi không thể tưởng tượng, tại sao một người đàn bà lại có thể yêu tôi. Tôi nghĩ có lẽ chuyện ấy chỉ xảy ra đêm nay, và tôi tin rằng khi thức dậy, tất cả sẽ chấm dứt.

Đêm đen chuyển thành xám. Tôi vẫn nằm yên. Cánh tay cho Pat gối đầu đã tê dại. Nhưng tôi vẫn để yên. Chỉ đến khi nàng trở mình và tựa vào gối, tôi mới rút tay ra. Tôi rón rén bước xuống giường, đánh răng trong im lặng và cạo râu. Tôi bôi một ít eau de cologne lên tóc và vai. Thật kỳ dị, không một tiếng động trong căn phòng xám, với những ý nghĩ ấy, và những dáng cây đen sẫm bên ngoài.

Khi quay lại, tôi thấy Pat đã mở mắt nhìn tôi. Tôi dừng chân.

"Đến đây" nàng nói.

Tôi đến bên nàng và ngồi xuống cạnh giường.

"Tất cả vẫn là thực?" tôi hỏi.

"Tại sao anh hỏi thế?" nàng nói.

"Anh không biết. Có lẽ, bởi vì buổi sáng."

Trời sáng hơn.

"Em cần anh đưa dùm em những thứ của em," nàng nói.

Tôi nhặt những mảnh lụa mỏng trên sàn. Chúng nhẹ tâng và bé xíu. Tôi ôm chúng trong tay. Ngay cả chuyện này cũng đã khác biệt, tôi nghĩ. Người có thể mặc những thứ này hẳn phải khác biệt. Tôi không bao giờ hiểu nổi, không bao giờ.

Tôi đưa nàng những thứ ấy. Nàng quàng tay qua cổ tôi và hôn tôi. Tôi ôm nàng thật chặt. "Pat," tôi gọi tên nàng.

Rồi tôi đưa nàng về. Chúng tôi không nói với nhau nhiều nữa. Chúng tôi đi cạnh nhau trong bình minh ánh bạc. Xe chở sữa lọc cọc trên mặt đường trải đá và nhật báo đang phân phối. Ông lão ngủ gục trước căn nhà. Hàm đánh cầm cập như không bao giờ ngưng. Những người cởi xe đạp tíu tít với các giỏ bánh mì. Mùi bánh mì mới nướng, thơm ấm tỏa trên đường phố. Tít trên cao, một chiếc máy bay lướt qua nền trời xanh.

"Hôm nay?" bên ngoài cửa, tôi hỏi Pat.

Nàng mỉm cười.

"Khoảng bẩy giờ?" tôi hỏi.

Nàng không có vẻ mệt mỏi. Nàng tươi mát như vừa có một giấc ngủ tròn đầy. Nàng hôn tôi từ giã. Tôi đứng bên ngoài, chờ đến khi đèn của phòng nàng bật sáng.

Rồi tôi quay về. Trên đường, tôi chợt nghĩ ra nhiều thứ đáng lẽ tôi nên nói với nàng, những lời mỹ miều. Tôi lang thang trên đường, suy nghĩ về tất cả những thứ tôi nên nói và nên làm, nếu như tôi là một người khác. Rồi tôi đi ra chợ. Những chuyến xe ngựa chở đầy rau trái, thịt thà và hoa tươi đã có mặt. Tôi biết với cùng một số tiền, tôi có thể mua được nhiều gấp ba lần hoa ở chợ so với ở tiệm bán hoa. Tôi trút tất cả tiền trong túi, mua tulips. Chúng trông tuyệt vời, tươi thắm với những giọt nước còn đọng trong lòng. Tôi được một bó ôm đầy tay. Bà hàng hoa hứa sẽ giao tận nhà Pat vào khoảng mười một giở. Bà cười tôi trong khi hứa, và thêm một bó to violets.

"Cô ấy sẽ có những người bạn này trong nửa tháng là ít," bà nói. "Chỉ cần thỉnh thoảng thả một viên aspirin vào nước."

Tôi trao tiền cho bà. Rồi tôi thong thả đi bộ về nhà.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 10

e Ford đã xong, và chúng tôi không có việc mới. Chúng tôi cần phải bận rộn với công việc. Koster và tôi đi dự một cuộc đấu giá, hy vọng mua được một chiếc tắc xi. Tắc xi là thứ rất dễ bán lại sau này.

Chỗ đấu giá là một trại chăn ngựa nằm ở phía bắc thành phố. Ngoài xe tắc xi, còn có nhiều thứ khác, một số dựng ngoài sân: vài cái giường, mấy cái bàn ọp ẹp, một lồng chim mạ vàng có chú vẹt biết nói hai tiếng "Chào em yêu!", một cái đồng hồ đế đứng, dăm ba quyển sách, vài ba cái tủ chén, một bộ lễ phục, mấy cái ghế nhà bếp, một số dụng cụ nấu nướng -- những trang bị đáng thương của một cuộc đời tan nát.

Chúng tôi đến sớm quá; người phát mãi vẫn chưa có mặt.

Trong khi lục soạn, tôi gặp vài quyển sách -- loại sách văn học cổ điển Hy Lạp và La Tinh, thứ rẻ tiền, đã cũ, chằng chịt những ghi chú bên lề. Trên các trang giấy úa vàng, tơi tả, không còn thi ca của Horace, bài hát của Anacreon -- chỉ có tiếng kêu đau thương, tuyệt vọng của một cuộc đời đã mất. Với chủ nhân những quyển sách này, dù ai đi nữa, chúng là thiên đường trú ẩn của người ấy; người ấy giữ chúng lại cho đến giờ phút cuối -- và một khi phải gởi chúng đến đây, đời của người ấy đã tận tuyệt.

Koster nhìn qua vai tôi. "Thật xúc động, nhỉ?'

Tôi gật đầu. "Còn những cái này, Otto," tôi nói, chỉ vào những đồ vật khác. "Đem cả ghế nhà bếp và quần áo ra đấu giá, đâu phải là chuyện đùa?"

Chúng tôi tiến đến chiếc tắc xi, đậu ở một góc sân. Sơn tróc và bạc màu ở nhiều chỗ, nhưng xe sạch sẽ, kể cả những phần nằm khuất bên dưới tấm chắn bùn. Một người đàn ông tầm thước, chắc nịch với cánh tay to, lỏng thỏng hai bên hông, đang đứng gần; ông ta thẩn thờ nhìn chúng tôi.

"Cậu có xem qua máy xe chưa?" tôi hỏi Koster.

"Đã xem, hôm qua," anh nói. "Xe tuy cũ một chút nhưng được chăm sóc kỹ."

Tôi gật đầu. "Có vẻ như thế," tôi nói. "Xe mới rửa sáng nay, Otto. Chắc chắn người đấu giá chẳng rỗi hơi làm chuyện ấy đâu."

Koster lắc đầu, nhìn người đàn ông thấp béo. "Ông chủ xe đấy. Hôm qua, ông ấy có đến đây. Tớ thấy ông ấy lau chùi cái xe."

"Tội thật," tôi nói, "ông ấy trông thảm như một con chó bị chẹt xe."

Một thanh niên băng qua sân, đi đến chiếc xe. Hắn mặc một cái áo khoác có dây lưng, và trông lọc lỏi.

"Chắc là chiếc xe bus đây rồi," hắn nhịp nhịp cây gậy trên nắp máy xe, vừa nói với chúng tôi, vừa nói với người đàn ông. Tôi thấy ông ta chớp mắt. "Chẳng đáng gì hết, chẳng đáng gì hết," gã mặc áo có thắt lưng ngạo nghễ nói. "Nước sơn chẳng đáng xu teng. Xe cũ xì cũ xịt, nên cho vào viện bảo tàng?" Gã cười hơ hớ, tự tán thưởng câu nói khôi hài của mình và nhìn chúng tôi, chờ đợi sự đồng tình. Chúng tôi không cười. Gã quay về phía người chủ xe. "Ông định giá cái xe già cốc đế này bao nhiêu?"

Người đàn ông nuốt nước bọt, không nói.

"Bán theo giá đồng nát chứ?" hào hứng, gã be be nói tiếp. Gã quay lại chúng tôi: "Quý vị có ý định mua xe này ư?" Hắn nói nhỏ: "Chúng ta hãy công ký với nhau. Mua giá rẻ mạt, rồi bán ra, và chia lời. Tại sao ta phải quăng tiền ra cho họ hưởng. Nhân tiện, tên tôi là Thiess -- Guido Thiess, hảng Augeka."

Hắn xoay tít cái gậy tre và nháy mắt đồng lỏa. Không có chi bí mật với loài sâu bọ này, tôi nổi giận nghĩ bụng; bóng người đàn ông im lìm đàng kia làm tôi bức rức.

"Anh biết không," tôi nói lớn, "tên anh đáng lẽ không phải là Thiess."

"Đáng lẽ không?" gã nói, khoái chí ra mặt. Rõ ràng gã đã quen với những câu tán tụng sự lanh lợi của hắn.

"Vâng," tôi nói tiếp. "Thộn, lẽ ra anh phải được gọi bằng cái tên ấy. Guido Thộn."

Hắn giật mình. "Đương nhiên," cuối cùng hắn nói, "Hai chọi một, đương nhiên..."

"Nếu anh sợ, " tôi nói, "một mình tôi thôi, khi nào cũng được."

"Cám ơn," Guido lãnh đạm trả lời, "cám ơn nhiều lắm" -- rồi lẽn đi.

Người đàn ông thấp béo với gương mặt lo lắng vẫn đứng yên ở đấy, chăm chú nhìn cái xe như không có điều gì khác quan trọng với ông.

"Thôi, ta đừng mua xe này, Otto," tôi nói.

"Nếu ta không mua, thì con chó xù của cậu, Guido, sẽ mua," Koster trả lời. "Chúng ta không thể giúp gì cho ông ấy cả."

"Đúng thể," tôi nói. "Nhưng có nhiều điều làm ta băn khoăn --"

"Vâng, nhưng thời buổi này có mấy thứ lại chẳng làm ta băn khoăn, hở Bob? Cậu phải hiểu -- sự hiện diện của chúng ta ở đây lại là một điều tốt đẹp cho ông ấy. Ông ấy sẽ có thêm một ít tiền. Nhưng tớ thề là, nếu con chó xù không đấu giá, tớ cũng không."

Phát mãi viên đến. Vội vội vàng vàng, rõ ràng ông rất bận. Mỗi ngày ông có hàng chục cuộc đấu giá. Vung tay, ông bắt đầu bán các món lặt vặt đáng thương. Ông có một khiếu khôi hài sắt đá và tính thực tiển của một người phải đối phó hằng ngày với những nỗi thương tâm nhưng vẫn không để chúng ảnh hưởng.

Những món vụn vặt không giá trị được rao bán vài mươi xu. Phần lớn chúng được các lái buôn mua. Họ sẽ lười lĩnh dơ một ngón tay khi người phát mãi nhìn về phía họ, hay lẳng lặng lắc đầu. Tuy nhiên, thỉnh thoảng lại có một đôi mắt theo dõi cái liếc mắt của người phát mãi, đôi mắt mệt mỏi của một người đàn bà, đầy hy vọng và sợ hãi, chăm chăm nhìn ngón tay của một tên lái buôn như thể đấy là ngón tay của Chúa.

Có ba người đấu giá chiếc tắc xi -- đầu tiên, Guido, ra giá ba trăm marks, một cái giá rẻ mạt đáng xấu hổ. Người đàn ông thấp béo bước tới một bước. Môi ông mấp máy, nhưng không phát ra lời. Trong khoảng khắc, tưởng như ông sắp sửa tham gia cuộc đấu. Nhưng cánh tay buông xuống. Ông lui lại.

Lần kêu giá thứ nhì là bốn trăm marks. Guido nâng lên bốn trăm năm mươi. Im lặng. Phát mãi viên gọi mời. "Không ai trả thêm? Hỏi lần thứ nhất . . . hỏi lần thứ hai . . ." Người đàn ông đứng cạnh xe tắc xi, mắt mở to và đầu cúi gầm, chờ tiếng búa.

"Một ngàn," Koster nói. Tôi nhìn anh. "Nó đáng giá gấp ba lần," anh thì thào. "Tớ không thể nào nhìn thấy ông ta bị làm thịt."

Guido cuống quít ra dấu. Khi làm ăn, hắn ta quên bẳng đi những lời sĩ nhục. "Một ngàn mốt," hắn be be rống lên, hai mắt cùng nháy chúng tôi. Nếu hắn có một con mắt khác đàng sau, có lẽ hắn cũng đã dùng nó để nháy nhó.

"Một ngàn năm trăm," Koster nói.

"Một ngàn năm trăm mười," Guido tuyên bố, vã mồ hôi.

"Một ngàn tám trăm," Koster nói.

Guido sờ lên trán và bỏ cuộc. Phát mãi viên nhãy cởn lên, kích động. Thình lình tôi nghĩ đến Pat. "Một ngàn tám trăm năm mươi," tôi buột miệng nói, không ngờ mình làm thế.

Koster quay đầu lại, ngạc nhiên, "Tớ sẽ bù năm mươi đồng," tôi vội vàng nói. "Ít nhiều gì, nó sẽ giúp chúng ta -- nó là một sự đầu tư."

Anh gật đầu.

Người phát mãi nện búa, bán chiếc xe cho chúng tôi. Koster trả tiền ngay lập tức.

"Tôi đã nói gì với các anh?" Guido đến gần chúng tôi, như chưa có chuyện gì đã xảy ra. "Chúng ta có thể mua nó với giá một ngàn marks. Chẳng mấy chốc, chúng ta sẽ gạt và loại được người thứ ba kia ."

"Chào em yêu!" một giọng nói the thé, táo bạo vang lên từ sau lưng hắn -- chú vẹt trong cái lồng mạ vàng.

"Chào Thộn," tôi góp vào.

Guido nhún vai và biến mất.

Tôi băng qua sân, đi đến ông chủ xe. Một phụ nữ mặt xanh xao, đứng bên cạnh.

"Rất tiếc . . ." tôi nói.

"Không sao đâu," ông trả lời.

"Chúng tôi đáng lẽ không làm như thế," tôi nói. "Nhưng ông lại càng có ít tiền hơn."

Ông ta gật đầu, hai tay xoắn vào nhau.

"Xe tốt lắm, " thình lình ông bật ra, vấp váp. "Đấy là một cái xe tốt, có giá trị, thật thế; cậu không trả giá hớ đâu. Không phải vì cái xe . . . --không phải đâu . . . mà vì . . ."

"Tôi biết," tôi nói.

"Và chúng tôi chẳng được gì," người đàn bà nói; "người ta lấy tất cả."

"Chúng ta sẽ lại có tiền, mẹ nó ơi," người đàn ông nói; "chúng ta sẽ lại có tiền."

Người đàn bà không trả lời.

"Khi sang số một qua số hai, xe sẽ gầm một chút," người đàn ông nói; "nhưng đấy không phải hư hỏng. Nó đã kêu như thế ngay từ lúc đầu." Ông như đang nói về một đứa bé. "Chúng tôi có chiếc xe này từ ba năm nay, nhưng chưa một lần bị trục trặc. Các cậu biết không, tôi ngã bệnh và một đứa đã hại tôi -- một người bạn,"

"Một tên gian ác," người đàn bà nói, mặt ra vẻ hằn học..

"Mẹ nó ơi, " người đàn ông kêu lên và nhìn người đàn bà. "Anh sẽ lại sớm có tiền, mẹ nó ơi, phải thế không?"

Người đàn bà chẳng trả lời. Người đàn ông nhễ nhại mồ hôi.

"Cho tôi xin địa chỉ của ông," Koster nói; "Đôi khi chúng tôi có thể cần một người tài xế, biết đâu đấy."

Bằng bàn tay thô to, chất phác, người đàn ông sốt sắng viết xuống. Tôi nhìn Koster, chúng tôi đều biết, cần phải có một phép lạ trước khi chúng tôi có thể giúp đỡ được ai. Và không có phép lạ ở thời đại này. Ông ta sẽ chìm lỉm như hầu hết mọi người.

Ông ta nói không ngừng như một người đang lên cơn sốt. Buổi đấu giá đã chấm dứt, chỉ còn chúng tôi ở lại trong sân. Ông chỉ cho chúng tôi cách khởi động xe vào mùa đông. Ông cứ trở đi, trở lại bên chiếc xe. Cuối cùng ông nín thinh. "Đi thôi, Albert," người đàn bà nói.

Chúng tôi bắt tay ông, và họ bỏ đi. Chúng tôi đợi đến khi không còn thấy họ nữa mới mở máy xe.

Trong khi lái khỏi nơi ấy, chúng tôi thấy một bà lão thấp bé với cái lồng chim trong tay, cố gắng xua đám trẻ con đang bám theo. Koster dừng xe lại.

"Bà ơi, muốn cháu đưa đi không?" anh hỏi bà.

"Thời buổi này? Bà không có tiền đi lang thang bằng tắc xi đâu!"

"Bà không cần có xu nào," Otto nói. "Hôm nay là sinh nhật của cháu và cháu lái xe cho vui mà thôi."

Bà giữ chặt lồng chim, nghi ngờ. "Nhưng sau đó sẽ mất một thứ gì?"

Anh bảo đảm với bà là không, và cuối cùng bà lên xe.

"Bu ơi, bu mua con vẹt làm gì thế?" Tôi hỏi, khi bà sắp xuống xe.

"Cho ban đêm," bà nói. "Thức ăn của nó có đắc tiền lắm không, hở cháu?"

"Không," tôi nói; "nhưng tại sao cho ban đêm?"

"Nó biết nói, cháu thấy mà," bà trả lời, nhìn tôi với đôi mắt già nua, trong sáng. "Giờ thì, lúc nào trong nhà cũng sẽ có tiếng nói huyên thiên."

"Ach, thì ra thế," tôi đáp.

Buổi chiều, ông chủ tiệm bánh ghé qua xưởng để nhận xe. Trông ông buồn rầu, chua chát. Tôi đang ở một mình trong sân. "Ông thích màu sơn này chứ?" tôi hỏi.

"Cũng tàm tạm," ông nhìn chiếc xe và nói, không lấy gì quả quyết.

"Ghế bọc trông được lắm."

"Chắc vậy..."

Ông lẩn quẩn mãi, rõ ràng chưa muốn về. Tôi nghĩ ông sẽ đòi thêm một món gì đó -- chẳng hạn một cái kích xe, gạt tàn thuốc lá hay một thứ tương tự.

Nhưng thực tế lại khác hẳn. Ông lê la, xem hết thứ này đến thứ kia; rồi nhìn tôi với đôi mắt vằn đỏ vì thiếu ngủ và nói: "Cứ thử nghĩ -- chỉ mấy tuần trước thôi, bà ấy hãy còn sống, còn ngồi ở đây, hạnh phúc..."

Tôi ngạc nhiên vì bỗng dưng ông lại đa cảm như thế và tôi đoán, có lẽ cô gái bé bỏng, quê mùa đi với ông lần trước đã bắt đầu làm ông khó chịu.

"Bà ấy là một người vợ đảm," ông nói tiếp; "một viên ngọc quý, tôi có thể nói thế. Bà ấy không bao giờ đòi hỏi một thứ gì. Bà ấy mặc hoài một cái áo choàng cũ suốt mười năm. Bà ấy tự may vá các thứ quần áo linh tinh. Và tự làm việc nhà -- không mướn ai cả."

À há, tôi nghĩ, người mới thì không, rõ ràng như thế.

Ông tả cho tôi nghe, bà đã tiết kiệm ra sao. Thật phi thường, hồi ức về sự cần kiệm đã ảnh hưởng sâu đậm đến con người nghiện trò chơi ky ấy. Bà không chịu chụp ảnh -- tốn nhiều tiền. Ông chỉ có một tấm, chụp chung cả nhóm trong ngày cưới, và vài ba bức ảnh chụp vội.

Một ý tưởng chợt nảy sinh. "Ông cần nhờ người vẽ một bức chân dung cho bà," tôi nói. "Như thế ông sẽ luôn có một thứ gì đó để tưởng nhớ. Ảnh sẽ phai màu. Tôi biết một họa sĩ chuyên môn về việc này."

Tôi giải thích cho ông ta công việc của Ferdinand Grau. Ông ta lập tức nghi ngại, và nghĩ rằng sẽ rất đắt tiền. Tôi bảo đảm -- nếu có tôi đi cùng, ông sẽ được giá đặc biệt. Ông ta cố thoái thác, nhưng tôi không để cho ông ta bỏ đi, giải thích rằng nếu ông thực sự thương vợ, số tiền ấy sẽ chẳng là bao. Cuối cùng ông ta đồng ý. Tôi gọi Ferdinand, báo trước cuộc gặp, và cùng lái xe về nhà ông để lấy hình của bà vợ.

Từ cửa hàng, cô tóc đen chạy ùa ra, chào đón. Cô nàng lượn quanh chiếc Ford. "Màu đỏ sẽ đẹp hơn, Puppi ạ. Nhưng anh cứ vẫn làm theo ý ngông của mình."

"Như thế được rồi," Puppi bực bội nói.

Chúng tôi lên phòng khách trên lầu, cô tóc đen lẽo đẽo theo sau. Đôi mắt tinh nhanh của cô nàng đão khắp nơi. Ông chủ tiệm bánh khó chịu lắm. Ông không muốn tìm các tấm ảnh dưới sự dòm ngó của cô nàng. "Để chúng tôi yên thân," cuối cùng, ông nói thẳng.

Cô nàng phụng phịu. "Gớm, người gì mà lịch sự thế!"

Bộ ngực khiêu khích, rung rinh dưới lớp áo liền quần bó sát, cô ta ngúng nguẩy bỏ đi. Từ một quyển album bọc vải nhung xanh lục, ông chủ tiệm bánh lấy ra mấy tấm ảnh và đưa tôi xem. Trong một tấm, vợ ông là cô dâu mới, ông bên cạnh, ria mép vuốt sáp cong cong -- bà đứng đấy, cười tươi; ở một bức khác, trong đó, gầy gò héo hắt vì làm lụng, với đôi mắt thất thần, bà khép nép ngồi ở mép ghế. Hai bức ảnh nhỏ -- một cuộc đời.

Ferdinand Grau vận áo choàng trắng, tiếp đón. Trông anh nghiêm nghị và trịnh trọng. Đấy là một thủ thuật nhà nghề . Anh hiểu, với nhiều người đang tang chế, tôn kính lòng thương tiếc của họ còn quan trọng hơn cả sự thương tiếc.

Tường của xưởng họa treo nhiều tranh sơn dầu đóng khung, bên dưới là những tấm ảnh nhỏ, dựa theo đó tranh được vẽ nên, như thế một khách hàng nhìn thoáng qua cũng biết khả năng có thể đạt được, dù với bức ảnh mờ nhạt nhất.

Ferdinand đưa ông chủ tiệm bánh một vòng quanh xưởng để chọn kiểu mà ông ta ưa thích nhất. Ông ta hỏi, phải chăng giá tranh không tùy thuộc vào kích thước. Ferdinand giải thích, kích cở không đáng kể bằng cách thức thể hiện. Ngay lúc ấy, ông chủ tiệm bánh chọn kiểu vẽ của bức họa to nhất.

"Ông có khiếu thẩm mỹ, " Ferdinand khen. "Đấy là chân dung của công chúa Borghese. Tám trăm marks. Cả khung."

Ông chủ tiệm bánh há hốc mồm. "Không khung thì sao?"

"Bẩy trăm hai mươi,"

Ông chủ tiệm bánh trả giá bốn trăm. Ferdinand lắc cái bờm sư tử của mình.

"Với bốn trăm marks, giỏi lắm chỉ có tranh bán diện. Không thể có tranh chính diện, bán thân. Ông biết mà, vẽ tranh chính diện phải tốn công gấp đôi."

Ông chủ tiệm bánh nói, nghĩ cho cùng, một bức tranh vẽ gương mặt nhìn nghiêng cũng đủ. Ferdinand lưu ý ông ta là hai bức ảnh của ông đều là ảnh chụp chính diện. "Ngay cả Titian cũng không tài nào vẽ tranh bán diện dựa vào chúng," anh nói. Ông chủ tiệm bánh toát mồ hôi; ông ta tức tối vì đã không nhìn thấy trước chuyện này khi chụp những tấm ảnh ấy. Nhưng ông ta phải nhận là Ferdinand nói đúng -- tranh chính diện có một nửa mặt nhiều hơn tranh bán diện; rõ ràng nó cần được tính giá cao hơn.

Ông chủ tiệm bánh lưỡng lự mãi. Từ đầu đến giờ, Ferdinand vẫn kiềm chế; nay đến lúc anh bắt đầu thuyết phục. Giọng nói trầm ấm của anh rền trong xưởng vẽ to rộng. Là một chuyên viên, tôi cũng phải công nhận đấy là một công trình tuyệt vời: chẳng mấy chốc ông chủ tiệm bánh đã mềm lòng -- nhất là khi Ferdinand khơi gợi lên tác dụng choáng ngộp mà một bức tranh hoành tráng có thể gây ra trên những người hàng xóm xấu tính.

"Tốt lắm," cuối cùng ông ta nói, "thế nhưng ông có thể bớt cho tôi mười phần trăm, vì tôi trả tiền mặt, được chứ?"

"Được," Ferdinand trả lời; "giảm mười phần trăm -- nhưng tôi cần ba trăm marks -- ứng trước để mua màu và vải."

Họ cò kè với nhau một lúc, cuối cùng đồng ý và bắt đầu thảo luận các chi tiết. Ông chủ tiệm bánh muốn vẽ thêm một chuỗi hạt trai và một kim cài áo đính kim cương. Trong ảnh không có.

"Tất nhiên," Ferdinand giải thích, "cần phải vẽ nữ trang của bà. Tốt nhất ông nên đem chúng đến, lưu ở đây khoảng một giờ, để tôi có thể dựa vào đó mà vẽ cho chính xác."

Ông chủ tiệm bánh đỏ mặt. "Hiện giờ tôi không có. Chúng đang...đang ở... Ơ, phải rồi, thân nhân của bà ấy đang giữ."

"A, thế ư! Thật ra cũng chẳng hề chi. Kim cài áo của bà có giống như kim cài áo, thí dụ, trong bức tranh đàng kia không?" Ferdinand gợi ý.

Ông chủ tiệm bánh gật đầu. "Nhưng không to bằng."

"Tốt lắm. Vậy chúng ta sẽ vẽ giống như thế. Và chúng ta không cần chuỗi hạt trai. Hạt trai nào cũng giống hệt nhau."

Ông chủ tiệm bánh cảm thấy nhẹ thở. "Vậy khi nào tranh sẽ vẽ xong?"

"Trong sáu tuần."

"Được." Ông chủ tiệm bánh ra về.

Chỉ còn lại Ferdinand và tôi trong xưởng họa.

"Anh thực sự cần sáu tuần để hoàn tất?" tôi hỏi.

"Ach, cậu nghĩ sao? Có lẽ bốn, năm ngày thì xong. Nhưng tớ không thể nói thế với ông ấy, vì ông ấy sẽ quy ra bao nhiêu tiền tớ kiếm được trong một giờ, và sẽ nghĩ rằng mình bị lừa. Nói sáu tuần, ông ta sẽ hài lòng. Cũng thế, tranh của công chúa Borghese -- đấy là bản chất của con người, Bob thân mến; nếu tớ nói đấy là tranh vẽ một cô thợ may, ông ấy sẽ nghĩ rằng tranh chỉ đáng giá một nửa mà thôi. Đây là lần thứ sáu, các bà quá vãng được tô điểm với nữ trang như trong bức tranh ấy. Những trùng hợp hết sức lạ kỳ, phải không? Tranh của Luise Woff, một họa phẩm tuyệt vời."

Tôi nhìn quanh; các bức tranh bị bỏ rơi hay không đủ tiền trả -- những gương mặt bất động, những đôi mắt đã từ lâu mủn nát dưới đáy mồ, trên tường chòng chọc nhìn xuống -- tất cả những người đã từng hít thở và hy vọng...

"Thế này mà anh không buồn sao, Ferdinand?"

Anh nhún vai. "Khinh đời thì có. Người ta buồn khi nghĩ về cuộc đời -- khinh đời, khi chứng kiến cảnh con người xoay sở."

"Vâng, nhưng với một số người, dù sao, còn tồi tệ hơn nữa."

"Đúng vậy. Nhưng họ không mượn ta vẽ tranh."

Anh đứng lên. "Nghĩ cho cùng, cũng thế mà thôi, phải không Bob, họ có quyền hưởng thụ chút ít, chuyện ấy quan trọng với họ. Nhờ thế họ mới có thể tiếp tục sống và chiến đấu trong những ngày đen tối khi họ bơ vơ. Và khi cô đơn, thực sự cô đơn, không ảo vọng, đấy là con đường dẫn đến điên rồ -- và tự sát."

Căn phòng rộng, trơ trọi như hầm mộ dưới ánh sáng lờ mờ hư ảo. Từ phòng bên cạnh, ta có thể nghe tiếng chân người đến rồi đi -- bà quản gia. Bà ấy không hề lộ mặt khi một trong những đứa tôi đến đây. Bà ấy ghét chúng tôi vì nghĩ rằng chúng tôi muốn chia rẻ Grau với bà.

Tôi ra về. Âm thanh huyên náo của đường phố tấp nập bên dưới chợt ấm như nước tắm trong bồn.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 11

ôi đang trên đường đến nhà Pat. Sẽ là lần đầu tôi thăm nàng. Cho đến nay, hoặc nàng đến chỗ của tôi, hay tôi đến trước cửa nhà nàng, rồi hai đứa dẫn nhau đi nơi khác. Lúc nào cũng như là có một mình nàng thăm tôi. Tôi muốn biết thêm về nàng. Tôi muốn biết nàng sống ra sao.

Hoa nở đầy trong công viên phía sau bùng binh. Tôi nhảy qua rào, thò tay ngắt một nhánh tử đinh hương trắng.

"Cậu ấy ơi, câu đang làm gì vậy?" một giọng nói dõng dạc gióng lên.

Tôi ngước mắt nhìn. Một ông, mặt đỏ au như màu rượu chát, ria bạc vuốt sáp mượt, đang nhìn tôi, bất bình. Không phải cảnh sát hay nhân viên chăm sóc vườn hoa. Ta có thể nhận ra ngay, đấy là một sĩ quan cao cấp hồi hưu.

"Có gì khó biết đâu hở bác," tôi lễ phép trả lời. "Cháu đang hái vài chùm tử đinh hương."

Trong một thoáng, ông tắt nghẹn, không nói ra lời. Rồi ông gầm lên, thịnh nộ, "Vậy cậu không biết đây là công viên thành phố hay sao?"

Tôi mỉm cười thân ái. "Bác đừng nói rằng cháu nghĩ đây là quần đảo Canary nhé. Bác biết mà, xứ sở của những con hoàng yến xinh đẹp, ca hát véo von."

Ông tím mặt. Tôi sợ ông sẽ đột quỵ mất thôi. "Thằng ranh con, bước ra lập tức!" Ông hét toáng lên, giọng chỉ huy ở trại lính. "Cậu đang trộm cắp tài sản công cộng. Tôi sẽ cho lính bắt cậu."

Trong lúc ấy, tôi đã thu vén đủ số tử đinh hương cần thiết. "Nội ơi, đố nội đuổi kịp cháu," tôi thách thức, và nhảy qua hàng rào đối diện, biến mất.

Bên ngoài nhà Pat, tôi kiểm soát lại y phục của mình. Rồi, chầm chậm, tôi bước lên cầu thang. Căn nhà mới và hiện đại -- một tương phản rõ rệt với trại lính cũ mèm và lòe lẹt của tôi. Cầu thang trải thảm đỏ -- một thứ không hề có ở nhà Mợ Zalewski. Nói gì tới thang máy.

Pat sống ở lầu hai. Cửa gắn một biển thau nhỏ đầy vẻ long trọng: EGBERT VON HAKE, TR. T. Tôi tự động chỉnh lại cà vạt, trước khi bấm chuông.

Một cô đội mũ trắng, khoác tạp dề be bé đi ra mở cửa --không thể xếp chung một lứa với Frida, bà cô nhếch nhác mắt lé của chúng tôi. Tôi cảm thấy lúng túng. "Herr Lohkamp?" cô hỏi.

Tôi gật đầu. Nhẹ nhàng, cô dẫn tôi đến một đầu cầu thang và mở cửa. Tôi sẽ chẳng ngạc nhiên nếu Trung Tá Egbert von Hake đứng sẳn ở đấy, đồng phục chỉnh tề và tra vấn tôi trước tiên, bởi trên tường của tiền sảnh, một dãy chân dung các tướng lãnh, uy chương đầy ngực, nghiêm khắc nhìn xuống tôi, gã bạch đinh. Nhưng kìa Pat đã ra tới, bước chân dài uyển chuyển, và gian phòng đột nhiên trở thành một hòn đảo ấm áp, vui tươi. Tôi đóng cửa và việc trước nhất là thận trọng ôm nàng trong tay. Rồi tôi trao cho nàng bó tử đinh hương ngắt trộm. "Đây," tôi nói, "với sự ân cần của hội đồng thành phố."

Nàng cắm những cành hoa vào một chiếc bình gốm màu tươi đặt trên sàn, gần cửa sổ. Trong khi ấy, tôi liếc mắt nhìn quanh và ngạc nhiên. Màu sắc nhã nhặn, ưa nhìn; bàn ghế cũ, nhỏ gọn, đáng yêu; thảm lót sàn xanh lơ nhạt, màn cửa màu phấn tiên ngọt dịu, ghế bành ấm cúng bọc sa tanh đã ngã màu ...

"Trời đất, Pat, làm sao em có thể tìm được một căn phòng thế này?" tôi nói. Thông thường người ta trang bị phòng cho thuê với bàn ghế hư hỏng và quà sinh nhật vô dụng."

Nàng cẩn thận đẩy cái bình gốm cắm hoa vào sát tường. Tôi ngắm chiếc cổ thuôn, thanh tú, bờ vai thẳng và đôi tay có phần quá gầy guộc của nàng. Khi quỳ, trông nàng như một đứa trẻ, một cô bé cần được nâng niu chăm sóc. Nhưng cử động của nàng là cử động của một con thú duyên dáng, và khi nàng đứng lên, tựa vào tôi, nàng không còn là một em bé nữa, mắt môi nàng lại chứa một nỗi chờ mong hiếu kỳ và một niềm bí ẩn làm tôi ngây ngất điên mê, những thứ tôi tưởng không còn trong thế gian bùn lầy này.

Tôi đặt tay lên vai nàng. Thật sung sướng biết bao được chạm vào người nàng như thế. "Chúng là vật dụng của em, Bob ạ," nàng nói. "Trước đây mẹ em làm chủ ngôi nhà. Khi bà mất đi, em cho thuê bớt, chỉ giữ hai phòng cho riêng em."

"Vậy căn nhà thuộc về em, phải không? Và Trung Tá Egbert von Hake là người thuê?"

Nàng lắc đầu. "Bây giờ thì không. Em không giữ được. Em phải bán tất cả bàn ghế còn lại và cả ngôi nhà nữa. Em hiện đang ở trọ nơi đây. Nhưng anh không thích Trung Tá Egbert thì phải?"

"Không đâu. Chỉ có điều là tự nhiên anh không ưa đám cảnh sát và sĩ quan tham mưu. Hậu quả của những ngày đi lính."

Nàng cười. "Cha em trước kia là thiếu tá."

"Thiếu tá đứng gần chót bảng."

"Anh có quen với cụ Hake không?" nàng hỏi.

Thình lình một ý tưởng đáng sợ xâm chiếm hồn tôi. "Có phải ông ấy thấp người, hăng hái, dáng thẳng, mặt đỏ, ria bạc, và có giọng nói sang sảng? Loại người thích đi dạo trong công viên?"

"À há!" Nàng liếc những cành tử đinh hương và rồi nhìn tôi, mỉm cười. "Không, cụ ấy cao ráo, da mặt tái và đeo kính gọng sừng."

"Vậy anh không biết cụ ấy."

"Anh muốn làm quen với cụ không? Cụ tử tế lắm."

"Trời đất ơi, không đâu! Trong giây phút này, anh thuộc về giai cấp thợ máy và bà Zalewski nhiều hơn."

Có tiếng gõ cửa. Cô hầu gái khi nãy trở lại với cái xe đẩy thấp. Tách dĩa bằng sứ mỏng tang, một dĩa bạc đựng bánh ngọt, một dĩa khác đựng những miếng bánh mì kẹp thịt bé tí hon, khăn ăn, thuốc lá, và nhiều thứ khác, có trời mới biết là gì -- hoa cả mắt, tôi ngắm nghía từng món. "Cảm ơn, Pat!" tôi nói. "Cứ y như trong phim. Anh thì đã quen với cách ăn uống trên giấy dầu trải ở bệ cửa sổ nhà bà Zelewski, em nhớ không, và cái bếp dã chiến cũ mèm cạnh đó. Hãy tha thứ cho người khách trọ ở một nơi thiếu vắng tình yêu, nếu hắn xúc động lỡ tay đánh vỡ vài ba chén ngọc."

Nàng cười. "Anh sẽ không làm vỡ cái gì. Thanh danh của một người thợ máy chân chính không cho phép. Anh khéo tay lắm." Nàng với tay cầm cái bình sứ. "Trà hay cà phê, Bob?"

"Trà hay cà phê? Có cả hai thứ ư?"

"Vâng, nhìn đây."

"Tuyệt. Như trong những cơ dinh sang trọng nhất! Chỉ còn thiếu âm nhạc."

Nàng vươn tay bật nút một cái radio xách tay nhỏ mà tôi không chú ý. "Vậy -- anh dùng trà, hay cà phê?"

"Cà phê, cà phê đen, Pat. Sở thích của anh đơn sơ lắm. Còn em?"

"Em sẽ dùng cà phê với anh."

"Nếu không, em sẽ uống trà?"

"Vâng."

"Chúng ta cùng uống trà vậy."

"Từ nay em uống cà phê và sẽ quen đi. Anh dùng bánh ngọt hay bánh mì kẹp thịt?"

"Cả hai, Pat. Ta phải tận dụng tất cả cơ hội có được. Lát nữa, anh cũng sẽ uống trà. Anh phải thử tất cả những gì em có." Nàng cười, xếp thức ăn vào đĩa của tôi. "Đủ rồi em, đủ rồi! Nên nhớ, chúng ta là láng giềng của ngài trung tá. Quân đội muốn thuộc cấp của họ phải điều độ."

"Chỉ với chuyện rượu chè, Bob. Cụ Egbert mê bánh trứng đường lắm."

"Thật à," tôi đáp. "Thời nay, họ tước bỏ của chúng ta biết bao nhiêu thứ." Tôi đung đẩy cái xe đựng thức ăn trên bánh cao su của nó. Rồi tự nó, êm ái, lăn nhẹ trên thảm. Tôi nhìn quanh. Tất cả đều hài hòa, xứng hợp. "Vâng, Pat," tôi nói. "Tổ tiên chúng ta đã sống như thế này."

Nàng cười. "Anh đang nói lăng nhăng gì thế?"

"Không lăng nhăng chút nào. Đấy là dấu hiệu của thời đại."

"Bob, chỉ tình cờ em có được vài ba thứ vật dụng."

Tôi lắc đầu. "Không phải tình cờ. Cũng không phải vật dụng. Chính là ý nghĩa ẩn dấu đàng sau chúng. Em không thấy được. Chỉ những người không còn thuộc về nó mới nhận ra."

Nàng nhìn tôi. "Anh có thể sở hữu những thứ giống hệt, nếu anh muốn."

Tôi cầm tay nàng. "Nhưng anh không muốn, Pat, chỉ đơn giản thế. Anh sẽ có cảm tưởng anh là một người bất tài, ham hố. Những người như anh phải sẳn sàng tiến tới, bất cứ lúc nào. Tụi anh đã quen vậy. Điều ấy thuộc về thời đại."

"Đấy là một cách thuận tiện, Bob." Pat nói.

Tôi cười. "Có lẽ. Cho anh xin một chút trà. Anh muốn thử."

"Không," nàng nói, "chúng ta chỉ uống cà phê thôi. Nhưng anh nên ăn thêm một chút gì, lỡ khi anh cần 'tiến tới'."

"Đúng. Nhưng Egbert thì sao -- nếu hảo bánh ngọt, thể nào cụ ấy lại chẳng mong sẽ còn lại chút gì khi cụ trở về?"

"Có lẽ. Nhưng cụ ấy phải tính đến việc thuộc cấp trả thù. Chuyện ấy cũng thuộc về thời đại. Anh cứ tự nhiên nhé."

Mắt nàng bừng sáng và trông nàng tuyệt vời. "Em có biết, khi phải tiến tới, có một thứ anh nhất quyết sẽ không rời bỏ?"

Nàng không trả lời, nhưng nhìn tôi.

"Là em," tôi nói. "Còn bây giờ, ta hãy trả thù cụ Egbert."

Buổi trưa ở nhà kho xe tắc xi, tôi chỉ có một bát canh lót dạ, vì thế chẳng một chút khó khăn tôi thanh toán sạch các món ăn. Và với sự khuyến khích của Pat, tôi cũng uống cạn bình cà phê.

Chúng tôi ngồi bên cửa sổ và hút thuốc. Buổi chiều đỏ rực trên những mái nhà. "Ở đây dễ chịu quá Pat," tôi nói. "Anh có thể hiểu được vì sao có người mấy tuần liên tiếp không muốn ra khỏi nhà --gần như quên hết công việc khó nhọc bên ngoài."

Nàng mỉm cười. "Có một dạo, tưởng chừng như em sẽ không bao giờ ra khỏi đây."

"Sao lại thế?"

"Em ốm."

"Đó là một vấn đề khác. Vậy em ốm ra sao?"

"Không nặng lắm. Nhưng em phải nằm yên trên giường. Chắc em lớn nhanh quá và không đủ thực phẩm. Trước chiến tranh, cũng như sau chiến tranh, chẳng có gì cả, dĩ nhiên."

Tôi gật đầu. "Vậy, em nằm nhà bao lâu?"

Nàng thoáng ngần ngừ. "Khoảng một năm."

"Đấy là một thời gian rất dài." Tôi chăm chú nhìn nàng.

"Đã qua rồi, từ lâu. Nhưng với em, một năm ấy dài như một đời. Anh có nhớ trong quán "The Bar," có lần anh đã kể em nghe về Valentin? Rằng khi chiến tranh chấm dứt, anh ấy không bao giờ có thể quên là hạnh phúc biết bao khi ta còn sống? Ngoài ra, chẳng có điều gì quan trọng với anh ấy cả?"

"Em nhớ dai thật," tôi nói.

"Bởi vì em cảm thông sâu sắc. Từ đấy đến nay, rất dễ làm cho em vui. Em sợ là, Robby, em nông cạn lắm."

"Chỉ những người tự cho mình không nông cạn, mới thật sự nông cạn."

"Nhưng, chắc chắn em là người ấy. Em không quan tâm đến những vấn đề trọng đại trong đời. Chỉ thích cái đẹp. Những cành tử đinh hương cũng đủ làm em ngây ngất."

"Không nông cạn đâu -- đấy là triết lý tối hậu. Tinh túy của tất cả khôn ngoan."

"Trường hợp của em, chắc chắn là không. Em nông nỗi và phù phiếm."

"Anh cũng thế."

"Thua em. Anh vừa nói về sự ham hố viễn vông. Em chính là loại người ấy."

"Anh cũng nghĩ thế," tôi nói.

"Vâng. Em quyết tâm là em sẽ sống trong một thời gian ngắn, bằng mọi giá, theo cách em thích. Không cần biết có hợp lý hay không. Và em đã sống như thế."

Tôi cười rộ, "Sao em lại có vẻ thách thức như thế?"

"Bởi ai cũng nói sống như thế là cực kỳ vô trách nhiệm -- em nên dành dụm số tiền ít ỏi của em, em nên tìm việc làm. Nhưng em nhất định sẽ sống thanh thản, vui tươi, làm những gì em thích, và không cần ký cóp từng xu từng cắc. Đấy là khi mẹ em vừa qua đời và em nằm liệt giường rất lâu."

"Em có anh chị em nào không?" tôi hỏi.

Nàng lắc đầu.

"Anh không thể tưởng tượng được," tôi nói.

"Anh cũng nghĩ như thế là vô trách nhiệm sao?"

"Không, can đảm chứ."

"Ach, can đảm -- em không can đảm đâu. Đôi khi em cũng sợ hết vía. Như một người ngồi sai chỗ trong rạp hát, chưa thoát ra."

"Vậy là em can đảm," tôi nói. "Người ta chỉ can đảm nếu họ biết sợ hãi. Và cũng hợp lý. Bề nào em cũng sẽ mất hết tiền. Ít nhất em còn hưởng chút ít. Nhưng em đã làm gì ?"

"Thực ra, chẳng có gì. Chỉ sống cho em mà thôi."

"Hay lắm! Hiếm có ai được như thế."

Nàng mỉm cười. "Nhưng tất cả sẽ chấm dứt nay mai mà thôi. Em cần phải bắt đầu bây giờ."

"Ô. Vậy ư? Có liên quan chút nào đến cuộc phỏng vấn của em với Binding không?"

Nàng gật đầu. "Với Binding và Bác sĩ Max Matuscheit, giám đốc tiệm Electrola Gramophone."

"Tốt thôi," tôi nói. "nhưng anh chắc, thể nào Binding cũng có ý khác."

"Có đấy," nàng đáp; "Nhưng em thì không."

"Anh cũng sẽ khuyên anh ấy đừng. Vây, khi nào em sẽ bắt đầu?"

"Ngày một tháng Tám."

"Như thế chúng ta không còn nhiều thì giờ. Có lẽ chúng ta nên tìm một việc làm khác. Dù sao chăng nữa, em có thể tin tưởng, tụi anh sẽ là khách hàng của em."

"Vậy anh đã có máy hát?"

"Không, nhưng anh sẽ mua một cái ngay lập tức. Nói thế chứ anh không thích việc làm của em."

"Không sao đâu," nàng nói. "Em thấy dễ dàng hơn nhiều khi anh có mặt tại đây. Lẽ ra em không nên nói cho anh biết chuyện ấy."

"Nên chứ. Em phải luôn luôn nói cho anh biết tất cả mọi chuyện."

Nàng nhìn tôi rất nhanh. "Tốt lắm, Robby," nàng nói. Rồi nàng đứng lên, đi tới một cái tủ nhỏ. "Đố anh biết em có gì đây? Rum cho anh. Loại ngon, em tin thế."

Nàng đặt cốc rượu trên bàn, nhìn tôi chờ đợi.

"Anh biết rượu ngon, anh có thể ngửi được từ xa," tôi nói. "Nhưng Pat này, -- em không nghĩ là em nên tiện tặn một chút hay sao? Để trì hoản ngày đi làm?"

"Không," nàng đáp.

"Em lại đúng," tôi nói.

Rượu rum, chỉ cần nhìn màu sắc, đã hỏng. Rõ ràng, thằng cha bán rượu lừa nàng. Tôi uống cạn ly.

"Thượng hạng," tôi nói, "cho anh một ly nữa. Em mua ở đâu vậy?"

"Ở tiệm đàng góc phố."

À há, tôi nghĩ: dĩ nhiên, lại là một tiêm bánh ngọt mắc dịch. Tôi quyết định ra đó, mắng gã bán hàng một mẻ nên thân.

"Pat ơi, chắc đến lúc anh phải về?" tôi hỏi.

Nàng nhìn tôi. "Đừng đi ngay --"

Chúng tôi đang đứng cạnh cửa sổ. Ánh sáng chập chờn bên dưới.

"Cho anh xem phòng ngủ của em, được chứ?" tôi nói.

Nàng mở cửa và bật nút đèn. Tôi đứng ngay khung cửa, nhìn vào. Bao nhiêu ý nghĩ rối bời trong đầu tôi.

"Vậy, đấy là giường của em, Pat," cuối cùng tôi nói.

Nàng mìm cười. "Chẳng lẽ giường của ai sao, Robby?"

"Đúng," tôi nhìn lên. "Thật là một câu ngớ ngẩn. Anh muốn nói: như thế, đấy là nơi em ngủ. Và kia là điện thoại. Bây giờ anh đã biết. Bây giờ anh phải đi. Tạm biệt em, Pat."

Nàng đặt hai tay lên má tôi. Sẽ thật tuyệt vời nếu đứng lại đây trong bóng tối chìm sâu, quấn quýt bên nhau dưới tấm phủ giường xanh dịu trong phòng ngủ -- nhưng có một cái gì đó ngăn tôi lại; không phải sự cấm đoán, cũng không phải sợ hãi, chưa phải sự khôn ngoan -- chỉ là một cảm giác ngọt ngào lấn lướt cả dục vọng.

"Tạm biệt em, Pat," tôi nói. "Thật tuyệt. Anh đã có những giây phút tuyệt vời hơn là em tưởng. Về rượu Rum --em đã nhọc công --"

"Chẳng đáng chi, anh ạ."

"Với anh, rất đáng kể. Anh không quen được đối đãi như thế, Pat."

Hắc điếm Zalewski. Tôi lẩn quẩn đứng ngồi một lúc. Tôi không muốn Pat mang ơn của Binding. Cuối cùng, tôi băng qua hành lang, đến phòng chị Erna Bonig.

"Em có việc muốn hỏi," tôi nói. "xin cho biết hiện nay phụ nữ có dễ tìm việc hay không?"

"Trời," Erna đáp. "Một câu hỏi phũ phàng từ một trái tim cứng rắn? Khó tìm lắm, nếu em muốn biết."

"Không có việc gì?"

"Loại nào?"

"Thư ký văn phòng, phụ tá --"

Chị lắc đầu. "Hàng ngàn người đang thất nghiệp. Cô ấy có chuyên môn gì không?"

"Cô ấy trông tuyệt vời," tôi nói.

"Bao nhiêu chữ?" Erna hỏi.

"Cái gì?"

"Cô ấy có thể ghi tốc ký bao nhiêu chữ một phút? Bằng mấy thứ tiếng?"

"Em chẳng biết," tôi nói; "nhưng, cô ấy có phong cách đặc biệt, Erna --"

"Em trai thân mến," Erna đáp, "chị biết cả rồi -- con nhà gia thế, khá giả, đầy năng lực, đủ mọi tính tốt. Nhưng vô vọng, em ạ. Họa may có ai quan tâm đặc biệt và vận động cho cô ấy. Em biết, dĩ nhiên. Nhưng em không muốn vậy, phải không?"

"Hỏi gì kỳ quá," tôi nói.

"Không kỳ như em tưởng," Erna trả lời, giọng chị có một chút cay đắng. "Chị biết mấy trường hợp như thế." Tôi nghĩ ngay đến công việc của chị và lão chủ. "Nhưng cho chị khuyên em một điều," chị nói tiếp. "Tìm thêm việc làm để cung ứng cho cả hai. Đấy là giải pháp đơn giản nhất. Cưới nhau."

"Đừng nói giỡn,"tôi nói, cười to. "Về phần mình, em còn không biết chắc nữa là."

Erna nhìn tôi lạ lùng. Thình lình sức sống như vơi cạn, chị già xọp và héo hắt hẳn. "Nói cho em biết," chị nói. "chị sống một cách sung túc, sở hữu nhiều thứ mà chị không cần. Nhưng hãy tin chị -- nếu có ai muốn chung sống với chị một cách lương thiện, đàng hoàng, chị sẽ bỏ tất cả những thứ vô nghĩa này và đến với anh ấy, ở gác xép dưới nóc nhà cũng cam." Nét mặt chị bình thường trở lại. "Nhưng thôi, bỏ qua chuyện ấy -- mỗi người đều có một góc tình cảm riêng tư." Chị nháy mắt với tôi sau màng khói. "Hình như, em cũng thế?"

"Ach, ơ --" tôi nói.

"Coi chừng," Erna cảnh cáo. "Khi ta không ngờ, chính là lúc ta dễ dính mắc nhất --"

"Làm gì có," tôi trả lời.

Tôi giam mình trong phòng đến tám giờ tối -- rồi tôi chán và ra khỏi nhà, đi đến quán "The Bar" để có người chuyện vãn.

Valentin đã có mặt. "Ngồi xuống," anh nói, "cậu uống gì?"

"Rum," tôi trả lời. "Tớ đã mơ tưởng tới nó từ chiều."

"Rum là sữa của người lính," Valentin nói. "Nhưng mà này, trông cậu khá lắm, Bob."

"Vâng?"

"Vâng, trẻ ra."

"Thôi mà," tôi nói. "Pros't, Valentin."

"Pros't, Bob."

Chúng tôi đặt ly xuống bàn, nhìn nhau. Rồi cùng phá ra cười.

"Bé con," Valentin nói.

"Con sâu rượu mắc dịch," tôi nói. "Bây giờ chúng ta uống gì đây?"

"Như khi nãy."

"Phải rồi."

Fred rót đầy ly.

"Nào, pros't, Valentin."

"Pros't, Bob."

"Pros't, câu chúc tuyệt vời, hả?"

"Chữ hay nhất trong tất cả chữ."

Chúng tôi lập lại nhiều lần. Rồi Valentin đi.

Tôi vẫn ngồi đấy. Ngoài Fred ra, không còn ai. Tôi nhìn các manh bản đồ cũ, lồng sáng, nhìn những con tàu với cánh buồm vàng, và nhớ Pat. Tôi muốn gọi nàng, nhưng tôi cố kiềm chế. Tôi không muốn nghĩ về nàng quá nhiều như thế. Tôi muốn xem nàng như một món quà không mong đợi, đầy niềm vui, đến rồi đi --không có gì khác. Tôi không muốn ươm trong đầu mình ý nghĩ là sẽ còn có gì hơn. Tôi biết rõ, mọi tình yêu đều đòi hỏi vĩnh cữu, và do đó đã có sẳn mầm móng đau khổ thiên thu. Không có gì tồn tại mãi. Không có gì.

"Cho chúng ta một ly nữa, Fred," tôi nói.

Một đôi trai gái bước vào. Họ uống cocktail sherry tại quầy. Người đàn bà trông mệt mỏi, người đàn ông trông đầy dục vọng. Chẳng mấy chốc, họ lại đi.

Tôi cạn ly. Có lẽ tốt hơn nếu chiều nay tôi đã không thăm Pat. Sẽ không bao giờ tôi quên được hình ảnh ấy -- căn phòng tối mờ, bóng chiều xanh lơ êm ái, và hình dáng xinh đẹp của nàng, cuộn tròn, nói bằng một giọng khàn trầm về cuộc đời và ước vọng của nàng. Chết thật. Tôi trở nên ủy mị mất rồi. Điều mà cho đến nay chỉ là một cuộc phiêu lưu phấn khởi, đã tan chảy thành sương mù tình cảm; chẳng phải nó đã nắm giữ tôi vững hơn tôi nghĩ tưởng; chẳng phải tôi chỉ mới khám phá hôm nay rằng tôi thay đổi? Vì sao tôi bỏ đi? Vì sao tôi không ở lại với nàng như dự tính? Ach, chết thật, tôi sẽ không suy nghĩ về chuyện ấy nữa, bằng cách này hay cách khác. Cái gì đến sẽ đến -- thể nào tôi cũng điên lên nếu mất nàng -- nhưng nàng có ở đấy, nàng đang ở đây -- còn chuyện gì đáng kể hơn thế hay sao? Mặc kệ tất cả. Có ích gì, cố gắng làm cho cuộc sống nhỏ bé của chúng tôi an toàn hơn? Chẳng sớm thì muộn, con sóng dữ sẽ ập đến, cuốn phăng mọi thứ.

"Uống với tớ một ly nhé, Fred?" tôi hỏi.

"Vâng," anh nói.

Chúng tôi uống hai ly absinths. Rồi chúng tôi thẩy sấp ngửa tiền xu thêm hai ly. Tôi thắng. Đối với tôi, như thế có điều gì không ổn. Thế nên chúng tôi tiếp tục. Nhưng phải sau năm lần, tôi mới thua. Rồi tôi thua thêm ba lần liên tiếp.

"Tớ đang say hay sấm nổ bên ngoài?" tôi hỏi.

Fred lắng tai. "Là tiếng sấm. Cơn bão đầu tiên trong năm."

Chúng tôi đi ra cửa, nhìn trời. Không có gì. Tròi chỉ ấm, thỉnh thoảng lại có tiếng sấm đì đùng. "Chúng ta nên uống một ly mừng tiếng sấm," tôi đề nghị. Fred bằng lòng.

"Thứ nước cam thảo chết toi," tôi nói, đặt ly rượu cạn lên quày. Fred cũng nghĩ rằng chúng tôi nên thử một thứ khác mạnh hơn. Anh ấy đề nghị cherry brandy -- tôi muốn rum. Để tránh cãi cọ, chúng tôi tuần tự uống cả hai. Để Fred khỏi tốn công rót, chúng tôi dùng ly cở lớn. Chúng tôi đang rất mực hào hứng. Lâu lâu chúng tôi lại ra cửa để xem trời có chớp hay không. Chúng tôi thích được nhìn thấy chớp, nhưng không gặp may. Hễ chúng tôi vào trong, thì trời lại nhá sáng. Fred nói về người yêu của anh, cha cô ấy làm chủ một nhà hàng. Nhưng anh chỉ cưới cô ấy nếu cha cô chết đi và cô chắc chắn được để lại tiệm ăn. Tôi nghĩ, Fred cẩn thận quá độ, nhưng anh lý luận rằng lão già là một tay đểu cáng không thể tin tưởng, vào giờ chót, lão ấy hoàn toàn có thể hiến tặng nhà hàng cho nhà thờ Methodist. Ở chỗ này, tôi chịu thua. Ngoài chuyện ấy, có khá nhiều hy vọng cho Fred. Lão già đang cảm, và Fred tin rằng không chừng đấy là bịnh cúm, vốn rất nguy hiểm cho người cao tuổi như lão. Tôi bắt buộc phải nói, thật không may, bịnh cúm chẳng nghĩa lý gì với bợm nhậu, ngược lại là đàng khác, một bợm già, dù kiệt lực, bị cúm, vẫn có thể lành bệnh và khỏe hẳn ra, có khi còn lên cân không chừng. Fred nghĩ rằng không có nhiều khả năng như thế, và trong trường hợp ấy, cũng có thể lão sẽ bị xe buýt cán. Tôi đồng ý, bị xe cán chết dễ xảy ra hơn bị cúm chết, đặc biệt nếu đường xá trơn trợt. Do đó, Fred đi ra cửa xem trời đã mưa hay chưa. Nhưng trời vẫn khô ráo. Chỉ có tiếng sấm nổ to hơn một chút. Tôi trao anh một ly nước chanh và đến máy điện thoại. Vào phút chót, tôi nhớ là tôi không muốn gọi nàng. Tôi vẫy tay và sắp sửa nhấc mũ lên. Nhưng rồi tôi nhận ra, tôi không đội mũ.

Khi tôi quay lại, Koster và Lenz đã ở đấy. "Thở ra cho tớ ngửi nào," Gottfried nói.

Tôi thở ra. "Rum, cherry brandy và absinth," anh nói. "Absinth, đồ con heo."

"Nếu cậu định nói là tớ say, cậu đã lầm," tôi nói. "Nãy giờ hai người ở đâu vậy"

"Họp chính trị. Nhưng với Otto, buổi họp chán quá. Fred đang uống gì thế?"

"Nước chanh."

"Cậu cũng nên uống một ly," anh nói.

"Ngày mai," tôi trả lời. "Bây giờ tớ sắp đi kiếm cái gì để ăn."

Koster nhìn tôi với ánh mắt lo âu. "Đừng nhìn tớ như thế, Otto," tôi nói. "Tớ chỉ say một chút vì yêu đời. Không phải vì lo âu."

"Vậy không sao." anh nói. "Nhưng chúng ta cùng đi ăn với nhau nhé."

Đến mười một giờ, tôi đã tỉnh như sáo. Koster đề nghị chúng tôi ghé thăm Fred. Chúng tôi vào quán và thấy Fred nằm sóng sượt sau quày như người chết.

"Mang anh ấy qua phòng bên," Lenz nói. "Tớ sẽ bán thay."

Koster và tôi giúp Fred dã rượu. Chúng tôi cho anh uống một ít sữa nóng. Hiệu nghiệm tức thì. Rồi chúng tôi đặt anh ấy vào ghế, bảo anh ấy nghĩ ngơi chừng nửa giờ, Lenz sẽ trông coi mọi thứ bên ngoài.

Gottfried quán xuyến tất cả. Anh thông thạo giá cả và cách thức pha chế. Anh lắc cái ly pha rượu y hệt như cả đời anh chẳng làm chuyện gì khác hơn.

Một giờ sau, Fred trở lại chỗ cũ. Anh có một bao tử thép và phục hồi nhanh chóng.

"Xin lỗi Fred," tôi nói, "đáng lẽ mình phải ăn chút gì dằn bụng trước đã."

"Tớ khỏe rồi," anh nói. "Thỉnh thoảng làm một cú như thế lại tốt."

"Đúng vậy." Tôi đến máy điện thoại, quay số gọi Pat. Tất cả những gì tôi đã suy nghĩ, thình lình không còn quan trọng. Nàng trả lời. "Mười lăm phút nữa, anh sẽ có mặt trước cửa nhà em," tôi nói và cúp điện thoại ngay lập tức. Tôi sợ nàng mệt và không muốn nghe tôi nói. Tôi muốn gặp nàng.

Nàng đi ra. Khi nàng mở cửa, tôi hôn lên mặt kính nơi đầu nàng đã chạm. Nàng sắp sửa nói một điều gì đó, nhưng tôi không cho nàng cơ hội. Tôi hôn nàng và hai đứa rảo bước trên đường cho đến khi đón được một chiếc tắc xi. Sấm đang nổ và chớp đang nhoang nhoáng. "Nhanh lên, mưa đến nơi," tôi giục.

Chúng tôi ngồi vào xe. Những giọt mưa đầu tiên lác đác vỗ vào nóc xe. Xe dằn xóc trên mặt đường trải đá không đều. Thật tuyệt, với mỗi cái giật của xe, tôi lại chạm vào Pat bên tôi. Tất cả mọi thứ đều tuyệt vời, cơn mưa, thành phố, thưởng rượu, tất cả mọi thứ đều huy hoàng, tráng lệ. Tôi đang ở trong trạng thái rất tỉnh táo và sáng suốt thường có sau khi đã vượt khỏi cơn say. Sự chế ngự không còn, đêm bừng lên sức mạnh sâu xa và diễm lệ, không có gì có thể xảy ra, không có gì sai trái nữa.

Mưa bắt đầu rơi nhanh hơn khi chúng tôi xuống xe. Trong khi tôi trả tiền, lề đường hãy còn lỗ chỗ từng đốm đen bởi các giọt nước, như da báo ---nhưng khi tôi với lấy nắm cửa, nó trở thành đen loang loáng bạc, mưa đã ào ạt trút.

Tôi không bật đèn. Những tia chớp đủ soi sáng căn phòng. Bão giữa thành phố. Những chuỗi sấm nối đuôi nhau. "Lần này, chúng ta có thể hét toáng lên," tôi nói với Pat, "mà không sợ ai nghe."

Cửa sổ rực lửa. Trong giây phút, bóng đen của cây cối trong nghĩa trang nổi bật trên nền trời trắng - xanh rồi lập tức nhấn chìm dưới tiếng nổ ầm ì của trời đêm -- trong một khoảnh khắc giữa bóng tối và bóng tối, thân thể mềm mại của Pat sáng lân tinh trước những ô kính cửa sổ -- tôi đặt tay lên vai nàng, nàng nép vào tôi, tôi cảm nhận làn môi và hơi thở của nàng, tôi không còn nghĩ ngợi điều gì.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 12

ưởng của chúng tôi trống hoắc như một vựa lúa trước mùa gặt. Vì vậy chúng tôi quyết định không bán chiếc tắc xi mà giữ nó lại, đưa đón khách một thời gian. Lenz và tôi sẽ thay nhau lái. Koster và Jupp dư sức quán xuyến công việc trong xưởng, đến khi kiếm được một công trình mới.

Tôi nhét tiền lẻ đầy túi, cầm theo giấy tờ, và lái lanh quanh tìm một bãi đáp tốt. Có một cảm giác xao xuyến của buổi ban đầu. Bất kỳ thằng ngốc nào cũng có thể chận tôi lại và ra lệnh. Chẳng phải là một cảm giác tuyệt diệu. Trôi tuột một lần nữa. Tôi không hiểu rõ, vì sao lần này tôi cảm thấy cần phải thu lượm được một điều gì khác hơn trước đây. Công việc này có lẽ không bền -- tuy nhiên, được nhìn ngắm chỗ này chỗ kia còn hơn giam mình trong văn phòng, để một tên trưởng phòng u sầu nào đấy hành hạ đến khi ta không chịu nỗi phải ném quyển sổ kế toán vào mặt hắn, rồi bị đuổi.

Tôi chọn một nơi chỉ có năm chiếc tắc xi đang đậu. Đối diện với khách sạn Waldecker Hof, tại trung tâm một khu thương mại. Ở đấy, hy vọng sẽ đắt khách.

Tôi tắt máy xe, bước ra. Từ trong chiếc xe đầu, một người cao lớn mặc áo choàng da tiến đến. Hắn gầm lên, "Cút ngay,"

Tôi bình tỉnh nhìn hắn và nghĩ rằng nếu cần, một cú móc ngược vào càm là tốt nhất. Áo choàng của hắn sẽ vướng víu khiến hắn không dơ tay đỡ kịp.

"Mày không có mũ?" hắn nhấn mạnh, nhỗ toẹt mẫu thuốc lá cùn xuống chân tôi. "Mày nên cút ngay. Ở đây đã đủ người. Không cần nữa."

Rõ ràng hắn nổi giận vì có thêm người; nhưng tôi có quyền đứng đây nếu tôi thích.

"Tôi bằng lòng đãi mấy chầu ra mắt," tôi nói.

Theo tôi nghĩ, như thế đã ổn. Thông thường ai mới vào nghề cũng phải chịu vậy.

Một cậu tài xế trẻ tuổi xuất hiện. "Được mà, bạn. Mặc kệ hắn, Gustav --"

Gustav không thích một điều gì đấy ở tôi. Tôi biết điều ấy là gì. Hắn nhận ra, tôi là một tay mơ tập tễnh vào nghề.

"Tao sẽ đếm ba tiếng --" hắn nói. Hắn cao hơn tôi một cái đầu và tin tưởng vào lợi thế ấy.

Tôi hiểu, có nói cũng bằng thừa. Một là tôi phải đi khỏi chỗ này, hay là đánh nhau. Rõ ràng như vậy. "Một," Gustav đếm, vừa cởi khuy áo choàng.

"Đừng có vô lý," tôi nói, cố gắng một lần nữa. "Anh không cảm thấy hương vị whiskey nóng bỏng ở cuống họng hay sao?"

"Hai --" Gustav gầm lên.

Tôi thấy rõ, hắn định nện cho tôi một trận đến nơi đến chốn.

"Và một là ---" Hắn đẩy mũ của hắn lệch ra sau.

"Câm đi, thằng ngốc!" tôi thình lình quát to. Gustav há mồm kinh ngạc, bước tới một bước. Chính xác ngay vị trí tôi muốn. Tôi lập tức tung nhanh -- một cú đấm mạnh như búa bổ, với sức nặng của toàn thân. Koster đã dạy tôi cú đấm ấy. Tôi không giỏi quyền Anh; tôi cho là không cần thiết -- thông thường quả đấm thứ nhất sẽ quyết định tất cả. Đây là một quả đấm hay tuyệt.

Gustav gục tại chỗ. "Không sao cả," người tài xế trẻ tuổi nói. "Anh ấy luôn luôn ước muốn như thế." Chúng tôi khênh hắn lên, đặt vào xe tắc xi của hắn. "Anh ấy sẽ tỉnh lại ngay."

Tôi cảm thấy có chút ưu tư, vì khi đấm, tôi đã để ngón cái nằm bên ngoài. Khi Gustav tỉnh dậy, hắn có thể tha hồ đập tôi tùy thích. Tôi nói cho người tài xế trẻ nghe và hỏi cậu ta, liệu tôi có nên chuồn mau. "Vô lý," cậu ta nói, "chuyện ấy đã giải quyết. Đến quán rượu và trả tiền ra mắt. Anh không phải là dân lái tắc xi chuyên nghiệp?"

"Không."

"Em cũng thế. Em là diễn viên."

"Và em thành công?"

"Người ta phải sống," cậu ấy cười to, "Và đời không hoàn toàn như trong kịch."

Có năm người cả thẩy, hai người lớn tuổi và ba người trẻ hơn. Một chốc sau, Gustav cũng xuất hiện. Hắn ta nhìn, chầm chầm vào bàn chúng tôi, và đến gần. Tôi nắm chặt chùm chìa khóa trong túi quần với bàn tay trái, quyết tâm sẽ chống đỡ đến khi nào không còn nhúc nhích nữa mới thôi.

Nhưng chuyện ấy đã không xảy ra. Gustav đá một cái ghế và hờn dỗi ngồi phịch xuống. Cô hầu bàn đặt một cái ly trước mặt hắn. Bia mang đến. Gustav uống cạn ly. Gọi thêm một chầu nữa.

Gustav nghiêng mặt nhìn tôi. Hắn nâng ly. "Pros't," hắn nói với tôi, nhưng với nét mặt ỉu xìu như bùn.

"Pros't," tôi đáp và chạm ly.

Gustav chìa ra một gói thuốc lá. Hắn mời mà không nhìn tôi. Tôi nhón một điếu và bật lửa cho hắn. Rồi tôi gọi một chầu double kummel. Chúng tôi cùng uống. Gustav lại liếc qua.

"Đồ phá hoại," hắn nói, nhưng bằng một giọng thích hợp.

"Đồ ngu si," tôi trả lời cùng một kiểu.

Hắn quay lại, đối diện với tôi. "Quả đấm thật tuyệt."

"Hên thôi," tôi nói, và chỉ cho hắn xem ngón cái của tôi.

"Xui thật," hắn nhăn răng cười, đáp lời. "Nhân thể, tớ tên là Gustav."

"Còn tớ, Robert."

"Tốt. Vậy thì O.K chứ, Robert? Tớ tưởng cậu vừa dứt sửa mẹ."

"O.K, Gustav."

Từ đấy trở đi, chúng tôi là bạn với nhau.

Những chiếc tắc xi chầm chậm lăn bánh tới. Người diễn viên, tên là Tommy, có một mối hời đưa khách ra nhà ga; Gustav chở khách đến một nhà hàng gần nhất, tiền xe ba mươi pfenig. Anh hầu như sẽ nổi cơn tam bành, bởi vì giờ đây, với tiền lời chỉ có mười fpenig, anh phải xuống hạng chót ở cuối hàng. Tôi kiếm được một mối khá đặc biệt -- một bà người Anh muốn tham quan thành phố. Gần một tiếng đồng hồ với bà. Lượt về, tôi còn kiếm thêm vài mối nhỏ. Đến trưa, khi chúng tôi lại tụ tập nơi quán rượu và ăn bánh mì với bơ, tôi cảm thấy mình đã thạo nghề lắm rồi. Có một điều gì đó tương tự tình chiến hữu trong quân đội. Đủ mọi hạng người đáp lời sông núi tại đây. Hơn phân nửa lúc nào cũng thế, số còn lại bằng cách này cách khác cũng bị lôi cuốn vào.

Buổi chiều, khá hài lòng với bản thân, tôi lái xe vào sân xưởng sửa xe. Lenz và Koster đang chờ tôi.

"Các cậu kiếm được bao nhiêu?"

"Bẩy mươi lít dầu lửa," Jupp trả lời.

"Chỉ thế thôi?"

Lenz tuyệt vọng nhìn lên trời. "Cho một giọt nước mưa! Và một vụ đụng xe sơ sài trên mặt đường trơn trợt ngay trước cửa! Dĩ nhiên không ai bị thương. Chỉ có một mối sửa xe nhẹ nhàng."

"Nhìn đây." Tôi khoe ba mươi lăm marks trong bàn tay mình.

"Tuyệt vời," Koesler nói. "Lời hai mươi marks đấy. Chúng ta sẽ tiêu nó ngay tức thì. Phải ăn mừng chuyến 'hải trình' đầu tiên."

"Chúng ta sẽ có một bình rượu vang ướp woodruff," Lenz nói.

"Một bình?" tôi hỏi. "Cậu định nói gì thế?"

"Đúng. Pat sẽ đến."

"Pat?"

"Đừng có há mõm to đến thế," chàng lãng mạn cuối cùng nói. "Tụi tớ đã dàn xếp từ lâu. Tụi tớ sẽ đón cô ấy lúc bẩy giờ. Cô ấy biết tất cả. Nếu cậu không nghĩ ra được những việc đấy, tụi tớ đành phải tự tay làm mà thôi. Dù sao đi nữa, cậu quen với cô ấy qua tụi tớ mà."

"Otto," tôi nói, "có bao giờ cậu thấy một điều gì xấc xược hơn không?'

Koster cười. "Tay cậu bị gì thế, Bob? Dường như bị vẹo?"

"Chắc là sái gân rồi." Tôi kể lại câu chuyện với Gustav. Lenz nhìn tay tôi. "Hẳn thế. Nhưng, mặc dù sự thô lỗ của cậu, như một tín đồ Cơ đốc giáo và một sinh viên trường thuốc hồi hưu, tớ sẽ xoa bóp cho cậu. Vào đây, Ông Đánh Bốc."

Chúng tôi vào trong xưởng và Gottfried nắn bóp tay tôi với một chút dầu nóng. "Cậu bảo Pat rằng chúng ta sẽ ăn mừng ngày đầu tiên lái tắc xi?" tôi hỏi anh.

Gottfried huýt sáo. "Có thế đã không vui rồi sao, cậu bé? "

"Liệu mà giữ mồm giữ miệng," tôi trả lời. Bởi có lẽ, anh nói đúng. "Cậu nói cho cô ấy biết, phải không?"

"Tình yêu," Gottfried bình thản nói, "là một vật đẹp. Nhưng nó làm hỏng tính cách con người."

"Đơn côi, mặt khác, khiến người ta kém tế nhị."

"Tế nhị là một thỏa thuận ngầm để phớt lờ thất bại của nhau, thay vì lên tiếng. Đấy là một sự thỏa hiệp đáng khinh. Chẳng có một cựu chiến binh Đức nào lại hạ mình làm chuyện ấy, bé ạ."

"Vậy giả sử như cậu là tớ, cậu sẽ làm thế nào," tôi nói, "trong trường hợp có ai đấy ngoắc tay đón tắc xi và cậu nhận ra người đó chính là Pat?"

Anh mỉm cười. "Tớ sẽ chẳng bắt nàng trả tiền xe đâu, cậu nhỏ ơi."

Tôi huých anh một phát làm anh ngã khỏi chiếc ghế ba chân. "Bố khỉ. Cậu biết tớ sẽ làm gì không? Tối nay tớ sẽ đón nàng bằng xe tắc xi."

"Xuất sắc." Gottfried dơ một tay lên cao, khuyến khích. "Chỉ cần nhớ, dù cậu làm gì đi nữa, chớ đánh mất tự do. Tự do còn quý hơn cả tình yêu và cậu chỉ hiểu được điều ấy khi đã muộn. Cậu không trọn quyền sử dụng chiếc tắc xi. Tụi này muốn đón Ferdinand Grau và Valentin. Sẽ là một đêm long trọng, nhưng tuyệt vời."

Chúng tôi ngồi sau vườn một lữ quán nhỏ ở ven thành phố. Vầng trăng ướt treo thấp trên cánh rừng như một ngọn đuốc đỏ. Những cành hạt dẻ đơm hoa giống một chúc đài óng ánh nhạt, mùi tử đinh hương nồng nàn như thuốc, và trên bàn trước mặt chúng tôi, một chậu thủy tinh to chứa rượu vang ướp hương woodruff, trong bóng tối mờ ảo như một khối ngọc opal long lanh, giữ bên trong tia sáng xanh lam và xà cừ lung linh, ánh sáng cuối cùng của chiều tà. Chưa gì chúng tôi đã châm rượu vào chậu đến bốn lần.

Ferdinand ngồi ghế. Pat ngồi bên cạnh. Nàng cài một đóa lan hồng phấn mà anh mang tặng.

Ferdinand vớt một con cánh ren từ ly rượu của anh, thận trọng quệt nó lên mặt bàn.

"Hãy nhìn nó," anh nói: "con muỗi này. Mạng nhện chỉ là giẻ rách so với nó. Và chúng chỉ sống một ngày, rồi xong." Anh đưa mắt quan sát tất cả mọi người. "Người anh em, có ai biết điều gì huyền bí nhất trong thế gian này?"

"Một ly rượu đã cạn," Lenz trả lời.

Ferdinand phất tay, phủ nhận Lenz. "Điều bại hoại nhất ở thế gian này đối với loài người, Gottfried, là một tay diễu cợt." Anh quay lại nhìn chúng tôi, "Điều huyền bí nhất trên thế gian, anh em ơi, chính là thời gian. Thời gian. Tượng đài kỷ niệm mà chúng ta sống qua nhưng không thể chiếm hữu." Anh lôi từ trong túi ra một cái đồng hồ và dí sát mắt Lenz. "Nhìn đây, người lãng mạn sống trên mây. Cái vật cơ giới quỷ sứ này, kêu tíc tắc, sẽ tiếp tục kêu tíc tắc, và không có thứ gì có thể làm nó ngưng lại. Ta có thể sống còn sau một cơn tuyết lở hay một trận núi vùi -- nhưng không thể chiến thắng vật này."

"Tớ không muốn thế," Lenz tuyên bố. "Tớ muốn mình sống êm ả đến già. Và, dù sao đi nữa, tớ cũng thích sự đổi thay."

"Thời gian không chịu đựng con người," Grau nói, phe lờ anh. "Con người cũng chẳng thể chịu đựng thời gian. Do đó, con người phải chế tạo ra giấc mơ cho chính mình. Giấc mơ xưa cũ, vô vọng, bịnh hoạn của loài người, sự vĩnh cữu."

Gottfried cười to. "Căn bệnh trầm trọng nhất trong thế gian, Ferdinand, là tư tưởng. Một căn bệnh nan y."

"Nếu nó là căn bệnh duy nhất, thì cậu sẽ bất tử," Grau đáp. "Cậu, cái túi gồm có chất hữu cơ, vôi, phốt pho và một ít sắt, tồn tại trong một thoáng của trái đất, Gottfried Lenz!"

Gottfried rạng rỡ, hài lòng. Ferdinand lúc lắc cái bờm sư tử của anh. "Đời sống là một chứng bệnh, người anh em ạ, và cái chết bắt đầu từ lúc ta lọt lòng. Mỗi hơi thở, mỗi nhịp tim, là một giây phút chết chóc -- xô đẩy ta đến gần điểm kết thúc."

"Và mỗi ngụm rượu nữa cơ," Lenz trả lời. "Pros't, Ferdinand. Đôi khi cái chết lại là một niềm vui sướng đáng ghét. "

Grau nâng ly. Một nụ cười thoáng hiện trên gương mặt to rộng của anh, như một cơn bão không âm thanh. "Pros't, Gottfied, con bọ nước nhảy loi choi trên luồng chảy của thời gian. Tớ tự hỏi, không biết cái quyền năng điều khiển chúng ta nghĩ thế nào khi họ tạo dựng ra cậu."

"Hẳn là họ đã thỏa thuận với nhau," Gottfried nói. "Trong bất kỳ trường hợp nào, cậu không phải là người được quyền miệt thị những chuyện như thế. Nếu loài người bất tử, thì cậu -- con ký sinh già, sẽ thất nghiệp."

Đôi vai của Grau bắt đầu nhô lên. Anh cười to. Rồi anh quay sang Pat. "Em nghĩ sao, bông hoa bé nhỏ trên mặt nước rập rềnh?"

Sau đó Pat và tôi tản bộ riêng với nhau trong vườn. Trăng đã cao hơn và cánh đồng bơi lội trong ánh xám bạc. Bóng cây ngã dài và đen sẩm trên đấy như những tấm biển chỉ đường về một miền vô định. Chúng tôi đi đến tận hồ, rồi quay trở về. Trên đường, chúng tôi gặp Gottfried, anh bê một cái ghế trong vườn, đặt giữa những bụi tử đinh hương rậm rạp. Anh ngồi khuất bên trong, chỉ còn thấy mái tóc vàng và điếu thuốc. Bên cạnh, trên mặt đất là một cái cốc thủy tinh với những gì còn lại của bình rượu vang trắng xứ Rhine tháng Năm tẩm hương woodruff.

"Có chỗ ngồi kìa, nếu anh muốn!" Pat nói. "Trong bụi tử đinh hương."

"Cũng không tệ." Gottfried đứng lên. "Thử xem."

Pat ngồi xuống ghế. Gương mặt nàng bừng sáng giữa những đóa hoa thắm tươi.

"Tôi mê tử đinh hương lắm," chàng lãng mạn cuối cùng nói. "Nhớ nhà với tôi có nghĩa là nhớ tử đinh hương. Mùa xuân năm hai mươi bốn, từ Rio de Janeiro tôi đã cố trở về thật gấp gáp, chỉ vì tôi nhớ ra, hẳn là tử đinh hương đang mùa hoa nở. Khi tôi về đến nơi, dĩ nhiên là đã muộn." Anh cười. "Lúc nào cũng thế."

"Rio de Janeiro." Pat kéo một chùm hoa xuống gần. "Hai anh đều ở đấy cùng một lúc? ""

Gottfried khựng lại. Tôi rùng mình, cảm thấy một luồng buốt giá chạy dọc theo cột sống.

"Hãy nhìn trăng kìa," tôi vội vàng nói, cùng một lúc dẫm nhẹ lên chân Lenz để ra hiệu.

Từ đóm lửa ở đầu điếu thuốc của Lenz, tôi thấy một nụ cười phảng phất và ánh mắt tinh nghịch. Tôi được cứu bồ. "Không, chúng tôi không ở đấy cùng một thời gian. Lúc đấy chỉ có một mình tôi. Nhưng, còn một chút rượu woodruff này, cô nghĩ thế nào?"

"Thôi ạ." Pat lắc đầu. "Em không uống được nhiều rượu."

Chúng tôi nghe Ferdinand gọi, và quay về. Nhưng tôi đã quyết tâm là một dịp nào đó, tôi sẽ làm sáng tỏ vấn đề Brazil. Goffried nói đúng -- tình yêu làm hư hoại tính cách con người.

Ferdinand dềnh dàng đứng ở khung cửa. "Vào đây, các con," anh nói. "Những người như chúng ta không dính dáng gì đến thiên nhiên vào ban đêm. Thiên nhiên muốn được cô độc. Nếu là nông dân hay ngư phủ, đấy lại là một chuyện khác -- nhưng chúng ta, những cư dân thành thị, bản năng đã cùn nhụt, không thể nào." Anh đặt tay lên vai Gottfried. "Đêm là sự phản kháng của thiên nhiên đối lại bệnh hủi của văn minh, Goffried. Không một người chân chánh nào có thể chống cự lâu dài. Hắn sẽ để ý thấy rằng hắn đã bị loại khỏi sự bầu bạn im lặng của cây cỏ, muôn thú, ngàn sao, và cuộc sống vô thức." Anh mỉm nụ cười kỳ quặc của mình; người ta không bao giờ biết đấy là nụ vui hay buồn. "Vào đây, các con. Hãy sưởi ấm đôi tay bằng những hồi ức. Ach, thời kỳ tuyệt vời, khi chúng ta còn là cỏ đuôi ngựa và cá lóc -- năm mươi, sáu mươi ngàn năm trước -- Lạy Chúa, từ đấy đến nay, chúng ta sa ngã đến mực nào."

Anh cầm tay Pat. "Nếu chúng ta không có chút ý thức về cái đẹp này -- thì chúng ta đã tiêu đời." Một cách tinh tế, bàn tay hộ pháp của anh đặt tay nàng lên cánh tay anh. "Ngôi sao bạc băng qua vực thẳm hun hút -- cô có vui lòng uống một cốc rượu với người đàn ông vạn cổ này không?

Pat gật đầu. "Vâng," nàng nói. "Bất kỳ điều gì anh thích."

Hai người đi vào trong. Sóng đôi, Pat trông như con gái của Ferdinand -- cô con gái mảnh dẽ, táo bạo và trẻ trung của một người khổng lồ mệt mỏi sót lại từ đời tiền sử.

Khoảng mười một giờ, chúng tôi ra về. Valentin và Ferdinand ngồi tắc xi, Valentin cầm lái. Những người còn lại đi trên Karl. Đêm ấm và Koster lái vào những xóm làng say ngủ bên đường, không một dấu hiệu của sự sống-- ngoại trừ vài ngọn đèn và tiếng sủa của một con chó. Lenz ngồi trước với Otto, ca hát; Pat và tôi phục ở băng sau.

Koster lái rất cừ. Anh lượn ở những khúc quanh như chim, dễ dàng như trò chơi con trẻ. Anh không lái thô bạo như một số tay đua. Ta có thể ngủ say ở những góc chữ chi; ta không bao giờ phải chú ý đến tốc độ xe.

Chúng tôi lắng nghe tiếng bánh xe xiết trên mặt đường, thay đổi tùy theo loại. Đường tráng nhựa, như tiếng huýt sáo, đường lát đá, như tiếng sấm động. Đèn pha quét về phía trước như những con greyhounds bị kéo dãn, và bất ngờ trong đêm tối, hai hàng bạch dương run rẩy lá, một rặng dương, những cột điện tín trôi lướt, những ngôi nhà thấp lúp xúp và bờ rừng diễn hành đàng xa. Bao la trên đầu chúng tôi, với hàng triệu ngôi sao, dải ngân hà như sương lung linh, dài lướt thướt.

Xe chạy nhanh hơn. Tôi choàng mấy tấm áo khoác lên mình Pat. Nàng mỉm cười với tôi.

"Em yêu anh, thật không?" tôi hỏi

Nàng lắc đầu. "Còn anh?"

"Không. May quá, phải không?"

"Rất may."

"Như thế, sẽ không có chuyện gì xảy ra với chúng ta, em nhỉ?"

"Không," nàng trả lời và tìm tay tôi dưới những lần áo khoác.

Đường uốn một vòng cạnh hàng rầy xe lửa. Hàng rây sáng bóng. Đàng xa, một ánh đèn đỏ chập chờn. Karl hí lên và vọt tới. Đó là một con tàu tốc hành với toa ngủ và một toa ăn còn sáng đèn. Chúng tôi tuần tự bắt kịp con tàu. Từ cửa sổ, nhiều người vẫy tay. Chúng tôi không vẫy lại. Chúng tôi vượt qua. Tôi nhìn quanh. Con tàu nhả khói và những tia hoa lửa. Nó rùng rục chạy, đen ngòm trong đêm xanh. Chúng tôi đuổi kịp và qua mặt nó --nhưng chúng tôi lái về thành phố, về xe tắc xi, về xưởng sửa xe, và phòng cho thuê có trang bị bàn ghế; trong khi nó tiếp tục lướt qua những vạt rừng, những cánh đồng và sông ngòi, vào một chuyến viễn du đến những miền đất xa xôi và bát ngát hơn.

Đường phố, nhà cửa tiến gần. Karl trở nên dịu dàng, nhưng tiếng gầm của nó vẫn là tiếng của một con thú hoang. Koster không lái về nhà tôi hay nhà Pat, mà ngừng ở nghĩa trang gần đó, rõ ràng anh nghĩ, chúng tôi muốn được bên nhau. Chúng tôi xuống xe. Hai người kia phóng vèo ngay, không ngoái nhìn. Tôi liếc theo họ. Một cảm giác kỳ cục thoáng qua, rằng họ, bạn của tôi, đã bỏ đi và một mình tôi ở lại.

Tôi xua đuổi ý nghĩ ấy. "Này em," tôi nói với Pat, đang quan sát tôi như thể nàng có linh tính một chuyện gì.

"Anh theo họ đi," nàng nói.

"Không," tôi nói.

"Anh muốn đi theo họ mà, mặc dù --"

"Ach, tại sao lại ---" tôi nói, biết đấy là sự thật. "Thôi mà, em."

Chúng tôi đi ngang qua nghĩa trang; chúng tôi vẫn còn một ít cảm giác bồng bềnh, say gió và xe.

"Bob," Pat nói, "Em nghĩ, em nên về nhà em."

"Sao thế?"

"Em không muốn anh phải từ bỏ một thứ gì bởi em."

"Em nói gì thế ?" tôi nói, "anh có từ bỏ điều gì đâu?"

"Bạn anh --"

"Anh không bỏ bạn bè. Ngày mai, việc đầu tiên trong ngày là anh gặp họ."

"Nhưng, anh biết em muốn nói gì," nàng nói. "trước đây, anh đi với họ thường xuyên hơn."

"Vì lúc ấy chưa có em," tôi trả lời và mở cửa.

Nàng lắc đầu. "Cái ấy lại khác."

"Dĩ nhiên là khác, tạ ơn Chúa."

Tôi bế nàng trên tay, đi qua hành lang về phòng mình.

"Anh cần có chiến hữu," nàng nói, kề sát mặt tôi.

"Anh cũng cần có em," tôi trả lời.

"Nhưng không nhiều lắm."

"Rồi chúng ta sẽ thấy."

Tôi đẩy cửa phòng và để nàng xuống. Nàng bám vào tôi. "Em chỉ là một chiến hữu tồi, Robby."

"Hy vọng là thế," tôi nói. "Tuy nhiên, anh không muốn một người đàn bà là chiến hữu của anh. Anh muốn nàng là người tình."

"Em cũng không phải là người tình," nàng thì thào.

"Vậy em là ai?"

"Chỉ là phân nửa, không trọn vẹn. Một mảnh vụn --"

"Như thế lại hay hơn cả," tôi nói. "Sẽ khơi dậy trí tưởng tượng. Người ta mãi mãi yêu những người đàn bà ấy. Những người đàn bà hoàn hảo sớm gây nhàm chán. Những người cao sang, cũng thế. Còn những mảnh vụn đáng yêu, không bao giờ."

Bốn giờ sáng. Tôi đưa Pat về nhà nàng và đang trên đường trở lại. Trời đã rạng đông. Thoảng đâu đây mùi hương ngày mới.

Tôi đi dọc theo nghĩa trang, qua khỏi quán Café International, về nhà. Cửa quán rượu của tài xế tắc xi cạnh Phòng Thương Mại mở ra và một cô gái xuất hiện. Một cái mũ be bé, một cái áo khoác đỏ, ngắn, cũ mòn, đôi ủng cao, da bóng -- tôi sắp bước qua thì nhận ra cô ấy -- "Lisa!"

"Anh đây rồi!" nàng nói.

"Em từ đâu đến?" tôi hỏi.

Nàng làm một cử chỉ. "Em đã đợi ở đây nãy giờ. Em nghĩ, anh sẽ đi qua. Anh thường trở về nhà vào giờ này, phải không?'

"Vâng, đúng thế."

"Đi theo em nhé? " nàng hỏi.

Tôi ngập ngừng. "Anh không thể."

"Anh không cần trả tiền," nàng vội vàng nói.

"Không phải vậy đâu," tôi trả lời, không suy nghĩ. "Anh có tiền."

"Ach, vậy ra," nàng cay đắng nói, lui lại một bước.

Tôi cầm tay nàng. "Không, Lisa."

Mảnh mai và xanh xao, nàng đứng trên con đường vắng, xám. Tôi quen với nàng từ nhiều năm trước, khi tôi sống trong nhục cảm và cô đơn, không ai chăm sóc, không tình yêu. Lúc đầu nàng đầy nghi ngại, như các cô gái làng chơi ấy; nhưng rồi, sau khi chúng tôi nói chuyện với nhau nhiều lần, nàng phó thác tâm tư và quý mến tôi đến mức bệnh hoạn. Đây là một liên hệ kỳ lạ -- đôi khi nhiều tuần liên tiếp, tôi không gặp nàng, rồi bất ngờ một hôm, nàng sẽ đứng ở đâu đó, chờ tôi. Dạo ấy, chúng tôi chẳng có ai hay thứ gì -- vì thế, một chút ấm áp và bầu bạn mang nhiều ý nghĩa với chúng tôi hơn là ở những hoàn cảnh khác. Đã lâu, tôi không gặp nàng -- từ khi tôi biết Pat, không một lần gặp lại.

"Thời gian vừa qua, em ở đâu, Lisa?"

Nàng nhún vai. "Có gì khác chăng? Em chỉ muốn gặp anh. Vậy, em nghĩ, em có thể cút đi, hẳn rồi."

"Thế, công việc lúc này ra sao?"

"Đừng lo," nàng nói. "Anh không cần bận tâm."

Môi nàng rung rung. Trông nàng như người ốm đói lâu ngày.

"Anh sẽ đi với em một lúc," tôi nói.

Gương mặt nghèo khổ, vô cảm, phong trần của nàng bừng sáng và gần như biến thành trẻ thơ. Trên đường đi, ở nhà tạm trú của tài xế tắc xi, tôi mua vài món ăn cho nàng. Lúc đầu, nàng không muốn và chỉ đồng ý khi tôi giải thích rằng tôi đang đói meo. Nhưng nàng để ý sao cho tôi không bị gạt và mua nhầm hàng kém phẩm chất. Nàng không chịu cho tôi mua nửa cân thịt muối;, nàng nói hơn một phần tư cân đủ rồi, nếu ta lấy thêm vài khoanh xúc xích nhỏ. Nhưng tôi nhất định mua đủ nửa cân thịt muối và hai hộp xúc xích.

Nàng sống ở một căn gác mái, phải tự sắm sửa vật dụng. Một cây đèn dầu đặt trên bàn, và cạnh giường là ngọn nến đựng trong lọ thủy tinh. Các tấm ảnh cắt từ nhật báo đính trên tường bằng kim. Trên mặt tủ áo, dăm ba cuốn tiểu thuyết trinh thám nằm chơ vơ bên cạnh một xấp hình khiêu dâm. Khách của nàng, đặc biệt những người có vợ, đôi khi thích xem chúng. Lisa lùa chúng vào ngăn kéo, và lấy ra một tấm khăn bàn đã cũ, nhưng sạch.

Tôi mở gói thức ăn. Trong khi ấy, Lisa cởi bỏ y phục. Đầu tiên là cái áo đầm, dù tôi biết rõ, đôi ủng mới là thứ làm nàng đau nhất; nàng phải đi bộ nhiều biết mấy. Nàng đứng đấy, trong đôi ủng da bóng cao tận gối và tấm áo lót đen.

"Anh thấy chân em ra sao?" nàng hỏi.

"Hạng nhất, như bao giờ."

Nàng hài lòng và bấy giờ mới ngồi xuống giường, buông một tiếng thở dài nhẹ nhõm, cởi dây buộc giày. "Giá một trăm hai mươi marks," nàng nói, cầm chúng dơ lên trước mặt tôi. "Và chúng hỏng, trước khi ta kiếm đủ tiền mua đôi khác."

Nàng lấy từ tủ áo ra một chiếc kimono và một đôi hài gấm của thời vàng son đã bạc màu, và mỉm cười, tuồng như biết lỗi. Nàng muốn làm vui lòng tôi. Tôi chợt có một cảm giác nghẹn ngào, trên căn gác chật hẹp này, như thể có người thân vừa mất.

Chúng tôi ăn và tôi trò chuyện với nàng, mệt mỏi. Nhưng, vì tất cả những chuyện ấy, nàng nghĩ rằng có một điều gì đổi thay. Đôi mắt nàng hoảng sợ. Giữa chúng tôi chưa bao giờ có điều gì nhiều hơn là số phận đẩy đưa. Nhưng có lẽ chuyện ấy lại càng làm nặng nợ thêm và ràng buộc chúng tôi chặt chẽ hơn những việc khác.

"Anh ra về đấy à?" nàng hỏi, khi tôi đứng lên -- như thể nàng lo lắng.

"Anh có một cái hẹn."

Nàng nhìn tôi. "Muộn thế cơ?"

"Việc làm ăn. Rất quan trọng với anh, Lisa. Một người anh cần phải gặp. Tại Astoria, thường thường vào giờ này."

Không một người đàn bà nào nhạy cảm cho bằng Lisa trong vấn đề này. Nhưng chẳng có ai khó bị lừa dối như nàng. Gương mặt Lisa rỗng tuếch.

"Anh có người đàn bà khác."

"Nhưng Lisa -- chúng ta rất hiếm khi gặp nhau -- đã gần một năm nay -- em phải hiểu --"

"Không, em không có ý nói thế. Anh đã gặp một người mà anh yêu. Anh thay đổi hẳn. Em có thể cảm thấy điều ấy."

"Ach, -- Lisa"

"Vâng, vâng. Thú nhận đi."

"Anh cũng không hiểu anh lắm, Lisa. Có lẽ --"

Nàng đứng một lúc. Rồi gật đầu: "Vâng -- vâng -- dĩ nhiên --Và em ngu quá --thật tình chúng ta chẳng có gì với nhau --" Nàng lướt bàn tay trên trán. "Em không biết tại sao em lại ..."

Tấm thân mảnh dẽ đứng trước tôi, khao khát và ẻo lả. Đôi hài gấm -- áo kimono -- những đêm dài quạnh hiu -- kỷ niệm ..."

"Au revoir, Lisa ..."

"Anh về sao? Anh không ở lại đây thêm chút nữa? Anh về thật ư?"

Tôi hiểu nàng muốn nói gì. Nhưng tôi không thể. Đặc biệt vô cùng, nhưng tôi không thể, và tôi cảm nhận tường tận việc ấy. Chưa bao giờ cảm thấy như thế. Tôi không hề có một khái niệm cường điệu nào về lòng chung thủy. Nhưng chỉ giản dị là không thể nào được nữa. Bỗng nhiên tôi cảm thấy tôi đã tiến xa biết mấy.

Nàng đứng ở ngạch cửa. "Anh về đấy ư?" Nàng chạy vào trong. "Đây, em biết anh để tiền lại cho em -- dưới tờ báo. Em không cần tiền. Đấy -- đấy -- vâng, cứ đi thôi --"

"Anh phải đi, Lisa."

"Anh đừng bao giờ trở lại."

"Ô, anh sẽ trở lại, Lisa."

"Không, không, anh sẽ không bao giờ trở lại, em biết. Và anh đừng trở lại. Nhưng đi, đi ngay đi --"

Nàng khóc. Tôi bước xuống cầu thang và không nhìn lại.

Tôi đi thật lâu trên đường phố. Một đêm kỳ lạ. Tôi vẫn tỉnh táo và không thể ngủ. Tôi đi ngang quán International, nhớ về Lisa và những năm đã trôi qua, về những thứ tôi đã quên; nhưng dường như chúng quá xa vời và không thuộc về tôi nữa. Rồi tôi lang thang đến con đường của nhà Pat. Gió thổi mạnh hơn, tất cả cửa sổ ngôi nhà của nàng chìm trong bóng tối, bình minh lần mò bước chân xám qua những khung cửa; và cuối cùng, tôi trở về nhà.

Lạy Chúa, tôi nghĩ, tôi tin rằng tôi hạnh phúc.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 13

ô gái mà cậu che che dấu dấu," Frau Zalewski nói, "cậu không cần phải lén lút nữa. Cô ấy có thể đường hoàng đến đây. Bác thích cô ấy."

"Bác chưa hề gặp nàng," tôi trả lời.

"Đừng lo, bác gặp rồi," Frau Zalewski nói, nhấn mạnh. "Bác đã trông thấy và thích cô ấy --thực sự, thích lắm, -- nhưng cô ấy không phải là người dành cho cậu."

"Thật à?"

"Bác thường tự hỏi, trong mấy cái quán nhậu của cậu, đào đâu ra được cô ấy? Nhưng dĩ nhiên, tên ma cà bông bết nhất --"

"Cháu nghĩ là bác lạc đề rồi," tôi cắt ngang.

"Cô ấy," bà nói, chống nạnh, "là một cô gái cho một người đàn ông có địa vị vững vàng. Nói ngắn gọn, một người đàn ông giàu có."

Đập thẳng mục tiêu, trời, tôi nghĩ. Đúng chóc vào thứ mà tôi còn thiếu.

"Bác có thể áp dụng câu ấy cho bất kỳ người đàn bà nào," tôi bực tức nói.

Bà lắc những lọn tóc bạc. "Cậu chờ xem. Tương lai sẽ cho thấy."

"Ach, tương lai!" Tôi thẩy cặp kim cài tay áo lên bàn. "Thời buổi này ai cần tới tương lai? Tại sao ta phải quan tâm tới tương lai?"

Frau Zalewski ra vẻ đau đớn, ngúc ngoắc mái đầu đường bệ.

"Thật vô cùng kỳ lạ, cậu và tất cả những người trẻ tuổi. Ghét bỏ quá khứ, khinh miệt hiện tại, không màng đến tương lai. Thế thì làm sao có được một kết thúc tốt đẹp chứ?"

"Theo bác, thế nào là một kết thúc tốt đẹp?" tôi hỏi. "Một kết thúc chỉ tốt đẹp nếu những gì xảy ra trước đó tồi tệ. Vì thế một kết thúc xấu lại tốt hơn."

"Đấy là những trái khoáy, đồi bại kiểu Do Thái," Frau Zalewski trả lời một cách nghiêm trang, rồi xoay mình quả quyết đi ra. Tay bà đã đặt trên then cửa khi bà bỗng dừng lại, như bị đóng đinh tại chỗ.

"Lễ phục buổi tối? bà nấc lên kinh ngạc. "Cậu?"

Mắt mở to, bà nghiền ngẫm bộ dạ phục của Otto Koster, treo ở cửa tủ áo. Tôi mượn nó, dự tính sẽ đi xem hát với Pat tối ấy.

"Vâng, cháu chứ ai," tôi châm chọc nói. "Frau Zalewski, khả năng liên hợp của bác thật không ai sánh bằng."

Bà nhìn tôi. Một cơn bão ý tưởng thổi qua gương mặt mập ú của bà, và chấm dứt với một nụ cười giả tạo.

"À há!" bà nói. Và một lần nữa, "À há!" Và rồi ra khỏi phòng, ngoái qua vai nói vọng lại, với niềm thú vị, méo mó vì thú vui vô tận của đàn bà khi họ khám phá được chuyện gì! "Hóa ra là thế!"

"Vâng, hóa ra là thế, mụ phù thủy ó đâm," tôi gầm lên, khi biết chắc bà không thể nghe. Rồi tôi quẳng cái hộp với đôi giày da bóng mới tinh của tôi xuống sàn. Một người đàn ông giàu có --- làm như tôi không biết thế.

Tôi đến nhà Pat. Nàng ở trong phòng, đã mặc y phục chỉnh tề chờ tôi. Tôi gần như nín thở khi trông thấy nàng. Từ lúc quen nhau cho đến nay, đây là lần đầu nàng mặc áo dạ hội.

Áo may bằng gấm bạc, từ bờ vai thẳng thả xuống những nếp mềm mại, duyên dáng. Áo có vẻ chật thế nhưng lại đủ rộng để không cản trở những bước chân đáng yêu của Pat. Thân trước ôm cao đến cổ, nhưng thân sau khoét một góc sâu. Trong tấm áo, Pat giống một ngọn đuốc bạc dưới ánh hoàng hôn xanh thẫm, thay đổi thật nhanh và thật kỳ diệu, tôn quý và xa xôi. Sau lưng nàng, như bóng tối, dâng lên bóng ma của bà Zalewski với ngón tay chỉa ra.

"Cũng may lần đầu khi gặp nhau, em đã không mặc chiếc áo này" tôi nói, "bởi vì, anh sẽ không bao giờ dám để cho anh đứng gần em."

"Em không tin những gì anh vừa nói, Robby." Nàng mỉm cười. "Anh thích cái áo này chứ?"

"Không thể ngờ. Em biến thành một người đàn bà khác hẳn."

"Thế thì có gì lạ đâu. Y phục có dụng ý như vậy."

"Có lẽ. Nhưng nó làm anh lúng túng. Cần một người đàn ông khác, xứng hợp với em. Một người có thật nhiều tiền."

Nàng cười. "Phần lớn những người đàn ông giàu có thì ghê tởm lắm, Robby ạ."

"Nhưng tiền của họ, thì không?"

"Không," nàng nói, "tiền thì không."

"Anh đã nghĩ rằng có."

"Thế bây giờ anh không nghĩ vậy?"

"Chắc chắn," tôi nói. "Tiền có thể không mang lại hạnh phúc -- nhưng nó rất hữu dụng."

"Tiền giúp cho ta độc lập, anh yêu, và còn nhiều nhiều nữa. Nhưng em có thể thay áo khác, nếu anh muốn."

"Tuyệt đối không. Áo đẹp tuyệt trần. Từ nay trở đi, anh sẽ xếp những người may áo vào hạng cao hơn các triết gia. Họ đẹm cái đẹp vào cuộc đời, và như thế đáng giá một trăm lần hơn những sự suy tư sâu sắc nhất. Nhưng coi chừng, anh sẽ yêu em mất thôi."

Nàng cười. Tôi len lén nhìn lại mình. Koster to lớn hơn tôi, và tôi phải dùng các kim băng giữ cho quần được ngay ngắn. Phải tự khen, vì trông được lắm.

Chúng tôi đón tắc xi đến rạp hát. Trên đường, tôi im như thóc, mà không hiểu vì sao. Khi chúng tôi xuống xe và tôi trả tiền, tôi liếc nhìn, vì một niềm thôi thúc, người tài xế. Đôi mắt anh căng thẳng và viền đỏ, râu ria lởm chởm và trông rất mệt mỏi. Anh thản nhiên nhận tiền.

"Ngày vui không?" tôi nhẹ nhàng hỏi.

Anh nhìn lên, "Tàm tạm --" anh nói, không cởi mở lắm. Anh nghĩ, tôi là một người khách tò mò.

Trong một thoáng, tôi có cảm tưởng mình cần ngồi vào ghế tài xế, bên cạnh anh và lái đi -- rồi tôi quay lại. Pat đứng đấy, mảnh khảnh và yêu kiều, một chiếc áo khoác ngắn bạc với tay xòe phủ bên ngoài áo dạ hội, xinh đẹp và đợi chờ. "Nhanh lên nào, Bob, một phút nữa sẽ bắt đầu."

Người ta đứng đông nghẹt ở lối vào. Đấy là một Đêm Khai Mạc long trọng, hý viện sáng choang; xe hơi lũ lượt ghé vào; phụ nữ vận áo dạ hội bước xuống, nữ trang lấp lánh; đàn ông trong áo đuôi tôm, gương mặt phì nộn hồng hào, nói cười, vui nhộn, hợm hĩnh, ung dung -- và, gầm rú, len lách với nhau, những chiếc tắc xi với các bác tài mệt lả, cọc cạch lái đi.

"Nào, Robby," Pat gọi tôi, rạng ngời và phấn khởi. "Anh bỏ quên cái gỉ hay sao?"

Tôi đưa ánh mắt thù nghịch nhìn vào đám đông.

"Không," tôi nói, "anh không quên gì cả."

Rồi tôi đến quầy và đổi vé. Tôi lấy vé ngồi trong lô, dù phải trả cả gia tài. Thình lình, tôi không muốn Pat ngồi cạnh những người trơ tráo này, đối với họ, tất cả mọi thứ đều là lẽ đương nhiên. Tôi không muốn nàng thuộc về họ. Tôi muốn được một mình bên nàng.

Lâu lắm rồi tôi không xem hát. Và nếu Pat không thích, hôm nay tôi đã chẳng đến. Tôi hầu như đánh mất các thói quen của giai cấp trung lưu --kịch nghệ, hòa nhạc, sách vở. Chúng chẳng còn thích hợp trong thời đại này. Chính trị đã cung cấp đủ tuồng tích -- những vụ bắn nhau hàng đêm là kiểu hòa nhạc mới -- và quyển sách khổng lồ của đói nghèo gây ấn tượng hơn bất kỳ thư viện nào.

Khán giả đã ngồi chật rạp. Vừa khi chúng tôi tìm ra chỗ thì đèn tắt. Chỉ còn ánh sáng phản chiếu từ dàn đèn ở thềm sân khấu lững lờ trong rạp. Nhạc tấu lên rộn ràng, và tất cả mọi thứ dường như bay bổng và múa lượn.

Tôi đẩy ghế của mình sát vào góc lô, nơi đấy tôi không phải nhìn thấy sân khấu hay bộ mặt nhợt nhạt của khán giả. Tôi chỉ nghe âm nhạc và nhìn ngắm gương mặt của Pat thôi.

Âm nhạc làm không khí vui tươi, rộn ràng. Như một cơn gió nam, như một đêm ấm, như những cánh buồm lộng gió dưới ngàn sao, hoàn toàn và vô cùng siêu thực, âm nhạc của vở ca kịch Hoffmann's Tales. Nó khiến tất cả mọi thứ trở nên bao la và lộng lẫy sắc màu, dòng suối đen của cuộc đời dường như thổn thức trong đấy; không còn gánh nặng, không còn giới hạn; chỉ còn hiện hữu của vinh quang và giai điệu và tình yêu, khiến người ta không thể ý thức rằng, cùng một lúc với âm nhạc ấy, sự nghèo khó, đày đọa và tuyệt vọng đang ngự trị bên ngoài.

Gương mặt Pat đầy bí ẩn, lung linh dưới ánh đèn sân khấu. Nàng hoàn toàn chìm đắm trong thưởng ngoạn; và tôi yêu cách nàng đã không nghiêng mình gần tôi hay nắm lấy tay tôi, vâng, nàng không một lần nhìn tôi, có vẻ không nghĩ gì đến tôi và quên bẵng tôi. Tôi ghét khi người ta pha trộn mọi thứ vào nhau, tôi ghét sự khát khao ngu dại của đôi lứa khi vẻ đẹp và sức mạnh của một tác phẩm nghệ thuật vỡ òa trước mắt; tôi ghét dáng vẻ ngây dại của những cặp tình nhân, những cử chỉ âu yếm sung sướng ngu muội, thứ hạnh phúc ngây ngô thô tục không bao giờ vượt lên khỏi chính nó; tôi ghét tất cả những lý luận về việc trở thành một trong tình yêu; dường như với tôi, chúng ta không thể là hai người cũng như không thể tách rời khỏi người kia đủ nhiều đến mức gặp lại. Chỉ những ai thường xuyên cô độc mới biết niềm vui khi gặp lại nhau. Mọi thứ khác sẽ phá vỡ ma lực của sức căng. Và còn điều gì có thể thâm nhập vòng huyền nhiệm của cô đơn cho bằng trào dâng của cảm xúc, buông thả trước một biến cố sửng sờ, tính chất vĩ đại của các thành phần, giông bão, âm nhạc về đêm? Và tình yêu ...

Đèn sáng lóa. Tôi nhắm nghiền mắt trong giây lát. Tôi đã nghĩ gì? Pat quay lại. Tôi trông thấy người ta chen chúc nhau ra cửa. Đây là lần giải lao chính.

"Em muốn ra ngoài không?" tôi hỏi.

Pat lắc đầu.

"Tạ ơn Chúa. Anh ghét cái trò mọi người há hốc mồm nhìn nhau ở ngoài ấy."

Tôi đi tìm một ly nước cam cho nàng. Mấy vòng người bao vây bàn ăn. Âm nhạc làm một số người đói lả. Những khoanh xúc xích nóng biến mất, nhanh như một trận dịch phát ban đói khát vừa bùng nổ.

Đây là một địa điểm tốt cho U, tôi nghĩ, chen vào giữa đám đông đến quầy và nhanh tay chộp ly nước cam cuối cùng trước một gã có bộ râu quặp. Gã càu nhàu, giận dữ.

"Anh đã lấy hai ly rồi còn gì," tôi hòa nhã nói.

"Nhưng tôi có cơn khát của ba người," gã đáp.

Không có câu trả lời nhưng cũng không nhường nhịn. Cướp giật một thứ gì của người khác là một trong những thói cũ xưa nhất của nhân loại -- và luôn luôn đem đến niềm vui như nhau. Con người làm gì có từ tâm, và sẽ không bao giờ có.

Khi tôi cầm ly nước cam về chỗ, một người đang đứng phía sau ghế của Pat. Nàng ngoái đầu lại và nồng nhiệt trò chuyện với hắn. "Đây là Herr Breuer, Robert," nàng nói.

Herr Con Bò, tôi nghĩ thế, và nhìn hắn, trong lòng khó chịu. Nàng nói Robert, không nói Robby. Tôi đặt ly nước lên tường lan can và chờ hắn bỏ đi. Hắn vận một bộ dạ phục vô cùng sang đẹp. Nhưng hắn vẫn đứng đấy, nói mãi về việc sản xuất và về khán giả. Pat quay lại tôi. "Lúc nãy, Herr Breuer hỏi chúng ta, sau khi vản hát, có muốn đi "The Cascade" không?"

"Nếu em muốn," tôi nói.

Herr Brauer giải thích, không chừng ta có thể khiêu vũ ở đấy. Hắn rất lễ độ và tôi thích hắn, thật vậy. Chỉ có điều, hắn có một vẻ tao nhã và hoạt bát đáng ghét mà tôi tin rằng không thể nào không ảnh hưởng đến Pat, và bản thân tôi hãy còn thiếu sót. Thình lình -- tôi không thể tin được tai mình -- tôi nghe hắn nói với Pat, "em thương." Mặc dù có một trăm lý do tốt để hắn nói thế, nhưng tôi chỉ muốn đẩy hắn té nhào xuống ban nhạc ngay tức thì.

Chuông reo. Nhạc sĩ chỉnh lại dây đàn. Vĩ cầm dìu dặt vài khúc sáo ngắn.

"Đồng ý rồi, vậy ta gặp nhau ở lối ra," Breuer nói và cuối cùng, đi khỏi.

"Tên bụi đời ấy là ai vậy?" tôi hỏi.

"Anh ấy không phải là dân bụi đời, anh ấy là một người rất tử tế. Một người bạn cũ"

"Anh không thích những người bạn cũ chút nào," tôi nói.

"Anh yêu," Pat nói, "nghe này --"

Tôi nghĩ đến Cascade, cố phỏng đoán số tiền mình có, cái tiệm đắt tiền đáng ghét.

Tôi thuận theo với nỗi hiếu kỳ buồn thảm. Chàng Breuer này khiến tôi nhớ lại những lời nói gở của Frau Zalewksi. Anh đã chờ trước cửa.

Tôi ngoắc một chiếc tắc xi.

"Không cần đâu," Breuer nói. "Xe tôi có đủ chỗ."

"Tốt," tôi nói. Sẽ kỳ cục lắm nếu không đi chung xe với anh ta. Nhưng cùng một lúc, tôi cảm thấy bực bội.

Pat nhận ra xe của Breuer. Đấy là một chiếc Packard, đậu ở bãi đối diện. Nàng tiến về phía nó.

"Nhưng xe sơn màu khác rồi," nàng nói, ngừng lại trước đầu xe.

"Vâng, màu xám," Breuer trả lời. "Em không thấy đẹp hơn sao?"

"Hơn nhiều chứ."

Breuer quay lại tôi. "Còn anh? Anh có thích màu này không?"

"Tôi không biết xe trước đây trông như thế nào," tôi nói.

"Đen."

"Màu đen cũng hay lắm."

"Đúng. Nhưng người ta cần phải thay đổi. Mùa thu này tôi sẽ lại sơn một màu khác."

Chúng tôi lái đến "The Cascade", một khiêu vũ trường sang trọng với một ban nhạc xuất sắc.

"Dường như không còn chỗ nữa," tôi sung sướng nói, khi chúng tôi đến nơi.

"Tiếc nhỉ," Pat nói.

"Ach, ta sẽ tìm cách," Breuer tuyên bố và trao đổi vài câu với người quản lý. Có lẽ anh là khách rất quen, vì họ khuân ra một cái bàn với vài chiếc ghế; và chỉ mấy phút sau, chúng tôi đã ngồi ở vị trí tốt nhất trong phòng, nơi ấy chúng tôi có thể nhìn thấy toàn thể sàn nhẩy.

Ban nhạc đang chơi một bài tango. Pat tựa vào lan can. "Ach, nhưng lâu lắm rồi em không khiêu vũ."

"Breuer đứng dậy. "Mời em,"

Nàng rạng rỡ nhìn tôi. "Anh sẽ gọi thức uống, trong khi chờ đợi," tôi nói.

Bài tango khá dài. Thỉnh thoảng từ xa, Pat lại nhìn tôi và mỉm cười. Tôi gật đầu đáp lại, nhưng không cảm thấy có gì đặc biệt. Nàng trông kiều diễm và khiêu vũ tuyệt vời. Chẳng may, Breuer cũng khiêu vũ khéo không kém và họ cùng nhau tạo thành một đôi nổi bật. Họ nhảy rất ăn ý như đã thường xuyên kết đôi với nhau từ lâu. Tôi gọi cho mình một ly rum cỡ lớn.

Hai người trở về bàn. Breuer đi qua chỗ khác chào hỏi người quen, và trong một lúc, chỉ còn lại Pat và tôi.

"Em quen với anh ấy bao lâu rồi?" tôi hỏi.

"Lâu lắm. Sao anh hỏi?"

"Ach, anh chỉ thắc mắc thôi. Em thường đến đây với anh ấy lắm nhỉ?"

Nàng nhìn tôi. "Em không nhớ gì nữa, Robby. "

"Người ta phải nhớ những chuyện ấy chứ," tôi ngoan cố nói, mặc dù tôi hiểu ý của nàng.

Nàng lắc đầu và mỉm cười. Tôi yêu nàng lắm trong giây phút ấy. Nàng muốn bày tỏ cho tôi biết, nàng đã quên tất cả những chuyện cũ. Nhưng có một điều gì đấy xuyên xoáy hồn tôi, một điều lố bịch, chính tôi còn biết thế, tuy nhiên tôi không thể nào trút bỏ. Tôi đặt cốc rượu xuống bàn. "Em có thể nói cho anh nghe. Không có gì quan trọng đâu."

Nàng nhìn tôi một lần nữa. "Bằng như ngược lại, anh nghĩ chúng ta có thể đến đây hay sao?"

"Không," tôi nói, hổ thẹn.

Ban nhạc lại bắt đầu chơi. Breuer đi đến. "Một bản Blues," anh nói với tôi. "Tuyệt vời. Anh không thích nhảy bản này sao?"

"Không," tôi trả lời.

"Phí thật"

"Anh cần thử một lần, Robby," Pat nói.

"Anh sẽ không thử."

"Nhưng tại sao lại không?" Breuer hỏi.

"Tôi không quan tâm tới chuyện nhảy nhót," tôi trả lời một cách kém thân thiện. "Tôi không bao giờ học. Không bao giờ có thì giờ. Nhưng các bạn cứ khiêu vũ, tôi ở đây tự vui lấy được rồi."

Pat do dự.

"Nhưng Pat --" tôi nói. "Em thích khiêu vũ mà."

"Đúng thế -- nhưng anh có vui hay không?"

"Thế em nghĩ, thứ gì đây?" tôi chìa ly rượu của mình cho nàng. "Đây cũng là một hình thức khiêu vũ."

Họ ra sàn nhảy. Tôi ra dấu cho người bồi bàn và uống cạn ly mình. Rồi tôi uể oải chống tay lên bàn và đếm từng hạt hạnh nhân tẩm muối. Ngồi cạnh tôi, là cái bóng mờ của Frau Zalewski.

Breuer dẫn vài người đến. Hai người đàn bà đẹp và một chàng trẻ tuổi hơn, đầu hói nhẵn thín. Sau đấy, có thêm một người thứ tư. Tất cả đều sinh động, hoạt bát và tự tin. Pat quen với cả bọn bốn người.

Tôi thấy mình nặng nề, cục mịch như hòn đất. Từ trước đến nay, lúc nào cũng chỉ có một mình tôi với Pat. Đây là lần thứ nhất tôi gặp người quen của nàng. Tôi không biết bắt đầu với họ như thế nào. Họ cử động dễ dàng và thoải mái. Họ đến từ một cuộc đời khác, nơi ấy mọi việc đều diễn tiến trơn tru, nơi ấy người ta không phải nhìn thấy những điều không muốn nhìn thấy; họ đến từ một thế giới khác. Nếu chỉ có một mình tôi nơi đấy, với Lenz hay Koster, tôi đã không khổ sở. Nhưng Pat ở đấy, Pat biết họ, và điều ấy làm cho mọi thứ dường như sai trái, khiến tôi què quặt và bắt buộc tôi phải so sánh.

Breuer đề nghị đi nơi khác.

"Robby," Pat hỏi khi chúng tôi đi ra, "anh có muốn về nhà không?"

"Không," tôi nói. "Tại sao?"

"Buồn chán với anh."

"Không đâu. Tại sao lại buồn chán cơ chứ? Ngược lại, là đàng khác. Và em đang vui."

Nàng nhìn tôi nhưng không nói gì.

Tôi bắt đầu uống. Không lai rai như trước, mà nốc liên tục. Chàng hói bắt đầu để ý. Anh ta hỏi tôi uống gì. "Rum," tôi nói. "Grog?" anh ta hỏi. "Không, rum," tôi nói. Anh ta nhấp thử và mắc nghẹn. "Trời thần ơi," anh ta cung kính nói, "phải nhậu nhiều lắm mới quen được." Giờ thì hai người đàn bà cũng chú ý. Pat và Breuer đang khiêu vũ. Pat thường xuyên nhìn tôi. Tôi không nhìn nữa. Tôi biết như thế là bất công, nhưng nó đến một cách đột ngột. Và tôi cũng bực bội vì người khác nhận xét chuyện nhậu nhẹt của tôi. Không như một sinh viên, tôi không cần ai thán phục. Tôi đứng dậy, đi đến quầy rượu. Dường như Pat hoàn toàn xa lạ với tôi. Nàng cứ việc đi vào địa ngục, cùng với đám bạn của nàng. Nàng thuộc về họ. Không, nàng không thuộc về họ. Vâng nàng thuộc về họ.

Chàng hói bám theo tôi. Chúng tôi uống vodka với anh bồi rượu. Bồi rượu luôn luôn là nguồn an ủi. Ta có thể nhậu với họ bất cứ nơi nào, và không cần trò chuyện. Anh bồi này cũng được lắm. Chỉ có anh hói là yếu xìu. Anh ta muốn san sẻ tâm sự. Một cô Fifi nào đấy làm nặng trĩu hồn anh. Nhưng chuyện ấy kể mãi rồi cũng cạn. Anh ta nói với tôi, Breuer yêu Pat đã nhiều năm nay. "Thế à?" tôi hỏi. Anh ta cười khẩy. Tôi làm anh ta im mồm bằng một ly Prairie Oyster. Nhưng tôi không thể quên những gì anh ta nói. Tôi bực tức vì mình đã bị ảnh hưởng. Tôi bực tức vì tôi đã quan tâm. Và tôi bực tức vì tôi đã không thụi một quả đấm xuống bàn. Nhưng mơ hồ ở một chốn nào đấy, tôi cảm thấy một ước muốn lạnh lùng, được hủy diệt, không phải hủy diệt người khác, mà chính tôi.

Chẳng bao lâu chàng hói đã im lặng và biến mất. Tôi vẫn ngồi đấy. Thình lình, tôi cảm thấy một bầu vú săn chắc áp vào cánh tay mình. Đó là một trong hai người đàn bà mà Breuer giới thiệu. Cô ta ngồi cạnh tôi. Đôi mắt hạnh nhân, xanh lục pha xám, từ tốn mơn trớn tôi. Một cái nhìn không cần thêm lời -- chỉ cần hành động.

"Tửu lượng cao như thế, thật tuyệt," một lát sau, cô ta nói. Tôi không nói gì. Cô ta thò tay sang ly rượu của tôi. Bàn tay như một con thằn lằn, lấp lánh nữ trang, khô và gân guốc. Nó di chuyển rất chậm, như đang bò. Tôi biết chuyện gì sẽ xảy ra. Tôi sẽ thanh toán cô gọn lẹ, tôi nghĩ. Cô đánh giá tôi thấp vì cô thấy tôi buồn. Nhưng cô đã nhầm. Tôi không còn yêu phụ nữ nữa -- mà chỉ còn vương vấn tình yêu. Không thể dứt khoát với ái tình, mới là điều làm cho tôi đau đớn.

Người đàn bà ấy bắt đầu nói. Giọng cô ta dòn rụm, như thủy tinh. Tôi thấy Pat nhìn. Tôi không để tâm. Nhưng tôi cũng không để tâm đến người đàn bà ngồi cạnh. Tôi có cảm tưởng mình đang rơi tòm xuống một cái hố trơn không đáy. Không liên can gì đến Breuer và bọn người ấy. Ngay cả Pat, cũng vậy. Chính là cái bí mật thê lương, rằng thực tại có thể khơi dậy ước muốn nhưng không bao giờ cho thỏa nguyện; rằng tình yêu bắt đầu với một người nhưng không bao giờ kết thúc ở đấy; và rằng mọi thứ đều có thể có mặt: một con người, tình yêu, hạnh phúc, cuộc đời -- và tuy thế trong một cách thức kinh khủng nào đấy, luôn luôn quá ít, và càng phát triển ít hơn, chúng càng trông như nhiều hơn.

Tôi len lén nhìn Pat. Trong chiếc áo dạ hội bạc, trẻ trung và đáng yêu, nàng lướt ngoài kia, như một đóm lửa sáng của cuộc đời; tôi yêu nàng, và nếu tôi gọi "Đến với anh," nàng sẽ đến; không có gì ngăn cách chúng tôi; chúng tôi có thể gần nhau như chỉ có con người mới có thể-- và tuy thế thỉnh thoảng mọi thứ trong một cách thức rối rắm nào đó sẽ giăng mây u ám và sẽ đầy thống khổ. Tôi không thể giải thoát nàng khỏi cái vòng lẩn quẩn của sự vật, không thể kéo nàng ra khỏi tiếp xúc với hiện hữu, nó ngự trị bên trên chúng tôi và bên trong chúng tôi và cưỡng chế chúng tôi theo những lề luật của nó, hơi thở và trôi chuyển, sự hấp dẫn đáng ngờ của thời hiện tại lập tức rớt lùi vào hư vô, ảo ảnh lung linh của đam mê trong đó sở hữu có nghĩa là lạc mất lần nữa. Không bao giờ kiểm tra, không bao giờ. Không bao giờ nới lỏng dây xích loảng xoảng của thời gian; không bao giờ có êm ái từ trong bấn loạn, -- tỉnh lặng từ trong tìm kiếm; dừng lại từ trong rơi ngã. Không cả một cơ may để tôi có thể giải thoát nàng khỏi những thứ đã có từ trước khi tôi quen nàng, từ hàng ngàn ý nghĩ, kỷ niệm, từ tất cả những thứ đã hình thành ra nàng trước khi tôi có mặt, ngay cả những người có mặt ở đây tôi cũng không thể giải thoát nàng khỏi họ...

Bên cạnh tôi, người đàn bà vẫn nói với giọng dòn vỡ của mình. Cô ta tìm kiếm một người đồng hành cho đêm nay, một người có cuộc sống hơi khác lạ để kích thích khẩu vị, để quên đi chính bản thân cô ta và sự kiện quá đau đớn, quá hiển nhiên rằng sẽ không có gì tồn tại, không Tôi và không Bạn và ít nhất là không cả Chúng Ta. Phải chăng cô ta ở đáy hố, tìm kiếm cùng một thứ như tôi? Một bạn đồng hành, để quên đi nỗi cô đơn của cuộc đời, một chiến hữu, để chịu đựng tính cách vô nghĩa của sự sống?

"Nào," tôi nói, "chúng ta quay lại đi. Thật vô vọng -- những gì cô muốn -- và những gì tôi muốn."

Cô ta nhìn tôi một thoáng. Rồi ngửa mặt và cười hăng hắc.

Chúng tôi đi thêm vài chỗ khác. Breuer hào hứng, liếng thoắng và đầy ắp hy vọng, Pat trở nên trầm lặng. Nàng không hỏi gì tôi, nàng không trách móc, nàng không cố gắng giải thích một điều gì, nàng chỉ có mặt ở đấy; đôi khi nàng khiêu vũ và như một con tàu duyên dáng, đáng yêu, lặng lờ trôi giữa một bầy con rối và nhân vật biếm họa, thỉnh thoảng lại mỉm cười với tôi.

Kiến trúc điên rồ của hộp đêm quét cánh tay xám-vàng của nó trên vách và trên mặt mọi người. Âm nhạc như được trình tấu dưới chân đài thủy tinh chưng bày di thể. Chàng hói đang uống cà phê. Người đàn bà với đôi tay thằn lằn trân trối nhìn trước mặt. Breuer mua hoa hồng của một cô bé trông rất mỏi mệt, chia cho Pat và hai người đàn bà kia.

"Chúng ta nên khiêu vũ với nhau một lần chứ?" Pat nói với tôi.

"Không," tôi nói, và nghĩ đến những bàn tay đã ôm ấp nàng tối nay; "không" -- và cảm thấy mình khá ngu xuẩn và ti tiện.

"Vâng đi mà," nàng nói và mắt nàng tối sầm.

"Không," tôi đáp; "không, Pat."

Rồi cuối cùng chúng tôi ra về. "Tôi đưa các bạn về nhé," Breuer nói với tôi.

"Tốt lắm."

Trong xe có một tấm thảm, chúng tôi phủ nó lên chân Pat. Bỗng dưng, nàng trông rất xanh xao và mệt lả. Người đàn bà ở quầy rượu dúi một mẩu giấy vào tay tôi, khi tôi đi ra. Tôi làm như không có gì hết và bước lên xe. Khi xe chạy, tôi nhìn qua cửa sổ. Pat ngồi ở một góc và bất động. Tôi còn chẳng nghe hơi thở của nàng. Breuer lái về nhà nàng. Anh biết địa chỉ của nàng mà không cần hỏi ai. Nàng xuống xe. Breuer hôn tay nàng.

"Tạm biệt em," tôi nói, không nhìn nàng.

"Tôi có thể thả anh xuống chỗ nào?" Breuer hỏi tôi.

"Ngã tư tới," tôi nói.

"Tôi sẳn lòng đưa anh về tận nhà," anh trả lời, có phần hấp tấp và lịch thiệp quá mức.

Anh ta muốn đề phòng tôi trở lại nhà nàng. Tôi suy nghĩ không biết có nên thụi anh ta một đấm hay không. Nhưng anh ta không đáng để tôi chuốc lấy phiền não.

"Thôi được, vậy làm ơn đưa tôi đến 'The Bar Freddy'," tôi nói.

"Anh có thể vào cửa nơi ấy, giờ này, hay sao?' anh ta hỏi.

"Anh thật tử tế hỏi tôi câu ấy," tôi nói; "nhưng đừng lo -- tôi có thể đến bất kỳ nơi nào."

Vừa nói xong, tôi hối tiếc ngay. Chắc chắn anh ta đã cảm thấy quan trọng và thành công suốt đêm. Thật tội, nếu tôi phá hỏng điều ấy. Tôi từ giã anh ta, thân ái còn hơn với Pat.

"The Bar" vẫn đông khách. Lenz và Ferdinand Grau đánh xì phé với Bollwies và vài ba người nữa. "Ngồi xuống đây, Bob, " Grottfried nói; "Đang mùa xì phé."

"Không," tôi trả lời.

"Xem kìa," anh nói, chỉ vào chồng tiền trên bàn. "Không cần tháu cáy. Bài đẹp lắm, toàn là 'thùng'."

"Thôi được," tôi nói, "chia cho tớ một tay."

Với hai con già, tôi tố và thắng bốn con bồi. "Vậy," tôi nói --"dường như cũng được mùa thấu cáy."

"Lúc nào lại chả thế," Ferdinand trả lời, đẩy điếu xì gà sang tôi.

Tôi không định ở lâu. Nhưng rồi tôi thấy yên tâm dần. Tôi không vui chi mấy; nhưng ít nhất chỗ này cũng là quê hương thân thiết của tôi. "Làm ơn đem đến nửa chai rum," tôi gọi Fred.

"Thử pha thêm chút port xem sao," Lenz nói.

"Không," tôi trả lời. "Không phải lúc thử. Tớ muốn say."

"Thì uống rượu ngọt vậy. Cậu vừa cãi nhau với ai hả?"

"Nói bậy."

"Đừng chối, bé yêu. Bé làm sao gạt được bố Lenz của Bé, người thông thạo tất cả những ngõ ngách cúa trái tim. Thú nhận đi, rồi uống cho say."

"Một người đàn ông không thể cãi nhau với một người đàn bà. Cùng lắm chỉ chuốc lấy bực dọc mà thôi."

"Đã ba giờ sáng, khó phân biệt những việc tế nhị như thế. Tớ thì cãi tưới sượi với tất cả. Khi không cãi nhau nữa, chẳng mấy chốc sẽ chia tay."

"Đúng," tôi nói. "Ai đang dẫn đầu thế?"

"Cậu," Ferdinand Grau nói. "Bob thân mến, cậu đang mắc bệnh thất vọng vì đời không đẹp như lý tưởng. Đừng cố gắng chống chọi nữa. Cuộc đời tươi đẹp nhưng không hoàn hảo. Mà tớ phải nhìn nhận, dù chán đời, cậu thấu cáy tuyệt lắm. Đôi già, không thể tưởng được."

"Có lần tớ thấy người ta đi bẩy ngàn quan cho đôi già," từ quầy rượu, Fred nói vọng lại.

"Quan Thụy Sĩ hay quan Pháp?" Lenz hỏi.

"Thụy Sĩ."

"Cậu may mắn nhỉ," Gottried trả lời. "Nếu quan Pháp, hẳn cậu không dám gián đoạn cuộc chơi, phải không?"

Chúng tôi tiếp tục khoảng một giờ nữa. Tôi thắng được khá tiền. Bollwies thua đậm. Tôi uống rượu, nhưng chỉ tổ nhức đầu. Vẫn không có khăn nâu vẫy gọi. Mọi thứ bén nhậy hơn. Dạ dầy tôi nóng rực.

"Ngừng chơi, ăn một chút gì nào," Lenz nói. "Fred ơi, dọn cho cậu ấy bánh mì kẹp thịt và vài con cá mòi nhé. Cất tiền đi, Bob."

"Một ván nữa thôi,"

"Được. Ván cuối cùng. Kiểu Đôi?"

"Kiểu Đôi," những người kia nói.

Không mong đợi, nhưng tôi được ba lá rất tốt thêm vào con mười già sẳn có. Lá bồi, đầm và ách. Nhờ thế, tôi thắng sảnh tám của Bollwies, hắn tố cao ngất trời. Vừa chửi thề, hắn vừa chung tôi một đống tiền. "Cậu thấy chưa," Lenz nói. "Được mùa "thùng'."

Chúng tôi ngồi ở quầy. Bollwies hỏi thăm Karl. Anh ta vẫn chưa quên Koster đã vẻ vang qua mặt xe đua của anh. Anh vẫn muốn mua lại Karl.

"Hỏi Otto đấy," Lenz nói; "nhưng tớ nghĩ rằng cậu ấy thà bán một bàn tay cho cậu thì hơn."

"Ôi chao, ôi chao," Bollwies nói.

"Dĩ nhiên cậu làm sao hiểu được," Lenz trả lời, "cậu, tên lính đánh thuê ở thế kỷ hai mươi."

Ferdinand Grau cười lớn. Fred cũng cười. Cuối cùng, tất cả chúng tôi đều cười. Không cười nhạo thế kỷ hai mươi thì có khác nào tự bắn mình. Nhưng ta không thể cười mãi. Đến một lúc nào đó, lại chảy nước mắt.

"Cậu biết khiêu vũ không, Gottfried?" tôi hỏi.

"Dĩ nhiên. Tớ đã có lần dạy khiêu vũ. Cậu quên cách nhảy rồi sao?"

"Quên -- để cho chú chàng quên đi," Ferdinand Grau nói. "Quên lãng là bí quyết để trẻ trung bất tận. Người ta già đi qua kỷ niệm. Chẳng mấy khi quên đi chuyện cũ."

"Không phải thế," Lenz nói. "mà chính vì chuyện sai quấy bị lãng quên."

"Cậu dạy tớ nhé?" tôi hỏi.

"Khiêu vũ? Cần một đêm thôi, Bé ơi. Phiền muộn của cậu chỉ có bấy nhiêu ư?"

"Chẳng phiền muộn gì cả," tôi nói. "Nhức đầu."

"Đấy là căn bệnh của thời đại, Bob," Ferdinand nói. "Có lẽ sẽ tốt hơn nếu ta sinh ra đời không đầu."

Tôi đến quán Café International. Alois đang hạ màn cửa.

"Còn ai trong đó không?" tôi hỏi.

"Còn Rosa."

"Vậy ba đứa mình làm một chầu nữa."

"Được thôi."

Rosa ngồi cạnh quầy, đan mấy cái vớ bé xiu cho con gái. Chị khoe kiểu đan với chúng tôi. Chị vừa hoàn tất một cái áo khoác. "Công việc của chị khá không?" tôi hỏi.

"Tệ lắm. Chẳng ai có tiền."

"Chị muốn mượn tiền không? Đây -- tiền ăn xì phé."

"Tiền ăn bài may mắn lắm," Rosa nói, nhổ một tí nước bọt lên đó, rồi cất đi.

Alois đem lại ba cốc rượu. Sau đó, khi có Fritzi, lại một cốc nữa.

"Đã đến giờ đóng cửa,"anh nói. "Tớ mệt chết đi được."

Anh tắt đèn. Chúng tôi ra về. Ở cửa, Rosa nói lời từ biệt. Fritzi bám vào cánh tay Alois. Chị tươi tắn và nhẹ nhàng bên anh. Anh kéo lệt bệt bàn chân phẳng trên vĩa hè. Tôi đứng trông theo. Tôi thấy cách Fritzi âu yếm cúi hôn anh bồi bàn có tấm thân xiêu vẹo, đầy dầu mở. Anh ta lạnh nhạt xô chị ra. Bỗng nhiên, khi tôi quay đi, nhìn con đường vắng và những căn nhà với cửa sổ tối và bầu trời khuya giá rét, một nỗi nhớ thương Pat, cuồng điên, bỗng dưng bằng cách nào đó, ào ạt xâm chiếm hồn tôi, khiến tôi nghĩ mình sắp sửa té khuỵu. Tôi không hiểu gì hết, bản thân tôi, hành vi của tôi, và buổi tối hôm nay, tôi hoàn toàn chẳng hiểu gì.

Tôi dựa lên vách một ngôi nhà và trân trối nhìn khoảng không trước mặt. Tôi không biết vì sao tôi đã cư xử như thế. Một thứ gì đó đã bẻ gãy tôi, khiến tôi trở nên vô lý và bất công, đã quăng quật tôi tứ phía và hủy diệt tất cả những gì tôi dày công xây đắp. Tôi đứng đấy, bất lực, không biết phải làm gì. Tôi không muốn về nhà -- vì có khi ở nhà còn tệ hơn. Cuối cùng tôi nhớ ra, có thể Alfons' vẫn còn mở cửa. Tôi đến đấy và sẽ ở lại đến sáng.

Alfons không nói chi hết khi tôi bước vào. Anh đưa tôi một cái ly thấp và tiếp tục đọc báo. Tôi ngồi xuống và tơ mơ ngủ. Ngoài tôi, không còn ai nữa. Tôi nghĩ đến Pat. Luôn luôn là Pat. Tôi nghĩ về cách cư xử của tôi. Thình lình tôi nhớ lại từng chi tiết. Mọi thứ đều chống lại tôi. Chỉ một mình tôi có lỗi. Tôi đã điên. Tôi ngây dại nhìn xuống bàn. Máu cuồn cuộn sôi trong đầu. Tôi cay đắng và nổi giận với chính mình và sự xuẩn ngốc của mình. Chỉ có tôi, một mình tôi, là người đã phá hỏng tất cả.

Tiếng thủy tinh bất ngờ vỡ vụn. Với tất cả sức lực, tôi đấm ly rượu của tôi bể thành nhiều mảnh. "Một hình thức giải trí," Alfons nói, đứng lên.

Anh gỡ những dầm thủy tinh khỏi tay tôi. "Xin lỗi cậu," tôi nói, "tớ quên phứt mình đang ở đâu."

Anh đi lấy bông, băng. "Đi chơi đĩ," anh nói, "sẽ đỡ buồn hơn."

"Không sao," tôi nói. "Chuyện đã qua. Chỉ là cơn giận dữ trong chốc lát."

"Cậu phải giải trí để xoa dịu cơn giận, đừng nên khuấy động nó," Alfons nói.

"Đúng," tôi nói, "nhưng cũng phải biết cách."

"Phải tập chứ sao. Nếu không, ta chỉ muốn húc đầu cho thủng vách tường. Nhưng thời gian sẽ làm nhạt phai tất cả."

Anh đặt đĩa hát có bài Miserere của nhạc kịch ll Trovatore vào máy. Trời rạng sáng rất nhanh.

Tôi về nhà. Alfons đã rót cho tôi một ly Fernet-Branca to tướng. Những nhát rìu êm dịu bổ vào mi mắt tôi. Mặt đường không còn bằng phẳng. Đôi vai nặng như chì. Đã quá đủ, tôi đã xong.

Tôi lò dò bước lên thềm và khuắn tay vào túi tìm chìa khóa. Trong bóng tối lù mù, tôi nghe tiếng thở -- một cái bóng nhợt nhạt, không rõ nét, ngồi thu lu trên những nấc trên cùng. Tôi nhảy ba bước liền .

"Pat --" tôi ngỡ ngàng không hiểu, "Pat -- sao em lại ở đây?"

Nàng khẻ cục cựa. "Em nghĩ mình đã thiếp ngủ."

"Vâng, nhưng làm sao mà em đến đây?"

"Em có chìa khóa nhà anh --"

"Anh không hỏi về chuyện ấy, anh muốn nói ---" Cơn say biến mất, tôi nhìn thấy lớp thảm xác xơ của bậc thang, giấy hoa dán tường tróc lở và chiếc áo óng ánh bạc cùng đôi giày mủi thon, da bóng. "Anh muốn hỏi, làm sao em ngồi đây suốt --"

"Em cũng tự hỏi điều ấy đã lâu."

Nàng đứng lên và vươn vai, tự nhiên như thể ngồi ở bậc thềm trước cửa khi trời chưa sáng là một việc bình thường nhất trên đời. Rồi nàng hít ngửi. "Lenz sẽ nói -- cognac, rum, cherry, absinth --"

"Có Fernet -- Branca nữa cơ," tôi nhìn nhận, ít ra, từ đầu cũng phải thẳng thắn. "Dù mù mắt, anh cũng thấy em là một cô gái tuyệt vời, và anh là một thằng đại ngốc, Pat ạ."

Tôi nhanh nhẹn bế nàng lên, mở cửa và đi qua hành lang. Nàng nằm trong tay tôi, môt con diệc bạc, một con chim rã rời; tôi quay mặt để nàng không ngửi phải hơi thở nồng nặc mùi rượu của tôi, và tôi cảm thấy nàng run rẩy dù đang mỉm cười.

Tôi đặt nàng xuống ghế bành, bật đèn và đem một tấm chăn nhỏ đến. "Nếu như anh biết, Pat -- thay vì la cà ở những nơi ấy, anh đã -- Ach, anh đần quá. Ở quán Alfons', anh có gọi điện thoại cho em và huýt sáo bên ngoài, dưới cửa sổ nhà em. Anh tưởng em không muốn, vì em không trả lời --"

"Tại sao anh không trở lại, sau khi đưa em về?"

"Vâng, lẽ ra anh phải hiểu --"

"Lần tới có lẽ khá hơn, nếu anh đưa cho em chìa khóa phòng anh," nàng nói; "như thế, em sẽ không phải ngồi đợi bên ngoài." Nàng mỉm cười, nhưng đôi môi run run, và thình lình tôi chợt nhận ra ý nghĩa của những việc này với nàng, sự trở lại, sự chờ đợi, và giọng nói vui tươi, can đảm.

"Pat," vô cùng bối rối, tôi vội vàng nói. "Em đang lạnh cóng. Em cần uống một thứ gì cho ấm người; hồi nãy ở ngoài kia, anh thấy đèn phòng Orlow còn sáng; để anh qua đó, người Nga lúc nào cũng có sẳn trà, anh sẽ trở về ngay lập tức," -- tôi thấy mình cuồng nhiệt lên --" suốt đời, anh sẽ không bao giờ quên, Pat." Từ cửa, tôi nói vọng lại và bước vội trên hành lang.

Orlow vẫn còn thức. Anh ngồi trước tượng thờ ở góc phòng, một ngọn đèn thắp sáng phía trước; mắt anh đỏ quạch, và trên bàn, một cái ấm Nga đang bốc hơi nước.

"Xin lỗi," tôi nói, "tôi có chuyện cần kíp bất ngờ -- anh có thể cho tôi xin một chút trà nóng không ạ?"

Người Nga đã quen với những chuyện bất ngờ. Ông đưa tôi hai ly trà nóng, một ít đường, và sắp mấy cái bánh nhỏ vào dĩa cho tôi.

"Tôi rất vui được giúp anh," ông nói. "Tôi thường lâm vào hoàn cảnh tương tự... Anh có muốn thêm -- một ít hạt cà phê-- để nhai không?"

"Cám ơn anh," tôi nói, "thật thế ư, tôi xin cám ơn. Tôi thích lắm ạ."

"Nếu anh cần chi nữa," vô cùng duyên dáng, ông nói, "tôi còn thức thêm một lúc; tôi sẽ hân hạnh giúp --"

Khi quay về, trên hành lang tôi cắn vụn vài hạt cà phê. Chúng đánh bạt ngay mùi rượu mạnh. Pat ngồi bên đèn, đang tô phấn. Tôi ngừng lại ở khung cửa trong giây lát. Tôi cảm động trước hình ảnh nàng ngồi đấy, chăm chú nhìn vào chiếc gương nhỏ và chậm bông phấn lên má.

"Em uống chút trà đi," tôi nói. "Trà khá nóng."

Nàng cầm ly trà, tôi nhìn nàng uống.

"Chỉ có quỷ sứ mới biết chuyện gì đã xảy ra tối nay, Pat ạ."

"Ôi, nhưng em biết đấy," nàng trả lời.

"Vậy sao? Anh không biết."

"Và anh không cần biết, Robby. Nhưng nếu anh hỏi, em sẽ trả lời, là anh đã biết quá nhiều để thực sự thấy hạnh phúc."

"Có lẽ," tôi nói. " Nhưng chẳng ích gì, vì càng quen biết em, anh càng trở thành trẻ nít."

"Ô, vâng, có ích chứ. Còn hơn là anh càng lúc lại càng dễ cáu giận."

"Đấy là một cách đánh giá vấn đề," tôi nói. "Em có cách thức tốt, giúp người khác vượt qua khó khăn. Nhưng dường như tất cả mọi thứ xảy ra dồn dập quá, bất ngờ quá."

Nàng đặt ly xuống bàn. Tôi tựa lên giường. Tôi có cảm giác như cuối cùng, mình đã về đến nhà, sau một cuộc hành trình gian khổ.

Lũ chim bắt đầu ríu rít. Có tiếng cửa đóng sầm lại. Đấy là Frau Bender, y tá làm ở viện mồ côi. Tôi nhìn đồng hồ tay. Nửa giờ nữa, Frida sẽ có mặt trong bếp; lúc ấy chúng tôi không thể trốn ra khỏi nhà mà không bị bắt gặp. Pat vẫn ngủ say. Hơi thở sâu và đều. Thật bậy nếu phải đánh thức nàng. Nhưng không thể nào làm khác hơn.

"Pat --"

Nàng lẩm bẩm một điều gì trong mơ. "Pat -- " tôi rủa thầm tất cả các phòng trọ. "Pat, đến giờ rồi. Em phải mặc y phục vào."

Nàng mở mắt và mỉm cười, vẫn ấm áp trong giấc ngủ, như một đứa trẻ. Tôi không bao giờ ngừng ngạc nhiên trước sự thức dậy vui vẻ này, và tôi rất thích nàng như thế. Tôi chẳng bao giờ vui tươi khi thức giấc.

"Pat -- Frau Zalewski đang đánh răng."

"Hôm nay, em ở lại với anh --"

"Tại đây?"

"Vâng."

"Ý kiến tuyệt diệu-- nhưng những thứ của em -- giày và áo của em, là thứ dành cho ban đêm."

"Vậy em sẽ ở lại cho đến tối."

"Còn nhà em thì sao?"

"Chúng ta sẽ gọi điện thoại, báo cho họ biết em đang qua đêm ở một chỗ nào đấy."

"Chúng ta sẽ gọi ngay. Em đói chưa?'

"Chưa."

"Dù sao chăng nữa, anh cũng sẽ chạy ù ra lấy mấy miếng bánh mì. Họ treo trên cửa hành lang. Chắc vừa đúng lúc."

Khi tôi trở lại, Pat đứng bên cửa sổ. Nàng chỉ mang mỗi đôi giày bạc. Nắng mai êm đềm phủ lên vai nàng như một chiếc khăn san.

"Chúng ta quên chuyện hôm qua, Pat nhé?" tôi nói.

Nàng gật đầu mà không quay lại.

"Chúng ta chỉ cần không đi chơi với ai nữa. Tình yêu chân thật không có chỗ cho người khác. Như thế chúng ta sẽ không cãi nhau và không lên cơn ghen nữa. Mặc cho gã Breuer và những người ấy đi về địa ngục, phải không em?"

"Vâng," nàng nói, "và Markowitz nữa."

"Markowitz? Ai thế?"

"Người ngồi cạnh anh ở quầy rượu quán 'The Cascade'."

"À há," tôi nói, bỗng nhiên vui sướng. "À há, người ấy."

Tôi lộn trái túi áo quần. "Em nhìn đây. Dù sao chuyện ấy cũng hữu ích. Anh đánh xì phé, thắng một số tiền lớn. Tối nay chúng ta đi chơi nữa nhé. Nhưng, không đi với ai cả. Chúng ta quên họ đi, em nhé?"

Nàng gật đầu.

Mặt trời nhô lên trên mái Nhà Thương Mại. Các cửa kính bắt đầu lấp lánh. Tóc Pat đầy ánh sáng và đôi vai nàng óng như vàng.

"Em nói mà anh quên mất, gã Breuer ấy, hắn làm nghề ngỗng gì thế? Anh muốn nói, nghề chuyên môn?"

"Kiến trúc sư."

"Kiến trúc sư," tôi nói, đau như hoạn -- tôi muốn nghe nàng nói hắn chẳng là gì cả --"Ôi, dù sao đi nữa, kiến trúc sư; là cái quỷ gì, hở Pat?"

"Vâng, anh yêu."

"Không có gì đặc biệt cả, phải không?"

"Không có gì đặc biệt," Pat quả quyết nói, quay lại và cười to. "Chẳng là gì cả, tuyệt đối như thế. Chỉ là bùn đất mà thôi. "

"Và cái chòi này, không đến nỗi nào chứ, hở Pat? Dĩ nhiên, người khác có nhà cửa đẹp hơn --"

"Căn phòng này, tuyệt vời," nàng chặn lời tôi; "đây là một căn phòng hoàn toàn đáng yêu, em thật tình không biết có căn phòng nào khác như thế, anh yêu."

"Và anh, Pat, anh có những thiếu sót, dĩ nhiên, và anh chỉ là một tài xế tắc xi, nhưng --"

"Anh là một người yêu toàn hảo, -- một người giật bánh mì, một tay bợm nhậu, -- một anh yêu."

Nàng vòng tay ôm cổ tôi. "Ach, chàng ngốc! Thật sung sướng khi ta được sống!"

"Chỉ khi sống bên em. Thật thế."

Bình minh dâng lên, tuyệt vời và tươi sáng. Một làn sương giăng mỏng trên những mộ bia bên dưới và trôi giạt bềnh bồng. Những chóp cây đã đầy ánh sáng. Khói cuộn lên từ ống khói trên mái nhà. Những người phát báo sớm nhất đã bắt đầu rao ơi ới trên đường. Chúng tôi nằm xuống, một giấc ngủ muộn, nửa tỉnh nửa mê, trên biên giới của giấc ngủ, chúng tôi mơ thấy mình tay trong tay -- ngây ngất, hơi thở trong hơi thở. Rồi khoảng chín giờ sáng, ông "Geheimrat Burkkhard" đích thân gọi điện cho Trung Tá Egbert von Hake; và rồi tôi gọi Lenz, nhờ anh lái tắc xi giúp tôi sáng nay.

Anh cắt lời tôi. "Để mặc tớ lo, con ạ; chẳng phải khi không mà Gottfried này là chuyên gia thẩm định những biến đổi của trái tim nhân thế. Tớ đã tính sẳn rồi. Chúc thằng bé may mắn có nhiều niềm vui."

"Thôi đi ông," tôi sung sướng gạt ngang và giải thích, đứng trong bếp, rằng tôi không được khỏe và muốn nằm nghĩ đến trưa. Tôi phải từ chối ba đợt tấn công của Frau Zalewski, mời tôi trà cúc, aspirin và các bịch nước đá chuồm. Rồi tôi len lén đưa được Pat vào buồng tắm, và rồi chúng tôi được bình an.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 14

uần sau, ông chủ tiệm bánh đột ngột xuất hiện trong sân xưởng sửa xe của chúng tôi.

"Cậu ra tiếp lão ấy," Lenz nói, ném một cái nhìn độc địa qua cửa sổ, "chắc Casanova - Bánh Ngọt muốn cò kè lấy rẻ một món gì đây."

Ông chủ tiệm bánh trông thật nảo nề. "Xe có bị trục trặc gì không?" tôi hỏi.

Ông lắc đầu. "Không, không. Chạy ngon lành. Hệt như xe mới."

"Tôi lại chẳng biết thế sao," tôi xác định, và chăm chú nhìn ông, tò mò hơn.

"Cậu biết không -- " ông nói. "Chuyện là như thế này -- tôi muốn một chiếc xe khác -- to hơn --"

Ông đảo mắt nhìn quanh sân. "Ủa, lần trước, tôi thấy một chiếc Cadillac ở đây mà?"

Tôi lâp tức hiểu ra vấn đề. Cô tóc đen đã vòi vĩnh, mè nheo ông ta không ít.

"Xe Cadillac? Ô, phải rồi," tôi hăng hái nói; "đáng lẽ ông phải thử nó khi có dịp. Giá rất mềm. Chỉ bẩy ngàn marks. Rẻ như quà biếu, ta có thể nói thế --"

"Ơ, làm sao lại rẻ như quà biếu được,"

"Rẻ như quà biếu," tôi nhấn mạnh, trong đầu thầm nghĩ đến bước tới. "Tôi có thể hỏi dò, nếu ông muốn," tôi nói; "Không chừng người mua chiếc xe ấy đang cần tiền mặt. Những chuyện như vậy, trong thời buổi này, có thể xảy ra rất nhanh. Nửa tháng thôi."

Tôi đi vào xưởng và tóm gọn câu chuyện. Lenz nhảy dựng lên. "Tìm đâu cho ra một chiếc Cadillac cũ đây, mấy cậu? Nào, làm việc chăm lên! "

"Để tớ tính," tôi nói; "còn cậu, cứ đợi đấy, phen này lão ấy đừng hòng thoát khỏi tay tớ."

"Được rồi, giao cho cậu." Gottfried biến mất.

Tôi điện thoại cho Blumenthal. Tôi không nuôi nhiều hy vọng, nhưng ít nhất tôi cũng phải thử. Ông đang có mặt tại văn phòng. "Ông có muốn bán lại chiếc Cadillac không?" tôi thẳng thừng hỏi.

Blumenthal cười to.

"Tôi biết một người muốn mua nó," tôi tiếp tục, "trả tiền mặt."

"Tiền mặt," Blumenthal trả lời sau khi suy nghĩ thật nhanh. "Đấy là con chữ có tính thi ca nhất hiện nay --"

"Đấy cũng là ý tưởng của tôi," tôi nói, thình lình cảm thấy sung sướng. "Vậy, chúng ta có thể nói chuyện với nhau?"

"Ta luôn luôn có thể nói chuyện với nhau," Blumenthal đáp.

"Tốt. Khi nào tôi có thể gặp ông?"

"Chiều nay sau giờ ăn trưa, tôi không bận. Khoảng hai giờ chiều, ở văn phòng này, được không?"

"Đồng ý."

Tôi gác máy. "Otto," tôi hý hửng gọi Koster, "tớ không hề mong đợi, thế nhưng tớ tin là chiếc Cadillac của chúng mình sắp sửa trở về."

Koster đẩy đống hồ sơ sang bên. "Thật sao? Ông ấy muốn bán nó?"

Tôi gật đầu và nhìn qua cửa sổ, Lenz đang hăng say nói với ông chủ tiệm bánh. "Anh ấy đang làm hư bột hư đường," tôi bức rức nói; "anh ấy nói nhiều quá. Lão chủ tiệm bánh là chúa đa nghi; ta chỉ có thể dụ được lão nếu ta không nói gì. Tớ phải lập tức ra đó, và thay thế Gottfried."

Koster cười. "Đúng rồi -- nhất chín nhì bù, Bob."

Tôi nháy mắt với anh và đi ngay. Nhưng tôi không tin được chính tai mình; thật cách xa một trời một vực với những lời tán tụng hãy còn quá sớm về chiếc Cadillac, Goffried hoàn toàn chú tâm vào việc giải thích cho ông chủ tiệm bánh, cách thức thổ dân Da Đỏ ở Nam Mỹ làm bánh mì ngô.

Tôi nhìn anh ra vẻ tán thưởng rồi quay sang ông chủ tiệm bánh; "Xui quá, ông kia không muốn bán ---"

"Vậy tớ đã nói với cậu thế nào nhỉ?" Lenz lập tức đáp, như thể chúng tôi đã bàn bạc với nhau từ trước.

Tôi nhún vai. "Tiếc thật -- nhưng tôi có thể hiểu --"

Ông chủ tiệm bánh đứng ỳ ra, hoang mang. Tôi nhìn Lenz.

"Có thể nào, cậu cố gắng gọi lại ông ấy một lần nữa? anh lập tức hỏi tôi.

"Tôi đã cố gắng làm tất cả những gì có thể," tôi trả lời. "Tôi đã dàn xếp gặp ông ấy chiều nay. Vậy, tôi sẽ lên lạc với ông bằng cách nào?" tôi hỏi ông chủ tiệm bánh.

"Tôi có công việc quanh đây vào lúc bốn giờ. Tôi có thể ghé qua."

"Tốt -- Tôi sẽ có câu trả lời vào lúc ấy. Tôi hy vọng chúng ta sẽ thành công."

Ông chủ tiệm bánh gật đầu. Rồi ông ngồi vào chiếc xe Ford và rồ máy lái đi.

"Cậu có điên không vậy?" Goffried xổ một tràng, khi ông ta vừa khuất ở góc đường. "Tớ vừa mới bắt đầu tóm được lão, thì cậu đã thả cho lão đi, như thế đấy."

"Luận lý học và tâm lý học, Gottfried thân mến," tôi nói, vỗ vai anh. "Cậu chẳng biết tí gì về chúng."

Anh phủi tay tôi. "Tâm lý học -- " anh nói một cách khinh miệt. "Đòn tâm lý hay nhất là chụp lấy cơ hội. Và đấy là một cơ hội tốt. Lão sẽ không bao giờ trở lại."

"Lão sẽ trở lại lúc bốn giờ --"

Gottfried nhìn tôi, thương hại. "Cậu dám cá với tớ?" anh nói.

"Dám chớ sao không," tôi trả lời, " nhưng cậu sẽ thua. Tớ hiểu lão rõ hơn cậu. Cậu phải liên tiếp nắn gân lão mới xong. Hơn nữa, tớ không thể bán cho lão một thứ mà chúng ta chưa có."

"Ach, du lieber Gott, nếu cậu chỉ hiểu được bấy nhiêu thôi," Gottfried nói, lắc đầu, "cậu sẽ chẳng làm nên trò trống gì, Cưng ạ. Đấy là điều luật thứ nhất trong việc mua bán. Đến đây, tớ sẽ tặng cậu một bài học về các phương cách làm ăn hiện đại."

Sau giờ ăn trưa, tôi đến văn phòng của Blumenthal. Trên đường đi, tôi có cảm giác của một chú dê non sắp sửa đến thăm một con sói già. Mặt trời chiếu gay gắt xuống mặt đường nhựa, và với từng bước chân, tôi lại càng không muốn mình bị xiên quay trên que nướng của Blumethal. Tốt nhất là đánh một trận nhanh gọn.

"Herr Blumenthal," tôi lập tức nói khi bước qua cửa, trước khi ông bắt đầu mở miệng, "một đề nghị công bằng ngay từ đầu. Ông mua chiếc Cadillac với giá năm ngàn năm trăm marks -- bây giờ tôi trả ông sáu ngàn -- với điều kiện tôi phải là người giao xe. Công việc sẽ xong xuôi tối nay."

Blumenthal chễm chệ ngự trên ngai, đàng sau bàn viết, đang xơi táo. Ông ngừng lại, nhìn tôi một giây.

"Tốt," ông nói, và tiếp tục nhai.

Tôi chờ đến khi ông quăng cái lõi táo vào giỏ rác.

"Vậy ông đồng ý?" tôi hỏi.

"Khoan đã." Ông lấy một quả táo từ trong ngăn kéo bàn viết. "Cậu ăn không?"

"Cảm ơn, chưa đâu."

Ông ngoạm một miếng táo. "Hãy ăn thật nhiều táo, Herr Lohkamp. Táo giúp ta sống lâu. Mỗi ngày ăn vài quả, ta không bao giờ phải đi bác sĩ."

"Ngay cả khi ta bị gãy tay?"

Ông nhoẻn cười, quăng bỏ cái lõi táo thứ nhì, rồi đứng lên.

"Vậy ta không nên gãy tay."

"Nghe hay lắm," tôi nói và chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra. Câu chuyện táo tiếc này đáng ngờ lắm.

Blumenthal lấy một hộp xì gà từ cái tủ nhỏ và mời tôi. Đấy là xì gà Coronas tôi đã biết. "Chúng cũng kéo dài tuổi thọ sao?" tôi hỏi.

"Không, chúng làm ngắn lại. Cân bằng những quả táo." Ông thổi ra một quầng khói mù và nhìn tôi, đầu nghiêng sang một bên như một con chim trầm mặc, nhìn từ dưới lên trên. "Cân bằng, Herr Lohkamp, luôn luôn cân bằng -- đấy là bí quyết của cuộc đời."

"Nếu ta có thể."

Ông nháy mắt. "Đúng thế; nếu ta có thể, đấy là bí quyết, dĩ nhiên rồi. Chúng ta biết quá nhiều, nhưng chỉ có thể làm quá ít. Bởi vì chúng ta biết quá nhiều. ---" ông cười to. "Xin tha lỗi cho tôi -- sau khi ăn trưa, tôi luôn luôn triết lý vặt."

"Đấy cũng là thời điểm tốt nhất," tôi nói. "Bây giờ, về chiếc Cadillac; chúng ta cũng sẽ làm cho cân bằng, phải không?"

Ông dơ một tay lên. "Khoan đã."

Tôi cúi đầu chịu thua. Blumenthal nhận thấy và cười. "Không phải như cậu nghĩ. Tôi chỉ định khen cậu một câu. Đánh con bài chủ từ đầu, không dấu diếm gì cả. Như thế là đi đúng nước bài với lão Blumenthal này. Cậu biết tôi mong đợi gì không?"

"Rằng tôi sẽ bắt đầu ra giá bốn ngàn năm trăm --"

"Đúng. Nhưng nếu làm thế, cậu sẽ không đạt được kết quả. Cậu định bán xe với giá bẩy ngàn, phải không?"

Tôi nhún vai, không cam kết gì cả. "Sao lại chính xác bảy ngàn?"

"Bởi vì đó là cái giá cậu đã thách tôi lần đầu."

"Ông có một trí nhớ tuyệt vời," tôi nói.

"Về những con số. Chỉ những con số mà thôi. Thật không may. Ta đi đến kết luận này nhé -- cậu có thể lấy chiếc xe với giá đã nêu, sáu ngàn."

Ông chìa tay và tôi chụp lấy. "Tạ ơn Chúa," tôi nói, nhẹ nhõm, "cho chúng con một dịp mua may bán đắt chờ đợi đã lâu. Dường như chiếc Cadillac cho chúng tôi may mắn."

"Với tôi, cũng thế," Blumenthal nói. "Đừng quên, tôi cũng kiếm lời năm trăm, nhờ nó."

"Đúng. Nhưng xin ông cho biết, vì sao ông muốn bán nó sớm vậy? Ông không vừa ý hay sao?"

"Chỉ là dị đoan mà thôi," Blumenthal giải thích. "Tôi không bao giờ để lỡ một cơ hội làm ra tiền."

"Dị đoan tốt," tôi trả lời.

Ông ngúc ngoắc cái đầu hói bóng nhẫy. "Cậu không tin đâu nhỉ -- thật thế. Tôi làm vậy để tránh những điều không tốt xảy ra với tôi -- với những thứ khác. Chê bỏ một vận may hôm nay, có nghĩa là thách đố Thượng Đế. Và không ai trong chúng ta dám làm vậy."

Lúc bốn giờ rưởi, Gottfried Lenz, vẻ mặt trịnh trọng, đặt một vỏ chai gin trên bàn, trước mặt tôi. "Cưng ơi, tớ muốn cậu đong đầy cái chai này. Tớ được miễn phí. Cậu còn nhớ chúng ta đánh cuộc thế nào không?"

"Nhớ chứ," tôi nói. "Nhưng cậu đến sớm quá."

Không một lời, Gottfried dí cái đồng hồ tay của anh sát mắt tôi.

"Bốn giờ rưởi," tôi nói. "Giờ thiên văn, rõ rồi. Có điều, ai cũng có thể đi trễ. Tớ tăng tiền cược gấp đôi, hai chống một --"

"Đồng ý," Gottfried hý hửng nói. "Nếu thắng, tớ sẽ được chung bốn chai gin. Cái đó gọi là anh hùng đấu tranh cho chính nghĩa đã mất. Danh dự lắm, Cưng ạ, nhưng cưng sai lầm rồi."

"Cứ đợi đấy,"

Thật tình tôi không còn tự tin như đang làm bộ. Trái lại, tôi tin chắc, ông chủ tiệm bánh sẽ không trở lại. Lẽ ra sáng nay tôi phải tìm hiểu ông ta kỹ càng hơn. Không thể nào tin tưởng ông ta.

Khi tiếng còi tan tầm của xưởng chế tạo nệm lò xo bên kia đường inh ỏi hụ, báo năm giờ chiều, Gottfried lẳng lặng đặt thêm ba cái vỏ chai gin trên bàn, trước mặt tôi. Rồi anh tựa vào cửa sổ và chăm chú nhìn tôi. "Tớ khát quá," một lúc sau, anh nói, nhấn mạnh.

Ngay lúc ấy, tôi nghe tiếng động cơ rầm rập rất đặc trưng của xe Ford chạy ngoài đường, và sau đó, xe của ông chủ tiệm bánh quẹo vào cổng rào của chúng tôi.

"Nếu cậu khát, Gottfried yêu dấu của tớ," tôi chững chạc trả lời, "chỉ cần chạy đi mua hai chai rum mà tớ đã thắng cuộc. Cậu có thể tợp một ngụm miễn phí. Thấy ông chủ hiệu bánh đàng kia chưa? Tâm lý học, con ơi. Bây giờ thì, làm ơn dẹp dùm mấy cái vỏ chai gin này ngay. Sau đó, cậu có thể lái chiếc tắc xi. Cậu còn quá trẻ người non dạ với những công việc tinh tế. Mừng sức khỏe, con ơi."

Tôi ra đón và bảo ông chủ tiệm bánh rằng, dường như chiếc Cadillac sẽ thuộc về ông. Khách hàng ra giá bẩy ngàn năm trăm, nhưng nếu trả tiền mặt, ông ấy có thể bớt còn bẩy ngàn.

Ông chủ hiệu bánh lơ đãng đến nổi tôi phải ngừng nói. "Tôi cần gọi điện cho ông ấy lúc sáu giờ," cuối cùng tôi nói.

"Lúc sáu giờ?" Ông chủ hiệu bánh bừng tỉnh. "Lúc sáu giờ, tôi phải --" Rồi ông ta bỗng quay lại. "Cậu đi với tôi được chứ?"

"Đi đâu?" tôi kinh ngạc hỏi.

"Đến nhà bạn cậu, ông họa sĩ. Tranh đã xong."

"Ach, thì ra thế, đến xưởng họa Ferdinand Grau?"

Ông gật đầu. "Đi với tôi, nhé? Rồi chúng ta sẽ thảo luận giá cả."

Dường như ông không muốn đi một mình chút nào. Ngược lại, tôi cũng thấy rất thiết yếu, không nên để ông rời khỏi nơi đây một mình một lần nữa. "Được mà," do đó, tôi nói. "Hơi xa đấy -- chúng ta nên đi ngay bây giờ."

Ferdinand Grau trông bịnh hoạn. Gương mặt xám xanh, tối và bủng. Anh đón chúng tôi ở cửa xưởng họa. Ông chủ tiệm bánh gần như không nhìn tới anh. Ông ta thiếu tự tin và nóng nảy lạ lùng. "Tranh ở đâu?" ông ta lập tức hỏi.

Fedinand chỉ về hướng cửa sổ. Bức tranh đặt trên giá vẽ. Ông chủ tiệm bánh bước vội đến rồi dừng lại trước mặt nó, bất động. Một lúc sau, ông bỏ mũ xuống. Ông đã hối hả tới nỗi quên béng đi cái mũ.

Ferdinand và tôi vẫn đứng cạnh cửa. "Anh khỏe không, Ferdinand?"

Anh khoác tay, làm một cử chỉ mơ hồ.

"Có chuyện gì không tốt chăng?"

"Chuyện gì không tốt đâu?"

"Khí sắc của anh tệ lắm --"

"Hỏi gì nữa không?"

"Không," tôi nói, "hết rồi."

Anh đặt bàn tay hộ pháp lên vai tôi và cười với nét mặt của một con chó St. Bernard's già.

Chúng tôi đợi một lát. Rồi chúng tôi lại gần. Tôi ngạc nhiên khi nhìn vào tranh. Chân dung được thể hiện rất sinh động, dựa theo tấm ảnh ngày cưới và tấm thứ nhì, đã mờ cũ, một thiếu phụ còn trẻ nhìn thẳng về phía trước với đôi mắt nghiêm nghị đượm nét hoang mang.

"Vâng," ông chủ tiệm bánh đáp, không quay lại. "Đúng là bà ấy."

Ông ta nói với bản thân nhiều hơn với chúng tôi, và tôi có cảm tưởng, ông cũng chẳng ý thức được mình đang nói.

"Ông có cần thêm ánh sáng?" Ferdinand hỏi.

Ông chủ tiệm bánh không trả lời.

Ferdinand tiến tới, chỉnh lại vị trí của giá vẽ. Rồi anh lùi bước, gật đầu ra hiệu cho tôi đi qua một căn phòng nhỏ, cạnh xưởng vẽ.

"Tôi thật không ngờ," anh nói, ngạc nhiên. "Bức tranh đã đánh động cõi lòng của cái máy giảm giá cằn cỗi ấy! Ông ta khóc nức nở --"

"Ai cũng có lúc để cảm xúc trào dâng," tôi trả lời. "Có điều, với ông ấy, đã quá muộn."

"Quá muộn," Ferdinand nói; "luôn luôn quá muộn màng. Việc đời cứ như thế, Bob ạ."

Anh khoan thai đếm bước. "Hãy để ông ấy được yên tĩnh," anh nói. "Cậu nghĩ sao, trong khi chờ đợi, ta làm một ván cờ nhé?"

"Anh có tâm hồn tươi vui lắm, Ferdinand," tôi nói.

Anh ngừng chân. "Tại sao không? Không gây hại mà cũng không làm lợi gì cho ông ấy. Nếu cứ khăng khăng nghĩ về những chuyện buồn ấy, sẽ không ai có thể cười được nữa, Bob ạ."

"Anh nói đúng," tôi đáp. "Vậy mình chơi trò gì nhanh một chút."

Chúng tôi bày bàn cờ ra và bắt đầu. Ferdinand thắng một cách dễ dàng. Anh chiếu bí tôi với con tháp và con giám mục, không cần con nữ hoàng.

"Tôi thật không hiểu anh làm cách nào," tôi nói. "Trông anh như người thiếu ngủ đã mấy đêm. Thế mà anh chơi dũng mãnh như quân cướp biển."

"Những khi buồn, tớ luôn luôn chơi rất khá," Ferdinand trả lời.

"Tại sao anh buồn?"

"Ach, tớ không biết. Bởi vì màn đêm buông xuống. Tất cả những người tốt đều sầu buồn khi chiều đến. Chẳng vì lý do đặc biệt nào. Chung chung như thế thôi."

"Nhưng chỉ khi nào họ cô độc," tôi nói.

"Dĩ nhiên. Giờ của chập chùng bóng tối. Giờ của cô đơn quạnh quẽ. Giờ khi nhâm nhi cognac ngon nhất."

Anh lấy ra chai rượu và hai cái ly. "Chúng ta có nên trở vào gặp ông chủ tiệm bánh không?" tôi hỏi.

"Một phút nữa." Anh rót rượu vào cốc. "Pros't, Bob. Vì tất cả chúng ta rồi sẽ chết."

"Pros't, Ferdinand. Vì chúng ta vẫn còn đây."

"Ấy mà," anh nói, "đôi khi người ta lại không muốn thế. Hãy cạn một ly mừng điều đó."

"Chí lý."

Chúng tôi trở vào xưởng vẽ. Căn phòng tối hơn khi nãy. Ông chủ tiệm bánh với đôi vai so, vẫn còn đứng trước bức tranh. Trông ông ta lạc loài đáng thương trong căn phòng rộng, trống lốc và tôi chợt nhận ra, ông ta càng như nhỏ thó hơn.

"Tôi đóng gói bức tranh lại cho ông nhé?" Ferdinand hỏi.

Ông ta giật mình. "Không."

"Vậy ngày mai, tôi sẽ cho người mang đến?"

"Tôi có thể gởi nó lại đây, được không?" ông chủ tiệm bánh rụt rè hỏi.

"Nhưng tại sao?" Ferdinand ngạc nhiên, và đến gần hơn. "Ông không thích nó hay sao?"

"Có, tôi thích chứ -- nhưng tôi cần để nó lại đây."

"Tôi không hiểu."

Ông chủ tiệm bánh nhìn tôi, cầu cứu. Tôi hiểu -- ông ta sợ phải treo bức tranh trong nhà trước sự hiện diện của con chằng cái tóc đen. Có lẽ, ông ta cũng có một nỗi sợ hãi nào đấy với người đã khuất, sợ phải mang bà về nhà."

"Nhưng Ferdinand," tôi nói, "tranh có thể treo tại đây, được không, nếu trả tiền xong?"

"Thế thì, dĩ nhiên được thôi."

Ông chủ tiệm bánh, yên lòng, lấy từ túi ra một quyển chi phiếu. Hai người đi tới bàn.

"Còn thiếu bốn trăm marks?" ông chủ tiệm bánh hỏi.

"Bốn trăm hai mươi," Ferdinand nói, "đã chiết giảm. Ông cần biên nhận không?"

"Có chứ," ông chủ tiệm bánh nói, "cho ban kế toán."

Trong im lặng, họ viết chi phiếu và biên nhận. Tôi vẫn đứng cạnh cửa sổ và nhìn quanh. Trong ánh nắng chiều, các bức chân dung bị bỏ rơi sáng lờ mờ trong những khung vàng. Chúng trông như bộ sưu tập ma quái của thế giới khác và những cái nhìn chăm chăm của chúng hướng về bức tranh bên cửa sổ, bức tranh sắp được kết nạp, bức tranh mà trên đó, buổi chiều đang rót những giọt nắng sau cùng. Không khí kỳ quặc -- hai cái bóng lom khom ở bàn, bóng tối và rất nhiều chân dung câm nín.

Ông chủ tiệm bánh trở lại cửa sổ. Đôi mắt vằn đỏ của ông như hai viên bi ve, miệng của ông há ra nửa vời, môi dưới trễ xuống để lộ những chiếc răng ố vàng -- cách ông ta đứng đấy, vừa khôi hài, vừa buồn thảm. Ở tầng lầu ngay bên trên xưởng vẽ, một người nào đó bắt đầu gõ những phím dương cầm một bài luyện ngón, mà chuỗi âm thanh lập đi lập lại cùng một điệu. Mỏng manh và than thở. Ferdinand Grau vẫn đứng cạnh bàn. Anh đốt một điếu xì -gà. Ngọn lửa hiu hắt soi gương mặt của anh. Căn phòng tối lờ mờ dường như to rộng lên một cách ghê rợn và xanh rất thẳm, so với đóm lửa đỏ.

"Ông vẫn có thể sửa lại một thứ gì đó, phải không?" ông chủ tiệm bánh hỏi.

"Sửa gì cơ?"

Ferdinand tiến đến. Ông chủ tiệm bánh trỏ vào món nữ trang.

"Ông có thể xóa nó, được chứ?"

Đấy là cái kim vàng cài áo to đùng mà khi đặt hàng, ông ta đã kỳ kèo cho bằng được.

"Được chứ," Ferdinand nói, "thật tình mà nói, nó làm thô gương mặt. Tranh sẽ đẹp hơn nếu xóa nó đi."

"Tôi cũng nghĩ vậy." Ông ta ba hoa một chập nữa. "Tôi phải trả thêm bao nhiêu?"

Ferdinand và tôi nhìn nhau. "Không tốn xu nào cả," Ferdinand nói, quảng đại; "ngược lại, lẽ ra còn phải bù tiền cho ông. Ông thấy không, vẽ ít hơn mà."

Ông chủ hiệu bánh ngửng đầu lên, ngạc nhiên. Trong một thoáng, dường như ông có ý định bàn sâu về chuyện ấy. Nhưng rồi ông dứt khoát: "Ach, không, đừng bận tâm -- nói cho cùng, dù sao ông đã vẽ rồi."

"Điều ấy cũng đúng --"

Chúng tôi ra về. Trên cầu thang bên ngoài, nhìn phiến lưng còng trước mặt, tôi cảm thấy ân hận về ông chủ tiệm bánh, về việc lương tâm của ông đã đánh bại ước muốn thủ lợi với cái kim cài áo. Tôi không muốn dẫn ông ta đi mua xe Cadillac trong tâm trạng hiện tại của ông. Nhưng rồi tôi nhớ rằng, nỗi thương tiếc, đáng tuyên dương biết bao, dành cho người vợ quá cố ấy, ít nhiều gì chỉ khởi dậy bởi cô gái tóc đen ở nhà là một con ngựa bà quá quắt, và thế là tôi lại hăng hái ngay.

"Chúng ta có thể ghé tiệm bánh để bàn bạc," bên ngoài, ông ta nói.

Tôi gật đầu. Rất tiện lợi cho tôi. Ông chủ tiệm bánh cứ ngỡ, trong bốn bức vách của ông, ông ta sẽ mạnh mẽ hơn -- nhưng tôi có sự ủng hộ của cô nàng tóc đen.

Cô ta đợi sẳn ở cửa. "Chân thành chúc mừng bà," tôi nói, trước khi ông chủ tiệm bánh kịp mở miệng.

"Mừng gì cơ?" cô ta lập tức hỏi, ánh mắt long lanh.

"Xe Cadillac của bà," không nao núng, tôi trả lời.

"Anh yêu!" cô ta nhảy cẫng lên, ôm chặt cổ ông ta.

"Nhưng chuyện chưa đâu vào đâu cả," ông cố gỡ tay cô và giải thích. Nhưng cô ta vẫn đeo dính và nghịch ngợm quay ông ta vòng vòng, không để ông ta thốt một lời. Tôi lần lượt thấy sau bờ vai của ông, gương mặt ranh mãnh, con mắt nháy nhó của cô ta và sau bờ vai cô ta, cái đầu như con mọt gạo của ông ta, trách móc, phản kháng vô vọng.

Cuối cùng ông ta cũng rứt ra được. "Chúng ta chưa đạt đến một thỏa thuận nào," ông thở hào hển.

"Có mà," tôi hăng hái nói, "tôi bảo đảm sẽ làm hết sức để giảm năm trăm marks cuối cùng. Ông không phải trả thêm một xu nào ngoài bảy ngàn marks cho chiếc Cadillac. Ông đồng ý chứ?"

"Dĩ nhiên," cô tóc đen nhanh nhảu nói. "Giá ấy, thật quá hời, anh yêu."

"Nín ngay!" Ông chủ tiệm bánh dơ tay khỏi đầu.

"Anh có điên không vậy?" cô ta tấn công. "Lúc đầu, anh nói anh sẽ mua xe, giờ thì anh đứng ỳ ra đấy, nói rằng anh sẽ không mua."

"Không sao, ông ấy sẽ mua." Tôi can gián. "Chúng tôi đã bàn thảo với nhau."

"Vậy thì, anh yêu -- tại sao, anh lại -- " Cô nàng õng ẹo dựa sát người ông ta. Ông ta cố gắng nhích ra nhưng cô nàng đã ép đôi vú căng phồng lên cánh tay ông. Ông ta nhăn mặt tuyệt vọng, nhưng sức kháng cự đã yếu hẳn.

"Chiếc xe Ford -- "ông ta nói.

"Sẽ chi trả từng phần, dĩ nhiên."

"Bốn ngàn marks?"

"Ông đã tốn đến ngần ấy sao?" tôi thân ái hỏi.

"Xe Ford phải bán với giá bốn ngàn marks, trả từng phần," ông quả quyết. Cuối cùng, ông ta cũng tìm được cách trả đòn sau khi bất ngờ bị tấn công lúc đầu. "Xe tốt y như xe mới."

"Xe mới?" tôi nói. "Sau khi được đại tu như thế?"

"Sáng nay, chính cậu cũng nhận là xe tốt như mới mà."

"Sáng nay, đấy lại là chuyện khác. Mới hay không -- tùy theo, ta là người bán hay người mua. Với giá bốn ngàn marks, xe Ford của ông phải có cảng bằng vàng."

"Bốn ngàn marks, không chịu thì thôi," ông chủ tiệm bánh bướng bỉnh nói. Ông ta đã hồi phục bản tính cũ và rõ ràng, muốn sửa chữa những tình cảm ủy mị mới đây.

"Vậy, au revoir," tôi trả lời, và quay sang cô tóc đen. "Tôi rất tiếc, bà ạ -- nhưng tôi không thể mua bán thiệt thòi như thế. Chúng tôi không lãi đồng nào với chiếc Cadillac, vì thế, tôi không thể mua vào chiếc Ford cũ với cái giá trên trời. Tạm biệt."

Cô ta giữ tôi lại. Đôi mắt tóe lửa, cô ta tấn công ông chủ tiệm bánh khiến ông ta chẳng biết nên tiến hay lùi. "Anh đã nói hàng trăm lần là chiếc Ford không đáng giá gì hết," cuối cùng, cô ta rít lên, nước mắt đoanh tròng.

"Hai ngàn marks," tôi nói. "Hai ngàn marks, mặc dù giá ấy chết người."

Ông chủ hiệu bánh im lìm.

"Nào nào, nói gì đi chứ. Anh đứng đây làm gì mà không chịu mở miệng? cô nàng tóc đen tát yêu ông ta.

"Xin ông bà thứ lỗi," tôi nói. "Tôi phải đi lấy chiếc Cadillac. Khi tôi trở lại, có lẽ ông bà đã thảo luận xong."

Tôi có cảm tưởng nếu tôi biến đi thì tốt hơn. Tóc đen sẽ tiếp tục công việc dùm tôi.

Một giờ sau tôi lại có mặt ở đấy. Tôi thấy ngay, cuộc cải vã đã được giải quyết bằng cái phương pháp giản dị nhất. Y phục của ông ta hơi nhàu và một cái lông ngỗng trong chăn còn vướng trên áo khoác -- còn cô tóc đen, trái lại, mắt ngời sáng, vú rung rinh; và cô ta mỉm cười, mãn nguyện và xảo quyệt. Cô ta đã thay y phục, và mặc một chiếc áo đầm lụa mỏng, dán sát người. Khi không bị chú ý, cô ta gật đầu với tôi, và nháy mắt ra hiệu là mọi việc đều ổn thỏa.

Chúng tôi lái thử. Tóc đen ngồi gọn gàng, thoải mái trên cái ghế rộng và liếng thoắng nói không ngừng. Tôi ước gì mình có thể quẳng cô ả qua cửa sổ, thế nhưng tôi vẫn cần sự có mặt của cô ta. Ông chủ tiệm bánh ủ rũ ngồi cạnh tôi. Ông ta thương tiếc trước cho số tiền sẽ chia tay -- có lẽ, đó là sự thương tiếc chân thành nhất.

Chúng tôi dừng xe trước nhà ông chủ tiệm bánh, rồi đi vào. Ông ta bước qua phòng khác để lấy tiền. Trông ông ta già sụm, và tôi nhận ra, tóc của ông đã phải nhuộm.

Tóc đen lướt tay ve vuốt cái áo đầm của ả. "Chúng ta làm chuyện ấy cừ thật, phải không?"

"Vâng," tôi ngần ngừ nói.

"Anh nợ em một trăm marks cho việc ấy."

"Ach, vậy thì sao?" tôi nói.

"Lão già keo kiệt ấy," cô ta thì thào thân mật, tiến gần tôi, "giàu có lắm. Nhưng cứ thử moi một đồng của lão! Lại còn không chịu làm di chúc nữa cơ. Và dĩ nhiên, sau khi lão đi đời nhà ma, con cái của lão sẽ hưởng trọn gia tài, còn em sẽ bơ vơ nơi đâu? Ngoài ra, chẳng vui sướng gì, lúc nào lão cũng mắng mỏ em --"

Cô ta lại gần hơn nữa và hây hẩy cặp vú. "Vậy, ngày mai, em sẽ qua đấy lấy một trăm marks. Khi nào anh có mặt? Hoặc đi ngang đây?" Cô ta khúc khích cười. "Chiều mai, em ở nhà một mình."

"Tôi sẽ gởi tiền cho bà." tôi nói.

Cô ta lại rinh rích cười. "Anh đích thân mang đến, nhé. Hay là anh sợ?"

Rõ ràng, cô ta nghĩ rằng tôi ngây thơ, và phải nói huỵch toẹt cho tôi hiểu.

"Không sợ," tôi nói, "nhưng tôi bận. Ngày mai, tôi phải đi bác sĩ. Bịnh giang mai lâu rồi -- làm đời mất vui."

Nhanh như cắt, cô ta lùi lại, suýt ngã lên chiếc ghế bành bọc nhung. Ngay khi ấy, ông chủ tiệm bánh đi vào. Ông ta nhìn cô ta một cách ngờ vực. Rồi ông ta đếm thành tiếng cọc tiền chất trên bàn. Chậm và lưỡng lự. Cái bóng của ông lung linh theo nhịp đếm trên nền thảm hồng. Khi tôi viết biên lai, tôi bàng hoàng nhận ra, chuyện này đã xảy ra một lần hôm nay -- chỉ có điều, Ferdinand Grau đóng vai tôi. Mặc dù việc này chẳng quan trọng gì, nhưng với tôi, quái dị quá.

Tôi vui vì lại được ra ngoài. Không khí mềm và ấm như mùa hè. Chiếc Cadillac đậu bên lề, hóm hỉnh nháy mắt với tôi.

"Ôi, cám ơn cưng," tôi nói, gõ gõ lên bộ tản nhiệt. "Mau về thăm anh nhé."

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 15

uổi sáng trong veo và lấp lánh trên những đồng cỏ. Pat và tôi ngồi ở bìa một khoảnh rừng thưa, ăn điểm tâm. Tôi nghĩ phép hai tuần và đang trên đường du lịch với Pat. Chúng tôi đi ra biển.

Một chiếc Citroen nhỏ, cũ đậu ở ven đường. Chúng tôi mua trả góp nhờ chiếc Ford, và Koster cho tôi mượn đi chơi. Nó như một con lừa nhẫn nại, thồ đầy hòm xiểng trên lưng.

"Hy vọng nó không hư bất tử dọc đường," tôi nói.

"Không đâu," Pat trả lời.

"Sao em biết?"

"Tất nhiên. Đây là cuộc du ngoạn của chúng ta, Robby."

"Có lẽ," tôi đáp. "Nhưng anh biết cái trục sau của nó. Nhìn thảm lắm. Nhất là phải chở nặng như thế."

"Nó là anh em của Karl. Nó sẽ chịu đựng được."

"Người anh em mắc bệnh còi xương trầm trọng."

"Đừng chê bai nó, Robby. Nó là chiếc xe đáng yêu nhất đối với em, lúc này."

"Em qua đây," tôi nói.

"Để làm chi?"

"Khó nói."

Trên đồng cỏ, chúng tôi nằm song song bên nhau thêm một lúc. Gió từ cánh rừng thổi ra, ấm áp và dịu dàng. Gió thơm hương nhựa thông và hoa dại.

"Robby," một lát sau Pat hỏi, "những bông hoa đàng kia, bên dòng suối, tên gì hở anh?"

"Cỏ Chân Ngỗng," tôi trả lời, không cần nhìn lên.

"Nhưng anh yêu! Không phải Cỏ Chân Ngỗng, hoa Cỏ Chân Ngỗng nhỏ hơn nhiều; ngoài ra, chúng chỉ nở vào mùa xuân."

"Đúng," tôi nói. "Rau Tề."

Nàng lắc đầu. "Em biết Rau Tề. Hoa này trông khác hẳn."

"Vậy là Độc Cần."

"Nhưng Robby! Hoa Độc Cần không đỏ, mà trắng."

"Vậy anh không biết. Từ nào đến giờ, nếu bị hỏi, anh cứ nói đại ba cái tên ấy là xong. Các cô thường tin vào một trong ba cái tên ấy."

Nàng cười to. "Tội thì thôi. Nếu biết thế, em đã bằng lòng với tên Cỏ Chân Ngỗng."

"Độc Cần," tôi nói. "Anh thành công nhất với tên Độc Cần."

Nàng ngồi dậy. "Phấn khởi nhỉ. Vậy anh thường được hỏi lắm sao?"

"Không thường lắm. Và trong những trường hợp hoàn toàn khác."

Nàng chống tay trên mặt đất. "Thật xấu hổ khi người ta chạy loanh quanh khắp nơi trên trái đất, thế nhưng lại không biết gì về nó. Ngay cả mấy cái tên vặt."

"Em đừng buồn," tôi nói, "có một nỗi xấu hổ lớn hơn, đó là người ta lại còn không biết người ta loanh quanh chạy khắp trái đất để làm gì. Và biết thêm nhiều hay ít hơn một vài cái tên thì có quan trọng gì đâu."

"Anh cứ nói vậy. Nhưng em tin anh chỉ nói như thế bởi lười nhác."

Tôi trở mình. "Dĩ nhiên. Nhưng ta cũng không chiêm nghiệm đủ về sự lười nhác. Lười nhác là nền tảng của tất cả hạnh phúc và kết thúc của mọi triết lý. Đến đây em, nằm xuống. Người ta nằm quá ít. Người ta lúc nào cũng đứng, hoặc ngồi. Như vậy thể xác không được dễ chịu. Chỉ khi người ta nằm xuống, họ mới hoàn toàn hòa thuận với bản thân."

Một chiếc xe hơi rầm rù chạy ngang rồi biến mất.

"Mercedes nhỏ," tôi nói mà không ngồi dậy. "Bốn xy-lanh." ***

"Có xe khác đến nữa," Pat trả lời.

"Vâng, anh có nghe. Một chiếc Renault. Phải đầu xe trông giống mỏ heo không?"

"Vâng."

"Vậy đúng là Renault. Nhưng hãy lắng nghe, một chiếc xe chính hiệu sắp chạy đến. Một chiếc Lancia. Anh dám cá, nó sẽ đuổi theo hai cái xe kia như một con sói đuổi theo đôi cừu. Chỉ cần lắng nghe tiếng máy nổ. Như tiếng đàn ống nhà thờ."

Chiếc xe lao vút qua. "Em đoán, anh biết nhiều hơn ba hiệu xe ?" Pat hỏi.

"Dĩ nhiên. Và biết đúng, còn muốn gì hơn?"

Nàng cười to. "Như vậy buồn lắm, hay không buồn?"

"Không buồn gì hết. Thuận lẽ tự nhiên. Anh chuộng một chiếc xe đẹp hơn là hai mươi cánh đồng hoa."

"Đứa con ngỗ nghịch của thế kỷ hai mươi! Em đoán, anh không phải là người đa cảm."

"Ô, anh đa cảm chứ, em vừa nghe đấy: với xe hơi."

Nàng nhìn tôi. "Em cũng thế," nàng nói.

Từ tàng cây linh san, một con chim cu cất tiếng. Pat bắt đầu đếm.

"Tại sao em làm thế?"

"Anh không biết ư? Nó gáy bao nhiêu tiếng thì ta sẽ sống thêm bấy nhiêu năm."

"Ach, vậy à, đúng rồi. Nhưng có một con khác đang gáy nữa kìa. Khi nó gáy, hãy lắc tiền. Tiền sẽ sinh sôi nảy nở."

Tôi móc mấy đồng lẽ trong túi ra và bụm tay lại, lắc thật mạnh.

"Đúng là anh," Pat cười nói. "Em muốn cuộc sống, còn anh muốn tiền."

"Để có thể sống," tôi trả lời. "Một người duy tâm chân chính phải phấn đấu để có tiền. Tiền bạc cho ta tự do về mặt tinh thần. Và tự do là cuộc sống."

"Mười bốn," Pat đếm. "Trước đây, em nghe anh nói khác."

"Đấy là thời kỳ đen tối của anh. Ta không nên chê bai tiền bạc. Chính tiền là thứ làm cho nhiều người đàn bà say tình. Mặt khác, tình làm cho nhiều người đàn ông tham lam. Do đó, tiền sẽ thúc đẩy lý tưởng --tình yêu chống lại vật chất."

"Hôm nay là ngày tốt của anh," Pat nói. "Ba mươi lăm."

"Đàn ông," tôi tiếp tục nói, "trở thành tham lam vì dục vọng của người đàn bà. Nếu không có đàn bà, sẽ không có tiền, và đàn ông sẽ là một sắc tộc anh hùng. Dưới chiến hào, không có đàn bà -- nơi ấy, cũng thế, người đàn ông có nhiều tiền đến đâu cũng không kể. Nơi ấy, anh ta chỉ được coi như một người đàn ông mà thôi. Và không nói tới chiến hào đâu nhé; anh chỉ mô tả tình yêu dưới ánh sáng thực của nó. Nó khơi dậy bản năng xấu xa của con người -- thôi thúc được sở hữu, địa vị, lợi nhuận, an nhàn. Không phải vô cớ mà những nhà độc tài muốn thuộc cấp của họ có gia đình -- vì như thế, những người ấy sẽ ít nguy hiểm hơn. Cũng không phải tự dưng mà các linh mục Thiên Chúa Giáo sống độc thân -- nếu có vợ, họ sẽ không bao giờ là những nhà truyền giáo can trường."

"Hôm nay thật là một ngày tuyệt vời của anh," Pat nói một cách biết ơn. "Năm mươi hai."

Tôi cất tiền vào túi và châm thuốc.

"Em sắp ngừng đếm`hay chưa?" Tôi hỏi. "Nếu không coi chừng, em sẽ đếm hơn bẩy mươi cho xem."

"Một trăm mới được, Robby. Một trăm là con số đẹp. Em muốn sống lâu ngần ấy."

"Bái phục em! Em can đảm thật. Nhưng em sẽ làm gì với tất cả những năm ấy?"

Nàng nhìn tôi từ đầu đến chân. "Em có những suy nghĩ khác với anh về chuyện ấy."

"Hẳn vậy, Nhưng bẩy mươi năm đầu là những năm gian khổ. Sau đó, chắc phải dễ dàng hơn."

"Một trăm!" Pat tuyên bố, và chúng tôi lại lên đường.

Biển đến với chúng tôi như một cánh buồm bạc mênh mông. Trước khi nhìn thấy biển rất lâu, chúng tôi đã ngửi được vị mặn trong gió; chân trời tươi sáng hơn và xa vời hơn; và đột nhiên, trước mắt chúng tôi, biển trải dài, cuồn cuộn, huy hoàng và vô tận.

Con đường uốn một khúc cong gần biển. Rồi đến một cánh rừng và đàng sau rừng là một ngôi làng. Chúng tôi hỏi thăm căn nhà nơi chúng tôi dự định ở trọ. Căn nhà ấy nằm bên ngoài làng một khoảng khá xa. Koster cho chúng tôi biết địa điểm này. Anh đã ở đây cả năm trời, sau chiến tranh.

Đó là một căn nhà nhỏ, biệt lập. Tôi lượn hai vòng, rồi đậu chiếc Citroen cạnh nhà và bóp kèn. Từ rèm cửa sổ, một gương mặt trèn trẹt nhô ra, há hốc mồm nhìn chúng tôi trong giây lát rồi biến đi. "Hy vọng đó không phải là Fraulein Muller," tôi nói.

"Diện mạo của bà ấy ra sao, cũng không ăn nhằm chi," Pat trả lời.

Cửa mở. May quá, người ấy không phải là Fraulein Muller mà là một bà giúp việc. Fraulein Muller, chủ nhân của căn nhà, xuất hiện một phút sau. Bà là một cô gái lỡ thời, chải chuốt, với mái tóc hoa râm. Bà mặc một chiếc áo đen che kín cổ và kim cài áo là một chiếc thánh giá vàng.

"Mang vớ vào đi, Pat, cẩn thận vẫn hơn," tôi thì thào với Pat, sau khi thấy cái kim cài áo, và bước xuống xe.

"Herr Koster có nói với bà về chúng tôi, phải không ạ?" tôi nói.

"Vâng, chú ấy có đánh điện báo cho tôi rằng cô cậu sắp đến," bà cẩn thận quan sát tôi. "Herr Koster vẫn khỏe chứ?"

"Ach, khỏe lắm -- trong thời buổi này."

Bà gật đầu và lại chú tâm tra hỏi. "Cậu quen với Koster bao lâu rồi?"

Đã đến giờ thẩm cung, tôi nghĩ, và nói số năm tôi đã quen biết anh. Bà ra vẻ hài lòng. Pat xuất hiện. Nàng đã mang vớ. Ánh mắt của Fraulein Muller dịu lại. Dường như Pat dễ chiếm được cảm tình của người khác, hơn là tôi.

"Vậy bà đã để dành phòng cho chúng tôi?" tôi hỏi.

"Nếu Herr Koster gởi điện tín đặt phòng cho cậu," Fraulein Muller nhìn tôi đầy khiển trách và nói, "thì cô cậu sẽ có căn phòng đep nhất," bà nói với Pat.

Pat mỉm cười. Fraulein Muller cũng mỉm cười. "Tôi dẫn cô đi xem nhé," bà nói.

Hai người đi trên một lối hẹp băng qua một khu vườn nhỏ. Tôi đủng đỉnh theo sau và cảm thấy thừa thãi, bởi Fraulein Muller chỉ nói chuyện với Pat mà thôi.

Căn phòng mà bà cho chúng tôi xem nằm ở tầng trệt, có cửa riêng mở ra vườn hoa. Tôi thích nó lắm. Phòng khá rộng, sáng sủa và ấm cúng. Nằm một bên, gần như trong một cái hốc nhỏ, là hai chiếc giường đơn.

"Thế nào?" Fraulein Muller hỏi.

"Đẹp lắm," Pat nói.

"Thực ra, phải nói là tuyệt vời," tôi nói, cố lấy lòng bà. "Còn phòng kia ở đâu ạ?"

Fraulein Muller chậm rãi quay lại. "Phòng kia? Phòng nào cơ? Cậu muốn một phòng khác à? Cậu không thích phòng này sao?"

"Phòng tuyệt đẹp," tôi nói, "nhưng --"

"Nhưng?" Fraulein Muller nói, hơi gắt. "Chẳng may, tôi không còn phòng nào đẹp hơn nữa."

Tôi sắp sửa giải thích rằng chúng tôi cần hai phòng đơn, thì bà đã nói: "Nhưng vợ cậu đã nói, phòng này được lắm mà."

Vợ cậu -- tôi có cảm giác như té lùi hai bước. Nhưng tôi vẫn còn nguyên ở vị trí cũ. Tôi len lén nhìn Pat, nàng đang tựa mình vào cửa sổ, cố nén cười khi nhìn tôi. "Nhà tôi, hẳn thế --" tôi dán mắt vào cái thánh giá vàng trên cổ áo Fraulein Muller. Tôi không dám liều lĩnh giải thích. Bà ấy sẽ rú lên và té xỉu. "Chỉ có điều, chúng tôi quen ngủ hai phòng," tôi nói."Mỗi người một phòng, ý của tôi là thế."

Fraulein Muller lắc đầu phản đối. "Hai phòng ngủ, khi đã cưới nhau -- hẳn là phong trào hiện nay."

"Không phải thế," tôi nói trước khi bà bắt đầu nghi ngờ. "Chả là nhà tôi rất khó ngủ. Chẳng may, tôi lại ngáy khá to."

"Ach, phải rồi, cậu ngáy," Fraulein Muller nói, như thể đã đoán biết từ lâu.

Tôi đang lo, không hiểu bà sẽ cho tôi một phòng trên lầu hay không, nhưng rõ ràng, hôn nhân rất mực thiêng liêng với bà. Bà mở cửa sang một phòng nhỏ bên cạnh, trong ấy không bày biện món gì, ngoại trừ một cái giường.

"Hay tuyệt," tôi nói, "thế thì tuyệt hảo. Nhưng liệu tôi có làm phiền ai không?" tôi muốn biết, nếu chỉ có một mình chúng tôi ở tầng trệt này.

"Cậu sẽ không làm phiền ai," Fraulein Muller nói, vẻ oai vệ biến mất. "Ngoại trừ cô cậu ra, không có một mống nào. Tất cả mọi phòng đều trống khách." Bà đứng lặng một chốc, rồi lấy lại uy nghi cũ. "Cô cậu muốn ăn tại đây hay ở ngoài phòng ăn?"

"Tại đây," tôi nói.

Bà gật đầu và đi ra.

"Úi, bà Lohkamp ơi," tôi nói với Pat. "Thế cũng xong. Nhưng anh không bao ngờ được, cái ngữ ấy lại mộ đạo đến thế. Dường như bà ta không thích anh thì phải. Cũng lạ, bởi anh thường được mấy bà già quý mến."

"Không phải bà già, Robby. Một cô gái già dễ thương."

"Dễ thương?" tôi nhún vai. "Bà ấy không biết thẹn -- cao cả, kiêu kỳ đến thế, mà lại chẳng có con ma nào ở trọ!"

"Bà ấy có kiêu kỳ đâu."

"Không có với em."

Pat cười to. "Em thích bà ấy. Nhưng bây giờ, ta nên khuân hành lý vào và lấy quần áo tắm ra chứ?

Tôi bơi chừng một tiếng rồi lên phơi nắng trên bờ. Pat vẫn tắm dưới biển. Cái nón trắng của nàng nhấp nhô trên những ngọn sóng xanh. Vài con hải âu lượn tròn trên không. Phía chân trời, một chiếc tàu chậm chạp đi tới, một làn hơi nước kéo theo sau.

Mặt trời cháy bỏng. Nó làm chảy mềm từng chống đối, khiến chúng trở thành buông thả, hời hợt và ngầy ngật. Tôi nhắm mắt, xoãi chân tay. Cát nóng lèo xèo. Tiếng sóng vỗ bờ xào xạc bên tai, khiến tôi nhớ lại một điều gì đó, một ngày đã xa, tôi cũng nằm như thế ...

Đó là mùa hè, 1917. Đại đội của chúng tôi lúc ấy đóng tại Flanders và thình lình chúng tôi được mấy ngày phép ở Ostend -- Meyer, Holthoff, Bryer, Lutgens, tôi và vài người khác. Hầu hết mọi người chưa từng thấy biển, và những ngày hiếm hoi ấy -- một khoảng lặng không ngờ giữa hai đầu nỗi chết -- đã được tận hiến cho mặt trời, cát và biển. Chúng tôi ở lỳ suốt ngày trên bãi, phơi trần dưới nắng -- để có cảm giác nhẹ nhõm, không quân nhu, không súng trường, không áo trận, và hầu như đạt đến bình an. Chúng tôi đuổi bắt nhau trên cát và nhảy ùm xuống nước; chúng tôi ý thức về tay chân, về hơi thở, về những cử động, với tất cả sức sống mãnh liệt đang có -- bởi trong những giờ phút ấy, chúng tôi quên tất cả, và chúng tôi muốn quên. Nhưng buổi tối, khi hoàng hôn xuống, khi mặt trời đã lặn và bóng xám từ chân trời lan ra khắp mặt nước xanh xao, tuần tự pha trộn ở đấy cùng với tiếng gầm của sóng một tiếng động khác, lớn dần và cuối cùng nhấn chìm nó -- một âm thanh ầm ì, đáng sợ: trận mưa bom ngoài Tiền Tuyến. Rồi đột ngột, sự im lặng tím tái cắt ngang câu chuyện, người ta ngước lên trời nghe ngóng, và từ gương mặt tươi vui của các cậu học trò, mệt mỏi vì chơi đùa, bỗng lộ ra bộ mặt cứng rắn của người lính, sững sờ trong phút chốc, một nỗi buồn ẩn tàng những điều không bao giờ thổ lộ --lòng can đảm, nỗi cay đắng và tham lam của cuộc đời, ý chí tuân hành nhiệm vụ, niềm tuyệt vọng, lòng hy vọng và nỗi buồn bí ẩn của những người đã sớm được chỉ định cho cái chết. Rồi, vài ngày sau, cuộc Tổng Tấn Công bắt đầu, và đến mùng ba tháng Bảy, đại đội chỉ còn lại ba mươi hai người, và Meyer, Holthoff và Lutgens đã chết...

"Robby!" Pat gọi.

Tôi mở mắt. Trong một thoáng, tôi phải định thần xem mình ở đâu. Lúc nào cũng vậy, khi kỷ niệm của chiến tranh ùa về, hồn ta cứ lâng lâng nơi nao. Với những kỷ niệm khác, thì lại không như thế.

Tôi ngồi dậy, Pat từ dưới nước đi lên. Nàng gần như lọt trong luồng nắng từ mặt trời rọi xuống nước, huy hoàng phủ trên bờ vai, và nàng ngập sâu trong ánh sáng đến nỗi có vẻ đen sậm so với nó. Theo từng bước chân, nàng nhô cao dần cho đến khi mặt trời buổi chiều khuất sau đầu nàng như một vòng hào quang.

Tôi nhảy cẫng lên, thật siêu thực, thật rõ ràng đến đổi bức tranh trước mắt tôi như đến từ một thế giới khác --nền trời bao la, xanh ngát, bọt trắng viền ngọn sóng, và thân hình yêu kiều mảnh khảnh của nàng bên trên đó -- như chỉ có một mình tôi ở trái đất và từ dưới biển bước lên người đàn bà đầu tiên. Trong một chốc, tôi cảm thấy sức mạnh lộng lẫy im lìm của cái đẹp, và tôi biết nó mạnh hơn tất cả quá khứ nhuộm máu, nó phải mạnh hơn, nếu không thế giới sẽ sụp đổ, đắm chìm và hủy diệt trong mớ bòng bong của chính nó. Hơn thế, tôi còn có cảm tưởng rằng, chỉ đơn giản là, tôi ở đó, và Pat ở đó, rằng tôi đang sống, rằng tôi đã thoát khỏi chốn kinh hoàng, rằng tôi có đầy đủ mắt mủi tay chân và tư tưởng và nhiệt huyết, và rằng tất cả những thứ ấy quả thật là một phép mầu ngoài tầm hiểu biết của con người.

"Robby!" Pat lại gọi và vẫy tay.

Tôi nhặt manh áo choàng của nàng và bước nhanh đến. "Em ngâm nước quá lâu," tôi nói.

"Em vẫn thấy ấm," nàng nói, thở dốc.

Tôi hôn bờ vai ướt. "Em cần phải điều độ ngay từ đầu."

Nàng lắc đầu và rạng rỡ nhìn tôi. "Em đã sống điều độ quá đủ."

"Em nghĩ vậy?"

"Dĩ nhiên. Quá đủ. Em định em sẽ không giữ điều độ nữa, thử thay đổi xem sao."

Nàng cười và áp một bên má ướt lên mặt tôi. "Chúng ta sẽ không thèm sống chừng mực nữa, Robby. Không nghĩ ngợi về một điều gì, tuyệt đối không, chỉ bản thân chúng ta và mặt trời, mùa lễ và biển cả."

"Em nói đúng," tôi nói, và cầm cái khăn tắm. "Nhưng trước hết anh phải lau cho em. Thế nhưng, em đi đâu mà da đã nâu hồng?"

Nàng kéo áo choàng lên. "Đó là những năm sống điều độ, khi em phải phơi nắng ở ban -công mỗi ngày một giờ. Và lên giường mỗi tối đúng tám giờ. Tám giờ tối nay, em sẽ tắm nữa."

"Để xem," tôi nói. "Con người luôn có những dự tính lớn lao. Khi thực hành lại không bằng. Cái duyên của họ nằm ở đó."

Không tắm biển buổi tối. Chúng tôi đi bộ vào làng và lái chiếc Citroen trong ánh chiều tà -- đột nhiên Pat thấy mệt và muốn về. Tôi đã để ý thấy chuyện đó thường xảy ra cho nàng -- sức sống rạng ngời nhanh chóng kiệt quệ. Nàng yếu ớt và dễ mệt - tuy nhiên khi nhìn nàng, ta không hề có cảm tưởng ấy. Nàng luôn luôn tận dụng từng sớ nhỏ nguồn sinh lực của mình và với vẻ thanh xuân, trông như không thể nào kiệt sức; rồi thình lình đến một lúc, gương mặt của nàng trở nên xanh xao và đôi mắt trũng sâu với quầng đen -- thế là xong. Nàng không mệt mỏi từ từ, mà trong một giây.

"Chúng mình lái về nhà đi, Robby," nàng yêu cầu, và giọng nói u buồn của nàng trầm hơn bình thường.

"Về nhà? Về Fraulein Muller với cái thánh giá vàng trên ngực? Ai mà biết cái bà già quỷ quái ấy đang âm mưu gì?"

"Nhà, Robby," Pat nói và mệt mỏi ngã vào vai tôi. "Đó là nhà của chúng ta."

Tôi lái bằng một tay, còn tay kia choàng qua vai nàng. Và cứ thế chúng tôi lái chầm chậm trong hoàng hôn xanh, mù sương, và cuối cùng khi nhìn thấy những cửa sổ sáng đèn của ngôi nhà nhỏ, thu mình trong khoảng trống của thung lũng như một con thú buồn, quả tình có một điều gì đó giống như ta quay trở về tổ ấm.

Fraulein Muller chờ sẳn. Bà đã thay y phục và thay vì chiếc áo đen bằng len, bà mặc một chiếc áo lụa đen, cắt cùng một kiểu thanh giáo. Và thay cho cái thánh giá vàng là một huy hiệu gồm ba thứ: trái tim, mỏ neo và thánh giá -- biểu tượng tôn giáo của niềm tin, hy vọng, và tình yêu.

Rõ ràng bà tỏ ra thân thiện hơn chiều nay và bà hỏi rằng món trứng, thịt nguội và cá hun khói mà bà chuẩn bị cho bửa ăn tối có đúng ý chúng tôi không.

"Chắc là có," tôi nói.

"Cậu không thích sao? Cá bơn vừa hun khói." Bà nhìn tôi, khá lo ngại.

"Dĩ nhiên," tôi nói, lạnh nhạt.

"Cá bơn vừa hun khói nghe ngon lắm," Pat nói, nhìn tôi trách móc. "Một bửa ăn tối tuyệt hảo, đúng như ý muốn của người ta sau ngày đầu tiên ở biển, Fraulein Muller ạ. Và nếu như có thêm trà nóng nữa thì ---"

"Vâng, hẳn rồi. Trà ngon nóng. Hân hạnh. Tôi sẽ cho người mang ra ngay, " Fraulein Muller, bớt lo âu, vội vàng đi ra, tà áo lụa sột soạt.

"Anh không thích ăn cá sao?" Pat hỏi.

"Anh mà không thích? Lại là cá bơn nữa chứ! Anh đã mơ tưởng tới chúng nhiều ngày qua."

"Vậy tại sao anh lại hành động như vậy? Có phần quá đáng!"

"Anh phải trả thù cách bà ấy đón tiếp chúng ta lúc chiều, phải không?"

"Choáng thật!" Pat cười. "Anh không bao giờ tha thứ cho ai sao? Em đã quên chuyện ấy từ lâu."

"Anh chưa quên," tôi nói. "Anh không quên dễ dàng như thế."

"Vậy anh cần phải quên," Pat đáp.

Bà giúp việc mang khay thức ăn đến. Những con cá bơn da vàng như hoàng ngọc và thơm mùi biển và khói. Lại có cả tôm tươi.

"Anh bắt đầu quên rồi đó," tôi hăm hở nói. "Anh nhận thấy, ngoài ra, anh lại còn đói bụng khủng khiếp."

"Em cũng thế. Tuy nhiên trước tiên, cho em xin, mau lên, trà nóng. Lạ lắm, nhưng em đang lạnh cóng người. Mà bên ngoài trời vẫn ấm."

Tôi nhìn nàng. Nàng xanh xao, dù mỉm cười. "Anh không nói một tiếng nào hết, về chuyện em tắm quá lâu," tôi nói, và hỏi bà giúp việc: "Chị có rum không?"

"Cái gì?"

"Rum. Một thứ thức uống đóng chai."

"Rum?"

"Vâng."

"Hả?"

Bà ấy há hốc mồm nhìn, gương mặt phì phị, tròn vành vạnh như trăng.

"Hả?" bà ấy hỏi, một lần nữa.

"Tốt," tôi trả lời. "Thôi đừng để ý. Chào chị. Xin Chúa ban phước lành cho chị."

Bà ấy biến mất. "Thật may, Pat, chúng ta có một người bạn biết lo xa," tôi nói. "Sáng nay khi khởi hành, Lenz đã thẩy vào xe một cái gói khá nặng. Hãy xem coi trong ấy có gì."

Tôi ra xe lấy gói quà. Đó là một thùng nhỏ đựng bốn chai rum, một chai cognac và một chai port. Tôi dơ chúng lên cao. "Rum hiệu St. James nữa cơ! Các cậu ấy thật xứng đáng với lòng tin của ta."

Tôi khui các chai rượu và rót khá nhiều vào tách trà của nàng. Tay nàng run rẩy. "Em lạnh đến mức đó à?" tôi hỏi.

"Tạm thời thôi. Đã khá hơn lúc nãy. Rum ngon lắm. Nhưng em sẽ lên giường sớm."

"Ngay bây giờ, Pat ạ," tôi nói. "Mình có thể đẩy cái bàn vào và ăn tại đó."

Nàng bằng lòng. Tôi đem đến cho nàng một cái mền khác, lấy từ giường của tôi. Và tôi đẩy cái bàn vào đúng vị trí. "Có lẽ em cần một ly Grog, Pat? Như thế vẫn tốt hơn. Anh có thể pha một ly rất nhanh."

Nàng lắc đầu. "Em thấy khỏe lại rồi."

Tôi liếc nàng. Quả thực nàng trông khỏe hẳn. Mắt long lanh trở lại, môi đỏ au và làn da tươi sáng.

"Không thể ngờ kết quả nhanh thế," tôi nói. "Nhờ rum, chắc vậy."

Nàng mỉm cười. "Nhờ cái giường nữa, Robby. Trên giường, em hồi phục nhanh. Giường là chỗ an trú của em."

"Tuyệt vời. Anh sẽ phát điên nếu anh phải lên giường sớm. Một mình, ý của anh là vậy."

Nàng cười. "Với phụ nữ, lại khác."

"Đừng nói là với một phụ nữ. Em không phải là một người đàn bà."

"Vậy em là ai?"

"Anh không biết. Nhưng không phải là một người đàn bà, Nếu em là một người đàn bà chuẩn mực, anh sẽ không thể yêu em."

Nàng nhìn tôi. "Dù sao đi nữa, anh có thể yêu không?"

"Ơ," tôi nói, "đó là một câu hỏi rất hay trong giờ ăn tối. Em còn câu hỏi nào tương tự nữa không?"

"Có lẽ có. Nhưng câu này thì sao?"

Tôi rót cho mình một ly rum. "Pros't, Pat. Có lẽ em đúng. Có lẽ không một ai trong chúng ta có thể yêu. Không như ngày xưa, anh muốn nói thế. Nhưng không phải vì vậy mà tệ hơn. Chỉ là khác biệt. Chúng ta không còn thấy như thế nữa."

Có tiếng gõ cửa. Fraulein Muller đi vào. Bà cầm một cái bình thủy tinh bé như ngón tay chỉ có một giọt chất lỏng sóng sánh dưới đáy. "Tôi đem rum đến cho cô cậu."

"Cám ơn," tôi nói, vô cùng xúc động và ngắm cái đê thủy tinh. "Thật quý hóa, nhưng chúng tôi đã tự lo liệu."

"Trời ơi!" Bà mất hồn, trố mắt nhìn bốn chai rượu trên bàn. "Cô cậu uống hết ngần ấy sao?"

"Để chửa bệnh thôi," tôi nhẹ nhàng nói và tránh nhìn vào mắt Pat. "Uống theo toa bác sĩ. Gan của tôi khô quá, Fraulein Muller ạ. Nhưng cho tôi hân hạnh được mời bà nhé?"

Tôi khui chai port. "Mừng sức khỏe của bà! Xin chúc nhà trọ được đông khách."

"Rất cảm ơn." Bà thở dài, khẻ cúi chào và nhấp từng chút rượu, nhỏ nhẹ như một con chim. "Ngày lễ vui nhé!" Rồi bà mỉm cười nhìn tôi, ra vẻ hiểu biết. "Rượu mạnh. Và ngon lắm."

Ly rượu trong tay tôi suýt nữa rơi tuột trước chuyển biến này. Gò má Fraulein Muller ửng hồng, mắt long lanh và bà bắt đầu chỉ dạy những chuyện mà chúng tôi chẳng mấy quan tâm. Với bà, Pat có lòng nhẫn nại của một thiên thần. Cuối cùng, Fraulein quay lại tôi.

"Herr Koster vẫn khỏe chứ?"

Tôi gật đầu.

"Thuở đó, cậu ấy rất lặng lẽ," bà nói. "Có khi suốt ngày chẳng nói một tiếng nào. Bây giờ cậu ấy vẫn như thế?"

"Thỉnh thoảng anh ấy có trò chuyện."

"Cậu ấy sống ở đây gần một năm. Một mình --"

"Vâng," tôi nói. "Lúc đó người ta có khuynh hướng nói ít hơn."

Bà long trọng gật đầu, rồi nhìn qua Pat. "Chắc cô mệt lắm."

"Hơi mệt ạ," Pat nói.

"Mệt vô cùng," tôi xen vào.

"Vậy, tất nhiên tôi sẽ lui ra," bà giật mình đáp. "Tạm biệt cô cậu, ngủ ngon nhé."

Bà ngập ngừng bước đi.

"Anh nghĩ bà ấy còn muốn ngồi lại," tôi nói. "Lạ nhỉ, đột nhiên thay đổi, tại sao?"

"Tội nghiệp bà ấy," Pat trả lời. "Đêm đêm cô đơn trong phòng, em chắc vậy, lo âu."

"Ach, thế đấy, vâng --" tôi nói. "Nhưng anh vẫn nghĩ rằng, nói chung, anh đối xử khá tử tế với bà ấy, phải không?"

"Vâng," nàng vuốt tóc tôi. "Hé cửa dùm em, Robby."

Tôi ra mở cửa. Ngoài kia, trời trong hơn và một mảng trăng rơi trên lối đi, len vào phòng. Như thể vườn hoa đã chờ sẳn đến khi cửa mở -- hương đêm của những loài hoa lập tức ùa vào, mùi quế trúc, mộc tê và hồng hoa thơm ngát.

"Nhìn kìa em," tôi nói, trỏ tay.

Dưới ánh trăng ta có thể thấy trọn vẹn lối đi trong vườn. Những thân hoa gục đầu hai bên lề, lá ánh màu bạc cũ, và những bông hoa tươi thắm lúc ban ngày nay ngã sang màu phấn tiên, óng ánh, ma quái và nhàn nhạt. Đêm và trăng đã đánh cắp sức mạnh của sắc màu của chúng -- nhưng bù lại, hương nồng hơn, ngọt hơn.

Tôi nhìn qua Pat. Tóc huyền xõa trên nền gối trắng, Pat mềm mại, thanh nhã và mong manh. Nàng không có nhiều sức mạnh -- nhưng nàng cũng có sự bí ẩn của một thứ gì dễ tàn phai, bí ẩn của những bông hoa trong hoàng hôn và dưới ánh trăng lung linh.

Nàng nhỏm người lên. "Em mệt vô cùng, Robby. Tệ quá anh nhỉ?"

Tôi ngồi trên giường, cạnh nàng. "Không đâu. Em sẽ ngủ yên."

"Nhưng anh đâu đã muốn đi ngủ?"

"Anh sẽ đi dạo ở bãi biển trước vậy."

Nàng gật đầu và ngã mình xuống. Tôi ngồi đó một lúc.

"Anh cứ để cửa mở suốt đêm nhé," nàng nói, đã say ngủ. "Như thế giống như ngủ trong vườn."

Hơi thở của nàng sâu dần và tôi nhẹ nhàng đứng lên và đi ra vườn. Tôi đứng bên hàng rào gỗ và hút một điếu thuốc. Ở đó, tôi có thể nhìn vào phòng. Áo tắm của Pat móc trên ghế, áo đầm và mấy thứ đồ lót vứt trên đấy, và dưới đất phía trước ghế là đôi giày của nàng. Một chiếc lật nghiêng. Tôi có cảm giác như đang ở nhà khi nhìn quang cảnh ấy, và nghĩ rằng, it nhất bây giờ cũng có ai đó ở đó và sẽ ở đó, rằng tôi chỉ cần bước vài bước là có thể gặp nàng và được ở bên nàng, hôm-nay, ngày-mai, và có lẽ cả một đời --

Có lẽ, tôi nghĩ, có lẽ -- lúc nào cũng hai chữ đó, người ta không thể tránh được. Chúng ta thiếu sự chắc chắn, mọi người và mọi thứ đều thiếu sự chắc chắn.

Tôi ra bãi biển, đến với đại dương và gió, đến với âm thanh ầm ì với tiếng dội như tiếng bom từ xa vọng lại.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 16

ôi ngồi ở bãi biển, ngắm mặt trời lặn. Pat không ra. Cả ngày hôm nay, nàng không khỏe lắm.

Trời tối dần, tôi đứng dậy đi về. Vừa khi ấy, qua rừng cây, tôi nhìn thấy bà giúp việc đang lúp xúp chạy tới. Bà huơ tay ra dấu và la hét một điều gì đó. Tôi không hiểu; tiếng gió và biển quá lớn. Tôi vẫy tay cho bà ấy đứng lại; tôi sẽ chạy tới chỉ trong một phút. Nhưng bà ấy tiếp tục, tay chụm quanh miệng.

"Vợ ông ..." tôi nghe. "Nhanh lên ..."

Tôi phóng tới. "Chuyện gì thế?"

Bà ấy thở hào hển. "Nhanh lên ...vợ ông ... tai nạn ..."

Tôi cuống cuồng chạy thục mạng trên con đường cát xuyên qua cánh rừng thưa dẫn về nhà trọ. Cổng rào gỗ bị kẹt; tôi nhảy qua và ào vào phòng. Pat nằm đó, ngực đẫm máu, tay nắm chặt, máu trào ra từ miệng. Fraulein Muller đứng cạnh, với khăn lông và một chậu nước.

"Cái gì thế?" tôi la lên, đẩy bà sang một bên.

Bà nói một câu gì đó. "Đem bông băng lại!" tôi khóc. "Vết thương ở chỗ nào?"

Bà nhìn tôi, môi run rẩy. "Không có vết thương ..."

Tôi cứng người. "Thổ huyết," bà nói.

Tôi có cảm giác bị búa bổ. "Thổ huyết?" Tôi đứng lên, giật thau nước khỏi tay bà. "Đem nước đá tới, mau lên, nước đá."

Tôi nhúng khăn vào chậu nước, và trải trên ngực Pat.

"Nhà không có nước đá," Fraulein Muller nói.

Tôi quay ngoắt lại. Bà thụt lùi. "Nước đá, khổ quá bà ơi! Chạy ra quán rượu gần nhất. Và gọi điện cho bác sĩ ngay lập tức."

"Nhưng chúng tôi không có điện thoại ..."

"Quỷ thần ơi! Chỗ nào gần đây có điện thoại?

"Nhà Massmann."

"Đi ngay. Nhanh lên! Gọi điện cho bác sĩ gần nhất. Bác sĩ tên gì? Nhà ở đâu?"

Trước khi bà kịp trả lời, tôi đẩy bà. "Mau lên, mau lên, cố chạy thật mau. Bao xa vậy?"

"Ba phút," bà nói và lật đật đi ra.

"Đem nước đá về nhé," tôi gọi vói theo.

Bà gật đầu và chạy đi.

Tôi lấy thêm nước và một lần nữa nhúng khăn vào. Tôi không dám động tới Pat. Tôi không biết nàng nằm như thế là đúng cách hay không; tôi tuyệt vọng vì tôi không biết điều tôi cần biết -- nên lót gối dưới đầu nàng, hay để nàng nằm thẳng.

Nàng nấc nghẹn, rồi trỗi dậy và phun ra một bụm máu. Hơi thở eo éo như tiếng khóc, đôi mắt hoảng loạn, nàng nuốt và nghẹn và ho, và máu lại phún ra. Tôi ôm chặt nàng, một tay luồn dưới vai. Tôi cảm nhận phiến lưng rung giật, vật vã-- thời gian như kéo dài vô tận. Rồi nàng lả ra, mềm nhũn.

Fraulein Muller bước vào. Bà nhìn tôi, và trông như một bóng ma.

"Chúng ta phải làm sao bây giờ?" tôi gào lên.

"Bác sĩ sẽ đến ngay," bà thì thầm."Nước đá ... đặt lên ngực cô ấy -- và trong miệng, nếu cậu có thể ..."

"Dựng cô ấy dậy hay để cô ấy nằm? Chúa ơi, bà làm ơn nói nhanh hơn một chút được không?"

"Y như thế, để cô ấy nằm -- bác sĩ tới liền bây giờ."

Tôi chườm đá vụn lên ngực Pat, và bớt lo âu, vì rồi ra tôi cũng làm được một điều gì. Tôi đập cho đá vỡ, bọc trong gạc thưa và đặt chúng lên, nhưng lúc nào tôi cũng chỉ nhìn thấy hình ảnh của đôi môi yêu dấu, đôi môi thống khổ, đôi môi, đôi môi ứa máu ...

Kìa, tiếng nổ bành bạch của một chiếc mô tô. Tôi nhảy lên. Bác sĩ.

"Tôi có thể giúp gì không?" tôi hỏi. Bác sĩ lắc đầu và mở túi cứu thương. Tôi đứng bên giường cạnh ông, tay nắm cứng cọc giường. Ông nhìn lên. Tôi lùi lại, mắt vẫn dán chặt vào ông. Ông khám lồng ngực Pat. Pat rên khẻ.

"Có nguy hiểm không bác sĩ ?" tôi hỏi.

"Vợ cậu điều trị ở đâu vậy?" ông trả lời.

"Cái gì? Điều trị?" tôi lắp bắp.

"Ai là bác sĩ của cô ấy?" ông ta nóng nẩy hỏi.

"Tôi không biết ..." tôi trả lời. "Không, tôi không biết gì cả ... tôi không tin là ..."

Ông nhìn tôi. "Nhưng cậu phải biết."

"Nhưng tôi không biết. Cô ấy không bao giờ nói cho tôi biết gì cả."

Ông cúi xuống, hỏi Pat. Nàng cố trả lời. Nhưng một lần nữa, cơn ho đỏ thắm lại bật ra. Bác sĩ nâng nàng lên. Nàng hớp từng ngụm không khí và thở khò khè, mệt nhọc.

"Jaffé," nàng hổn hển nói, ồng ộc.

"Felix Jaffé? Giáo sư Felix Jaffé?" bác sĩ hỏi. Đôi mắt nàng xác nhận. Ông quay lại tôi. "Cậu gọi điện thoại cho giáo sư được không? Có thể mời giáo sư đến không?"

"Vâng, vâng," tôi trả lời. "Tôi sẽ gọi ngay. Rồi tôi sẽ đi đón ... Jaffé?"

"Felix Jaffé," bác sĩ nói. "Hỏi nhân viên tổng đài số điện thoại của ông ấy."

"Liệu cô ấy có qua khỏi không, bác sĩ ?" tôi tiếp tục hỏi.

"Cần phải ngừng thổ huyết," bác sĩ nói.

Tôi tìm thấy bà giúp việc và khởi chạy trên đường làng. Bà chỉ tôi căn nhà có điện thoại. Tôi hộc tốc chạy đến, gõ cửa. Một nhóm người đang quây quần uống cà phê và bia. Tôi liếc nhìn họ và không thể hiểu vì sao người ta lại có thể uống bia trong khi Pat đang xuất huyết. Tôi xin tổng đài gọi khẩn và đứng chờ bên điện thoại. Trong khi lắng nghe tiếng u u của bóng tối, tôi nhìn thấy một cảnh tượng kỳ lạ, sống động qua phần kính lắp trên cánh cửa đi vào một căn phòng khác. Một cái đầu hói nhấp nhô tới lui, vàng vọt dưới ánh đèn, một cái kim cài áo trên lớp gấm đen của một cái áo đăng ten thít chặt, một cái càm đôi với cặp kính kẹp mủi và búi tóc cao ngất ngưởng -- một bàn tay già nua xương xẩu gân thô gõ nhịp trên bàn ... tôi không muốn nhìn, nhưng chẳng đặng đừng; nó cứ xoáy vào mắt tôi như một nguồn ánh sáng chói lòa.

Cuối cùng tôi cũng được trả lời. Tôi xin gặp giáo sư. "Rất tiếc," bà y tá nói. "Giáo sư Jaffé đã ra ngoài."

Tim tôi ngừng đập, rồi nện thình thịch như búa tạ. "Giáo sư đang ở đâu? Tôi cần phải nói chuyện với giáo sư ngay bây giờ."

"Tôi không biết. Giáo sư có thể đang ở bệnh viện."

"Xin sơ làm ơn gọi đến bệnh viện. Tôi sẽ đợi. Sơ có điện thoại khác, hẳn thế?"

"Xin chờ một chút." Tiếng gầm rú lại bắt đầu, bóng tối không đáy, bên trên là một sợi kim loại mỏng đong đưa. Tôi giật nảy mình. Trong lồng chim phủ khăn bên cạnh tôi, một con hoàng yến ríu rít. Lại có tiếng của bà sơ. "Giáo sư Jaffé vừa rời bệnh viện."

"Đi đâu?"

"Tôi không thể nói, thưa ông."

Thua. Tôi dựa lưng vào vách.

"A-lô!" bà sơ hỏi. "Ông vẫn còn đó?"

"Vâng. Xin hãy nghe -- sơ không biết khi nào giáo sư trở lại?"

"Không thể biết."

"Giáo sư không dặn dò gì sao? Hẳn giáo sư phải nói cho ai biết chứ! Nhỡ có chuyện gì xảy ra, ta mới có thể tiếp xúc với giáo sư, phải không?"

"Có bác sĩ trực ở bệnh viện."

"Sơ có thể nào ... không, như thế cũng chẳng ích gì, bác sĩ ấy cũng chẳng biết gì ... Thôi được, sơ ạ," tôi nói, rã rời như chết. "Nếu giáo sư Jaffé trở lại, xin giáo sư vui lòng gọi liền cho tôi, khẩn cấp." Tôi đọc cho sơ y tá số điện thoại. "Tối khẩn, xin sơ làm ơn nói dùm. Một vấn đề sống chết."

"Ông có thể tin tưởng nơi tôi, thưa ông. " Bà lập lại số điện thoại rồi cúp máy.

Tôi đứng đó, một mình. Những cái đầu đung đưa, mảng trán hói, cái kim cài áo, căn phòng kia, tất cả nhẳn thín như cao su, xa diệu vợi. Tôi nhìn quanh. Tôi không thể làm gì thêm, ở đây. Chỉ còn nói với họ, xin nhắn tôi nếu có ai gọi. Nhưng tôi không đành lòng rời khỏi điện thoại. Như thể buông bỏ dây cứu hộ. Bỗng nhiên tôi hiểu ra. Tôi cầm ống nghe và xin số của Koster. Chắc anh ấy đang có mặt ở đó. Không thể nào khác hơn.

Và rồi, trong cơn náo nhiệt đêm nay, giọng nói trầm lặng của Koster vang lên. Và tôi lập tức bình tỉnh, và tôi kể tất cả cho anh nghe. Tôi biết anh ghi chép lại.

"Được rồi," anh nói. "Tớ sẽ đi tìm ông ấy ngay. Tớ sẽ gọi lại. Đừng lo, tớ sẽ tìm được ông ấy."

Đã xong? Trái đất ngừng quay. Lời nguyền đã giải. Tôi chạy về.

"Sao?" ông bác sĩ hỏi, "cậu tìm được ngài giáo sư chứ?"

"Không," tôi nói, "nhưng tôi nói chuyện với Koster."

"Koster? Chưa bao giờ nghe đến tên này. Ông ấy nói gì? Cách chữa trị của ông ấy ra sao?"

"Chữa trị? Anh ấy có chữa chạy gì đâu. Anh ấy đi tìm một người."

"Tìm ai?"

"Jaffé."

"Lạy Chúa tôi -- vậy Koster là ai?"

"Ach so -- xin lỗi! Koster là bạn tôi. Anh ấy đi tìm giáo sư Jaffé. Tôi không gặp được Jaffé."

"Thật đáng tiếc!" ông bác sĩ nói, và quay lại Pat.

"Anh ấy sẽ tìm được ông ta," tôi nói. "Nếu ông ta chưa chết, anh ấy sẽ tìm được."

Ông bác sĩ nhìn tôi như thể tôi điên lắm, rồi nhún vai.

Ánh đèn bao phủ căn phòng. Tôi hỏi tôi có thể làm được gì không. Bác sĩ lắc đầu. Tôi chăm chú nhìn ra cửa sổ. Pat lại mắc nghẹn. Tôi đóng cửa sổ và đứng ở ngạch cửa. Tôi canh chừng con đường.

Bất thình lình tôi nghe tiếng la. "Có điện thoại!"

Tôi quay ngoắt lại. "Điện thoại! Tôi có nên đi không?"

Bác sĩ nhảy lên. "Không, để tôi đi. Tôi nói chuyện với ông ấy dễ hơn. Cậu ở đây. Đừng làm gì nhé. Tôi sẽ sớm trở lại."

Tôi ngồi trên giường, cạnh Pat. "Pat," tôi âu yếm nói, "có bọn anh. Bọn anh sẽ chăm sóc em! Không để em bị hại. Không để cho thứ gì xâm phạm đến em. Giáo sư đang nói chuyện. Ông ấy sẽ chỉ dẫn chúng ta. Ngày mai ông ấy sẽ tới đây. Bọn anh đã lo liệu xong. Ông ấy sẽ giúp em. Em sẽ lành bệnh. Sao em không bao giờ nói cho anh biết là em mắc bệnh? Một chút xíu máu không ăn thua gì, Pat. Bọn anh sẽ đền lại. Koster đã tìm được giáo sư, Pat. Chúng ta sẽ ổn thôi."

Bác sĩ trở lại. "Không phải giáo sư."

Tôi đứng lên.

"Một người bạn của cậu -- Lenz."

"Koster chưa tìm được ông ấy?"

"Tìm được rồi. Jaffé đã dặn cậu ấy những việc cần làm. Lenz, bạn của cậu, chuyển lời lại cho tôi. Rõ ràng và chính xác lắm. Thế bạn cậu là bác sĩ à?"

"Không ạ. Anh ấy muốn thành bác sĩ. Còn Koster thì sao?"

Bác sĩ nhìn tôi. "Lenz nhờ tôi nói với cậu, Koster đã lên đường mấy phút trước. Với ngài giáo sư. Hai giờ nữa, ông ấy sẽ tới."

Tôi dựa vào thành giường. "Otto," tôi nói.

"Vâng," bác sĩ đáp, "đó là điều sai lầm của cậu ấy. Tôi biết đường xá ở đây. Nhanh lắm cũng phải hơn ba giờ. Tuy thế ..."

"Nếu anh ấy nói hai giờ, thì bác sĩ có thể tin được, anh ấy sẽ có mặt ở đây trong hai giờ."

"Không thể nào. Đường ngoằn ngoèo, và hơn nữa, trời đã tối."

"Bác sĩ sẽ thấy," tôi nói.

"Dù sao chăng nữa ... nếu ông ấy đến được ... thì tốt lắm ..."

Cuối cùng tôi không chịu nỗi. Tôi đi ra ngoài đồng trống. Trời đã có sương mù. Sóng biển vỗ ì ầm đàng xa. Sương móc rơi từ cành lá. Tôi nhìn quanh. Tôi không còn cô độc nữa. Về hướng nam, xa tít ngoài chân trời, đâu đó có một động cơ đang gầm rú. Xa vút ngoài màn sương, sự giúp đỡ đang bon bon trên những nẽo đường nhợt nhạt, đèn pha quét hai luồng sáng về phía trước, lốp xe xiết như tiếng huýt sáo và hai tay ai cứng như gọng kìm nắm chặt bánh lái, đôi mắt ai soi thủng màn đêm, sắc lạnh, hẳn nhiên rồi -- đôi mắt của một chiến hữu của tôi ...

Về sau Jaffé kể lại cho tôi nghe những gì đã xảy ra.

Sau khi nói chuyện qua điện thoại với tôi, Koster gọi ngay Lenz để anh ấy chuẩn bị trước. Rồi anh và Lenz hộc tốc lái Karl đến bệnh viện của Jaffé. Y tá trực tin rằng ông ấy đã đi ăn tối. Bà cho Koster tên của vài tiệm ăn mà ông ấy thường lui tới. Koster lập tức lái đi. Anh không đếm xỉa gì đến tín hiệu lưu thông -- anh phe lờ đám cảnh sát dang tay múa chân. Anh luồn lách trong dòng xe cộ như một con ngựa sổng chuồng. Đến quán thứ tư, anh tìm được giáo sư. Jaffé nhớ ngay ra Pat. Ông bỏ dở bửa ăn và đi với anh. Họ về nhà ông lấy những vật dụng cần thiết. Và đó là chặng đường duy nhất mà Koster lái nhanh nhưng không lạng lách. Anh không muốn giáo sư hốt hoảng lúc ban đầu. Trên đường, Jaffe hỏi Koster chỗ Pat đang ở. Koster nói tên một nơi, cách đó khoảng bốn mươi kí lô mét. Anh muốn giáo sư chịu lên xe trước đã. Sau đó chuyện gì cần xảy ra, sẽ xảy ra. Trong lúc sắp xếp hành lý, Jaffe chỉ dẫn cách sơ cứu để Lenz nhắn lại chúng tôi. Rồi ông ngồi vào xe với Otto.

"Có nguy kịch không?" Koster hỏi.

"Nguy lắm," Jaffé nói.

Từ lúc ấy trở đi, Koster biến thành một con quỷ trắng biết bay. Anh cho xe nhảy chồm lên và phóng vút đi. Anh lái xe táo tợn, leo hai bánh trên lề, chạy vào đường một chiều, tìm con đường ngắn nhất để ra khỏi thành phố.

"Cậu có điên không vậy?" giáo sư rú lên khi Koster luồn ngay dưới cái cảng cao của một chiếc xe buýt, chựng lại một giây, rồi tiếp tục rồ máy hết ga.

"Lái chậm lại," giáo sư rên, "có ích gì nếu ta gặp tai nạn?"

"Ta sẽ không gặp tai nạn."

"Chúng ta sẽ có tai nạn, trong hai phút, nếu cậu cứ lái theo kiểu này."

Koster lạng sang trái, qua mặt một chiếc xe điện. "Không!" Giờ anh lái trên một con đường dài. Anh nhìn giáo sư. "Tôi biết tôi phải đưa giáo sư tới nơi an toàn. Giáo sư hãy tin tưởng vào tôi."

"Nhưng chạy đua như thế để làm gì? Cậu chỉ đến sớm vài phút thôi."

"Không," Koster nói, né một chiếc xe tải chở đầy đá; "chúng ta còn phải đi hai trăm bốn mươi kí lô mét nữa."

"Cái gì, cậu nói sao?"

"Đúng vậy ..." Xe chui tọt qua một khoảng trống giữa xe giao thư và xe buýt ... "Tôi không dám nói trước với giáo sư chuyện đó."

"Có nói cũng không sao," Jaffé gầm lên. "Tôi đâu có tính tiền công theo số kí lô mét. Lái ra nhà ga. Xe lửa chạy nhanh hơn."

"Không." Koster đã ra tới ngoại ô. Gió thổi bạt tiếng của anh. "Tôi đã hỏi dò -- xe lửa khởi hành rất trễ." Anh lại nhìn Jaffé.

Có lẽ giáo sư nhận ra một điều gì đó trên mặt anh. "Cô ấy là người của cậu hả?" ông hét.

Koster lắc đầu. Anh không trả lời thêm câu hỏi nào nữa. Anh bỏ lại những khu vườn nhỏ và lái vào miền quê trống trải. Xe chạy với vận tốc tối đa. Giáo sư co ro nép sau tấm kính chắn gió hẹp. Koster nhường cái mũ da của mình cho ông.

Còi rú không ngừng. Rừng cây dội lại âm thanh nức nở của nó. Koster chỉ chậm lại khi băng qua những thôn làng khi cần. Đàng sau tiếng vọng như sấm của động cơ nổ, những dãy nhà tiếp nối vào nhau như bóng của một dây phơi quần áo, và xe phóng vút qua chúng, móc vội chúng vào trong vũng ánh sáng chói lòa và với tia đèn pha của nó, rồi biến mất vào màn đêm xa kia.

Lốp xe bắt đầu gầm, rít, rên, huýt; máy xe vẫn cống hiến sức lực của nó. Koster cúi rạp người, dồn hết tâm trí vào những thứ ở phía trước, toàn thân của anh là một cái tai vĩ đại, một cái lọc lược tiếng sấm và những tiếng sột soạt rất khẻ, bởi lẽ mỗi tiếng gừ gừ hay nổ đánh độp hay kéo lê thê, có nghĩa là xâm lốp bị thủng và sự chết.

Mặt đường trở nên trơn ướt. Trên một đoạn đầy đất sét, xe trượt đảo. Koster bắt buộc phải bớt tốc độ. Sau đó, để bù lại, anh chạy nhanh hơn ở những khúc ngoặt. Anh không lái bằng lý trí nữa, mà bằng trực giác. Đèn pha soi hai mảng ở khúc quanh; nhưng khi ta lái đến nơi thì khúc cong tối đen như mực. Koster phải phụ thêm đèn rọi, nhưng chùm tia quá nhỏ.

Giáo sư im thin thít.

Bất thình lình không khí lóng lánh trong ánh đèn pha; ánh sáng như nhuộm -- một màu bạc tái, một lớp voan đục. Đó là lần duy nhất, Jaffé nghe Koster chửi thề. Một phút sau, họ đã ở trong vùng sương mù dày đặc.

Koster hạ tầm đèn. Họ bơi trong một khối bông nõn, bóng tối lặng lẽ lùi ra sau, những con ma trong biển sữa; không còn đường lộ nữa, chỉ là đoán chừng và may mắn, bóng tối lù lù nhô ra rồi nhỏ dần theo tiếng nổ của máy xe.

Mười phút sau, khi đã ra khỏi chỗ ấy, gương mặt Koster hốc hác hẳn. Rồi một lần nữa, anh lại xả hết tốc độ, rạp người, lạnh lùng và tự chủ ...

Trong phòng, không khí nỏng rin rít và nặng như chì.

"Máu đã ngừng chảy chưa, thưa bác sĩ?" tôi hỏi.

"Chưa," bác sĩ đáp.

Pat nhìn tôi. Tôi mỉm cười. Nụ cười trở thành cái nhăn mặt đau thương. "Nửa giờ nữa," tôi nói.

Bác sĩ nhìn đồng hồ tay. "Một giờ rưỡi, hoặc hai giờ. Trời đang mưa."

Mưa nhỏ giọt tí tách trên các phiến lá của cành cây, bụi kiểng trong vườn. Tôi gương mắt cố nhìn qua màn đêm. Bao lâu rồi, từ khi chúng tôi, Pat và tôi, thức giấc giữa đêm, ra vườn, ngồi giữa các bụi hoa và dây leo và Pat khẻ hát một khúc ru em? Bao lâu rồi, từ khi ánh nguyệt bạch soi trên lối đi và Pat, như một con thú uyển chuyển, len lách theo, giữa những lùm cây?

Dễ có đến lần thứ một trăm tôi đi ra cửa. Tôi biết làm như thế là vô ích; nhưng nó thâu ngắn đợi chờ. Trời mù sương. Tôi chửi thề; tôi biết điều ấy có nghĩa gì với Koster. Một con chim hót ngoài kia, trong bóng tối.

"Nín đi," tôi gầm. Trong đầu tôi, một ý nghĩ nhoáng lên, loài chim mang điềm gỡ! "Mình nghĩ nhãm," tôi nói to. Một con bọ cánh cứng rè rè đâu đây -- nhưng nó không đến gần -- nó không đến gần. Tiếng kêu của nó đều đều; lúc ngừng -- lúc trở lại -- và trở lại lần nữa. Tôi bỗng run rẩy. Không phải bọ cánh cứng; đó là tiếng động của một chiếc xe đang chạy ở xa, quẹo ở các khúc ngoặt với tốc độ rất nhanh. Tôi đứng im như tượng -- tôi nín thở và há mồm ra để nghe cho rõ. Một lần nữa ... một lần nữa ... ánh đèn, tiếng u u the thé, như tiếng vo ve của một con ong bắp cày giận dữ ... Và bây giờ, rõ hơn, tôi có thể phát hiện tiếng máy ép -- và rồi đường chân trời, kéo dãn đến điểm tới hạn, bỗng vỡ thành một vô cực mềm mại, chôn vùi dưới nó sức mạnh và sợ hãi và kinh hoàng ...

Tôi chạy vào. Bám lên cửa cho vững, "Họ sắp tới!" tôi kêu. "Bác sĩ, Pat, họ sắp tới! Tôi có thể nghe tiếng xe của họ!"

Suốt đêm, bác sĩ đối xử với tôi như một người dở điên dở khùng. Nhưng ông cũng đi ra, nghe ngóng. "Có thể là xe của người khác," sau cùng, ông nói.

"Không, tôi quen với tiếng máy xe."

Ông nhìn tôi, bực dọc. Rõ ràng, ông nghĩ ông cũng là một người ái mộ xe hơi. Với Pat, ông kiên nhẫn và tận tụy như một người mẹ; nhưng mỗi lần tôi nhắc đến xe cộ, ông lại gườm gườm nhìn tôi qua cặp kính và chứng tỏ là ông thông thạo hơn. "Không thể được," ông nói cụt lủn và quay vào nhà.

Tôi vẫn ở ngoài sân. Tôi rung lên vì kích động. "Karl! Karl!" tôi gọi. Tiếng ồm ồm, tiếng nỉ non liên tiếp xen nhau -- chiếc xe hẳn đã vào trong làng, chạy với vận tốc cực nhanh giữa những ngôi nhà. Tiếng rên rĩ yếu dần; nó ở đàng sau cánh rừng -- và bây giờ nó lại kêu lớn lên, dồn dập, chiến thắng -- một ngọn đèn pha qua sương mù: cặp đèn trước đầu xe; một tiếng động như sấm nổ ... Không thể nào tin được, bác sĩ ra đứng cạnh tôi. Thình lình ánh đèn chói đến nỗi lóa mắt chúng tôi và với tiếng thắng ren rét, xe ngừng lại trước cổng vườn.

Tôi chạy ào ra. Giáo sư bước xuống xe lập tức. Ông không để ý đến tôi, mà đi thẳng tới bác sĩ. Koster theo sau.

"Cô ấy ra sao rồi?" anh hỏi.

"Vẫn còn thổ huyết."

"Cô ấy sẽ ổn thôi," anh nói. "Cậu đừng lo nữa."

Tôi không nói gì, chỉ nhìn anh ...

"Cậu có thuốc lá không?" anh hỏi.

Tôi đưa anh một điếu. "Thật tốt, cậu đã tới đây, Otto."

Anh rít mấy hơi dài. "Tớ cũng hy vọng là thế."

"Chắc cậu lái nhanh lắm?"

"Cũng không tệ. Chỉ có một khúc sương mù."

Chúng tôi ngồi cạnh nhau, trên ghế trong vườn và chờ.

"Cậu có nghĩ rằng cô ấy sẽ qua khỏi không?"

"Dĩ nhiên cô ấy sẽ sống sót. Thổ huyết không nguy hiểm đâu."

"Cô ấy chẳng hề nói một lời về chuyện ấy với tớ."

Koster gật đầu.

"Cô ấy phải sống, Otto," tôi nói.

Anh không nhìn lên. "Chúng ta hút thêm một điếu nữa," anh nói, "Tớ quên đem thuốc của tớ."

"Cô ấy phải sống," tôi nói, "nếu không, tất cả chỉ là rác rưởi."

Giáo sư đi ra. Tôi đứng dậy. "Tôi thề sẽ không bao giờ ngồi xe của cậu lái nữa," ông nói với Koster.

"Xin giáo sư tha lỗi," anh nói, "nhưng cô ấy là vợ của bạn tôi."

"Vậy thì?" Jaffé nói, nhìn tôi.

"Cô ấy khỏe chưa, thưa giáo sư ?" tôi hỏi.

Ông lạnh lùng nhìn tôi. Tôi lẫn tránh mắt ông.

"Thế cậu nghĩ, tôi có thể đứng đây nếu cô ấy chưa khỏe hay sao?"

Tôi cắn môi. Tôi nắm chặt hai bàn tay. Lệ dâng đầy mắt tôi.

"Xin giáo sư thứ lỗi," tôi nói, "nhưng giáo sư xong việc quá nhanh."

"Không bao giờ đủ nhanh cho loại việc đó," Jaffé nói, mỉm cười.

"Tớ không thể không lo lắng, Otto," tôi nói.

Anh nắm hai vai tôi, xoay người tôi lại, và đẩy nhẹ tôi về phía cửa. "Giáo sư cho phép chứ?"

"Tôi ổn rồi," tôi nói. "Tôi có thể vào trong đó, được không?"

"Được lắm, nhưng đừng trò chuyện," Jaffé trả lời. "Và thăm nhanh thôi. Cô ấy cần sự yên tịnh."

Tôi chỉ thấy ánh sáng lờ mờ bơi lội trong làn nước. Tôi chớp mắt. Ánh sáng chập chờn, lung linh. Tôi không dám lau khô dòng lệ, tôi sợ Pat nghĩ rằng tôi khóc bởi tình hình xấu tệ. Tôi chỉ liều lĩnh mang một nụ cười vào phòng. Rồi tôi trở ra ngay.

"Đưa giáo sư tới đây là đúng, phải không?" Koster hỏi vị giáo sư.

"Phải," Jaffé nói.

"Tôi có thể đưa giáo sư trở về, sáng sớm mai."

"Tôi nghĩ, tôi chưa nên về," Jaffé nói.

"Ở lượt về, dĩ nhiên tôi sẽ lái đàng hoàng hơn."

"Tôi nghĩ tôi sẽ ở lại một ngày để phòng hờ bất trắc. Tôi có thể ngủ trên giường của cậu, được chứ?" ông hỏi. Tôi gật đầu.

"Tốt. Vậy tôi sẽ ngủ ở đây. Các cậu có thể tìm chỗ trú qua đêm trong làng không?"

"Dạ được. Giáo sư cần bàn chải đánh răng và áo ngủ không?"

"Không cần. Tôi có đủ. Tôi luôn luôn chuẩn bị cho những trường hợp khẩn cấp -- tuy chẳng phải chuyện đua xe."

"Tôi xin lỗi," Koster nói. "Giáo sư có bực mình lắm không?"

"Không," Jaffé nói.

"Và tôi rất tiếci đã không nói hết mọi thứ cho giáo sư rõ."

Jaffé cười lớn. "Cậu đánh giá giới y sĩ quá tệ. Ôi giào, thôi các cậu đi nghĩ đi. Tôi ở lại đây."

Tôi quơ đại vài món vật dụng cần dùng cho Koster và tôi. Chúng tôi đi bộ vào trong làng.

"Cậu mệt không?" tôi hỏi.

"Không," anh nói. "Chúng ta ngồi chơi đâu đây một lát đã."

Sau một giờ, tôi bắt đầu băn khoăn. "Nếu ông ấy ở lại, có nghĩa là còn nguy kịch, Otto," tôi nói. "Bằng không ông ấy ..."

"Tớ nghĩ đó chỉ là dự phòng," Koster trả lời. "Ông ấy rất quý mến Pat. Ông ấy bảo với tớ như thế, khi đi với tớ. Ông ấy cũng là bác sĩ săn sóc cho mẹ Pat."

"Có phải bà ấy ... "

"Tớ không biết," Koster trả lời, thật nhanh. "Cũng có thể do một căn bệnh khác hẳn. Cậu chưa buồn ngủ à?"

"Cậu đi đi, Otto. Tớ muốn, một lần nữa thôi .... Cậu biết mà, nhìn từ xa ..."

"Được. Tớ sẽ cùng đi với cậu."

"Nghe này, Otto. Đừng bận tâm -- tớ thích ngủ ngoài trời --khi thời tiết ấm áp. Tớ đã làm như thế mấy lần rồi, mới đây."

"Trời ướt mưa."

"Chẳng sao cả. Tớ sẽ dựng mui xe lên và ngồi trong đó một lúc."

"Tốt lắm. Tớ cũng thích ngủ ngoài trời như thế."

Tôi thấy mình không tài nào trốn được anh ấy. Chúng tôi lấy vài tấm chăn, nệm và quay trở lại Karl. Chúng tôi tháo then cài tấm đậy và đẩy ghế ra sau. Ta có thể nằm thoải mái ở đó.

"Còn dễ chịu hơn những đêm ở Tiền Tuyến," Koster nói.

Cửa sổ ngôi nhà sáng ngời qua màn sương. Thỉnh thoảng tôi lại thấy bóng của Jaffe di chuyển qua lại. Chúng tôi chia nhau một gói thuốc. Cuối cùng, đèn cũng tắt hết, chỉ còn một ngọn đèn đêm nhỏ.

"Tạ ơn Chúa," tôi nói.

Mưa rỉ rả rơi trên nóc xe. Một cơn gió nhẹ thoảng qua. Trời trở lạnh. "Nếu muốn, cậu có thể lấy cái mền của tớ, Otto," tôi nói.

"Không -- cậu nghĩ sao chứ? Tớ đủ ấm mà."

"Jaffé, một người có tinh thần thượng võ, hén?"

"Vâng. Lại còn khôn ngoan. Tớ tin như vậy."

Tôi ngồi dậy, lưng cứng đơ như que củi sau một đêm chập chờn không ngủ. Ngoài kia, trời xám và lạnh. Koster đã dậy từ lúc nào.

"Cậu không ngủ sao, Otto?"

"Có chứ."

Tôi trèo khỏi xe và len lén theo con đường nhỏ trong vườn đến gần cửa sổ. Ngọn đèn đêm vẫn thắp sáng. Tôi thấy Pat nằm trên giường, nhắm mắt. Trong một giây, tôi lo rằng nàng đã chết. Rồi tôi thấy cánh tay mặt của nàng nhúc nhích. Nàng xanh mướt như tàu lá. Nhưng máu đã thôi chảy. Rồi tay nàng lại động đậy. Cùng một lúc, Jaffé, trong giường của tôi, mở mắt. Tôi lùi lại. Tôi cảm thấy an lòng; ông ấy biết rõ việc làm của mình.

"Tớ nghĩ chúng ta nên rút lui, Otto," tôi nói với Koster; "đừng để cho ông ấy biết là chúng ta theo dõi."

"Trong nhà ổn cả?" Otto hỏi.

"Dựa vào những gì tớ trông thấy, ổn cả. Giáo sư ngủ say đúng mức. Trong trận oanh kích vẫn ngon giấc; nhưng nếu có một con chuột gậm nhấm ba-lô, sẽ choàng tỉnh lập tức."

"Cậu tắm biển không?" Koster nói. "Không khí trong lành." Anh vươn vai.

"Cậu tắm đi," tôi nói.

"Tắm đi mà," anh kèo nài.

Bầu trời xám rẽ ra, lộ những vệt cam - đỏ long lanh. Dọc theo chân trời, bức màn mây vén lên, ngoài xa kia là màu xanh da táo trong sáng.

Chúng tôi nhảy tòm xuống nước và bơi. Biển xám và đỏ.

Rồi chúng tôi trở vào. Fraulein Muller đã thức. Bà đang hái rau mùi tây trong vườn. Bà bắt đầu khi tôi trò chuyện. Một cách vụng về, tôi cố lựa lời xin lỗi, hôm qua tôi đã văng tục quá nhiều.

Bà rấm rức khóc. "Tội nghiệp. Cô ấy đẹp quá, và trẻ quá."

"Cô ấy sẽ sống tới một trăm tuổi," tôi nói, phật ý vì bà khóc lóc như thể Pat sắp chết tới nơi. Pat nào có sắp chết. Buổi sáng lạnh, sức sống mà biển nhanh chóng quất vào tôi, nói với tôi như thế. Pat không thể chết. Nàng chỉ chết nếu tôi đánh mất trái tim. Koster có mặt ở đây -- tôi có mặt tại đây: là chiến hữu của Pat ... chúng tôi sẽ chết trước nàng. Chừng nào chúng tôi còn sống, nàng sẽ qua khỏi. Trong quá khứ, đã như thế. Nếu Koster còn sống, tôi sẽ sống. Và do đó, nếu chúng tôi còn sống, Pat không thể nào chết.

"Con người phải tuân theo số mạng," bà già nói, và gương mặt nâu, nhăn nhúm như quả táo khô nhìn tôi, trách móc. Rõ ràng, bà muốn trả lời câu chửi thề của tôi.

"Tuân theo?" tôi nói. "Tại sao lại phải tuân theo? Chẳng ích gì. Ta phải trả giá đắt cho mọi thứ trong đời, hai lần, ba lần. Vậy cớ sao ta phải tuân theo?"

"Vâng, tuân theo -- là điều tốt nhất."

Tuân theo! còn lâu tôi mới tuân theo, tôi thầm nghĩ. Có nhiều thứ hỗ trợ cho ta. Tranh đấu, tranh đấu, là điều duy nhất trong cuộc chiến này, nơi mà, dù sao chăng nữa, cuối cùng ta cũng sẽ đến. Tranh đấu cho những gì bé bỏng mà ta yêu quý. Khi nào được bẩy mươi tuổi, họa may ta có thể tính tới việc đầu hàng.

Koster trò chuyện với bà. Chẳng mấy chốc, bà đã mỉm cười và hỏi anh muốn ăn trưa món gì.

"Cậu thấy chưa," Otto nói. "Đó là phần thưởng của tuổi già. Nước mắt và nụ cười -- mau thay đổi nhau. Không tiếc hận. Một điều đáng cho ta học hỏi," anh trầm ngâm nói.

Chúng tôi đi vòng quanh nhà. "Cô ấy ngủ thêm phút nào hay phút đó," tôi nói. Chúng tôi trở lại vườn. Fraulein Muller đã dọn điểm tâm. Chúng tôi uống cà phê đen nóng. Mặt trời dâng cao, và không khí ấm áp. Những phiến lá ướt lấp lánh trong nắng. Từ biển vọng lại tiếng kêu của bầy hải âu.

Fraulein Muller đặt một bó hoa hồng lên bàn. "Chúng ta sẽ tặng cho cô ấy," bà nói. Hoa hồng thơm mùi thơ ấu và những bức vách trong vườn.

"Cậu biết không, Otto," tôi nói, "tớ có cảm tưởng như chính tớ đã mắc bệnh ... Tớ không còn là mình nữa. Lẽ ra tớ phải bình tĩnh hơn. Điềm đạm hơn. Một người càng bình tĩnh càng được việc."

"Người ta không thể lúc nào cũng giữ được bình tĩnh, Bob. Tớ cũng bị một vài lần như thế. Càng lớn tuổi người ta càng sợ hãi. Như một tay cờ bạc, luôn luôn sẽ thua những canh bài mới."

Cửa mở. Jaffe bước ra trong bộ pyjamas. "Ổn cả rồi," ông ra hiệu, khi thấy tôi lóng ngóng sắp làm ngã bàn ăn. "Tốt như đã mong mỏi."

"Tôi có thể vào chưa?"

"Chưa. Bà giúp việc còn ở trong ấy. Lau rửa và những chuyện lặt vặt khác."

Tôi rót cà phê cho giáo sư. Dưới nắng, ông hấp háy đôi mắt và quay sang Koster. "Thực ra, tôi phải cám ơn cậu mới đúng. Nhờ cậu, ít ra tôi cũng được một ngày sống ở thôn quê."

"Nhưng giáo sư có thể về quê thường xuyên mà," Koster nói. "Xa thành phố một đêm, sáng hôm sau quay về."

"Có thể, có thể," Jaffé đáp. "Thế cậu chưa nhận ra rằng chúng ta đang sống trong thời đại tự - ngược đãi? Có nhiều thứ người ta có thể làm, thế nhưng lại không -- và vì sao, chỉ có trời mới biết. Hiện thời, công việc đã trở nên quan trọng một cách khiếp đảm, tôi đoán, có lẽ vì có quá nhiều người thất nghiệp, đến mức công việc tiêu diệt hết mọi thứ. Địa điểm này đáng yêu làm sao! Thế mà đã nhiều năm tôi chưa trở lại. Tôi có hai chiếc xe, một căn nhà mười phòng và rất nhiều tiền để phung phí ... và tôi đã làm gì với số tiền ấy? Nó có nghĩa lý gì so với buổi sáng mùa hè thôn dã này? Công việc, công việc, công việc... một nỗi ám ảnh kinh hoàng -- và luôn luôn với ảo tưởng rằng cuối cùng tình huống sẽ thay đổi. Và chẳng bao giờ có thay đổi. Kỳ cục quá, phải không, có người lại sống một cuộc đời như thế?"

"Bác sĩ y khoa, theo tôi, là một trong số rất ít những người biết sống để làm gì," tôi nói. "Lấy thí dụ, một thư ký ngân hàng, thì sao?"

"Anh bạn thân mến," Jaffé trả lời, "là một sai lầm nếu ta cho rằng tất cả mọi người đều có sở thích giống nhau."

"Vâng," Koster nói. "Nhưng chẳng mấy khi người ta lại có một nghề nghiệp như ý."

"Thật vậy," Jaffé đáp. "Rất khó." Ông gật đầu với tôi. "Bây giờ, cậu vào được rồi. Nhưng nương nhẹ một chút, -- đừng chạm tới cô ấy và đừng để cô ấy nói nhiều nhé ... "

Nàng nằm giữa mấy cái gối, yếu ớt, như bị thương. Gương mặt trắng bệch; quầng mắt trũng sâu, thâm và làn môi tái nhợt. Chỉ có cặp mắt to và sáng. Rất to và rực sáng ...

Tôi cầm tay nàng. Lạnh và dịu oặt.

"Pat thương," tôi vụng về nói và suýt nữa đã ngồi xuống cạnh nàng khi tôi bất chợt nhìn thấy bên cửa sổ, gương mặt bì bì của bà giúp việc đang lom lom nhìn vào.

"Chị đi chỗ khác, được không?" tôi nói, bực tức.

"Tôi phải đóng màn cửa," bà nói.

"Được rồi, vậy kéo màn xong rồi đi đi."

Bà kéo hai cánh màn vàng khép lại. Tuy thế bà vẫn chưa chịu bỏ đi. Bà chậm chạp dùng kẹp, ghim chúng khít vào nhau.

"Này chị," tôi nói, "đây không phải là kịch trường. Làm ơn biến đi."

Bà quay lại, cao ngạo. "Chừng nào kẹp xong tôi mới đi --- mà lúc đó, chưa chắc nữa."

"Em có nhờ bà ấy kéo màn không?" tôi hỏi Pat.

Nàng gật đầu.

"Ánh sáng làm đau mắt em không?" tôi hỏi.

Nàng lắc đầu. "Tốt nhất, hôm nay anh đừng nhìn em rõ quá ..."

"Pat," tôi hoảng hốt, "em không được nói! Nhưng nếu đó là điều em muốn ..."

Tôi mở cửa ra ngoài, bà giúp việc rồi cũng biến mất. Tôi trở vào. Tôi không còn bực bội nữa. Tôi lại hài lòng với bà giúp việc; chính vì bà, tôi đã trải qua những giây phút đầu tiên an lành. Bởi nhìn Pat nằm ở đó như thế, quả thật chẳng dễ dàng.

Tôi ngồi cạnh giường. "Em sẽ sớm bình phục, Pat ạ."

Nàng mấp mấy đôi môi. "Ngày mai, anh có nghĩ như thế không?"

"Có lẽ ngày mai chưa được đâu, phải thêm vài ngày nữa. Rồi em sẽ ngồi dậy và chúng mình sẽ lái về nhà. Đáng lẽ chúng mình đừng nên tới đây, không khí quá khắc nghiệt với em --"

"Vâng," nàng thì thào. "Nhưng em không có bệnh, Robby. Chỉ là một tai nạn thôi --"

Tôi nhìn nàng. Có thực là nàng không biết, vừa rồi, nàng đã đỗ bệnh? Hay nàng không muốn biết? Tròng mắt của nàng đưa qua đưa lại không ngừng. "Anh không cần phải e sợ --" nàng khẻ nói.

Thoạt tiên tôi không hiểu nàng muốn nói gì và tại sao lại đặc biệt quan trọng là tôi không cần phải lo sợ. Tôi chỉ nhận thấy rằng nàng đang bức rức khó chịu, ánh mắt chứa đựng một vẻ phiền muộn, cấp bách lạ lùng. Rồi một ý nghĩ thình lình nảy ra. Tôi hiểu nàng đang nghĩ gì; nàng tưởng rằng tôi gớm sợ nàng vì nàng đang có bệnh.

"Trời ơi, Pat," tôi nói, "có phải đó là lý do, có lẽ thế, khiến em không bao giờ nói cho anh biết điều gì?"

Nàng không trả lời, nhưng tôi thấy đúng như tôi nghĩ.

"Thật bậy bạ," tôi nói; "thế em cho anh là hạng người gì, hở?"

Tôi cúi xuống. "Em nằm im một chút; không được cử động." Tôi hôn nàng. Môi nàng khô và nóng.

Khi đứng lên, tôi thấy nàng khóc. Lặng lẽ không thành tiếng, với đôi mắt vẫn mở to, và gương mặt bất động. Chỉ nước mắt trào ra, ướt đẫm.

"Trời ơi, Pat ---"

"Em sung sướng lắm," nàng nói.

Tôi đứng đó, nhìn nàng. Chỉ một chữ thôi, nhưng tôi chưa bao giờ nghe ai nói lên chữ ấy theo cách đó. Tôi đã biết phụ nữ, nhưng họ chỉ là những mối tình thoảng qua, những cuộc phiêu lưu, đôi khi là một giờ vui vẻ, một đêm cô đơn, chạy trốn bản thân, chạy trốn tuyệt vọng, chạy trốn trống vắng. Và tôi chẳng mong muốn một điều gì khác hơn, bởi tôi đã học được rằng, ta không thể tin tưởng vào bất cứ điều gì ngoại trừ bản thân, và chiến hữu, có lẽ. Giờ đây bỗng nhiên tôi hiểu ra, với một người, tôi có thể là một thứ gì đó, đơn giản chỉ vì tôi có mặt ở đấy, và người ấy hạnh phúc vì sự hiện diện của tôi. Diễn tả như thế nghe đơn sơ mộc mạc; nhưng nếu nghĩ kỹ, ta sẽ thấy đó là một cái gì mênh mông, bao la vô cùng tận. Cái đó có thể bẻ gẩy và biến đổi một người. Cái đó là tình yêu và tuy thế, lại còn là một điều khác hơn-- một điều dựa vào đó, người ta có thể sống. Một người không thể sống chỉ vì tình yêu. Nhưng sống cho một người khác, có lẽ ...

Tôi muốn nói một câu gì đó, nhưng không thể. Thật khó tìm lời diễn đạt khi chúng ta thật sự có một điều để nói. Cho dù chúng ta có biết những từ ngữ thích hợp, chúng ta cũng e thẹn không thốt nên lời. Tất cả chữ nghĩa này thuộc về các thế kỷ khác, đã qua. Thời đại của chúng ta không có ngôn từ để mô tả cảm xúc của nó. Chúng ta chỉ có thể nói năng cụt ngủn, thô thiển -- mọi cách khác đều như giả tạo.

"Pat," tôi nói, "cô bé can đảm thương mến --"

Ngay lúc đó Jaffé bước vào. Ông lập tức hiểu hết sự tình. "Hạnh kiểm tốt dữ a," ông gầm gừ. "Tôi đoán mò vậy mà."

Tôi sắp sửa viện vài lý do để bào chữa, nhưng ông đã đuổi tôi khỏi phòng mà không cần phải làm ầm ỷ gì hơn.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 17

ai tuần sau, Pat đã hồi phục đến mức chúng tôi có thể lên đường. Chúng tôi đóng gói hành lý, sẳn sàng chờ Gottfried Lenz. Anh sẽ lái xe về. Còn Pat và tôi, đi bằng xe lửa.

Hôm ấy là một ngày ấm, trắng đục màu sữa. Mây như những cuộn bông nõn bất động trên bầu trời, không khí nóng rung rinh trên những đụn cát và biển nhác lười nằm dưới lớp hơi mù óng ánh.

Gottfried đến, sau bửa ăn trưa. Tôi thấy từ xa, mái tóc của anh vàng óng trên bờ dậu. Cho đến lúc anh rẽ vào con đường dẫn đến biệt thự của Fraulein Muller, tôi mới nhận ra rằng không phải chỉ có một mình anh -- đàng sau anh là hình mẫu thu nhỏ của một tay đua, với cái nón kẻ ô lùm xùm đội ngược, cặp kính chắn bụi to đùng, bộ áo liền quần trắng và đôi tai ngoại khổ, bóng và đỏ rực như hồng ngọc.

"Nón của tôi, nhưng lại là Jupp!" tôi nói, sững sờ.

"Chính là cháu, Herr Lohkamp!" Jupp đáp, cười toe toét.

"Và trang phục đua xe! Để làm gì?"

"Cậu chưa bao giờ thấy ai ăn mặc như thế sao?" Lenz vui vẻ nói, bắt tay tôi. "Thằng bé đang học lái xe đua. Tớ đã dạy nó tám hôm rồi. Bửa nay nó nài nỉ xin theo. Đây là cơ hội tốt để tập lái đường xa."

"Cháu sẽ phá kỷ lục, Herr Lohkamp," Judd hớn hở nói.

"Và cách nó sẽ phá kỷ lục!" Gottfried cười nhạo. "Tớ chưa bao giờ thấy ai cuồng như nó. Ngay bài học đầu tiên, nó đã cố qua mặt một chiếc Mercedes-Compressor bằng cái taxi cà khổ của chúng ta. Thằng quỷ sứ!"

Jupp sung sướng đến toát mồ hôi và nhìn Lenz, ngưỡng mộ.

"Cháu cứ tưởng mình có thể ăn đứt thằng cha cà chớn ấy, Herr Lenz. Cháu định sẽ qua mặt nó ở khúc quanh, như là Herr Koster."

Tôi không nhịn được cười. "Cháu khởi sự như vậy là khá rồi, Jupp."

Gottfried nhìn học trò của mình, hãnh diện như một ông bố. "Trước hết, chộp mớ hành lý kia và đem ra nhà ga."

"Cháu tự lái?" Jupp gần như nổ tung lên vì kích động. "Cháu được lái ra nhà ga, Herr Lenz?"

Gottfried gật đầu và Jupp chạy ù vào nhà.

Chúng tôi chất hành lý lên mui. Rồi chúng tôi đưa Pat vào xe và lái ra nhà ga. Chúng tôi đến nơi, sớm mười lăm phút. Sân ga vắng ngắt, chỉ có vài lon sửa bò nằm lăn lóc.

"Cháu nên khởi hành ngay thì hơn," tôi nói. "Nếu không, chẳng biết khi nào mới về đến nhà."

Jupp ngồi trước tay lái, nhìn tôi, phật ý ra mặt.

"Cháu không thích những câu nói như thế, hả?" Lenz hỏi nó.

Jupp ngồi thẳng lên. "Cháu đã tính đâu vào đấy cả rồi, Herr Lohkamp," thằng bé nói, trách móc. "Bọn cháu dư sức có mặt ở xưởng sửa xe trước tám giờ."

"Được lắm," Lenz vỗ vai thằng bé. "Cá với chú Lohkamp đi. Một chai nước suối."

"Không chơi nước suối," Jupp trả lời, "nhưng cháu sẳn sàng cá một gói thuốc lá."

Thằng bé nhìn tôi đầy thách thức.

"Thế cháu đã biết rằng đường đi rất xấu, phải không?" tôi hỏi.

"Đã ước lượng rồi, Herr Lohkamp."

"Những khúc quanh gắt, cháu cũng có nghĩ đến rồi chứ?"

"Khúc quanh gắt chẳng có nghĩa gì với cháu. Cháu chẳng dễ bị mất tinh thần."

"Tốt lắm, Jupp," tôi nói. "Vậy chú bằng lòng đánh cá. Nhưng Herr Lenz không được lái dùm đâu."

Lenz đặt tay lên tim. "Hứa danh dự."

"Giỏi lắm, giỏi lắm. Nhưng, trên tay cháu có cái gì thế?"

"Đồng hồ bấm giờ của cháu. Cháu sẽ canh giờ. Chỉ là muốn biết cái xe trượt tuyết này có khả năng ra sao."

Lenz nhăn răng cười. "Vâng, cậu ơi. Jupp đã võ trang đầy mình. Tớ dám nói là từng ống xy- lanh của chiếc Citroen thân thương đang run rẩy đợi chờ."

Jupp phe lờ đi lời nói châm chọc. Nó bồn chồn nắm, rứt vành mũ. "Vậy chúng ta khởi hành chứ, Herr Lenz? Mình có đánh cá mà."

"Dĩ nhiên, cái máy nén bé con. Au revoir, Pat. Gặp lại cậu sau nhé, Bob." Gottfried nhảy phóc vào xe. "Nào, Jupp, cháu hãy cho tiểu thư xem, một hiệp sĩ và quản trị gia thế giới trong tương lai khởi hành như thế nào."

Jupp kéo cặp kính chắn bụi xuống mắt, vẫy tay như dân kỳ cựu, và gài số một, từ lề khéo léo lao vút ra đường.

Trong một lúc, Pat và tôi ngồi ở hàng ghế đầu ở nhà ga. Ánh nắng chói chang, trắng xóa trên bức tường gỗ ngăn sân ga. Có mùi nhựa cây và muối. Pat ngã đầu ra sau và nhắm mắt. Nàng ngồi im phăng phắc, mặt nghiêng về phía mặt trời.

"Em mệt đấy à?" tôi hỏi.

Nàng lắc đầu. "Không, Robby."

"Tàu đến rồi," tôi nói.

Đầu máy xình xịch chạy đến, đen, nhỏ và bơ vơ giữa trời đất hoang vu, run rẩy. Chúng tôi lên tàu. Tàu vắng, gần như không có ai. Tàu hì hục khởi chạy. Khói từ đầu máy bốc lên, đen, cuồn cuộn trong không khí. Phong cảnh chầm chậm lùi ra sau -- thôn làng với những ngôi nhà lợp lá nâu, những cánh đồng cỏ tha thẩn bò và ngựa, cánh rừng, và rồi, an bình và ngủ ngoan trong cái hốc trống phía sau những đụn cát, căn nhà của Fraulein Muller.

"Fraulein Muller kia kìa," Pat nói.

"Vâng, đúng thế."

Bà đứng trước cửa nhà, vẫy tay từ biệt. Pat rút khăn tay ra, để gió thổi phất phơ bên cửa sổ.

"Bà ấy không thấy đâu," tôi nói, "nó nhỏ và mỏng quá. Đây, lấy khăn của anh."

Nàng cầm khăn của tôi và vẫy vẫy. Fraulein Mulleer vẫy lại, cuồng nhiệt.

Con tàu dần dần chạy đến vùng quê bát ngát. Nhà cửa biến mất và những đồi cát bỏ lại phía sau. Bên ngoài dãy rừng đen, biển thỉnh thoảng lại hiện ra nhìn -- cái liếc mắt canh thức mỏi mòn. Rồi đến màu lục vàng óng, êm ả của cánh đồng và những tai bắp rập rờn uốn theo làn gió nhẹ tận chân trời.

Pat đưa trả tôi chiếc khăn tay, rồi thu mình trong góc. Tôi đóng cửa sổ. Đã qua rồi, tôi nghĩ, cám ơn Chúa, đã qua rồi. Chỉ là một giấc mơ. Một giấc mơ bất hạnh.

Khi chúng tôi về đến thành phố, đã gần sáu giờ. Tôi đón tắc xi và chất hành lý lên xe. Rồi chúng tôi về nhà Pat.

"Anh có lên không?" nàng hỏi.

"Dĩ nhiên."

Tôi đưa nàng lên, rồi trở xuống lấy hành lý cùng với người tài xế. Khi tôi quay lại, Pat vẫn còn ở tiền sảnh. Nàng đang trò chuyện với Trung Tá Hake và vợ.

Chúng tôi bước vào phòng nàng. Bên ngoài, chiều xuống nhưng trời vẫn sáng. Trên bàn là một lọ thủy tinh với hoa hồng đỏ nhạt. Pat đến bên cửa sổ, nhìn ra. Rồi nàng quay lại, "Chúng mình đã vắng nhà bao lâu rồi, Robby?"

"Đúng mười tám ngày."

"Mười tám ngày. Dường như lâu hơn thế."

"Anh cũng nghĩ vậy. Nhưng khi vừa xong, lúc nào ta cũng cảm thấy như thế."

Nàng lắc đầu. "Em không có ý đó."

Nàng mở cửa, bước ra bao lơn. Một cái ghế xếp dài trắng, thứ đặt trong vườn, dựa vào vách. Nàng kéo nó ra, im lặng nhìn.

Khi trở vào phòng, nét mặt của nàng đã thay đổi và đôi mắt buồn hiu hắt.

"Ngắm hoa hồng đi em," tôi nói. "Của Koster tặng. Thiệp của anh ấy để kế bên."

Nàng cầm tấm thiệp lên, rồi lại bỏ xuống. Nàng nhìn hoa hồng, nhưng tôi có thể nói, nàng không chú ý tới chúng một mảy may. Tâm trí của nàng vẫn còn vương vấn tới cái ghế dài trắng. Nàng tưởng mình đã thoát khỏi, và giờ đây, một lần nữa, có lẽ nó sẽ lại là một phần của đời nàng.

Tôi để yên, không nói thêm câu nào. Cố gắng làm cho nàng nghĩ đến chuyện khác cũng chẳng ích gì. Nàng sẽ phải đối diện với nó, và tốt nhất hãy để cho việc ấy xảy ra lúc này, khi tôi còn ở đây. Người ta có thể trì hoản bằng lời nói; nhưng chẳng sớm thì muộn, nó sẽ trở lại, và có lẽ còn tai hại hơn.

Nàng đứng cạnh bàn, hơi cúi mặt, tay đặt trên bàn. Rồi nàng ngẫng lên, nhìn tôi. Tôi không nói gì. Nàng chậm rãi bước quanh bàn, rồi đặt hai tay lên vai tôi.

"Em thương," tôi nói.

Nàng tựa vào tôi. Tôi ôm chặt nàng. "Bây giờ chúng ta sẽ giải quyết vấn đề, hở em?"

Nàng gật đầu. Rồi nàng vuốt mái tóc ra sau. "Chỉ là trong giây phút mà thôi, Robby."

"Anh biết."

Có tiếng gỏ cửa. Cô hầu gái đẩy xe trà vào. "Tốt lắm," Pat nói.

"Em uống trà nhé?" tôi hỏi.

"Không, cà phê. Ngon và thật đậm."

Tôi ở lại nửa giờ. Rồi nàng thấm mệt; tôi nhận ra điều ấy trong mắt nàng.

"Em cần ngủ một giấc ngắn," tôi nói.

"Còn anh?'

"Anh sẽ về và cũng đánh một giấc. Trong hai giờ, anh sẽ tới, đưa em đi ăn."

"Anh mệt sao?" nàng hỏi, nghi ngờ.

"Vâng, một tị thôi. Trên tàu nóng quá. Và sau đó, anh còn phải đến xưởng sửa xe."

Nàng không hỏi câu nào nữa. Nàng mệt nhoài và suy sụp. Tôi đưa nàng lên giường, đắp chân thật chu đáo. Nàng thiếp đi tức thì. Tôi đặt bình hoa hồng gần bên và tấm thiệp của Koster cạnh đó, để khi tỉnh dậy, nàng có một cái gì để mà nghĩ đến. Rồi tôi ra về.

Trên đường đi, tôi ngừng lại ở buồng điện thoại công cộng. Tôi quyết định gọi giáo sư Jaffé. Gọi từ nhà sẽ khó khăn, vì toàn thể nhà trọ sẽ lắng nghe.

Tôi nhắc máy, xin số của bệnh viện. Một lúc sau, Jaffé đến ở đầu dây bên kia.

"Lohkamp đây," tôi hắng giọng, nói. "Hôm nay chúng tôi đã về đến nhà. Được hơn một giờ."

"Cậu đi bằng xe hơi?" Jaffé hỏi.

"Không, bằng xe lửa."

"Thế à, tình hình ra sao?"

"Cũng ổn," tôi nói.

Ông suy nghĩ một lúc. "Tôi muốn ngày mai khám bệnh cho Fraulein Hollmann. Xem nào, lúc mười một giờ. Cậu làm ơn nói cho cô ấy nhé."

"Không được," tôi nói. "Tôi không muốn cô ấy biết tôi đã liên lạc với giáo sư. Ngày mai, chắc chắn cô ấy sẽ gọi. Có lẽ, lúc đó giáo sư nói với cô ấy thì tốt hơn."

"Được rồi, tôi sẽ nói."

Một cách máy móc, tôi xê dịch quyển niên giám điện thoại dầy cộp, bẩn thỉu. Nó nằm trên một bục gỗ nhỏ. Các số điện thoại ghị bằng bút chì, chằng chịt trên vách.

"Vậy tôi có thể gặp giáo sư chiều mai?" tôi hỏi.

Jaffé không trả lời.

"Tôi muốn biết bệnh tình của cô ấy," tôi nói.

"Chiều mai, không thể được." Jaffé đáp. "Tôi cần phải quan sát cô ấy ít nhất một tuần. Khi ấy tôi sẽ nói cho cậu biết."

"Cám ơn giáo sư." Tôi chăm chú nhìn cái bục gỗ trước mặt. Một người nào đó đã vẽ lăng nhăng một bức hình trên ấy. Hình một cô gái béo tròn với cái nón rơm to tướng. Bên dưới có chua dòng chữ, Ella là con dê. "Trong thời gian này, cô ấy có cần làm gì đặc biệt không ạ?" tôi hỏi.

"Ngày mai tôi mới biết. Nhưng tôi tưởng, cô ấy được người ở nhà trọ cô ấy chăm chút cẩn thận mà."

"Tôi không rõ. Tôi nghe nói họ định đi xa một tuần. Lúc đó, ngoài người tớ gái ra, chỉ còn có một mình cô ấy."

"Vậy sao? Thôi được, ngày mai tôi sẽ bàn với cô ấy."

Tôi lại đẩy quyển niên giám điện thoại che đi bức vẽ trên bục gỗ. "Giáo sư có nghĩ rằng cô ấy -- sẽ bị xuất huyết, giống như lần trước?"

Jaffé ngần ngừ một thoáng. "Dĩ nhiên, chuyện ấy có thể xảy ra," ông nói, "tuy nhiên, khả năng không cao lắm. Tôi chỉ có thể nói cho cậu biết, sau khi khám kỹ. Tôi sẽ gọi điện cho cậu sau."

"Cám ơn, giáo sư."

Tôi gác ống nghe. Bên ngoài buồng điện thoại, tôi đứng tần ngần một lúc trên phố. Đường xá bụi bậm và ngột ngạt. Rồi tôi trở về nhà.

Tôi gặp Frau Zalewski ở cửa. Từ phòng Frau Bender, bà phóng ra, nhanh như một viên đạn đại bác. Khi nhìn thấy tôi, bà dừng lại.

"Sao thế? Về rồi đấy à?"

"Như bác thấy. Thời gian vừa qua có chuyện gì lạ không ạ?"

"Không có chuyện nào dính dáng tới cậu. Cũng không có thư từ. Nhưng Frau Bender đã dọn ra."

"Thật ư? Tại sao?"

Frau Zalewski chống hai tay lên hông. "Tại vì thế giới đầy dẫy những tên lưu manh. Chị ấy đã dọn đến viện tế bần Cơ đốc. Với con mèo và hai mươi sáu marks."

Bà giải thích rằng nhà nuôi trẻ mồ côi, nơi Frau Bender là y tá cho lũ trẻ, đã bất thần đóng cửa. Giám đốc phạm những sai lầm trong việc đầu tư chứng khoán. Frau Bender bị sa thải và bị quỵt mất hai tháng lương còn thiếu.

"Bà ấy kiếm được việc làm mới chưa?" tôi hỏi mà không suy nghĩ.

Frau Zalewski chỉ nhìn tôi.

"Không, không, dĩ nhiên là chưa," tôi nói.

"Tôi có bảo chị ấy rằng, chị cứ ở đây nếu muốn. Tiền nhà để thư thả rồi trả cũng được. Thế nhưng chị ấy không chịu."

"Người nghèo thường chân thật," tôi nói. "Vậy ai sẽ dọn vào phòng của bà ấy?"

"Gia đình Hasse. Rẻ hơn căn phòng mà họ đang ở lâu nay."

"Còn phòng của gia đình Hasse thì sao?"

Bà nhún vai. "Đành phải chờ xem. Bác không hy vọng là sẽ có khách thuê."

"Chừng nào phòng ấy trống?"

"Ngày mai. Gia đình Hasse đang dọn."

"Tiền thuê phòng, bác nói thật đi, bao nhiêu?" tôi hỏi. Một ý tưởng vừa bất thần nảy ra trong đầu tôi.

"Bẩy mươi marks."

"Đắt quá," tôi nói, tỉnh ngủ hẳn.

"Có cà phê, hai ổ bánh mì nhỏ, và rất nhiều bơ mỗi sáng mà đắt đỏ ư?"

"Bác nói đúng. Nhưng nếu không uống cà phê sáng thứ sáu -- năm mươi marks, không hơn một xu, được không?"

"Cậu định thuê phòng ấy?" Frau Zalewski hỏi.

"Có lẽ."

Tôi đi về căn phòng tồi tàn của mình và nghĩ mãi tới cánh cửa thông qua phòng của gia đình Hasse. Không, đó không phải là một ý nghĩ hạnh phúc.

Nhưng sau một lúc, tôi lại đổi ý và gõ cửa.

Frau Hasse có ở nhà. Trong gian phòng đã trống gần nửa, bà ngồi trước gương, đội mũ, và tô phấn.

Tôi chào bà, vừa nhìn quanh. Phòng rộng hơn tôi nghĩ. Một số bàn ghế đã được dọn đi khiến ta có thể nhận ra điều đó. Thảm trải sàn đơn giản, sáng sủa và tương đối còn mới, cửa ra vào và cửa sổ vừa được sơn phết, ban công khá rộng và đẹp.

"Chắc cháu đã biết ông ấy đối xử với bác ra sao rồi," Frau Hasse nói."Bác phải dọn qua phòng của mụ ấy. Có nhục không chứ?"

"Nhục?" tôi hỏi.

"Vâng, nhục nhã," bà xổ một tràng. "Cháu biết là bác không ưa con mụ ấy, thế mà Hasse bắt bác phải dọn qua phòng của mụ ấy, không ban công, và có độc một cửa sổ. Chỉ vì tiền phòng rẻ hơn một chút! Thử nghĩ xem, mụ ấy, đang ở viện tế bần Cơ Đốc, sẽ đắc ý biết bao."

"Cháu không cho là bà ấy đang đắc ý."

"Dĩ nhiên, mụ ấy, y tá dởm của trẻ con, đang hí hửng! Cháu phải biết, người lù đù vác cái lu mà chạy! Lại còn ở sát vách với cái con ngựa Erna Bonig! Và mùi mèo hôi thối!"

Tôi ngượng ngập nhìn lên. "Nhưng mèo là những con vật rất xinh đẹp và sạch sẽ," tôi nói. "Ngoài ra, cháu vừa mới vào xem phòng ấy. Có hôi mèo đâu nào."

"Thế à?" Frau Hasse tức giận trả lời tôi, lấy tay sửa lại mũ. "Dĩ nhiên, chuyện đó còn tùy vào thính giác của từng người. Nhưng bác sẽ không mó tay vào. Ông ấy cứ việc còng lưng khuân đồ đạc qua bên ấy. Bác đi đây. Bác muốn nói là, ít nhất, ra khỏi cuộc đời khổ như chó này."

Bà đứng lên. Gương mặt với làn da sần sùi rung lên vì giận dữ đến đỗi bụi phấn rơi lả tả như mưa phùn. Tôi thấy bà đã tô đôi môi đỏ chót như máu, và ăn vận như sẳn sàng để giết. Bà thơm lừng như một xưởng nước hoa, khi lướt khỏi phòng.

Tôi ngơ ngẫn nhìn. Rồi tôi xem xét căn phòng một lần nữa. Tôi thử đoán bàn ghế của Pat sẽ sắp xếp ra sao. Nhưng tôi đành chịu. Pat ở đây, luôn luôn ở đây, bên tôi ... tôi không thể hình dung được. Có lẽ tôi sẽ không bao giờ có ý kiến ấy, nếu như nàng vẫn khỏe mạnh. Tuy nhiên ... Tôi mở cửa và bước ra ban công. Nhưng rồi tôi lắc đầu và quay trở lại phòng mình.

Nàng vẫn còn ngủ khi tôi bước vào. Tôi rón rén ngồi xuống cái ghế bành bên cạnh giường, nhưng nàng mở mắt ngay tức thì.

"Xin lỗi đã đánh thức em," tôi nói.

"Anh ở đây từ nãy giờ?" nàng hỏi.

"Không. Anh mới trở lại."

Nàng vươn tay và ấp má vào tay tôi. "Tốt. Em không thích người ta nhìn em ngủ."

"Anh hiểu. Anh cũng không thích như vậy. Anh không muốn nhìn em ngủ. Anh chỉ không muốn đánh thức em. Em có muốn chợp mắt thêm một chút nữa?"

"Không, em ngủ đủ rồi. Em dậy liền bây giờ."

Tôi đi qua phòng bên cạnh, trong khi nàng thay áo. Bên ngoài trời tối dần. Ở cửa sổ phòng đối diện, một cái máy hát đang ong ỏng phát bài Hành khúc Hohenfriedberg. Một gã đầu hói, mang cặp dây đeo quần, lúi húi bên máy hát. Rồi hắn đi tới đi lui, tập thể dục kiểu Thụy Điển theo điệu nhạc. Cái đầu trọc láng bóng nổi trên nền tối lờ mờ như một vầng trăng bực tức. Tôi nhìn hắn, vô cảm giác. Tôi cảm thấy chán nản và u sầu.

Pat bước vào. Trông nàng xinh đẹp, tươi tắn, không một chút mệt mỏi.

"Em đẹp lộng lẫy," tôi ngạc nhiên nói.

"Em cũng thấy khỏe, Robby. Như thể em đã có nguyên một đêm an giấc. Em hồi phục rất nhanh."

"Vâng, trời ạ. Nhanh đến nỗi người ta theo không kịp."

Nàng dựa vào vai tôi và ngước lên. "Nhanh lắm sao, Robby?"

"Không. Chỉ là anh quá chậm. Anh thường hơi chậm chạp, Pat ạ."

Nàng mỉm cười. "Chậm thì chắc. Và chắc thì tốt."

"Chắc như nút bần trên nước."

Nàng lắc đầu. "Anh vững chắc nhiều hơn anh tưởng. Trên thực tế, anh hoàn toàn khác với những gì anh nghĩ. Hiếm khi nào em gặp một người có nhiều nhận định sai lầm về bản thân như anh."

Tôi bỏ tay khỏi vai nàng.

"Vâng, anh yêu," nàng nói, gật đầu. "Quả tình là thế. Còn bây giờ, mình đi kiếm món gì ăn nhé."

"Chúng ta nên đi đâu?" tôi hỏi.

"Quán của Alfons. Em phải ghé lại. Em có cảm giác như mình đã đi vắng từ muôn kiếp."

"Tốt," tôi nói. "Nhưng em có đói bụng không? Em không thể đến quán Alfons nếu em không đói. Anh ấy sẽ tống cổ em ra khỏi quán."

Nàng cười to. "Nhưng em đang đói khủng khiếp."

"Vậy mình đi thôi." Bỗng nhiên, tôi rất vui.

Vào quán của Alfons, chúng tôi được đón tiếp hậu hĩnh. Anh chào chúng tôi rồi biến mất ngay và sau đó trở lại, ngột ngạt trong chiếc áo cổ cồn cứng nhắc và cái cà vạt đốm xanh lục. Vị tất anh đã ăn vận như thế với Hoàng đế nước Phổ. Anh lại có vẻ ngượng ngập vì sự suy thoái chưa từng thấy này.

"Alfons, có món nào ngon không ạ?" Pat hỏi, tựa khủy tay trên mặt bàn.

Alfons cười khì, chúm môi lại và nheo mắt. "Cô may mắn đấy. Hôm nay có món cua hấp."

Anh lùi một bước để quan sát hiệu quả. Hiệu quả hạng nhất.

"Dọn kèm với rượu vang mới cất Moselle," anh khẻ nói, vui thích, lùi thêm một bước nữa.

Một tràng pháo tay tán thưởng -- đặc biệt từ cửa, nơi mà cùng với mái tóc vàng hoang dại và cái chóp mủi rám nắng, xuất hiện gương mặt tươi cười của chàng trai lãng mạn cuối cùng.

"Gottfried!" Alfons reo lên. "Cậu? Chính cậu đấy ư? Trời ơi, ngày vui quá! Đến đây cho tớ ôm một cái!"

"Em sắp chứng kiến một cảnh tượng," tôi nói với Pat.

Hai người lao vào vòng tay nhau. Alfons vỗ thùm thụp lên lưng Lenz như có một lò rèn kéo bễ ở cạnh quán. "Hans," anh kêu người hầu bàn, "đem chai Napoleon ra."

Anh lôi Gottfried tới quầy. Anh bồi mang đến một chai lớn, vỏ còn đóng bụi. Alfons rót rượu ra hai ly.

"Pros't, Gottfried, con lợn quay già dịch."

"Pros't, Alfons, lão cai tù tốt bụng."

Hai người ực một hớp, cạn ly.

"Hạng nhất," Gottfried khen. "Loại cognac dành cho thánh mẫu."

"Đáng tiếc chúng ta đã nuốt trộng như thế," Alfons nói. "Nhưng làm sao có thể uống chậm khi ta quá sung sướng. Làm thêm một ly nữa, nào."

Anh rót thêm và nâng cốc. "Nè cậu, tên cà chua vô tín ngưỡng."

Lenz cười to. "Alfons thân quý của tớ."

Mắt Alfons ươn ướt. "Một lần nữa, Gottfried," anh nói, cảm động.

"Tới luôn bác tài." Lenz chìa ly của anh ra. "Tớ chỉ nói Không với cognac, khi nào tớ lăn kềnh không ngóc đầu lên nỗi mà thôi."

"Nói như thế mới là sành điệu." Alfons rót thêm ly thứ ba.

Lenz đi đến bàn, còn thở gấp. Anh lấy đồng hồ ra. "Về đến ga ra với chiếc Citroen lúc tám giờ kém mười. Cậu nghĩ sao?"

"Đạt kỷ lục," Pat trả lời. "Hoan hô Jupp! Em sẽ đích thân trao cho chú ấy một hộp thuốc lá."

"Còn cậu, có phần cua làm thêm cho cậu," Alfons, bám sát Gottfried, nói. Anh đưa mỗi người một thứ gì giống như khăn trải bàn. "Các cậu cởi áo lớn ra, cột khăn vào. Tiểu thư bằng lòng cho chúng tôi làm như vậy không?"

"Em cũng thấy cần phải làm như thế," Pat nói.

Alfons gật đầu, hài lòng. "Cô là một phụ nữ hợp tình hợp lý, tôi biết. Ta phải thưởng thức món cua thoải mái. Không sợ vấy bẩn quần áo." Ông tươi cười. "Dĩ nhiên, cô sẽ có một thứ còn hay hơn thế nữa."

Người hầu bàn, Hans, đem ra một cái tạp dề của đầu bếp, trắng tinh như tuyết. Alfons tháo ra, giúp nàng choàng vào. "Hợp với cô lắm," anh khen.

"Thế mới đúng," nàng trả lời, cười to.

"Tôi vui vì cô thích nó," Alfons thân ái nói."Làm ấm áp cõi lòng."

"Alfons!" Goffried thắt tấm khăn quanh cổ, để các góc khăn chìa ra. "Tớ phải nói, hiện thời chỗ này trông không khác gì một tiệm cắt tóc."

"Chúng ta sẽ thay đổi ngay. Nhưng, một ít nghệ thuật trước đã."

Alfons đến cạnh máy quay dĩa, và lập tức bài Pilgrims' Chorus của Tannhauser vang lên. Chúng tôi im lặng lắng nghe.

Bài ca chưa dứt hẳn thì cửa nhà bếp đã mở và người bồi bàn, Hans, bước ra với một cái chậu to như cái thau tắm em bé. Chậu đựng đầy cua hấp, nghi ngút khói. Vừa ho, anh ta vừa đặt chậu cua lên bàn.

"Lấy dùm tôi một cái khăn ăn nữa, nhé," Alfons nói.

"Bạn cũng ăn với chúng tôi hay sao?" Lenz kêu lên. "Hân hạnh quá."

"Nếu tiểu thư không phản đối?"

"Trái lại là khác, Alfons."

Pat nhích ghế qua và anh ngồi xuống bên cạnh.

"Cô cứ tự nhiên," anh nói, như xin lỗi. "Thực ra tôi có thể bóc vỏ cua sẳn dùm cô. Phụ nữ phải bóc vỏ cua thì hơi cực đấy."

Anh thò tay vào chậu, nhanh nhẹn bóc vỏ và bẻ cua ra cho nàng. Bàn tay thô to của anh lại khéo léo và lịch lãm đến nỗi nàng chẳng phải làm gì, ngoại trừ thưởng thức những miếng thịt cua xiên sẳn trên cái nĩa anh đưa ra.

"Ngon không?" anh hỏi.

"Ngon tuyệt." Nàng nâng ly rượu. "Chúc sức khỏe anh, Alfons."

Alfons vui vẻ chạm cốc với nàng rồi chầm chậm uống. Tôi nhìn nàng. Tôi ước phải chi đó là một thức uống khác, không chứa rượu.

Nàng cảm thấy cái nhìn của tôi. "Salut, Bob," nàng nói.

Nàng đẹp, rạng ngời hạnh phúc.

"Salut, Pat," tôi nói, và uống cạn ly.

"Nơi đây đáng yêu quá, phải không?" Nàng hỏi, nhìn tôi một lần nữa.

"Quá đáng yêu." Tôi rót rượu thêm cho mình. "Pros't, Pat!"

Mặt nàng thoáng ửng hồng. "Pros't, Bob; Pros't, Gottfried!"

Chúng tôi uống. "Rượu ngon," Lenz nói.

"Graacher Abtsberg mùa năm trước," Alfons giải thích. "Mình hài lòng là cậu nhận ra."

Anh kéo con cua thứ nhì từ trong chậu, đưa cho Pat cái càng cua đã lột.

Nàng từ chối. "Anh phải ăn đi chứ, Alfons. Không thôi, anh chẳng còn gì để ăn đâu."

"Anh sẽ ăn sau. Anh bóc vỏ cua nhanh hơn họ nhiều."

"Tốt lắm." Nàng nhận cái càng cua. Alfons hân hoan ra mặt và bóc thêm nữa. Anh như một con cú già bự xự, chăm chút mớm thức ăn cho một con chim trắng bé bỏng mới ra ràng.

Để kết thúc, chúng tôi uống thêm một lượt Napoleon và từ biệt Alfons. Pat rất hạnh phúc.

"Tuyệt vời," nàng nói. "Cám ơn anh Alfons. Thật tuyệt vời." Nàng chìa tay ra cho Alfons.

Alfons lẩm bẩm gì đó và hôn tay nàng. Mắt của Lenz như sắp rớt ra, vì kinh ngạc. "Sớm quay lại đây nhé," Alfons nói. "Cả cậu nữa, Gottfried."

Chiếc Citroen nhỏ bé, lạc loài đậu bên ngoài, dưới ngọn đèn đường.

"Ô," Pat kêu lên, đứng chựng lại. Một thoáng co giật lướt qua trên mặt nàng.

"Sau thành tích biểu diễn của nó hôm nay, tôi đã đặt cho nó cái tên cúng cơm là Hercules," Gottfried vừa nói, vừa mở cửa xe. "Tôi có thể đưa cô về không?"

"Không ạ," Pat nói.

"Tôi cũng nghĩ thế. Vậy chúng ta đi đâu?"

"Ta đi quán 'The Bar' không, vậy Bob?" Nàng quay sang tôi.

"Tất nhiên," tôi nói; "tất nhiên chúng ta sẽ đi quán 'The Bar'."

Chúng tôi lái thật chậm trên đường phố. Trời ấm và trong. Người người ngồi trước quán cà phê. Âm nhạc êm đềm vẳng ra. Pat ngồi cạnh tôi. Bỗng dưng, tôi không thể tin rằng nàng đang ốm; người của tôi nóng lên vì cố gắng, nhưng trong một thoáng, tôi vẫn không thể nào tin.

Trong quán "The Bar" chúng tôi gặp Ferdinand và Valentin. Ferdinand trông khỏe mạnh. Anh đứng lên, đón Pat.

"Diana," anh nói, "từ rừng thẳm về --" Nàng mỉm cười. Anh quàng tay lên vai nàng. "Nữ thần săn bắn với cây cung bạc, làn da sạm nắng và can trường -- cô uống gì đây?'

"Gottfried gỡ tay anh ta. "Thương nhân thường không khéo cư xử," anh nói. "Tiểu thư đây đã có hai công tử theo hộ tống; bộ anh không nhìn thấy hay sao, hở con bò rừng?"

"Người lãng mạn chỉ là cái đuôi bám theo -- không phải là hộ tống viên," không một chút nao núng, Ferdinand nói.

Lenz cười tươi và quay sang Pat. "Tôi sẽ pha cho cô một món rất đặc sắc. Cocktail Kolibri. Đặc sản của Ba Tây."

Anh đến quầy rượu, pha lắc nhiều thứ, rồi mang về.

"Cô thấy thế nào?" anh hỏi.

"Hơi loãng, nhưng đậm tính chất Ba Tây," Pat trả lời.

Gottfried cười to. "Nó cũng mạnh nữa. Pha với rum và vodka."

Chỉ cần liếc sơ qua tôi cũng thừa biết, không có rum mà cũng chẳng vodka -- nó là nước ép trái cây, chanh, cà chua, và có lẽ một giọt Angostura. Một thứ cocktail không rượu. Nhưng Pat, cám ơn trời, không phân biệt được.

Nàng uống ba ly Kolibris lớn, và tôi để ý thấy nàng rất vui vì không bị đối xử như người bệnh. Một giờ sau, chúng tôi ra về, chỉ còn Valentin ở lại. Lenz đã dàn xếp tất cả. Anh mời Ferdinand ngồi vào chiếc Citroen và lái đi. Như thế, Pat và tôi không có vẻ gì là bỏ về sớm. Thật chu đáo, tuy thế, trong một thoáng, tôi có cảm giác khổ sở của một con cún.

Pat khoác tay tôi. Với những bước yểu điệu, duyên dáng, nàng đi bên cạnh; tôi cảm nhận được hơi ấm của cánh tay nàng, tôi thấy ánh đèn đường mờ ảo soi trên gương mặt linh động của nàng -- Không, tôi không thể tin rằng nàng đang ốm; tôi có thể tin ở điều ấy giữa ban ngày, còn khi đêm về, khi cuộc sống dịu dàng hơn, ấm áp hơn, và đầy hứa hẹn, thì không.

"Chúng mình ghé qua nhà anh một chút, nhé?" tôi hỏi.

Nàng gật đầu.

Hàng lang của nhà trọ sáng đèn. "Chết rồi," tôi nói. "Không biết có chuyện gì xảy ra vậy? Em chờ anh một chút, được không?"

Tôi mở cửa và ngó vào. Hành lang dài nằm trơ trẻn dưới đèn, như một đường hẻm nhỏ hẹp ở ngoại ô. Cửa phòng của Frau Bender mở toang, và bên trong cũng sáng. Như một con kiến đen nhỏ xíu, Hasse đang lần mò trong hành lang, một cây đèn chân dài có chụp lụa hồng đè trên vai. Ông từ từ quay lại.

"Chào bác," tôi nói. "Khuya rồi còn gì?"

Ông ngước bộ mặt xanh xao với chùm ria mép đậm và quặp xuống. "Bác mới ra khỏi sở làm cách đây một tiếng. Và bác chỉ có thì giờ dọn nhà vào buổi tối."

"Bác gái không có ở nhà sao?"

Ông lắc đầu. "Bà ấy đi với cô bạn nào rồi. Cảm ơn Chúa, cuối cùng bà ấy cũng có bạn -- bà ấy dành rất nhiều thời gian cho cô bạn đó." Ông mỉm cười, hồn nhiên và mãn nguyện, và tập tễnh bước đi. Tôi đưa Pat vào.

"Anh nghĩ mình không nên thắp đèn, hở em?" tôi hỏi, khi chúng tôi đã vào trong phòng.

"Vâng, anh yêu. Chỉ bật lên một giây, rồi anh có thể tắt đi."

"Em thật tham lam," tôi nói, và cái ghế bành đỏ hiện ra huy hoàng trong giây lát dưới ánh điện chói chang, rồi cũng nhanh như thế, biến đi.

Các cửa sổ mở ra và không khí ban đêm từ rặng cây đối diện lùa vào, tươi mát như đến từ một cánh rừng.

"Tuyệt vời," Pat nói và cuộn mình trong góc của băng ghế cửa số.

"Em thực sự thích chỗ này sao?"

"Vâng, Robby. Như thể ta đang ở trong một công viên lớn, vào mùa hè. Tuyệt vời."

"Anh không biết em có nhìn ngó căn phòng kế bên, khi đi ngang qua?" tôi hỏi.

"Không, tại sao thế?"

"Phần bên trái của cái bao lơn to đẹp này cũng thuộc về phòng ấy. Nó tương đối biệt lập, và không có vật gì đối diện. Nếu em ở phòng đó, em không cần áo tắm khi phơi nắng."

"Vâng, nếu em được ngụ ở đó --"

"Có thể lắm," tôi lơ đãng nói. "Em thấy mà, mấy hôm nữa, căn phòng ấy sẽ bỏ trống."

Nàng nhìn tôi, mỉm cười. "Anh nghĩ, như thế sẽ thích hợp với chúng ta sao? Luôn luôn ở gần nhau?"

"Nhưng không phải lúc nào chúng ta cũng sống bên nhau," tôi trả lời. "Ban ngày anh sẽ không có mặt ở đấy, này nhé. Và cũng không thường xuyên, vào ban đêm. Một mặt khác, nếu chúng ta có thể sống ở đây với nhau, chúng ta sẽ không cần phải đi ra tiệm ăn, ngồi ở đó, rồi luôn luôn vội vã chia tay, như thăm viếng."

Nàng cựa mình trong góc. "Có vẽ như anh đã suy nghĩ cặn kẽ về chuyện này, anh yêu?"

"Đúng vậy," tôi nói. "Cụ thể là cả đêm hôm qua."

Nàng nhổm dậy. "Anh thực lòng nghĩ như thế, một cách nghiêm chỉnh, Bobby?"

"Trời ạ, đúng thế," tôi nói. "Em không bao giờ nhận thấy như vậy hay sao?"

Nàng im lặng trong giây lát. "Robby, nói cho em biết," giọng nàng sâu lắng hơn bao giờ hết, "thế nhưng vì sao bây giờ anh mới nói?"

"Anh vừa nói tới," tôi trả lời, hăng hái còn hơn ý tôi muốn, bởi thình lình tôi cảm thấy cái quyết định sắp đến có liên quan đến nhiều thứ hơn chỉ là căn phòng, "anh nhắc đến, bởi vì trong mấy tuần qua, anh thấy tuyệt vời làm sao khi chúng ta hoàn toàn bên nhau. Anh không thể chịu đựng được nữa sự chia tay thường xuyên. Anh muốn có em nhiều hơn. Anh muốn luôn luôn có em bên anh; anh không còn ham thích chi nữa trò chơi ú tim phức tạp của tình yêu; anh chỉ muốn một mình em và một mình em, anh không bao giờ có đủ em, và anh không muốn từ bỏ một giây phút nào bên em."

Tôi nghe hơi thở của nàng. Nàng ngồi trong góc bên cửa sổ, tay đặt hững hờ quanh đầu gối, và không nói gì. Ánh đèn đỏ của tấm biển quảng cáo từ từ nhô cao, quá ngọn cây đối diện và ấm áp chiếu trên đôi giày màu sáng của nàng. Rồi nó lang thang trên chiếc áo đầm và trên đôi tay nàng. "Em cứ cười anh, nếu em muốn," tôi nói.

"Tại sao lại cười?"

"Ơ, bởi vì, lúc nào anh cũng nói, anh muốn. Nói cho cùng, em cũng phải muốn, như anh."

Nàng nhìn lên. "Anh có biết không, Robby, anh đã thay đổi?"

"Không."

"Vâng, có mà. Anh vừa thú nhận. Anh muốn. Anh không hỏi hay yêu cầu nữa. Anh chỉ muốn mà thôi."

"Như thế có khác biệt gì lớn đâu. Em vẫn có thể nói Không, cũng y như thế, dù anh có muốn nhiều cách mấy."

Bất ngờ, nàng nghiêng người tới trước, lại gần tôi. "Nhưng tại sao em lại nói Không, hở Bobby?" giọng của nàng ấm áp, nhu mì. "Dĩ nhiên, em cũng muốn."

Kinh ngạc, tôi choàng tay quanh nàng. Những sợi tóc của nàng phơn phớt trên mặt tôi. "Thật thế ư, Pat?"

"Vâng, anh yêu, thật đấy."

"Bậy thiệt," tôi nói. "Vậy mà anh cứ ngỡ là phải khó khăn lắm."

Nàng lắc đầu. "Tại anh nghĩ thế mà thôi, Bobby."

"Anh hầu như tin chắc như vậy mà," tôi nói, ngạc nhiên.

Nàng quàng tay qua cổ tôi. "Đôi khi lại tốt, nếu ta không phải nghĩ ngợi gì. Không phải một mình làm tất cả mọi thứ. Có thể học hỏi. Ach, anh yêu, thật ra cũng khá dễ dàng -- ta chỉ cần không làm cho nó trở thành khó khăn."

Tôi phải nghiến răng để không trả lời. Không ai khác, chính nàng lại là người nói với tôi điều đó.

"Đúng," tôi đành nói, "đúng đó, Pat." Không đúng thật chút nào.

Chúng tôi đứng bên cửa sổ một lúc. "Chúng ta sẽ mang về đây tất cả vật dụng của em," tôi nói. "Em không phải thiếu thốn một thứ gì. Chúng ta có thể tìm mua một cái xe đẫy. Frida sẽ học cách dọn trà."

"Nhưng em có đã có một cái rồi, anh yêu. Xe của em mà."

"Như thế lại càng tốt. Ngày mai, anh sẽ huấn luyện Frida."

"Nàng ngã đầu lên vai tôi. Tôi cảm thấy nàng mệt mỏi.

"Bây giờ anh đưa em về nhé?" tôi hỏi.

"Chút nữa đi. Em cần nằm nghĩ một lát."

`Nàng nằm im trên giường, không chuyện trò, như đã ngủ. Nhưng mắt nàng vẫn mở và thỉnh thoảng lại lấp lánh trong ánh đèn của tấm biễn quảng cáo, dâng cao trên vách và di chuyển trên tấm khăn trải giường như ánh sáng vui tươi phương bắc. Bên ngoài, mọi thứ đều yên tĩnh. Từ phòng bên cạnh, thỉnh thoảng ta lại nghe tiếng Hasse lu bu giữa đống hoang tàn của những niềm hy vọng, của mối hôn nhân, và có lẽ của chính cuộc đời anh.

"Em cần phải ở lại," tôi nói.

Nàng ngồi dậy. "Đêm nay không được, anh yêu."

"Anh mong em ở lại."

"Ngày mai."

Nàng đứng dậy và nhẹ nhàng di chuyển trong căn phòng tăm tối. Tôi nhớ lần đầu tiên nàng đã ở lại với tôi, và cũng đã đi quanh phòng, không một tiếng động, mặc y phục vào trong chút nắng đầu ngày.Tôi không biết cái đó là gì, nhưng có một điều nào đó, vô cùng cảm động, thực thế, gần như gây choáng váng; như một cử chỉ thuộc về một thời kỳ đã rất xa, đã chôn vùi; như sự tuân phục thầm lặng một mệnh lệnh, như một lý do không ai còn nhớ.

Nàng từ bóng tối bước ra, trở lại với tôi và ấp ủ mặt tôi trong đôi tay của nàng. "Bên anh thật tuyệt diệu làm sao, anh yêu. Tuyệt diệu, có anh ở đây."

Tôi không trả lời. Tôi không thể trả lời.

Tôi đưa nàng về nhà, đoạn quay lại "The Bar." Koster có mặt tại đó.

"Ngồi xuống," anh nói. "Thế nào rồi?"

"Chẳng có gì đặc biệt, Otto."

"Cậu muốn uống gì không?"

"Nếu uống, tớ phải uống thật nhiều. Tớ không muốn làm vậy. Nhưng tớ có thể làm vài chuyện khác. Gottfried đang lái tắc xi?

"Không."

"Tốt. Vậy tớ sẽ chạy tắc xi vài ba tiếng."

"Tớ đi ra đó với cậu," Koster nói.

Tôi nhận xe tắc xi và chia tay Otto. Rồi tôi lái ra bến. Trước tôi, đã có hai chiếc chờ sẳn. Sau tôi là Gustav và Tommy, chàng kịch sĩ. Rồi hai xe trước tôi rời bến, và chỉ một lát sau, tôi cũng có khách -- một thiếu nữ, muốn đi tới Vineta.

Vineta là một khiêu vũ trường rất được ưa chuộng, với điện thoại để bàn, hệ thống giao thư bằng ống khí nén, và những thứ tân kỳ tương tự của tỉnh lẻ. Nó nằm tách biệt, trên một con đường nhỏ.

Chúng tôi dừng xe. Cô gái lục mãi túi xách rồi đưa tôi một tờ giấy năm mươi marks. Tôi nhún vai. "Xin lỗi, tôi không có tiền thối."

Người gác cửa đi tới. "Bao nhiêu?" cô gái hỏi tôi.

"Một đồng bẩy mươi."

Cô gái quay sang người gác cửa. "Anh giúp được không? Đi với tôi tới quầy thu tiền, tôi sẽ đưa tiền lẻ để anh trả dùm."

Hắn đẩy cửa, theo cô ta vào quầy thu tiền. Rồi hắn trở ra. "Đây nè --"

Tôi đếm. "Một đồng năm mươi xu, thế thì --"

"Đừng có nói nhảm, chẳng nhẽ chú mày là tay mơ sao? Hai mươi xu nộp cho gác cửa, nếu còn muốn trở lại đây. Thôi cút đi."

Có những nơi ta phải trả hoa hồng cho người gác cửa, nhưng đó là khi họ đem khách đến cho ta, chứ không phải khi ta đem khách đến cho họ.

"Tôi không hẳn là người mới đâu," tôi nói. "Đưa tôi một đồng bẩy mươi xu."

"Đưa cái khỉ khô," hắn gầm lên. "Chú mày phải tuân lệnh ông, nhóc tì; đây là giang sơn của ông."

Hai mươi xu với tôi không đáng gì cả. Tôi chỉ không muốn để hắn chơi bẩn. "Đừng gáy nữa, đưa tôi phần tiền còn thiếu," tôi nói.

Tên gác cửa vung tay lên đánh bất ngờ, khiến tôi không thể chống đỡ, hoặc ngồi trong xe, né tránh. Đầu tôi đập mạnh vào tay lái. Choáng váng, tôi có gượng dậy. Hắn sừng sững đứng trước mặt tôi: "Muốn ăn một đấm nữa không, cái thằng cứng đơ?"

Trong một giây, tôi tính toán khả năng ăn thua. Chẳng có mấy. Gã mạnh hơn tôi nhiều. Hy vọng duy nhất của tôi là tấn công thình lình. Nhưng ngồi trong xe, tôi không thể đấm, vì không có thế. Đợi đến khi tôi mò ra khỏi xe, thì hắn dư sức đập tôi mấy trận nhừ tử. Tôi nhìn hắn. Hơi thở sặc mùi bia của hắn phả vào mặt tôi: "Nói thêm một tiếng, con vợ của chú mày sẽ thành gái góa."

Tôi nhìn hắn. Tôi không cử động. Tôi chăm chăm nhìn cái bản mặt mạnh khỏe ấy. Tôi muốn nuốt trửng hắn bằng cái nhìn của mình. Tôi biết chính xác chỗ tôi sẽ đấm; tôi lạnh băng vì điên tiết. Nhưng tôi không cựa quậy. Tôi nhìn gương mặt ấy, quá gần, quá rõ, như nhìn bằng một cái kính lúp, quá to, từng cọng râu lồ lộ, làn da đỏ ké thô nhám, lỗ chân lông toang toác ...

Một chiếc mũ sắt của cảnh sát lóe sáng. "Có chuyện gì không đó? "

Tên gác cửa khúm núm. "Không có gì hết, Herr Constable."

Người cảnh sát ngó tôi. "Có gì đâu," tôi nói.

Ông đưa mắt nhìn tên gác cửa rồi nhìn tôi. "Anh chảy máu?"

"Tôi vấp té."

Tên gác cửa lùi lại một bước. Một nụ cười toe toét hiện lên trong ánh mắt của hắn. Hắn nghĩ rằng tôi không dám tố cáo.

"Vậy ư. Thôi đi đi," người cảnh sát nói.

Tôi nhấn ga, lái về bến.

"Trời ơi, ông anh đẹp trai thế," Gustav nói.

"Chỉ có cái mũi ăn trầu," tôi trả lời, và kể lại câu chuyện.

"Đi tới quán rượu," Gustav nói. "Dù gì tớ cũng từng là trung sĩ tản thương. Đánh một người đang ngồi, hèn quá."

Ở quán rượu, anh dẫn tôi vào bếp, lấy một ít nước đá và săn sóc tôi suốt nửa giờ. "Sẽ không bầm nhiều đâu," anh giải thích.

Cuối cùng anh ngừng lại. "Còn cái đầu của cậu thì sao? Ổn chứ? Vậy ta sẽ không để phí thời gian."

Tommy bước vào. "Có phải thằng cha gác cửa to con ở quán Vineta không? Hắn nổi tiếng với những quả đấm hung hãn. Nhưng rủi thay, tớ chưa thử qua lần nào."

"Ừ, cũng sắp được thử rồi đó." Gustav nói.

"Đúng, nhưng phải để chính tớ ra tay," tôi trả lời.

Gustav nhìn tôi, không đồng ý. "Cậu sẽ không kịp bước xuống xe --"

"Tớ đã nghĩ ra một kế hay. Nhưng nếu tớ thất bại, các cậu vẫn có thể nhào vô đánh tiếp."

"Được."

Tôi đội nón của Gustav và chúng tôi lái xe của anh, để tên gác cửa không nghi ngờ. Hắn cũng chẳng nhìn thấy gì đâu, đường xá nơi ấy tối mò.

Chúng tôi lái đến nơi. Chẳng có ma nào lai vãng. Gustav nhảy xuống xe, cầm một tờ hai mươi marks.

"Chết cha. Không có tiền lẻ. Anh gác cửa, đổi dùm tôi nhé? Một đồng bảy mươi xu, phải không? Trả dùm tôi."

Anh làm như đi về hướng quầy thu ngân. Người gác cửa tiến tới, vừa ho vừa đưa tôi một đồng năm mươi xu. Tôi vẫn chìa tay ra. "Cút đi," hắn gầm gừ.

"Đưa thêm cho đủ, đồ con heo bẩn thỉu!" tôi hét to.

Hắn sững người trong một giây, như hóa đá.

"Cha nội," rồi hắn nói, nhỏ nhẹ, liếm môi, "cha nội sẽ hối hận về chuyện này cả tháng cho coi."

Hắn vung tay lên. Quả đấm có lẽ đã làm tôi bất tỉnh. Nhưng tôi có chuẩn bị; tôi xoay mình tránh, và nắm tay của hắn tống vào phần thép bén của cái tay quay xe mà tôi cầm dấu trong tay trái. Hắn rú lên, nhảy lùi lại, rẫy tay. Hắn rên xiết đau đớn như tiếng rít của một cái máy hơi nước, và hắn đứng đó, hớ hênh.

Tôi vọt khỏi xe. "Nhận ra ai chưa?" tôi nhổ phẹt một bãi và thụi vào bụng gã. Gã té nhào.

"Một!" Gustav đứng ở cửa, bắt đầu đếm.

Đến tiếng thứ năm, gã loạng choạng đứng lên, đôi mắt lạc thần. Cũng như lần trước, tôi thấy thật rõ trước mặt tôi, gương mặt của gã -- cái bản mặt khỏe mạnh, to bự, đần độn và tầm thường; cái con người cục mịch có một sức khỏe tuyệt vời; cái con lợn ỉ có hai lá phổi không bao giờ đau ốm; và thình lình, tôi thấy một bức màng mỏng đỏ thắm phủ chụp lên não bộ và đôi mắt của tôi, tôi nhảy tới và đấm lấy đấm để vào cái bản mặt ấy; tôi trút lên đó tất cả những gì đã hành hạ tôi trong mấy tháng vừa qua, tôi đấm mãi cho đến khi bị kéo ra.

"Trời đất, cậu giết hắn mất!" Gustav gào lên.

Tôi nhìn lại. Tên gác cửa, máu me bê bết, đứng dựa vách. Rồi hắn té sụm xuống, và như một con côn trùng khổng lồ trong bộ đồng phục bóng lộn, bò chầm chậm về phía cửa.

"Hắn sẽ không còn sức đấm đá nữa," Gustav nói. "Chúng ta phải chuồn ngay, trước khi có người tới. Gần như là tội tấn công, và tội gây thương tích trí mạng."

Chúng tôi quăng mớ tiền xuống vĩa hè, lên xe và lái đi.

"Tớ bị chảy máu hả?" Tôi hỏi, "hay là máu của thằng cha gác cửa?"

"Cậu lại bị đấm vào mũi," Gustav giải thích. "Thằng chả móc trái một cú đẹp lắm."

"Tớ có hay biết gì đâu."

Gustav cười to.

"Cậu biết không," tôi nói, "tớ cảm thấy khỏe hơn nhiều."

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 18

ắc xi của chúng tôi đậu trước cửa "The Bar." Tôi đi vào, tìm Gottfried, lấy chìa khóa xe và giấy tờ để thay thế anh. Gottfried bước ra ngoài với tôi.

"Làm ăn khá không?" Tôi hỏi.

"Tàm tạm," anh trả lời. "Hoặc có quá nhiều tắc xi, hay quá ít khách. Còn cậu thì sao?'

"Tệ lắm. Chầu chực cả đêm vẫn không kiếm quá hai mươi marks."

"Chán nhỉ." Gottfried nhướng cặp chân mày. "Vậy hôm nay, có lẽ cậu cũng không gấp gáp gì lắm?"

"Không, tại sao?"

"Đi với tớ một chút nhé."

"Được." Chúng tôi lên xe. "Đi đâu?" tôi hỏi.

"Nhà thờ."

"Cái gì?" tôi hỏi. "Tớ không nghe nhầm chứ? tớ nghe 'nhà thờ.'"

"Không nhầm đâu, con trai. Chính là nhà thờ."

Tôi nhìn anh, kinh ngạc.

"Nhìn cái gì; lo lái đi," Gottfried nói.

"Tốt lắm." Chúng tôi khởi hành.

Nhà thờ nằm ở một khoảng đất trống thuộc khu vực xưa của thành phố, nhà các giáo sĩ bao quanh. Tôi ngừng ở cửa trước.

"Cứ lái tiếp," Gottfried nói; "vòng qua bên phải."

Anh bảo tôi lái đến cửa sau nhà thờ, và anh bước xuống xe.

"Chúc cậu vui," tôi nói. "Cậu sắp sửa xưng tội đấy à?"

"Đi theo tớ," anh trả lời.

Tôi cười lớn. "Không. Sáng nay tớ đọc kinh rồi. Với tớ, như thế đã đủ cho một ngày."

"Đừng nói nhảm, em cưng. Đi nào. Để tỏ lòng rộng rãi, tớ chỉ cho cậu cái này."

Hiếu kỳ, tôi đi theo. Qua khỏi cửa, chúng tôi lập tức lọt vào những hành lang tu viện. Chúng họp thành một khối to vuông, với các vòm cung dựa trên những cột hoa cương xám; và bao quanh một khu vườn. Giữa vườn, vươn cao một thập giá to, với tượng chúa Giê Su, đã bạc màu sương gió. Trên bốn vách có những phù điêu khắc chìm, mô tả Các Chặng Đàng Thánh Giá. Trước mỗi phù điêu có một băng ghế cũ để cầu nguyện. Trong vườn, hoa lá um tùm, mọc tràn lan.

Gottfried trỏ vào mấy bụi rất to hoa hồng trắng và đỏ. "Tớ muốn chỉ cho cậu cái ấy. Cậu nhận ra không?"

Ngạc nhiên, tôi dừng chân. "Dĩ nhiên," tôi nói. "Vậy đây là chỗ cậu lượm mót hoa, thằng ăn trộm nhà thờ."

Tuần trước, khi Pat dọn vào nhà trọ của Frau Zelewski, Gottfried đã gửi tặng nàng, Jupp mang tới, một bó hồng khổng lồ. Nhiều đến nỗi Jupp phải xuống lầu hai lượt, mỗi bận trở lên, hai tay ôm đầy hoa. Tôi suy nghĩ nát óc, vẫn không hiểu Gottfried tìm chúng ở đâu; tôi biết quy tắc của anh, không bao giờ mua hoa. Tôi chưa hề thấy hoa hồng trong công viên thành phố.

"Đây là một ý tưởng hết sức độc đáo," tôi nói, biết ơn. "Phải một đấng nam nhi mới có thể nghĩ ra."

Gottfried rạng rỡ. "Vườn này là một mỏ vàng riêng tư." Anh vui vẻ đặt tay lên vai tôi. "Vì lẽ đó, tớ nhận cậu làm người đồng sở hữu. Tớ nghĩ rằng ngay bây giờ, cậu đã có dịp dùng đến."

"Sao lại ngay bây giờ?" tôi hỏi.

"Bời vì công viên hầu như trơ trụi. Và công viên là chỗ cậu vẫn hái trộm lâu nay, phải không?"

Tôi gật đầu.

"Ngoài ra," Gottfried nói tiếp, "cậu đang tiến vào giai đoạn mà sự khác biệt giữa một anh trọc phú với một hiệp sĩ bắt đầu biểu hiện. Càng quen biết người yêu, anh nhà giàu càng lơ là. Còn hiệp sĩ vẫn chăm chút cho nàng như cũ." Anh giang tay ra. "Với tất cả những thứ này, cậu có thể trở thành một hiệp sĩ hào hoa khiến ai cũng trầm trồ."

Tôi cười to. "Nghe hay lắm, Gottfried," tôi nói. "Nhưng nếu ta bị bắt quả tang thì sao? Coi bộ nơi này không dễ trốn, và các tín đồ sẽ nghĩ đó là một việc làm xấu xa, ô nhiễm chốn thiêng liêng."

"Bé yêu ơi," Lenz trả lời, "cậu có thấy người nào ở đây không? Từ chiến tranh đến nay, người ta toàn đi họp chính trị, không đi nhà thờ nữa."

Điều này đúng. "Nhưng còn cha xứ thì sao? Tôi hỏi.

"Hoa hoét chẳng có nghĩa gì với các linh mục, bởi nếu có, vườn đã được chăm sóc cẩn thận rồi. Và Đấng Toàn Năng sẽ vui, nếu ta dùng nó mang lại hạnh phúc cho người khác. Ngài không như ta tưởng. Ngài là một người lính già."

"Vâng, cậu nói chí phải." Tôi trầm ngâm trước những bụi hoa khổng lồ. "Đủ dùng cho vài tuần nữa, Gottfried."

"Còn lâu hơn thế. Cậu may mắn lắm. Đây là một giống hồng lâu tàn, và nở hoa trong một thời gian dài. Cậu sẽ có hoa đến tận tháng Chín. Lúc ấy lại có thúy cúc và hoàng cúc nữa. Đến đây, tớ chỉ cho."

Chúng tôi đi khắp vườn. Hoa hồng thơm điếc mũi. Bầy ong như một áng mây vi vu, từ hoa này vờn sang hoa khác.

"Nhìn chúng kìa," tôi nói và đứng im. "Chúng từ đâu bay đến chỗ này, giữa thành phố? Không thấy tổ ong nào quanh đây. Trừ phi các linh mục giữ những tổ ong dưới mái nhà."

"Không, bạn ơi," Lenz trả lời. "Chúng từ một traị nuôi ong nào đó bay thẳng tới. Có điều, chúng biết rõ đường đi của chúng." Anh nháy mắt. "Còn chúng ta, thì không?"

Tôi nhún vai. "Có lẽ chúng ta cũng biết chứ. Nhưng dù sao, một phần thôi. Chúng ta cố hết sức. Còn cậu thì không?"

"Không. Cũng không muốn biết làm gì. Mục tiêu khiến cho cuộc đời trở thành tư sản."

Tôi nhìn lên tháp nhà thờ. Lục như lụa trên nền trời xanh, ngọn tháp cổ kính muôn đời và tĩnh lặng, với lũ chim nhạn chao quanh.

"Ở đây yên tịnh quá," tôi nói.

Lenz gật đầu. "Vâng, con ơi, nơi đây người ta nhận thức rằng, chỉ khi thiếu thốn thời gian, người ta mới không thể là con người tốt?"

"Thời gian và im lặng. "Tôi trả lời. "Cả sự im lặng."

Anh cười to. "Đã quá muộn," người đại úy năm xưa nói, ứa nước mắt, cay đắng. Đã đến lúc chúng tôi không chịu được sự yên lặng nữa . . . Nên chúng tôi đi ra. Trở về chốn ồn ào.

Tôi thả Gottfried xuống và lái về bến. Trên đường, tôi lái ngang nghĩa trang. Tôi biết Pat đang nằm trên chiếc ghế dài trắng của nàng ngoài ban công, và tôi bóp kèn mấy lần. Nhưng chẳng có ai thò mặt ra, và tôi lái đi luôn. Bù lại, tôi có thấy, xa hơn một quãng, Frau Hasse trong chiếc khăn choàng lụa, lướt trên hè phố, rồi biến mất ở khúc quanh. Tôi bám theo, định hỏi bà có muốn tôi chở đi đâu hay không. Nhưng ở lằn ranh đi bộ, tôi thấy bà chui vào một chiếc xe hơi đã chờ sẳn ở góc đường. Đó là một chiếc Mercedes xập xệ, đời 1923, máy nổ khành khạch. Một thằng cha mũi dài ngoằng như mỏ vịt, vận một bộ đồ lớn kẻ ô lòe loẹt ngồi sau tay lái. Tôi trông theo một lúc rất lâu. Đó là kết cục của một người đàn bà đơn độc ở nhà, trong một thời gian quá lâu. Lòng nặng nề, tôi lái về bến, sắp hàng đón khách.

Mặt trời chói chang trên nóc nhà. Xe chúng tôi chầm chậm nhích tới. Tôi ngồi bần thần trong xe và cố dỗ giấc ngủ. Nhưng tôi không thể xóa đi hình ảnh của Frau Hasse. Tình huống có khác biệt, nhưng nói cho cùng, Pat cũng ở nhà một mình cả ngày.

Tôi bước ra và đi đến xe của Gustav. "Đây nè, cậu uống đi," anh nói, đưa tôi một cái bình thủy nhỏ. "Lạnh ác. Phát minh của tớ. Cà phê đá. Giữ lạnh được mấy tiếng đồng hồ khi trời nóng. Vâng, Gustav này hữu dụng lắm."

Tôi rót một ly, uống sạch. "Nếu anh hữu dụng như thế," tôi nói, "làm ơn mách cho tôi, một người đàn ông phải làm gì để một người đàn bà rất lẻ loi được vui?"

"Chỉ có thế thôi sao?" Guvstav nhìn tôi, cao ngạo. "Ông bạn Robert, -- tưởng gì, một đứa bé hay một con chó con là xong. Hỏi tớ một câu gì khó hơn."

"Một con chó!" tôi ngạc nhiên. "Trời ạ, lẽ dĩ nhiên, một con chó. Cậu nói đúng. Với con chó, người ta không bao giờ cảm thấy cô đơn."

Tôi mời anh một điếu thuốc. "Này, cậu có biết gì về chúng không? Chó tạp chắc không đắt tiền lắm, phải không?"

Gustav lắc đầu, phật ý. "Robert! Cậu không biết là cậu có một kho tàng trong tớ. Ông nhạc tương lai của tớ là thơ ký phụ tá của Hiệp hội Dobermann Terrier. Dĩ nhiên, cậu có thể được một con cún nhỏ; rặc giống nữa là khác. Bọn tớ đang có một bầy: bốn đôi, bà ngoại của chúng là vô địch Hertha von Toggenburg."

Gustav là một người may mắn. Bố vợ sắp cưới của anh, không những là một tay chuyên gây giống Dobermann, lại còn điều hành và là chủ nhân quán rượu Neuerklaus; và vợ chưa cưới của anh có một tiệm giặt ủi. Gustav khá hãnh diện. Anh ăn uống ở quán của "cha vợ" và nàng giặt giũ cho anh. Anh không vội cưới xin. Vì lúc ấy, đến lượt anh là người phải lo toan.

Tôi giải thích với Gustav, Dobermann không phải là ý tưởng tốt nhất. Nó to lớn quá đối với tôi và không luôn luôn dễ dạy.

Gustav suy nghĩ một lát. Từng là lính chiến, anh đã quen với cách ứng phó trong những tình huống bất ngờ.

"Cứ đi theo tớ," anh nói. "Chúng ta sẽ tính toán. Tôi biết ít nhiều. Chỉ cần cậu đừng xen vào."

"Vâng."

Anh dẫn tôi đến một cửa hàng nhỏ. Cửa kính phía trước có vài chậu cá đầy rong. Vài con bọ đáng thương lỗm nhỗm trong thùng giấy. Hai bên tường treo nhiều lồng chim, những con sẻ ức đỏ, sẻ cánh vàng và bạch yến lao xao, ríu rít không ngừng.

Một người đàn ông thấp bé, chân vòng kiềng, áo gi lê nâu thêu ra đón. Đôi mắt kèm nhèm, làn da bủng và cái mũi như một quả cầu lửa -- ông ta đích thị là một đệ tử Lưu Linh.

"Anton, " Gustav nói, "Asta thế nào rồi?"

"Đoạt giải nhì và bằng danh dự tại Cologne," Anton trả lời.

"Bậy quá," Gustav nói. "Sao không được giải nhất?"

"Udo Blankenfels được hạng nhất," Anton gầm lên. "Nhưng tôi không phàn nàn đâu."

Ở cuối tiệm có tiếng chó con rên rĩ và kêu ủng oẳng. Gustav đi tới đó. Anh trở lại, xách cổ hai con terriers nhỏ, tay trái một con lông đen và trắng, tay phải một con nâu đỏ. Cánh tay với con chó nâu đỏ giật rất khẻ. Tôi nhìn nó: vâng.

Đó là một sinh vật bé bỏng, lý lắc, và đáng yêu. Chân thẳng, thân hình vuông vắn, đầu hình thuỗn, thông minh, dạn dĩ. Gustav thả chúng xuống.

"Thằng chó thấy ghét này," anh nói và chỉ vào con nâu đỏ. "Anh tìm nó ở đâu vậy?"

Anton nói, một bà dọn xuống Nam Mỹ để lại. Gustav cười ngặt ngoẽo. Tự ái, Anton đưa ra một gia phả đi ngược đến tận thời kỳ đại hồng thủy. Gustav khoác tay từ chối và tỏ ý thích con trắng đen. Anton đòi một trăm marks cho con nâu đỏ. Gustav trả giá năm marks. Anh không thích ông tổ của nó. Đuôi của nó trông kỳ kỳ sao ấy. Và đôi tai của nó cũng thế, có một điều gì không ổn. Vậy mà, con trắng đen thì lại -- tuyệt hảo.

Tôi đứng trong góc, lắng nghe. Thình lình một vật gì đó khều khều cái mũ của tôi. Ngạc nhiên, tôi quay lại. Một con khỉ nhỏ chênh vênh trên cao, hơi co rúm, da vàng và gương mặt u buồn. Nó có cặp mắt đen, tròn và đôi môi phiền muộn của một bà lão. Chung quanh bụng nó, một cái thắt lưng da nối với một sợi xích sắt. Bàn tay nhỏ, đen và giống tay người một cách đáng sợ.

Tôi đứng yên, tại chỗ cũ. Trên cái băng của nó, con khỉ từ từ nhích lại. Trong lúc đó, nó vẫn không ngừng quan sát tôi, không phải một cái nhìn nghi ngại, mà mệt mỏi không cùng. Cuối cùng, nó thận trọng đưa tay. Tôi chìa một ngón tay cho nó. Nó rút lại, nhưng rồi nắm lấy. Thật kỳ dị, cảm giác tiếp xúc với một bàn tay lạnh và nhỏ như tay trẻ con -- cách nó bíu chặt ngón tay tôi. Như thể có một người khờ khạo đáng thương nào đó, bị giam hãm trong cơ thể méo mó ấy, đang cố gắng tự giải thoát. Ta không thể nhìn vào đôi mắt buồn não ruột ấy.

Gustav khịt mũi, thoát khỏi cánh rừng phả hệ rối rắm. "Đồng ý, Anton; tôi sẽ bù cho anh một con cún Dobermann, dòng dõi Hertha. Cuộc đổi chác tốt nhất đời anh." Rồi anh quay sang tôi. "Cậu muốn đem con chó về bây giờ không?'

"Con chó giá bao nhiêu?"

"Không tốn xu nào cả. Đổi con Dobermann mà tớ đã tặng cậu. Vâng, cậu cứ để mặc Gustav lo liệu. Nghề của chàng."

Chúng tôi thỏa thuận là sau khi tan ca, tôi sẽ trở lại nhận con chó.

"Cậu có biết cậu được gì không?" Gustav hỏi, khi chúng tôi đã ra ngoài. "Một giống chó hiếm quý: Irish terrier. Primissima. Không một tỳ vết. Và gia phả của nó nữa, trời ạ, cậu không nên xem, vì nếu không, mỗi lần nói chuyện với ông mãnh, cậu sẽ phải cúi chào."

"Gustav," tôi nói, "cậu đã giúp tôi tận tình. Nào, chúng ta hãy đi nhậu một bữa cognac ngon nhất."

"Hôm nay không được," Gustav nói. "Hôm nay tớ phải giữ cho tay không run. Tớ sẽ chơi môn ky ở câu lạc bộ của tớ tối nay. Hứa với tớ là sẽ có lúc cậu ghé qua. Đầy đủ các bậc tai to mặt lớn, có cả ông giám đốc bưu điện."

"Tớ sẽ đến," tôi nói. "Cho dù không có ông ấy."

Gần sáu giờ chiều, tôi lái về ga-ra. Koster đang chờ tôi. "Hồi chiều, Jaffé có điện thoại cho cậu. Cậu gọi lại ông ấy nhé."

Trong một giây, tôi nín thở.

"Giáo sư có nói gì không, Otto?"

"Không, không nói gì đặc biệt. Chỉ nói rằng ông ấy sẽ có mặt ở phòng khám đến năm giờ. Sau đó, sẽ là bệnh viện Dorothee. Vậy, cậu nên gọi đến đó."

"Vâng."

Tôi vào văn phòng. Không khí nóng và rít, nhưng tôi lạnh và cái ống nghe run rẩy trong tay tôi. "Vô lý," tôi nói và tỳ tay lên bàn cho vững.

Một lúc lâu sau, Jaffé mới đến nghe.

"Cậu có rảnh không?" ông hỏi.

"Có ạ."

"Vậy, đến đây ngay. Tôi còn ở đây trong một giờ."

Tôi muốn hỏi, có chuyện gì xảy ra cho Pat hay không. Nhưng tôi không thể. "Tốt, tôi sẽ có mặt tại đó trong mười phút." Tôi đặt ống nghe xuống, rồi lập tức gọi về nhà. Chị giúp việc trả lời. Tôi hỏi Pat. "Tôi không biết cô ấy có ở nhà không," Frida nói, chẳng lễ độ tí nào. "Tôi phải đi tìm cô ấy."

Tôi chờ. Đầu tôi đặc cứng và nóng hổi. Thời gian như vô tận. Rồi tôi nghe tiếng răng rắc của đường dây và giọng nói của Pat. "Robby?"

Tôi nhắm mắt trong một giây. "Em khỏe không, Pat?"

"Dạ khỏe. Em ngồi ngoài ban công đọc sách từ nãy đến giờ. Sách hay lắm."

"Thế à, sách hay lắm hở em," tôi nói. "Được. Anh chỉ muốn báo cho em biết, tối nay anh sẽ về trễ. Em đọc xong chưa?"

"Chưa, em đang đọc nửa chừng. Phải mấy tiếng nữa mới xong."

"Anh sẽ về trước khi ấy. Vậy em cố đọc nhanh hơn nhé."

Tôi ngồi nán lại một lúc. Rồi đứng lên. "Otto," tôi nói, "cho tớ mượn thằng Karl một chút, được chứ?"

"Dĩ nhiên. Tớ có thể đưa cậu đi, nếu muốn. Tớ không bận gì cả."

"Không dám làm phiền cậu. Chẳng có chuyện gì. Tớ vừa gọi về nhà."

"Đèn đẹp quá," tôi thầm nghĩ khi Karl phóng ra đường, "ánh sáng buổi chiều trên những mái nhà! Đời phong phú biết bao!"

Tôi phải đợi Jaffé mấy phút. Cô y tá dẫn tôi vào một căn phòng nhỏ, có nhiều tạp chí cũ để rải rác khắp nơi. Vài chậu dây leo đặt trên bệ cửa sổ. Luôn luôn cùng một thứ tạp chí bọc trong giấy nâu, luôn luôn cùng một thứ dây leo buồn tẻ; ta chỉ gặp chúng trong phòng mạch bác sĩ hay bệnh viện.

Jaffé đi vào. Ông khoác một bộ áo liền quần trắng như tuyết, hãy còn nguyên nếp gấp. Nhưng khi ông ngồi đối diện với tôi, tôi trông thấy một vết máu đỏ tươi ở mặt trong cánh tay áo bên phải. Trong đời, tôi đã thấy cơ man là máu -- thế nhưng giọt máu nhỏ xíu này bỗng khiến tôi phát ốm, còn hơn tất cả những bông băng đẫm máu. Tâm trạng lạc quan của tôi lịm tắt.

"Tôi có hứa sẽ cho cậu biết bệnh tình của Fraulein Hollmann," Jaffé nói.

Tôi gật đầu, nhìn tấm trải bàn. Nó có những mẫu sáng, mềm mại. Tôi chăm chú nhìn những hình lục giác giao kết với nhau, và tôi có cảm giác điên rồ rằng mọi chuyện rồi sẽ ổn, nếu tôi đừng chớp mắt trước khi Jaffe nói tiếp.

"Hai năm trước, cô ấy phải điều trị ở một dưỡng đường trong sáu tháng, cậu có biết không?"

"Không," tôi nói và tiếp tục nhìn tấm trải bàn.

"Sau đó, bệnh ngừng lại. Tôi vừa khám rất kỹ. Cô ấy phải trở lại dưỡng đường mùa đông năm nay. Không thể ở thành phố."

Tôi vẫn chăm chú nhìn những hình lục giác. Chúng trôi bềnh bồng vào nhau, và bắt đầu nhảy múa.

"Khi nào cô ấy phải đi?" Tôi hỏi.

"Mùa thu. Trễ nhất là cuối tháng Mười."

"Vậy, cơn thổ huyết không phải tạm thời?"

"Không."

Tôi ngước mắt lên.

"Có lẽ, tôi không cần nói với cậu," Jaffe tiếp tục nói, "rằng rất khó tiên liệu diễn tiến của căn bệnh này. Một năm về trước, bệnh đã ngừng, vết thương đã lành, và ai cũng nghĩ nó sẽ giữ yên. Thế nhưng mới đây, nó lại bộc phát, và vì thế, nó cũng có thể lành lại một cách bất ngờ. Tôi không nói suông -- thực tế, tôi đã gặp nhiều trường hợp ngoạn mục như vậy."

"Và cũng có những trường hợp trở nặng?"

Ông nhìn tôi. "Dĩ nhiên, cũng có."

Ông bắt đầu đi vào chi tiết. Cả hai lá phổi đều nhiễm trùng, lá bên mặt nhẹ hơn bên trái. Rồi ông ngừng nói, bấm chuông gọi y tá. "Làm ơn đem hồ sơ bệnh lý vào."

Cô y tá mang hồ sơ đến. Jaffé lấy ra hai tấm hình lớn. Ông rút chúng khỏi phong bì và đưa cao, hướng về cửa sổ. "Như thế, cậu sẽ nhìn rõ hơn. Đây là hai tấm phim quang tuyến."

Tôi nhìn thấy một cột xương sống trên nền phim trong mờ xam xám, xương đòn gánh, xương cổ, ổ xương vai trái và bẹ sườn. Nhưng tôi nhìn thấy nhiều hơn nữa -- tôi nhìn thấy một bộ xương người. Tối tăm, ma quái, nó trỗi dậy từ những cái bóng mờ ảo, nhợt nhạt của tấm phim. Tôi thấy bộ xương của Pat. Xương khô của Pat.

Jaffé lần cái kẹp dò theo đường nét và màu sắc trên phim và giải nghĩa. Ông không biết là tôi đã thôi nhìn. Tính tỉ mỉ, cẩn thận của một nhà khoa học khiến ông chỉ tập trung vào công việc. Cuối cùng, ông quay sang tôi. "Cậu hiểu chứ?"

"Vâng," tôi nói.

"Vậy, có vấn đề gì không?" ông hỏi.

"Không có gì," tôi trả lời. "Chỉ là tôi không thể theo dõi quá lâu."

"Thế à," Ông đeo kính lên. Rồi cất phim vào phong bì, ông nhìn tôi, dò hỏi. "Cậu không đóng góp ý kiến nào sao?"

"Không ạ," tôi nói. "Nhưng con tạo thật trớ trêu. Có hàng triệu triệu con người khỏe mạnh. Tại sao cô ấy lại mắc bệnh?"

Jaffé im lặng một lúc.

"Không ai có câu trả lời," ông nói.

"Vâng," tôi đáp, và bỗng dưng, tôi thấy lòng cay đắng và tê dại vì giận dữ: "không ai có thể trả lời. Dĩ nhiên. Không ai có câu trả lời về sự đau khổ và cái chết. Không, khốn nạn quá; ngoài ra, ta lại chẳng có thể làm được gì."

Jaffé nhìn tôi rất lâu.

"Xin lỗi giáo sư," tôi nói. "Nhưng tôi thấy mình bất lực. Khốn nạn bởi lẽ đó."

Ông vẫn nhìn tôi. "Cậu có dư chút thì giờ?"

"Có," tôi nói. "Có đủ."

Ông đứng lên. "Tôi sắp làm một vòng thăm bệnh buổi tối. Tôi muốn cậu đi theo. Y tá sẽ đưa cậu một bộ quần áo trắng. Bệnh nhân sẽ nghĩ cậu là phụ tá của tôi."

Tôi không hiểu ý định của ông, nhưng tôi cầm bộ quần áo cô y tá đưa cho.

Chúng tôi đi theo một hành lang dài. Qua những khung cửa sổ rộng, màu hồng óng ả của buổi tối lọt vào -- một thứ ánh sáng dai dẳng, gần như siêu thực, kín đáo, êm đềm. Một vài cửa sổ còn mở, và hương hoa chanh nhè nhẹ thoảng đưa.

Jaffé mở cửa. Một mùi hôi thối xộc vào mũi chúng tôi. Một thiếu phụ với mái tóc tuyệt đẹp, màu vàng cũ, trong đó ánh sáng phản chiếu sáng ngời, đang yếu ớt đưa tay lên. Vầng trán cao quý và hẹp lại ở thái dương, nhưng dưới đôi mắt, một lớp bông băng che đến tận miệng. Jaffé cẩn thận tháo ra. Người đàn bà không có mũi -- thay vào đó, một vết thương đỏ hỏn, nhày ướt, đóng mài, với hai lổ thủng ở giữa. Jaffé quấn băng lại.

"Tốt," ông nói, giọng thân thiện và quay đi.

Ông đóng cửa. Tôi đứng im một chốc và nhìn vào ánh sáng dịu êm của buổi chiều.

"Đi nào," Jaffé nói và dẫn đường, vào phòng bên cạnh.

Một tràng ho sùng sục, òng ọc nóng sốt trong cơn mê sảng chào đón chúng tôi. Đó là một người đàn ông mặt xám như chì, trên đó nổi bật những đốm đỏ son. Miệng há to, mắt lồi, và đôi tay quờ quạng tứ tung trên tấm khăn phủ giường. Coi như anh không còn ý thức. Biểu đồ nhiệt độ ghi mãi con số một trăm lẻ bốn. Một cô y tá ngồi bên giường, đọc sách. Cô bỏ sách xuống và đứng dậy khi Jaffé đi vào. Ông liếc mắt qua biểu đồ và lắc đầu. "Sưng phổi và tràn dịch màn phổi cùng một lúc. Đã cật lực như một con trâu mộng chống lại căn bệnh trong hai tuần. Bịnh tái phát. Trước đó hầu như đã lành. Đi làm quá sớm. Một vợ, bốn con. Vô vọng." Ông nghe phổi và đếm mạch. Cô y tá phụ một tay. Khi ấy, sách của cô rơi xuống đất. Tôi nhặt lên, nhận ra đó là một quyển sách dạy nấu ăn. Người bệnh vẫn tiếp tục cào sướt với bàn tay dài lêu khêu như nhện trên tấm phủ giường. Đó là tiếng động duy nhất trong phòng. "Y tá, cô trực ở đây đêm nay," Jaffé ra lệnh.

Chúng tôi đi ra. Ánh hồng của hoàng hôn biến đổi thành nhiều sắc màu. Nó lấp đầy hành lang như một vầng mây. "Ánh sáng khốn nạn," tôi nói.

"Tại sao?" Jaffé hỏi.

"Chúng không phù hợp. Cái này và cái kia."

"Ô, có chứ," Jaffé nói, "chúng phù hợp với nhau."

Trong phòng kế bên, một người đàn bà nằm, thở một cách khó nhọc. Bà được đưa vào đây lúc chiều vì ngộ độc thuốc ngủ. Hôm qua, chồng của bà bị tai nạn và được chở về nhà cho bà, cột sống gãy, ông la hét thảm thiết, và vẫn tỉnh táo. Ông chết ở nhà, đêm qua.

"Liệu bà ấy có qua khỏi không?" tôi hỏi.

"Có thể lắm."

"Để làm gì?"

"Tôi đã gặp năm trường hợp tương tự trong vài năm gần đây," Jaffé nói. "Chỉ có một người tìm cách tự tử lần thứ nhì. Bằng hơi ga. Bà ấy chết. Số còn lại, có hai người về sau tái hôn."

Ở phòng kế là một người đàn ông bại liệt đã mười hai năm. Ông ta có nước da vàng như sáp, bộ râu đen thưa thớt, và một cặp mắt to, bất động.

"Ông khỏe chứ?" Jaffé hỏi.

Người đàn ông làm một cử chỉ mơ hồ. Rồi ông ta chỉ ra cửa sổ -- "Hãy nhìn trời. Sắp có mưa, tôi cảm thấy thế." Ông cười to. "Ta luôn luôn ngủ ngon hơn khi trời mưa." Trước mặt ông, trên tấm chăn là một bàn cờ bọc da, với những con cờ có thể cắm vào mà không tuột ngã. Một chồng tạp chí và vài cuốn sách đặt bên cạnh.

Chúng tôi đi tiếp. Tôi gặp một cô gái trẻ với cặp mắt kinh hoàng và đôi môi tím ngắt, tinh thần suy sụp vì sinh khó -- một đứa trẻ tàn tật với đôi chân què quặt, mềm nhũn và có bướu nước trong não -- một người đàn ông không dạ dầy -- một bà già tóc bạc, như chim cú, khóc than vì bị người thân bỏ rơi; bà sống dai quá chẳng chịu chết cho họ nhờ -- một người đàn ông mù, tin rằng ông ta sẽ nhìn lại được -- một đứa trẻ bị nhiễm giang mai, cha nó ngồi canh bên giường -- một người đàn bà vừa được giải phẩu sáng nay, cắt bỏ cái vú thứ nhì -- một bà khác dị dạng vì thấp khớp -- bà thứ ba bị cắt bỏ hai buồng trứng -- một công nhân với đôi thận hư nát -- hết phòng này qua phòng kia đều có chung một mẫu số: rên xiết, đau đớn, bất động, tàn phế; một đường dài vô tận của sự bất hạnh, sợ hãi, đầu hàng, đau đớn, tuyệt vọng, hy vọng, khó khăn; và mỗi lần, khi cửa khép lại, bỗng ở hành lang lại có thứ ánh sáng hồng nhạt, siêu nhiên của chiều tà; lúc nào cũng thế, tiếp theo sự khủng khiếp của những căn phòng nhỏ là vầng mây huy hoàng, vàng óng pha xám, êm đềm mà ta không thể nào biết đó là một điều mĩa mai khủng khiếp hay là một niềm an ủi thiêng liêng.

Jaffé ngừng lại trước cửa phòng mỗ. Ánh sáng chói chang xuyên qua những ô kính trên cửa. Hai người y tá đẫy xe tới. Một người đàn bà nằm trên đó. Tôi bắt gặp cái nhìn của bà. Bà không thấy tôi; bà nhìn vào một nơi vô định. Tuy thế tôi phải chớp mắt trước cái nhìn ấy, chan chứa can đảm, tự chủ và bình thản.

Jaffé đột nhiên lộ vẻ mệt mỏi. "Tôi không biết đúng không," ông nói, "nhưng tôi nghĩ, không thể dùng lời để an ủi cậu. Cậu sẽ chẳng tin tôi. Bây giờ cậu đã nhìn thấy, hầu hết những người ấy đều bệnh nặng hơn Pat Hollmann; một vài người không còn gì hết, ngoại trừ hy vọng. Tuy nhiên, đa số sẽ vượt qua khó khăn, và tốt đẹp hơn. Đó là những gì tôi muốn cho cậu thấy."

Tôi gật đầu. "Giáo sư đúng lắm," tôi nói.

"Chín năm trước vợ tôi qua đời. Cô ấy mới có hai mươi lăm. Chưa hề bị bệnh. Cúm." Ông im lặng một lát. "Cậu có biết tại sao tôi nói ra chuyện ấy?"

Tôi gật đầu lần nữa.

"Ta không thể biết trước tương lai. Người bệnh trầm kha có khi lại sống dai hơn người khỏe mạnh. Cuộc đời là một hiện tượng lạ kỳ." Trên mặt ông bây giờ lộ ra khá nhiều vết nhăn. Một người y tá đi đến, nói thầm vào tai ông. Ông đứng thẳng lên, gật đầu về phía phòng mỗ. "Tôi phải vào mỗ. Đừng để Pat biết cậu lo lắng. Đó là điều chính yếu. Cậu có làm được không?"

"Có ạ," tôi nói.

Ông bắt tay tôi và cùng với người y tá nhanh chóng đi qua cửa kính, vào căn phòng có ngọn đèn trắng như vôi.

Tôi chầm chậm bước xuống lầu. Càng xuống thấp, càng tối dần, và ở lầu một, đèn điện đã bật lên. Rồi tôi ra ngoài đường. Tôi nhìn thấy hoàng hôn hồng nhạt lóa lên một lần nữa ở chân trời như dưới một tiếng thở dài. Rồi lập tức nó lụi tàn và biến thành màu xám.

Tôi ngồi trong xe một lúc lâu, nhìn về phía xa xôi. Rồi tôi lấy lại bình tĩnh và lái về ga-ra. Koster đã chờ sẳn trước cổng.

"Cậu đã biết cả rồi?" tôi hỏi.

"Vâng, anh trả lời. "Nhưng Jaffé muốn đích thân nói với cậu."

Tôi gật đầu.

Koster nhìn tôi.

"Otto," tôi nói, "tớ không còn là một đứa bé và tớ biết là chưa thực sự mất mát gì. Nhưng có lẽ tối nay tớ sẽ khó tự chủ nếu chỉ có một mình tớ với Pat. Ngày mai thì không sao. Tớ sẽ không còn xúc động mạnh. Vậy đêm nay, bọn mình đi chơi chung với nhau, được không?"

"Sao lại không, Bob. Tớ đã tính trước và sắp xếp với Gottfried."

"Vậy cho tớ mượn lại Karl. Tớ lái về nhà, đón Pat và, trong một giờ, đón cậu."

"Vâng."

Tôi lái đi. Đến Nicholaistrasse, tôi chợt nhớ mình đã quên bẵng con chó. Tôi trở đầu xe, quay lại rước nó.

Tiệm không còn thắp đèn nhưng cửa vẫn mở. Anton ngồi trên chiếc giường cắm trại ở cuối phòng. Tay ông cầm một cái chai. "Gustav, hắn gạt tôi," ông nói, hơi men nồng như một lò nấu rượu.

Con terrier chạy ra, ngửi ngửi và liếm tay tôi. Mắt của nó xanh lục, phản chiếu ánh đèn đường. Anton đứng lên. Ông lảo đảo đi tới và thình lình bật khóc.

"Cún ơi, bây giờ con cũng bỏ đi. Mọi thứ đều bỏ đi --Thilda chết -- Minna không còn -- nói cho tôi biết, cậu ơi, những người như chúng ta sống để làm gì?"

Giọt nước cuối cùng! Bóng điện nhỏ xíu, tẻ nhạt mà ông vừa bật lên, mùi hư hoại của nước trong bồn nuôi cá, âm thanh sột soạt của bầy rùa và chim, và người đàn ông thấp bé béo phệ trong gian hàng này . . .

"Đám côn trùng, dĩ nhiên chúng thừa biết -- còn, cậu ơi, nói cho tôi nghe, những người như chúng ta có gì để sống, tôi muốn biết? Chúng ta, những con chó lai khốn nạn, có gì để sống, thưa cậu?" Con khỉ ré lên như tiếng khóc và lăng xăng như người điên trên băng ghế. Bóng của nó trên tường cũng chập chờn nhảy múa theo. "Koko," người đàn ông thấp bé, uống rượu một mình trong đêm tối, khóc thút thít, "con duy nhất của ta, đến đây!" Ông đưa chai rượu cho nó. Con khỉ với lấy.

"Ông giết nó mất, nếu ông đưa cái đó cho nó uống."

"Thì đã sao, thưa cậu? ông lắp bắp nói. "Thêm vài năm trong xích xiềng hay không -- cũng vậy -- cũng vậy thôi -- thưa cậu."

Tôi bế con chó đang nép vào tôi, ấm áp, và đi ra. Với những bước chân dài duyên dáng, nó lon ton chạy bên cạnh tôi, ra xe hơi.

Tôi lái về nhà, dẫn con chó với dây xích, và cẩn thận lên lầu. Trong hành lang, tôi đứng lại soi gương. Nét mặt của tôi có vẻ bình thường. Tôi gõ cửa phòng của Pat, hé cửa và thả con chó vào.

Tôi vẫn đứng bên ngoài, nắm cứng dây xích và chờ đợi. Nhưng không ngờ, thay vì giọng nói của Pat, tôi lại nghe giọng nam trầm của Frau Zalewski. "Ối trời, cái gì thế này!"

Lấy lại hơi thở, tôi len lén nhìn. Tôi đã e sợ giây phút ban đầu chỉ một mình tôi với Pat. Bây giờ mọi chuyện dễ dàng hơn; Frau Zalewski là một cái vách chắn không thấm nước mà tôi có thể dựa vào.

Bà chễm chệ ngồi ở bàn. Một ly cà phê bên cạnh, một cỗ bài tây trải ra theo một thứ tự huyền bí trước mặt. Pat, mắt sáng long lanh, nằm cuộn tròn kế bên, hóng chuyện tương lai.

"Chào mọi người," tôi nói, thình lình rất hài lòng.

"Hắn đến kìa," Frau Zalewski long trọng tuyên bố, "theo con đường tắt vào buổi chiều, bên một quý ông da sậm ở chỗ cao nhất trong nhà."

Con chó kéo tuột dây xích, và, sủa ầm ỉ, lách giữa hai chân tôi, chạy bổ vào.

"Trời ơi!" Pat kêu. "Một con Irish terrier!"

"Phục em thật," tôi nói. "Một giờ trước đây, anh không biết nó là giống chó gì."

Nàng cúi xuống, và con chó nhảy phóc vào lòng nàng. "Vậy nó tên gì, hở Robby?"

"Anh không biết. Có lẽ Cognac hay Whiskey hay một cái tên tương tự, đặt theo ông chủ cũ."

"Nó thuộc về chúng ta?"

"Như một sinh vật có thể thuộc về một sinh vật khác, vâng."

Nàng vui quá, gần như nghẹt thở. "Vậy chúng ta đặt tên nó là Billy, Robby nhé. Khi còn bé, mẹ em cũng có một con chó. Mẹ em thường kể lại. Nó cũng có tên là Billy."

"Vậy là anh may mắn," tôi nói.

"Nó đã được huấn luyện cách ăn ở trong nhà chưa?" Frau Zalewski hỏi.

"Nó có dòng dõi quý phái như một quận công," tôi trả lời, "mà tất cả quận công đều được huấn luyện."

"Nếu chúng còn nhỏ quá thì không đâu. Nó bao lớn rồi?"

"Tám tháng. Tương đương với mười sáu tuổi người."

"Trông nó không có vẻ gì đã được huấn luyện," Frau Zaleski nói.

"Nó chỉ cần tắm cho sạch, mà thôi."

Pat đứng dậy, vòng tay qua vai Frau Zalewski. Tôi nhìn nàng, bối rối. "Cháu luôn luôn muốn có một con chó," nàng nói. "Bác cho phép chúng cháu được giữ nó ở đây, bác nhé? Chắc bác không phiền đâu nhỉ?"

Lần đầu tiên từ khi quen biết, tôi thấy Frau Zalewski đờ ra, không thể đối đáp. "Ơ, trong trường hợp này -- bác nghĩ," bà trả lời. "Dĩ nhiên, bài đã cho thấy. Có một ngạc nhiên với người đàn ông trong nhà."

"Thế bài có báo là chúng ta sẽ đi ăn tối không?"

Pat cười to. "Chưa đến lúc đó, Robby. Chúng em mới bói đến anh mà thôi."

Frau Zalewski đứng lên, gom bài lại. "Cô có thể tin, hay có thể không tin, hay có thể tin một cách nhầm lẫn như Zalewski nhà tôi. Với ông ấy, con chín bích luôn luôn là điềm xấu cảnh báo chuyện nước nôi. Ông ấy hiểu là phải thận trọng với nước. Thế nhưng, chính ra lại là các thứ rượu schnapps và Pilsner."

"Pat," tôi gọi nàng, sau khi bà ấy đi ra, và tôi ôm nàng. "Thật tuyệt vời khi anh về nhà và được nhìn thấy em. Lúc nào cũng là một nỗi ngạc nhiên không ngừng cho anh. Mỗi khi leo những nấc thang cuối và mở cửa, tim anh vẫn đập loạn, vì anh sợ đó không phải là sự thật."

Nàng nhìn tôi, mỉm cười. Gần như không bao giờ nàng trả lời khi tôi nói những câu như thế. Tôi không thể tưởng tượng, và tôi cũng sẽ đau khổ nếu nàng nói một câu tương tự -- dường như với tôi, một người đàn bà không nên nói với một người đàn ông rằng nàng yêu hắn. Đôi mắt của Pat chỉ sáng ngời và chứa chan hạnh phúc, vậy mà, lại chuyện chở biết bao chữ nghĩa.

"Có thực chúng ta sẽ đi chơi không, Robby?" nàng hỏi, mặt sát bên tôi.

"Tất cả chúng ta," tôi đáp."Có Koster và Lenz nữa. Karl đậu ngay trước cửa."

"Còn Billy?"

"Dĩ nhiên, Billy cũng được đi theo. Thức ăn tối nay chưa đụng tới, chúng ta sẽ làm gì bây giờ? Hay là em đã ăn?"

"Không, em chưa ăn. Em chờ anh mà."

"Nhưng em không nên chờ anh. Không bao giờ. Đợi chờ khủng khiếp lắm."

Nàng lắc đầu. "Anh không hiểu, Robby. Chỉ khủng khiếp khi ta không có gì để đợi chờ."

Nàng bật ngọn đèn bên trên tấm gương. "Nhưng em cần thay y phục bây giờ, nếu không chẳng biết khi nào mới xong. Anh có thay áo không?"

"Chút nữa," tôi nói. "Anh sẽ thay rất nhanh. Cho anh ngồi đây một lát."

Tôi gọi con chó lại và ngồi trên ghế bành cạnh cửa sổ. Tôi thích ngồi im, ngắm Pat khi nàng thay áo. Chưa bao giờ tôi biết đến sự bí ẩn, lạ lùng vô tận của một người đàn bà cho bằng lúc tôi ngắm nhìn thứ ánh sáng lượn lờ này trước gương soi, sự trầm ngâm thưởng thức, say sưa miệt mài nơi bản thân, trôi tuột trở về cái khôn ngoan sắc sảo trong vô thức về phái tính. Tôi không thể hình dung một người đàn bà nói cười khi thay áo -- và nếu cô ấy làm thế, cô ấy sẽ đánh mất đi tính cách bí ẩn và quyến rũ không thể giải thích của một điều gì mơ hồ lãng đãng. Tôi yêu nét duyên dáng và những cử động mềm mại của Pat trước gương; thật tuyệt vời khi ta ngắm cách nàng đưa tay lên mái tóc; hay cách nàng khéo léo và thận trọng cầm cây bút chì kẻ mắt lên gần trán. Khi ấy nàng có một vẻ gì đó của một con nai và của một con báo mảnh dẻ, và cũng có một chút gì đó của một thiếu nữ Amazon sắp ra trận. Nàng quên tất cả mọi chuyện chung quanh, nét mặt của nàng nghiêm trang,chăm chú, nàng nhẹ nhàng và cẩn thận đưa nó đến gần bóng của nó trong gương, và, khi nàng nghiêng mình tới, dường như không còn là bóng của nàng phản chiếu trong gương nữa, mà là hai người đàn bà đang ngắm nhau với ánh mắt già dặn, từng trải, -- táo bạo và thẩm định giá trị của nhau trong hoàng hôn của hiện thực và thế kỷ.

Hơi thở tươi mát của buổi tối lùa qua cửa sổ. Tôi im lìm ngồi đó, tôi không quên điều gì của buổi chiều hôm ấy; tôi hiểu hết -- nhưng khi tôi nhìn sang Pat, tôi cảm thấy một nỗi buồn rười rượi, chìm đắm trong tôi như một hòn đá, bắt đầu bao phủ bởi một hy vọng mãnh liệt; thay đổi và bằng một cách lạ lùng nào đó, trộn lẫn với hy vọng; cái này biến thành cái kia; sự tiếc thương, niềm hy vọng, cơn gió, buổi tối, và cô gái xinh đẹp giữa tấm gương sáng và ánh đèn; vâng, trong một khoảnh khắc, tôi đã có một trực giác lạ lùng rằng, chỉ có điều này, trong ý nghĩa thực tế và sâu đậm của nó, là cuộc sống; và có lẽ cả hạnh phúc -- tình yêu với một hỗn hợp của nỗi buồn, lòng tôn kính và kiến thức giữ kín.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 19

ôi đang đứng chờ ở bến tắc xi. Gustav lái đến, đậu ngay đàng sau xe tôi.

"Con cún ra sao rồi, Robert?" anh hỏi.

"Nó khỏe lắm," tôi nói.

"Còn cậu thì sao?"

Tôi chán nản phẩy tay. "Tớ cũng khỏe, nếu có thể kiếm thêm chút ít tiền. Cậu nghĩ xem, cả ngày nay chỉ thu vào hai đồng năm mươi xu thôi."

Anh gật đầu. "Càng lúc càng tệ. Tất cả mọi thứ càng lúc càng tệ. Nhưng nào đã hết đâu."

"Vâng, và tớ lại cần một số tiền lớn," tôi nói. "Cần gấp. Thật nhiều."

Gustav gãi cầm.

"Một số tiền lớn." Rồi anh nhìn tôi."Thực tình không còn chỗ nào để kiếm tiền dễ dàng. Ngoại trừ cá độ. Cậu nghĩ sao về cá ngựa? Hôm nay có mấy trận đua. Tớ biết một tiệm đánh cá được lắm. Tớ vừa thắng độ con Aida, hai mươi tám ăn một, ở chỗ ấy."

"Tớ chả cần biết cá kiếc là gì cả. Quan trọng ở chỗ là tớ có dịp may không?"

"Cậu đã bao giờ chơi cá ngựa chưa?"

"Chưa bao giờ."

"Vậy cậu sẽ may mắn, bởi Tổ thường đãi người mới -- chúng ta cần làm một cái gì đó." Anh nhìn đồng hồ. "Ta đi ngay nhé? Hy vọng còn kịp."

"Vâng." Sau vụ con chó, tôi rất tin tưởng vào Gustav.

Chỗ cá độ là một gian phòng khá rộng; nửa bên phải là quầy bán xì gà, nửa bên trái đặt máy tổng hợp. Cửa kính treo đầy tin tức thể thao, tin cá độ màu xanh lá cây và hồng. Dọc theo vách, có một quầy trên đó bày la liệt giấy bút. Ba người đàn ông đứng sau quầy, bận tíu tít. Một người nói như quát vào điện thoại, một người chạy tới chạy lui với một cọc phiếu trên tay, người thứ ba, mũ quả dưa đội lệch ra sau đầu, một điếu xì gà Ba Tây tròn đen nhấm nhá trong miệng, không mặc áo lớn, tay áo xắn cao, đứng sau quầy ghi chép số tiền cá. Áo sơ mi của ông ta có màu tím chói chang nhất.

Trước sự ngạc nhiên của tôi, nơi đây rất đông khách. Hầu hết họ là những người thuộc giai cấp bình dân, thợ thủ công, thợ thuyền công xưởng, thơ ký, vài cô gái điếm và đủ loại ma cô.

Một gã đàn ông, áo mưa xám bẩn, mũ quả dưa xám, áo lớn màu xám kiểu thể thao đã sờn chỉ, chặn chúng tôi tại cửa. "Von Bieling. Các ông mua tin đặc biệt không? Bảo đảm trúng."

"Kêu bà ngoại ông mua đi," Gustav trả lời, vẻ mặt thay đổi khá bất ngờ.

"Chỉ năm mươi pfennigs thôi," Bieling nài nỉ. "Tôi quen với một người huấn luyện. Từ khi còn bé," anh ta vừa nói vừa liếc tôi.

Gustav đã nghiên cứu kỹ danh sách ngựa đua. "Khi nào đến lượt Auteuil?" Anh réo mấy người đàng sau quầy.

"Năm giờ," người phụ tá réo lại.

"Philomene, cùng một duộc," Gustav gầm lên. "Thứ ngựa kéo xe trong thời tiết nóng ẩm. Anh vã mồ hôi vì kích động. "Kế đến là con nào nhỉ?" Anh hỏi.

"Hoppegarten," có ai đó sau lưng anh lên tiếng.

Gustav nghiên cứu thêm. "Để bắt đầu, mỗi đứa chúng ta đặt hai đồng cho con Tristan nhé," anh nói. "Chắc ăn lắm."

"Mà cậu có biết gì về nó không?" tôi hỏi.

"Biết gì à?" Gustav trả lời. "Tớ biết rõ từng cái móng chân của chúng."

"Thế mà anh lại đi cá con Tristan?" một người bên cạnh chúng tôi nói. "Cá con Slippery Liz đi, ông ơi, cơ hội duy nhất của ông đấy. Tôi là bạn của Johnny Burns."

"Còn tôi," Gustav nói móc," tôi là ông chủ chuồng Slippery Liz. Tôi biết nhiều hơn anh."

Anh réo người đàn ông ở quầy để đặt cược. Chúng tôi nhận biên lai và đến ngồi ở tiền sảnh, nơi bày lơ thơ dăm ba bộ bàn ghế. Mọi người rôm rả kháo chuyện với nhau, nêu lên đủ thứ tên của những con ngựa đua. Mấy ông thợ bàn thảo về cuộc đua ở Nice, hai ông phát thư xem xét bản tin thời tiết của Paris, một người trước kia hành nghề đánh xe ngựa nhớ lại thời gian đã tham gia các cuộc thi nước kiệu. Chỉ có một người đàn ông béo mập, râu ria lởm chởm, dửng dưng ngồi ở một bàn riêng, tì tì ăn hết ổ bánh mì nhỏ này đến ổ bánh mì nhỏ kia. Hai người đàn ông khác đứng dựa vách, thèm thuồng nhìn ông ta. Mỗi người cầm một mẩu biên lai trong tay, nhưng gương mặt của họ hốc hác tiều tụy như nhiều ngày không có chút thức ăn nào dằn bụng.

Chuông điện thoại reo inh ỏi. Mọi người dỏng tai nghe. Người phụ tá xướng lên nhiều cái tên ngựa đua. Chẳng hề nghe nhắc đến Tristan.

"Mẹ kiếp," Gustav nói, mặt đỏ bừng. "Solomon thắng. Ai mà ngờ được, anh à?" anh hỏi người bắt con Slippery Liz. "Anh cũng thua đậm như ai."

Von Bieling chen vào giữa chúng tôi. "Nếu các ông chịu nghe tôi -- có lẽ tôi đã đưa tên Solomon. Một mình Solomon mà thôi. Nếu các ông muốn, trận tới --"

Gustav chẳng thèm nghe. Anh đã bớt buồn và bàn bạc về kỹ thuật với anh chàng Slippery Liz.

"Ông có sành ngựa không?" Bieling hỏi tôi.

"Chả biết một tí gì, " tôi nói.

"Vậy ông hãy đánh cá. Đánh cá. Nhưng chỉ ngày hôm nay mà thôi," ông ta thầm thì nói tiếp, "và sau đó, đừng bao giờ chơi nữa. Nghe tôi nè. Ông cứ cá bừa đi --con gì cũng được --con King Lear hay Silver Moth -- hay L'Heure Bleue, cũng thế. Tôi không lấy tiền của ông đâu. Nhưng nếu thắng, xin thưởng cho tôi một ít, vậy thôi." Càm của hắn rung lên trong nỗi đam mê của một tay nghiền cờ bạc. Đã từng chơi Xì phé, tôi biết quy tắc cũ xưa này: người mới đánh bạc thường thắng cuộc.

"Được rồi," tôi nói. "Cá con gì đây?"

"Bất cứ con nào ông muốn -- bất cứ con nào --"

"Tên L'Heure Bleue nghe cũng không tệ lắm," tôi nói, "vậy đặt mười marks cho con L'Heure Bleue."

"Cậu có điên không?" Gustav hỏi.

"Không," tôi nói.

"Cá mười đồng mồ hôi nước mắt cho cái con ngựa già yếu ấy? Đáng lẽ nó phải thành xúc xích từ lâu."

Slippery Liz, người mà Gustav gọi là thằng khờ tội nghiệp, nhảy vào, huênh hoang nói: "Cái gì thế? Anh ấy cá con Laura Blaue hở? Thưa ngài, nó không phải là ngựa đâu, nó là bò đấy. May Dream, nếu muốn, có thể thắng nó dễ dàng chỉ bằng hai chân thôi. Compris?"

Bieling nhìn tôi cầu khẩn, tay ra dấu. "Compris," tôi nói.

"Ach, cậu ơi." Gustav nhìn tôi như thể tôi đã biến thành Hottentot, một chú mọi Phi châu. "Gypsy II, con nít chưa đẻ cũng biết thế."

"Tôi nhất định bắt cá con L'Heure Bleue," tôi nói. Và nếu lúc này đổi ý, tôi phải chống trả lại tất cả những quy luật huyền bí của cờ bạc.

Người đàn ông áo sơ mi màu oải hương đưa tôi biên nhận. Gustav và Slippery Liz nhìn tôi như tôi mắc dịch hạch. Họ bỏ rơi tôi, chen vai thích cánh đi tới quầy, ở đó với những tiếng cười nhạo báng cho nhau, tuy vẫn ẩn chứa một niềm tương kính, họ đặt cược cho Gypsy II và May Dream.

Ngay lúc ấy, một người đột ngột ngã quỵ. Đó là một trong hai người đàn ông gầy gò, vừa mới đây còn đứng cạnh mấy cái bàn. Ông ta chùi theo vách rồi ngã đùng xuống đất. Hai người phát thư đỡ ông ta dậy, đặt lên ghế. Mặt ông ta trắng bạch. Mồm há hốc.

"Lạy Chúa!" một cô gái điếm, thân hình đầy đặn, nước da sậm, tóc óng mượt và trán thấp, kêu to. "Ai đó làm ơn đem lại một ly nước."

Tôi ngỡ ngàng, chẳng mấy ai quan tâm đến người ngất xỉu. Phần lớn họ chỉ liếc mắt nhìn qua, rồi quay về chuyện cá cược của họ.

"Xảy ra thường lắm," Gustav nói. "Thất nghiệp. Đánh đến xu cuối cùng. Luôn luôn cá với tỉ lệ cao nhất. Một trăm trên một."

Người lái xe ngựa từ quầy bán xì gà đi ra với một cốc nước. Cô điếm tóc đen nhúng khăn tay của mình vào đó rồi lau lên trán và thái dương của người bệnh. Ông ta thở dài và thình lình mở mắt. Có một điều bí ẩn nào đó, cách chúng đột nhiên trở lại, không một tiếng động, trên gương mặt mờ mịt chìm sâu -- như có một sinh vật nào, xa lạ, ghé mắt nhìn, tò mò và tìm hiểu, qua những kẻ nứt của cái mặt nạ cứng đờ, trắng bệch.

Cô gái cầm ly nước và cho ông ta uống. Cô ôm ông ta trong tay như một đứa trẻ. Rồi cô với lấy một miếng sandwich trên bàn của người khách vô tình, râu ria lởm chởm. "Nào, ăn đi -- nhưng từ từ, từ từ nhé. Đừng cắn ngón tay của tôi chứ -- đúng rồi, và bây giờ, uống nước đi."

Người đàn ông ngồi ở bàn đưa mắt nhìn miếng sandwich, nhưng không nói gì. Màu hồng dần dà trở lại trên gương mặt của người đàn ông kia. Ông ta ăn thêm một chập, rồi loạng choạng đứng dậy. Cô gái dìu ông ta, đẩy ra cửa. Rồi, liếc thật nhanh ra sau, cô nàng mở ví. "Đây nè -- chuồn đi, và mua cái gì ăn, đừng đánh cá nữa."

Một trong những tay ma cô, tự nãy giờ vẫn giả lơ, nay quay lại. Hắn có gương mặt của một con chim săn mồi, đôi tai vểnh ngược, mang giày da bóng và đội nón kết.

"Mày cho nó bao nhiêu?" hắn hỏi.

"Mấy xu thôi."

Hắn thúc cùi chỏ vào ngực cô. "Phải nhiều hơn thế chứ. Lần sau nhớ xin phép tao."

"Thôi mà, Ede," gã kia nói. Cô gái điếm lấy hộp phấn ra, và tô lại son môi. "Nhưng tôi đúng," Ede nói. Cô gái không trả lời.

Điện thoại reo. Tôi nhìn Ede, và không tài nào hiểu hắn. "Đó chính là thứ mà ta gọi là con lợn," thình lình tôi nghe Gustav nói. "Thưa quý ông quý bà, còn hơn là lợn, đó là một con heo nái xồ xề với hai mươi đứa con ủn ỉn." Anh vỗ bình bịch lên vai tôi. "Vớ được một trăm tám mươi marks rồi, con trai ơi. Con lạc đà với cái tên buồn cười của cậu đã thắng đậm."

"Cái gì, thiệt hả?" tôi hỏi.

Người đàn ông ngậm xì gà và mặc áo sơ mi chói gắt, gật đầu cay đắng và đưa tay nhận tấm biên lai của tôi. "Ai mách cho cậu vậy?"

"Tôi," Bieling nói, với nụ cười nhẫn nhục và hy vọng, tiến ra, cúi rạp mình chào. "Chính tôi, tôi dám nói rằng --sự quen biết của tôi --"

"Ach, bạn ơi --" Rồi chẳng buồn nhìn hắn, ông ta phát tiền cho tôi. Trong phút chốc, cả phòng im phăng phắc. Mọi người chăm chú theo dõi.. Ngay cả người khách vốn hết sức thờ ơ cũng phải ngước mắt nhìn.

Tôi nhét tiền vào túi. "Thôi chứ," Bieling thầm thì. "Đủ rồi." Có nhiều đốm đỏ trên gò má anh ta. Tôi dúi mười marks vào tay hắn.

Gustav cười toe, đấm vào cạnh sườn tôi. "Thấy chưa, tớ đã nói với cậu những gì? Cậu chỉ cần nghe lời Gustav này là đủ đào được một đống tiền"

Tôi cố nhịn, không nhắc tới cựu trung sĩ tải thương của Gypsy II. Dường như anh cũng đang tự vấn về chuyện ấy. "Ta đi thôi," anh nói. "Hôm nay không phải là ngày tốt cho những người nghệ sĩ."

Ở cửa, có ai nắm tay áo tôi kéo lại. Đó là Slippery Liz. "Anh sẽ cá con nào trong trận Maslowski Benefit?" anh ta hỏi, giọng kính cẩn, ao ước.

"O Tannenbaum*," tôi nói, và đi với Gustav tới quán rượu gần nhất, uống một ly mừng sức khỏe L'Heure Bleue.

Một giờ sau, tôi thua ba mươi marks. Tôi không thể giữ trọn số tiền thắng. Nhưng rồi tôi cũng dừng lại được. Khi tôi ra về, Bieling ấn một tấm thiệp vào tay tôi. "Nếu anh cần bất cứ chuyện gì ... Hay bạn anh. Tôi là người đại diện của họ." Đó là mẩu quảng cáo các trang thiết bị chiếu phim tư gia. "Tôi cũng thương thảo giá bán quần áo cũ," anh ta nói theo. "Trả tiền mặt."

Chú của LH: * O Tannenbaum: Ôi Cây Giáng Sinh, tên một bài hát.

Bẩy giờ chiều, tôi quay lại xưởng sửa xe. Karl đậu trong sân, máy nổ ầm ỉ.

"May quá cậu đã về, Bob," Koster nói. "Tụi tớ sắp sửa chạy thử. Đến đây."

Cả xưởng đang ở tư thế chuẩn bị. Otto đã thay và sửa nhiều chi tiết cho Karl, anh muốn đưa Karl dự cuộc thi leo núi trong hai tuần tới. Sắp sửa có cuộc tập dợt lần thứ nhất.

Chúng tôi leo vào xe. Jupp ngồi cạnh Koster, cặp kính đua ngoại khổ choán trọn gương mặt. Nó sẽ tan nát cõi lòng nếu không được đi theo. Lenz và tôi ngồi ở băng sau.

Karl lao vun vút. Chúng tôi ra đến vành đai xa lộ và chạy với tốc độ một trăm bốn mươi kí lô mét. Lenz và tôi rạp mình sau lưng hàng ghế trước; gió mạnh như thổi bay đầu. Hai hàng bạch dương bên đường lao ngược về sau và tiếng nổ tuyệt vời của máy xe làm chúng tôi đê mê như lời réo gọi thống thiết của tự do.

Mười lăm phút sau, chúng tôi nhìn thấy ở phía trước một chấm đen đang lớn thật nhanh. Đó là một chiếc xe khá nặng, vận tốc từ tám mươi đến một trăm khí lô mét. Nó không chạy thẳng mà hơi sàng qua sàng lại trên đường. Đường khá hẹp. Koster giảm tốc độ cho thích hợp. Khi còn cách một trăm mét và sắp sửa bóp còi, thình lình chúng tôi thấy bên tay phải, một người cưỡi mô tô từ một đường nhánh phóng tới; hắn lập tức biến mất sau một ụ rơm ngay tại giao lộ. "Lạy Chúa! chết mất thôi," Lenz kêu.

Cùng lúc ấy, người cưỡi mô tô xuất hiện trên đường, hai mươi mét đàng trước xe hơi. Rõ ràng hắn đánh giá sai vận tốc của xe và đang cố gắng vượt qua bằng cách lạng ngay trước đầu xe. Xe lách qua trái để tránh, nhưng chiếc mô tô cũng nháng sang bên trái. Một lần nữa, xe bẻ gắt qua phải, và tấm chắn bùn của nó quệt trúng và hất tung chiếc mô tô. Người cưỡi mô tô văng ra, đầu đập xuống đất. Xe hơi trượt về bên phải, bẽ gãy cột chỉ đường, cột đèn đường và cuối cùng đâm sầm vào một gốc cây.

Tất cả chỉ xảy ra trong tíc tắc. Còn chúng tôi, với tốc độ cao, trờ tới ngay sau đó; bánh xe nghiến rào rạo, Koster lái Karl như cưỡi ngựa lách qua người lái mô tô, mô tô, và chiếc xe còn nổ máy hồng hộc chắn ngang đường; bên trái, anh tránh được cánh tay của người cưỡi mô tô, bên phải, tránh được khung ràng hành lý của xe hơi; rồi động cơ gầm lên, Karl chạy thẳng, thắng rít ken két, và đứng chựng lại. "Lái cừ quá, Otto," Lenz nói.

Chúng tôi chạy ngược lại và mở cửa xe. Máy vẫn nổ. Koster thò vào bảng đồng hồ, rút chìa khóa. Động cơ tắt ngúm và chúng tôi nghe tiếng người rên rỉ.

Tất cả kính cửa sổ của chiếc limousine đều vỡ nát. Dưới ánh sáng lờ mờ trong lòng xe, chúng tôi thấy một gương mặt phụ nữ máu chảy thành dòng. Bên cạnh bà, một người đàn ông, kẹt giữa tay lái và ghế ngồi. Việc đầu tiên là chúng tôi khiêng người đàn bà ra khỏi xe, đặt trên đường. Mặt bà đầy vết cắt, vài mảnh kính vụn còn ghim trên đó, nhưng máu chảy đều. Cánh tay mặt của bà tệ hơn. Tay áo trắng sũng máu đỏ thắm và nhỏ giọt. Lenz xé toạt tay áo. Một dòng máu phụt ra, rồi phun từng ngụm. Động mạch bị đứt. Lenz xoắn khăn tay của anh thành một vòng cầm máu. "Khênh ông ấy ra, một phút nữa tớ sẽ xong," anh nói. "Chúng ta phải chở họ tới bệnh viện ngay tức thì."

Để đem người đàn ông ra, chúng tôi phải vặn ốc vít của ghế xe. May mắn thay, chúng tôi có đủ dụng cụ và tháo gỡ thật nhanh. Người đàn ông cũng chảy máu như bà kia, và có lẽ bị gẩy vài cái xương sườn. Khi chúng tôi dìu ra, ông quỵ xuống với một tiếng kêu đau đớn. Đầu gối của ông cũng bị thương thì phải. Nhưng trong lúc này, chúng tôi không thể giúp gì hơn.

Koster lùi Karl về gần chỗ tai nạn. Người đàn ba gào thét vì khiếp sợ khi thấy Koster lui đến, dù anh lái chậm như đi bộ. Chúng tôi hạ chỗ dựa của một cái ghế trước và có thể đặt người đàn ông vào đó. Chúng tôi cho người đàn bà ngồi ở băng sau. Tôi ngồi ở bục bước lên xe cạnh bà, còn Lenz ôm người đàn ông, phía bên kia.

"Cháu ở lại trông xe, Jupp nhé," Lenz nói.

"Nhân tiện, người cưỡi mô tô đâu rồi?" tôi hỏi.

"Chuồn mất, khi chúng ta đang bận," Jupp đáp.

Chúng tôi lái thật chậm. Cách ngôi làng kế tiếp không xa mấy là một dưỡng đường nhỏ. Chúng tôi thường nhìn thấy nó mỗi khi đi ngang. Nó thấp và trắng, nằm dưới chân đồi. Chúng tôi biết nó là chỗ an dưỡng dành cho những người khá giả, bệnh tương đối không nặng-- nhưng thế nào ở đó cũng có bác sĩ và một căn phòng có thể dùng làm trạm băng bó.

Chúng tôi lái lên đồi và bấm chuông. Một nữ y tá xinh đẹp đi ra. Cô tái mặt khi nhìn thấy máu và chạy trở vào. Lập tức một người khác, lớn tuổi hơn, xuất hiện.

"Rất tiếc, nhưng chúng tôi không được trang bị cho tai nạn. Các ông cần đi đến Bệnh viện Virchow. Cách đây không xa."

"Cách đây cả tiếng đồng hồ," Koster nói.

Bà y tá khăng khăng từ chối. "Chúng tôi không có dụng cụ dành cho những trường hợp như thế. Ngoài ra, không có bác sĩ --"

"Vậy bà đang phạm luật," Lenz nói. "Dưỡng đường tư nhân kiểu này phải có bác sĩ thường trực. Bà cho phép tôi dùng điện thoại chứ? Tôi muốn gọi cảnh sát và một trong những tòa báo."

Người nữ y tá bắt đầu nao núng. "Bà không cần lo lắng," Koster lạnh lùng nói. "Những việc bà làm sẽ được đền đáp hậu hĩnh. Chúng tôi cần một cái cáng. Tôi nghĩ bà có thể liên lạc với bác sĩ được mà."

Nữ y tá vẫn do dự. "Một cái cáng," Lenz giải thích, "cũng là quy định pháp lý, và là dụng cụ sơ cứu cần thiết --"

"Vâng, phải rồi," bà hấp tấp trả lời, rõ ràng bối rối vì quá nhiều tin tức. "Tôi sẽ cho người đem ra ngay."

Bà biến mất.

"Hơi dữ dằn," tôi nói.

"Tớ đã gặp những thứ tương tự ở bệnh viện công," Lenz ôn tồn nói. "Trước hết là tiền, kế đến là thủ tục hành chánh, sau đó mới được giúp đỡ."

Chúng tôi trở lại xe, dìu người đàn bà vào. Bà không nói gì, chỉ nhìn xuống đôi tay mình. Chúng tôi đưa bà vào một phòng khám bệnh nhỏ gần cửa ra vào. Rồi cáng được đem ra cho người đàn ông. Chúng tôi nhấc ông lên.

Ông rên. "Khoan đã --"

Chúng tôi nhìn ông. Ông nhắm mắt lại.

"Tôi không muốn gặp khó khăn nào," ông khó nhọc nói.

"Ông không có lỗi," Koster đáp. "Chúng tôi đã chứng kiến tai nạn và sẳn sàng làm chứng cho ông."

"Không phải thế," người đàn ông nói. "Vì lý do khác, tôi không muốn ai biết chuyện. Cậu hiểu chứ --"ông ta liếc nhìn cánh cửa, nơi người đàn bà được mang vào.

"Vậy ông đang ở đúng nơi," Lenz giải thích. "Một cuộc trình diễn riêng tư. Chỉ cần phi tang xe của ông trước khi cảnh sát tới."

Người đàn ông gượng dậy."Cậu giúp tôi nhé. Điện thoại cho ga ra xe hơi nào đó. Và làm ơn cho tôi xin địa chỉ của cậu -- tôi muốn -- tôi rất mang ơn cậu --"

Koster khoát tay từ chối.

"Nhưng mà," người đàn ông nói, "tôi muốn."

"Khá đơn giản," Lenz đáp. "Chúng tôi có một ga ra sửa xe, và chuyên môn về loại xe của ông. Chúng tôi sẽ mang nó về, nếu ông đồng ý, sửa lại tốt như xưa. Như thế hai bên đều có lợi."

"Tốt lắm," người đàn ông nói. "Các cậu cần địa chỉ của tôi không -- tôi sẽ đến nhận xe. Hoặc nhờ ai đấy."

Koster cất danh thiếp vào túi và chúng tôi khiêng ông vào trong. Bác sĩ, một người trẻ tuổi, khi ấy đã đến. Bác sĩ rửa sạch máu cho người đàn bà, và nay ta thấy rõ những vết cắt sâu trên mặt. Người đàn bà nhỏm dậy trên cánh tay lành của mình, nhìn chầm chầm vào cái chậu bằng kền bóng lộn trên xe đựng bông băng. "Chao ôi," bà khe khẻ nói và nằm vật xuống, đôi mắt hoảng loạn.

Chúng tôi lái vào làng và hỏi tìm một ga ra sửa xe. Đó là một lò rèn, và chúng tôi mượn của ông chủ một bộ cứu cấp và dây cáp, và hứa sẽ trả hai mươi marks. Nhưng ông ta nghi ngờ và muốn tận mắt nhìn. Chúng tôi chở ông ta trở lại chỗ xảy ra tai nạn.

Jupp đứng giữa đường, vẫy tay lia lịa. Tuy nhiên, không cần thằng bé chúng tôi vẫn nhận ra chuyện rắc rối. Một xe Mercedes cũ, nóc nặng nề, đậu ở lề đường và bốn người đang chuẩn bị kéo chiếc Stutz đi.

"Chúng ta tới đúng thời đúng lúc," Koster nói.

"Đó là anh em nhà Vogt," người thợ rèn đáp. "Một nhóm người nguy hiểm. Sống gần đây. Một khi họ đã dính dáng vào chuyện gì, họ sẽ không bỏ cuộc."

"Rồi ta sẽ thấy," Koster nói.

"Cháu đã giải thích với họ, Herr Koster ạ," Jupp thì thào. "Cạnh tranh bất chính. Muốn kéo xe về xưởng của họ."

"Tốt lắm, Jupp. Bây giờ cháu hãy đứng yên ở đây."

Koster lại gần người đàn ông cao to nhất trong bọn và nói. Anh giải thích, chiếc xe thuộc về chúng tôi.

"Cậu có mang theo món gì cứng không?" tôi hỏi Lenz.

"Chỉ có một xâu chìa khóa, mà tớ muốn giữ riêng cho tớ. Cậu hãy lấy cái khóa vặn ốc nhỏ."

"Không nên," tôi nói, "có thể gây thương tích. Tiếc quá, tớ đi giày mềm. Nếu không, sẽ đá ngon lành."

"Tham gia chứ?" Lenz hỏi người thợ rèn. "Như thế, chúng ta sẽ có bốn chọi bốn."

"Tôi đứng ngoài. Không muốn tiệm của tôi ngày mai bị đập phá. Tôi tuyệt đối trung lập."

"Đúng thôi," Lenz nói.

"Cho cháu theo với," Jupp nói.

"Đừng vội," tôi nói. "Chỉ cần cháu trông chừng không cho ai đến, thế là đủ."

Người thợ rèn tách ra khỏi chúng tôi để nhấn mạnh tính cách trung lập của hắn.

"Đừng nói bậy," thình lình tôi nghe tên cao lớn nhất nạt nộ Koster. "Ai đến trước, hưởng trước. Không nói lôi thôi gì cả. Tránh ra chỗ khác."

Karl giải thích một lần nữa là chiếc xe thuộc về chúng tôi. Anh đề nghị chở Vogt tới dưỡng đường để tìm hiểu. Vogt cười khi dễ. Lenz và tôi tiến lại gần. "Cha nội muốn đi nhà thương hả?" Vogt hỏi.

Koster không đáp, mà đi tới chiếc xe. Ba đứa Vogt kia đứng thẳng lên. Chúng nhích sát vào nhau.

"Đưa cho tớ cái ròng rọc," anh nói với chúng tôi.

"Ê, cha nội --" thằng anh cả Vogt nói. Hắn cao hơn Koster một cái đầu.

"Xin lỗi," Koster nói, "nhưng chúng tôi phải kéo xe về."

Lenz và tôi thong thả đi tới, tay đút trong túi. Koster cúi xuống chiếc xe. Ngay lúc ấy, Vogt tung một cước vào anh. Otto đã dự trù; anh bắt giò và quật hắn xuống đất. Rồi anh nhảy lên, đấm vào bụng thằng kế bên, đang cầm cái tay quay dơ cao, khiến hắn lảo đảo và cũng té nhào. Tiếp đó, Lenz và tôi nhảy xổ vào hai đứa kia. Tôi nhận một cú vào mặt. Không tệ lắm nhưng mũi tôi bắt đầu đỗ máu, quả đấm của tôi hụt mục tiêu và trợt lên cái cầm trơn nhẫy của thằng kia, rồi tôi bị móc xướt trên mắt và tôi thủ thế hớ hênh nên một thằng Vogt hạ tôi bằng một cú đấm vào dạ dầy. Hắn đè tôi xuống đường và bóp cổ tôi. Tôi cố gồng bắp thịt cổ để không bị nghẹt thở và cố nhỏm dậy và lăn tròn để đẫy hắn ra bằng chân hay đá vào bụng hắn. Nhưng Lenz và đối thủ Vogt của anh đang quần nhau, đè cứng trên chân tôi và tôi không thể cục cựa. Mặc dù đã gồng bắp thịt cổ lên tôi vẫn khó thở; tôi không hít được không khí vì mũi tôi đang chảy máu. Cảnh vật chung quanh mờ ảo như ở đàng sau một lớp kính, mặt thằng Vogt rung rinh như một khối thạch, và tôi thấy phía sau não tôi một mảng tối đen. Cái liếc mắt cuối cùng cho thấy Jupp thình lình đang ở bên cạnh -- thằng bé quỳ trong rãnh nước bên đường, bình tĩnh và chăm chú quan sát cuộc vật lộn, và khi lần tạm ngưng cuối cùng dường như cho thấy đã sẳn sàng, nó dùng một cây búa nhỏ gõ lên cổ tay của Vogt. Khi nó gõ lần thứ nhì, Vogt buông tôi ra và từ mặt đất gắng sức chụp Jupp, nhưng nó đã nhảy lùi ra sau mấy tấc và bình thãn nện thêm một búa lên những ngón tay của Vogt, rồi một búa nữa lên đầu hắn. Tôi vùng dậy, lăn lên mình Vogt, và đến lượt tôi, sắp sửa xiết cổ hắn.

Ngay lúc ấy, có tiếng rống đau đớn của con thú rừng và tiếng rên xiết: "Buông ra -- buông ra!"

Đó là anh cả Vogt. Koster đã bẻ tay hắn ra sau lưng. Vogt gục đầu sát đất, Koster quỳ trên mình hắn và bẻ vẹo cánh tay hắn. Vogt thét lên, nhưng Koster biết anh phải làm đến nơi đến chốn, nếu chúng tôi muốn yên thân. Anh bất ngờ giật, xoắn tay hắn một cái trước khi thả ra. Vogt nằm liệt trên mặt đất một lúc. Tôi ngước lên. Một đứa trong bọn Vogt vẫn đứng, nhưng tiếng rên la của thằng anh đã làm hắn chùn bước. "Cút ngay, nếu không tôi sẽ đánh tiếp," Koster nói với hắn.

Tôi dộng đầu thằng Vogt của tôi xuống đường để từ giã rồi buông ra. Lenz đã đứng cạnh Koster. Áo khoác của anh rách toạc, máu chảy từ một góc miệng. Có vẻ như cuộc chiến của anh không phân thắng bại, vì thằng Vogt của anh, dù cũng chảy máu, vẫn còn đứng. Sự đầu hàng của anh cả Vogt đã quyết định. Chúng không dám hó hé một câu nào. Chúng giúp thằng anh đứng dậy và dìu ra xe. Đứa không bị thương quay lại, nhặt cái tay quay xe hơi. Hắn nhìn Koster như thể anh là con quỷ dữ. Rồi chiếc Mercedes lạch cạch chạy đi.

Thình lình người thợ rèn xuất hiện. "Đáng kiếp," ông ta nói. "Đã lâu lắm chưa có chuyện như thế xảy ra với họ. Thằng anh cả đã ngồi tù vì tội sát nhân."

Không ai trả lời. Koster chợt rùng mình. "Hành nghề bẩn thỉu," anh nói. Rồi anh quay lại. "Nào, làm việc đi chứ."

"Cháu đã bắt đầu," Jupp nói, kéo cái ròng rọc lên.

"Chờ một phút," tôi nói. "Từ nay trở đi, cháu được thăng chức Cai và được hút thuốc lá."

Chúng tôi câu chiếc xe lên và buộc chặt phía sau Karl bằng giây cáp.

"Chắc sẽ không làm hư hại Karl, phải không?" tôi hỏi Koster. "Dù sao, Karl chỉ là xe đua mà thôi, không phải là xe thồ."

Anh lắc đầu. "Không xa lắm. Và đường bằng."

Lenz ngồi trong chiếc Stutz và chúng tôi chầm chậm lái đi. Tôi cầm khăn tay ấn vào mũi và nhìn ra ngoài, ngắm những cánh đồng chiều và mặt trời lặn. Có một niềm an lạc, mênh mông và vững chãi trong đó, và ta cảm thấy thiên nhiên hoàn toàn dửng dưng với bất cứ điều gì mà cái tổ kiến tàn ác gọi là nhân loại đang chọn lựa để làm trong thế gian này. Quan trọng hơn nhiều, với nó là những áng mây dần biến đổi thành một dãy núi vàng óng, là bóng tối tím ngắt của hoàng hôn trôi dạt không tiếng động từ chân trời, là những con chiền chiện từ bầu trời vô tận quay về tổ trong các luống cày, là buổi chiều chầm chậm vào đêm.

Chúng tôi lái vào sân trong. Lenz bước xuống, hân hoan ngã mũ chào. "Chào cưng, em yêu dấu! Em đến với chúng tôi vì một tai nạn buồn, nhưng với một chút may mắn, em có thể đem về cho chúng tôi, ước lượng khiêm nhường, ba ngàn đến ba ngàn năm trăm marks. Và bây giờ cho tớ một ly lớn cherry brandy và một bánh xà phòng -- tớ phải gột rửa hơi hám của nhà Vogt."

Ai cũng uống một ly rồi lập tức bắt tay vào việc, tháo gỡ chiếc Stutz càng nhanh càng tốt. Một mình chủ xe cho phép ta sửa chữa không đủ -- đôi khi sau đó, công ty bảo hiểm sẽ tìm đến và lấy xe giao cho một tiệm khác, có liên hệ với họ. Do đó, xe càng bị tháo gỡ nhiều chừng nào, càng tốt cho chúng tôi chừng đó. Tiền công lắp ráp khi ấy sẽ cao đến nỗi, để xe cho chúng tôi sửa, còn rẻ hơn là lấy đi.

Khi chúng tôi dừng tay, trời đã tối.

"Cậu có chạy tắc xi đêm nay không?" tôi hỏi Lenz.

"Không," Gottfried đáp. "Ta không nên lao lực quá đáng để kiếm tiền. Hôm nay, với tớ, có chiếc Stutz như thế đã đủ."

"Tớ thì chưa," tôi nói. "Nếu cậu không đi, tớ sẽ lái nó lượn quanh các hộp đêm từ mười một giờ đến hai giờ sáng."

"Tớ xin can," Gottfried cười. "Cậu thử soi gương mà xem. Dạo này cậu không được may với cái mũi của cậu. Ai mà chịu lên xe với cái củ cải đường ấy? Về nhà, ngoan và chườm đá."

Anh nói đúng. Không thể nào đón khách với cái mũi của tôi. Nên tôi nghĩ sớm và về nhà. Trên đường đi, tôi gặp Hasse và cuốc bộ với anh một đoạn ngắn. Trông anh bệ rạc và khổ sở.

"Anh gầy đi," tôi nói.

Anh gật đầu, và nói rằng hiện nay anh không có bửa tối nào ra hồn. Hầu như chiều nào vợ anh cũng ra ngoài với những người bạn mới quen và về nhà trễ. Anh vui vì vợ anh được đi chơi nhưng anh không muốn nấu ăn một mình mỗi đêm khi về nhà. Dù sao, anh cũng không đói mấy; anh quá mệt để mà thấy đói.

Tôi nhìn anh bước đi bên cạnh, đôi vai còm rũ thấp. Có lẽ anh thực lòng tin vào những điều anh nói, nhưng thật tội nghiệp khi ta lắng nghe. Vì thiếu thốn một chút an sinh, một chút tiền nong mà cuộc hôn nhân này, cuộc đời hiền lành khiêm tốn này phải đảo điên. Tôi nghĩ đến hàng triệu người như anh, cũng luôn luôn chỉ vì một chút an toàn, một chút vật chất mà ra nông nỗi. Phẫn uất, cuộc đời co rút lại thành một chiến trường đáng thương chỉ để tồn tại. Tôi nghĩ đến vụ đánh nhau giành mối chiều nay; tôi nghĩ đến tất cả những gì tôi đã chứng kiến mấy tuần qua; tôi nghĩ đến tất cả những chuyện tôi đã thử; rồi tôi nghĩ đến Pat và đột nhiên tôi có cảm tưởng là không bao giờ có thể bắt được nhịp cầu nối kết hai bên bờ vịnh. Khoảng cách quá rộng, cuộc đời quá dơ bẩn để mà hạnh phúc; hạnh phúc không thể tồn tại, người ta không còn tin tưởng vào nó nữa; nó chỉ là một không gian để hít thở, không phải một hải cảng để ẩn trú.

Chúng tôi leo cầu thang và mở cửa. Ở đầu cầu thang, Hasse dừng lại. "Au revoir --"

"Tối nay anh cố ăn uống một chút gì nhé," tôi nói.

Anh lắc đầu với một nụ cười yếu ớt, như thể xin lỗi, và đi vào căn phòng trống rỗng, tối đen. Tôi nhìn theo anh. Rồi tôi đi trên hành lang dài hẹp như cái ống. Tôi bỗng nghe một tiếng hát nhẹ nhàng. Tôi ngừng lại và lắng nghe. Không phải âm nhạc từ máy hát của Erna Bornig, như tôi lầm tưởng, mà là giọng hát của Pat. Nàng hát một mình trong phòng. Tôi nhìn qua bên kia, cánh cửa phòng nơi Hasse biến mất. Tôi cúi xuống lắng nghe, rồi bất ngờ tôi nắm chặt hai tay. Kệ bố nó, có khoảng cách hít thở hay không có khoảng cách hít thở, có nơi trú ẩn hay không có nơi trú ẩn, dù cách xa đến mức không bao giờ nối đươc nhịp cầu, không bao giờ được tin tưởng -- chính vì lý do đó, vì không ai có thể tin được, chính vì lý do đó mà nó -- hạnh phúc -- luôn luôn mới lạ và ngây ngất không cùng.

Pat chưa biết tôi về. Nàng ngồi trên sàn nhà, trước gương và đang thử mũ, một cái mũ vành đen. Bên cạnh nàng, trên thảm là cây đèn. Căn phòng ngập ánh hoàng hôn ấm áp nâu vàng, và chỉ có gương mặt nàng được ngọn đèn chiếu sáng. Một chiếc ghế kéo gần, một tấm lụa phủ lên. Trong lòng ghế, cây kéo sáng bóng.

Tôi vẫn đứng im ở cửa, ngắm nàng bận bịu với cái mũ. Nàng thích ngồi bệt dưới sàn, và tôi thường bắt gập nàng ngủ quên trong một góc phòng, với một quyển sách bên cạnh, và con chó.

Con chó ngồi kế bên và bắt đầu kêu ủng oẳng. Pat nhìn lên, thấy tôi trong gương. Nàng mỉm cười, và đối với tôi, toàn thế giới dường như sáng bừng lên vì nụ cười ấy. Tôi băng ngang phòng đến bên nàng, quỳ xuống và, sau tất cả những nhơ nhớp của một ngày, áp môi lên làn da mềm mại, ấm áp trên cổ của nàng.

Nàng cầm cái mũ đen đưa lên. "Em sửa cái mũ, anh yêu. Anh thích không?"

"Cái mũ đẹp tuyệt," tôi nói.

"Nhưng anh có thấy gì đâu. Em cắt một chút vành phía sau và bẻ vành phía trước cong lên."

"Anh thấy rõ mà, " tôi nói, vùi mặt trong mái tóc của nàng, "đó là một cái nón có thể làm cho mấy bà thợ nón ở Paris phải điên lên vì ghen tức, nếu được nhìn thấy."

"Robby này!" Nàng cười to, xô tôi ra. "Anh chẳng biết gì hết. Đôi khi, em tự hỏi, không hiểu anh có biết em ăn mặc ra sao không."

"Anh biết từng chi tiết," tôi nói, ngồi trên sàn nhà, sát bên nàng, tuy có lùi một chút vào bóng tối để dấu đi cái mũi.

"Thế à? Vậy tối hôm qua em mặc gì?"

"Tối hôm qua?" tôi suy nghĩ. Thật tình tôi có biết gì đâu!

"Đúng như em nghĩ, anh yêu! Anh chẳng biết một tí ti nào về em."

"Đúng," tôi nói; nhưng chính như thế mới hay. Càng biết rõ về nhau, chúng ta càng hiểu lầm. Và càng gần nhau, chúng ta càng trở nên xa cách. Cứ nhìn gia đình ông Hasse thì rõ -- họ biết hết mọi thứ về nhau, thế nhưng họ lại cách biệt với nhau còn hơn người xa lạ."

Nàng đội cái mũ đen vào và ngắm nghía trong gương. "Những gì anh vừa nói chỉ đúng một nữa thôi, Robby."

"Tất cả mọi sự thật đều giống như thế," tôi trả lời. "Chúng ta không bao giờ đi xa hơn. Điều đó làm chúng ta mang đậm tính người. Và Chúa cũng biết chúng ta đã gặp biết bao khó khăn với một nửa sự thật. Làm sao chúng ta sống nỗi với trọn vẹn sự thật cơ chứ?"

Nàng bỏ mũ ra và đem cất. Rồi nàng quay lại, và, khi đó, nhìn thấy cái mũi thê thảm của tôi. "Có chuyện gì vậy anh?" nàng hỏi, lo lắng.

"Không có chi trầm trọng. Tuy trông đáng sợ thật. Lúc làm việc dưới gầm xe, anh bị cái gì đó rơi trúng mặt."

Nàng nhìn tôi lộ vẻ nghi ngờ. "Ai mà biết anh ở đâu cơ chứ. Anh chẳng bao giờ nói cho em biết gì cả, phải không nào? Em biết rất ít về anh, cũng như anh không biết mấy về em."

"Và như thế càng hay," tôi nói.

Nàng đem ra một chậu nước, một mảnh vải và làm một miếng gạc đấp cho tôi. Rồi nàng lại ngắm nghía tôi rất kỹ.

"Giống như bị ai đấm vậy. Và cổ cũng bị trầy. Anh lại phiêu lưu ở đâu đó, anh yêu."

"Cuộc phiêu lưu lớn nhất của hôm nay vẫn chưa xảy ra," tôi nói.

Nàng nhìn tôi, ngạc nhiên. "Muộn thế sao, Bob? Vậy, anh sắp đi?"

"Anh ở lại," tôi nói, quẳng bỏ miếng gạc và ôm nàng trong tay. "Anh sẽ ở đây với em suốt buổi tối này."

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 20

háng Tám ấm và trong, và ngay cả trong tháng Chín, khí hậu vẫn còn như mùa hè --nhưng rồi, vào những ngày cuối, trời bắt đầu mưa. Suốt ngày, mây giăng chùng trên thành phố, mái hiên tí tách nước, rồi những trận bão bắt đầu và, một Chúa Nhật kia, khi dậy sớm, đến bên cửa sổ, tôi trông thấy những chấm lưu huỳnh vàng úa trên vòm lá ở nghĩa trang và những cành khô đầu tiên.

Tôi đứng bên cửa sổ thêm một lát. Thật lạ lùng, những ngày tháng sau khi chúng tôi từ chỗ nghĩ mát ở biển trở về; tôi luôn luôn, hàng giờ, ý thức rằng đến mùa thu Pat sẽ phải đi xa, thế nhưng tôi nghĩ đến chuyện ấy như người ta nghĩ đến nhiều thứ khác -- rằng ngày tháng trôi qua, rằng con người phải già đi, rằng con người không thể sống muôn đời. Hiện tại được coi trọng; lúc nào nó cũng đánh bại những ý nghĩ khác, và chừng nào Pat còn đây, chừng nào cây lá còn xanh, những từ ngữ như "mùa thu", "đi xa" và "chia ly" chẳng khác gì hơn cái bóng nhợt nhạt ở chân trời, khiến ta cảm thấy đậm đà thêm niềm vui vẫn được gần gụi, chung sống bên nhau.

Tôi nhìn xuống nghĩa trang ẩm thấp, đẫm nước, nhìn những mộ bia phủ đầy lá nâu bẩn thỉu.

Như một con quái vật kiệt máu, sương giá đêm qua đã hút cạn nhựa xanh của lá; chúng yếu ớt, mềm rũ, bám víu lên cành; mỗi cơn gió thoảng qua lại làm rơi rụng thêm vài chiếc bay bay trước gió --và bỗng dưng lần thứ nhất trong đời, tôi ý thức được nỗi đau nhức nhối của cuộc sinh ly sắp xảy ra, sắp trở thành hiện thực, và mùa thu đang len lén bò trên ngọn cây ngoài kia để lại dấu chân vàng vọt phía sau, cũng đã là hiện thực.

Tôi nghe ngóng phòng bên cạnh. Pat vẫn ngủ. Tôi đến cửa phòng, đứng đó một lát. Nàng ngủ yên, không ho. Trong thoáng chốc, một hy vọng bất thần nảy sinh: tôi vẽ ra trước mắt cảnh tượng hôm nay hay ngày mai hay vài ngày sắp tới, Jaffé sẽ gọi điện báo cho tôi biết, nàng không phải đi xa. Rồi tôi chợt nhớ đến những đêm nghe hơi thở lào xào của nàng, âm thanh đều đều, nghèn nghẹn, kẽo kẹt, đến rồi đi như một lưỡi cưa mỏng kéo nơi xa --và niềm hy vọng ấy lịm tắt cũng nhanh như khi bùng dậy.

Tôi quay lại cửa sổ và một lần nữa, nhìn mưa rơi. Rồi tôi ngồi xuống bàn, bắt đầu đếm tiền. Tôi tính toán xem số tiền đó sẽ kéo dài được bao lâu cho Pat, nhưng việc ấy làm tôi khổ sở, và tôi lại cất tiền đi.

Tôi nhìn đồng hồ. Gần bẩy giờ sáng. Ít nhất hai giờ nữa Pat mới thức dậy. Nên tôi vội mặc quần áo để ra khỏi nhà và lái một chút. Như thế còn hơn là ngồi rịt trong phòng, suy nghĩ vẩn vơ.

Tôi đến ga-ra, lấy chiếc tắc xi và lái chầm chậm. Đường thưa người. Trong khu vực lao động, những dãy chung cư xếp hàng, trọc lóc và tiêu điều, như những cô gái điếm già nua buồn bã, trong mưa. Mặt tiền xuống cấp và dơ bẩn, các cửa sổ tối tăm gương những cặp mắt u sầu dưới ánh sáng ban mai, và lớp vôi tường đã tróc lở nhiều chỗ để lộ những lỗ sâu, xám vàng như đậu mùa.

Tôi lái qua Phố Cổ, đến giáo đường. Tôi đậu xe gần cửa nhỏ và bước xuống. Qua lớp gỗ sồi dày, tiếng organ văng vẳng đưa ra. Đó là giờ cử hành lễ Misa buổi sáng, và tôi lắng nghe tiếng đàn, bắt đầu nghi thức dâng bánh -- nghĩa là ít nhất hai mươi phút nữa mới tan lễ và con chiên mới ra về.

Tôi đi vào vườn hoa nơi hành lang. Vườn nằm dưới vũng sáng xám lờ mờ. Những bụi hồng sũng nước, nhưng đa số vẫn nở hoa. Áo mưa của tôi khá rộng và tôi có thể dấu trong áo những chùm hoa mới cắt. Mặc dù Chúa Nhật, nhưng không ai lui tới, và tôi đem một ôm hoa hồng ra xe mà không trở ngại. Rồi tôi trở vào để hái thêm. Khi tôi vừa an toàn dấu chúng dưới áo, tôi nghe tiếng chân ai từ hành lang đi đến. Tôi kẹp hoa dưới nách và đứng im trước một trong những Chặng Đàng Thánh Giá, làm như say sưa cầu nguyện.

Tiếng chân đến gần hơn; chúng không qua luôn, mà dừng lại. Người tôi bắt đầu hực nóng. Tôi chăm chú ngắm bức phù điêu đá, ra vẻ mơ màng sâu lắng, tay làm dấu thánh giá, và từ từ bước qua bức phù điêu kế tiếp, gần cửa ra vào. Tiếng chân đi theo rồi cũng ngừng lại. Tôi không biết làm sao. Tôi không thể bỏ đi ngay, tôi cần đứng lại đủ lâu để đọc mười bài kinh Kính Mừng Đức Mẹ và một bài kinh Lạy Cha -- nếu không, tôi sẽ bại lộ mà thôi. Do đó tôi tiếp tục đứng im và thận trọng ngước lên để tìm hiểu sự tình, với bộ mặt bất mãn vì việc sùng kính bị quấy nhiễu.

Tôi nhìn thấy gương mặt tròn trịa, thân thiện của một linh mục, và tôi thở đều lại. Tôi biết ngài sẽ để yên cho tôi cầu nguyện, và tôi tưởng mình đã thoát khi tôi nhận thấy, chẳng may, tôi đã chọn Chặng Đàng cuối cùng. Dù cầu kinh rề rà tới đâu chăng nữa, chỉ trong vài phút tôi cũng phải xong, và rõ ràng là ngài chờ đợi giây phút đó. Không có lý do nào kéo dài hơn nữa. Vì thế, tôi chậm rãi bỏ đi và thản nhiên tiến ra cửa.

"Chào con," linh mục nói. "Sáng danh Thiên Chúa."

"Đời đời, amen," tôi đáp ứng. Đó là cách chào hỏi của bổn đạo.

"Thật hiếm gặp ai ở đây, vào giờ này," ngài hiền hòa nói, nhìn tôi với đôi mắt trẻ thơ, xanh lơ, sáng láng.

Tôi ấp úng trong họng.

"Chẳng may, ít có khi," ngài nói tiếp, hơi phiền muộn. "Đặc biệt là phái nam, chẳng mấy ai đến chiêm bái Các Chặng Đường. Vì lý do ấy, cha thật vui và cha muốn gợi chuyện với con. Cha tin là con có một lời khấn đặc biệt nào đó, nên con mới đi sớm trong thời tiết này."

Vâng, đó là, cha hãy biến mau cho con nhờ, tôi nghĩ, gật đầu và bớt lo. Dường như ngài vẫn không thấy chùm hoa dưới áo. Cần phải ứng đối nhanh chóng để ngài không nhận ra.

Ngài lại mỉm cười với tôi. "Cha sắp sửa dâng lễ Misa. Cha sẽ cầu nguyện cho con."

"Cảm ơn Cha," tôi nói, ngạc nhiên và xấu hổ.

"Cho linh hồn của một người vừa quá vãng, phải không?" ngài hỏi.

Tôi chầm chập nhìn ngài trong giây lát, và chùm hoa tuột dần xuống. "Không ạ," tôi nói nhanh, ép chặt tay vào thân áo khoác.

Đôi mắt xanh trong vắt của ngài ngây thơ, nhìn thẳng mặt tôi, cố tìm hiểu. Rõ ràng ngài muốn nghe một lời tâm sự. Nhưng ngay lúc ấy, tôi thấy không có điều gì thích hợp để kể cho ngài nghe, và ngoài ra, tôi không muốn nói dối với ngài, nếu không cần thiết. Nên tôi lặng thinh.

"Vậy Cha sẽ cầu nguyện cho một người nào đó đang cần giúp đỡ," cuối cùng ngài nói.

"Vâng ạ," tôi trả lời, "nếu Cha có thể làm điều ấy. Và con xin cám ơn Cha, thật nhiều."

Ngài mỉm cười. "Con không cần cám ơn Cha. Tất cả chúng ta đều nằm trong bàn tay Chúa." Ngài nhìn tôi một lát, đầu hơi nghiêng sang một bên, và như thể có một điều gì đó đang lướt qua mặt ngài. "Chỉ có sự phó thác," ngài nói. "Đức Thánh Cha sẽ cứu giúp. Ngài luôn luôn cứu giúp, dù cho đôi khi chúng ta không thể hiểu." Rồi ngài gật đầu với tôi và bỏ đi.

Tôi đưa mắt nhìn theo cho đến lúc tôi nghe tiếng cửa đóng sầm sau lưng ngài. Vâng, tôi nghĩ, nếu đơn giản có thế thì nói làm gì. Chúa cứu giúp. Ngài luôn luôn cứu giúp -- nhưng Ngài có cứu Bernhard Wiese không, khi anh ấy bị thương ở bụng, nắm kêu la ở cánh rừng Houthoulst? Ngài có cứu Katczinsky, đã gục ngã ở Handzaeme, để lại cô vợ bệnh hoạn và đứa con mà anh ấy chưa hề gặp mặt? Ngài có cứu thằng bé Friedmann và Jurgens và Berger và hàng triệu người nữa? Không, khốn nạn thật, đã có quá nhiều máu chảy trên thế gian vì thứ niềm tin như thế nơi Đức Thánh Cha.

Tôi mang hoa về nhà, rồi lái ra xưởng trả xe lại, đi bộ về. Mùi cà phê mới pha thơm ngào ngạt, và Frida lục đục trong bếp. Kỳ thật, nhưng mùi cà phê làm tôi khoan khoái hẳn lên. Tôi đã hiểu điều đó từ thời chiến tranh; một thứ có thể an ủi ta, không bao giờ to tát -- mà chính ra, nó thường là những điều nhỏ nhặt.

Tôi chưa kịp đóng cửa hành lang, Hasse đã ló ra khỏi phòng của anh. Mặt anh vàng và sưng, mắt đỏ quạch và có vẻ như anh đã để nguyên quần áo lên giường đêm qua. Khi thấy tôi, một nỗi thất vọng não nề hiện trên mặt anh.

"Ach, té ra là cậu," anh thì thào.

Tôi ngạc nhiên nhìn anh. "Giờ này mà anh trông ngóng ai vậy?"

"Vâng," anh nói khẻ, "nhà tôi. Cô ấy chưa về. Cậu có gặp nhà tôi ở đâu không?"

Tôi lắc đầu. "Tôi mới thức dậy chừng một giờ."

Anh gật đầu. "Tôi cứ nghĩ -- biết đâu cậu đã gặp nhà tôi ở đâu đó."

Tôi nhún vai. "Có lẽ chị ấy sắp về. Chị ấy không gọi điện thoại sao?"

Anh nhìn tôi, hơi thẹn. "Tối qua, nhà tôi đến nhà mấy người bạn. Tôi không biết họ ở đâu."

"Vậy anh biết tên những người ấy không? Nếu biết, anh có thể gọi tổng đài."

"Tôi đã gọi. Họ không biết tên đó."

Trông anh tiu nghĩu như một con chó phải đòn. "Nhà tôi luôn luôn giữ bí mật về những người đó; và nếu tôi gặng hỏi, nhà tôi sẽ đùng đùng nổi giận. Vì thế tôi đành làm lơ. Nhà tôi có được chỗ để lui tới, là tôi vui rồi. Nhà tôi cứ luôn mồm nói thế, chứ tôi có tức tối gì đâu."

"Có lẽ chị ấy chưa về," tôi nói. "Thật tình, tôi nghĩ chị ấy sắp về. Anh có hỏi các bệnh viện hay là bót cảnh sát chưa? Không bao giờ biết được."

Anh gật đầu. "Đã gọi khắp nơi. Chẳng ai biết."

"Vậy, trong trường hợp này, anh không cần lo lắng thái quá. Có lẽ chị ấy không khỏe nên nghĩ qua đêm ở nhà bạn. Những chuyện như thế cũng hay xảy ra. Chừng một hay hai giờ nữa, chị ấy sẽ lại có mặt ở nhà."

"Cậu nghĩ thế ư?'

Cửa bếp mở và Frida xuất hiện, bưng một cái khay. "Khay của ai vậy?" tôi hỏi.

"Của Fraulein Hollmann," bà ta trả lời, hơi cáu vì cái liếc mắt của tôi.

"Cô ấy đã dậy rồi à?

"Tất nhiên cô ấy đã dậy," Frida bốp chát, "nếu không, cô ấy đã không gọi điện thoại bảo tôi dọn điểm tâm."

"Chúa ban phước lành cho chị," tôi trả lời. "Nhiều buổi sáng, chị là một thiên thần toàn hảo, Frida ạ. Chị nghĩ, chị có thể dọn cà phê cho tôi ngay bây giờ không?"

Bà ta càu nhàu một câu gì đó rồi sảii bước trên hành lang, cái bàn tọa lắc qua lắc lại một cách miệt thị. Bà ta rất giỏi làm như vậy. Tôi chưa bao giờ thấy ai diễn đạt được nhiều tình cảm trên đó cho bằng.

Hasse vẫn chờ. Tôi chợt xấu hổ khi quay lại, nhìn thấy anh bên cạnh, cam chịu và yên lặng.

"Trong vài giờ nữa, nỗi khổ của anh sẽ biến mất," tôi nói, chìa tay cho anh.

Anh không cầm nó, mà nhìn tôi lạ lẫm. "Cậu nghĩ, ta có thể đi tìm cô ấy không?" anh hỏi nhẹ nhàng.

"Nhưng anh nào có biết chị ấy ở đâu?"

"Đành vậy, nhưng có lẽ, ta vẫn có thể đi tìm," anh lập lại. "Nếu chúng ta lấy tắc xi của cậu --tôi sẽ trả mọi chi phí, dĩ nhiên," anh hấp tấp nói.

"Không phải thế," tôi trả lời. "Vô vọng mà thôi. Chúng ta lái đi đâu? Chị ấy sẽ không có mặt ngoài đường giờ này."

"Tôi không biết,"anh nói, càng nhỏ nhẹ hơn. "Tôi chỉ nghĩ rằng, ta có thể thử."

Frida trở lại với cái khay trống. "Tôi phải đi đây," tôi nói, "và tôi nghĩ rằng anh lo âu một cách không cần thiết. Tuy tôi sẳn sàng giúp anh, nhưng Fraulein Hollmann sắp sửa đi xa, và tôi muốn được ở bên cạnh cô ấy hôm nay. Có thể đây là Chúa Nhật cuối cùng của cô ấy nơi đây. Xin anh hiểu, anh nhé?"

Anh gật đầu.

Anh làm tôi đau lòng, cách anh đứng đó, nhưng tôi nóng ruột muốn gặp Pat. "Nếu anh muốn đi ngay lúc này, dĩ nhiên anh có thể xuống nhà, gọi tắc xi," tôi nói tiếp, "nhưng tôi không khuyên anh làm vậy. Anh nên đợi thêm một lát --tôi sẽ gọi bạn tôi, Lenz, và cậu ấy sẽ đi tìm với anh."

Tôi có cảm giác là anh không nghe tôi.

"Sáng nay, cậu không thấy nhà tôi chứ?" anh thình lình hỏi.

"Không," tôi nói, hoang mang. "Nếu có, tôi đã nói cho anh biết tự nãy giờ."

Anh lại gật đầu và lơ đãng quay về phòng, không thốt một lời.

Pat đã vào phòng tôi và nhìn thấy chùm hoa. Nàng cười to khi trở lại. "Robby," nàng nói, "Nhưng mà, em vô tội. Frida vừa nói với em là hồng mới cắt, sáng sớm Chúa nhật, trong mùa này, phải có liên quan gì đó với chuyện trộm cắp. Bà ấy cũng bảo rằng các tiệm hoa trong vùng không có loại hồng này."

"Em muốn nghĩ sao thì nghĩ," tôi trả lời. "Điều chính yếu là chúng đem lại cho em một chút hạnh phúc."

"Hơn bao giờ hết, anh yêu. Anh phải mạo hiểm để lấy về cho em."

"Vâng, nguy hiểm lắm!" tôi nghĩ đến vị linh mục. "Nhưng sao em thức sớm thế?"

"Em không ngủ được nữa. Và ngoài ra, em nằm mơ. Chẳng tốt đẹp gì."

Tôi liếc nhìn nàng. Trông nàng mệt mỏi và quanh mắt xuất hiện những quầng thâm. "Em có mộng dữ từ khi nào?" tôi nói. "Anh tưởng đó mới là nghề của anh?"

Nàng lắc đầu. "Anh có thấy mùa thu đã về ngoài kia chăng?"

"Với chúng ta, cái đó gọi là hè muộn," tôi trả lời. "Sao vậy, hoa hồng vẫn nở. Anh chỉ thấy trời mưa."

"Trời mưa," nàng lập lại. "Mưa đã kéo dài quá lâu, anh yêu. Đôi khi thức giấc lúc nửa khuya, em cứ tưởng tượng rằng em bị chôn vùi dưới mưa."

"Ban đêm em phải qua phòng anh," tôi nói. "Rồi em sẽ không còn những ý nghĩ như thế. Ngược lại, thật dễ chịu khi ta có người bên cạnh và trời tối và mưa gió bên ngoài."

"Chắc thế," nàng trả lời, và dựa vào tôi.

"Anh lại thích mưa vào Chúa Nhật," tôi nói. "Như thế ta sẽ thấy ta may mắn biết bao. Chúng ta ở cạnh nhau, trong một căn phòng ấm cúng và có một ngày rỗi rảnh --theo anh như vậy là quá nhiều."

Nàng tươi nét mặt. "Vâng, chúng ta may mắn lắm, phải không?"

"Theo anh, chúng ta may mắn tuyệt trần. Khi anh nghĩ đến ngày xưa -- Chúa ơi! Anh không bao giờ nghĩ là anh sẽ có may mắn dường này."

"Anh thật đáng yêu khi nói thế. Vậy em cũng tin như anh. Anh cần nhắc lại nhiều lần."

"Anh không nói đủ hay sao?"

"Không."

"Có lẽ," tôi nói. "Anh tin là anh không đủ ngọt ngào âu yếm. Anh không biết tại sao, nhưng anh không thể. Tuy nhiên anh ước gì anh được như vậy."

"Không cần phải thế, anh yêu. Em hiểu con người của anh. Chỉ có điều, đôi khi ta muốn được nghe hoài những câu trìu mến."

"Từ nay trở đi anh sẽ nói, mỗi khi có dịp. Cho dù anh thấy mình kỳ cục."

"Ach, kỳ cục." nàng trả lời. "Trong tình yêu, không có gì kỳ cục."

"Không ư, cảm ơn Chúa," tôi nói. "Nếu không, chắc sẽ khủng khiếp lắm, khi nghĩ tới tình yêu sẽ biến đổi mình thành cái quái gì."

Chúng tôi cùng ăn điểm tâm, rồi Pat lại lên giường nằm. Jaffé đã ra lệnh như vậy. "Anh ở lại đây chứ?" nàng hỏi, dấu mình trong chăn.

"Nếu em muốn," tôi nói.

"Dĩ nhiên em muốn; nhưng anh không cần phải --"

Tôi ngồi xuống giường, bên cạnh nàng. "Anh không có ý đó. Anh chỉ muốn nói, anh nhớ có lần em bảo em không thích người khác nhìn em ngủ."

"Có lần, vâng -- nhưng bây giờ đôi khi em lại kinh sợ, khi một mình."

"Anh cũng từng nghĩ giống như vậy. Trong bịnh viện, sau khi giải phẫu. Ban đêm trước khi ngủ, anh thường hoảng sợ. Anh cố thức khuya, đọc, và suy nghĩ về một điều gì đó, và chỉ chợp mắt khi trời sắp sáng. Nhưng thời kỳ ấy đã qua."

Nàng áp má lên tay tôi. "Ta sợ ta sẽ không trở lại, Robby."

"Vâng," tôi nói, "nhưng ta sẽ trở lại, và giai đoạn ấy sẽ qua. Anh là bằng chứng. Ta luôn luôn trở lại -- dù không hẳn cùng một chỗ."

"Đúng thế," nàng trả lời, đã hơi buồn ngủ, mắt ríu lại. "Em cũng sợ giống y vậy. Nhưng anh sẽ chăm lo cho em, phải không?"

Nàng thở sâu hơn và hơi nghiêng mình qua một bên. Chỉ một phút sau nàng đã ngủ vùi.

Tôi ngồi cạnh cửa sổ và lại nhìn mưa rơi bên ngoài. Những chùm nước mưa xám quật vào ô kính, và ngôi nhà như một hòn đảo nhỏ cô lập trong phong cảnh thê lương bát ngát. Tôi thấy bồn chồn, vì hiếm khi Pat lại xuống tinh thần và buồn nản vào buổi sáng. Nhưng rồi tôi nhớ, chỉ mới vài ngày trước đây, nàng vẫn sống động vui tươi, và có lẽ khi nàng tỉnh dậy, mọi việc sẽ đổi khác. Tôi biết nàng nghĩ nhiều về căn bệnh của nàng, và tôi cũng biết, từ Jaffé, rằng bệnh của nàng không tiến triển khả quan -- nhưng tôi đã nhìn thấy quá nhiều cái chết trong đời, cho nên, bệnh hoạn với tôi vẫn là cuộc sống và hy vọng. Tôi biết người ta có thể chết vì bị thương -- nhưng vì lý do đó, tôi không thể tin rằng một chứng bệnh mà ta trông vẫn lành lặn bên ngoài, lại có thể gây nguy hiểm cho tính mạng. Do đó, tôi thường nhanh chóng vượt qua những nỗi buồn sầu.

Có tiếng gõ nhẹ. Tôi đi ra và mở cửa. Hasse đứng đó. Tôi đặt ngón tay lên môi và bước ra ngoài hành lang.

"Xin lỗi cậu," anh lắp bắp.

"Qua phòng tôi nhé," tôi nói và mở cửa phòng mình.

Hasse dừng lại ở ngạch cửa. Mặt anh teo tóp. Trắng như vôi. "Tôi chỉ muốn nói với cậu là không cần phải đi tìm nữa," anh nói, môi hầu như bất động.

"Được mà, mời anh vào," tôi nói. "Fraulein Hollmann đang ngủ, tôi có thì giờ."

Anh cầm trên tay một lá thư, trông anh như người bị trúng đạn nhưng cứ tưởng chỉ bị đánh mà thôi. "Cậu đọc đi, nếu cậu không ngại," anh nói, và đưa cho tôi lá thư.

"Anh uống cà phê chưa?" tôi hỏi.

Anh lắc đầu. "Đọc thư đi --"

Tôi ra khỏi phòng, yêu cầu Frida pha cà phê. Rồi tôi đọc thư. Thư của Frau Hasse, chỉ vỏn vẹn vài giòng. Thư báo cho anh biết là bà ta vẫn muốn hưởng thụ một chút gì của cuộc đời, cho nên sẽ không về nữa. Có một người hiểu bà ta nhiều hơn Hasse. Đừng nên làm điều gì cả, vô ích mà thôi; bà sẽ không trở lại trong bất cứ tình huống nào. Có lẽ như thế sẽ tốt hơn cho Hasse. Anh sẽ không phải lo lắng tiền lương thiếu đủ hay không. Bà ta đã đem theo vài món tư trang -- số còn lại, khi nào thuận tiện sẽ có người đến lấy.

Đó là một lá thư lời lẽ dứt khoát, lạnh nhạt như thư bàn chuyện làm ăn. Tôi gấp lá thư, trả lại Hasse. Anh nhìn tôi như thể mọi thứ đều phụ thuộc vào tôi.

"Tôi nên làm gì đây?" anh hỏi.

"Trước hết, uống cạn ly này rồi ăn một chút," tôi nói. "Chẳng ích gì nếu anh chạy đôn chạy đáo và hành hạ bản thân. Rồi ta sẽ suy nghĩ. Anh phải cố gắng giữ bình tĩnh, sau đó anh sẽ có quyết định đúng đắn nhất."

Anh ngoan ngoãn uống cạn ly. Tay anh run lẫy bẫy và anh không nuốt được một miếng thức ăn nào. "Tôi nên làm gì đây?"

"Chẳng làm gì," tôi nói. "Chờ thôi."

Anh làm một cử động.

"Vậy, anh muốn làm gì chứ?" tôi hỏi.

"Tôi không biết. Tôi không hiểu."

Tôi không nói. Rất khó nói gì với anh. Ta chỉ có thể an ủi; những việc còn lại, anh phải tự tìm tòi. Anh không yêu người đàn bà đó nữa, rõ ràng là thế-- nhưng anh đã quen sống với bà ta, và với một kế toán viên, thói quen có nhiều ý nghĩa còn hơn tình yêu.

Một lúc sau anh bắt đầu nói, rối rắm, lộn xộn, chúng tỏ anh đã xúc động biết bao. Rồi anh bắt đầu tự trách móc. Anh không đá động gì tới người vợ. Anh chỉ cố chứng minh rằng, tất cả tội lỗi là của anh.

"Hasse," tôi nói, "tất cả những gì anh nói đều vô lý. Trong những chuyện thế này, không ai có tội, cũng như không ai vô tội. Chị ấy bỏ anh, chứ anh có bỏ chị ấy đâu. Anh không cần tự oán trách."

"Ô, cần chứ," anh trả lời và nhìn đôi tay. "Tôi đã chẳng chu toàn."

"Cái gì?"

"Tôi chẳng chu toàn. Đáng trách, không chu toàn."

Tôi ngạc nhiên nhìn cái hình hài bé nhỏ tội nghiệp, ngồi lọt thỏm trong chiếc ghế bành nhung đỏ.

"Hasse," tôi nói, khẽ khàng, "đó có thể là một lý do, nếu anh muốn, nhưng không phải là một lý do để phiền trách. Dù sao đi nữa, anh cũng đã chu cấp đầy đủ cho đến ngày hôm nay."

Anh lắc đầu quầy quậy. "Không, không, tôi đã làm cho nhà tôi phát điên vì nỗi sợ hãi bất tận của tôi trước viễn ảnh thất nghiệp. Và tôi chưa bao giờ chu cấp đầy đủ. Tôi đã cho cô ấy được cái gì? Không gì cả --"

Anh chìm lắng trong suy tư. Tôi đứng lên, lấy một chai cognac.

"Chúng ta uống với nhau nhé," tôi nói. "Đâu đã mất mát chi."

Anh ngẫng đầu.

"Đâu đã mất mát chi," tôi lập lại. "Chỉ mất mát nếu người ta chết."

Anh hấp tấp gật đầu và với tay đón ly rượu. Nhưng anh không uống mà đặt ly xuống bàn.

"Hôm qua, tôi được đề bạt lên chức thơ ký trưởng," anh nói nhẹ nhàng, "Kế toán trưởng kiêm thơ ký trưởng. Xếp báo cho tôi biết từ tối hôm qua. Tôi được thăng chức vì tôi đã làm việc quá giờ suốt mấy tháng nay. Họ sát nhập hai văn phòng. Người thư ký trưởng kia đã bị thôi việc. Tôi được lãnh thêm năm mươi marks." Anh nhìn tôi, tuyệt vọng. "Cậu có nghĩ là nhà tôi sẽ ở lại nếu biết tin này?"

"Không," tôi nói.

"Thêm năm mươi marks. Tôi có thể đưa số tiền ấy cho nhà tôi. Cô ấy có thể sắm sửa gì đó cho riêng mình. Tôi cũng có một ngàn hai trăm marks trong trương mục tiết kiệm. Dành dụm để làm gì đây? Tôi muốn để dành cho cô ấy, nhỡ khi có chuyện không may xảy ra với chúng tôi. Vậy mà bây giờ cô ấy lại bỏ đi, chỉ vì tôi quá tằn tiện."

Anh lại đăm đăm nhìn về trước. "Hasse," tôi nói, "tôi tin là chuyện ấy không ảnh hưởng như anh tưởng. Anh đừng nghĩ ngợi nhiều, chỉ thế thôi. Vài hôm nữa, anh sẽ bớt buồn. Khi ấy anh sẽ biết anh cần phải làm gì. Không chừng chị ấy sẽ trở về, tối nay hay sáng mai. Hẳn chị ấy cũng đang suy nghĩ nhiều như anh."

"Nhà tôi sẽ không bao giờ trở lại," anh trả lời.

"Làm sao anh biết."

"Giá như tôi có thể nói với cô ấy rằng tôi được lên lương và chúng tôi sẽ nghĩ hè và du lịch với tiền tiết kiệm --"

"Anh có thể nói với chị ấy được chứ. Làm sao chị ấy lại có thể đành đoạn không gặp anh một lần nữa."

Tôi ngạc nhiên vì dường như anh không nhận biết vai trò của người đàn ông kia trong tấn tuồng. Rõ ràng anh chưa đạt đến mức độ ấy, anh chỉ biết vợ anh bỏ đi -- những chuyện khác còn ẩn nấp sau một lớp sương mù. Tôi muốn nói với anh, trong một hai tuần nữa, không chừng anh lại vui hơn vì không còn vợ -- nhưng nếu bây giờ nói ra, khi anh đang đau đớn, tôi nghĩ, là tàn nhẫn một cách không cần thiết. Sự thật lúc nào cũng nghiệt ngã, làm sao vết thương lòng nào chịu được.

Tôi trò chuyện với anh một lúc -- chỉ một mình anh nói. Tôi không thể làm gì -- anh cứ quanh đi trở lại trong một vòng cùng quẫn, nhưng tôi có cảm giác anh đã bình tĩnh hơn một ít. Và anh uống một ly cognac. Rồi tôi nghe tiếng Pat gọi, từ phòng bên.

"Đến ngay," tôi nói và đứng dậy.

"Vâng," anh lập lại như một đứa bé ngoan và cũng đứng lên.

"Anh cứ ngồi đây, chừng một phút tôi sẽ trở lại."

"Tha thứ cho tôi --"

"Tôi sẽ trở lại tức thì," tôi nói và đi qua phòng Pat.

Nàng ngồi thẳng trên giường, tươi tỉnh và khỏe mạnh. "Em ngủ ngon quá, Robby. Đã trưa rồi sao anh?"

"Em ngủ đúng một tiếng đồng hồ," tôi nói và chìa đồng hồ tay cho nàng xem.

"Càng hay; chúng ta vẫn còn nhiều thì giờ với nhau. Em sẽ sửa soạn ngay."

"Tốt lắm. Mười phút nữa anh trở lại."

"Anh đang có khách?"

"Hasse," tôi nói. "Nhưng sắp xong."

Tôi trở lại, nhưng Hasse không còn ở đó. Tôi mở cửa phòng nhìn ra, hành lang cũng trống không. Tôi đến gõ cửa phòng anh. Anh không trả lời. Tôi mở cửa, và thấy anh đứng bên cạnh tủ quần áo. Vài ngăn kéo còn mở dở dang.

"Hasse," tôi nói, "uống một liều thuốc ngủ và lên giường nghĩ ngơi một chút. Anh đang xúc động mạnh."

Anh từ từ quay lại. "Luôn luôn cô độc mỗi đêm! Ngồi chờ mãi như tối hôm qua; cậu nghĩ xem."

Tôi nói rằng chuyện ấy sẽ sớm thay đổi, rằng có rất nhiều người cô độc về đêm. Anh trơ trơ, không trả lời. Tôi nhắc lại, anh nên đi ngủ, có thể câu chuyện sẽ chuyển biến tốt đẹp và vợ anh sẽ về trước khi trời tối. Anh gật đầu và chìa tay ra cho tôi bắt.

"Tôi sẽ ghé anh tối nay," tôi nói và bỏ đi. Tôi vui vì tôi thoát khỏi.

Một tờ báo mở ra trước mặt Pat. "Sáng nay, chúng ta có thể ghé viện bảo tàng, Robby," nàng đề nghị.

"Viện bảo tàng?" tôi hỏi.

"Vâng, đang triển lãm thảm Ba Tư. Có lẽ anh không thường ghé qua viện bảo tàng?"

"Không đời nào," tôi đáp. "Anh đến đó làm gì cơ chứ?"

"Đúng," nàng cười to.

"Nhưng, không thành vấn đề." tôi đứng lên. "Ngày mưa, ta có thể làm một chuyện có lợi cho kiến thức của ta."

Chúng tôi mặc áo và ra khỏi nhà. Trời thật dễ chịu. Hương của rừng và của sự ẩm ướt phảng phất trong không khí. Khi ngang quán The International, cửa mở, tôi thấy Rosa ngồi ngay quầy rượu. Vì là Chúa Nhật, trước mặt chị có tách sô cô la. Trên bàn đặt một gói nhỏ. Rõ ràng như thông lệ, chị sắp sửa đi thăm con. Đã lâu lắm tôi không ghé quán và tôi thấy lạ lùng sao, Rosa vẫn ngồi đó, điềm nhiên như tự thuở nào. Có quá nhiều thay đổi xảy đến với tôi, nên tôi tưởng ai cũng phải đổi khác như tôi.

Chúng tôi đến nơi. Tôi ngỡ chỉ có chúng tôi mà thôi, thế nhưng ngạc nhiên làm sao, lại rất đông người. Tôi hỏi ông gác cổng, có chuyện gì lạ hay không.

"Chẳng có gì," ông trả lời. "Những ngày vào cửa tự do, lúc nào cũng đông khách."

"Anh thấy không," Pat nói. "Nhiều người vẫn ưa thích những thứ ấy."

Ông gác cửa chỉnh lại cái mũ đội hơi lệch. "Không hẳn thế, cô ạ. Hầu hết họ bị thất nghiệp. Họ đến đây không phải vì nghệ thuật, mà vì không biết làm gì khác. Ít ra ở đây họ cũng có thể nhìn ngắm một món gì."

"Anh chịu cách giải thích này hơn," tôi nói.

"Chưa đâu," ông gác cửa nói. "Đến mùa đông, cô cậu ghé xem. Phòng nào cũng đầy nghẹt người. Vì có sưởi."

Chúng tôi vào phòng treo thảm. Đó là một phòng yên tĩnh, ở xa lối đi tấp nập. Qua những cửa sổ cao, ta có thể nhìn ra vườn, nơi có một cây ngô đồng tàn lá mênh mang. Cây vàng ươm, khiến ánh sáng trong phòng cũng nhuốm một màu vàng hiu hắt.

Những tấm thảm đẹp tuyệt. Có hai tấm từ thế kỷ mười sáu, dệt hình các con thú, một vài tấm dệt kiểu Ispahans, một số tấm bằng lụa Ba Lan, trông như sơn mài với viền xanh lục ngọc. Thời gian và mặt trời đã phủ lên chúng một nước sơn êm đềm, tương tự màu phấn tiên tuyệt vời trong cổ tích. Chúng đem đến cho căn phòng một vẻ cổ điển và hài hòa mà những bức tranh không thể. Cửa sổ với vòm lá ngô đồng mùa thu và bầu trời ngọc trai xám đàng sau, chan hòa như chính chúng cũng là những tấm thảm cổ.

Chúng tôi lưu lại nơi ấy một lúc rồi đi qua phòng khác. Trong thời gian ấy, lại có thêm nhiều khách, và rõ ràng là họ không thích hợp với nơi này. Gương mặt xanh xao, y phục sờn cũ, họ lang thang khắp nơi, tay chắp sau lưng, khá rụt rè, tầm mắt xa xôi như tìm kiếm một thứ gì khác hơn những bức tranh thời Phục Hưng và những bức tượng cẩm thạch cổ. Nhiều người ngồi lên các chiếc ghế đỏ rải rác khắp nơi. Họ có dáng điệu uể oãi, và sẵn sàng đứng dậy đi chỗ khác nếu có ai tiến tới ra lệnh. Ta có thể thấy trên mặt họ, cách suy nghĩ, thật không ngờ không cần trả xu nào mà vẫn được ngồi vào những chiếc ghế êm. Họ đã quen với ý niệm không có gì cho không.

Tất cả các phòng đều im lặng và dù đông người, hầu như không ai nói một câu nào; thế nhưng với tôi, dường như tôi đang chứng kiến một trận thư hùng -- cuộc tranh đấu thầm lặng của những người đã gục ngã nhưng vẫn không chịu đầu hàng. Họ bị rứt bỏ khỏi các lãnh vực của công việc, của nỗ lực và lý tưởng; giờ đây họ đến với những căn phòng lặng lẽ của Nghệ thuật để trốn tránh sự bại liệt và tuyệt vọng. Họ nghĩ đến bánh mì, lúc nào cũng vậy, luôn luôn nghĩ đến bánh mì và việc làm; họ tới đây để chạy trốn, trong vài tiếng đồng hồ, những nỗi niềm u ẩn -- và họ, những người đàn ông không còn mục đích, lưng còng, lếch thếch lê gót giữa những bức tượng bán thân La Mã sắc sảo và vẻ quyến rũ không nhạt phai của các nữ thần Hy Lạp trắng muột -- một tương phản choáng váng, một bức tranh u ám của nhân loại, trong một ngàn năm nay, đã có thể và không có thể đạt được -- đỉnh cao của những tác phẩm nghệ thuật giá trị muôn đời, nhưng không đủ bánh mì cho từng người anh em.

Buổi chiều, chúng tôi xem phim. Khi ra về, trời đã trong. Da trời xanh nõn màu trái táo. Phố xá và các cửa hiệu đều lên đèn. Chúng tôi đi bộ rất chậm, vừa đi vừa ngắm hàng hóa chưng bày trong cửa kính.

Tôi ngừng trước ô kính sáng choang của một tiệm áo lông. Chiều đã lạnh và có nhiều áo lông cáo bạc và áo choàng mùa đông bày trong tủ. Tôi nhìn Pat; nàng vẫn mặc cái áo khoác lông ngắn và nói chung, phục sức quá mong manh.

"Nếu anh là nhân vật chánh trong phim," tôi nói, "anh sẽ vào tiệm, chọn cho em một cái áo choàng."

Nàng mỉm cười. "Vậy anh chọn áo nào?"

"Cái kia." Tôi chỉ vào cái áo có vẻ ấm nhất.

Nàng cười. "Anh thật có óc thẩm mỹ, Robby. Đó là một cái áo mink, lông chồn Canada, tuyệt đẹp."

"Em thích nó chứ?"

Nàng nhìn tôi. "Anh biết một cái áo khoác như thế giá bao nhiêu không, anh yêu?"

"Không," tôi nói, "và anh không cần biết. Anh nghĩ chẳng mấy lúc, anh sẽ có thể tặng em bất kỳ món nào anh thích. Tại sao chỉ có người khác mới làm được?"

Nàng nhìn tôi, thật gần. "Nhưng em không thích cái nào cả, Robby."

"Ô, em thích mà," tôi trả lời, "em sẽ có một cái. Đừng nói về chuyện ấy nữa. Ngày mai cửa hàng sẽ gởi đến chúng ta."

Nàng mỉm cười. "Cám ơn, anh yêu," và hôn tôi ngay giữa đường. "Và bây giờ tới phiên anh." Nàng dừng lại trước một tiệm trang phục đàn ông. "Những cái áo đuôi tôm kia! Anh cần chúng để tương xứng với áo khoác lông chồn của em. Và anh cần cái nón ống nữa. Không hiểu khi đội nó, anh sẽ trông ra sao nhỉ?"

"Giống thằng cha nạo ống khói." Tôi ngắm những chiếc áo đuôi tôm. Chúng bày trong một cửa kính lót nhung xám. Tôi nhìn cửa hiệu một lần nữa. Đó chính là cửa hàng mà mùa xuân qua, tôi đã mua một cái cà vạt, sau khi hẹn hò với nàng và say khướt. Bỗng nhiên, không hiểu lý do, tôi cảm thấy nghẹn ngào. Mùa xuân ấy -- tôi nào đã dám mơ mộng gì.

Tôi cầm bàn tay mảnh dẻ của Pat, và trong một thoáng, ấp nó lên má tôi. "Em cũng cần một món gì cho xứng hợp với nó," tôi nói; "chỉ áo lông chồn không thôi, sẽ giống như xe hơi thiếu máy. Hai hoặc ba cái áo dạ hội --"

"Áo dạ hội," nàng nhắc lại, đứng trước một cửa kính lớn, "áo dạ hội, phải đấy - -em không thể ăn mặc hoàn hảo nếu thiếu chúng."

Chúng tôi chọn ba cái áo tuyệt vời. Tôi thấy Pat thích thú với trò chơi này đến mực nào. Nàng tham dự hết mình, vì áo dạ hội là thứ nàng say mê hơn cả. Cùng một lúc, chúng tôi cũng chọn những phụ trang kèm theo, và nàng lại càng sinh động hơn. Mắt nàng long lanh. Tôi đứng bên cạnh, lắng nghe và cười phụ họa và nghĩ rằng, khốn khổ làm sao, khi ta yêu một người đàn bà mà ta lại nghèo xác nghèo xơ.

"Theo anh," cuối cùng tôi nói, trong niềm vui bồng bột đến tuyệt vọng, "nếu làm một việc gì, ta cần phải làm hết mình, em ạ." Tôi dẫn nàng đến trước một hiệu kim hoàn. "Kia kìa, một sợi dây đeo tay bằng lục ngọc. Thêm cặp nhẫn, và đôi hoa tai nữa cho đủ bộ. Đừng cãi anh. Lục ngọc là thứ đá quý thích hợp với em."

"Vậy thì, anh cần có cái đồng hồ bạch kim và cái khuy ngọc trai cài áo sơ mi kia."

"Và cho em, nguyên một cửa hàng. Nếu ít hơn, anh không bằng lòng đâu."

Nàng cười to và với một tiếng thở dài não ruột, dựa vào tôi. "Đủ rồi, anh yêu, đủ rồi. Bây giờ chúng ta chỉ cần mua vài ba cái rương và ghé một văn phòng du lịch, và chúng ta sẽ gói ghém hành lý và lên đường, xa thành phố này và mùa thu và những cơn mưa."

Vâng, tôi nghĩ; Chúa ơi, vâng, và rồi em sẽ khỏi bệnh. "Chúng ta đi đâu?" tôi hỏi. "Ai Cập? hay xa hơn nữa? Ấn Độ, hay Trung Hoa?"

"Về hướng mặt trời, anh yêu, đi bất cứ nơi nào, có mặt trời và miền Nam và thời tiết ấm áp. Đường phố với hàng cọ, đá, những ngôi nhà sơn trắng cạnh biển và cây lô hội... Nhưng có lẽ ở đó trời cũng mưa. Có lẽ nơi nào trời cũng mưa."

"Trong trường hợp ấy, chúng ta tiếp tục đi," tôi nói, "cho đến khi gặp một nơi không có mưa -- trong vùng nhiệt đới hay quần đảo Thái Bình Dương."

Chúng tôi dừng lại trước cửa kính của Công ty Du lịch Đường Biển Hamburg-Amerika. Giữa cửa sổ là hình mẫu một con tàu. Nó nhấp nhô trên những đợt sóng giấy bồi xanh thẳm và ngay sau nó là bức ảnh phóng to những ngôi nhà chọc trời của Manhattan. Quanh cửa sổ, treo nhiều bản đồ lớn, màu sắc diêm dúa, với những lộ trình tô đỏ.

"Chúng ta cũng sẽ đi Mỹ," Pat nói. "Đi Kentucky và Texas và New York và San Francisco và Hawaii. Và từ đó đi về Nam Mỹ. Bằng đường Mễ Tây Cơ và kênh đào Panama, tới Buenos Aires. Và từ đó trở về, qua Rio de Janeiro."

"Vâng --"

Nàng nhìn tôi, rạng ngời.

"Anh chưa bao giờ tới đó," tôi nói. "Anh giả vờ như anh đã đến những nơi ấy."

"Em biết," nàng trả lời.

"Em biết?"

"Dĩ nhiên là em biết, Robby. Em biết ngay lúc ấy."

"Lúc ấy anh hơi điên. Không tự tin và ngu muội và điên rồ. Đó là lý do tại sao anh lại khoác lác."

"Còn bây giờ?"

"Bây giờ, còn tệ hơn," tôi nói. "Em nhìn kìa," tôi chỉ con tàu trong cửa kính. "Thật đau lòng khi ta không thể viễn du trên con tàu ấy."

Nàng mỉm cười và quàng tay lên cổ tôi. "Ach, anh yêu, tại sao chúng ta lại không giàu có? Chúng ta có những ý tưởng thật kỳ thú để sử dụng đồng tiền. Nhiều người dư tiền lắm của, nhưng họ chẳng biết làm gì khác hơn là đi đi về về, từ văn phòng đến ngân hàng."

"Dĩ nhiên, chính vì thế mà họ giàu," tôi nói. "Nếu hai đứa mình có tiền, cũng chẳng kéo dài được lâu."

"Em cũng nghĩ vậy. Thể nào chúng ta cũng tiêu béng hết, bằng cách này hay cách khác."

"Tội nghiệp mấy người giàu," Pat nói. "Có lẽ chúng ta sung sướng hơn họ, hãy giả vờ như chúng ta có rất nhiều tiền nhưng đã mất sạch. Anh vừa phá sản tuần rồi và phải bán hết -- nhà của chúng ta, nữ trang của em và xe của anh. Anh thấy sao?"

"Hợp với thời điểm này lắm, ít ra là thế," tôi đáp.

Nàng cười to. "Vậy thì tiếp tục. Chúng ta, hai đứa tán gia bại sản đáng thương, đi về phòng trọ rẻ tiền của chúng ta và ôn lại những câu chuyện của thời vàng son."

"Ý kiến hay."

Chúng tôi thong thả đi trên những con đường càng lúc càng tối. Thêm nhiều ngọn đèn được thắp. Gần đến nghĩa trang, chúng tôi trông thấy một chiếc phi cơ, cửa sổ sáng, di chuyển ngang trời. Nó bay, đơn độc và xinh đẹp trên thiên đàng cô đơn, trong sáng, cao vút -- như một loài chim tuyệt diệu đến từ ước muốn trong chuyện thần tiên. Chúng tôi đứng lại, và trông theo cho đến khi nó biệt tăm.

Chúng tôi về đến nhà chưa đầy nửa giờ đã có tiếng gõ cửa phòng. Tôi nghĩ chắc lại là Hasse và tôi ra mở cửa. Nhưng đó là Frau Zalewski. Trông bà bấn loạn.

"Cháu ra đây, nhanh lên," bà thì thào.

"Có chuyện gì vậy bác?"

"Hasse."

Tôi nhìn bà.

Bà nhún vai. "Ông ấy khóa cửa và không trả lời."

"Chờ cháu một chút."

Tôi trở vào và bảo Pat hãy nghĩ ngơi một chốc; trong khi ấy, tôi có việc cần bàn thảo với Hasse.

"Được, Robby. Em cũng thấy hơi mệt."

Tôi theo sau Frau Zalewski trên hành lang. Trước phòng Hasse, toàn thể khách trọ đã đứng đó -- Erna Bonig tóc đỏ hoe trong chiếc kimono thêu rồng sặc sỡ; ông kế toán thích sưu tập tem trong cái áo choàng mặc ở nhà kiểu nhà binh viền dây biểu chương; Orlov, xanh xao và bình tĩnh, vừa từ một buổi khiêu vũ trở về; Georgie, rụt rè gõ cửa và khe khẻ gọi tên Hasse; cuối cùng là Frida, mắt nheo lại vì kích động, sợ hãi và tò mò.

"Cậu gọi cửa đã bao lâu rồi, Georgie?" tôi hỏi.

"Hơn mười lăm phút," Frida mặt đỏ lừ, đột ngột xen vào, "và ông ấy đang ở trong phòng, từ trưa hôm qua đến giờ, ông ấy chưa bước ra ngoài một lần, chỉ lòng vòng đi tới đi lui rồi im thin thít."

"Chìa khóa còn gắn trong ổ, mặt trong," Georgie nói. "Khóa trái."

Tôi nhìn Frau Zalewski. "Chúng ta phải nậy cho cái chìa ấy rớt ra. Bác có chìa khóa phụ không?"

"Tôi sẽ đem nguyên chùm lại," Frida nói, lúc nào cũng sẳn sàng giúp đỡ. "Không chừng sẽ có một chìa mở được."

Tôi lấy một cọng kẽm và dùng nó ngoáy cho chìa khóa nằm ngay ngắn trong ổ, rồi đẩy nó rơi xuống. Nó rớt xuống sàn nhà bên kia cánh cửa, đánh cạch một tiếng. Frida rú lên và lấy tay che mặt.

"Chị tránh ra, càng xa càng tốt," tôi nói với bà ta, và tra thử từng chìa một. Có một chìa vừa khít. Tôi xoay một vòng và đẩy cửa.

Căn phòng nửa sáng nửa tối và với cái nhìn ban đầu, ta không thấy gì. Hai cái giường trắng xám lờ mờ, vài cái ghế trống trơn và cửa tủ khép kín.

"Ông ấy kìa!" Frida, lại xấn tới, rít qua vai tôi. Hơi thở nặng mùi hành phà nóng hổi lên má tôi. "Đàng sau đó, ở cửa sổ."

"Không," Orlow nói, ông vừa phóng tới mấy bước, đã quay trở lại. Ông va vào mình tôi, với lấy tay đấm và khép cửa lại. Rồi ông quay qua những người khác. "Các ông bà giải tán đi. Có lẽ tốt nhất là không nên xem."

Ông nói rất chậm bắng thứ tiếng Đức đặt sệt âm sắc Nga, và đứng ở chỗ đối diện cửa phòng.

"Chúa ôi!" Frau Zalewski lập bập kêu lên, và lui lại. Erna Bornig cũng lùi lại vài bước. Chỉ có Frida cố xô tới và nắm tay đấm cửa. Orlow đẩy bà ta ra. "Tốt nhất đừng nhìn," ông nhắc lại.

"Này ông!" người kế toán bỗng khịt mủi, bước tới. "Thật quá đáng! Một người ngoại quốc."

Orlow nhìn ông ta, không lay chuyển. "Người ngoại quốc? " ông nói. "Không ăn nhập gì tới chuyện này. Không gây ra --"

"Chết rồi, hả?" Frida rống lên.

"Frau Zalewski," tôi nói. "Tôi cũng đồng ý rằng tốt nhất, chỉ có bà, và có lẽ Orlow và tôi là nên ở lại."

"Goi bác sĩ ngay," Orlow nói.

Georgie đã nhắc ống nói. Toàn bộ sự việc chỉ kéo dài trong năm giây. "Tôi cứ ở lại," ông kế toán, mặt đỏ tím như củ dền nói to. "Với tư cách một công dân Đức, tôi có quyền --"

Orlow nhún vai và mở cửa. Rồi ông bật đèn. Hai người đàn bà thét lên, và lùi lại. Với gương mặt bầm tím, cái lưỡi đen thè giữa hai hàm răng, Hasse treo tòng teng ở cửa sổ.

"Cắt dây hạ ông ấy xuống," tôi gào lên.

"Vô ích," Orlow nói, từ tốn, cay nghiệt và đau đớn. "Tôi biết rõ -- gương mặt ấy -- đã chết, mấy tiếng rồi --"

"Nhưng ít ra chúng ta cũng phải cố --"

"Không nên. Để cảnh sát tới đã."

Vào lúc ấy chuông cửa reo lên. Vị bác sĩ nhà bên cạnh đã tới. Ông nhìn qua cái cơ thể gầy gò, suy nhược. "Không còn cứu vãn," ông nói. "Tuy thế, chúng ta cũng phải làm hô hấp nhân tạo. Gọi điện cho cảnh sát liền, và cho tôi con dao."

Hasse đã treo cổ với một sợi thắt lưng to dầy bằng lụa hồng. Thắt lưng của cái áo choàng trong nhà của vợ anh, và anh đã cột rất khéo vào cái móc trên cửa sổ. Xà phòng được xát vào. Hẳn anh đã đứng trên bệ cửa rồi buông mình xuống. Hai bàn tay nắm chặt và gương mặt anh trông thật kinh khiếp. Trong giây phút ấy, kỳ lạ làm sao, nhưng tôi lại nhận thấy rằng anh đã thay một bộ y phục mới, khác với bộ sáng nay. Đó là bộ đồ lớn lịch sự nhất của anh, bằng len xe màu xanh đậm mà tôi đã quen mắt. Anh cũng cạo râu gọn gàng, và mặc áo lót sạch. Trên bàn, xếp theo thứ tự rất mẫu mực, là thẻ căn cước, sổ chi phiểu, bốn tờ giấy mười marks và mấy đồng kim loại bạc. Hai lá thư nằm song song -- một dành cho vợ anh và một, cho cảnh sát. Kế đó, là cái hộp đựng thuốc lá bằng bạc và chiếc nhẫn cưới.

Hẳn anh đã cân nhắc kỹ và xếp đặt mọi thứ thật quy cũ; căn phòng ngăn nắp đến độ hoàn hảo, và sau khi xem xét cẩn thận, chúng tôi tìm thấy ở bồn rửa mặt một ít tiền và một mảnh giấy trên đó có ghi hàng chữ: "Tiền thuê nhà còn lại của tháng này." Anh đã làm thêm một việc, như muốn chứng minh rằng tiền thuê nhà chẳng liên can chi đến cái chết của mình.

Chuông cửa reo và hai viên cảnh sát mặc thường phục đi vào. Bác sĩ, trong lúc ấy đã cắt dây hạ thi thể xuống, đứng lên. "Chết," ông nói; "không còn nghi ngờ gì nữa, tự sát."

Người cảnh sát không trả lời. Sau khi đóng cửa phòng, họ khám xét khắp nơi. Họ lấy mấy bức thư trong ngăn kéo và so sánh nét chữ với hai lá thư trên bàn. Người cảnh sát trẻ gật gù. "Có ai biết lý do không?"

Tôi kể lại những gì tôi biết. Ông ta gật đầu và ghi địa chỉ của tôi.

"Chúng ta có thể mang ông ấy đi được chưa?" bác sĩ hỏi.

"Tôi đã gọi xe cứu thương từ bệnh xá," người cảnh sát trẻ nói. "Xe sẽ tới trong vài phút nữa."

Chúng tôi chờ. Cả phòng im lặng. Bác sĩ quỳ gối trên sàn, cạnh Hasse. Ông đã cởi hết áo của anh và tuần tự dùng khăn bông chà sát lên ngực, và cố gắng hồi sinh. Chỉ còn nghe tiếng rít như tiếng huýt sáo và tiếng òng ọc của không khí thổi vào và hút ra từ hai lá phổi chết.

"Cái chết thứ mười hai trong tuần," người cảnh sát trẻ nói.

"Cùng một nguyên nhân?" tôi hỏi.

"Không. Hầu hết là do nạn thất nghiệp. Có hai gia đình, một gia đình với ba đứa con. Hơi đốt, dĩ nhiên. Chết tập thể luôn luôn bằng hơi đốt."

Các y công khiêng cáng vào. Frida thừa dịp lẻn theo. Như thể thèm thuồng, bà ta nhìn chòng chọc vào thi thể đáng thương của Hasse. Bà ta có những đếm đỏ trên má, và rịn mồ hôi. "Nhà chị muốn gì ?" viên cảnh sát lớn tuổi cộc cằn hỏi.

Bà giật nẩy mình. "Tôi cần phải đưa lời khai," bà lắp bắp.

"Đi ra," người sĩ quan khịt mủi.

Các y công phủ một tấm chăn lên mình Hasse và mang anh đi. Rồi hai người cảnh sát cũng bỏ đi. Họ đem theo tất cả giấy tờ. "Ông ấy có để lại tiền làm đám tang," người cảnh sát trẻ nói. "Chúng tôi sẽ chuyển tiền qua bộ phận quản lý. Nếu vợ ông ấy về đây, xin vui lòng bảo bà ấy đến ty cảnh sát. Ông ấy có để tiền lại cho bà ta. Trong lúc này, có thể nào giữ y các thứ đồ đạc còn lại không?"

Frau Zalewski gật đầu. "Sẽ không bao giờ cho thuê phòng ấy nữa."

"Rất tốt."

Hai viên cảnh sát chào từ giã rồi đi. Chúng tôi cũng đi theo. Orlov khóa cửa, đưa chìa khóa cho Frau Zalewski. "Ta cũng cần giữ chuyện này càng kín càng tốt," tôi nói.

"Bác cũng nghĩ thế," Frau Zalewski nói.

"Đặc biệt là chị, Frida," tôi nói thêm.

Frida như vừa tỉnh dậy sau cơn lơ đãng. Mắt sáng loang loáng. Bà ta không trả lời.

"Nếu chị tiết lộ dù chỉ một tiếng với Fraulein Hollmann," tôi nói, "xin Chúa cứu chị."

"Thế đàng ấy tưởng tôi không biết gì?" bà ta phun phì phì. "Cô bé đáng thương ốm nặng quá."

Mắt bà ta nháng lửa. Tôi cố dằn lòng để không vả bộp vào mặt bà ta.

"Tội nghiệp Hasse," Frau Zalewski nói.

Hàng lang tối om.

"Ông đã ăn nói khá lỗ mãng với Bá tước Orlow," tôi nói với người kế toán. "Ông có muốn xin lỗi chăng?"

Ông già lườm lườm nhìn tôi. Đoạn ông ta đùng đùng nói, "Người Đức không bao giờ xin lỗi ai. Nhất là với tụi Á Châu," rồi bỏ vào phòng, đóng sầm cửa.

"Chuyện gì đã xảy ra với ông già sưu tập tem của chúng ta vậy?" tôi lạ lùng hỏi. "Tại sao thế, trước đây ông ấy hiền như cừu non!"

"Mấy tháng nay, ông ấy thường tham dự các buổi họp chính trị," George từ trong bóng tối, trả lời.

"Ach, thì ra thế!"

Orlow và Erna Bonig đã bỏ đi. Frau Zalewski thút thít khóc.

"Bác đừng quá đau lòng," tôi nói. "Không thể nào cứu vãn."

"Thật kinh khủng," bà nức nở. "Bác phải dọn nhà. Bác sẽ không bao giờ quên được cảnh tượng ấy."

"Không sao đâu, rồi bác sẽ chịu được," tôi nói. "Cháu đã trông thấy một lúc hằng trăm người chết thảm thiết như thế. Lính Anh bị giết bằng hơi ngạt. Rồi cháu cũng quen."

Tôi bắt tay Georg và trở về phòng. Phòng tối đen. Một cách vô thức, tôi liếc mắt nhìn ra cửa sổ trước khi bật đèn. Rồi tôi nghe ngóng phòng Pat. Nàng vẫn ngủ. Tôi đến tủ, lấy chai cognac và rót cho mình một ly. Rượu ngon, và có được rượu để uống là tốt. Tôi đặt chai rượu lên bàn. Lần cuối cùng, chai rượu này đã rót mời Hasse. Tôi ôn lại chuyện cũ, và nghĩ rằng nếu tôi đừng để anh một mình, có lẽ sự tình đã tốt đẹp hơn. Tôi cảm thấy buồn chán, nhưng tôi không thể trách móc mình. Tôi đã làm nhiều chuyện mà tôi biết rằng, một là tất cả những gì ta làm đều là lý do để bị khiển trách, hai là chẳng cần lý do nào cả. Hasse đã gặp vận xui vì chuyện ấy xảy ra với anh trong ngày Chúa Nhật. Nếu là ngày thường, có lẽ anh phải đến văn phòng làm việc và có lẽ sẽ vượt qua.

Tôi uống một ly nữa. Không ích lợi gì nghĩ ngợi mãi đến chuyện ấy. Ai biết được sẽ không có gì xảy ra cho bản thân hắn? Không ai biết, nhưng người mà hắn đang thương hại, biết đâu chẳng có một ngày sẽ được xem là may mắn.

Tôi nghe Pat cựa mình, và đi qua phòng nàng. Nàng ngước mắt nhìn tôi. "Em thật hết thuốc chữa, Robby," nàng nói. "Em lại ngủ mê man."

"Như vậy càng tốt chứ sao," tôi trả lời.

"Không." Nàng chống tay chỗi dậy. "Em không muốn ngủ nhiều đến thế."

"Sao lại không? Có những lúc anh muốn được ngủ suốt năm mươi năm."

"Nhưng anh không muốn già thêm năm mươi tuổi khi tỉnh dậy, phải không?"

"Anh không biết. Chùng nào xảy ra rồi mới biết."

"Anh đang buồn phải không?" nàng hỏi.

"Không," tôi nói. "Ngược lại là đàng khác. Anh vừa quyết định, mình sẽ thay y phục, ra phố và thưởng thức một bửa ăn ngon. Tất cả những món mà em thích nhất. Và chúng ta sẽ uống thật say."

"Được lắm," nàng nói. "Nhưng chuyện ấy có nằm trong kế hoạch phá sản của chúng ta không, hở anh?"

"Có," tôi nói, "hậu quả trực tiếp."

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 21

iữa tháng Mười, Jaffé muốn gặp tôi. Lúc đó đã mười giờ, nhưng thời tiết quá u ám nên đèn vẫn thắp bên trong y viện. Nó pha trộn với nét âm u mù sương bên ngoài thành một thứ ánh sáng bệnh hoạn, nhợt nhạt.

Jaffé ngồi một mình trong phòng khám bệnh rộng. Khi tôi bước vào, ông ngẩng cái đầu hói, bóng. Ông buồn bả chỉ tay về khuôn cửa sổ lớn, nơi mưa tạt xối xả. "Cậu nghĩ sao về thứ thời tiết chết tiệt này?"

Tôi nhún vai. "Hãy hy vọng nó sẽ sớm chấm dứt."

"Nó sẽ không."

Ông nhìn tôi và chẳng nói gì. Rồi nhặt cây viết chì trên bàn, ngắm nghía, gõ gõ, đoạn vứt qua một bên.

"Tôi biết giáo sư mời tôi đến để làm gì," tôi nói.

Jaffé lúng búng trong họng một câu gì đó.

Tôi chờ một chút. Rồi tôi nói: "Tôi đoán là, Pat phải lên đường ngay --"

"Vâng."

Jaffé bồn chồn nhìn tới trước. "Tôi đã ước tính vào cuối tháng Mười. Nhưng với thời tiết này --" ông lại với tay cầm lấy cây bút chì bạc.

Gió lại đẩy một loạt nước mưa đánh lộp bộp vào cửa sổ. Như một tràng liên thanh nổ từ xa. "Theo giáo sư, khi nào cô ấy nên lên đường?"

Ông ngước mắt nhìn thẳng vào mặt tôi.

"Ngày mai," ông nói.

Trong một giây, tôi có cảm giác như mặt đất sụp lún dưới chân. Không khí quánh như bông gòn, kẹt dính trong buồng phổi. Rồi cảm giác ấy qua đi, và tôi lấy hết sức bình tĩnh để hỏi, --nhưng tiếng nói của tôi như tiếng của một người khác vọng lại từ một nơi xa. "Tình thế vừa thình lình trở xấu hay sao ạ?"

Jaffé lắc đầu quầy quậy và đứng lên. "Nếu tình thế thay đổi đột ngột, cô ấy không thể nào đi xa," ông nói, một cách thiếu thân thiện. "Khá hơn, chỉ thế thôi. Với thời tiết này, mỗi ngày càng thêm nguy hiểm. Cảm cúm và nhiều thứ khác."

Ông cầm mấy lá thư trên bàn lên. "Tôi đã sắp xếp. Cậu chỉ cần đi. Tôi quen biết với bác sĩ giám đốc của dưỡng đường từ thời sinh viên. Ông ấy rất giỏi. Tôi đã cho ông ấy biết mọi chi tiết."

Ông trao những lá thư cho tôi. Tôi đón nhận, nhưng không cất vào túi. Ông nhìn tôi, rồi đi đến trước mặt tôi, đặt tay lên cánh tay tôi. Nhẹ như một cánh chim; gần như tôi không cảm thấy gì. "Khó lắm," ông dịu dàng nói, giọng thay đổi. "Tôi biết. Vì thế tôi cứ trì hoãn mãi cho đến khi không thể trì hoãn được nữa."

"Có khó khăn gì đâu --" tôi trả lời.

Ông khoát tay ra hiệu. "Đừng nói với tôi là --"

"Không," tôi nói. "Ý của tôi không phải như thế. Tôi chỉ muốn biết khi nào cô ấy sẽ trở lại?"

Jaffé im lặng một thoáng. Đôi mắt sậm màu, dài hẹp của ông loang loáng dưới ánh đèn buồn, vàng. "Cậu muốn biết gì khi hỏi thế?" Mãi một lúc sau ông mới nói.

"Bởi nếu không, thì cô ấy đừng đi, có lẽ lại tốt hơn," tôi trả lời.

Ông ngửng lên nhìn tôi thật nhanh. "Cậu vừa nói gì thế?"

"Nếu không, thà cô ấy đừng đi, có khi lại tốt hơn."

Ông nhìn tôi chầm chầm. "Cậu có biết câu ấy có nghĩa gì không?" ông hỏi tôi, nhẹ nhàng nhưng đanh thép.

"Có ạ," tôi nói. "Có nghĩa là có lẽ cô ấy sẽ không phải chết trong cô đơn. Và tôi cũng hiểu như vậy."

Jaffé so đôi vai như thể rùng mình. Rồi ông đi chầm chậm đến cửa sổ và nhìn ra ngoài trời mưa. Khi quay lại, mặt của ông cứng như một lớp mặt nạ. Ông dừng lại trước mặt tôi. "Cậu được bao nhiêu tuổi?" ông hỏi.

"Ba mươi," tôi trả lời. Tôi không hiểu ông đang nhắm vào điều gì.

"Ba mươi tuổi," ông lập lại, nhấn mạnh như thể đang nói chuyện với chính mình và không hiểu tôi nói gì. "Ba mươi; trời ơi!" Ông đến cạnh bàn viết và đứng lại, nhỏ bé và lơ đãng kỳ lạ, lạc lõng bên cái bàn viết khổng lồ trống vắng. "Tôi sắp sửa được sáu mươi tuổi, hiện nay," ông nói, không nhìn tôi; "nhưng tôi không thể làm như thế. Tôi vẫn sẽ cố gắng bằng mọi cách; vẫn cố gắng, ngay cả khi tôi biết chắc là vô vọng."

Tôi không nói gì. Jaffé đứng đó như thể ông đã quên bẳng tất cả. Rồi ông làm một cử động và vẻ mặt ấy biến mất. Ông mỉm cười. "Tôi nhất định tin rằng cô ấy sẽ khỏe mạnh suốt mùa đông."

"Chỉ mùa đông thôi sao?" tôi hỏi.

"Tôi hy vọng đến khi ấy, vào mùa xuân cô ấy có thể quay lại."

"Hy vọng," tôi nói. "Chữ đó có nghĩa gì chứ?"

"Mọi thứ, Jaffé trả lời. "Tất cả mọi thứ. Hiện giờ tôi không thể nói gì thêm. Mọi thứ còn lại đều có khả năng xảy ra. Ta phải chờ xem tiến triển ở trên ấy. Nhưng tôi tin chắc là cô ấy sẽ có thể trở lại đây vào mùa xuân."

"Nhất định."

"Vâng." Ông đi vòng quanh bàn viết và dùng chân đá mạnh một ngăn kéo để đóng lại, dữ dội đến nổi những cái ly trên bàn kêu rổn rảng. "Khốn nạn thật, trời ạ, tôi cũng đau lòng lắm khi cô ấy phải đi xa!" ông lẩm bẩm.

Người y tá bước vào. Jaffé vẫy tay đuổi bà ấy đi. Nhưng bà ta vẫn đứng đó, ngốc nghếch, lỳ lợm, với gương mặt của một con bulldog dưới vầng tóc bạc.

"Một lát nữa," Jaffé gắt lên. "Một lát nữa hãy vào."

Bà y tá cau có quay đi. Khi ra cửa, bà với tay tắt đèn. Trong phòng, ngày bỗng nhiên thành xám và trắng đục như sữa. Gương mặt Jaffé đột ngột nhợt nhạt. "Mụ phù thủy," ông nói. "Suốt hai mươi năm, tôi đã có ý định tống khứ bà ấy. Thế nhưng bà ấy quá giỏi, không đuổi được." Rồi ông quay sang tôi. "Sao rồi?"

"Chúng tôi sẽ lên đường tối nay," tôi nói.

"Tối nay?"

"Vâng, nếu cần, chuyện gì làm được ngày hôm nay vẫn tốt hơn ngày mai. Tôi sẽ đưa cô ấy đi. Tôi có thể nghĩ phép vài hôm."

Ông gật đầu và bắt tay tôi.

Tôi đi. Từ đó đến cửa, dường như quá xa.

Ra đến ngoài, tôi đứng lại. Tôi nhận thấy những lá thư vẫn còn nằm trên tay. Mưa tuôn nặng hạt trên những tờ giấy. Tôi lau bớt nước và cất chúng vào túi áo trong, trước ngực. Rồi tôi nhìn quanh. Một chiếc xe buýt vừa lái tới trước cửa. Xe đầy người và họ đổ xô xuống. Vài cô gái mặc áo mưa cao su đen bóng, cười nói với người gác cửa. Anh ta còn trẻ, hàm răng trắng lóa trên gương mặt nâu hồng. Không thể, tôi nghĩ, không thể. Cuộc đời vui tươi quá, thế mà Pat phải ra đi!

Xe buýt kêu leng keng rồi lái đi. Bánh xe bắn tung tóe nước lên lối đi. Tôi tiếp tục bước, để báo cho Koster và để mua vé tàu.

Tôi về nhà lúc trưa. Tôi đã chuẩn bị mọi thứ, đã đánh điện tín đến dưỡng đường. "Pat," tôi nói, vẫn đứng ở cửa, "em có thể chuẩn bị hành lý trước khi trời tối không?"

"Em phải đi ?"

"Vâng," tôi nói. "Vâng, Pat."

"Một mình?"

"Không. Chúng ta cùng đi. Anh đưa em đi."

Màu hồng trở lại trên mặt nàng. "Vậy khi nào em phải chuẩn bị xong?" nàng hỏi.

"Tối nay xe lửa khởi hành lúc mười giờ."

"Và anh lại sắp sửa đi nữa? "

"Không. Anh ở đây đến khi ta lên đường."

Nàng thở một hơi dài. "Vậy đơn giản lắm, Robby," nàng nói. "Chúng ta nên bắt đầu từ lúc này, anh nhé?"

"Chúng ta vẫn còn thừa thì giờ."

"Chẳng thà em đi ngay. Cho xong."

"Đúng."

Tôi nhanh chóng xếp vào va li những vật dụng cần dùng và tôi xong việc trong nửa giờ. Rồi tôi ghé qua phòng Frau Zalewski và báo cho bà ấy biết chúng tôi sẽ lên đường tối nay. Tôi trả tiền thuê phòng đến tận mùng một tháng Mười Một, nhỡ như không có ai khác thuê. Bà muốn kéo dài câu chuyện, nhưng tôi lẹ làng đi về phòng mình.

Pat quỳ trước cái rương đựng quần áo của nàng. Áo đầm treo quanh, trên giường là áo lót và nàng đang xếp giày vào rương. Tôi nhớ lại lúc mới dọn vào phòng này, nàng cũng quỳ in hệt như thế, và cũng lấy vật dụng từ trong rương ra, và tôi có cảm giác như thể chuyện ấy đã xảy ra ở một thời gian vô tận trong quá khứ, nhưng lại cũng như vừa mới xảy ra hôm qua....

Nàng nhìn lên.

"Em mang theo cái áo dạ hội bạc?" tôi hỏi.

Nàng gật đầu. "Chúng ta làm gì với những thứ còn lại, Robby? Với bàn ghế?"

"Anh đã nói chuyện với Frau Zalewski. Anh sẽ dọn càng nhiều càng tốt vào phòng anh. Còn lại bao nhiêu, chúng ta sẽ nhờ một hảng dọn nhà tồn trữ. Khi nào em trở lại, mình sẽ lấy về."

"Khi em trở lại," nàng nói.

"Vâng," tôi đáp, "vào mùa xuân, khi em trở lại, da rám nắng."

Tôi giúp nàng đóng gói, và đến chiều, khi trời sụp tối, chúng tôi hoàn tất. Lạ lùng thay --- đồ đạc trong phòng vẫn còn nguyên chỗ cũ, chỉ có tủ áo và các ngăn kéo trống trơn, thế nhưng căn phòng đột nhiên trở thành trần trụi và buồn thảm.

Pat ngồi trên giường. Nàng có vẻ mệt. "Anh vặn đèn lên nhé?" tôi hỏi.

Nàng lắc đầu. "Cứ để như thế một lát."

Tôi ngồi cạnh nàng. "Em muốn hút một điếu không?" tôi hỏi.

"Không, Robby. Chỉ ngồi một lát như thế này thôi."

Tôi đứng lên và đến bên cửa sổ. Bên ngoài, những ngọn đèn đường lập lòe trong mưa. Dưới đường, Rosa chầm chậm đi qua. Đôi ủng dài của chị bóng lộn. Chị cắp một gói dưới nách và hướng về quán The International. Rõ ràng chị mang theo giỏ kim len, để đan lát cho con. Fritzi và Marian theo sau, đều vận áo mưa trắng, mới, ôm sát, và tới lượt Mimi, lết thếch lê gót theo, mệt mỏi.

Tôi quay lại. Bây giờ phòng đã tối đen khiến tôi không thể nhìn thấy Pat nữa. Tôi chỉ còn nghe hơi thở của nàng. Chầm chậm và ảm đạm, đàng sau những ngọn cây bên nghĩa trang, các bảng đèn quảng cáo dâng cao. Những chữ đỏ của quảng cáo thuốc lá nằm trên mái nhà như một thứ trang trí vui tươi, những vòng tròn xanh lơ và xanh lục ngọc của các loại rượu vang bắt đầu phun tỏa, và đường viền tươi sáng của bảng hiệu giặt ủi cũng được thắp lên. Chúng toát ra một thứ ánh sáng êm dịu, mơ màng, xuyên qua cửa sổ, hắt lên vách tường và khăn phủ giường. Chúng di chuyển tới lui, và căn phòng bỗng dưng biến thành một cái chuông thợ lặn lạc loài dưới đáy đại dương, chung quanh đó những đợt sóng mưa xô đẩy vào, và từ một nơi xa xôi, một chút óng ánh của thế gian vui nhộn xuyên thấu qua.

Tám giờ tối. Bên ngoài có tiếng kèn xe kêu tin tin. "Gottfried lái tắc xi đến," tôi nói. "Anh ấy đón chúng ta đi ăn."

Tôi đứng dậy, đến cửa sổ và nói vọng xuống là chúng tôi sắp sửa ra. Rồi tôi bật cây đèn pin nhỏ và đi vào phòng tôi. Thật vô cùng kỳ lạ. Tôi vớ chai rum và nốc cạn một ly. Rồi tôi ngồi phịch vào ghế bành và ngó trừng trừng xuống thảm. Một lúc sau tôi đứng dậy và đến bồn rửa mặt để chải tóc. Tôi quên tôi đang làm gì, vì tôi chợt thấy gương mặt tôi hiện ra trong gương. Lạnh lùng và tò mò, tôi nhìn nó. Tôi nhíu môi và mỉm cười với nó. Nó mỉm cười đáp lại, căng thẳng và nhợt nhạt. "Mày," tôi nói, không phát ra tiếng. Rồi tôi trở lại với Pat.

"Chúng ta đi chứ, ông cụ non?" tôi hỏi.

"Vâng," nàng nói; "nhưng em muốn qua phòng anh một lần nữa."

"Sao thế?" tôi trả lời. "Cái phòng nhếch nhác --"

"Anh đứng đây," nàng nói. "Em sẽ trở lại tức thì."

Tôi chờ một chút, rồi đi theo. Nàng đứng giữa phòng và hơi giật mình khi bắt gặp tôi. Tôi chưa bao giờ trông thấy nàng như thế. Chìm lắng, mất hút. Chỉ một giây thôi; rồi nàng lại mỉm cười.

"Nào," nàng nói. "Chúng mình đi."

Ở bếp, Frau Zalewski đang đợi. Mái tóc bạc dợn sóng và bà cài chiếc kim hoa với tấm ảnh kỷ niệm của ông Zalewski quá cố trên chiếc áo lụa đen. "Coi chừng đấy," tôi nói khẻ vào tai Pat, "bà ấy sẽ ôm hôn em."

Chưa chi Pat đã biến mất trong bộ ngực đồ sộ. Gương mặt to lớn trên đầu Pat nhăn nhúm. Chỉ vài giây Pat sẽ ngập lụt. Khi Frau Zalewski khóc, mắt của bà lệ chảy tong tong như bình thông nhau dưới áp suất.

"Xin tha lỗi," tôi nói, "chúng cháu phải đi gấp. Sắp đến giờ."

"Đến giờ?" Frau Zalewski quan sát tôi với cái nhìn hủy diệt. "Còn hai giờ nữa tàu mới chạy. Trong khi ấy, bác đoán là cháu sẽ chuốc cho cô bé say mèm."

Pat phải phì cười. "Không đâu, Frau Zalewski. Chúng cháu chỉ muốn từ giã các bạn khác mà thôi."

Mẹ bề trên Zalewski lắc đầu, nghi ngờ. "Cháu nhìn thấy ở chàng trai này một cái chậu vàng ròng, Fraulein Hollmann. Nhưng giỏi lắm cậu ấy chỉ là một chai rượu màu vàng mà thôi."

"Một hình ảnh đẹp," tôi nói.

"Cháu ơi --" Frau Zalewski một lần nữa lại để cho cảm xúc trào dâng. "Sớm trở về đây nhé. Phòng của cháu luôn luôn dành riêng cho cháu. Và nếu Kaiser có ở đó đi nữa, khi cháu về, ông ấy cũng phải dọn ra."

"Cảm ơn bác, Frau Zalewski," Pat nói. "Cháu cảm ơn bác về tất cả mọi thứ. Chuyện bói bài nữa. Cháu sẽ nhớ tất cả."

"Được rồi. Giữ gìn sức khỏe và chóng bình phục nhé."

"Vâng ạ," Pat nói. "Cháu sẽ cố. Au revoir, Frau Zalewski. Au revoir, Frida."

Chúng tôi đi. Cửa hành lang đóng sập lại, sau lưng chúng tôi. Cầu thang tối mờ; một vài bóng đèn đã hỏng. Pat im lặng khi bước xuống thang, êm ái và nhẹ nhàng. Tôi có cảm giác như một đợt nghĩ phép vừa kết thúc và khi trời rạng đông chúng tôi đi ra trạm xe lửa, trở về tiền tuyến.

Lenz mở cửa xe tắc xi. "Coi chừng," anh nói.

Xe đầy hoa hồng. Hai bó khổng lồ hồng trắng và hồng nhung nằm ở băng sau. Tôi lập tức nhận ra nguồn gốc của chúng -- vườn hoa giáo đường. "Đợt hoa cuối," Gottfried nói, hài lòng với bản thân. "Cũng gặp môt ít phiền toái. Phải cãi cọ hơi lâu với một vị linh mục."

"Có phải ngài là người có đôi mắt trong vắt, xanh lơ và trẻ thơ?" tôi hỏi.

"À há, cậu cũng vậy!" Gottfried đáp. "Vậy cậu chính là người mà ngài nói đến. Ngài đã thất vọng não nề khi biết mục đích của sự chiêm bái những Chặng Đàng Thánh Giá. Ngài cứ ngỡ lòng sùng đạo của nam tín đồ đang trên đà phát triển."

"Thế ngài cho phép cậu ra về với những bông hoa?" tôi hỏi.

"Ngài bị tớ thuyết phục. Cuối cùng, chính ngài đã giúp tớ hái chúng." Gottfried chun mủi.

Pat cười to. "Thật vậy sao?"

Gottfried nhe răng cười. "Dĩ nhiên. Thật tuyệt khi ta thấy dưới ánh hoàng hôn, đấng thiêng liêng nhảy loi choi, với lên những cành cao nhất. Ngài đã phát khởi một tinh thần thể thao. Ngài bảo ngài là một cầu thủ banh cà na có hạng ở đại học. Đúng quá, tớ nghĩ thế."

"Cậu đã xui giục một linh mục ăn trộm," tôi nói. "Cậu sẽ bị đọa ở luyện ngục vài trăm năm. Mà này Otto đâu rồi?"

"Đang ở quán Alfons. Chúng ta ăn tối ở đó, phải không?"

"Vâng, dĩ nhiên rồi," Pat nói.

"Đúng, chúng ta đi thôi."

Alfons chờ chúng tôi, trong bộ y phục trịnh trọng, quần kẻ sọc, áo đuôi dài và cà vạt xám bạc.

"Sắp dự tiệc cưới hay sao?" Lenz hỏi.

"Không, nhưng tớ biết ăn mặc chỉnh tề," Alfons nói, và hôn tay Pat. Đường may của cái áo đuôi dài chật nít của anh kêu răng rắc, những bắp thịt vạm vỡ căng phồng bên dưới.

"Nhanh lên, anh có rượu ngon không?" Lenz quẹt tay ngang mắt như vừa trông thấy ma.

Alfons ưởn ngực và đường bệ ngoắc Hans, người bồi bàn đang bê một khay đầy ắp ly. "Cậu muốn nói sao thì nói, Gottfried, kummel vẫn là thứ rượu khai vị hạng nhất."

"Vodka chính hiệu mới ngon nhất." Lenz cãi.

"Cô nương," Alfons quay sang Pat, "chúng tôi đã tranh cãi về chuyện ấy từ năm 1916. Khởi sự tại Verdun, và những chàng trai trẻ vẫn không chịu hiểu. Tuy thế: xin hân hoan chào đón và chúc sức khỏe các bạn."

Chúng tôi uống.

"Kummel ngon tuyệt," Pat nói. "Như sữa trên núi lạnh."

"Rất vui vì cô đã nghĩ thế. Rất hiếm có chuyên gia về Kummel." Alfons cầm chai rượu trên quầy. "Một ly nữa nhé?"

"Vâng," Pat nói, "một ly nữa."

Alfons rót vào ly của Pat. "Đúng là thứ xịn, thứ xịn." Anh nháy mắt, hiền hòa.

Pat uống cạn ly và nhìn tôi. Tôi cầm ly rượu trên tay nàng, đưa qua Alfons. "Cho tớ một ly nữa."

"Tất cả mọi người uống thêm một ly," Alfons nói. "Rồi ta sẽ thưởng thức món thịt thỏ hầm nồi đất với bắp cải đỏ và nước sốt táo."

"Pros't, Pat," tôi nói. "Pros't, bạn vàng của anh."

Để kết thúc Alfons đặt vào máy hát một dĩa nhạc Don Cossacks. Đó là một bài hát êm đềm, dàn đồng ca khe khẻ như tiếng organ từ xa vọng lại, trong khi một giọng trong vắt, đơn độc trôi bềnh bồng trên đó. Với tôi, như thể là một cánh cửa mở rất nhẹ, không gây tiếng động và một người đàn ông già, mệt mỏi bước ra, ngồi xuống trong im lặng ở một bàn ăn trong quán, lắng nghe bài hát thời xuân xanh.

"Này các cậu," Alfons nói khi tiếng đồng ca càng lúc càng nhỏ dần đến khi chấm dứt như một tiếng thở dài, "các cậu có biết tớ luôn luôn nghĩ gì mỗi khi nghe bài này không? Ypres, 1917, Gottfried; tháng Ba, cậu còn nhớ không, cái đêm mà Bertelsmann --"

"Vâng," Lenz nói, "tớ nhớ. Đêm ấy khi cây anh đào --"

Alfons gật đầu.

Koster đứng dậy. "Tớ nghĩ là đã đến giờ." Anh nhìn đồng hồ tay. "Vâng, tụi này phải lên đường."

"Một ly cognac nữa thôi," Alfons nói. "Napoleon thứ thiệt. Tôi đặc biệt mang ra đãi các cậu."

Chúng tôi uống cognac và sẳn sàng lên đường.

"Au revoir, Alfons," Pat nói. "Em rất vui đã được đến đây." Nàng đưa tay ra cho anh.

Alfons đỏ mặt. Anh giữ chặt tay nàng trong những ngón tay chuối mắn. "Nếu cô cần điều gì --xin cứ nói ra." Anh ngượng ngùng nhìn nàng. "Cô thích hợp với nơi đây. Cô biết đấy, tôi chẳng bao giờ tin một người phụ nữ lại có thể thích hợp với nơi này, thế mà."

"Cám ơn," Pat nói, "cảm ơn anh, Alfons. Anh không thể nói với em một câu nào dịu dàng hơn thế. Em chào anh, chúc anh những gì tốt đẹp nhất."

"Mong sớm gặp lại cô." Alfons hỉ mũi sồn sột.

Koster và Lenz đưa chúng tôi đến ga. Chúng tôi ghé qua nhà, và tôi dẫn con chó theo. Jupp đã mang hành lý đi trước.

Chúng tôi đến nơi vừa kịp lúc. Con tàu bắt đầu lăn bánh ngay sau khi chúng tôi bước lên. Trong tiếng động cơ rầm rập, Lenz rút từ túi áo ra một cái chai gói kỹ, và giơ lên cho tôi. "Đây, Bob, cầm lấy. Cậu có thể nhâm nhi vài giọt trong cuộc lữ hành."

"Cám ơn," tôi nói, "cậu cứ giữ mà uống tối nay. Tớ có phần rồi."

"Lấy đi,"Lenz trả lời; "chẳng bao giờ thừa với cậu." Anh chạy theo đoàn tàu và thẩy chai rượu lên cho tôi. "Au revoir, Pat!" anh gọi. "Khi chúng tôi phá sản, tất cả sẽ lên trên đó, gia nhập cô. Otto sẽ trượt tuyết, tôi dạy khiêu vũ, Bob đánh piano. Và rồi, với cô, chúng tôi sẽ lập một nhóm hát rong, biểu diễn từ khách sạn này sang khách sạn khác."

Con tàu tăng tốc độ và Gottfried bị bỏ lại đàng sau. Pat bám vào cửa sổ và vẫy tay mãi cho đến lúc nhà ga biến mất sau một khúc quanh. Rồi nàng quay lại. Gương mặt rất xanh xao và đôi mắt sáng ướt. Tôi ôm nàng trong tay. "Nào," tôi nói, "chúng ta uống một chút gì nhé. Em thật là tuyệt diệu."

"Nhưng em không cảm thấy tuyệt diệu," nàng trả lời, cố gắng mỉm cười.

"Anh cũng thế," tôi nói. "Bởi vậy chúng ta cần uống một chút rượu."

Tôi mở nút chai cognac và rót cho nàng một cốc nhỏ. "Ngon chứ?" tôi hỏi.

Nàng gật đầu và tựa vào vai tôi. "Ô, anh yêu, cái gì là ngon là tốt?"

"Em đừng khóc," tôi nói. "Anh rất hãnh diện, suốt ngày nay em đã không khóc."

"Em có khóc đâu," nàng đáp, lắc đầu, và nước mắt ràn rụa trên gương mặt hao gầy.

"Hãy uống thêm," tôi nói, ôm chặt nàng hơn nữa. "Những phút giây đầu tiên luôn luôn khó khăn, nhưng rồi tất cả sẽ bình thường trở lại."

Nàng gật đầu. "Vâng, Robby. Nhưng anh chẳng nên bận tâm vì nó. Rồi cũng sẽ qua đi; đừng nhìn em, đó là cách tốt nhất. Để mặc em ngồi đây vài phút, rồi em sẽ vượt qua."

"Nhưng tại sao không? Em đã rất can đảm suốt ngày hôm nay, bây giờ em có thể tha hồ khóc như ý muốn."

"Em có can đảm gì đâu. Tại anh không nhận ra, mà thôi."

"Có lẽ thế," tôi nói; "nhưng điều này thì đúng."

Nàng cố gắng cười. "Điều gì thì đúng, hở Robby?"

"Bởi vì em không đầu hàng. " Tôi vuốt tóc nàng. "Chừng nào một người chưa đầu hàng số phận, người ấy vẫn còn cao đẹp hơn nó. Đó là một nguyên tắc cũ trong quân đội."

"Nhưng với em, không phải là can trường, anh yêu," nàng thì thầm. "Với em, chỉ đơn giản là sợ hãi -- nỗi sợ hãi đáng thương về sự sợ hãi to tát sau cùng."

"Chỉ cần giữ can đảm thôi, Pat ạ."

Nàng dựa vào tôi. "Ach, Robby, anh đâu biết sợ hãi là gì."

"Anh biết chứ," tôi trả lời.

Cửa mở. Người soát vé yêu cầu trình vé. Tôi đưa chúng ra. "Có phải vé nằm dành cho cô ấy?" ông ta hỏi.

Tôi gật đầu.

"Vậy cô phải đến toa dành riêng cho vé nằm," ông ta bảo Pat. "Vé ấy không dùng được ở các toa khác."

"Tốt lắm."

"Và phải đưa con chó đến toa hành lý," ông ta nói. "Cũi chó ở toa hành lý."

"Được rồi," tôi nói. "Vậy, toa nằm ở đâu?"

"Đàng sau, toa thứ ba. Còn toa hành lý luôn luôn ở tận phía trước."

Ông ta bỏ đi. Một cái đèn nhỏ đong đưa trên ngực. Như thể ông sắp sửa xuống hầm mỏ.

"Vậy chúng ta hãy nhổ trại, Pat," tôi nói. "Một lát anh sẽ lén đưa Billy vào toa của em. Toa hành lý chẳng có gì cho nó."

Tôi không mua vé nằm cho tôi. Tôi không ngại phải ngồi ở một góc tàu suốt đêm. Ngoài ra, tiền vé cũng rẻ hơn.

Jupp đã đưa hành lý lên toa của Pat. Đó là một gian phòng nhỏ, tường lát gỗ hồng đào. Giường của Pat ở tầng dưới. Tôi hỏi người tiếp viên, có ai đặt chỗ ở giường trên hay không.

"Có," ông ta nói, "từ Frankfurt."

"Mấy giờ chúng ta sẽ đến Frankfurt?" tôi hỏi.

"Hai giờ rưởi."

Tôi biếu ông ta tiền nước, và ông ta quay về góc của mình. "Trong nửa giờ, anh sẽ trở lại với con chó."

"Nhưng anh không thể làm được; người tiếp viên còn ngồi trong toa."

"Anh không thể? Em đừng khóa cửa phòng."

Tôi đi ngược lại, qua người tiếp viên đang ngó chừng tôi. Ở trạm kế, tôi xuống tàu với con chó và đi trên sân ga, qua khỏi toa có buồng nằm, đến toa kế tiếp. Rồi tôi chờ đến khi người tiếp viên bước ra nói chuyện với viên cảnh sát. Rồi tôi lên tàu, đi ngược hành lang về toa nằm, và vào phòng của Pat mà không ai nhìn thấy.

Nàng đã khoác một chiếc áo choàng trắng mềm mại và trông thật đáng yêu. Đôi mắt nàng long lanh. "Em đã bớt buồn rồi, Robby," nàng nói.

"Tốt. Nhưng em không nằm xuống hay sao? Chỗ này chật chội quá. Anh sẽ ngồi cạnh em."

"Vâng, nhưng --" Nàng ngần ngừ và chỉ tay lên giường trên. "Nếu ngài Chủ Tịch Liên Đoàn Những Cô Gái Sa Ngã bỗng dưng xuất hiện ở cửa thì sao?"

"Còn lâu lắm mới đến Frankfurt," tôi nói. "Anh sẽ canh chừng. Anh sẽ không ngủ quên."

Khi sắp đến Frankfurt, tôi trở về toa của mình. Tôi ngồi thu lu trong góc, cạnh cửa sổ và cố dỗ giấc ngủ. Nhưng tại Frankfurt, một ông với hàng ria hải mã lên tàu, lập tức mở một cái gói nhỏ, và khởi sự ăn. Ông ta ăn uống thô lỗ đến đổi tôi không thể ngủ. Bửa ăn kéo dài một tiếng. Rồi con hải mã lau hàng ria mép, vươn vai, và bắt đầu một tấu khúc mà tôi chưa bao giờ nghe một thứ gì tương tự. Đó không phải là một tiếng ngáy đơn giản; đó là tiếng thở dài như tiếng hú, chấm phết với những tiếng rên và tiếng thở phì phò. Không có một hệ thống nhất quán, nó thay đổi không ngừng. May mắn thay, khoảng năm giờ, ông ta xuống tàu.

Khi tôi tỉnh dậy, ngoài trời toàn một màu trắng xóa. Tuyết lất phất rắc từng mảnh và toa tàu đắm trong một ánh sáng chạng vạng siêu nhiên. Chúng tôi đã vượt qua các rặng núi. Gần chín giờ sáng. Tôi vươn vai và rồi đi rửa mặt, cạo râu. Khi tôi trở lại, Pat đã đứng trong toa. Trông nàng tươi tắn.

"Em ngủ ngon không?" tôi hỏi.

Nàng gật đầu.

"Và em gặp thứ phù thủy già nào ở giường tầng trên?"

"Trẻ và xinh. Cô ấy tên là Helga Guttmann, và cô ấy cũng đi đến dưỡng đường giống em."

"Thật à?"

"Vâng, Robby. Nhưng em thấy rõ, anh không ngủ được. Anh cần ăn sáng đàng hoàng."

"Cà phê," tôi nói. "Cà phê với vài giọt anh đào."

Chúng tôi đến toa ăn. Bỗng dưng tôi thấy vui trở lại. Mọi thứ dường như không quá tệ như đêm qua.

Helga Guttmann đã có mặt ở đó. Cô ấy thuộc loại con gái miền nam, mảnh mai và sinh động. "Thật phi thường," tôi nói, "khi các cô gặp nhau như thế, cùng đi tới một dưỡng đường."

"Chẳng có gì phi thường," cô ta nói.

Tôi nhìn cô ta. Cô cười to. "Tất cả những con chim thiên di tụ họp với nhau trong thời gian này. Đàng kia kìa --" cô ấy chỉ vào góc toa -- "cả bàn ấy cũng đi đến đó."

"Làm sao cô biết?" tôi hỏi.

"Tôi quen với tất cả mọi người lần trước. Ở nơi ấy, ai nấy đều quen biết nhau."

Người hầu bàn mang cà phê đến. "Và đem thêm một chai cherry brandy to," tôi nói. Tôi cần phải uống một thứ gì đó. Thình lình mọi việc trở nên rất đơn giản. Những người ngồi ở đó đang đến dưỡng đường lần thứ hai, và dường như họ coi chuyện ấy không khác gì hơn một cuộc đi dạo. Thật ngu muội nếu ta sợ hãi. Pat sẽ trở về, hệt như những người ấy đã trở về. Tôi chẳng cần suy nghĩ cặn kẻ rằng cả bọn phải lên đó lại -- tôi chỉ cần biết, ta có trở về và có một năm dài trước mặt. Trong một năm, rất nhiều chuyện có thể xảy ra. Quá khứ đã dạy chúng tôi ứng phó với giai đoạn ngắn mà thôi.

Chúng tôi đến nơi vào buổi chiều. Thời tiết trong sáng, vầng dương vàng rực trên những cánh đồng tuyết, và da trời xanh hơn bao giờ hết từ vài tuần nay. Tại sân ga, một đám đông chờ đón. Họ reo hò và vẫy tay và những người mới tới cũng vẫy tay lại từ trên tàu. Helga Guttmann được một người đàn bà tóc vàng tươi cười và hai người đàn ông mặc quần chơi golf màu tươi mang đi. Cô phấn khích và bồng bột như một người về nhà sau khi vắng mặt một thời gian dài. "Au revoir, gặp lại sau, trên ấy nhé," cô nói với chúng tôi, và ngồi vào chiếc xe trợt tuyết với các bạn.

Đám đông tản mác thật nhanh và vài phút sau, chỉ còn chúng tôi trên sân ga. Một người phu khuân vác đến gần. "Khách sạn nào?" ông ta hỏi.

"Dưỡng đường Waldfrieden," tôi đáp.

Ông ta gật đầu và ra hiệu cho một người tài xế. Họ kéo hành lý của chúng tôi lên một chiếc xe trợt tuyết xanh tươi, thắng với một cặp ngựa trắng. Hai con ngựa có túm lông xám trên đầu, và hơi thở bay ra vờn quanh mủi chúng như một vầng mây xà cừ.

Chúng tôi lên xe. "Ông bà muốn lên ấy bằng xe cáp treo, hay bằng xe trợt tuyết?" người lái xe hỏi.

"Xe trợt tuyết đi xa lắm không?"

"Nửa giờ."

"Vậy đi xe trượt tuyết."

Người lái xe tróc lưỡi và chúng tôi lên đường. Con đường dẫn ra khỏi làng và uốn khúc theo hình chữ chi cao dần. Dưỡng đường nằm trên một đỉnh cao. Đó là một kiến trúc dài, màu trắng, với nhiều dãy cửa sổ. Trước mỗi cửa sổ là một ban công. Trên nóc, một lá cờ vờn bay trong gió. Tôi cứ ngỡ nó phải trang bị như một bịnh viện, nhưng ít ra ở tầng trệt, nó giống như một khách sạn. Ở tiền sảnh, có một lò sưởi to và nhiều bàn nhỏ, bày biện các vật dụng uống trà.

Chúng tôi trình diện ở văn phòng. Người giúp việc khuân hành lý của chúng tôi vào và một bà lớn tuổi cho biết phòng của Pat là phòng số 79. Tôi hỏi nếu tôi có thể có một phòng cho tôi, trong vài ngày.

Bà lắc đầu. "Ở dưỡng đường thì không. Nhưng có thể có ở khu vực phụ."

" Khu vực phụ ở đâu?"

"Bên cạnh đây."

"Tốt," tôi nói; "vậy cho tôi một phòng và mang hành lý của tôi đến đó."

Một thang máy, không tiếng động, đưa chúng tôi lên tầng hai.

Tầng hai thực tình giống bịnh viện hơn -- một bịnh viện dễ chịu thoải mái, đúng vậy, nhưng dù sao vẫn là một bịnh viện. Hàng lang trắng, cửa trắng, mọi nơi mọi chỗ đều lấp lánh, sáng bóng với thủy tinh, kền và sự sạch sẽ tinh tươm. Một bà sơ có trách vụ, chào đón chúng tôi. "Fraulein Hollmann?"

"Vâng," Pat nói. "Phòng Bẩy Mươi Chín phải không?"

Bà sơ gật đầu, dẫn trước và mở một cánh cửa. "Phòng của cô đây."

Đó là một căn phòng sáng sủa, kích thước trung bình, ánh nắng chiều đang chiếu vào qua một cửa sổ rộng. Trên bàn có một bình cắm hoa cúc tây xanh và đỏ, bên ngoài cửa sổ, trải dài những cánh đồng tuyết trắng trên đó ngôi làng nép mình như ẩn nấp dưới một tấm chăn trắng toát, vĩ đại.

"Em thích nơi này không?" tôi hỏi Pat.

Nàng nhìn tôi một lúc. "Vâng," rồi nàng nói.

Phu khuân vác mang rương của Pat vào. "Chừng nào tôi phải khám bịnh?" Pat hỏi bà sơ.

"Sáng mai. Cô nên đi ngủ sớm tối nay để nghĩ ngơi đầy đủ."

Pat cởi áo khoác, đặt nó lên cái giường trắng, trên đó đã treo sẳn một biểu đồ mới dùng ghi thân nhiệt.

"Tôi cần phải làm gì ngay bây giờ không?" Pat hỏi.

Bà sơ lắc đầu. "Hôm nay thì không. Ít nhất cũng phải chờ đến chiều mai, khi đã khám xong mới có thể làm gì khác. Khám bệnh lúc mười giờ. Tôi sẽ đón cô."

"Cảm ơn sơ." Pat nói.

Bà y tá bỏ đi. Người khuân vác vẫn đứng đợi ở cửa. Tôi cho ông ta tiền nước và ông ta cũng bỏ đi. Thình lình căn phòng vắng lặng như tờ. Pat đứng cạnh cửa sổ, nhìn ra ngoài. Đầu nàng đen sẩm trên nền trời sáng.

"Em mệt không?" tôi hỏi.

Nàng quay lại. "Không."

"Trông em mệt lắm," tôi nói.

"Em mệt theo cách khác, Robby. Nhưng em có đủ thời gian cho việc ấy."

"Em muốn thay y phục chưa?" tôi hỏi. "Hay chúng ta nên xuống nhà khoảng một tiếng đồng hồ trước đã? Anh nghĩ rằng tốt nhất chúng ta nên xuống dưới."

"Vâng," nàng nói, "sẽ tốt hơn."

Chúng tôi lại đi xuống trong chiếc thang máy êm như ru và ngồi vào một trong những cái bàn nhỏ ở tiền sảnh. Một chốc sau, Helga Guttmann cũng đến với các bạn. Họ ngồi chung với chúng tôi. Helga Guttmann phấn khích và vui tươi một cách khá cuồng nhiệt, nhưng tôi hài lòng vì cô ấy có mặt tại đó và vì Pat đã làm quen với vài người. Những ngày đầu bao giờ cũng khó khăn.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 22

ột tuần sau tôi quay về. Từ nhà ga tôi đi thẳng đến xưởng sửa xe. Khi đến nơi, trời đã tối và mưa vẫn rơi. Như thể một năm dài đã qua từ lúc tôi và Pat ra đi.

Koster và Lenz ngồi trong văn phòng. "Cậu về đúng lúc," Goffried nói.

"Sao vậy, có chuyện gì không?" tôi hỏi.

"Để người ta bước qua ngạch cửa đã," Koster nói.

Tôi ngồi xuống.

"Pat khỏe không?" Otto hỏi.

"Được. Trong tình huống ấy. Nhưng, nói cho tớ nghe, có rắc rối gì thế?"

Chuyện liên can đến chiếc Stutz. Chúng tôi đã sửa và giao xe cách đây nửa tháng. Hôm qua Koster đi nhận tiền. Nhưng trong thời gian ấy, chủ nhân chiếc xe đã khánh tận, và xe phải nhập vào tài sản khấu nợ của ông ta.

"Dù sao, chưa đến nỗi nào," tôi nói. "Ta chỉ cần tiền bào hiểm mà thôi."

"Tụi này cũng nghĩ thế," Lenz thờ ơ nói. "Nhưng xe lại không có bảo hiểm."

"Khốn nạn! Thật vậy sao, Otto?"

Koster gật đầu. "Mới biết hôm nay."

"Đó là những gì chúng ta có được vì đã làm việc nghĩa, chưa kể chi phí dấu diếm chiếc xe," Lenz lẩm bẩm. "Tiền sửa xe lên đến bốn ngàn marks!"

"Ai mà ngờ được!" tôi nói.

Lenz phá ra cười. "Khôi hài hết biết!"

"Bây giờ ta tính sao, Otto?" tôi hỏi.

"Tớ đã gởi lời khai đến người tiếp quản. Nhưng tớ không hy vọng sẽ có kết quả."

"Liệu ta có phải đóng cửa xưởng sửa xe không?" Gottfried nói.

"Có thể," Koster thú nhận.

Lenz đứng dậy. "Nghèo khó và giữ bộ mặt can trường trong tình huống khó khăn là vinh dự của người lính." Anh đến tủ chén, lấy ra chai cognac.

"Sau lần uống rượu này, chúng ta sẽ cần đến bộ mặt anh hùng," tôi nói. "Nếu tớ không lầm, đây là chai rượu cuối cùng của chúng ta."

"Bộ mặt anh hùng, các cậu ạ," Lenz khinh miệt nói, "là thứ cần dùng trong thời kỳ gian khổ. Nhưng chúng ta đang sống trong những thời kỳ tuyệt vọng. Bộ mặt thích hợp duy nhất là hài hước." Anh cạn ly. "Tớ nghĩ, bây giờ tớ cần thắng yên cương con Rosinante và lái vòng vòng kiếm một ít tiền lẻ."

Anh băng qua vuông sân tối và lái chiếc tắc xi đi. Koster và tôi vẫn ngồi yên.

"Xui quá, Otto," tôi nói. "Gần đây chúng ta gặp nhiều chuyện không may."

"Tớ học được một điều trong quân ngũ là không lo âu quá mức cần thiết," Koster đáp. "Và ta đã lo âu khá nhiều. Cậu thấy trên núi ra sao?"

"Nếu không phải dành cho người bệnh, đó là một thiên đường. Tuyết và mặt trời."

Anh nhìn lên. "Tuyết và mặt trời? Khó mà tin được nhỉ?"

"Vâng. Không tài nào có thật. Tất cả mọi thứ ở đó không thể nào có thật."

"Tối nay cậu định làm gì?" anh nói.

Tôi nhún vai. "Đem hành lý về nhà trước đã."

"Tớ phải đi công chuyện độ một giờ. Cậu có muốn tới quán 'The Bar' với tớ sau đó không?"

"Hẳn rồi," tôi nói. "Còn gì khác hơn?"

Tôi lãnh hành lý ở nhà ga và mang về nhà. Tôi cố mở cửa nhẹ nhàng, vì tôi không muốn trò chuyện với ai. Tôi về phòng và may mắn không bị Frau Zalewski bắt gặp. Tôi ngồi trong đó một lúc. Có nhiều thư từ và báo chí trên bàn. Rõ ràng toàn là thư quảng cáo. Không ai viết thư riêng cho tôi. Nhưng tôi nghĩ, hiện nay tôi vẫn còn một người.

Sau một lúc tôi đứng lên, tắm rửa và thay y phục. Tôi không cất hành lý vội; tôi muốn có chuyện để làm khi trở về nhà tối nay. Tôi cũng không ghé qua phòng của Pat, dù tôi biết chưa có ai cư ngụ. Tôi len lén đi trên hành lang và ra khi ra khỏi nhà, thở phào nhẹ nhõm.

Tôi vào quán cà phê The International để tìm một chút gì dằn bụng. Anh bồi, Alois, chào tôi từ cửa. "Cậu lại đến đây?"

"Vâng," tôi nói, "cuối cùng, ta luôn luôn trở về chốn cũ."

Rosa ngồi với các cô gái ở cái bàn rộng. Có mặt hầu hết mọi người -- đây là giờ giải lao giửa hai đợt rước khách.

"Chúa ơi, Robert đấy à!" Rosa nói. "Em là người lạ."

"Đừng hỏi gì cả, Rosa," tôi nói. "Điều chủ yếu là em lại có mặt ở đây."

"Như thế nào? Thường xuyên chứ?"

"Có lẽ."

"Đừng quá nặng lòng," chị nói, nhìn tôi. "Chuyện gì rồi cũng sẽ qua."

"Đúng," Rosa trả lời. "Lilly cũng có một bài hát như thế."

"Lilly?" tôi chợt nhận ra chị, đang ngồi cạnh Rosa. "Chị làm gì ở đây, Lilly? Chị đã có chồng, theo em nhớ? Đáng lẽ chị phải ở nhà, trông nom tiệm sửa ống nước."

Lilly không trả lời.

"Tiệm sửa ống nước!" Rosa khinh bỉ nói. "Khi còn tiền thì mọi việc êm như mơ, Lilly này và Lilly nọ; quá khứ không quan trọng chi hết. Chỉ kéo dài sáu tháng mà thôi. Khi tiêu hết đồng xu cuối cùng của cô ấy, người quân tử bỗng nhiên không cần loại gái điếm tầm thường làm vợ nữa." Chị khịt mủi. "Thình lình, hắn không hay biết gì về quá khứ của cô ấy; hắn kinh ngạc vô cùng khi biết tới. Đến nỗi hắn dùng chuyện ấy làm cớ để ly dị. Nhưng, còn tiền đâu nữa, dĩ nhiên."

"Bao nhiêu cả thảy," tôi hỏi.

"Bốn ngàn marks chứ ít ỏi gì! Thử tính xem cô ấy phải ngủ với bao nhiêu đồ chó- lợn mới dành dụm được chừng ấy."

"Bốn ngàn marks," tôi nói, suy tư. "Dường như bốc hơi."

"Thôi được -- dù sao chúng ta cũng còn có nhau."

Tôi ngồi trước đàn dương cầm và dạo vài bản. Trong khi đàn tôi nghĩ đến Pat, nghĩ đến số tiền của nàng chỉ có thể kéo dài đến cuối tháng Giêng, và tôi cần kiếm thêm tiền hơn bao giờ hết. Tôi máy móc lướt tay trên những phím ngà và ở ghế sô pha kế bên, Rosa vui sướng lắng nghe, và bên cạnh chị là gương mặt xanh xao, vỡ mộng não nề của Liily, lạnh lẻo, vô tri, vô giác hơn là đã chết.

Một tiếng kêu vực tôi khỏi cơn suy nghĩ ủ ê. Rosa bừng tỉnh từ giấc mơ của chị. Chị đứng sau bàn, mũ lệch sang một bên, đôi mắt chầm chập nhìn tới trước, và chị không biết rằng cà phê từ cái tách cầm nghiêng đang ri rỉ chảy vào miệng túi xách của chị. "Arthur!" chị lấp bấp. "Arthur, thật đó ư?"

Tôi ngừng tay. Một người đàn ông gầy gò, dáng điệu chậm chạp, cái mũ quả dưa đội lệch phía sau đầu, bước vào. Da mặt ông ta vàng vọt bệnh hoạn; cái mủi thô to và cái đầu be bé hình quả trứng.

"Arthur!" Rosa lại lấp bấp. "Anh?"

"Còn ai khác hơn?" Arthur gầm gừ.

"Chúa ơi, anh từ đâu sổng ra vậy?"

"Anh từ đâu sổng ra? Thì từ ngoài đường, qua cửa chứ còn từ đâu."

Nếu tính đến chuyện trở về sau một thời gian xa cách lâu dài, Arthur chẳng tỏ vẻ thân thiện một chút nào.Tôi nhìn ông ta thú vị. Thần tượng của Rosa đây. Trông ông ta như vừa từ một nhà tù thẳng về đây. Tôi tìm trong vô vọng một điều gì có thể giải thích cho sự say đắm của Rosa. Nhưng có lẽ đó chính là câu trả lời. Thật phi thường thứ người mà những quan tòa chuyên phán xét đàn ông một cách khắc nghiệt nhất lại xiêu lòng vì họ.

Chẳng buồn hỏi ai, Arthur tự tiện cầm ly bia trên bàn, cạnh Rosa và tì tì nốc cạn. Quả táo Adam chạy lên chạy xuống như thang máy trên cần cổ gầy nhom, gân guốc. Rosa rạng rỡ nhìn hắn.

"Thêm một ly nữa nhé?" chị hỏi.

"Dĩ nhiên," Arthur gầm gừ. "Nhưng ly lớn hơn."

"Alois!" Rosa hạnh phúc vẫy người bồi bàn. "Anh ấy muốn một ly nữa."

"Tôi biết," Alois điềm đạm trả lời, mang một ly khác đến.

"Và em bé của chúng ta, Arthur yêu quý, anh vẫn chưa thấy mặt con bé Elvira!"

"Em yêu!" Lần đầu tiên Arthur tỏ ra quan tâm. Hắn khoác tay ra vẻ chối từ. "Đừng kết tội tôi. Không phải việc của tôi. Tôi đã bảo em phải phá. Và có lẽ em đã làm, nếu tôi không..." Hắn chìm trong nỗi u sầu. "Tốn tiền lắm, tôi sẽ bị ràng buộc và sẽ còn tốn dài dài..."

"Không nhiều đâu, Arthur. Ngoài ra, nó là con gái."

"Thế con gái thì không tốn tiền à?" Arthur nói, ly bia khuất sau cổ áo. "Có lẽ cô nên tìm một bà già điên giàu có nào đó muốn nuôi nó. Dĩ nhiên phải bù tiền cho ta. Đó là cách duy nhất."

Hắn lại thoát ra khỏi nỗi buồn sầu. "Có tiền không?"

Rosa, sốt sắng phục dịch, chìa cái túi xách đẫm cà phê. "Chỉ có năm marks thôi, Arthur -- anh thấy đó, em không biết anh sẽ đến -- nhưng em còn tiền ở nhà."

Arthur nhét tiền vào túi áo, nhanh như quan tổng trấn Thổ Nhĩ Kỳ.

"Và cô sẽ không kiếm được gì nếu cái mông của cô cứ ỳ ra trên ghế sô pha," hắn lầm bầm, cáu kỉnh.

"Em đi ngay, Arthur. Nhưng có lẽ không kiếm được nhiều. Đang giờ ăn tối."

"Trâu bò nhỏ cũng ị ra phân," Arthur nói.

"Em đi ngay đây."

"Được..." Arthur kéo vành mũ ra trước. "Vậy tôi sẽ trở lại, lúc mười hai giờ."

Hắn chậm chạp lê chân đi. Rosa đưa mắt theo, hạnh phúc. Hắn không ngoảnh lại, và để mặc cửa mở.

"Đồ con heo," Alois càu nhàu, khép cửa.

Rosa hãnh diện nhìn chúng tôi. "Anh ấy tuyệt vời, phải không? Chẳng có gì tác động được anh ấy, chẳng có gì làm cho anh ấy yếu mềm. Không biết anh ấy trốn ở đâu, suốt thời gian qua?"

"Chị cứ nhìn nước da của ông ta thì khắc biết," Wally trả lời. "Nằm nhà đá, dĩ nhiên. Lưu manh thượng hạng."

"Em không biết anh ấy --"

"Không dám."

"Em không hiểu," Rosa đứng lên. "Anh ấy là một người đàn ông chân chính. Chẳng ủy mị như Willy nhà em... Ô, chị phải đi đây. Các chị em ở lại, vui vẻ nhé."

Trẻ trung, phơi phới trên mây, chị tung tăng ra khỏi phòng. Một lần nữa, chị lại có người để nộp tiền, để hắn mua bia bọt uống, rồi đánh đập. Chị hạnh phúc.

Nửa tiếng sau những cô gái kia cũng đi. Chỉ một mình Lilly, gương mặt như đá, ngồi lại. Tôi gõ đàn thêm một lúc, rồi ăn một miếng bánh mì kẹp thịt và cũng biến theo họ. Ta không thể nấn ná ở đấy chỉ với Lilly.

Tôi lang thang trên những con đường tối, ướt. Bên ngoài nghĩa trang, Đạo Quân Cứu Rỗi đã thành hình. Theo tiếng trống và kèn đồng, họ đồng ca bài "Jerusalem Thánh Địa Vàng." Tôi dừng lại. Bỗng nhiên tôi cảm thấy không thể tiếp tục một mình, không có Pat.Tôi nhìn những bia mộ ảm đạm trong nghĩa trang; tôi tự nhủ lòng rằng một năm trước đây tôi còn đơn côi hơn -- khi ấy tôi đâu đã quen với Pat; giờ đây dù cho nàng không ở bên cạnh tôi, ít ra nàng cũng có mặt ở chỗ ấy; nhưng không ích lợi gì -- cõi lòng tôi bỗng dưng tan nát và dại khờ. Cuối cùng tôi đi về phòng mình để tìm, họa may, có thư của nàng. Thật vô lý -- làm sao mà có được; thế nhưng tôi vẫn quay về.

Khi lại ra khỏi nhà, tôi gặp Orlow ngoài cửa. Anh vận bộ đồ lớn dưới lớp áo khoác hững hờ, sắp sửa tới dự buổi khiêu vũ ở khách sạn nơi anh làm việc. Tôi hỏi, gần đây anh có tin tức gì của Frau Hasse hay không.

"Không," anh nói. "Bà ấy chưa trở lại. Hoặc đến ty cảnh sát. Có lẽ bà ấy sẽ chẳng về đâu."

Chúng tôi cùng đi bộ với nhau một đoạn. Ở góc đường, có một chiếc xe tải với những bao than. Tài xế nâng nắp xe lên và lúi húi làm gì đó với máy xe. Rồi hắn ngồi vào ghế. Khi chúng tôi bước qua, hắn nổ máy và đạp ga. Orlow nhảy dựng. Tôi nhìn anh. Anh xanh như người chết.

"Anh bệnh à?" tôi hỏi.

Anh mỉm cười, môi trắng bệch và lắc đầu. "Không ---nhưng đôi khi tôi phát hoảng nếu bất ngờ nghe tiếng động ấy. Họ cho nổ máy một chiếc vận tải đậu trước nhà, để chúng tôi không nghe tiếng súng, khi cha tôi bị giết chết ở Nga dạo ấy. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn nghe được." Ông lại mỉm cười như xin lỗi. "Họ ít che đậy hơn khi hạ sát mẹ tôi; họ bắn bà trên gác mái, sáng sớm. Anh tôi và tôi trốn thoát vào buổi tối. Chúng tôi mang theo một ít kim cương. Nhưng anh tôi chết cóng trên đường."

"Hai bác bị bắn về tội gì?"

"Trước chiến tranh, cha tôi là chỉ huy trưởng một trung đoàn Cossack đã dẹp tan phiến loạn. Cha tôi biết chuyện gì sẽ xảy ra; theo trật tự, ta có thể nói vậy. Nhưng mẹ tôi thì không."

"Còn anh?"

Anh phác họa một cử chỉ rã rời, như muốn xóa bỏ quá khứ. "Nhiều chuyện đã xảy ra kể từ lúc ấy."

"Vâng," tôi nói, "đúng thế. Quá nhiều để trí óc một người có thể đối phó."

Chúng tôi đi tới khách sạn. Một người đàn bà to lớn từ một chiếc Buick bước ra, kêu lên và tiến về phía ông.

Bà khá mủm mỉm và ăn mặc một cách đài các, và có thứ nhan sắc đã nhạt phai đôi chút của một phụ nữ tóc vàng tứ tuần, không bao giờ quan tâm hay có một ý tưởng nào suốt cuộc đời mình.

"Xin lỗi cậu," Orlow nói với một cái liếc mắt kín đáo. "Công việc --"

Anh cúi chào bà tóc vàng và hôn tay nàng.

Trong quán "The Bar" có Valentin, Koster và Ferdinand Grau. Một lát sau Lenz mới đến. Tôi nhập bọn và gọi nửa chai rum. Tôi vẫn buồn thê thảm.

Ferdinand, vai rộng và vạm vỡ, gương mặt to bành và đôi mắt xanh lơ, trong suốt, chồm chỗm ngồi ở một góc phòng. Anh đã uống đủ thứ rượu.

"Này Bob, cậu bé," anh vừa nói vừa vỗ vai tôi,"có chuyện gì xảy ra cho cậu vậy?"

"Chẳng có gì, Ferdinand," tôi trả lời, "thế mới phiền."

Anh nhìn tôi một lúc.

"Không có gì?" rồi anh nói. "Không có gì? Đó là một điều đáng kể đấy. Chẳng có gì trong tấm gương mà ta soi đời."

"Hoan hô!" Lenz cười toe, cổ võ. "Ý tưởng nguyên thủy nhất, Ferdinand."

"Im lặng dùm cái đi, Gottfried." Ferdinand nghễnh cái đầu to nhìn Lenz. "Người lãng mạn như cậu chỉ là một con châu chấu trên bờ cuộc đời. Hiểu sai tất cả mọi thứ và hình thành những cảm xúc của nó từ đấy. Hỡi con người bông lông, cậu hiểu gì về Hư Vô?"

"Đủ hài lòng để vẫn làm người lông bông," Lenz nói. "Những người đứng đắn kính trọng Hư Vô. Nhưng họ không đào bới trong đó như bầy chuột chũi."

Grau chòng chọc nhìn anh.

"Pros't," Gottfried nói.

"Pros't," Ferdinand nói. "Pros't, đồ nút bần."

Họ nốc cạn ly.

"Tớ không ngại làm một cái nút bần, " tôi nói, cũng cạn ly, "loại người luôn luôn làm đúng và mọi việc xảy ra với họ đều đúng. Tớ chỉ cần một ít như thế, bằng mọi giá."

"Đồ phản phúc!" Ferdinand ngã người ra sau trên ghế làm nó kêu kèn kẹt. "Cậu muốn làm một tên đào ngũ -- phản bội tình huynh đệ?"

"Không," tôi nói, "Tớ không muốn phản bội cái gì cả. Nhưng tớ rất muốn rằng không phải thứ gì chúng ta chạm vào cũng đều vỡ tan từng mảnh."

Ferdinand chồm tới. Gương mặt to, hoang dại của anh co giật. "Để bù lại, cậu thật sự tùy thuộc vào một tổ chức, em tôi ơi -- tổ chức của những người không thành đạt, thiếu lành mạnh với lòng ham muốn không mục đích, tham vọng không đưa tới kết quả, tình yêu không tương lai, tuyệt vọng không lý do." Anh mỉm cười. Hội kín huynh đệ ưa thích họat động bí mật hơn là nghề nghiệp, và chẳng mấy chốc sẽ cờ bạc, thua lỗ, đùa bỡn cuộc đời của họ thay vì lãng quên hay cẩn trọng giả mạo một bức tranh không tưởng -- bức tranh mà họ ấp ủ trong tim, em tôi ơi, ghi tâm khắc cốt trong những giờ, những ngày, những đêm không có gì cả ngoại trừ một thứ --cuộc sống và cái chết trần trụi điên rồ."

Anh nâng ly rượu và ra dấu cho Fred ở quầy. "Cho tớ một thứ gì để uống."

Fred mang chai lại. "Tớ nên để dĩa hát vào máy một chút hay không?" anh hỏi.

"Không," Lenz nói, "quăng máy hát của cậu ra cửa sổ và đem nhiều ly to hơn. Rồi tắt bớt phân nửa đèn, để dăm chai rượu lên bàn và tếch vào văn phòng của cậu."

Fred gật đầu và tắt đèn trần. Chỉ những ngọn đèn trên tường với chụp bằng bản đồ cũ còn sáng.

Lenz rót rượu vào ly. "Pros't, các cậu!" Mừng vì chúng ta còn sống. Vì chúng ta đang hít thở. Vì ý thức về cuộc đời của chúng ta sâu sắc đến nỗi chúng ta không biết bắt đầu từ đâu."

"Thật đúng," Ferdinand nói. "Chỉ có người đau khổ mới biết quý trọng hạnh phúc. Một người sung sướng là tượng mẫu của cảm giác về cuộc đời. Hắn chỉ đơn thuần diễn đạt nó; hắn không sở hữu nó. Ánh sáng không chiếu rọi trong ánh sáng; chỉ chiếu rọi trong bóng tối. Bóng tôi muôn năm. Người đã một lần trải qua giông bão không thể sử dụng những dụng cụ chạy điện tinh tế nữa. Kệ xác cơn bão. Cảm tạ chút đời của ta. Và bởi vì ta không chuẩn bị để đầu tư đời ta lấy lãi năm phần trăm; mà ta thích đốt cháy đời ta hơn. Uống đi, các cậu. Những vì sao nổ tung mười ngàn năm ánh sáng trước vẫn còn lấp lánh. Hãy uống khi vẫn còn thời gian. Vạn tuế sự đau khổ. Vạn tuế bóng tối."

Anh tự rót một ly cognac thật to và uống cạn.

Rum làm đầu tôi nhức bưng bưng. Tôi nhẹ nhàng chỗi dậy và bước qua văn phòng của Fred. Anh đang ngủ. Tôi đánh thức anh và xin tổng đài nối kết một cuộc điện thoại đường xa đến dưỡng đường.

"Cậu nên ở lại chờ," anh nói. "Giờ này ban đêm thường nối kết khá nhanh."

Năm phút sau chuông điện thoại reo và dưỡng đường trả lời.

"Tôi muốn nói chuyện với Fraulein Hollmann."

Người y tá trả lời. "Fraulein Hollmann đã ngủ."

"Cô ấy không có điện thoại trong phòng hay sao?"

"Không."

"Cô không đánh thức cô ấy dậy được sao?"

Tiếng nói do dự. "Không. Ngoài ra, hôm nay cô ấy không được phép dậy."

"Có chuyện gì xảy ra không?"

"Không. Cô ấy chỉ cần nghĩ ngơi trên giường trong vài ngày."

"Cô có chắc rằng cô ấy không bị việc gì không?"

"Không, không, đó là chuyện bình thường vào lúc đầu. Cô ấy phải nằm nghĩ và làm quen với chỗ mới."

Tôi gác ống nghe. "Muộn quá, hả?" Fred hỏi.

"Cậu muốn nói gì?" tôi hỏi.

Anh chìa đồng hồ tay. "Sắp mười hai giờ."

"Vâng," tôi nói. "Lẽ ra tớ đừng gọi mới phải."

Tôi trở lại và tiếp tục uống.

Lúc hai giờ chúng tôi chia tay. Lenz chở Valentin và Ferdinand về bằng tắc xi. "Lên đây," Koster nói với tôi, sang số Karl.

"Tớ đi bộ mấy bước được mà, Otto." tôi nói.

Anh nhìn tôi. "Chúng ta chạy rong một lát."

"Tốt." tôi lên xe.

"Cậu lái," Koster nói.

"Vô lý, Otto. Tớ không thể lái. Tớ say mèm."

"Cậu lái đi. Tớ chịu trách nhiệm."

"Được rồi, cậu sẽ thấy," tôi nói, ngồi trước tay lái.

Động cơ rồ lên. Bánh lái run rẩy trong tay tôi. Đường phố gãy góc như răng cưa đổ ập vào tôi. Nhà cửa đong đưa, nghiêng ngã và những ngọn đèn đường khuất lấp trong mưa.

"Không được đâu, Otto. Tớ sẽ đụng một thứ gì đó."

"Đụng đi," anh trả lời.

Tôi nhìn anh. Gương mặt anh biểu lộ sự rõ rệt, căng thẳng và cảnh giác. Anh nhìn con đường trước mắt. Tôi tấn vào lưng ghế và bấu chặt hơn nữa tay lái. Tôi nghiến cứng hàm và cau mày. Từ từ con đường hiện rõ lên.

"Đi đâu, Otto?" tôi hỏi.

"Lái thẳng. Ra khỏi đây."

Chúng tôi đến vòng đai thành phố và chạy ra xa lộ.

"Bật đèn pha," Koster nói.

Mặt đường bê tông sáng màu xám nhạt trước mặt chúng tôi. Trời mưa lắc rắc thôi, nhưng những giọt nước quất vào mặt tôi như mưa đá. Gió thổi từng luồng vun vút, các vầng mây buông thấp; chỉ cao hơn đầu cánh rừng một ít, có một đường chẻ, và bạc tuôn loang loáng qua đó. Mù sương biến mất đàng sau mắt tôi. Động cơ nổ phành phạch chuyền qua cánh tay vào thân thể tôi. Tôi cảm nhận được máy xe và sức mạnh của nó. Sự nổ bùng của xy lanh đập vỡ thành mảnh vụn nỗi tê liệt đờ đẫn của não bộ tôi. Pistons như máy bơm đẩy máu tôi luân chuyển trong huyết quản; tôi bình tâm lại. Chiếc xe lao vút trên đường quê.

"Nhanh hơn nữa," Koster nói.

Lốp xe bắt đầu rên xoen xoét như tiếng huýt sáo. Cây cối, cột điện tín bay vù vù ngược ra sau. Một ngôi làng huyên náo lướt qua. Bây giờ đầu óc tôi hoàn toàn tỉnh táo.

"Nhấn thêm ga," Koster nói.

"Tớ có thể giữ nó vững không, vậy? Đường trơn ướt."

"Cậu sẽ cảm biết. Vào số ba, trước khi đến các khúc quanh và tăng tốc khi ôm cua.

Động cơ rống lên. Không khí quất rát mặt tôi. Tôi khom mình núp sau tấm kính chắn gió. Và thình lình tôi hòa nhập vào tiếng sấm của động cơ, xe và thân tôi trở thành một, một căng thẳng duy nhất, một rung động cao nhất; tôi cảm nhận bánh xe dưới chân tôi, tôi cảm nhận mặt đất, con đường, tốc độ -- với một cú giật mạnh một cái gì đó trượt vào đúng chỗ, đêm hú và thổi gió; nó thổi tất cả những thứ khác ra khỏi tôi; môi tôi mím chặt, tay tôi biến thành gọng kềm và bây giờ tôi chỉ còn lái và đua, mất ý thức và cũng đồng thời tuyệt đối tỉnh thức.

Ở một khúc quanh, xe trợt, ở đàng sau. Tôi bẻ tay lái ngược lại, một lần, hai lần, và tăng tốc. Trong một giây, mọi thứ lõng lẽo như quả bóng, rồi chiếc xe trở lại như xưa.

"Tốt," Koster nói.

"Đó là lớp lá ướt,"tôi trả lời và ý thức được sự ấm áp và cảm giác nhẹ nhõm rót vào làn da sau khi thoát cơn nguy hiểm.

Koster gật đầu. "Đấy là con quỷ của rừng vào thu. Có thuốc lá không?"

"Có," tôi nói.

Chúng tôi dừng xe bên đường và hút thuốc. "Giờ thì cậu có thể quay lại," rồi Koster nói.

Tôi lái về thành phố và xuống xe. "Rất tốt chúng ta đã lái một vòng, Otto. Tớ đã vượt qua."

"Lần tới, tớ sẽ chỉ cho cậu một kỹ thuật quẹo cua khác," anh nói. "Ôm cua với thắng xe. Nhưng cậu chỉ có thể dùng cách ấy khi đường khô hơn."

"Đúng, Otto. Ngủ ngon nhé."

"Ngủ ngon, Bob."

Karl phóng đi. Tôi vào nhà. Tôi mệt nhoài, nhưng khá bình lặng và không còn u sầu nữa.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 23

ầu tháng Mười Một, chúng tôi bán chiếc Citroen. Số tiền ấy đủ để duy trì xưởng sửa xe một thời gian, nhưng mỗi tuần qua tình hình càng thêm bi đát. Vào mủa đông người ta hạn chế chạy xe, để tiết kiệm xăng và thuế, và việc tu sửa cũng trở nên hiếm hoi. Chúng tôi kiếm sống bằng cách lái tắc xi nhưng thu nhập quá ít cho cả ba, vì thế tôi rất vui khi ông chủ quán International mời tôi chơi đàn mỗi đêm, từ tháng Mười Hai. Thương vụ của ông gần đây khấm khá; một hội chăn nuôi gia súc đã chọn căn phòng đàng sau quán làm chỗ họp mỗi tuần, sau đó hội buôn ngựa cũng bắt chước, và cuối cùng là Hội Tương Tế Hỏa Táng. Nhờ thế tôi có thể nhường tắc xi cho Lenz và Koster, và dù sao, công việc cũng thích hợp với tôi, bởi nếu không, thể nào tôi cũng lạc lỏng, không biết làm gi cho đêm qua mau.

Pat đều đặn viết cho tôi. Tôi nao nức chờ thư, nhưng tôi không hình dung được cuộc sống của nàng; và đôi khi, trong những tuần tháng Chạp tối tăm bẩn thỉu, khi trời vẫn âm u ngay cả giữa trưa, tôi cứ nghĩ quẩn rằng nàng đã trôi vuột khỏi tay tôi từ lâu và cuộc tình đã hết. Với tôi, thời gian dường như vô tận, kể từ khi nàng ra đi, và tôi không nghĩ rằng sẽ có lúc nàng quay trở lại. Rồi những đêm tuyệt vọng, đầy nỗi nhớ thương, mà không gì có thể làm vơi đi ngoài cách ra quán, ngồi với các cô gái điếm và bọn lái buôn gia súc và uống rượụ cho đến sáng.

Ông chủ đã xin được giấy phép mở cửa đêm Giáng Sinh. Sẽ có một lễ hội thật tưng bừng cho những chàng độc thân của tất cả hiệp hội. Hội trưởng hội chăn nuôi gia súc, Stefan Grigoleit, tặng hai con lợn sữa và vài cái giò lợn. Ông góa vợ đã hai năm và rất dễ mủi lòng, do đó ông muốn có bầu bạn trong đêm Giáng Sinh.

Ông chủ quán dựng một cây thông lá bạc cao gần ba mét gần quầy rượu; Rosa, chuyên gia về nhà cửa, phụ trách trang hoàng. Marian và Kiki, anh chàng đồng tính, vì khiếm khuyết của bản thân nên rất ưa chuộng cái đẹp, trợ giúp cho chị. Ba người đã bắt đầu từ trưa. Họ dùng rất nhiều quả cầu đủ màu, nến và dây kim tuyến, nhưng không thể không thừa nhận rằng một khi xong xuôi, cây thông trông thật huy hoàng lộng lẫy. Nhiều chú lợn bằng kẹo marzipan hồng được mắc trên cành để tuyên dương Grigoleit.

Buổi chiều tôi lên giường ngủ độ vài giờ. Khi thức dậy trời đã tối. Tôi phải định thần mấy giây để suy nghĩ -- còn tối hay đã sáng. Tôi nằm mơ, nhưng quên mất về chuyện gì. Tôi vẫn phiêu diêu ở một chốn xa vời, và tưởng tượng một cánh cửa đen đóng sập sau lưng. Rồi tôi ý thức rằng có ai đó đang gõ cửa.

"Ai thế?" tôi hỏi.

"Bác đây, Herr Lohkamp."

Tôi nhận ra giọng Frau Zalewski.

"Mời bác vào," tôi nói, "cửa không khóa." Then cài rên xiết và tôi thấy bóng Frau Zalewski ở ngưỡng cửa, trên nền sáng vàng vọt của hành lang.

"Frau Hasse có mặt ở đây," bà thì thầm. "Thức dậy, mau lên. Bác không thể nói cho cô ấy biết."

Tôi không cục cựa. Tôi cần tìm tôi trước. "Bảo chị ấy ra bót cảnh sát," rồi tôi nói.

"Herr Lohkamp!" Frau Zalewski đưa hai tay lên trời. "Trong nhà không còn ai. Cậu phải giúp tôi. Nói cho cùng, cậu là người có đạo."

Bà đứng ở vuông cửa, như một bóng đen nhảy múa.

"Thôi đừng nói nữa," tôi mơ màng trả lời. "Cháu ra ngay."

Tôi mặc y phục và bước ra. Frau Zalewski đang chờ tôi.

"Chị ấy có biết gì chưa?" tôi hỏi.

Bà lắc đầu và ép vuông khăn tay lên môi.

"Vậy chị ấy đang ở đâu?"

"Trong phòng của cô ấy."

Frida đứng ở cửa nhà bếp, tươm mồ hôi vì kích động. "Cô ấy đội một cái mũ toàn lông diệc bạch, và mang kim cài áo kim cương," bà ta thầm thì.

"Bác đừng cho mụ bếp già mồm ấy nghe trộm nhé," tôi nói với Frau Zalewski và bước vào.

Frau Hasse đứng cạnh cửa sổ. Chị xoay lại khi tôi vào. Rõ ràng chị ấy ngóng chờ một người khác. Thật ngu xuẩn, nhưng ánh mắt đầu tiên của tôi dừng lại nơi cái mũ và chiếc kim cài áo, mặc dù tôi không định tâm làm vậy. Frida nói đúng; cái mũ trông nhố nhăng, chiếc kim cài đỡ hơn một tị. Toàn thể con người chị khá kệch cỡm, như người muốn khoe khoang sự giàu có của mình. Nói chung, chị không tệ lắm; dù sao đi nữa, cũng khá hơn những năm tháng đã sống nơi đây.

"Hasse đi làm ngay cả tối Giáng Sinh, tôi đoán thế, hả?" chị gay gắt hỏi.

"Không," tôi đáp.

"Vậy ông ấy ở đâu? Nghĩ mát à?"

Chị tiến lại gần tôi, hông đong đưa. Tôi ngửi thấy mùi nước hoa nồng nặc. "Thế chị muốn gì ở anh ấy?" tôi hỏi.

"Lấy đồ của tôi. Dàn xếp. Dù sao, một phần đồ đạc là của tôi."

"Không cần nữa," tôi nói. "Tất cả bây giờ thuộc về chị."

Chị chòng chọc nhìn tôi.

"Anh ấy chết rồi," tôi nói.

Tôi nên nói khác đi. Thận trọng hơn, từ tốn hơn. Nhưng tôi không biết khởi sự từ đâu. Ngoài ra, đầu óc tôi hãy còn mụ mị vì giấc ngủ hồi chiều -- thứ giấc ngủ hầu như có thể làm cho người ta muốn quyên sinh khi tỉnh dậy.

Frau Hasse đứng giữa phòng, và thật kỳ lạ, tôi thấy rõ, trong giây phút đối đáp với chị, nếu chị té xỉu thì sẽ chẳng đập trúng thứ gì. Quái thật, nhưng tôi chẳng nhìn và chẳng nghĩ ra điều gì khác hơn.

Chị không té, dĩ nhiên. Chị đứng đó và nhìn tôi.

"Thế thì," chị nói, "thế thì -- " Chỉ có những cọng lông trên cái mũ diệc bạch rung rinh. Rồi bỗng nhiên, trước khi tôi có thể hiểu ra, tôi thấy người đàn bà thơm lừng, trang điểm cầu kỳ, già sụm trước mắt tôi. Như thể mưa tuôn xối xả lên người chị trong một cơn bão, mỗi giây là một năm -- sự căng thẳng vỡ ra, vinh quang vụt tắt, gương mặt ủng thối. Trên đó những nếp nhăn hiện ra như giòi bọ bò lổm nhổm; và rồi, với một cử động như bấu chụp, chị quơ vội một lưng ghế và ngôi xuống như sợ làm đổ vỡ một thứ gì, có lẽ không bao giờ còn là người đàn bà trước đây -- chị trông quá rã rời, tàn tạ và già cỗi.

"Chuyện gì đã xảy ra cho anh ấy?" chị hỏi, đôi môi hầu như không cử động.

"Chuyện xảy ra đột ngột," tôi nói. "Hoàn toàn bất ngờ."

Chị không lắng nghe. Chị nhìn xuống tay mình. "Tôi phải làm gì đây?" chị thì thào. "Tôi biết phải làm sao?"

Tôi đợi một chút; tôi cảm thấy ghê tởm. "Nhưng chắc chắn chị có ai đó để tìm đến," cuối cùng tôi nói. "Có lẽ chị không nên ở lại. Dù sao chị cũng đâu muốn ở đây -- "

"Tuy nhiên, bây giờ thì khác," chị trả lời mà không ngước lên. "Tôi sẽ làm gì đây --"

"Nhưng chắc chắn có người chờ chị. Đi gặp và kể cho ông ta nghe. Sau Giáng Sinh hẳn đến bót cảnh sát. Mọi thứ ở đấy, số tiền ký thác ngân hàng cũng vậy. Chị phải trình diện sở cảnh sát mới rút được tiền."

"Tiền, tiền," chị thẫn thờ nói nhỏ. "Tiền gì cơ chứ?"

"Cũng kha khá. Trên dưới một ngàn hai trăm marks."

Chị ngửng lên. Đôi mắt thình lình vương nét giận dữ. "Không," chị rú lên; "không đúng!"

Tôi không trả lời. "Làm ơn nói là không đúng," chị thì thào.

"Có lẽ không đúng," tôi nói. "Một mặt khác, có thể anh ấy đã im lặng cóp nhặt từng xu để phòng hờ khi cần thiết."

Chị đứng lên. Chị đột nhiên hoàn toàn thay đổi. Cử động có vẻ giần giật và máy móc. Chị ghé sát vào mặt tôi.

"Vâng, đúng đấy," chị rít lên. "Tôi cảm thấy đúng! Nỗi khổ đau! Ôi, nỗi khổ đau! Đã để tôi trải qua tất cả, rồi lại ra cớ sự này. Nhưng tôi sẽ nhận và sẽ quăng bỏ trong một đêm, tôi sẽ vứt nó ngoài đường, để không còn gì nữa. Không còn gì. Không còn gì."

Tôi giữ im lặng. Tôi đã xong. Chị vừa bắt đầu, chị biết là Hasse đã mất, phần còn lại chị phải lo liệu lấy. Có lẽ chị sẽ kinh động khi biết anh ấy thắt cổ tự ải, nhưng đó là việc riêng của chị. Hasse không thể sống lại cho chị.

Chị khóc. Lệ cứ ứa trào từ khóe mắt. Chị khóc the thé, mộc mạc như một đứa trẻ. Cứ kéo dài như thế một lúc. Tôi có thể đánh đổi bất kỳ thứ gì để được hút một điếu thuốc. Tôi không chịu nỗi khi nhìn người ta khóc lóc.

Cuối cùng chị cũng ngừng. Chị lau mặt, rồi một cách vô thức lấy ra hộp phấn và dậm lên mặt mà không soi gương. Rồi chị cất hộp phấn vào nhưng quên cài ví. "Tôi không biết gì nữa," chị sụt sùi nói, giọng đứt quãng. "Tôi không biết gì cả. Anh ấy có lẽ là một người chồng tốt."

"Anh ấy là một người như thế."

Tôi đưa cho chị địa chỉ của bót cảnh sát và nói rằng nó đóng cửa. Tôi nghĩ là chị không nên đến nơi ấy ngay bây giờ. Đã quá đủ cho chị hôm nay.

Khi chị đã đi khỏi, Frau Zalewski từ phòng khách bước ra. "Lúc nãy ngoài cháu, còn ai khác không?" tôi hỏi, giận dữ với chính mình.

"Chỉ có Herr Georg. Cô ấy nói gì?"

"Chẳng nói gì. "

"Thế thì càng tốt."

"Cũng tùy. Đôi khi lại không."

"Bác không thương hại cô ấy," Frau Zalewsky hăm hở nói. "Chẳng thương hại một chút nào."

"Thương hại là thứ vô ích nhất trên đời," tôi bực tức. "Đó là mặt trái của lòng hả hê, bác cần phải hiểu như vậy. Mấy giờ rồi nhỉ?"

"Bẩy giờ kém mười lăm."

"Cháu muốn điện thoại cho Fraulein Hollmann lúc bẩy giờ. Cũng vì không muốn ai nghe. Có thể được chăng?"

"Không có ai ở nhà, trừ Herr Georg. Bác đã phái Frida ra phố. Nếu muốn, cháu có thể ngồi trong bếp. Dây điện thoại chỉ dài đến thế."

"Tốt."

Tôi gõ cửa phòng Georg. Đã lâu tôi không gặp anh ấy. Anh ngồi ở bàn viết và trông thảm sầu. Gần bên anh là một đống giấy xé vụn.

"Chào Georg," tôi nói, "cậu đang làm gì thế?"

"Kiểm điểm tồn kho," anh trả lời với nụ cười yếu ớt. "Công việc thích hợp cho ngày lễ Giáng Sinh."

Tôi cúi xuống, đọc một trong những mẩu giấy. Đó là quyển sổ ghi chép công thức hóa học ở trường cao đẳng.

"Tại sao thế?" tôi hỏi.

"Không còn mục đích, Bob."

Anh gần như trong suốt. Đôi tai như sáp. "Hôm nay cậu đã ăn gì rồi?" tôi hỏi.

"Có khác biệt gì đâu? Không phải là chuyện ấy, dù sao đi nữa. Không phải là thức ăn. Nhưng tớ không thể tiếp tục. Tớ phải đầu hàng mất thôi."

"Tệ đến vậy sao?"

"Vâng," anh đáp.

"Georg," tôi bình tĩnh nói, "hãy nhìn tớ. Thế cậu nghĩ rằng tớ chưa bao giờ mong muốn trở thành một thứ gì khác hơn là thợ đàn dương cầm trong một ổ điếm ở quán Café International?"

Anh nắn bóp những đốt tay mình. "Tớ hiểu, Bob. Nhưng chuyện ấy không giúp gì cho tớ. Với tớ, đó là tất cả. Và bây giờ tớ không còn thấy một mục đích nào trong đó. Không có mục tiêu ở đâu cả. Chúng ta sống để làm gì, tớ muốn biết."

Tôi không thể nín cười, anh ấy ngồi đó khổ sở đến vậy và cảm nhận sự việc một cách đen tối. "Cậu ngố lắm, ngốc ạ" tôi nói. "Cậu khám phá được một điều gì đó. Thế rồi cậu cho rằng chỉ có một mình cậu là thông thái hay sao? Dĩ nhiên, chẳng có mục đích gì sất. Ta không sống vì một mục đích, dù thế nào chăng nữa. Thời bây giờ chẳng còn đơn giản như xưa. Nào, thay quần áo. Đi với tớ đến quán International. Chúng ta sẽ liên hoan mừng ngày cậu bước vào đời. Cho tới giờ này, cậu vẫn chỉ là một đứa học trò. Tớ sẽ ghé đón cậu trong nửa tiếng."

"Không," anh nói. Anh còn mê mãi nơi đâu.

"Có, cậu phải đi," tôi nói. "Làm ơn cho tớ đêm nay. Tớ không muốn đi một mình."

Anh nhìn tôi, nghi ngờ. "Nếu cậu muốn," anh chán chường nói. "Nói cho cùng, có khác gì đâu."

"Này, cậu đã thấy rồi," tôi nói, "đấy là một khẩu hiệu khá hay cho một người mới."

Lúc bẩy giờ tối, tôi gọi điện thoại cho Pat. Sau bẩy giờ cước phí giảm phân nửa nên tôi có thể nói chuyện lâu gấp đôi. Tôi ngồi trên bàn ở hành lang và chờ. Tôi không muốn vào bếp. Nó sặc mùi đậu Hòa Lan, và tôi không muốn liên hệ nàng với cái mùi ấy.

Mười lăm phút sau đường dây được nối kết. Pat đến máy điện thoại tức thì. Khi nghe giọng nói ấm, trầm và có chút ngập ngừng của Pat gần kề, tôi trở nên kích động đến nỗi không thốt ra lời. Đó là một cảm giác như run rẩy, như nung nấu máu, mà không một nỗ lực nào của ý chí có thể ảnh hưởng ...

"Chúa ơi, Pat," tôi nói, "thực sự là em đấy à?"

Nàng cười to. "Anh đang ở đâu? Tại văn phòng xưởng sửa xe?"

"Không, anh đang ngồi trên bàn ở nhà trọ bà Zalewski. Em khỏe không?"

"Ơ thì, anh yêu."

"Em ngồi?"

"Vậng. Em ngồi ở bục cửa sổ trong phòng và khoác cái áo choàng tắm màu trắng của em. Tuyết đang rơi ngoài kia."

Bỗng dưng tôi thấy nàng rất rõ. Tôi thấy những hoa tuyết lượn rơi. Tôi thấy cái đầu thanh tú, tóc sậm, đôi vai thon hơi nghiêng về phía trước, làn da nâu đồng.

"Tin anh, Pat," tôi nói, "tiền bạc khốn nạn. Nếu chẳng phải vì nó, anh đã ngồi trên một chuyến phi cơ, và đến nơi ấy trước khi đêm tàn."

"Ach, anh yêu --"

Nàng im bặt. Tôi lắng nghe tiếng nhiễu âm lào xào, vi vu trong máy. "Em vẫn còn đấy chứ Pat?"

"Vâng, Robby. Nhưng anh đừng nói như thế nữa. Làm em chóng mặt."

"Anh cũng thấy choáng váng," tôi nói. "Kể cho anh nghe những gì em làm trên ấy."

Nàng bắt đầu, nhưng chẳng bao lâu tôi không còn theo dõi. Tôi chỉ nghe giọng nói của nàng, và trong khi tôi ngồi đó trên cái bàn trong hành lang tối om, giữa đầu con lợn lòi và nhà bếp với mớ đậu Hòa Lan, một cánh cửa dường như mở ra và một làn sóng của ấm áp và ánh sáng đùa vào, vỗ về và tươi sáng, đầy những giấc mơ và ước muốn và tuổi trẻ. Tôi chống chân vào bàn, tôi tựa đầu trong tay, tôi nhìn đầu con lợn lòi và cánh cửa nhà bếp đáng ghét, nhưng chẳng đặng đừng -- mùa hè bất chợt có mặt ở đó; gió, hoàng hôn trên cánh đồng bắp, và ánh sáng xanh lục của lối vào rừng.

Tiếng nói ngừng. Tôi thở sâu. "Thật vui được nói chuyện với em, Pat. Và tối nay em làm gì?"

"Tối nay có một tiệc nhỏ. Bắt đầu lúc tám giờ. Em vừa khởi sự thay y phục."

"Em sẽ mặc áo nào? Chiếc áo màu bạc?"

"Vâng, Robby. Chiếc áo màu bạc mà anh đã bế em đi trên hành lang vào phòng."

"Và em sẽ cùng đi với ai?"

"Không ai cả. Tiệc ở ngay đây. Tại phòng khánh tiết dưới lầu. Mọi người đều quen nhau, anh hiểu chứ."

"Chắc khó khăn lắm cho em, mặc chiếc áo bạc và không lừa dối anh."

Nàng cười. "Không đời nào với chiếc áo ấy. Em có những kỷ niệm đẹp với nó."

"Anh cũng thế. Anh đã nhìn thấy hiệu lực của nó. Nhưng anh sẽ không hỏi đến chi tiết, có thế thôi. Em có thể lừa dối nếu em thích, anh chỉ không muốn biết. Sau này, khi em trở về, nó sẽ chỉ là một giấc mơ của em, đã qua và đã lãng quên."

"Ach, Robby," nàng chậm rãi nói và giọng trầm hơn. "Em không thể lừa dối anh. Em nghĩ đến anh nhiều lắm làm sao có thể lừa dối. Anh không biết cuộc sống ở đây ra sao. Giam cầm trong nắng đẹp. Ta phải gắng tạo niềm vui cho bản thân, có thế thôi. Khi em nhớ tới căn phòng của anh, đôi khi em không biết làm gì; rồi em ra trạm xe lửa và ngắm những chuyến tàu từ dưới lên đây, và nghĩ rằng em sẽ gần anh hơn nếu em có thể ngồi vào toa, hay giả vờ đón một người nào đó."

Tôi cắn môi. Tôi chưa bao giờ nghe nàng nói như thế. Nàng luôn luôn e lệ, và kín đáo bày tỏ ý thích qua một cử chỉ, một cái liếc nhìn hơn là lời nói.

"Anh sẽ lo liệu để có lúc nào đó, anh đến thăm em, Pat." tôi nói.

"Thật ư, Robby?"

"Cuối tháng Giêng, có lẽ."

Tôi biết khó làm được điều ấy; từ tháng Hai trở đi chúng tôi phải chạy vạy kiếm tiền đóng viện phí cho nàng. Nhưng tôi cứ hứa, để nàng có một điều gì mà nghĩ tới. Rồi sau đó sẽ chẳng khó khăn lắm để trì hoãn cho đến khi nàng trở lại.

"Tạm biệt em, Pat," tôi nói. "Cố giữ gìn sức khỏe. Hãy hạnh phúc, rồi anh cũng hạnh phúc theo. Em có một đêm vui nhé."

"Vâng, Robby, em đang hạnh phúc."

Tôi đón Georg và đi đến Café International. Thật khó nhận ra cái quán cũ, tồi tàn, đầy khói. Cây Giáng Sinh giăng đèn rực rỡ và ánh sáng ấm cúng của nó phản chiếu trên chai lọ, ly tách và các chỗ bằng kền và đồng ở quầy rượu. Những cô gái giang hồ mặc áo dạ hội, đeo đầy nữ trang giả, ngồi quanh bàn chờ đợi.

Đúng tám giờ, ban hợp xướng của Hội những người chăn nuôi gia súc đổ vào. Họ sắp xếp ở cửa, theo vai trò, từ giọng nam cao chính bên phải đến giọng trầm phụ cuối hàng bên trái. Stefan Grigoleit, góa vợ và lái buôn lợn, cầm cái âm thoa, đánh lên một nốt chuẩn rồi họ bắt đầu hợp ca bốn bè: --

Ô Đêm Thánh, hãy đong đầy trái tim chúng con với hòa bình thiên giới,

Ban cho người hành hương khốn khó chỗ nghĩ ngơi; rót nhựa thơm lên vết thương của hắn,

Những vì sao lấp lánh, sáng trên nền trời xanh,

Tìm cách dẫn đường cho chúng con về với người -- hướng thiên đàng, chốn quê nhà.

"Cảm động quá," Rosa nói, lau mắt.

Lời ca thứ hai lịm dần. Những tràng pháo tay nổ lên như sấm. Ban hợp xướng cúi chào cảm tạ. Stefan Grigoleit chùi mồ hôi trán. "Beethoven vẫn cứ là Beethoven," ông tuyên bố. Không ai chống đối. Stefan cất miếng giẻ lau mồ hôi. "Và bây giờ, sẳn sàng chiến đấu."

Bàn ăn ở phòng câu lạc bộ. Giữa bàn, hai con heo sữa, dòn rụm và nâu, ngự ở những đĩa bạc bên trên các ngọn đèn cồn nhỏ. Chúng ngậm các quả chanh trong mồm, cành thông bỏng cháy trên lưng, và chúng không còn ngạc nhiên về bất kỳ điều gì nữa.

Alois xuất hiện trong bộ áo đuôi tôm mới nhuộm, quà tặng của ông chủ quán. Ông chủ đem đến nửa chục bình Steinhager và rót đầy ly mọi người. Đến cùng lúc là Potter, thuộc Hội Hỏa Táng, vừa từ một đám tang trở về. "Bình an dưới thế," ông trịnh trọng nói, bắt tay Rosa và ngồi xuống bên cạnh.

Stefan Gregoleit, lập tức mời Georg ngồi vào bàn, đứng dậy và đọc bài diễn văn ngắn ngọn nhất và hay nhất đời ông. Ông nâng ly rượu gin sủi tăm của mình, nhìn quanh, rạng ngời hạnh phúc, và hét to "Pros't!" Rồi ông ngồi xuống và Alois mang ra các thứ giò lợn, xúc xích và khoai tây chiên mỏng. Ông chủ tiệc đem đến những ly cối đựng bia Pilsener.

"Ăn chầm chậm nhé, Georg," tôi nhắc. "Trước tiên, dạ dầy cậu cần phải thích nghi với thịt mỡ."

"Tớ cần phải thích ứng toàn thể con người tớ trước nhất," cậu nói và nhìn tôi.

"Không lâu lắm đâu," tôi nói. "Không so sánh gì cả, chỉ thế thôi. Rồi sẽ ổn."

Anh chàng gật đầu và cúi mọp trên dĩa thức ăn.

Bất thình lình có tiếng cãi nhau ở cuối bàn. Giọng nói oang oang của Potter vượt trên tiếng ồn của bửa tiệc. Ông nài ép một trong những khách mời, Bush, lái buôn xì gà, uống với mình, nhưng Busch từ chối, viện cớ phải dành bụng để được ăn nhiều hơn.

"Thậm vô lý," Potter gắt. "Muốn ăn, cần phải uống. Nếu uống, ông lại càng ăn được nhiều hơn."

"Rõ thối," Busch, một người cao, gầy với cái mủi tẹt và cặp kính gọng sừng, ồm ồm nói.

Potter nhảy dựng. "Rõ thối?' Ông nói với tôi như thế hả, đồ cú vọ thuốc lá?"

"Xin can," Stefan Grigoleit kêu gọi. "Không được cãi trong đêm Giáng Sinh."

Rồi ông bảo họ giải thích lý do chuyện lộn xộn và đưa ra một đáp án kiểu Salomon. Nên thử nghiệm. Trước mặt mỗi phe tranh chấp là những dĩa thức ăn kích thước như nhau chứa thịt, khoai tây và xúc xích. Những khẩu phần khổng lồ. Potter được phép uống bất kỳ thứ gì, Busch được quyền không uống. Để thêm phần hấp dẫn, cho đặt cuộc. Grigoleit lãnh việc tính toán.

Những ly bia xếp thành một tràng hoa chung quanh Potter, thỉnh thoảng điểm xuyết với những cốc nhỏ, như kim cương, đựng Steinhager. Cá ba ăn một cho Potter. Rồi Grigoleit làm hiệu khởi đầu.

Busch cần cù nhai nuốt, cúi người trên đĩa thức ăn. Potter chiến đấu ở vị thế thoáng, thẳng. Cứ mỗi ngụm bia rượu, ông ta lại phấn khởi reo "Pros't" với Busch, và được đáp trả bằng một cái nhìn khinh khỉnh.

"Tớ thấy đau bụng," Georg nói với tôi.

"Đi theo tớ." Tôi dẫn anh ấy vào phòng vệ sinh và ngồi chờ ở phòng ngoài. Hương thơm dịu dàng của nến hòa với tiếng lắc rắc và mùi khen khét của lá thông cháy. Và thình lình dường như tôi nghe được tiếng chân nhẹ nhàng yêu dấu, cảm được hơi thở ấm áp, và nhìn thấy đôi mắt ...

"Chết thật," tôi nói và đứng lên. "Chuyện gì xảy ra với mình đây?'

Cùng một lúc tôi nghe tiếng hò reo tở mở. "Potter! Hoan nghênh Aloysius!"

Hội Hỏa Táng thắng.

Ở phòng trong, xì gà được đốt và cognac được chuyền tay. Tôi tiếp tục ngồi gần quày rượu. Các cô gái hớn hở bước tới, thầm thì với nhau.

"Các cô định làm gì thế?" tôi hỏi.

"Tụi này sắp mở quà," Marian đáp.

"Ach, thế à," tôi tựa đầu lên quày rượu và cố tưởng tượng những gì Pat đang làm. Tôi hình dung phòng khách của dưỡng đường, lò sưởi và Pat ngồi ở một cái bàn cạnh cửa sổ với Helga Guttmann và một vài người khác mà tôi không biết. Xa xôi kinh khủng ... Một đôi khi tôi vẫn nghĩ rằng, có một ngày khi tôi thức dậy, tất cả mọi thứ đều sẽ chấm dứt, quên lãng, chìm đắm, chết đuối. Không có gì chắn chắn -- ngay cả kỷ niệm.

Chuông reo. Các cô gái tất tả đi qua phòng bi- da, như một bày gà mái trong giờ ăn. Rosa đứng đó với cái chuông. Chị vẫy gọi tôi.

Trên bàn bi-da dưới một cây Giáng Sinh nhỏ là những cái đĩa gói bằng giấy lụa. Trên mỗi đĩa có một mẩu giấy nhỏ ghi tên, bên dưới là quà các cô sẽ tặng nhau. Rosa đã chuẩn bị tất cả. Mỗi cô phải có một món quà cho cô khác, gói lại, đưa Rosa, và chị bày biện chúng trên đĩa.

Các cô hớn hở xô lấn nhau, như trẻ con hấp tấp tìm xem càng sớm càng tốt đã nhận được những gì.

"Em không tìm đĩa của em?" Rosa hỏi.

"Đĩa gì?"

"Đĩa của em. Em cũng có quà."

Đúng thế, tên tôi kìa, hai màu đỏ và đen, và viết hoa nữa chứ. Táo, hạt, cam -- một cái áo len Rosa tự tay đan, một cà vạt xanh lục xám từ bà chủ tiệc, một đôi vớ hồng bằng lụa nhân tạo chính cống từ KiKi, một thắt lưng da rất đẹp từ Wally xinh xắn, nửa chai rum từ Alois người hầu bàn, nửa chục khăn tay của Marian, Lina, và Mimi hùn lại, và hai chai cognac của ông chủ tiệc.

"Ôi chao," tôi nói, "ôi chao, nhưng em chẳng mảy may ngờ."

"Ngạc nhiên, hả?" Rosa kêu to.

"Vô cùng."

Tôi đứng đó bối rối, và, chết thật, xúc động tận xương tuỷ.

"Các chị," tôi nói,"các chị có biết lần cuối tôi được quà Giáng Sinh là khi nào không? Tôi còn chẳng nhớ. Hẳn phải trước chiến tranh. Nhưng tôi lại không có gì để tặng các chị!"

Tôi hoàn toàn không hiểu được một niềm hạnh phúc mãnh liệt đang òa vỡ quanh tôi.

"Nhưng cậu luôn luôn đàn cho chúng tôi nghe," Lina nói, đỏ mặt.

"Phải đó, đàn vài bản cho chúng tôi, đó là quà của cậu."Rosa nói.

" "Tất cả những bài các chị thích," tôi nói. "Tất cả những bài các chị thích."

"Một bài nhắc nhở thời thơ ấu," Marian nói.

"Không, bài nào vui cơ." Kiki phản đối.

Anh bị áp đảo. Trong bấy kỳ tình huống nào, gần như không bao giờ anh được coi như một người đàn ông. Tôi ngồi trước dương cầm và bắt đầu. Mọi người hát theo.

Từ thời thơ dại -- có một bài ca đến với tôi ...

Ôi, đã xa lắm rồi -- nơi từng là quê hương

Bà chủ tiệc tắt hết đèn điện. Chỉ còn ánh sáng mơ màng của những ngọn nến. Vòi của vại bia róc rách như khe suối trong rừng và Alois chân bẹt đi tới đi lui ở hậu trường như Pan, thần chăn nuôi tóc đen. Tôi đàn qua lời thứ nhì. Với những đôi mắt long lanh và gương mặt sáng sủa của tầng lớp trung lưu, các cô đứng quanh đàn dương cầm -- nhưng nhìn kia, ai đang sụt sùi? Kiki, Kiki quê ở Luckenwalde.

Cửa phòng câu lạc bộ mở nhẹ nhàng. Ban hợp xướng, ngâm nga, theo nhịp quân hành, chân đá cao, bước ra xếp thứ tự đàng sau các cô, Grigoleit dẫn đầu với điếu xì gà Ba Tây.

Lần đầu khi tôi nói lời chia tay --thế giới dường như trọn vẹn,

Lúc tôi trở lại --không còn chi nữa!!!

Bản hợp ca nhẹ nhàng chấm dứt. "Hay quá," Lina nói.

Rosa đốt những cây nến ảo thuật. Chúng kêu xèo xèo, phun phì phì.

"Rồi, bây giờ đến lúc vui nhộn chứ, " chị nói. "Chúng ta phải giúp cho Kiki vui lên."

"Cả tôi nữa," Stefan Grigoleit nói.

Lúc mười một giờ Koster và Lenz đến. Với Georg, vẫn xanh xao, chúng tôi ngồi ở một bàn cạnh quầy rượu. Chúng tôi đưa Georg ăn vài miếng bánh mì khô cho chắc bụng. Chẳng bao lâu Lenz đã biến mất trong đám hỗn độn những người chăn gia súc. Mười lăm phút sau anh xuất hiện ở quầy với Grigoleit. Hai người khóa cánh tay và thề thốt tình huynh đệ đời đời.

"Stefan," Grigoleit nói.

"Gottfried," Lenz đáp và cả hai nốc cạn ly.

"Ngày mai tớ sẽ gởi cậu một gói xúc xích huyết và gan, Gottfried. Được không?"

"Vô cùng thích hợp." Lenz vỗ vai ông ta."Stefan tốt bụng thật!"

Stefan rạng rỡ. "Cậu có giọng cười hay tuyệt," ông nói, "tôi thích những người cười nói vui vẻ. Tôi dễ bị trầm cảm, đó là nhược điểm của tôi."

"Tôi cũng vậy," Lenz nói, "vì thế tôi hay cười, lẽ dĩ nhiên. Bob, tới đây, uống một ly với chúng tôi, những quán quân cười mãi không thôi."

Tôi đến bên họ. "Cái cậu kia thì sao?" Stefan hỏi, chỉ vào Georg."Trông cậu ấy cũng sầu thảm lắm."

"Tuy thế, chẳng cần nhiều mấy để cậu ấy hạnh phúc," tôi nói. "Cậu ấy chỉ cần một việc làm khiêm tốn."

"Không dễ tìm," Stefan nói, "thời buổi này."

"Cậu ấy sẽ làm bất cứ công việc gì."

"Ai cũng sẽ làm bất cứ công việc gì, trong thời buổi này." Stefan tỉnh táo ra.

"Cậu ấy chỉ cần bẩy mươi lăm marks mỗi tháng."

"Không thể nào được. Cậu ấy không thể sống nổi."

"Cậu ấy quả tình sống chỉ với số tiền ấy," Lenz nói.

"Gottfried," Grigoleit đáp, "Tôi là một thằng già ghiền rượu. Tốt thôi. Nhưng công việc là một vấn đề nghiêm chỉnh. Không phải thứ mà ta cho ra hôm nay và lấy lại ngày mai. Như thế còn tệ hơn để một người cưới vợ và bắt đi bà vợ sáng hôm sau. Nhưng nếu cậu ấy thật thà và có thể sống chỉ với bẩy mươi lăm marks, hẳn cậu ấy đã trải qua một thời kỳ đen tối. Cậu ấy có thể đến gặp tôi, tám giờ sáng thứ ba. Tôi cần một phụ tá điều hành trại chăn nuôi và những thứ khác. Thỉnh thoảng tôi sẽ thưởng thêm dăm ba gói thịt. Cậu ấy gầy trơ bẹ sườn, cần ăn cho đầy đặn một chút."

"Hứa danh dự chứ?"

"Lời nói danh dự của Stefan Greigoleit."

"Georg," tôi gọi. "Đến đây một phút."

Anh run lên khi nghe tin. Tôi trở lại với Koster.

"Nghe này,Otto," tôi nói, "nếu có thể sống cuộc đời mình một lần nữa, cậu có muốn không?"

"Như cuộc đời cũ?"

"Vâng."

"Không."

"Tớ cũng thế," tôi nói.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 24

ó là một đêm tháng Giêng lạnh, ba tuần sau, và tôi đang ngồi trong quán International chơi xì dách với ông chủ. Quán vắng teo, các cô gái điếm chưa đến. Thành phố đang có biến động. Cứ vài phút một đám người lại kéo ngang, một số đi theo nhạc quân hành ầm ỷ, một số theo bài Quốc tế Ca, rồi những đám rước, lặng lẻ, với biểu chương dẫn đầu, đòi hỏi việc làm và bánh mì. Tiếng chân trên đường như tiếng tíc tắc không ngừng của một cái đồng hồ khổng lồ. Hồi chiều, có một cuộc xô xát giữa những người biểu tình và cảnh sát; mười hai người bị thương, và lực lượng cảnh sát vẫn còn đóng giữ. Tiếng còi xe cứu thương hụ điếc tai khắp các nẽo phố phường.

"Bất ổn," ông chủ nói, xòe mười sáu nút. "Từ chiến tranh đến giờ, chẳng khi nào được yên. Mà mọi người nào có mong muốn gì hơn là sự yên bình. Thế giới điên rồ."

Tôi trình ra mười bảy nút và lùa tiền vào.

"Thế giới không điên," tôi nói. "Mà con người trong đó."

Alois, đứng sau ông chủ, lắc lư tới lui trên những đầu ngón chân, xen vào: "Họ có điên khùng đâu, chỉ tham lam mà thôi. Người này căm hận người kia. Và bởi vì có nhiều thứ quá, cho nên hầu như không ai có gì. Chỉ là vấn đề phân phối."

"Đúng," tôi nói và thiệp bài. "Nhưng chuyện rắc rối ấy đã xảy ra cả ngàn năm nay."

Ông chủ lật ngửa bài của mình. Ông được mươì lăm nút và nhìn tôi, nghi ngờ. Rồi ông rút thêm một lá, con ách, và hoắc. Tôi mở bài của mình. Chỉ mười hai nút, lẽ ra ông đã thắng với mười lăm nút của ông.

"Con bà nó, tôi nghĩ chơi đây," ông chửi thề, "bài nhỏ xíu mà dằn. Tôi tưởng cậu ít nhất phải mười tám."

"Có ai đến kìa," Alois nói.

Cửa mở. Đấy là Koster. "Có gì lạ không, Otto?"

Anh gật đầu. "Đánh nhau ở các phòng trọ Borussia. Hai người bị thương nặng, vài tá bị thương nhẹ và khoảng một trăm người bị bắt. Hai vụ đọ súng ở hướng bắc. Một cảnh sát chết. Không rõ bao nhiêu thường dân bị thương. Nhưng ăn thua gì, phải đợi đến khi các cuộc họp quần chúng kết thúc thì mới rõ. Cậu sắp về chưa?"

"Vâng," tôi nói. "Tụi này sắp đóng cửa."

"Vậy đi theo tớ."

Tôi nhìn ông chủ. Ông gật đầu. "Thế thì, gặp ông sau," tôi nói.

"Gặp cậu sau," ông chủ nói, rộng lượng. "Cẩn thận nhé."

Chúng tôi đi. Bên ngoài, không khí như có mùi tuyết. Các biểu ngữ la liệt phơi trên đất, như những xác bướm, to và trắng.

"Gottfried biến đâu mất," Koster nói. "Tham dự một trong những cuộc họp quần chúng. Tớ nghe nói chúng sẽ bị càn quét, và thử nghĩ xem, chuyện gì sẻ xảy ra. Tốt nhất ta nên túm cổ cậu ấy về, trước khi cuộc họp chấm dứt. Cậu ấy chẳng phải là người lanh lợi nhất thế gian."

"Thế cậu biết anh ấy ở đâu không?" tôi hỏi.

"Không chính xác. Nhưng chắc chắn là một trong ba cuộc họp ấy. Ta phải đi tìm. Dễ nhận ra Gottfried vì chỏm tóc vàng của cậu ấy."

"Tốt." Chúng tôi lên xe và lái đến chỗ có cuộc họp thứ nhất.

Một xe tải đầy cảnh sát đậu trên đường. Quai nón sắt kéo trễ. Nòng carbines loang loáng ánh đèn đường. Những biểu ngữ màu mè giăng ngang cửa sổ. Một số người mặc đồng phục, chen chúc nơi cửa. Hầu hết đều còn trẻ.

Chúng tôi mua vé vào, từ chối không lấy truyền đơn, hộp thu tiền cùng thẻ hội viên, rồi đi vào phòng họp. Phòng đông người và sáng, dễ nhận diện những ai chống đối. Chúng tôi lưu lại gần cửa và Koster lướt ánh mắt tình tường qua các hàng ghế.

Một người vạm vở, khỏe mạnh đang diễn thuyết trên bục. Giọng nói trầm hùng từ lồng ngực của hắn vang tận góc phòng xa nhất. Đó là một giọng nói rất thuyết phục dù người nghe không hiểu chi. Hắn bước lòng vòng trên sân khấu, thoải mái, tay không vung vẩy nhiều, thỉnh thoảng lại nhấp một ngụm nước và nói đùa. Nhưng thình lình hắn đứng lại, quay về phía khán giả, giọng nói của hắn chợt thay đổi, lanh lảnh, từng tràng về những sự thật mà ai cũng biết, sự khốn khổ, đói khát, thất nghiệp; giọng nói càng lúc càng lớn, cuốn hút người nghe cho đến khúc furioso dồn dập, hắn hung hăng thét "Không thể để chuyện này tiếp diễn! Cần phải thay đổi!"

Khán giả bùng lên tán thưởng, vỗ tay và reo hò, như thể hắn đã biến đổi được tất cả. Trên kia, hắn ngừng lại chờ. Mặt hắn sáng bừng. Rồi những lời hứa hẹn, - chung chung, rất lôi cuốn, rất hấp dẫn --theo nhau; nhiều như trời mưa; một thiên đàng được xây cất trên đầu cử tọa; những mái vòm sơn phết lộng lẫy -- một cuộc xổ số mà trong đó những người thua cuộc là kẻ thắng lợi, mỗi người đều tìm dược hạnh phúc riêng tư; quyền hạn và sự phục hận riêng biệt.

Tôi nhìn cử toạ. Đủ hạng người --thư ký, tiểu thương, công chức, một ít công nhân và rất nhiều phụ nữ. Họ ngồi đó trong phòng họp nóng bức, ngã ra sau hay chồm tới trước, dãy này đến dãy kia, mặt kề mặt, con suối ngôn từ tuôn từ trên cao xuống người họ, và thật kỳ -- họ khác biệt nhau là thế, mà gương mặt họ lại có cùng một nét lơ đãng, sự ao ước ngái ngủ về một chốn xa xôi Fata Morgana mù sương nào đó; có sự trống lốc trong đó, và cùng một lúc, lòng mong mỏi háo hức đã xóa nhòa tất cả -- chỉ trích, nghi ngờ, đối nghịch và chất vấn, rõ rệt, hiện tại, thực tế. Hắn ta, trên cao đó, biết hết -- hắn có giải đáp cho tất cả câu hỏi, giúp đỡ cho mọi nhu cầu. Thật dễ chịu nếu ta trông cậy hắn. Thật dễ chịu khi có người suy nghĩ hộ ta. Thật dễ chịu nếu ta tin tưởng.

Koster huých tôi một cái. Lenz không có ở đây. Anh hất càm ra cửa. Tôi gật đầu, và chúng tôi bỏ về. Người xoát vé đi theo chúng tôi, ánh mắt nghi kỵ và hiểm ác. Ở tiền sảnh, một ban nhạc sắp sửa đi vào phòng họp, theo sau họ là một rừng biểu ngữ và dấu hiệu.

"Tổ chức cừ thật." Koster khen, khi chúng tôi ra đến bên ngoài.

"Số dách. Với tư cách một cựu chuyên viên tuyên truyền, tớ dám đánh giá như vậy."

Chúng tôi lái xa thêm vài con đường nữa. Tới một chỗ, nơi có buổi họp chính trị thứ nhì. Biểu ngữ khác, đồng phục khác, phòng họp khác; nhưng những gì còn lại thì như nhau. Trên các gương mặt, cũng niềm hy vọng vu vơ và trống vắng, hoài nghi. Bàn dành cho chủ tọa phủ khăn trắng, đối diện với hàng ghế khán giả; ủy viên thư ký, chủ tọa đoàn và vài ba cô gái già ngồi tại bàn. Diễn giả, kiểu thư lại, diễn thuyết không hùng hồn bằng người trước. Hắn nói về một nước Đức lý thuyết, đưa ra những thống kê minh họa, và bằng chứng; tất cả những gì hắn nói đều có thật, nhưng hắn không thuyết phục bằng gã kia, người chẳng chứng minh gì hết mà chỉ nói suông suông. Những ủy viên thư ký ở bàn chủ tọa mệt mỏi, dật dừ, nhìn tới trước, họ đã dự hàng trăm cuộc họp như thế.

"Trời trời,"một lúc sau, Koster nói. "Cũng không thấy anh ấy. Dù sao tớ đã không hy vọng gì cho lắm."

Chúng tôi tiếp tục lái đi. Không khí lạnh và thoáng, so với phòng họp ngột ngạt. Xe lướt bon bon. Chúng tôi chạy dọc theo một con kênh. Đèn đường hắt một thứ ánh sáng vàng đục, như vết dầu, trên mặt nước đen đang vỗ đều vào ghềnh xi măng. Một chiếc xà lan đen, chậm chạp trôi qua. Đèn báo hiệu của con thuyền lai dắt phát những tia đỏ và lục. Một con chó sủa bâng quơ, rồi một người đàn ông bước qua, che mất ánh đèn và biến vào một vuông cửa, lóe vàng trong giây lát. Ở bờ xa, nhà của khu West End trải dài, sáng rực. Cây cầu vòng cung bắt từ bờ nơi ấy sang bờ bên kia. Xe hơi, xe buýt và tàu điện xuôi ngược không ngừng trên đó. Nó như một con rắn màu, bóng loáng, vắt ngang dòng nước đen lờ đờ chảy.

"Tớ nghĩ mình nên để xe lại và đi bộ," một lúc sau Koster nói. "Như vậy đỡ lộ liểu."

Chúng tôi đậu Karl dưới ngọn đèn đường trước một quán rượu. Một con mèo trắng nhẹ nhàng phóng đi, khi chúng tôi xuống xe. Tới một chủt, vài cô gái điếm mang tạp dề đứng dưới một cổng vòm, ngừng bặt khi chúng tôi bước qua. Dựa góc nhà, một người quay đàn hộp đang ngủ vùi. Một bà lục lọi đống rác bên vệ đường.

Chúng tôi đi đến một khu chung cư to lớn, nhớp nháp với nhiều dẫy nhà khuất phía sau, nhiều sân trong và hẻm hóc. Tầng trệt là những cửa hàng, một tiệm bánh, một kho quần áo cũ và đồng nát. Hai xe tải với cảnh sát đậu trên đường, ngõ hẻm đầu.

Trong góc sân thứ nhất, có một quầy ghép bằng ván mỏng, trên đó treo nhiều biểu đồ tinh tú. Trước bàn giấy là một người quấn khăn xếp kiểu thổ nhĩ kỳ đứng trên bục nhỏ. Trên đầu hắn là tấm biển ghi: Khoa Chiêm Tinh, Xem Chỉ Tay,TiênTri -- Lấy Số Tử Vi Giá Mười Pfennige. Một đám đông bu quanh. Ánh sáng khắc nghiệt của ngọn đèn khí đá rọi xuống gương mặt vàng ệch, nhăn nheo của hắn. Hắn nói với khán giả đang im phăng phắc ngước nhìn -- vẫn cái nhìn thất thần, lơ láo, hy vọng vào phép lạ, hệt như những cái nhìn của cử tọa ở những cuộc họp chính trị quần chúng với biểu ngữ và bích chương.

"Otto," tôi nói với Koster, đi phía trước. "Bây giờ tớ biết mấy người đó muốn gì. Họ không muốn chính chị chính em gì cả. Họ muốn một thứ tôn giáo thay thế ."

Anh nhìn quanh. "Hẳn thế. Họ muốn tin vào một điều gì đó -- mà cái ấy là gì, không thành vấn đề. Cho nên, dĩ nhiên, họ lại cũng cuồng tín."

Chúng tôi đi vào sân thứ nhì, gần nơi có cuộc họp. Mọi cửa sổ đều sáng đèn. Chợt chúng tôi nghe tiếng huyên náo bên trong. Cùng một lúc, như tuân theo một dấu hiệu đã thỏa thuận, nhiều thanh niên mặc áo gió từ một cửa tối bên cạnh sân túa ra, băng qua sân, men theo bờ tường bên dưới hàng cửa sổ, đến cửa ra vào phòng họp. Người dẫn đầu đẩy cửa và cả bọn tràn vào.

"Đặc công," Koster nói. "Nép vào tường tiến tới, núp sau những thùng bia."

Có tiếng la hét rần rộ trong phòng họp. Chỉ một giây sau, cửa sổ vỡ vụn và một thân người bay qua. Cửa trước lập tức mở toang, một đám đông ùa ra, những người đi trước sụp té và bị người còn lại ngã chồng lên. Một phụ nữ thất thanh kêu cứu, và chạy ra, qua lối cổng vòm. Đám đông thứ nhì tràn theo, với chân ghế và ly bia, một cơn cuồng nộ không lối thoát. Một gã thợ mộc cao to nhảy ra, đứng gần bìa; mỗi khi thấy đầu của một người thuộc phe đối nghịch, cánh tay dài ngoẳng của hắn lại vung lên, đấm người ấy té trở vào trong. Hắn đánh người một cách bình thản như là bổ củi.

Một đám đông khác lại nhào ra và bỗng nhiên, chưa đầy một mét trước mắt chúng tôi, mái tóc vàng ươm như rạ của Gottfried bị ghì chặt trong tay của một người đã già.

Koster nhảy tới, biến mất trong đống người ấy. Vài giây sau tên gìà ấy buông Gottfried ra, rồi với vẻ kinh ngạc, đôi tay vươn lên chới với và như một thân cây trốc gốc, hắn bật ngửa vào đám đông. Ngay khi ấy tôi nhận ra Koster đang túm cổ áo của Lenz lôi đi.

Lenz trì lại. "Thả tớ ra, Otto, một chút nữa thôi," anh nghẹn thở.

"Nhảm," Koster nói, "cảnh sát sắp đến. Nhanh lên, ra khỏi đây, lại đàng kia."

Chúng tôi băng qua vuông sân đến khuôn cửa tối tăm bên cạnh. Chẳng sớm một giây. Tiếng tu huýt vang khắp sân, mũ sắt đen của cảnh sát lóe lên, giây chận được kéo vòng quanh sân. Chúng tôi chạy lên cầu thang để trốn đội tuần cảnh. Từ cửa sổ ở đầu cầu thang, chúng tôi nhìn xuống quang cảnh bên dưới. Cảnh sát làm việc giỏi tuyệt. Họ chận đường rút lui, xoi vào cái đám người hổn độn, tách họ ra, bắt giữ và áp giải nhanh gọn -- người đầu tiên chính là gã thợ mộc, bất bình, cố gắng giải thích một điều gì đó trong vô vọng.

Sau lưng chúng tôi, có tiếng khóa cửa mở. Một người đàn bà vận áo sơ mi ngủ, hai ống chân trắng khẳng khiu, nến cầm trên tay, thò đầu ra. "Anh đấy à?" bà ấy cáu kỉnh hỏi.

"Không phải," Lenz nói, đã hoàn hồn. Người đàn bà đóng sầm cửa. Lenz bấm nút cây đèn pin bỏ túi của mình, săm soi cánh cửa. Ông GERHARD PESCHKE, TRƯỞNG THỢ NỀ -- là người được mong đợi nơi đây.

Bên dưới đã im ắng. Cảnh sát đã rút lui và vuông sân trống trơn. Chúng tôi đợi một lúc, rồi xuống lầu. Đàng sau một cánh cửa, có một đứa bé khóc, dai dẳng, yếu ớt, thảm thương trong bóng tối. "Đứa bé cũng đúng," Gottfried nói. "Nó khóc báo trước."

Chúng tôi đi qua vuông sân thứ nhất. Chiêm tinh gia trơ trọi đứng trước những biểu đồ tinh tú. "Lấy số tử vi nhé, quý ông?" hắn mời. "Hay là xem chỉ tay?"

"Cứ nói thoải mái," Gottfried bảo, và chìa tay ra.

Hắn nghiên cứu nó. "Ông có một trái tim yếu ớt," hắn nói, tuần tự từng mục. "Tâm đạo phát triển đầy đủ, trí đạo rất ngắn; nhưng bù lại ông có tài về âm nhạc. Ông mơ mộng nhiều, nhưng sẽ không phải là một người chồng tốt. Tuy thế tôi vẫn thấy có ba đứa trẻ. Ông ngoại giao khéo, và có khuynh hướng ít nói, và sẽ thọ đến tám mươi tuổi."

"Đúng," Gottfried nói. "Như mẹ tôi thường nói với tôi trước khi lấy chồng -- người xấu sẽ sống lâu, người hiền mất sớm. Lẽ sống chết là phát minh của con người; không theo logic của cuộc đời.",

Anh trả tiền và chúng tôi tiếp tục đi. Đường vắng ngắt. Một chú mèo đen phóng ngang. Lenz chỉ vào nó. "Chúng ta nên quay lại, thực đấy."

"Đừng lo," tôi nói, "Chúng ta đã gặp một con mèo trắng khi nãy; bù qua sớt lại, chắc không sao."

Chúng tôi đi dọc theo đường. Một vài người bên kia đường, tiến lại gần. Đó là bốn đứa con trai. Một đứa mặc quần ống túm bằng da mới vàng chóe; mấy đứa kia đi ủng kiểu nhà binh. Chúng dừng lại và nhìn sang. "Nó đấy!" thình lình thằng mặc quần ống túm kêu lên, chạy băng qua đường, đến chúng tôi. Khoảnh khắc tiếp theo là hai phát súng nổ, thằng nhỏ co giò phóng đi và cả bốn đứa cố chạy cho thật xa. Tôi thấy Koster sắp sửa đuổi theo, nhưng bất ngờ không tả, anh xoay lại, đưa hai tay ra, nấc lên một tiếng đau thương, cố chụp lấy Gottfried Lenz ụp ngã xuống vĩa hè.

Trong một giây, tôi nghĩ anh chỉ té mà thôi; rồi tôi thấy máu. Koster giật áo choàng, xé toạc sơ- mi của Gottfried -- máu tràn ra, nhày đặc. Tôi ép khăn tay của tôi lên đó.

"Ở lại đây, tớ đi lấy xe," Koster nói và chạy đi.

"Gottfried," tôi nói, "cậu có nghe tôi không?"

Mặt anh chuyển qua màu xám. Đôi mắt khép nửa chừng. Mi mắt không động đậy. Tôi nâng đầu anh bằng một tay, tay còn lại đè chiếc khăn mùi xoa lên chỗ máu chảy. Tôi quỳ bên anh. Tôi cố lắng nghe tiếng òng ọc, tiếng khò khè nhưng tôi không nghe gì cả, không một âm thanh nào -- con đường vô tận, những căn nhà vô tận, đêm vô tận -- tôi chỉ nghe tiếng máu nhỏ tí tách rất khẻ xuống vĩa hè và tôi biết rằng đó phải là thời gian khác và đó không thể là sự thật.

Koster lái như bay đến. Anh hạ lưng dựa của chiếc ghế bên trái. Chúng tôi nhấc Gottfried lên và đặt anh nằm đấy. Tôi nhảy vào xe và Koster phóng đi. Chúng tôi lái tới trạm cứu thương gần nhất. Koster cẩn thận thắng xe.

"Cậu vào xem có bác sĩ hay không. Nếu không, chúng ta phải đi tiếp."

Tôi chạy vào. Một y công tiến ra gặp tôi. "Ở đây có bác sĩ không?"

"Có chứ. Anh có người nhà cần gặp bác sĩ?"

"Vâng. Hãy theo tôi. Xin mang theo cáng."

Chúng tôi nâng Gottfried, đặt lên cáng và khiêng anh vào. Bác sĩ mặc sơ-mi trần, đã chờ sẳn. "Chỗ này này."

Ông chỉ vào một cái bàn phẳng thấp. Chúng tôi khênh Gottfried lên bàn. Bác sĩ với tay kéo ngọn đèn, gần thân thể Gottfried. "Chuyện gì đây?"

"Bị bắn bằng súng lục."

Ông lấy một miếng gòn, lau bớt máu, sờ mạch Gottfried, nghe tim rồi đứng thẳng lên. "Không còn làm gì được nữa."

Koster chòng chọc nhìn ông. "Nhưng vết thương ở cạnh sườn. Sao lại có thể tệ đến thế ?"

"Có hai vết thương," bác sĩ nói.

Ông lại lau bớt máu. Chúng tôi khom xuống. Rồi chúng tôi thấy, xeo xéo phía dưới vết thương đẫm máu là vết thương thứ nhì --một lổ thủng đen, nhỏ ở vùng ngực gần tim.

"Có lẽ cậu ấy đã chết tức thì," bác sĩ nói.

Koster đứng thẳng lại. Anh nhìn Gottfried. Bác sĩ nhét gòn vào vết thương và dán băng keo lên.

"Các cậu muốn rửa tay không?" ông hỏi.

"Không," tôi nói.

Mặt Gottfried bây giờ vàng và hóp. Miệng bị kéo hơi lệch. Đôi mắt nhắm nửa vời, một bên khép nhiều hơn bên kia một chút. Anh nhìn chúng tôi. Anh chăm chú nhìn chúng tôi.

"Chuyện xảy ra như thế nào?" bác sĩ hỏi.

Không ai trả lời. Gottfried nhìn chúng tôi. Anh đăm đăm nhìn.

"Ta có thể lưu cậu ấy lại đây," bác sĩ nói.

Koster cựa mình. "Không, chúng tôi sẽ mang anh ấy đi."

"Không thể được," bác sĩ nói. "Ta phải báo cảnh sát. Và cả cảnh sát hình sự. Phải làm mọi chuyện ngay lúc này để có thể truy tìm thủ phạm."

"Thủ phạm?" Koster nhìn bác sĩ như không hiểu ông nói gì. "Tốt," rồi anh nói. "Tôi sẽ lái xe đưa cảnh sát tới."

"Cậu có thể điện thoại cho họ. Sẽ nhanh hơn."

Koster lắc đầu chầm chậm. "Không, tôi sẽ chở họ."

Anh đi ra và tôi nghe tiếng Karl phóng vù đi. Bác sĩ đẩy ghế lại gần tôi. "Trong khi chờ đợi, cậu không ngồi sao?"

"Cám ơn," tôi nói và tiếp tục đứng. Đèn chói chang trên buồng ngực máu me của Gottfried.

Bác sĩ đẩy ngọn đèn lên cao một chút. "Chuyện xảy ra như thế nào?" ông lập lại câu hỏi.

"Tôi không biết. Chắc bị nhầm với ai đó."

"Cậu ấy đã từng đi lính?" bác sĩ hỏi.

Tôi gật đầu.

"Ta có thể đoán biết, nhờ các vết sẹo," ông nói. "Và cánh tay teo. Cậu ấy đã bị thương nhiều lần."

"Vâng. Bốn lần."

"Thật trớ trêu," người y công nói. "Và những thằng quỷ nhỏ, khi ấy hãy còn nằm trong nôi."

Tôi không trả lời. Gottfried vẫn tha thiết nhìn tôi.

Lâu lắm Koster mới trở lại. Một mình. Bác sĩ bỏ tờ báo đang đọc xuống. "Cảnh sát có ở đó không?" ông hỏi.

Koster lặng im. Anh không nghe bác sĩ.

"Có cảnh sát ở đó không?" bác sĩ hỏi lại một lần nữa.

"Có ạ," Koster đáp. Chúng ta phải gọi điện mời họ. "

Bác sĩ nhìn anh, nhưng không nói gì và đi tới điện thoại.

Vài phút sau hai người cảnh sát đến. Họ ngồi xuống bàn và ghi chép nhân dạng của Gottfried. Tôi không hiểu, nhưng thấy xuẩn ngốc làm sao, khi phải nói tên họ, ngày sanh tháng đẻ, nơi cư trú của anh, bây giờ, khi anh đã chết. Tôi cứ nhìn cái ngòi chì đen mà viên cảnh sát thỉnh thoảng lại đưa lên môi nhấp ướt, và tôi trả lời như máy.

Viên cảnh sát kia bắt đầu lấy khẩu cung. Koster khai những điều cần thiết. "Ông có thể cho biết sơ qua hình dáng thủ phạm?" viên cảnh sát hỏi.

"Không," Koster trả lời. "Tôi không có để ý."

Tôi nhìn anh. Tôi nhớ đến cái quần ống túm vàng và bộ đồng phục.

"Ông không biết đảng phái của hắn? Ông không thấy phù hiệu hay đồng phục của hắn?"

"Không," Koster nói. "Tôi chẳng nhìn thấy gì trước khi súng nổ. Và sau đó tôi chỉ nghĩ đến --" anh ngập ngừng một giây --"đồng chí của tôi."

"Ông là đảng viên của một đảng phái?"

"Không."

"Tôi hỏi thế, vì ông nói người quá cố là đồng chí của ông --"

"Anh ấy là chiến hữu của tôi trong thời chiến," Koster trả lời.

Người cảnh sát quay sang tôi. "Ông có thể mô tả nhân dạng của thủ phạm?"

Koster nhìn xoáy vào tôi.

"Không," tôi nói. "Tôi cũng không thấy gì hết."

"Xuất sắc," người cảnh sát nói.

"Lúc ấy chúng tôi đang trò chuyện, và không để ý chi cả. Rồi việc ấy xảy ra đột ngột."

Người cảnh sát thở dài. "Như thế chẳng hy vọng gì bắt được kẻ phá hoại." Ông ta kết thúc biên bản.

"Chúng tôi có thể nhận xác anh ấy được chứ?" Koster hỏi.

"Thật ra --" viên cảnh sát nhìn qua ông bác sĩ. "Đã xác định được nguyên nhân cái chết chưa nhỉ?"

Bác sĩ gật đầu. "Tôi đã viết giấy khai tử."

"Vậy đầu đạn ở đâu? Tôi cần thu tang vật."

"Đầu đạn vẫn còn trong thi thể. Lẽ ra tôi nên --" bác sĩ lưỡng lự.

"Tôi cần cả hai cái đầu đạn. Tôi phải quan sát để kết luận nếu chúng được bắn từ một khẩu súng."

"Vâng," Koster nói, đáp lại cái nhìn của bác sĩ.

Người y công đưa cáng vào vị trí và kéo ngọn đèn xuống. Bác sĩ lấy dụng cụ ra và với cái que, thăm dò vết thương. Ông nhanh chóng gấp được viên đạn thứ nhất; nó nằm ở một chỗ không sâu lắm. Với viên đạn kia, ông phải cắt xẻ. Ông kéo găng cao su, và với lấy các thứ nhíp mổ và dao mổ. Koster xấn tới, vuốt mắt Gottfried lúc ấy vẫn còn mở hé. Tôi quay mặt đi khi tiếng dao cắt ngọt vào thịt. Trong khoảng khắc, tôi muốn nhảy xổ vào, xô bác sĩ qua một bên bởi đột nhiên, tôi có ý tưởng là Gottfried chỉ bất tỉnh và bác sĩ thực sự đang giết anh -- nhưng rồi tôi hiểu. Chúng tôi dư sức hiểu, bởi chúng tôi đã nhìn thấy quá nhiều xác chết.

"Nó đây rồi," bác sĩ nói và đứng thẳng lên. Ông lau đầu viên đạn và đưa cho người cảnh sát.

"Chúng giống hệt nhau. Bắn từ một khẩu súng, phải không?"

Koster khom xuống và chăm chú nhìn hai viên đạn nhỏ, sáng mờ, lăn lăn trong lòng bàn tay người cảnh sát.

"Vâng," anh nói.

Viên cảnh sát gói chúng trong giấy và bỏ vào túi.

"Thật tình thì không được phép," ông ta nói, đoạn tiếp tục, "nhưng nếu ông muốn đem ông ấy về nhà ... Các dữ kiện đều đã được minh xác, phải không bác sĩ?" Bác sĩ gật đầu. "Dĩ nhiên, ngài cũng là chuyên viên giám định tử thi," người cảnh sát nói tiếp; "trong trường hợp này, nếu ông muốn -- ông chỉ cần ... Có thể ngày mai sẽ có một ủy viên tới đây --"

"Tôi hiểu," Koster nói. "Chúng tôi sẽ giữ nguyên tình trạng."

Hai người cảnh sát ra về.

Bác sĩ đã đậy vết thương của Gottfried. "Các cậu tính sao? ông hỏi. "Các cậu có thể mượn cái cáng. Chỉ cần sáng mai mang trả, giờ nào cũng được."

"Vâng, cảm ơn bác sĩ," Koster nói. "Ta đi thôi, Bob."

"Để tôi giúp một tay," người y công nói.

Tôi lắc đầu. "Chúng tôi tự lo được."

Chúng tôi khênh cáng ra và đặt nó lên hai cái ghế trái đã hạ lưng dựa. Người y công và bác sĩ bước ra nhìn. Chúng tôi phủ cái áo khoác của Gottfried lên thi thể anh, và lái đi. Một chốc sau, Koster quay sang tôi.

"Chúng ta sẽ lái vòng quanh một hồi. Tớ đã rà soát một vòng. Nhưng có lẽ khi ấy còn quá sớm. Không chừng lần này chúng ta sẽ gặp lại chúng."

Tuyết bắt đầu lất phất rơi. Koster lái xe gần như không tiếng động. Anh nhả số, và đôi khi lại tắt máy. Anh không muốn ai nghe tiếng máy nổ, mặc dù bốn đứa mà chúng tôi tìm không thể nào biết, dĩ nhiên, chúng tôi có xe hơi. Chúng tôi lướt êm như bóng ma trắng dưới trời tuyết càng lúc càng nhặt. Tôi lấy cây búa từ hộp dụng cụ sửa xe, đặt bên mình để sẳn sàng nhảy khỏi xe và tấn công.

Chúng tôi lái vào con đường nơi đã xảy ra sự việc. Vẫn còn đó, vũng máu đen dưới ngọn đèn đường. Koster tắt đèn xe. Chúng tôi áp sát vĩa hè và quan sát chung quanh. Không một bóng người. Chỉ nghe tiếng ồn từ một quán rượu còn sáng.

Koster dừng xe ở ngã tư. "Ngồi đây," anh nói. "Tớ muốn vào xem."

"Tớ sẽ đi với cậu," tôi trả lời.

Anh nhìn tôi, cái nhìn mà tôi đã biết từ những lần khi xưa anh muốn tuần tiểu một mình. "Tớ sẽ không làm vọng động," anh nói. "Nó có thể trốn thoát. Tớ chỉ muốn biết nó có mặt trong đó hay không. Rồi chúng ta sẽ chờ. Cậu ngồi đây với Gottfried."

Tôi gật đầu và anh biến mất trong đám tuyết lả tả bay. Những bông tuyết tấp vào má tôi và tan trên da. Đột nhiên tôi không chịu được việc Gottfried bị che phủ, như thể anh không thuộc về chúng tôi nữa, và tôi kéo cái áo khoác xuống quá đầu anh. Giờ thì tuyết cũng rơi lên mặt, lên mắt, lên môi anh, nhưng chúng không tan. Tôi lấy khăn tay, lau chúng đi, và kéo áo khoác trùm đầu anh lại.

Koster trở về. "Không có gì?"

"Không," anh nói.

Anh ngồi vào xe. "Bây giờ chúng ta sẽ lái lòng vòng trên những con đường khác. Tớ có linh cảm chúng ta sẽ chạm mặt chúng chỉ trong vài phút nữa."

Xe gầm lên và bị giảm tốc độ ngay. Chúng tôi len lén đi trong đêm cuồn cuộn trắng, đường này qua đường khác; ở các góc quẹo tôi giữ chặt Gottfried để anh không tuột khỏi xe; thỉnh thoảng chúng tôi lại ngừng vài chục mét quá một quán rượu và Koster lại phóng chân trở lại quán để nhìn. Anh bị ám ảnh bởi một nỗi hận thù lạnh lùng, bi thảm; anh không nghĩ đến việc mang Gottfried về nhà trước nhất; có hai lần anh định làm như vậy, nhưng quay đầu xe trở lại ngay, vì anh tưởng tượng hảo huyền rằng bốn thằng nhóc sẽ xuất hiện liền khi ấy.

Thình lình, ở một con đường trống trải, chúng tôi thấy một khóm đen đàng xa. Koster lập tức tắt máy; và không tiếng động, không đèn, xe chúng tôi lướt tới. Họ không nghe gì. Họ rân ran trò chuyện. "Bốn thằng," tôi nói nhỏ với Koster.

Cùng lúc ấy, chiếc xe gầm lên, phóng hai trăm mét cuối cùng, leo lề và thắng kịt bên những người đang rú hét. Koster nghiêng mình khỏi xe, căng như cánh cung thép sẳn sàng bật, và gương mặt ngùn ngụt nỗi chết.

Đó là bốn ông già vô hại. Một ông đã say khướt. Họ bắt đầu chửi rủa. Koster không trả lời. Chúng tôi tiếp tục lái đi.

"Otto," tôi nói, "tối nay chúng ta sẽ không tìm thấy nó. Tớ không tin là nó dám chường mặt ra đường."

"Vâng, có lẽ," một lúc sau anh trả lời, và quay đầu xe.

Chúng tôi lái về nhà Koster. Phòng của anh có lối đi riêng nên chúng tôi không phải đánh thức ai. Khi sắp xuống xe, tôi hỏi: "Sao cậu không muốn mô tả nhân dạng của thằng đó cho cảnh sát? Như thế sẽ giúp cuộc điều tra dễ dàng hơn. Và ta đã nhìn hắn khá rõ."

Koster ngó tôi. "Bởi vì chúng ta sẽ giải quyết lấy, không cần tới cảnh sát. Thế cậu nghĩ --" Giọng anh êm ả, kềm chế và đáng sợ -- "Thế cậu nghĩ, dù sao, tớ cũng nộp hắn cho cảnh sát? Để hắn lảnh vài năm tù? Cậu hiểu rõ những trường hợp ấy sẽ kết thúc ra sao. Mấy thằng đó biết chúng sẽ gặp các quan tòa dễ dãi. Chúng ta không có gì như thế cả. Hơn nữa, nếu cảnh sát tìm ra nó, tớ cũng sẽ thề quyết rằng không phải nó, để sau này chính tay tớ xử. Gottfried đã chết và nó còn sống ... Chúng ta không có gì cả."

Chúng tôi nhấc cáng khỏi ghế và khiêng đi trong trời hoa tuyết xoáy lượn và trong gió, như xưa kia ở Flanders, chuyển vận xác một đồng đội từ mặt trận về hậu cứ.

Chúng tôi mua một cỗ áo quan và huyệt phần trong nghĩa trang giáo xứ. Gottfried thường nói, những khi chúng tôi bàn bạc, rằng lò thiêu xác không dành cho binh sĩ. Ý của anh, là được chôn trong lòng đất nơi anh đã sống lâu nay.

Hôm đi chôn là một ngày nắng đẹp. Chúng tôi mặc cho anh chiếc áo lính cũ với tay áo tả tơi vì đạn pháo và hãy còn vết máu. Chúng tôi tự đóng nắp quan tài và mang anh xuống lầu. Không mấy ai đưa tiễn, chỉ có: Ferdinand, Valentin, Alfons, Fred bồi rượu, Georg, Jupp, Frau Stoss, Gustav, Stefan Grigroleit, và Rosa.

Ở cổng nghĩa trang, chúng tôi phải chờ. Có hai đám tang trước chúng tôi, một đám với xe nhà đòn đen, đám kia xe thổ mộ, ngựa phủ chăn đen và bạc và người đưa đám dường như không tỏ vẻ buồn thảm cho lắm.

Chúng tôi nhấc quan tài khỏi xe và tự hạ huyệt bằng dây thừng. Người phu đào huyệt hài lòng, vì ông đã quá cực nhọc ở các đám tang kia. Chúng tôi có mời một mục sư. Chúng tôi không biết Gottfried nghĩ thế nào về chuyện ấy, nhưng Valentin kiên quyết. Ít ra chúng tôi cũng yêu cầu ngài đừng đọc diễn văn. Ngài chỉ cần đọc một đoạn trong Kinh Thánh.

Mục sư là một người lớn tuổi, cận thị. Khi tới bên mồ, ngài vấp phải một cục đất và có lẽ đã té xuống huyệt nếu Koster và Valentin không đỡ kịp. Quyển Thánh Kinh và đôi mục kỉnh mà ngài sắp sửa mang, văng khỏi tay. Chúng rơi tọt xuống huyệt. Ngài thất thần nhìn theo.

"Không sao, thưa Mục sư." Valentin nói, "chúng con sẽ giúp ngài."

"Quyển sách không cần lắm," ngài dịu dàng nói, "nhưng ta cần cặp kính."

Valentin bẻ một nhánh cây ở hàng dậu nghĩa trang. Rồi anh quỳ cạnh huyệt và cố tìm cách móc một bên gọng kính và lôi nó khỏi những vòng hoa. Gọng kính mạ vàng. Thánh Kinh lọt vào khe giữa quan tài và vách đất; cần phải nhấc quan tài ra khỏi huyệt và nhảy xuống lấy. Cả Mục sư cũng không muốn vậy. Ngài đứng đó, bối rối. "Ta có nên nói vài lời, thay vào đó?"

"Mục sư đừng ngại," Ferdinand nói. "Cậu ấy đã có nguyên một quyển KInh Thánh bên dưới."

Đất mới đào có mùi rõ rệt. Trong một những hòn đất, có con ấu trùng bọ da màu trắng đang ngọ ngoạy. Khi đất được lấp, nó vẫn sẽ tiếp tục sống dưới đấy, nở ra, và sang năm sẽ trồi lên và thấy lại ánh sáng. Nhưng Gottfried Lenz đã chết. Anh bị hủy diệt. Đứng bên mồ của anh, chúng tôi biết rằng thân thể của anh, tóc của anh, mắt của anh vẫn còn đó, tuy đã biến đổi, những vẫn còn đó và mặc dù tất cả những điều ấy, anh đã mất và sẽ không bao giờ trở lại. Vượt ngoài tầm hiểu biết. Da của chúng tôi ấm, ý nghĩ của chúng tôi rộn rịp, tim của chúng tôi bơm máu trong huyết quản; chúng tôi đã như thế trước đây, chúng tôi cũng vậy hôm qua; chúng tôi không bất thần muốn một cánh tay, chúng tôi đã không mù hay ngu xuẩn, mọi thứ đều như lệ thường, chẳng bao lâu chúng tôi sẽ ra về -- và Gottfried Lenz sẽ ở lại và sẽ không bao giờ đến. Thật ngoài tầm hiểu biết.

Những hòn đất rơi lộp bộp trên nắp quan tài. Người phu đào huyệt đã đưa chúng tôi mấy cây thuổng, và bây giờ chúng tôi chôn anh, -- Valentin, Koster, Alfons, và tôi, -- như chúng tôi đã chôn biết bao chiến hữu trước đây. Ù ù, một bài hát nhà binh xưa, vang trong đầu tôi, một bài hát nhà binh buồn thê thiết mà anh thường ngân nga -- "Argonnewald, Argonnewald, một nghĩa trang yên tĩnh là ngươi đây..."

Alfons mang theo một thập tự bằng gỗ đen, đơn giản, như hàng trăm ngàn thập tự khác ở những dãy dài vô tận các nấm mồ bên Pháp. Chúng tôi cắm nó xuống đầu mộ và mắc cái mũ sắt cũ của Gottfried lên.

"Về thôi," cuối cùng Valentin nói, giọng khản đặc.

"Vâng," Koster nói. Nhưng anh vẫn ở lại. Tất cả chúng tôi đều ở lại.

Valentin nhìn suốt chúng tôi. "Và để làm gì?" anh chậm chạp nói."Để làm gì? Mẹ kiếp."

Không ai trả lời.

Valentin phác một cử chỉ mỏi mệt. "Ta về thôi."

Chúng tôi ra về, theo con đường trải sỏi. Ở cổng Fred, Georg và những người kia còn đứng chờ. "Cậu ấy có lẽ đã cười một trận thỏa thích," Stefan Grigoleit nói, và nước mắt ràn rụa trên gương mặt giận dữ, bất lực của ông.

Tôi nhìn quanh. Không có ai theo dõi chúng tôi.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 25

háng Hai tôi ngồi trong xưởng sửa xe với Koster lần cuối. Chúng tôi phải bán xưởng, và chờ người phát mãi tới, đấu giá các trang thiết bị và chiếc tắc xi. Koster có thể có việc làm vào mùa xuân, lái xe đua, cho một công ty nhỏ sản xuất xe hơi. Tôi vẫn đàn ở International, nhưng sẽ tìm việc phụ ban ngày để kiếm thêm.

Một ít người đã tụ tập trong sân. Phát mãi viên đã đến. "Cậu ra đó chứ, Otto?" tôi hỏi.

"Để làm gì? Mọi thứ đều có sẳn và ông ấy biết rành công việc."

Koster trông hốc hác, mệt mỏi. Ta không dễ biết, nhưng nếu quen thân với anh, ta có thể nhận ra điều đó. Mặt anh đanh lại. cứng rắn khác xưa. Đêm này sang đêm khác, anh lang thang ngoài đường, cùng một khu xóm. Đã từ lâu anh biết tên thằng nhóc bắn chết Gottfried. Nhưng anh không tìm ra nó; vì sợ cảnh sát, nó đã đổi nhà trọ và trốn chui trốn nhủi ở một xó nào đó. Alfons cũng lấy được tin tức này. Anh cũng chờ. Có khả năng là thằng nhóc ấy không còn ở thành phố. Rằng nó không biết Koster và Alfons theo dõi. Họ chờ nó quay lại, khi nó nghĩ rằng đã an toàn.

"Tớ ra ngoài xem chơi, Otto," tôi nói.

"Được mà."

Tôi đi ra. Băng ghế sửa xe và các thứ lặt vặt chất đống giữa sân. Bên phải, cạnh vách tường là chiếc tắc xi. Nó được lau chùi tươm tất. Tôi quan sát bộ nệm và lốp xe. "Em bò sữa vui tươi của chúng ta," Gottfried thường âu yếm gọi.

Có ai đó vỗ nhẹ lên vai. Tôi quay lại, ngạc nhiên. Một anh chàng diêm dúa khó coi với chiếc áo choàng có thắt lưng, đứng đối diện. Hắn nháy mắt và quay tít cái gậy tre. "Chào ông bạn! Người quen cũ đây mà."

Một ý niệm mơ hồ dâng lên trong trí nhớ của tôi. "Guido Thiess của hảng Augeka."

"Nhớ hay thế!" hắn nói, mãn nguyện. "Ta gặp nhau cũng vì chiếc xe này. Phải nói là lúc ấy cậu đi với một thằng cha dễ ghét vô cùng. Tớ dằn lòng lắm mới không đấm hắn vài cái"

Các sớ thịt trên mặt tôi co giật ngoài ý muốn, khi tôi nghĩ đến hắn thụi Koster mấy phát. Thiess lại tưởng đấy là một nụ cười và tới phiên hắn nhe hàm răng khá thảm. "Tuy nhiên, chuyện đã qua. Guido không ôm hận. Dù sao, cậu cũng đã trả một số tiền quá lớn cho cái xe già như ông nội. Còn lại gì cho cậu không?"

"Có," tôi nói. "Xe tốt lắm."

Thiess cười khi dễ. "Nếu làm theo lời khuyên của tớ, cậu đã kiếm nhiều tiền hơn. Tớ cũng thế. Tuy nhiên, chuyện đã vào dĩ vãng. Hãy quên và tha thứ. Hôm nay ta có thể xử dụng mánh khóe cũ: Chúng ta sẽ đấu giá, tối đa năm trăm marks, há? Có con ma nào thèm mua đâu. Đồng ý?"

Tôi chợt hiểu. Hắn tưởng là dạo ấy chúng tôi mua bán xe kiếm lời, và hắn không biết xưởng sửa xe này của chúng tôi. Trái lại, hắn tưởng nhầm chúng tôi tìm mua chiếc xe một lần nữa.

"Xe vẫn đáng một ngàn năm trăm marks," tôi nói. "Chưa kể thuế."

"Đúng," Guido hăm hở nói. "Tớ đề nghị, ta đấu tới năm trăm marks. Nếu mua được, tớ sẽ chi cho cậu ba trăm tiền tươi, tại chỗ."

"Không được," tôi nói. "Tớ có sẳn mối bán lại rồi."

"Trong trường hợp ấy --" hắn muốn đưa ra đề nghị mới.

"Không ích gì." Tôi đi tới ra giữa sân. Hắn dám mua tới giá một ngàn hai trăm marks, bây giờ tôi biết.

Người phát mãi bắt đầu rao. Trước hết là những trang thiết bị. Chẳng được bao nhiêu. Dụng cụ sửa xe, cũng thế. Rồi đến chiếc tắc xi. Giá khởi đầu là ba trăm marks.

"Bốn trăm," Guido nói.

"Bốn trăm năm mươi," một chàng trai trong bộ đồ thợ máy nói, sau khi ngần ngừi rất lâu.

Guido trả năm trăm. Phát mãi viên rao mời. Chàng trai trong bộ đồ thợ máy không nói gì. Guido nháy mắt với tôi và đưa bốn ngón. "Sáu trăm," tôi nói.

Guido lắc đầu và trả bẩy trăm. Tôi trả cao hơn. Guido theo đuổi trong tuyệt vọng. Giá lên đến một ngàn, và hắn làm những cử chỉ đầy ý nghĩa, và với các ngón tay của hắn, ra dấu là tôi vẫn có thể được chia một trăm. Hắn kêu giá một ngàn lẻ mười.

Khi giá lên đến một ngàn một trăm, mặt hắn đỏ lừ và thù nghịch, nhưng vẫn đấu một ngàn một trăm lẻ mười. Tôi nâng lên một ngàn một trăm chín mươi, hy vọng hắn sẽ ra giá một ngàn hai trăm. Rồi tôi sẽ thôi.

Nhưng Guido đã điên tiết. Hắn bực tức vì theo tính toán của hắn, hắn đang bị lấn ép; và đột nhiên hắn đề nghị một ngàn ba trăm. Tôi làm tính thật nhanh. Nếu thật sự muốn mua, hắn đã dừng ở một ngàn hai trăm. Hiện giờ hắn chỉ muốn chọc tức khiến tôi trả giá cao, để trả thù. Từ câu chuyện với tôi, hắn nghĩ rằng một ngàn năm trăm là giới hạn của tôi, và do đó không thấy nguy hiểm cho hắn.

"Một ngàn ba trăm lẻ mười," tôi nói.

"Một ngàn bốn trăm," Guido xướng lên, thật nhanh.

"Một ngàn bốn trăm lẻ mười," tôi do dự. Tôi sợ tôi mắc kẹt.

"Một ngàn bốn trăm chín mươi," Guido nhìn tôi, đắc thắng và chế diễu. Hắn nghĩ hắn đã nêm muối mặn chát vào chén xúp của tôi.

Tôi nhìn thẳng vào mắt hắn và không nói gì. Người phát mãi lập lại, lần thứ nhất, lần thứ hai, và rồi nâng búa. Trong giây phút ấy, nét mặt của hắn đổi từ thắng lợi sang ngỡ ngàng.

Không thể hiểu, hắn đến bên tôi. "Tớ tưởng cậu muốn --"

"Không," tôi nói.

Hắn lấy lại bình tỉnh và gãi đầu. "Mẹ kiếp. Không dễ gì giải thích với công ty. Tớ cứ tưởng cậu muốn mua tới giá một ngàn năm trăm. Tuy nhiên -- ít nhất kỳ này tớ cũng giật được ông nội già của cậu."

"Tớ cũng định là thế," tôi nói. Guido không hiểu. Chỉ đến khi nhìn thấy Koster từ văn phòng bước ra, hắn mới vỡ lẽ và lùa bàn tay bối rối trong tóc. "Trời thần ơi, chiếc xe này của mấy cậu? Đần quá, tớ đúng là thằng đần! Lỡ mua rồi. Bị lừa rồi. Ô Guido, chuyện này không nên xảy ra cho mày mới phải. Gậy ông đập lưng ông. Tuy nhiên -- không ích gì than khóc một lỗi lầm đã qua. Con chó dữ dằn nhất thường mắc miếng mồi tầm thường nhất. Ta sẽ huề nhau kỳ tới."

Hắn ngồi sau tay lái và lái đi. Chúng tôi nhìn theo, và chúng tôi chẳng thấy hạnh phúc gì lắm.

Buổi chiều Mathilda Stoss đến. Chúng tôi phải trả tiền công tháng cuối cho bà. Koster đưa tiền và đề nghị bà xin việc quét dọn với người chủ mới. Chúng tôi đã dàn xếp được việc làm cho Jupp. Nhưng Mathilda lắc đầu. "Không, không, Herr Koster, bác không muốn đi làm nữa. Gân cốt của bác đã cứng đờ. "

"Thế bác nghĩ bác sẽ làm gì?"

"Bác sẽ đi theo con gái. Nó có chồng ở Bunzlau. Các cậu có biết Bunzlau? "

"Không," tôi đáp.

"Herr Koster biết không?"

"Cháu cũng không biết, Frau Stoss ạ."

"Buồn cười nhỉ," Mathilda nói, "không ai biết Bunzlau. Bác đã hỏi thăm nhiều người lắm. Thế mà con gái của bác đã lấy chồng ở đấy mười hai năm rồi. Chồng nó là thơ ký."

"Vậy thì sẽ có một Bunzlau, bác có thể tin chắc, nếu có một viên thư ký cư ngụ ở đấy."

"Bác chẳng biết nói chi. Nhưng có buồn cười chăng, khi không ai biết đến thành phố ấy?"

Chúng tôi đồng ý. "Nhưng sao trong ngần ấy năm, bác chưa bao giờ thăm viếng?" tôi hỏi.

Mathilda cười khỉnh. "Ơ, thì cũng có chuyện ... Tuy nhiên, hiện nay chúng lại muốn bác đến thăm cháu ngoại. Đã có bốn nhóc. Và thằng Edward sắp sửa chui ra nữa chứ."

"Cháu tin rằng ở Bunzlau cũng có Schnapp ngon," tôi nói. "Hiệu Damson hay gì đó..."

"Chẳng có đâu," Mathilda nói. "Thực ra, rượu chè chính là chuyện ấy. Rể của bác, xin lỗi các cậu, là người cử rượu tuyệt đối. Hạng người ấy không nhấp một giọt nào."

Koster với lấy chai rượu cuối cùng trên cái kệ trống trơn. "Ồ, Frau Stoss, vậy trong trường hợp này chúng ta phải uống với nhau lần chót, trước khi chia tay."

"Đồng ý với cậu," Frau Stoss nói.

Koster đặt ly trên bàn và rót rượu vào. Mathilda ực một hơi, như rum chảy tưới qua nia. Đôi môi cong tớn và hàng ria mép giần giật.

"Một ly nữa nhé?" tôi hỏi.

"Bác sẽ không từ chối."

Bà uống thêm một ly đầy nữa, rồi từ giã.

"Chúc bác những gì tốt đẹp nhất ở Bunzlau."

"Vâng, cám ơn cậu nhiều. Nhưng buồn cười quá, phải không, chẳng ai biết cái nơi quái quỷ ấy, nhỉ?"

Bà lạch bạch đi ra. Chúng tôi đứng một lúc trong xưởng sửa xe. "Có lẽ chúng ta cũng đi thôi, tớ nghĩ vậy." Koster nói.

"Vâng," tôi trả lời. "Chẳng còn gì để làm ở đây."

Chúng tôi khóa cửa và bước ra. Rồi chúng tôi đi lấy Karl về. Nó đậu trong một ga-ra gần đấy và chúng tôi không bán nó cùng với những thứ khác. Chúng tôi lái đến ngân hàng và Koster nộp tiền cho Quỷ Thu Nhận. "Tớ sắp đi ngủ," anh nói. "Chốc nữa, cậu không bận gì chứ?"

"Tớ đã xin nghĩ trọn đêm nay."

"Tốt, vậy tớ sẽ ghé qua lúc tám giờ."

Chúng tôi ăn tối ở một quán nhỏ miền quê, rồi tiếp tục lái. Vừa vào đến những con đường đầu tiên trong thành phố thì lốp của bánh trước bị thủng. Chúng tôi đổi tay lái cho nhau. Đã lâu, Karl không được tắm gội và tôi thấy mình bẩn thỉu. "Tớ phải rửa tay một phát, Otto," tôi nói.

Gần đó có một quán cà phê khá lớn. Chúng tôi vào quán, ngồi ở một bàn cạnh cửa. Chúng tôi ngạc nhiên, quán chật nức người, hầu như không còn chỗ trống. Một ban nhạc nữ trình diễn và trong quán đang có trò hoạt náo; ban nhạc đội mũ giấy sặc sở, dăm ba người khách mặc áo cải trang, những sợi giấy hoa giăng từ bàn này sang bàn khác, bong bóng lững lơ, những người hầu bàn với các chồng khay trên tay tất tả tới lui, và cả quán chìm trong nhộn nhịp, trong tiếng cười nói xôn xao.

"Ở đây có chuyện gì thế?" Koster hỏi.

Cô gái da trắng bàn bên cạnh tung một chùm confetti li ti như mây rơi lên chúng tôi.

"Hai anh từ đâu tới vậy?" nàng cười. "Không biết hôm nay là Thứ Ba Béo hay sao?"

"Thì ra thế," tôi nói. "Vậy tớ đi rửa tay cái đã." Tôi phải băng ngang căn phòng rộng để tới phòng vệ sinh. Tôi bị cản đường bời một đám đông say sưa đang công kênh một chị đàn bà lên bàn, ép hát. Chị ta chống cự và kêu ầm ỷ; cái bàn lật, và cùng với nó, cả đám ngã lăn. Tôi đang đợi cho lối đi trống lại, thì thình lình có một cảm giác như điện giật. Tôi đứng đó, cứng đờ và bất động; cả quán chìm xuống; tiếng ồn, tiếng nhạc, không còn gì, chỉ còn những hình bóng mơ hồ lãng đãng chung quanh; nhưng rõ rệt và sắc nét khủng khiếp là cái bàn, nơi đấy có một thằng nhóc đội lệch cái mũ thằng hề, tay choàng một cô gái nửa tỉnh nửa say, cặp mắt mất hồn lờ đờ, đôi môi mỏng quẹt, và dưới gầm bàn thò hai ống quần bó sát da vàng chói, lòe loẹt, bóng lộn.

Một người hầu bàn đụng vào tôi. Như say như tỉnh, tôi nhích qua một bên rồi dừng lại. Người tôi nóng ran như bị phỏng, nhưng toàn thân tôi run bây bẩy. Lòng bàn tay tôi ướt đẫm. Và rồi tôi nhìn thấy những người còn lại ở bàn. Tôi nghe họ, với vẻ mặt thách thức, đồng ca một bài hát và gõ nhịp với những ly bia. Một lần nữa, lại có người đụng vào tôi. "Đừng có chắn lối đi chứ," hắn càu nhàu.

Tôi bước như máy và tìm được phòng rửa mặt, tôi rửa tay và chỉ ý thức được khi da tay của tôi sắp bong ra. Rồi tôi quay lại.

"Có chuyện gì thế?" Koster hỏi.

Tôi không thể trả lời. "Cậu ốm hả?" anh hỏi.

Tôi lắc đầu và liếc qua bàn bên cạnh, nơi cô gái da trắng vẫn chăm chú nhìn chúng tôi. Đột nhiên Koster tái mặt. Mắt anh nhíu hẹp. Anh chồm tới. "Đúng không?" anh hỏi rất khẻ.

"Vâng," tôi trả lời.

"Ở đâu?"

Tôi nhìn về hướng ấy.

Koster chầm chậm đứng lên. Như một con rắn sắp mổ.

"Cẩn thận," tôi thì thào. "Đừng làm ở đây, Otto."

Anh khoát tay thật nhanh, rồi từ từ tiến tới. Tôi chuẩn bị đi theo. Một người đàn bà ấn cái nón giấy màu xanh lục và đỏ lên đầu anh và cài quai nón cho anh. Chị ta lùi phắt lại dù không bị anh động tay vào, và chòng chọc nhìn theo. Anh đi chầm chậm một vòng quanh phòng và trở lại.

"Không còn đó," anh nói.

Tôi đứng lên, quan sát. Koster nói đúng. "Cậu có nghĩ là nó đã nhận ra tớ?" tôi hỏi.

Koster nhún vai. Bây giờ anh mới để ý cái mũ giấy trên đầu và tháo bỏ.

"Tớ không hiểu," tôi nói. "Tớ chỉ ở trong phòng vệ sinh, cùng lắm là một hay hai phút."

"Cậu đi hơn mười lăm phút."

"Vậy hả?" Tôi nhìn cái bàn ấy một lần nữa. "Mấy người kia cũng đi rồi. Có một cô gái với họ, cô ấy cũng không còn. Nếu nó nhận ra tớ, chắc hẳn chỉ một mình nó lĩnh đi mà thôi."

Koster ngoắc người hầu bàn. "Quán có cửa thứ nhì không?"

"Vâng, ở đàng ấy, vách bên kia, trổ ra Hardenbergstrasse."

Koster móc trong túi một đồng kim loại và đưa cho người hầu bàn. "Chao ơi," hắn nói.

"Xấu hổ," cô gái da trắng ở bàn bên cạnh nói, mỉm cười. "Thật là những hiệp sĩ trang trọng."

Bên ngoài, gió tạt mạnh vào chúng tôi. Gió dường như sương giá, so với sương mù nóng ấm bên trong.

"Cậu về đi," Koster nói.

"Bọn chúng đông lắm ," tôi nói, leo vào xe với anh.

Xe vọt đi. Chúng tôi lùng sục tất cả những đường phố chung quanh, càng lúc càng xa, nhưng không thấy gì. Cuối cùng, Koster dừng lại.

"Biến mất," anh nói. "Nhưng không sao. Chúng ta sẽ gặp nó ngay, chẳng sớm thì muộn."

"Otto," tôi nói, "chúng ta nên buông bỏ."

Anh nhìn tôi. "Gottfried đã mất," tôi nói và kinh ngạc trước lời nói của mình. "Việc ấy không làm Gottfried sống lại."

Koster vẫn nhìn tôi.

"Bob," anh chậm rãi nói, "Tớ không biết mình đã giết bao nhiêu mạng người. Nhưng tớ nhớ đã bắn một thằng lính Anh. Súng của nó bị hóc và nó không thể làm gì. Tớ đứng cách nó chỉ vài mét và trông thấy gương mặt bầu bỉnh, hãi hùng của nó, nỗi kinh hoàng hiện rõ trong ánh mắt -- đó là trận đầu tiên của nó, sau này tớ mới biết, và nó chưa đầy mười tám -- và tớ đã bấm cò khẩu súng máy của tớ, nã thẳng vào gương mặt trẻ thơ xinh xắn, sợ hãi và bất lực của nó, khiến hộp sọ của nó vỡ vụn như quả trứng gà. Tớ không quen nó và nó chẳng làm gì tổn hại đến tớ. Phải một thời gian dài hơn lệ thường, tớ mới quên được hình ảnh ấy và xoa dịu lương tâm của tớ bằng khẩu hiệu khốn khiếp 'chiến tranh là thế'. Nhưng nếu tớ không giết thằng nhóc đã giết Gottfried, -- bắn nó như bắn một con chó, -- thì, nói cho cậu biết, việc tớ bắn thằng lính Anh là một tội ác man rợ. Cậu đồng ý không?"

"Vâng," tôi nói.

"Và bây giờ cậu về đi. Tớ phải tiếp tục cho đến khi chấm dứt. Như một bức tường -- tớ không thể đi tiếp nếu không phá bỏ."

"Tớ không về nhà. Nếu đó là cách phải làm, chúng ta sẽ cùng làm vậy."

"Nhảm nhí," anh hối hả nói. "Tớ không thể để cậu giúp." Anh dơ một tay lên, khi thấy tôi chực nói. "Tớ lo liệu được. Tớ sẽ hạ nó, không đụng đến ai khác, chỉ một mình nó mà thôi. Đừng lo."

Anh nóng nẩy đẩy tôi khỏi ghế và lập tức lái đi.

Tôi hiểu ra, không gì có thể cản trở anh. Tôi cũng hiểu, vì sao anh không cho tôi theo. Bởi vì Pat. Nếu là Gottfried, có lẽ anh đã dẫn đi.

Tôi đến quán của Alfons. Anh là người duy nhất tôi có thể tâm sự. Tôi muốn xin anh một lời khuyên -- nếu chúng tôi có thể làm bất kỳ điều gì. Nhưng anh đi vắng. Một cô gái còn ngái ngủ nói anh đi dự một cuộc mít- ting một giờ trước. Tôi ngồi xuống bàn, chờ đợi.

Quán vắng tanh. Chỉ có một quả cầu điện soi trên quầy rượu. Cô gái ngồi xuống, tiếp tục ngủ. Tôi nghĩ đến Otto và Gofffried, tôi nhìn qua cửa sổ mở ra ngoài, càng lúc càng sáng dưới ánh trăng rằm dâng cao trên những mái nhà; tôi nghĩ đến nấm mồ với chiếc thập tự đen và cái nón sắt trên đó; và bỗng nhiên tôi thấy mình đang khóc. Tôi lau nước mắt.

Một lúc sau tôi nghe tiếng chân bước nhanh và nhẹ. Cánh cửa ra sân trong mở ra và Alfons đi vào. Mặt anh loang loáng mồ hôi.

"Tớ đây, Alfons," tôi nói.

"Đến đây, nhanh lên!"

Tôi theo anh vào phòng bên phải, sau phòng rượu. Alfons mở tủ lấy hai gói cứu thương quân sự đã cũ. "Cậu cứ băng vết thương cho tôi," anh nói, trong khi êm ái cởi chiếc quần dài.

Có một vết cắt dài, sâu ở đùi. "Trông như vết đạn," tôi nói.

"Là vết đạn," Alfons gừ lên. "Băng tiếp đi mà,"

"Alfons," tôi nói khi đứng dậy, "Otto đâu?"

"Làm sao tớ biết Otto ở đâu? anh lẩm bẩm, bóp nhẹ vết thương.

"Hai người không đi chung với nhau à?"

"Không."

"Cậu không gặp anh ấy sao?"

"Chẳng hề gặp. Mở gói kia và đặt lên trên. Chỉ là vết sướt ngoài da."

Anh vừa càu nhàu vừa bận bịu với vết thương của mình. "Alfons," tôi nói, "tụi này trông thấy cái -- cậu biết mà, chuyện của Gottfried -- tụi này trông thấy cái thằng ấy lúc tối và Gottfried đang lùng kiếm nó."

"Cái gì?" anh lập tức chú ý. "Cậu ấy đâu rồi? Không cần thiết nữa. Cậu ấy phải về ngay."

"Anh ấy sẽ không chịu bỏ về."

Alfons thẩy cây kéo qua một bên. "Cậu lái xe tới chỗ ấy. Cậu biết Otto ở đâu không? Otto phải biến đi. Nói với cậu ấy là việc của Gottfried đã liệu xong. Tớ biết trước cậu. Cậu thấy rồi đấy. Tớ bị bắn, nhưng tớ gạt được tay nó. Rồi tớ bắn. Otto đâu?"

"Ở một nơi nào đấy, gần Monkestrasse."

"Tạ ơn Chúa. Nó đã đi khỏi chỗ ấy lâu rồi. Nhưng ta vẫn cần đưa Otto ra khỏi."

Tôi đi đến điện thoại và gọi về bến tắc xi, nơi Gustav thường lai vãng. Gustav có mặt. "Gustav," tôi nói, "cậu có thể lái đến giao lộ Wiesenstrasse và Bellevueplatz không? Nhanh lên nhé? Tớ đợi."

"Được. Mười phút nữa."

Tôi mắc ống nghe lên giá và quay lại Alfons. Anh đã mặc một chiếc quần dài khác.

"Không biết cậu cũng lùng kiếm," anh nói. Mặt anh vẫn mướt mồ hôi. "Có lẽ tốt hơn nếu như cậu ngồi ở một địa điểm khác. Sẽ là một chứng cớ ngoại phạm. Họ có thể điều tra cậu. Không thể nào nói trước."

"Còn cậu thì sao?" tôi nói.

"Ach, cậu nghĩ sao." Anh nói nhanh hơn bình thường. "Lúc ấy chỉ có một mình nó. Tớ đợi sẳn trong phòng của nó. Trên gác mái. Không một láng giềng. Ngoài ra, tớ có cớ tự vệ. Vừa bước vào, nó đã bắn ngay. Không cần cớ ngoại phạm. Tuy nếu muốn, tớ có thể có cả chục cái."

Anh nhìn tôi. Anh ngồi trên ghế, gương mặt ướt, to bè của anh hướng sang tôi, mái tóc bết dính mồ hôi, miệng méo một bên, và hầu như ta không thể chịu đựng nổi đôi mắt của anh, quá nhiều nỗi dày vò, thống khổ và tình yêu thình lình biểu lộ và tuyệt vọng trên đấy. "Giờ thì Gottfried có thể an giấc," anh dịu dàng nói, giọng khàn đặc. "Trước đây mình có cảm giác là cậu ấy không ngủ được."

Tôi đứng, lặng câm trước anh.

Tôi đi ra phòng rượu. Cô gái vẫn ngủ, và thở to. Bên ngoài trăng đã cao và sáng vằng vặc. Tôi đi bộ tới Bellevueplatz. Cửa sổ các ngôi nhà lóng lánh dưới trăng như những mảnh gương bạc. Gió đã lặng. Yên tỉnh tuyệt đối.

Vài phút sau Gustav lái đến. "Có gì không, Robert?" anh hỏi.

"Xe của tụi này bị đánh cắp hồi tối. Tớ nghe nói, có người nhìn thấy gần Monkerstrasse. Chúng ta có thể lái tới nơi ấy chứ?"

"Ô, dĩ nhiên. " Gustav sốt sắng hẳn. "Thời buổi này có gì mà không bị đánh cắp? Mỗi ngày vài ba chiếc. Nhưng thông thường, chúng chỉ lái chơi một lúc đến khi xăng cạn rồi thôi."

"Vâng; có lẽ xe của tụi này cũng bị giống thế."

Gustav nói với tôi, anh sẽ cưới vợ. Một em bé sắp sửa chào đời, vì thế không có chọn lựa nào khác ngoài hôn nhân. Chúng tôi lái đến Monkestrasse, rồi các con đường nhỏ bên cạnh.

"Nó kia rồi!" Gustav bỗng kêu lên.

Xe đậu trong một ngõ tối, kín đáo. Tôi bước xuống, lấy chìa khóa xe và nổ máy. "O.K. Gustav," tôi nói. "Cám ơn cậu nhiều lắm, đã chở tớ tới đây."

"Chúng ta nên đi nhậu ở đâu đó không nhỉ?" anh hỏi.

"Không, tối nay không được. Ngày mai nhé. Tớ phải đi ngay."

Tôi thò tay vào túi lấy tiền trả cho Gustav.

"Tay cậu ướt thế à?" anh hỏi.

"Vâng, cám ơn, Gustav. Đừng chờ tớ. Au revoir."

"Cậu có muốn mình giúp cậu đi tìm thằng ăn cắp xe không?"

"Không, không, chắc nó đã bỏ đi lâu rồi." Thình lình trong tôi dấy lên sự nóng nảy. "Au revoir, Gustav."

"Cậu còn đủ xăng không?"

"Vâng, còn đủ. Đã kiểm. Thôi, ngủ ngon nhé."

Anh lái đi. Tôi đợi một lát, rồi chạy theo, đến Monkestrasse và lái trên đường đó, gài số ba. Khi tôi vòng lại, Koster đứng ở một góc.

"Cậu làm gì vậy?"

"Lên xe," tôi nói nhanh. Cậu không cần lẩn quẩn ở đây nữa. Tớ đã tới quán của Alfons. Anh ấy -- anh ấy đã gặp nó."

"Và?"

"Vâng," tôi nói.

Koster leo lên xe không nói một lời. Anh không lái. Anh ngồi cạnh tôi, hơi co cụm, và tôi cầm tay lái. "Ta nên chạy về nhà của tớ?" tôi hỏi.

Anh gật đầu. Tôi tăng ga và lái theo con đường cạnh kênh đào. Dòng nước như một dãi bạc lớn bản. Nhà kho phía bên kia bờ nằm sâu, đen trong bóng đêm, nhưng những con đường là những luồng sáng xanh nhạt lướt thướt mà lốp xe trượt trên đó như trên một lớp tuyết vô hình. Những ngọn tháp giáo đường thời Baroque to rộng, chễm chệ bên trên những mái nhà. Chúng xanh lục và trắng bạc trên nền trời dạ quang, chìm lấp, nơi mặt trăng lơ lửng như một củ hành lộng lẫy, cháy bỏng.

"Tớ vui vì chuyện đã xảy ra theo chiều hướng ấy, Otto," tôi nói.

"Tớ thì không," anh đáp. "Phải chi chính tay tớ bắt được nó."

Đèn trong phòng Frau Zalewski vẫn sáng. Trong lúc tôi mở khóa cửa, bà từ phòng khách bước ra. "Cậu có điện tín," bà nói.

"Điện tín?" tôi ngạc nhiên hỏi. Tôi còn mãi nghĩ về đêm nay. Rồi tôi hiểu, và chạy về phòng. Bức điện nằm giữa bàn, trắng lốp như phấn dưới ánh đèn chói gắt. T'ôi xé niêm; buồng ngực của tôi thắt nghẽn; những con chữ quay cuồng, biến mất, rồi hiện ra; tôi thở nhẹ nhõm; mọi thứ đứng im lại và tôi đưa bức điện cho Koster. "Tạ ơn Chúa, tớ cứ tưởng --"

Chỉ vỏn vẹn ba chữ: ROBBY, ĐẾN NGAY.

Tôi lại cầm bức điện. Sự an tâm tan đi. Nỗi lo lắng trở về.

"Không biết chuyện gì đây, Otto? Chúa ơi, sao cô ấy không viết rõ hơn? Chắc phải có chuyện chẳng lành."

Koster đặt phiến giấy xuống bàn. "Lần cuối cậu nói chuyện với cô ấy là khi nào?"

"Tuần trước. Không lâu hơn thế."

"Hãy gọi điện thoại. Nếu có bề gì, chúng ta sẽ lên đường ngay. Bằng xe hơi. Cậu có chương trình xe lửa không?"

Tôi xin gọi dưỡng đường và ra phòng khách của Frau Zalewski lấy tờ chương trình xe lửa.

"Chuyến tàu thuận tiện nhất sẽ khởi hành trưa mai," anh nói. "Vậy ta nên lái xe, càng xa càng tốt. Chúng ta có thể đuổi kịp chuyến tàu trước. Hy vọng ta sẽ tới nơi nhanh hơn vài tiếng. Cậu nghĩ sao?"

"Vâng, bất kỳ cách nào." Tôi không thể hình dung tôi sẽ chịu đựng những giờ buồn tẻ trên tàu ra sao.

Điện thoại reo. Koster cầm tờ chương trình về phòng tôi.

Dưỡng đường trả lời. Tôi xin gặp Pat. Một phút sau, bà quản lý bảo tôi rằng nếu Pat không nói chuyện, có lẽ sẽ tốt hơn.

"Có vấn đề gì chứ?" tôi quát lên.

"Thổ huyết nhẹ mấy hôm trước. Và hiện đang sốt."

"Nói với cô ấy là tôi sẽ đến," tôi nói. "Với Koster và Karl. Chúng tôi lên đường ngay tức thì. Bà hiểu không?"

"Với Koster và Karl," giọng nói lập lại.

"Vâng. Nhưng báo cho cô ấy biết ngay. Chúng tôi sắp lên đường."

"Tôi sẽ cho cô ấy biết ngay."

Tôi về phòng mình. Kỳ lạ thay, đôi chân của tôi nhẹ tâng. Koster ngồi ở bàn viết, hí hoáy ghi các chuyến tàu.

"Cậu chuẩn bị hành lý," anh nói. "Còn tớ lái về nhà lấy đồ của tớ. Tớ sẽ trở lại trong nửa giờ."

Tôi kéo va-li ra khỏi tủ. Đó là va-li của Lenz, với các tấm nhãn khách sạn màu mè. Tôi sắp quần áo vào va -li, thu xếp công việc với Frau Zalewski và ông chủ quán International. Rồi tôi ngồi bên cửa sổ trong phòng, chờ Koster. Trời rất tĩnh lặng. Tôi nghĩ đến việc tối mai sẽ ở bên Pat, và một cảm giác nóng ấm, chứa chan hy vọng bỗng dâng trong lòng tôi, khiến những tình cảm khác -- sợ hãi, lo lắng, u sầu, tuyệt vọng đều biến mất. Tối mai tôi sẽ được ở cạnh nàng --một hạnh phúc không thể hiểu, một điều mà tôi không còn nghĩ rằng có thể xảy ra. Quá nhiều thứ đã tàn lụi, từ dạo ấy.

Tôi xách va-li xuống lầu. Mọi thứ bỗng thân cận và ấm áp; cầu thang, mùi ẩm mốc của đầu cầu thang, mặt nhựa đường xám-cao su, lấp lánh và lạnh, trên đó Karl đang trờ tới.

"Tớ mang theo vài tấm chăn," Koster nói. "Trời sẽ lạnh. Cậu quấn cho kỹ vào."

"Ta thay nhau lái, hở?" tôi hỏi.

"Vâng. Nhưng để tớ lái trước. Lúc ban chiều, tớ đã đánh một giấc."

Nửa giờ sau chúng tôi để lại thành phố sau lưng và đêm trăng vằng vặc đón chào chúng tôi. Con đường trắng xa tít tận chân trời. Sáng đến nỗi chúng tôi có thể lái xe mà không cần đèn pha. Tiếng động cơ trầm như một nốt organ; nó không làm hỏng đi sự yên lặng, mà còn tăng thêm ý nghĩa.

"Cậu cần chợp mắt một lát," Koster nói.

Tôi lắc đầu. "Không thể, Otto."

"Vậy ít ra cũng cố thư giản, để sớm mai được tỉnh táo. Chúng ta có nguyên một nước Đức để lái xuyên qua."

"Tớ thích như thế này lắm."

Tôi vẫn ngồi cạnh Koster. Trăng lướt trên vòm trời. Đồng ruộng óng ánh như mặt xà cừ. Thỉnh thoảng một vài ngôi làng vút qua, đôi khi một thành phố, ngủ say, trống rỗng, lòng đường giữa những dãy nhà đong đầy ánh trăng yêu ma, vô hình khiến đêm trở thành một cuộn phim hư ảo.

Gần sáng trời trở lạnh. Đồng cỏ bỗng dưng lóng lánh với sương mai, cây cối như thép chảy trên nền trời xám; trong rừng, gió bắt đầu thổi và đây đó những làn khói dài tha thướt bốc lên từ những ống khói. Tới phiên tôi và tôi lái đến mười giờ. Rồi chúng tôi có một bửa điểm tâm vội vàng ở một lữ quán ven đường và tôi tiếp tục lái đến mười hai giờ. Từ lúc ấy trở đi, Koster giữ tay lái. Nếu một mình, anh còn lái nhanh hơn nữa.

Buổi chiều, khi trời chạng vạng, chúng tôi đến chân núi. Chúng tôi có mang theo xích sắt và thuổng xúc tuyết và hỏi thăm có thể lái được bao xa nữa.

"Với xích sắt, các ông có thể thử," người thư ký Câu Lạc Bộ Xe Hơi nói. "Năm nay trời ít tuyết. Nhưng ở những kí lô mét cuối cùng, sẽ ra sao, tôi không thể đoan chắc. Các ông có thể mắc kẹt ở đấy."

Còn rất lâu xe lửa mới đến nên chúng tôi quyết định lái xe lên núi. Trời lạnh nên không sợ có sương mù. Xe ngoan ngoãn leo con dốc ngoằn ngoèo. Được nửa đường, chúng tôi lắp xích vào bánh xe. Đường đã được cào tuyết, nhưng nhiều đoạn có một lớp giá mỏng ở trên và xe bị chao đảo. Đôi khi chúng tôi phải xuống xe và hì hục đẩy. Hai lần chúng tôi bị lún và phải dùng thuổng xúc cho Karl thoát ra. Ở ngôi làng cuối, chúng tôi xin một xô cát, vì chúng tôi đang ở một nơi rất cao và chúng tôi sợ những khúc quanh của đường xuống núi đóng giá. Bấy giờ trời đã tối hẳn. Vách núi thẳng đứng, chót vót và trơ trụi vươn lên trời đêm, đường đèo hẹp lại, máy xe gầm gừ ở số nhỏ nhất, và hết khúc quanh này đến khúc quanh khác đường xuống thấp dần. Thình lình đèn pha trợt khỏi sườn núi và lao vào hư không, núi mở ra, và trước mặt chúng tôi, đèn giăng như lưới trên ngôi làng thung lũng.

Xe lao như sấm giữa các cửa tiệm hai bên phố chính. Khách bộ hành nhảy tránh; giật mình trước hình ảnh khác thường, ngựa giật lùi; một cỗ xe trượt tuyết tự tuột dốc; xe chúng tôi lướt qua các khúc cong, vào dưỡng đường và dừng trước hiên. Tôi nhảy xuống; như qua một màng voan mỏng, nhìn thấy những gương mặt tò mò, người ta, văn phòng, thang máy; rồi tôi chạy trong hành lang trắng, tung cửa, và trông thấy Pat; như tôi đã trông thấy nàng hàng trăm lần trong mơ và ước vọng; nàng lại gần và tôi ôm nàng vào lòng, như ôm chính đời sống và còn hơn cả đời sống.

"Tạ ơn Chúa," tôi nói, khi đã hoàn hồn. "Anh cứ tưởng em còn nằm trên giường."

Trên vai tôi, nàng lắc đầu. Rồi nàng đứng thẳng lại, ấp tay vào mặt tôi và nhìn.

"Cứ nghĩ xem, anh có mặt nơi đây," nàng khẻ nói. "Và anh đến thăm em!"

Nàng hôn tôi, chăm chút, thận trọng, yếu ớt, như hôn một vật mà ta không muốn làm tan vỡ. Khi chạm môi nàng, tôi run lên. Mọi thứ xảy ra quá nhanh, tôi chưa bắt kịp. Tôi chưa có mặt ở đây; tôi vẫn còn di chuyển, tiếng máy xe gầm rú, và con đường. Tôi có cảm giác như một người bước ra khỏi giá lạnh và đêm tối vào một căn phòng ấm; hắn cảm thấy sức nóng trên da, chính mắt nhìn thấy điều ấy, nhưng vẫn chưa kịp ấm.

"Tụi anh lái khá nhanh," tôi nói.

Nàng không trả lời. Nàng nhìn tôi trong im lặng. Gương mặt nghiêm trang của nàng mang một vẻ quyết liệt, mắt nàng kề sát mắt tôi, và như thể nàng cố tìm lại một điều hệ trong. Tôi luống cuống. Tôi đặt tay lên vai nàng và cụp mắt xuống.

"Anh ở lại chứ?" nàng hỏi.

Tôi gật đầu.

"Hãy nói. Nói rằng một lần nữa, anh sẽ bỏ đi, để ngay lúc này em được biết."

Tôi định nói là tôi chưa biết, và có lẽ tôi sẽ ra về trong vài ngày tới, bởi vì tôi không đủ tiền trọ. Nhưng tôi không thể thốt nên lời. Tôi không thể, cách nàng nhìn tôi như thế.

"Vâng," tôi nói. " Anh ở lại. Cho đến khi hai đứa mình về cùng một lúc."

Mặt nàng không đổi. Nhưng rồi, đột nhiên nó rạng ngời, như thắp sáng bên trong.

"Ach," nàng thì thầm, "nếu không, làm sao em chịu nổi."

Qua vai nàng, tôi cố đọc tấm biểu đồ thân nhiệt treo trên đầu giường. Nàng biết, giật tờ giấy khỏi hộp, vo tròn và thẩy dưới gầm giường. "Không còn ý nghĩa nữa," nàng nói.

Tôi ghi nhớ vị trí của viên giấy và định là sau đó khi nàng không để ý sẽ cất vào túi.

"Em ốm à?" tôi hỏi.

"Nhẹ thôi. Nhưng đã khỏi."

"Bác sĩ nói sao?"

Nàng cười. "Đừng hỏi tới bác sĩ. Đừng hỏi gì cả. Anh có mặt ở đây, thế là đủ."

Nàng đã thay đổi bất ngờ. Tôi không hiểu có phải vì đã lâu tôi không gặp nàng, nhưng tôi cảm thấy nàng không giống như xưa. Cử động duyên dáng hơn, da ấm hơn, cách nàng đến với tôi khác hơn; nàng không chỉ là một cô gái trẻ đẹp mà ta cần bảo vệ; một điều gì đó đã xâm nhập, và trước đây tôi thường mù mờ không biết nàng có yêu tôi không, nay thì tôi biết rõ, nàng không che dấu điều ấy nữa, nàng hoạt bát và thân cận với tôi hơn bao giờ hết, sống động hơn, gần gủi hơn và xinh đẹp hơn, thú vị vui tươi hơn nhưng trong một cách thức lạ lùng, cũng gây nhiều lo âu hơn.

"Pat," tôi nói. "Anh phải xuống lầu một lát. Koster chờ bên dưới. Tụi anh phải tìm chỗ trọ."

"Koster? Còn Lenz đâu?"

"Lenz...," tôi nói. "Lenz phải ở nhà."

Nàng không để ý. "Em dám mạo hiểm xuống dưới nhà không?" tôi hỏi. "Hay tụi anh nên lên đây?"

"Chuyện gì em cũng dám. Hiện nay em có thể làm đủ mọi thứ. Chúng ta sẽ xuống lầu, gọi rượu. Em sẽ nhìn anh uống."

"Tốt. Vậy tụi anh chờ em ở phòng khách dưới nhà."

Nàng đến tủ lấy một chiếc áo đầm. Thừa lúc ấy,tôi dấu viên giấy biểu đồ vào túi.

"Được rồi, Pat; một chốc nữa gặp lại em, nhé?"

"Robby," nàng bước theo và quàng tay lên cổ tôi. "Em có nhiều chuyện muốn kể với anh."

"Anh cũng thế, Pat. Nhưng mình đủ thì giờ mà. Mình sẽ tâm tình suốt ngày. Ngày mai. Thuở ban đầu chúng ta không được vậy."

Nàng gật đầu. "Vâng, chúng ta sẽ kể cho nhau nghe tất cả. Chúng ta sẽ biết rõ về nhau, như chưa bao giờ chia cách."

"Dù sao, chúng ta chưa hề chia cách," tôi nói.

Nàng mỉm cười. "Em không cảm thấy như thế. Em không đủ sức mạnh. Em khổ sở hơn nhiều. Em không thể tự an ủi khi đơn độc. Lẻ loi, em chỉ biết vậy. Sẽ dễ dàng hơn khi ta đơn côi mà không có tình yêu." Nàng tiếp tục mỉm cười. Nụ cười ngớ ngẩn, vô hồn; nàng cố gắng bám víu, nhưng ta có thể thấy rõ điều ấy.

"Pat," tôi nói, "bà già can đảm."

"Lâu lắm em mới nghe anh gọi thế," nàng nói, và mắt đẫm lệ.

Tôi xuống nhà gặp Koster. Hành lý đã được lấy khỏi xe. Họ cho chúng tôi hai phòng sát nhau thuộc dãy nhà phụ. "Nhìn này," tôi nói, chìa cho anh tấm biểu đồ thân nhiệt. "Khi cao khi thấp."

Chúng tôi bước trên mặt tuyết lạo xạo, đi tới bậc thềm. "Ngày mai cậu hỏi bác sĩ," Koster nói. "Chỉ có thân nhiệt mà thôi, không đầy đủ."

"Theo tớ, đủ rồi," tôi trả lời và vo tròn nó và nhét vào túi.

Chúng tôi tắm gội. Rồi Koster qua phòng tôi. Trông anh như vừa thức giấc. "Phải mặc y phục vào, Bob," anh nói.

"Vâng," tôi choàng tỉnh khỏi giấc trầm tư và mở va -li, cất áo quần vào tủ..

Chúng tôi trở lại dưỡng đường. Karl vẫn đậu bên ngoài. Koster đã phủ một tấm chăn trên đầu máy. "Chừng nào ta về, Otto?"

Anh đứng lại. "Tớ định là tối mai hay sáng sớm hôm sau sẽ về. Còn cậu, ở lại."

"Nhưng tớ biết làm sao đây?" tôi tuyệt vọng. "Tớ chỉ đủ tiền trọ cho mười ngày. Còn viện phí của Pat chỉ trả tới mười lăm tây. Tớ phải về, đi làm kiếm tiền. Chắc ở đây không cần một nhạc sĩ dương cầm tồi."

Koster cúi mình trên đầu xe và nhấc tấm chăn. "Tớ sẽ chạy tiền cho cậu," thẳng người lên, anh nói. "Cậu cứ ở lại, đừng bận tâm về chuyện ấy."

"Otto," tôi nói, "Tớ biết cậu thu được bao nhiêu từ cuộc đấu giá. Chẳng tới ba trăm marks."

"Không phải thế. Tớ sẽ kiếm thêm. Đừng lo. Trong vòng tám ngày, cậu sẽ có tiền."

"Cậu được hưởng gia tài à?" tôi hỏi với một niềm hân hoan ảm đạm.

"Gần như thế. Để mặc tớ. Cậu không thể rời bỏ nàng."

Koster trải lại tấm chăn trên đầu máy. Anh vuốt ve nắp xe. Rồi chúng tôi vào phòng khánh tiết và ngồi cạnh lò sưởi. "Chắc trễ lắm, mấy giờ rồi nhỉ?" tôi hỏi.

Koster nhìn đồng hồ tay. "Sáu giờ ba mươi."

"Tuyệt vời," tôi nói. "Tớ tưởng phải khuya lắm rồi."

Pat đi xuống cầu thang. Nàng mặc chiếc áo lông ngắn và băng qua phòng khách đến chào Koster. Lần đầu tôi được thấy làn da của nàng nâu đến mực nào. Màu đồng đỏ, và trông nàng giống một cô Da Đỏ trắng trẻo.

"Em có bị sốt không?" tôi hỏi.

"Gây gây thôi," nàng đáp, nhanh và mơ hồ. "Buổi tối tại đây ai cũng sốt. Chỉ vì anh đã đến. Anh không mệt à?"

"Mệt vì cái gì cơ?"

"Vậy mình ra quầy rượu. Anh biết không, đây là lần đầu tiên em có người thăm."

"Tại đây có quầy rượu?"

"Vâng, bé thôi. Ít ra cũng là một góc phòng, gần giống quầy rượu. Là một phần của việc trị liệu. Phải làm đủ cách để không có thứ gì giống như bệnh viện. Ta chỉ được uống những thứ họ cho phép."

Quầy rượu đầy người. Pat chào hỏi khá nhiều. Có một người Ý mà tôi ưa thích. Chúng tôi ngồi vào một cái bàn vừa trống.

"Vậy em uống gì ?" tôi hỏi.

"Một ly cocktail với rum. Thứ ta thường uống ở quán 'The Bar.' Anh biết công thức chứ?"

"Đơn giản thôi," tôi nói với cô hầu bàn. "Nửa phần port, nửa phần Jamaica rum."

"Hai ly," Pat nói. "Và một ly Đặc Biệt."

Cô gái đem ra hai ly Porto-Roncos và một ly màu đỏ tươi. "Ly ấy của tôi," Pat nói. Nàng đẩy hai ly rum lại gần chúng tôi. "Salut!"

Nàng đặt ly xuống bàn mà không nhấp môi, nhìn quanh, rồi nhanh tay tráo nó với ly rượu của tôi và uống cạn. "Ach," nàng nói, "sao mà ngon thế."

"Em gọi món thổ tả gì vậy?" tôi hỏi, nếm thứ dung dịch đỏ tươi đáng ngờ ấy. Nó có vị của quả mâm xôi và chanh. Không chứa một giọt rượu.

"Ngon quá," tôi nói.

Pat nhìn tôi.

"Với người khát nước," tôi thêm vào.

Nàng cười to. "Gọi một ly Porto-Ronco nữa nhé. Nhưng cho anh. Em không được phép uống."

Tôi ra dấu cho cô gái. "Một Porto-Ronco và một Đặc Biệt," tôi nói. Tôi thấy ở các bàn chung quanh, nhiều người uống ly Đặc Biệt.

"Cho em mạo hiểm hôm nay, Robby nhé?" Pat nói. "Chỉ hôm nay mà thôi? Như ngày xưa. Vâng, cho em nhé, Robby nhé?"

"Ly Đặc Biệt cũng khá ngon," tôi trả lời và uống ly thứ hai.

"Em ghét nó. Tội nghiệp Robby, anh phải uống thức giải khát ở đây."

"Nếu ta gọi cho nhanh, thế nào anh cũng hưởng phần," tôi nói.

Pat cười to. "Chút nữa, sau bửa ăn tối, em sẽ được uống một thứ gì ấy. Vang đỏ."

Chúng tôi gọi vài ly Porto-Roncos nữa, rồi vào phòng ăn. Trông Pat thật đáng yêu. Gương mặt rạng ngời. Chúng tôi ngồi ở một cái bàn nhỏ phủ khăn trắng, cạnh cửa sổ. Phòng ấm, và dưới kia là ngôi làng trong tuyết với những con đường sáng đèn.

"Helga Guttmann đâu em?" tôi hỏi.

"Đã đi," Pat nói, sau một chút ngập ngừng.

"Đã đi? Sớm thế ư?"

"Vâng," Pat đáp và tôi hiểu ý nàng.

Cô hầu bàn đem ra một chai vang đỏ sậm. Koster rót vào ly. Mọi bàn ăn đều có người ngồi. Ai nấy cười nói râm ran. Tôi nắm tay Pat.

"Anh yêu," nàng nói âu yếm, ngọt ngào. "Em không thể chịu đựng nhiều hơn nữa."

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 26

ôi bước khỏi phòng của bác sĩ trưởng khoa; Koster chờ tôi ở hành lang. Anh đứng lên khi nhìn thấy tôi. Chúng tôi ra ngoài sân và ngồi trên băng ghế trước dưỡng đường.

"Xấu, Otto," tôi nói. "Tệ hơn là tớ nghĩ."

Một nhóm người trượt tuyết đi qua, ồn ào. Một vài bà tre trét dầu, với gương mặt rám nắng khỏe mạnh và hàng răng to trắng. Họ sôi nổi nói với nhau rằng họ đói cồn cào như sói. Chúng tôi chờ cho họ qua khỏi.

"Lối sống ấy, dĩ nhiên," tôi nói. "Hưởng thụ đến tận xương tủy. Làm ta phát bệnh!"

"Cậu nói chuyện thẳng với bác sĩ trưởng khoa chứ?" Koster hỏi.

"Vâng. Bác sĩ đã giải thích cặn kẻ, với tất cả sự dè dặt cần thiết. Nhưng điều tối hậu là bệnh trở nặng. Ông ấy lại cứ nhất quyết là như thế lại tốt hơn."

"Tớ không hiểu."

"Ông ấy nói, nếu Pat vẫn sống ở đồng bằng, có lẽ tất cả hy vọng đã tiêu tan. Nhờ điều trị ở đây, bệnh phát triển chậm. Vì thế, ông ấy cho là tốt hơn."

Koster ấn đế giày xuống lớp tuyết cứng thành những dấu bâng quơ. Rồi anh đứng lên. "Vậy, bác sĩ còn hy vọng?"

"Y sĩ luôn luôn hy vọng, đó là một phần công việc của ông ta. Nhưng tớ chẳng hy vọng cái chó gì nữa. Tớ hỏi ông ấy, đã bơm khí nén phổi cho nàng chưa. Ông ấy nói không ích gì. Người ta đã làm thủ thuật ấy cho nàng nhiều năm trước. Hiện nay, cả hai lá phổi đều nhiễm trùng. Căn bệnh ấy là con ác quỷ, Otto."

Một bà già với đôi ủng đi tuyết đã mòn dừng lại trước chúng tôi. Bà có gương mặt tái xanh, thối rữa, đôi mắt xám như đá và vô hồn như mắt người mù. Một tấm lông thú kiểu lỗi thời quấn quanh cổ. Bà rị mọ đưa cặp mục kỉnh cầm tay lên gần mắt, quan sát chúng tôi; rồi lê chân bước đi.

"Hồn ma kinh tởm," tôi càu nhàu.

"Bác sĩ còn nói gì khác không?" Koster hỏi.

"Ông ấy giải thích đường hướng bịnh tình có thể phát triển. Ông ấy có nhiều bệnh nhân cùng một lứa tuổi với nàng. Hậu quả của chiến tranh. Suy dinh dưỡng khi đang lớn. Nhưng điều ấy có liên quan gì tới tớ? Nàng phải lành bệnh." Tôi nhìn anh. "Dĩ nhiên ông ấy nói là ông ấy thường gặp phép lạ. Đặc biệt với chứng bệnh này, đôi khi bệnh đột nhiên ngưng lại, vi khuẩn hóa nang và lành, ngay cả những trường hợp thê thảm nhất. Jaffe cũng nói vậy. Nhưng tớ không tin vào phép lạ."

Koster không trả lời. Chúng tôi ngồi cạnh nhau trong im lặng. Chúng tôi biết nói gì đây? Chúng tôi đã chứng kiến quá nhiều để có thể nói lời an ủi.

"Đừng để cho nàng biết, Bob," cuối cùng Koster nói.

"Dĩ nhiên," tôi đáp.

Chúng tôi tiếp tục ngồi cho đến khi Pat xuất hiện. Tôi không nghĩ gì hết; tôi cũng chẳng tuyệt vọng; tôi chỉ thẩn thờ và xám ngoét và như đã chết.

"Cô ấy đến kìa," Koster nói.

"Dĩ nhiên," tôi nói, đứng dậy.

"Chào hai anh!" Pat đến gần, vẫy tay. Nàng hơi chếch choáng và cười lớn. "Em hơi say. Với mặt trời. Mỗi lần tắm nắng em đều quay cuồng như một người thủy thủ già."

Tôi nhìn nàng, và trong một thoáng tất cả đều thay đổi. Tôi không tin bác sĩ nữa; tôi tin vào phép lạ. Nàng ở đấy; nàng sống động; nàng đứng và nói cười -- tất cả những thứ khác chìm khuất.

"Sao mặt anh dài ngoẳng vậy?" nàng hỏi.

"Gương mặt của đô thị, không thích ứng với nơi đây," Koster nói. "Tụi anh chưa quen với mặt trời."

Nàng cười. "Hôm nay là ngày lành của em. Em không bị sốt. Em có thể ra ngoài. Chúng ta nên xuống làng và uống một chút rượu khai vị chứ?"

"Chắc chắn rồi."

"Thế thì, ta đi."

"Chúng ta nên dùng xe trượt tuyết không nhỉ?" Koster hỏi.

"Em có thể chịu được," Pat nói.

"Anh biết," Koster nói. Nhưng anh chưa hề ngồi trong thứ xe như thế. Anh muốn thử một lần."

Chúng tôi ngoắc một bác tài và chúng tôi ngồi trong xe, trượt trên con đường cực kỳ khúc khuỷu xuống làng. Bên ngoài một quán cà phê với một mảnh vườn nhỏ ngập nắng, chúng tôi dừng xe và bước xuống. Đủ mọi hạng người, và tôi nhận ra vài gương mặt ở dưỡng đường. Người Ý gặp ở quầy rượu là một trong những người ấy. Anh tên là Antonio, và anh đến bàn chúng tôi, chào Pat. Anh kể rằng, có vài người nghịch ngợm tối qua đã đẩy một bệnh nhân, say ngủ, với giường và chăn gối các thứ, vào phòng của bà hiệu trưởng già cốc đế.

"Tại sao họ lại làm vậy?" tôi hỏi.

"Ông ấy đã lành bệnh và trong vài ngày nữa sẽ ra về," Antonio trả lời. "Họ luôn luôn quậy phá kiểu ấy."

"Đó là cách khôi hài đen, nổi tiếng của những người còn ở lại, anh yêu," Pat nói.

"Những người sống ở đây như trẻ nít, thật đấy," Antonio nói, như xin lỗi.

"Lành bệnh, tôi thầm nghĩ; người ta lành bệnh và được về. "Em thích uống chi, Pat?" tôi hỏi.

"Một ly Martini. Một ly Martini ngon, đắng."

Radio bắt đầu phát thanh. Những bài luân vũ thành Viên. Chúng bồng bềnh trong không khí tươi ấm như những biểu ngữ sáng và nhẹ như mây. Hầu bàn đem ra Martini. Chúng mát lạnh và lấm tấm những hạt mồ hôi dưới nắng.

"Ngồi ở đây thú vị, anh nhỉ?"

"Tuyệt lắm," tôi đáp.

"Nhưng đôi khi, không thể chịu nổi," nàng nói.

Chúng tôi ở lại đến trưa. Pat đặc biệt thích vậy. Gần đây, nàng luôn phải ở trong dưỡng đường và đây là lần đầu tiên nàng được ra ngoài; nàng bảo họ rằng nàng sẽ cảm thấy khỏe gấp đôi nếu được xuống làng ăn trưa. Antonio dùng bửa cùng với chúng tôi. Sau đó chúng tôi ra xe trở về và Pat lên phòng nàng, nghĩ trong hai giờ. Koster và tôi đến ga-ra mang Karl ra kiểm tra. Chúng tôi phải thay hai ống nhún bị gẫy. Ông chủ ga-ra có dụng cụ và chúng tôi bắt tay vào làm. Rồi chúng tôi châm dầu và vô mỡ chu đáo cho khung gầm. Khi xong việc, chúng tôi đẩy Karl ra đường. Tai rũ và thân thể vấy bùn, nó đứng trong tuyết.

"Ta nên tắm nó chứ?" tôi hỏi.

"Không, còn đi tiếp," Koster nói. "Nó không thích vậy đâu."

Pat nhập bọn. Trông nàng ấm áp và phục hồi. Con cún của nàng lăng xăng nhảy nhót chung quanh. "Billy!" tôi gọi. Nó ngừng lại và nhìn tôi, nhưng không quá thân thiện. Nó không nhận ra tôi, và bối rối khi Pat nhắc nhở nó về tôi.

"Chóng quên thế," tôi nói. "Tạ ơn Chúa, nhân loại có trí nhớ tốt hơn. Hôm qua nó ở đâu?"

Pat cười. "Nó nằm dưới giường cả ngày. Nó ghen khi em có khách, và đi trốn và dỗi hờn."

"Trông em tuyệt vời," tôi nói.

Nàng sung sướng liếc tôi. Rồi nàng đến bên Karl. "Em muốn được ngồi vào xe và lái một đoạn ngắn."

"Sao lại không?" tôi nói. "Cậu thấy thế nào, Otto?"

"Dĩ nhiên. Cô có áo khoác dầy, và trên xe đầy đủ chăn và khăn choàng."

Pat ngồi trước, núp sau kính chắn gió, cạnh Koster. Karl gầm rú. Ống thải khí phà hơi nước trắng xanh trong không khí lạnh. Động cơ vẫn chưa ấm hẳn. Xích sắt kêu lạch cạch, từ từ di chuyển trên tuyết. Khục khặc, lộc cộc, và càu nhàu, Karl trườn xuống làng, dọc theo con đường chính, như một con sói núp giữa tiếng dậm chân của bầy ngựa và tiếng leng keng của chuông xe trượt tuyết.

Chúng tôi ra khỏi làng. Chiều đã muộn và những cánh đồng tuyết óng ánh một màu đỏ, nhuộm bởi mặt trời lặn. Vài đụn rơm trên sườn núi hầu như vùi lấp trong màu trắng. Như những dấu phẩy tí hon, những người trượt tuyết cuối cùng lướt vào thung lũng, ngang phía dưới vầng mặt trời đỏ ối, khi ấy một lần nữa huy hoàng bên trên dốc núi, như một quả cầu lửa tối mờ.

"Hôm qua anh có đi ngang đây?" Pat hỏi.

"Có."

Xe ngừng lại ở đỉnh thứ nhất. Hôm qua, khi chạy nhanh qua đây trong đêm xanh, loang loáng thủy tinh, chúng tôi chẳng để ý tới nó. Chúng tôi chỉ chú tâm vào con đường.

Thung lũng mở ra những gò đống trùng điệp. Lưng của các dãy núi xa xôi vẽ một đường sắc nét trên nền trời lục nhạt. Chúng ửng vàng. Những đém vàng lớt phớt như bụi phủ trên các cánh đồng tuyết ở chân núi dưới đỉnh. Mỗi giây phút trôi qua, những dốc núi càng chuyển thành màu đỏ phơn phớt trắng lộng lẫy hơn, và bóng tối xanh đen hơn. Mặt trời đứng ở khoảng cách giữa hai đỉnh núi lóng lánh, và thung lũng mông mênh với những vạt đất khi nhô cao khi trũng thấp, như một cuộc diễn hành lấp lánh, lặng câm, bao la trước một kẻ trị vì đang hấp hối. Con đường là dãi lụa tím cuộn quanh đồi, biến mất, rồi lại hiện ra, sậm tối ở những khúc cong, đi qua thôn làng, rồi thẳng tắp theo yên đèo đến tận chân trời.

"Em chưa bao giờ đi xa khỏi làng như thế," Pat nói. "Có phải đây là đường về?"

"Phải."

Nàng im lặng, nhìn theo. Rồi nàng bước xuống xe, lấy tay che trên mắt. Rồi nàng đăm đăm nhìn về hướng bắc, như thể đã nhìn thấy những ngọn tháp trong thành phố. "Từ đây về nhà bao xa?" nàng hỏi.

"Chừng một ngàn kí lô mét. Trong tháng Năm, ta sẽ về. Otto sẽ đến đón chúng ta."

"Tháng Năm," nàng lập lại. "Chúa ơi, tháng Năm."

Mặt trời từ từ hạ thấp. Thung lũng trở nên sống động; bóng tối trước đây ngồi xổm trong nếp gấp của đất, bắt đầu êm ái bò ra và leo cao dần như những con nhện khổng lồ. Trời trở lạnh. "Chúng ta phải quay về, Pat." tôi nói.

Nàng ngước lên và đột nhiên trên gương mặt nàng hiện ra vẻ đau đớn. Tôi thấy ngay rằng nàng đã biết tất cả. Nàng biết nàng sẽ không bao giờ thoát khỏi dãy núi chập chùng không biết xót thương ở chân trời, nàng biết điều ấy và muốn dấu chúng tôi, cũng như chúng tôi muốn dấu nàng, nhưng trong một khoảnh khắc nàng đã để lộ trên đôi mắt tất cả những nỗi khổ đau của thế gian. "Ta hãy lái xa thêm một chút," nàng nói. "Xuống một chút nữa thôi."

"Đến đây," tôi nói, sau khi liếc qua Koster. Nàng ngồi băng sau với tôi, tôi để nàng tựa vào lòng tôi và tôi kéo chăn đấp cho cả hai. Xe từ từ lăn bánh, đổ dốc, đi vào thung lũng và bóng tối.

"Robby, anh yêu," Pat thì thầm trên vai tôi, "chúng ta như đang về nhà, trở lại cuộc sống cũ --"

"Vâng," tôi nói và kéo chăn đến tận mái tóc nàng.

Càng xuống thấp, trời càng tối rất nhanh. Pat nằm gọn dưới chăn. Nàng lần tay vào ngực tôi, dưới lớp sơ mi; tôi cảm nhận bàn tay của nàng trên da tôi, rồi hơi thở, rồi đôi môi, và rồi nước mắt của nàng.

Một cách thận trọng, để nàng không biết xe đang trở đầu, Koster đánh một vòng thật rộng ở khu thương mãi của ngôi làng kế tiếp, rồi chầm chậm lái về.

Mặt trời đã lặn khi chúng tôi trở lại đỉnh núi và trăng, ở phương đông, nhạt và thanh giữa những đám mây dâng cao, đã mọc sẳn tự lúc nào. Chúng tôi lái về, dây xích nghiến trên tuyết thành một âm thanh đều đặn. Đêm yên tỉnh; tôi ngồi im không cục cựa và cảm thấy nước mắt của Pat ướt tim tôi như thể có một vết thương nhỏ máu trên đấy.

Một giờ sau, tôi đang ngồi ở đại sảnh. Pat ở phòng của nàng và Koster đến Phòng Khí Tượng để hỏi xem ngày mai có tuyết hay không. Bên ngoài trời sương phủ, trăng viền hào quang và đêm, mềm xám như nhung, có mặt ngoài khung cửa. Một lúc sau Antonio đến và ngồi với tôi.

Cách vài bàn, một anh chàng tròn trịa chắc nịch, tự phụ như một viên đạn đại bác, áo khoác sợi thô và quần chẽn ngắn cũn; gương mặt trẻ con với đôi môi bĩu, cặp mắt lạnh và cái đầu tròn, đỏ không một cọng tóc, bóng như một trái banh bi-da. Bên cạnh anh ta là một thiếu phụ với quầng thâm dưới mắt và vẻ mặt bất an, cầu khẩn. Viên đạn đại bác rất sống động, đầu lắc lư không ngừng, đôi tay nhỏ hồng vung vẫy. "Trên đây tuyệt vời quá thể. Phong cảnh, không khí, sự chăm sóc! Em khỏe ra, thật thế--"

"Bernard," cô vợ nhẹ nhàng nói.

"Nếu anh được một chút nâng niu, chìu chuộng ở đây, anh sẽ chẳng ngại ngùng!" Một tiếng cười nịnh. "Tuy nhiên, anh không ganh tị với em --"

"Ach, Bernard," cô vợ chán nản nói.

"Chuyện gì nữa đây," viên đạn đại bác hớn hở nói tiếp, "không còn nơi nào tốt hơn cho em. Vì sao, em đang ở Thiên Đường. Hãy nghĩ đến những người như anh dưới kia. Mỗi sáng phải ra khỏi nhà, lặn lội vào đống rác nhơ nhớp. Em nên biết ơn vì em khỏi phải làm việc như anh. Anh vui được thấy em đang bình phục, ở đây."

"Bernard, em không bình phục," vợ anh ta nói.

"Nhưng em yêu," Bernard rối rít, "đừng có than vãn. Ta bắt buộc phải làm thế. Phá sản khắp nơi, chạy vạy khắp nơi, thuế má các thứ -- thế mà, anh vui, vì chúng ta vẫn có khả năng gởi em tại đây, dĩ nhiên."

Người đàn bà không nói gì.

"Một anh chàng tử tế," tôi nói với Antonio.

"Không đâu," Antonio nói. "Từ hôm qua đến nay, hắn luôn luôn bác bỏ lời của cô vợ bằng câu 'Em đang bình phục một cách thần kỳ.' Hắn không chịu nhìn thấy, cậu biết mà, nỗi sợ hãi, căn bệnh hay sự cô đơn của cô nàng. Và suốt từ đầu đến giờ, không chừng ở Bá Linh hắn đã sống chung với một viên đạn đại bác khác như hắn, và cứ sáu tháng hắn lại lên đây cho phải đạo, xoa tay, xun xoe, để tâm đến tiện nghi cho chính bản thân của hắn mà thôi. Và không lắng nghe gì cả. Cậu thường gặp hạng người ấy nơi đây."

"Cô ấy ở đây đã bao lâu?"

"Chừng hai năm."

Một toán người trẻ tuổi khúc khích chạy vào đại sảnh. Antonio cười to. "Họ từ Bưu Điện về. Họ gửi điện tín cho Roth."

"Roth là ai?"

"Là ngưới kế tiếp sắp được xuất viện. Điện tín báo rằng đừng về thành phố vì dịch cúm đang hoành hành. Một trong những trò đùa thường gặp. Vì họ còn ở lại, cậu hiểu chứ."

Tôi nhìn qua cửa sổ, núi như có ai treo lên một tấm satin xám. Tất cả đều không đúng thật, tôi nghĩ; không có thật, không thể nào xảy ra như thế. Đây chỉ là một sân khấu mà họ diễn xuất chút ít trước cái chết. Khi chết, người ta chết trong nghiêm trang ghê rợn -- đáng lẽ tôi nên đi theo những người trẻ tuổi này, lắc vai họ và nói: "Không phải vậy, đúng không? Đây chỉ là trò nhạo báng tử thần, và các bạn chỉ là những diễn viên hài không chuyên đang giả chết? Rồi các bạn sẽ đứng lên và cúi chào, phải không? Người ta không thể chết kiểu này, vì sốt nhẹ, vì hơi thở khò khè -- cần có đạn dược và vết thương, tôi biết như thế."

"Cậu cũng bệnh?" tôi hỏi Antonio.

"Dĩ nhiên," anh mỉm cười.

"Cà phê ngon tuyệt," viên đạn đại bác ồn ào nói."Tụi anh làm gì có được, nói cho em biết. Một vườn cây trái lạc thú vô tận."

Koster trở về từ văn phòng khí tượng. "Tớ phải lên đường, Bob," anh nói. "Hàn thử biểu hạ thấp và có lẽ tuyết sẽ rơi tối nay. Nếu chờ đến mai, tớ sẽ mắc kẹt. Tớ phải đi ngay đêm nay."

"Vâng. Có đủ thì giờ cho ta ăn tối không?"

"Có. Tớ sẽ xếp hành lý thật nhanh."

"Tớ sẽ ghé qua."

Chúng tôi sắp xếp đồ đạc của Koster và mang tới ga-ra. Rồi chúng tôi trở lại đón Pat.

"Gọi tớ nếu có chuyện gì xảy ra, Bob nhé," Otto nói.

Tôi gật đầu.

"Vài ngày nữa cậu sẽ nhận được tiển. Đủ một thời gian. Cậu cứ dùng vào những việc cần thiết."

"Vâng, Otto," tôi ngập ngừng. "Ta có mấy lọ morphine ở nhà. Cậu có thể gửi lên?"

Anh nhìn tôi. "Cậu cần để làm gì?"

"Tớ không biết rồi sẽ ra sao --có thể không cần tới chúng. Mặc dù tất cả mọi việc, tớ vẫn còn nuôi một chút hy vọng -- luôn luôn như thế -- mỗi khi nhìn thấy nàng, nhưng tớ không muốn nàng phải chịu đựng. Không muốn nàng lệ liệt trên giường và không còn gì nữa, trừ cơn đau. Không chừng trong trường hợp ấy, họ có thể cho nàng một liều thuốc -- nhưng tớ sẽ an tâm, nếu tớ biết tớ có thể giúp nàng."

"Chỉ thế thôi, Bob?" Koster hỏi.

"Chỉ có thế, Otto. Thật sự. Nếu vì lý do khác, tớ sẽ không hỏi cậu."

Anh gật đầu.

"Bây giờ chỉ còn lại hai đứa mình," anh chậm rãi nói.

"Vâng,"

"Được rồi, Bob."

Chúng tôi đi ra phòng lớn và tôi đưa Pat xuống. Rồi chúng tôi ăn thật nhanh, vì trời càng lúc càng u ám. Koster lái Karl từ ga-ra đến tận cửa.

"Chúc cậu may mắn, Bob," anh nói.

"Cậu cũng vậy, Otto."

"Au revoir, Pat." Anh bắt tay và nhìn Pat. "Đến mùa xuân, anh sẽ lên đón em về."

"Tạm biệt, Koster." Nàng nắm tay anh, thân thiết. "Em rất vui đã gặp lại anh. Cho em gửi lời chào Gottfried Lenz."

"Vâng," Koster đáp.

Nàng vẫn cầm tay anh. Môi nàng run run. Và thình lình nàng bước tới một bước và hôn anh. "Tạm biệt anh," nàng nghẹn ngào khẻ nói.

Mặt Koster bỗng đỏ rần như có một ngọn lửa bừng cháy . Anh định nói một câu gì đó, nhưng rồi quay đi, ngồi vào xe, rồ máy chạy thật nhanh trên khúc quẹo gắt mà không ngoái nhìn. Chúng tôi đứng trông theo. Xe phóng như sấm trên phố chính và lên cao dần trên đường chữ chi, như một con đom đóm duy nhất, cặp đèn pha vàng vọt quét trên mặt tuyết xám phía trước. Lên đến đỉnh, xe ngừng lại và Koster vẫy tay. Bóng anh đen in trên ánh đèn sáng. Rồi anh biến mất, và trong một thời gian dài chúng tôi vẫn nghe tiếng động cơ ầm ì nhỏ dần.

Pat nghiêng tới trước, lắng nghe cho đến khi không còn một âm thanh nào. Rồi nàng quay sang tôi.

"Con tàu cuối cùng đã rời cảng, Robby."

"Con tàu áp chót chứ," tôi trả lời. "Anh mới là con tàu cuối. Và em biết anh đề nghị gì không? Anh sẽ đi tìm một chỗ thả neo mới. Anh không thích căn phòng ở dãy nhà phụ nữa. Anh không thấy tại sao chúng mình không thể sống với nhau. Anh sẽ cố gắng xin một phòng gần chỗ của em."

Nàng mỉm cười. "Không thể nào. Chắc anh không làm được. Anh sẽ bắt đầu ra sao?'

"Nếu anh làm được, em có vui không?"

"Thế mà cũng hỏi! Sẽ tuyệt vời, anh yêu. Gần bằng lúc ta ở trọ nhà bác Zalewski."

"Đúng. Vậy cho anh nửa tiếng."

"Vâng. Em sẽ chơi cờ với Antonio. Một trong những món em học được ở đây."

Tôi lên văn phòng và giải thích rằng tôi sẽ ở lại khá lâu và cần một phòng cùng tầng lầu với Pat. Một bà quản lý đứng tuổi, ngực lép kẹp, giận dữ từ chối vì điều lệ của dưỡng đường không cho phép.

"Ai viết điều lệ?" tôi hỏi.

"Ban Giám Đốc," bà quản lý sẳn giọng, tay vuốt các nếp gấp trên áo mình.

Cuối cùng, bà miễn cưỡng cho tôi biết là bác sĩ phụ trách có thẩm quyền trong vài trường hợp ngoại lệ.

"Nhưng ông ấy đã về nhà," bà nói. "Ban đêm ông ấy về nhà và không ai được quấy rầy nếu không phải là công việc."

"Tốt," tôi đáp, "vậy tôi sẽ quấy rầy ông ấy với lý do công việc. Một vấn đề liên quan tới điều luật của dưỡng đường."

Bác sĩ ngụ ở một ngôi nhà nhỏ gần dưỡng đường. Ông tiếp tôi ngay và cho phép tức thì.

"Căn cứ vào tình hình ban đầu, tôi không dám hy vọng được giải quyết nhanh như thế," tôi nói.

Ông cười khà. "Aha, chắc cậu gặp bà Rexroth? Được, để tôi điện thoại."

Tôi trở lại văn phòng. Trông thấy nét mặt đắc thắng của tôi, Rexroth liền rút quân trong danh dự. Tôi sắp xếp mọi thứ với cô thư ký và nhờ người phục dịch dời hành lý của tôi và mua cho tôi vài chai rượu. Rồi tôi đi tìm Pat ở đại sảnh.

"Anh đã xin được chưa?" nàng hỏi.

"Chưa, nhưng mấy hôm nữa sẽ xong."

"Tiếc nhỉ," nàng lật ngã những quân cờ và đứng dậy.

"Mình nên làm gì đây?" tôi hỏi. "Đến quầy rượu?"

"Tụi này thường chơi bài," Antonio nói. "Gió Fohn* sắp thổi qua, tôi có cảm tưởng như vậy. Lúc ấy chơi bài là hay hơn cả."

"Chơi bài? Pat hả?" tôi ngạc nhiên hỏi. "Em biết chơi bài gì? Black Peter và Patience?"

"Xì phé, anh yêu," Pat tuyên bố.

Tôi cười. "Cô ấy biết chơi xì phé, thật đấy," Antonio nói. "Có điều cô ấy hơi ẩu. Cô ấy tố dở lắm."

"Tớ cũng thế," tôi trả lời. "Chúng ta phải thử thời vận."

Chúng tôi ngồi trong một góc phòng và bắt đầu chơi. Pat chơi xì phé không tệ chút nào. Nhưng nàng tố rất bạo. Một giờ sau, Antonio chỉ ra cửa sổ. Tuyết đang rơi. Chầm chẩm, như còn ngần ngại, những vẩy tuyết mỏng, dẹp gần như rơi theo chiều thẳng đứng. "Không một hơi gió thoảng," Antonio nói. "Có nghĩa là sẽ có rất nhiều tuyết."

"Giờ này Koster đang ở đâu nhỉ?" Pat hỏi.

"Anh ấy xuống khỏi đèo lâu rồi," tôi nói. Trong một thoáng, tôi nhìn thấy khá rõ hình ảnh Karl lướt với Koster dưới làn tuyết, và thình lình tất cả dường như siêu thực -- rằng tôi ngồi đây, rằng Koster đang dong duỗi trên đường và Pat ở đấy. Nàng cười hạnh phúc nhìn tôi và ấn bàn tay với những lá bài lên bàn.

"Nhanh lên nào, Robby,"

Viên đạn đại bác lăn vào, dừng lại phía sau bàn chúng tôi và bắt đầu lắc lư với thiện cảm trên đầu ngón chân. Cô vợ của hắn buồn ngủ thấy rõ, vậy mà hắn đang tìm món giải trí. Tôi đặt bài của mình xuống bàn và nhìn hắn ta một cách độc địa đến khi hắn biến đi.

"Anh không thân thiện gì mấy," Pat nói, hài lòng.

"Không," tôi nói. "Anh không có ý định ấy."

Chúng tôi đến quầy rượu và uống vài ly Đặc Biệt. Rồi Pat phải lên giường. Tôi từ giã nàng ở phòng lớn. Nàng chậm chạp bước lên cầu thang, ngoảnh lại và dừng chân trước khi khuất vào hành lang. Tôi chờ một lát, rồi đến văn phòng lấy chìa khóa. Cô bé thư ký mỉm cười.

"Số bẩy mươi tám," nàng nói.

Đó là căn phòng sát vách phòng Pat. "Theo đề nghị của Fraulein Rexroth, hẳn thế?"

"Không. Fraulein Rexroth ở Nhà Truyền Giáo," nàng trả lời.

"Nhà Truyền Giáo đôi khi cũng hữu dụng," tôi nói và nhanh nhẹn bước lên lầu. Đồ dùng của tôi đã lấy khỏi va-li. Nửa giờ sau, tôi gõ cánh cửa nối liền hai phòng.

"Ai đó?" Pat hỏi.

"Cảnh sát," tôi trả lời.

Có tiếng chìa khóa lách cách trong ổ và cửa mở ra. "Anh, Robby?" Pat lập bập, hoàn toàn bất ngờ.

"Anh đây," tôi nói. "Kẻ đánh bại Fraulein Rexroth. Chủ nhân của Cognac và Porto -Ronco." Tôi rút mấy chai rượu từ túi áo choàng ngủ. "Và bây giờ, nói cho anh biết tức thì, bao nhiêu người đàn ông đã có mặt ở đây?"

"Không một ai, ngoại trừ đội cầu thủ football và ban nhạc giao hưởng," Pat nói, cười phá lên. "Ach, anh yêu, những ngày thân ái cũ nay đã trở về."

Nàng thiếp trên vai tôi. Tôi thao thức một lúc lâu. Ở góc phòng, một ngọn đèn nhỏ đang leo lét. Hoa tuyết lất phất đập vào khung cửa sổ và trong bầu ánh sáng lờ mờ nâu vàng, thời gian như lắng đọng. Thỉnh thoảng vài ống dẫn khí sưởi kêu răng rắc. Pat trở mình trong giấc ngủ, và rất chậm, sột soạt, mấy mảnh khăn trải giường rơi xuống đất.

Ach, tôi nghĩ, làn da nâu đồng, sáng mịn. Đầu gối mảnh khảnh huyền diệu. Bí ẩn mềm mại của đôi vú. Tóc nàng lòa xào chạm trên vai tôi, và huyết quản của nàng phập phồng dưới đôi môi tôi. Em sắp chết hay sao? tôi nghĩ. Em không thể chết. Em là niềm hạnh phúc.

Tôi thận trọng kéo khăn trải giường lên. Pat lẩm bẩm một điều gì đó rồi lại im lặng và trong giấc ngủ, chầm chậm quàng tay qua ngực tôi.

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 27

ấy ngày sau đó tuyết rơi không ngừng. Pat lên cơn sốt, và phải nằm nghĩ. Hầu hết các bệnh nhân đều sốt.

"Chính là thời tiết," Antonio nói. "Gió fohn. Quá ấm. Thứ thời tiết thường gây sốt."

"Hãy ra ngoài chơi một lúc, anh yêu," Pat nói. "Anh biết trượt tuyết chứ?"

"Không. Làm sao anh biết? Anh chưa bao giờ sống ở vùng núi."

"Antonio sẽ hướng dẫn anh. Anh ấy sẽ vui. Và anh ấy mến anh."

"Anh muốn ở đây với em hơn."

Nàng ngồi dậy. Áo ngủ trễ quá vai. Bờ vai gầy guộc mỏng. Cả gáy của nàng nữa, cũng thế. "Hãy vì em, ra ngoài chơi, Robert. Em không muốn anh ngồi đây, bên giường bệnh. Hôm qua và hôm kia -- quá đủ rồi."

"Nhưng anh thích ngồi đây," tôi trả lời. "Anh không mảy may ước muốn ra ngoài tuyết."

Hơi thở của nàng nặng nề và tôi có thể nghe tiếng khò khè không đều.

"Em có nhiều kinh nghiệm hơn anh về chuyện này," nàng nói, chống mình trên khủy tay. "Tốt hơn cho cả hai đứa. Rồi anh sẽ thấy." Nàng cố nở một nụ cười. "Chiều và tối nay, anh tha hồ ngồi ở đây. Buổi sáng em thường bức rức, anh yêu. Khi sốt, người ta trông thê thảm. Đến tối thì khác. Em biết như thế là nông cạn và ngốc nghếch -- nhưng em không muốn anh nhìn thấy em xấu như ma."

"Nhưng Pat!" tôi đứng dậy. "Thôi được, anh sẽ ra ngoài một lát với Antonio. Đến trưa anh trở lại. Hy vọng anh sẽ không bị gẫy miếng xương nào, với ba cái vụ trượt tuyết này."

"Anh sẽ biết cách chơi mà, anh yêu." Nàng không có vẻ lo âu nữa. "Chẳng mấy chốc anh sẽ trượt tuyết cừ khôi cho mà xem."

"Còn em, chẳng mấy chốc em sẽ tống cổ anh khỏi đây, hả?" tôi nói, hôn nàng. Bàn tay nàng ẩm và nóng và đôi môi khô và nứt.

Antonio ngụ ở tầng hai. Anh cho tôi mượn một đôi ủng, khá vừa với chân tôi, vì chúng tôi xấp xỉ một cở với nhau. Chúng tôi đi đến cái dốc thoai thoải dành cho người mới tập nằm bên ngoài làng. Khi bước bên nhau, Antonio nhìn sâu vào mắt tôi. "Sốt làm ta bồn chồn," anh nói. "Đôi khi những chuyện kỳ quặc xảy ra trong một ngày như thế này." Anh đặt thanh trượt tuyết xuống và buộc nó vào chân. "Điều khó nhất là phải chờ đợi và không thể làm gì cả. Khiến ta phát rồ lên chứ chẳng chơi."

"Những người khỏe mạnh, cũng thế," tôi nói. "Phải chờ đợi và không thể làm gì được ..."

Anh gật đầu. "Một số ít chúng tôi hoạt động," anh tiếp tục nói; "vài người đọc hết tất cả sách trong thư viện. Nhưng đại đa số biến thành trẻ con, họ trốn không tuân lệnh nằm nghĩ dưỡng trên giường, như ngày xưa họ trốn tập thể dục, và giật mình cười khúc khích, núp vào tủ nếu có bác sĩ ở gần đó. Lén hút thuốc lá, bí mật uống rượu, mở tiệc lậu nửa đêm, ngồi lê đôi mách, đùa dai -- chỉ để quên đi sự trống rỗng. Và sự thật. Một cách giả vờ; nông cạn, và có lẽ, ngay cả vậy, để quên cái chết một cách anh hùng. Nói cho cùng, họ còn lại gì?"

Vâng, tôi nghĩ, nói cho cùng tất cả chúng ta còn lại gì?

"Chúng ta tập thử nhé?" Antonio hỏi, chỏi đôi gậy của anh vào tuyết.

"Vâng."

Anh chỉ tôi cách buộc giày vào thanh trợt, và cách giữ thăng bằng. Không khó lắm. Tôi bị ngã vài lượt nhưng tôi quen đi và có thể trượt một chút ít. Một giờ sau chúng tôi ngừng lại.

"Được rồi," Antonio nói. "Bấy nhiêu, vừa đủ cho cậu biết các bắp thịt nhức mỏi đến đâu."

"Ra ngoài trời, cũng tốt đấy, Antonio," tôi nói.

Anh gật đầu. "Chúng ta có thể đi chơi mỗi sáng. Làm giảm bớt lo âu."

"Chúng ta nên tới quán nào đó, uống một ly?"

"Được chứ. Một ly Dubonnet ở Forster's."

Chúng tôi uống Dubonnet và quay trở lại dưỡng đường. Tại văn phòng, cô thư ký bảo tôi là có người đưa thư muốn tìm; ông nhắn tôi ra bưu điện để lãnh tiền. Tôi nhìn đồng hồ tay. Còn đủ thì giờ, và tôi trở lại. Ở trạm bưu điện, họ phát cho tôi hai ngàn marks. Và cả thư của Koster. Tôi không cần lo lắng; vẫn có tiền nếu tôi muốn. Tôi chỉ cần viết cho anh.

Tôi chăm chú nhìn mấy tờ giấy bạc. Anh kiếm chúng ở đâu? Và nhanh đến thế. Tôi biết rành công việc của chúng tôi. Bỗng thình lình tôi hiểu ra. Tôi thấy lại Bollwies, mê đua xe, chủ xưởng may quần áo, đêm ấy ở quán "The Bar" khi thua cuộc, gõ gõ môt cách thèm muốn vào Karl và nói: "Tôi sằn sàng mua xe này bất kỳ lúc nào." Vâng, con bà nó, Koster đã bán Karl. Vì thế mới có tiền nhanh như vậy. Karl, vật mà anh nói, chẳng thà mất một cánh tay hơn là mất nó -- Đã mất Karl. Bây giờ nó đang nằm trong bàn tay mập ú của ông chủ xưởng may, và Otto, đôi tai có thể nhận ra tiếng máy của nó từ hàng dặm xa, bây giờ sẽ nghe tiếng gào rú của nó trên đường phố như tiếng tru của một con chó hoang.

Tôi nhét vào túi thư của Koster và cái gói nhỏ đựng mấy lọ morphine. Không biết làm gì, tôi đứng thừ ra trước quày. Tôi ước gì mình có thể gởi trả lại tiền, nhưng không thể; chúng tôi cần nó. Tôi vuốt cho thẳng những tờ giấy bạc và cất vào túi. Rồi tôi đi ra. Con bà nó -- từ nay trở đi tôi phải đánh một vòng rộng tránh những chiếc xe hơi. Xe là bạn, nhưng Karl còn hơn thế với chúng tôi. Karl là một chiến hữu. Karl, Con Ma Đường Lộ. Chúng tôi thuộc về nhau. Karl và Koster. Karl và Lenz, Karl và Pat...

Giận dữ và bất lực, tôi dẫm mạnh chân lên tuyết. Đã mất Karl. Còn Pat? Tôi đưa đôi mắt quáng nắng trừng trừng nhìn lên trời cao, bầu trời xám, vô tận này của một đấng tạo hóa điên cuồng, đã kiến tạo ra cuộc sống và cái chết, để mà chơi.

Buổi chiều, gió đổi hướng, trời trong hơn và lạnh hơn, và đến tối thì Pat khỏe ra. Sáng hôm sau, nàng đã có thể ngồi dậy, và mấy ngày sau nữa, khi Roth, người lành bệnh ra về, nàng còn có thể xuống nhà, đến sân ga.

Một đám đông vây quanh Roth. Đây là tục lệ ở đây mỗi khi có người xuất viện. Roth không lấy gì phấn khởi cho mấy. Anh gặp vận xui theo kiểu riêng của anh. Hai năm trước, một chuyên gia, trả lời câu hỏi của anh rằng anh còn sống được bao lâu, đã nói anh sẽ sống được hai năm ở ngoài, với điều kiện phải chăm sóc bản thân. Để chắc chắn, anh hỏi thêm ý kiến một bác sĩ khác. Ông này ước lượng một thời gian còn ngắn hơn nữa. Vì thế Roth thu thập tất cả tiền của, chia làm hai phần, tiêu pha thỏa thích và không bận tâm đến căn bệnh của mình. Cuối cùng với một cơn thổ huyết trầm trọng, anh được đưa vào dưỡng đường. Tại đây, thay vì lịm chết, anh lại dần dà phục hồi. Khi mới đến, anh nặng bốn mươi mốt kí. Hiện nay, anh cân được sáu mươi tám kí và khỏe mạnh đến nỗi được cho về. Nhưng anh không còn tiền.

"Tớ sẽ làm gì đây?" anh hỏi, gãi mái tóc hoe vàng. "Cậu mới lên, phải không? Tình hình ở dưới ra sao?'

"Nhiều thay đổi lắm," tôi trả lời, ngắm gương mặt bầu bỉnh với hàng lông mi không màu của anh. Anh khỏi bệnh, dù đã từng tuyệt vọng -- những chuyện khác của anh, tôi không quan tâm.

"Tớ cần tìm việc làm," anh nói. "Có hy vọng gì chăng?"

Tôi nhún vai. Nếu tôi nói có lẽ không thì có ích lợi gì? Chẳng mấy chốc, anh sẽ tự hiểu lấy.

"Cậu có quen biết với ai không?" tôi hỏi.

"Bạn bè --ối trời, cậu biết mà." Anh cười chua chát. "Khi ta bỗng dưng không còn tiền nữa, họ biến nhanh như đàn bọ chét rời bỏ xác chết. Không chừng ông lang băm của tớ nói đúng khi ông ấy bảo rằng, tớ sẽ ngỏm củ tỏi trong hai năm, dù có lẽ bằng một cách khác -- kẹo đồng."

Thình lình tôi điên tiết với thằng ngốc đang ba hoa chích chòe. Hắn không hiểu cuộc sống là gì cả? Tôi thấy Antonio đi với Pat phía trước, tôi thấy đôi vai và gáy của họ, hao gầy vì móng vuốt của căn bệnh; tôi hiểu họ tha thiết với cuộc sống đến dường nào, và tôi có thể ngay trong giây phút ấy, không run tay giết Roth, nếu như nhờ thế mà Pat được lành bệnh.

Con tàu rời khỏi sân ga. Roth vẫy nón từ giã. Những người còn lại ơi ới gọi, cười cợt. Một cô gái lúp xúp đuổi theo, giọng yếu ớt, đứt khúc. "Au revoir! Au revoir!" Rồi nàng quay trở lại và òa khóc. Những người kia nhăn mặt.

"Mọi người nghe đây!" Antonio nói to. "Ai khóc nhè ở nhà ga phải nộp phạt. Đó là luật từ xưa của dưỡng đường. Tiền phạt sẽ xung vào quỹ của buổi tiệc lần tới."

Anh trịnh trọng chìa tay. Những người kia cười ầm. Cả cô gái, nước mắt vẫn ướt trên má, cũng cười và lấy từ túi áo khoác một cái ví xác xơ.

Tôi cảm thấy khổ sở. Trên những bộ mặt quanh tôi -- không phải là tiếng cười, chỉ là một niềm vui méo mó, co giật, đày đọa -- không phải nụ cười mà là nét khổ đau.

"Đi thôi em," tôi nói với Pat, kéo tay nàng.

Chúng tôi bước đi trong im lặng trên con đường làng. Tôi ghé vào tiệm gần nhất, mua một gói kẹo.

"Hạnh nhân rang," tôi nói, đưa cho nàng. "Em thích nó, phải không?"

"Robby," nàng nói, môi run run.

"Đợi anh một chút," tôi đáp, và đi vào cửa hàng hoa bên cạnh. Tương đối bình tâm, tôi trở ra với một bó hoa hồng.

"Robby," Pat nói.

Tôi cười buồn. "Anh trở thành hiệp sĩ ở tuổi già, Pat ạ."

Tôi không biết điều gì đã bất ngờ đánh động chúng tôi. Dường như chuyến tàu ly biệt ấy. Như một bóng tối nặng nề, một cơn gió xám, thổi bay tất cả những gì chúng tôi luyến tiếc. Chúng tôi là đôi trẻ trốn chạy, chẳng biết trời cao đất dầy là gì, nhưng nôn nức muốn duy trì một cuộc chơi gan góc.

"Ta uống một ly, nhanh thôi," tôi nói.

Nàng gật đầu. Chúng tôi vào quán cà phê gần nhất và ngồi ở bàn cạnh cửa sổ. "Em thích gì, Pat?"

"Rum," nàng nói và nhìn tôi.

"Rum," tôi lập lại, tìm tay nàng dưới bàn. Nàng xiết tay tôi.

Rum được mang đến. Bacardi với chanh. "Anh yêu," nàng nói, nâng ly.

"Em thân yêu," tôi nói.

Chúng tôi ngồi một lúc.

"Đôi khi, ta thấy kỳ cục, phải không?" Pat nói.

"Vâng. Đúng là thỉnh thoảng ta lại có cảm giác ấy. Nhưng nó sẽ chóng qua."

Nàng gật đầu. Chúng tôi tiếp tục bước, vai kề bên nhau. Những con ngựa kéo xe trượt tuyết, thở ra hơi nước, chạy nước kiệu vượt qua chúng tôi. Những người trượt tuyết da rám nắng, mệt mỏi. Một đội khúc côn cầu vận áo len hai màu đỏ trắng, hình ảnh của cuộc sống ...

"Em cảm thấy thế nào, Pat?" tôi hỏi.

"Tốt, Robby ạ."

"Phải chi chúng ta cũng được như họ, em nhỉ?"

"Vâng, anh yêu." Nàng nép vào tay tôi.

Phố vắng tênh. Nắng chiều như một tấm chăn hồng phủ trên dãy núi tuyết.

"Pat," tôi nói. "Anh chưa nói với em là hiện nay chúng ta có khá nhiều tiền. Koster vừa gửi lên."

Nàng dừng chân. "Tuyệt vời, Robby. Vậy chúng ta có thể đi chơi một lần nữa, được chứ?"

"Hẳn rồi," tôi nói, "chúng ta muốn đi chơi bao nhiêu lần cũng được."

"Vậy thứ Bẩy này ta đến Kursaal. Buổi dạ vũ cuối cùng trong năm sẽ tổ chức ở nơi ấy."

"Nhưng em không được ở qua đêm mà."

"Hầu hết các bệnh nhân đều không được ở qua đêm, nhưng họ vẫn đi."

Tôi làm mặt nghiêm.

"Robby, trong thời gian anh không có mặt ở đây, em luôn luôn tuân theo lời họ. Em chẳng khác gì bộ mặt điển hình cho sự lo âu. Đã không có lợi, mà còn tàn tệ hơn. Đừng ngắt lời em; em biết anh sẽ nói gì. Em cũng biết, hệ lụy sẽ ra sao. Thế nhưng, với quỹ thời gian còn lại của em, lần này có anh bên cạnh-- hãy cho em làm theo ý muốn."

Ánh nắng chiều chan hòa trên mặt nàng. Nghiêm, lặng và tràn ngập dịu dàng. Chúng tôi đang nói gì? miệng tôi đắng ngắt; chúng tôi không thể đứng ở đây, thảo luận một việc không bao giờ có thể, và không bao giờ nên xảy ra. Và Pat lại là người nói lên những lời ấy! Cam chịu, gần như không hối tiếc, như không một điều gì có thể cản trở, ngay cả những manh mún đáng thương của một hy vọng dối lừa ---trong tất cả mọi người, lại là Pat, chẳng lớn hơn một đứa trẻ là bao, Pat --người mà tôi có nhiệm vụ che chắn bảo vệ-- Pat, thình lình đã xa cách tôi đến thế, đã quen thuộc và hòa giải với một điều không tên bên kia cuộc đời.

"Em không được nói vậy," cuối cùng tôi khẻ đáp. "Anh chỉ nghĩ rằng, có lẽ chúng ta nên hỏi ý bác sĩ trước đã."

"Chúng ta không hỏi ai nữa, không một ai." Nàng lắc cái đầu thanh tao đáng yêu và nhìn tôi trìu mến. "Em không muốn biết gì nữa. Em chỉ muốn hạnh phúc."

Buổi chiều, có tiếng nói rầm rì, tiếng chân lui tới trong hành lang của dưỡng đường. Antonio mang đến một lời mời. Sẽ có tiệc ở phòng của ông người Nga.

"Cứ đến dự, đơn giản vậy thôi?" tôi hỏi.

"Ở đây?" Pat hỏi.

"Tại đây cậu có thể làm nhiều thứ mà cậu không thể làm ở nơi khác," Antonio nói, mỉm cười.

Người Nga là một ông lớn tuổi, da ngăm. Chỗ của ông gồm hai phòng, và trải nhiều thảm. Vài chai schnapps để trên một tủ áo. Phòng tối mờ, chỉ đốt nến. Trong số khách, có một cô Tây Ban Nha trẻ trung, xinh đẹp. Tiệc mừng sinh nhật của nàng.

Không khí lạ kỳ trong căn phòng lung linh ánh nến --gợi nhớ một hầm trú ẩn, nửa tối nửa sáng và tình bằng hữu của những con người gắn bó với nhau trong cùng một số phận.

"Cậu uống gì?" người Nga hỏi. Giọng của ông trầm, ấm.

"Thứ gì cũng quý."

Ông đem ra một chai cognac và một lọ đựng vodka.

"Cậu khỏe chứ?" ông hỏi.

"Vâng," tôi cảm thấy hơi ngượng.

Ông đưa tôi một điếu thuốc lá có cán giấy dài. Chúng tôi cùng uống. "Tôi đoán, có lẽ cậu thấy nhiều chuyện ở đây kỳ cục lắm?" ông nói.

"Không đến nỗi," tôi đáp. "Tôi chưa quen với những cuộc sống đặc biệt bình thường."

"Vâng," ông nói, ném một cái nhìn ý nghĩa sang cô Tây Ban Nha. "Nơi đây là một thế giới riêng. Làm người ta thay đổi."

Tôi gật đầu.

"Một căn bệnh kỳ quặc," ông nói thêm, trầm ngâm. "Nó làm người ta ham sống hơn. Và đôi khi tốt hơn. Một căn bịnh bí ẩn. Chảy mềm xỉ sắt." Ông đứng dậy, gật đầu chào tôi và đi về hướng cô Tây Ban Nha đang mỉm cười với ông.

"Như phường chèo, phải không?" có ai đứng sau lưng tôi, hỏi.

Một gương mặt với chiếc càm lẹm. Trán lấm tấm mụn. Cặp mắt xục xạo không ngừng, hừng hực.

"Tôi là khách của ông ấy," tôi nói. "Còn ông, không phải ư?"

"Tuy thế, nhờ vào đó mà ông ta chinh phục được nhiều phụ nữ," người đàn ông nói tiếp, dai dẳng, không để ý tới lời nhắc khéo của tôi, "ông ấy chinh phục họ. Cả cô bé ở đàng kia."

Tôi không trả lời. "Ai thế, em?" tôi hỏi Pat, khi ông ta bỏ đi.

"Một nhạc sĩ. Kéo vĩ cầm. Yêu một cách tuyệt vọng cô gái Tây Ban Nha. Kiểu yêu đương của những người ở đây. Nhưng cô ấy chẳng buồn ngó ngàng tới hắn. Cô ấy yêu ông người Nga."

"Vậy anh có nên ở vào địa vị của cô ấy?'

Pat cười.

"Dường như đó là một người đàn ông mà em có thể đem lòng yêu," tôi nói. "Đúng không?"

"Không," nàng đáp.

"Em có bao giờ yêu ai ở đây chưa?"

"Không nhiều lắm," nàng nói.

"Nếu có, chẳng ảnh hưởng gì tới anh," tôi nói.

"Thú nhận hay nhỉ," Pat ngồi thẳng lại. "Lẽ ra, phải có chứ."

"Anh không có ý nói thế. Anh không biết giải thích ra sao. Và không thể, vì anh vẫn không biết em đã thấy điều gì nơi anh."

"Để mặc em với chuyện ấy," nàng nói.

"Mà em có biết không?"

"Không chính xác," nàng đáp với một nụ cười. "Nếu em biết rõ, thì chẳng còn là tình yêu nữa."

Người Nga để lại chai rượu. Tôi rót cho mình vài ly. Không khí ngột ngạt khó thở. Tôi không thích nhìn Pat giữa những người bệnh này.

"Anh không thích chỗ này sao? nàng hỏi.

"Không thích lắm. Anh cần phải quen với nó trước."

"Khổ thân anh yêu --" Nàng vuốt ve bàn tay tôi.

"Anh không khổ khi có em ở đây," tôi nói.

"Chẳng phải Rita rất đẹp sao?"

"Không," tôi nói. "Em đẹp hơn nhiều."

Cô gái tựa cây tây ban cầm trên đầu gối. Dạo vài hợp âm. Rồi nàng cất tiếng hát và trong phòng như có một con chim đen lượn lờ bên cao. Nàng hát những bài Tây Ban Nha, giọng âm u - thứ giọng khản đặt, yếu ớt của một người bịnh. Tôi không biết có phải vì những bài hát xa lạ não nùng, hay vì giọng ngân run rẩy huyền ảo của nàng, hay vì những khối đen của các người bệnh co rúm trong ghế bành và trên sàn, hay vì gương mặt to, sậm, cúi xuống của người Nga, bỗng nhiên tôi nhận ra, tất cả những bài hát của nàng chỉ là một câu chú trừ tà, tĩnh lặng, nức nở, để xua đuổi cái định mệnh bên ngoài màn cửa đang chực chờ -- một lời van lơn, một lời phản kháng, và nỗi lo sợ, lo sợ phải một mình với cõi Hư Không đang im ắng ngấu nghiến.

Sáng hôm sau Pat có một tâm trạng phấn khởi. Nàng bận rộn với chiếc áo. "Áo gì rộng quá, lùm xùm," nàng nói khẻ, nhìn ngắm nó trong gương. Rồi nàng quay sang tôi. "Anh có mang đồ lớn theo không, anh yêu?"

"Không," tôi nói. "Anh đâu biết là anh sẽ cần tới nó."

"Vậy anh tìm Antonia. Anh ấy sẽ cho anh mượn một bộ. Hai người có dáng dấp như nhau."

"Nhưng anh ấy cũng cần nó."

"Anh ấy sẽ mặc bộ lễ phục cánh én." Nàng nhíu một nếp áo. "Và anh đi trượt tuyết đi. Em bận lắm. Em sẽ chẳng làm được gì nếu anh ở gần bên."

"Antonio của em --" tôi nói. "Anh làm phiền anh ấy nhiều quá. Anh tự hỏi, nếu không có anh ấy, ta biết làm gì bây giờ?"

"Anh ấy là một người tử tế, phải không?"

"Vâng," tôi đáp. "Em nói đúng -- một chàng trai tử tế."

"Em không biết em ra sao nếu không được anh ấy giúp, khi chỉ có một mình em."

"Đừng nghĩ tới chuyện ấy nữa," tôi nói. "Đã qua từ lâu. "

"Vâng," nàng hôn tôi. "Và bây giờ anh đi trượt tuyết nhé."

Antonio đã chờ sẳn.

"Có lẽ cậu không mang theo bộ đồ lớn nào," anh nói. "Thử cái áo này xem."

Áo chật một tí nhưng cũng tạm ổn. Antonio vui vẻ huýt sáo và treo nó một bên.

"Ngày mai sẽ náo nhiệt lắm," anh nói. "May phước là cô thư ký sẽ trực đêm mai. Bà Rexroth không đời nào cho chúng ta đi. Chính thức mà nói, những chuyện linh tinh thế này đều bị cấm. Nhưng dĩ nhiên, không chính thức, chúng ta đâu còn là trẻ con nữa."

Chúng tôi đi trượt tuyết. Tôi đã biết kha khá, và chúng tôi không dùng bãi dành cho người mới học. Trên đường đi, chúng tôi gặp một anh chàng, tay đeo đầy nhẫn kim cương, quần thụng túm ống kẻ ô, và cà vạt hoa hòe phơi phới.

"Trên này có nhiều chuyện ngộ nghĩnh," tôi nói.

Antonio cười to. "Ông ta là một nhân vật quan trọng. Bạn của người quá cố."

"Bạn cái gì?" tôi hỏi, kinh ngạc.

"Bạn của người quá cố," Antonio đáp. "Cậu thấy mà, bệnh nhân ở đây đến từ khắp nơi trên thế giới. Nhất là Nam Mỹ. Lẽ đương nhiên, thân nhân của họ muốn đem họ về nước chôn cất. Vì thế, bạn với người quá cố, như ông ta, hộ tống và đưa quan tài về đến nơi đến chốn. Điều bất ngờ là họ kiếm được nhiều tiền, và được đi đó đi đây. Cái chết làm cho ông ta trở thành một anh chàng ăn diện đỏm đáng, như cậu thấy."

Chúng tôi leo dốc thêm một lúc, rồi mang thanh trượt tuyết vào và trượt xuống. Những sườn đồi phủ tuyết dợn sóng khi cao khi thấp, và sau lưng chúng tôi, sủa gâu gâu, thỉnh thoảng lại vùi trong tuyết tới ngực, Billy như một trái banh đỏ nâu đuổi theo.

Nó đã thân thiện trở lại với tôi, tuy một đôi khi vẫn quay đầu và chạy như bị ma bắt, đôi tai phất phơ trong gió, về hướng dưỡng đường.

Tôi tập kiểu Christianias, và mỗi lần lướt xuống đồi và chuẩn bị lượn vòng và thả lỏng cơ thể, tôi lại nghĩ: nếu lần này tôi không té, Pat sẽ bình phục. Gió bạt trên mặt tôi, tuyết cứng và dính khắn, nhưng tôi vẫn kiên trì. Tôi tìm tòi những đường trượt gắt hơn, những bãi đất khó hơn; và mỗi khi thành công, tôi lại nghĩ "nàng được cứu!" -- và tôi biết như vậy là ngu muội, tuy thế tôi vẫn thấy sung sướng hơn tôi từng cảm thấy trong một thời gian dài.

Một cuộc di dân bí mật và vĩ đại xảy ra vào tối thứ bẩy. Antonio thuê mấy chiếc xe trợt tuyết, chờ sẳn ở một địa điểm dưới thấp, cách dưỡng đường một quãng ngắn. Còn anh lại ngồi vào một tấm ván trượt, hi hô vang lừng, lao xuống đồi, trong giày khiêu vũ và áo khoác hở, để lộ bên trong chiếc gi -lê trắng của bộ đồ lớn.

"Anh ấy điên nhỉ," tôi nói.

"Anh ấy vẫn thường như thế," Pat đáp. "Khá vô tư. Như vậy mới chịu đựng được. Nếu không, làm sao anh ấy có thể giữ được tính tình vui vẻ."

"Để bù đấp, chúng ta sẽ gói ghém em kỹ càng hơn."

Tôi trùm lên nàng tất cả những chăn và khăn choàng có được. Rồi cỗ xe trượt tuyết lao xuống đồi. Đó là một đoàn xe dài thượt. Người nào có điều kiện cũng đều trốn trại. Trông chúng tôi y như một toán người dự một đám cưới dưới thung lũng, các chùm lông trên đầu mấy chú ngựa dẫn đầu, phơi phới gật gù dưới ánh trăng và những chuỗi cười cùng tiếng la hò không dứt phát ra từ chiếc xe trượt tuyết này đến chiếc xe trượt tuyết khác.

Kursaal được trang hoàng lộng lẫy. Khi chúng tôi đến, cuộc khiêu vũ đã bắt đầu. Một góc phòng cách biệt với các ngọn gió lùa từ cửa sổ được dành cho khách từ dưỡng đường. Góc phòng ấm áp và thơm hương của hoa tươi, nước hoa và rượu nho.

Một số đông ngồi tại bàn chúng tôi --ông người Nga, Rita, chàng nhạc sĩ kéo vĩ cầm, một bà lớn tuổi, một đầu lâu mang đầy châu báu, gã trai lơ của bà ta, Antonio và một vài người khác.

"Nào, Robby," Pat nói, "hãy thử xem nếu chúng ta khiêu vũ được không."

Mặt đất chầm chậm quay tròn dưới chân chúng tôi. Tiếng vĩ cầm và trung hồ cầm thướt tha bay bay trên nền nhạc êm ái của giàn hòa tấu. Những cặp chân lã lướt trên sàn.

"Anh yêu, em không ngờ anh khiêu vũ tuyệt vời như vậy," Pat nói, ngạc nhiên.

"Ơ, làm gì được thế --"

"Thật mà. Anh học ở đâu vậy?"

"Gottfried dạy anh," tôi nói.

"Tại tiệm sửa xe?'

"Vâng, và ở quán Café International. Lẽ tự nhiên, tụi anh cần có bạn nữ. Rosa, Marian và Wally điểm xuyết cho những bí quyết sau cùng. Nhưng anh e rằng cách khiêu vũ của anh chưa thể gọi là tao nhã được."

"Ô, đúng thế!" Mắt nàng long lanh. "Khi chúng ta khiêu vũ với nhau lần đầu, Robby."

Song song với chúng tôi, ông người Nga đang dìu cô Tây Ban Nha trong tay. Ông mỉm cười và gật đầu với chúng tôi. Nàng Tây Ban Nha xanh mướt. Mái tóc đen nhánh của nàng lượn theo đôi mày như cánh của loài quạ. Nàng khiêu vũ với nét mặt long trọng, cố định. Trên cổ tay nàng là chiếc vòng đính những viên bích ngọc to, vuông. Nàng mười tám tuổi. Chàng nhạc sĩ vĩ cầm ngồi ở bàn, đôi mắt thèm thuồng theo dõi.

Chúng tôi trở lại bàn. "Em muốn một điếu thuốc," Pat nói.

"Em không nên hút, em biết đấy," tôi thận trọng trả lời.

"Chỉ vài hơi thôi, Robby. Đã lâu lắm, em không hút thuốc."

Nàng cầm điếu thuốc, nhưng chẳng bao lâu lại bỏ xuống. "Em không thích vị của nó, Robby. Chỉ là em không còn ưa thích nữa."

Tôi cười to. "Luôn luôn như thế, khi ta đoạn tuyệt với một thứ gì trong thời gian dài."

"Anh đã đoạn tuyệt với em trong một thời gian dài," nàng nói.

"Câu đó chỉ đúng với độc dược," tôi nó: "Rượu chè và thuốc lá."

"Con người là thứ thuốc độc còn nguy hiểm hơn cả rượu chè và thuốc lá, anh yêu."

Tôi cười to. "Em là một cô bé tinh ranh, Pat ạ."

Nàng chống tay lên bàn và nhìn tôi. "Anh chẳng bao giờ nghĩ về em một cách nghiêm chỉnh, phải không?"

"Anh chẳng hề nghĩ đến anh một cách nghiêm chỉnh," tôi đáp.

"Em cũng thế. Hãy nói thực đi, ít ra một lần."

"Anh không biết điều ấy. Nhưng anh đã nghĩ đến hai đứa mình một cách cực kỳ nghiêm chỉnh, anh biết thế."

Nàng mỉm cười. Antonio mời nàng khiêu vũ. Hai người đi ra sàn nhảy. Tôi ngắm họ khiêu vũ với nhau. Mỗi khi lướt ngang qua, nàng lại mỉm cười. Chiếc áo dạ hội bạc của nàng hầu như không chạm đất. Nàng có sự uyển chuyển nhanh nhẹn của một con sơn dương.

Ông người Nga lại đang khiêu vũ với nàng Tây Ban Nha. Cả hai đều im lặng. Gương mặt to, da sậm của ông tràn ngập một nỗi dịu dàng. Chàng nhạc sĩ vĩ cầm đã cố mời cô nàng. Nàng chỉ lắc đầu và ra sàn nhảy với ông người Nga.

Chàng nhạc sĩ bẻ gẫy điếu thuốc lá trong những ngón tay dài, xương xẩu. Bỗng nhiên tôi cảm thấy thương hại hắn. Tôi mời một điếu khác. Anh chàng khước từ. "Tớ phải chăm lo sức khỏe của mình," anh chàng nói, rấm rức.

Tôi gật đầu. "Lão ấy," anh chàng nói tiếp, cười khẩy, chỉ về phía ông người Nga, "hút năm mươi điếu một ngày."

"Ai làm chuyện của người ấy," tôi đáp.

"Cô ấy không muốn khiêu vũ với tớ, nhưng rồi tớ sẽ mời được."

"Ai chứ?"

"Rita."

Hắn nhích lại gần tôi. "Có dạo tớ đã kết thân với cô ấy. Chơi bài với nhau. Rồi thằng cha Nga đến, rù quến cô ấy với những lời nói tràng giang đại hải. Nhưng tớ sẽ đoạt lại cô ấy."

"Vậy cậu phải nỗ lực hết mình," tôi nói. Tôi không thích hắn.

Hắn bật ra một tràng cười yếu ớt. "Nỗ lực cái mốc xì, ngốc tử? Tớ chỉ phải chờ đợi mà thôi."

"Vậy cứ tha hồ chờ."

"Năm mươi điếu," gã thầm thì, "mỗi ngày. Tớ đã xem hình phổi của lão hôm qua. Thủng lỗ chỗ. Đời tàn." Hắn cười to. "Tụi tớ đều khởi đầu như nhau. Ta có thể hoán đổi phim phổi của mọi người. Cậu phải thấy sự khác biệt bây giờ! Tớ lên được một kí lô. Không, cậu bé, tớ chỉ cần chờ đợi, và chăm sóc sức khỏe của mình. Tớ trông cho mau đến lần chụp hình phổi kỳ tới. Y tá luôn luôn đưa tớ xem. Chờ đợi, có thế thôi. Khi lão ta không còn nữa, sẽ tới phần tớ."

"Cũng là một cách, tớ đoán," tôi nói.

"Một cách," hắn nhái tôi; "là cách duy nhất, thằng khờ ạ. Nếu lúc này tớ chen vào, làm kỳ đà cản mủi, thì chỉ tổ làm hỏng mất cơ hội về sau của tớ. Không -- phải thân thiện, bình tĩnh -- chờ --"

Không khí trở nên rin rít và nặng nề. Pat ho khúc khắc. Tôi để ý thấy nàng nhìn tôi ra vẻ lo lắng, nên tôi giả vờ như chẳng nghe gì. Người đàn bà lớn tuổi với nhiều ngọc trai chỉ im lặng, ngồi lọt thỏm trong ghế của mình. Thỉnh thoảng bà ấy lại ré lên một tràng cười lạnh buốt. Cái đầu lâu đang cãi cọ với gã trai lơ. Ông người Nga hút liên miên, hết điếu này sang điếu khác. Người nhạc sĩ vĩ cầm mồi lửa cho ông. Một cô gái bỗng dưng nức lên, lấy khăn tay che miệng, chăm chú nhìn vào và tái mặt.

Tôi nhìn quanh phòng. Ngoài kia là bàn của những du khách đến chơi các môn thể thao mùa đông; còn đây là bàn của giai cấp trung lưu thành thị, người Pháp, người Anh, người Hòa Lan ngồi đấy với những âm tiết thô thiển, tầm thường trong lời nói của họ, gợi nên những cánh đồng cỏ và biển cả -- và giữa họ là cái bầy đàn nhỏ bé này của sự bệnh hoạn và chết chóc. Tôi nhìn Pat -- những đồng cỏ và biển cả -- sóng xô lên bờ và cát và bơi lội --ach, tôi nghĩ, đôi mày thân thương! đôi tay thân thương! cuộc đời thân thương -- tôi chỉ có thể yêu mà không thể cứu.

Tôi đứng dậy và đi ra. Tôi cứng nhắc với đè nén và bất lực. Tôi đi chậm trên con đường mòn. Tôi run rẩy vì cái lạnh, và cơn gió thổi sau các ngôi nhà làm tôi rùng mình sởn gáy. Tôi nắm chặt tay và trừng trừng nhìn rặng núi cứng, trắng với một cảm xúc hoang dại pha trộn những niềm vô vọng, giận dữ và đau đớn.

Một cỗ xe trượt tuyết chạy leng keng trên con đường dưới thấp. Tôi trở lại. Pat đi ra đón tôi.

"Nãy giờ anh ở đâu thế?"

"Ở bên ngoài thôi."

"Anh đang bực dọc?"

"Không đâu."

"Hãy vui, anh yêu! Hãy vui vẻ hôm nay. Vì em, cho em. Ai biết được, khi nào em sẽ lại có dịp tham dự một buổi dạ vũ khác?"

"Em sẽ đi dự rất thường xuyên."

Nàng tựa đầu trên vai tôi. "Nếu anh nói thế, chắc phải đúng. Nào, hãy khiêu vũ tiếp. Chúng ta chưa bao giờ khiêu vũ với nhau trước đây."

Chúng tôi dìu nhau trong tiếng nhạc, và ánh đèn ấm cúng, mờ ảo thật nhân hậu; nó che dấu những quầng thâm mệt mỏi mà đêm khuya đã mang đến trên gương mặt mọi người.

"Em cảm thấy sao, Pat?" tôi hỏi.

"Được lắm, Robby."

"Trông em đáng yêu lắm, Pat."

Đôi mắt nàng sáng lên. "Anh thật dễ thương khi khen em như thế."

Tôi cảm nhận đôi môi khô, ấm của nàng trên gò má mình.

Trời đã rất khuya khi chúng tôi trở lại dưỡng đường. "Hãy nhìn xem, lão ấy bệ rạc ra sao," người nhạc sĩ cười khẩy, len lén chỉ về hướng ông người Nga.

"Cậu cũng vậy," tôi bực dọc nói.

Hắn giật mình, lom lom nhìn tôi. "Vâng -- dĩ nhiên --đồ lợn lành." hắn lầm bầm.

Tôi bắt tay ông người Nga. Ông gật đầu với tôi, và nhẹ nhàng, trìu mến giúp cô Tây Ban Nha bước lên những bậc thang. Khi họ đi trên ấy, bóng của bờ lưng rộng, cong của ông và đôi vai gầy mảnh khảnh của cô gái in trên nền sáng yếu ớt của ánh đèn đêm, như thể trọng lượng của toàn thế giới đang đè nặng trên họ. Cái đầu lâu lôi xệch anh chàng điếm đực đang phụng phịu đi vào hành lang. Antonio từ giã chúng tôi. Cuộc chia tay khẽ khàng, gần như vô thanh này, mới ma quái làm sao.

Pat kéo áo qua khỏi đầu. Nàng đứng khom mình, và giật cái áo đang mắc kẹt nơi vai. Áo bị toạt. Pat chăm chú nhìn vết rách.

"Có lẽ nó đã sút ra từ trước," tôi nói.

"Không sao," Pat nói. "Có lẽ em sẽ chẳng bao giờ mặc lại nó."

Nàng chầm chậm gấp nó lại, và không máng vào tủ. Nàng đặt nó vào rương. Nét mặt của nàng đột ngột trở nên rã rời.

"Nhìn đây, anh có cái này," tôi vội vàng nói, và chìa ra một chai champagne từ trong túi áo khoác. "Cho cuộc liên hoan nho nhỏ của chúng ta."

Tôi đem ly đến và rót rượu vào. Nàng lại mỉm cười và uống. "Cho hai đứa mình, Pat."

"Vâng, anh thương, cho cuộc đời đáng yêu của chúng ta."

Thật lạ lùng sao tất cả những thứ này --căn phòng, sự tĩnh lặng và nỗi khốn khổ của chúng tôi. Và bên ngoài cánh cửa, có phải không cuộc đời cứ trải dài vô tận, với rừng rậm, sông ngòi, và hơi thở khỏe mạnh? Ở bên kia rặng núi trắng, chẳng phải là tháng Ba đã gõ không thôi trên mặt đất đang thức dậy?

"Anh ở lại với em đêm nay chứ, Robby?"

"Vâng, hãy lên giường. Hãy nằm gần nhau đến mức con người có thể, và đặt ly rượu của chúng ta trên chăn và hãy uống."

Uống ... Làn da nâu vàng óng ả... Chờ ... Nằm thao thức... Sự tĩnh mịch và ánh sáng khò khè trên khuôn ngực Pat ...

Erich Maria Remarque

Chiến hữu

Chương 28

ió fohn thổi và làm tan băng giá. Hơi ấm, ẩm ướt, rì rào ngập trong thung lũng. Tuyết mềm ra, nhỏ giọt từ mái nhà. Biểu đồ thân nhiệt lên cao. Pat phải nằm nghĩ trên giường. Cứ vài giờ, bác sĩ lại ghé vào. Càng lúc ông càng tỏ vẻ lo lắng hơn.

Một hôm tôi đang ăn trưa, Antonio đến gần, và ngồi xuống bên cạnh.

"Rita chết rồi," anh nói.

"Rita? Hẳn cậu muốn nói tới ông người Nga?"

"Không, Rita, thiếu nữ Tây Ban Nha."

"Nhưng, làm sao có thể như thế được," tôi trả lời và có cảm giác máu đóng băng. Rita bệnh nhẹ hơn Pat rất nhiều.

"Nơi đây vẫn xảy ra những chuyện không ngờ," Antonio buồn rầu nói. "Cô ấy qua đời sáng nay. Cũng vì sưng phổi."

"Sưng phổi? Đấy lại là một vấn đề khác," tôi nói, nhẹ người.

"Mười tám tuổi. Khủng khiếp. Chết vật vã."

"Còn người Nga?"

"Ach, đừng hỏi. Ông ấy không tin, nói rằng nàng chỉ trông như đã chết. Ông ấy ngồi rịt bên giường của nàng, không ai có thể mời khỏi phòng."

Antonio bỏ đi. Tôi đăm đăm nhìn qua cửa sổ. Rita đã chết; nhưng tôi chỉ ngồi đấy, và nghĩ rằng: Không phải Pat, không phải Pat của tôi.

Trong hành lang bóng bảy, tôi nhìn thấy tay nhạc sĩ vĩ cầm. Tôi chưa kịp đứng lên, hắn đã đến gần. Trông hắn thật thảm thiết.

"Cậu lại hút thuốc," tôi nói, chỉ để mà nói.

Hắn cười to. "Dĩ nhiên. Tại sao không? Giờ đây? Giờ đây cần quái gì nữa."

Tôi nhún vai.

"Vui lắm hử, thầy tu? " Hắn hỏi, cay đắng.

"Cậu đang giận," tôi nói.

"Giận? Không đâu, bị lừa thì có." Hắn chồm qua bàn, phà hơi thở sặc mùi cognac vào mặt tôi. "Tớ bị bán đứng. Bị phỉnh gạt. Đồ lợn. Mọi thứ đều là lợn. Cả cậu nữa, một con lợn sùng đạo."

"Nếu cậu không mắc bệnh, tớ đã quẳng cậu ra khỏi cửa sổ." tôi nói.

"Bệnh? Bệnh? hắn nhại lại. "Tớ đã lành, lành hẳn hòi; tớ sắp được về. Một trường hợp nang hóa cấp tính huyền diệu! Chuyện khôi hài, phải không?"

"Cậu sẽ biết ơn," tôi nói. "Một khi ra khỏi đây, cậu sẽ sớm quên đi những nỗi muộn phiền của mình."

"Vây sao?" hắn trả lời. "Cậu tin như thế à? Cậu là một thằng khùng đầy óc thực dụng, đồ trâu bò kéo cày. Trời phú cho cậu một linh hồn tự mãn."

Hắn lảo đảo bước đi, nhưng rồi quay trở lại. "Đi theo tớ. Nhậu với nhau, nhé. Tớ sẽ bao hết. Tớ không chịu nỗi cô đơn."

"Bận lắm," tôi nói. "Hãy tìm người khác."

Tôi trở lên phòng của Pat. Nàng nằm, hơi thở nặng nề, với nhiều gối lót dưới lưng. "Anh không đi trượt tuyết ư?

Tôi lắc đầu. "Tuyết đang tan khắp nơi, dở lắm."

"Anh không đánh cờ với Antonio ư?"

"Không," tôi nói. "Anh muốn ở đây với em."

"Robby đáng thương!" nàng cố động đậy. "Ít ra, anh cũng thử tìm một thứ gì để uống chứ ?"

"Được mà!"

Tôi qua phòng mình, mang về một chai cognac và một ly thủy tinh.

"Em uống vài giọt nhé?" tôi hỏi. "Em có thể uống chút ít, em biết đấy."

Nàng nhấp một ngụm nhỏ, và một lát sau, một ngụm khác. Rồi nàng trả lại chiếc ly. Tôi rót rượu vào và uống.

"Anh không nên uống bằng ly của em," Pat nói.

"Uống như thế, càng ngon." Tôi rót thêm nữa và uống cạn.

"Không nên thế, Robby. Anh cũng không nên hôn em nữa. Anh lại càng không nên ở gần em. Anh không nên để cho lây bệnh."

"Anh sẽ hôn em, và anh không ngại gì cả."

"Không, không được. Và anh không nên ngủ trong giường của em nữa."

"Được thôi, em sẽ ngủ với anh, trong giường của anh vậy."

Nàng hé môi phản đối. "Đừng, Robby. Anh còn có một đời để sống. Em muốn anh khỏe mạnh, có một đàn con và một cô vợ."

"Anh không có vợ con nào khác, trừ em. Em là trẻ con của anh và là vợ của anh."

Nàng nằm im một lúc. "Em thích có một đứa con với anh, Robby," rồi nàng nói, dựa má vào vai tôi. "Chưa bao giờ em muốn điều ấy. Chỉ là em chẳng thể tưởng tượng ra. Nhưng gần đây, em thường nghĩ đến chuyện ấy. Cũng tốt khi ta có thể để lại một chút gì. Về sau, thỉnh thoảng khi con nhìn anh, anh sẽ nhớ đến em. Và khi ấy, em sẽ lại có mặt."

"Chúng ta sẽ có một đứa con," tôi nói. "Khi em lành bệnh. Anh muốn em sinh cho anh một đứa, Pat. Nhưng phải là con gái, và sẽ đặt tên là Pat."

Nàng lấy ly rượu từ tay tôi và nhấp một ngụm.

"Có lẽ cũng tốt nếu mình đừng có con, anh yêu. Anh cần phải quên em. Và nếu khi nào anh nhớ đến em, chỉ cần nhớ đến khoảng thời gian êm đẹp mà chúng ta đã có với nhau --không gì khác hơn. Tình mình sắp chấm dứt, và chúng ta sẽ không bao giờ hiểu được điều ấy. Nhưng anh không nên buồn."

"Anh buồn khi nghe em nói vậy."

Nàng nhìn tôi một lúc lâu. "Khi nằm như thế này, ta nghĩ ngợi rất nhiều. Về đủ thứ chuyện mà lạ lùng sao, có lẽ ta không bao giờ nghĩ đến, trong một tình cảnh khác. Anh biết hiện nay em không hiểu gì chăng? Đó là, hai người yêu nhau như chúng ta, thế mà một người phải chết."

"Bình tỉnh em," tôi nói. "Trên đời này, một người phải mất trước người kia. Nhưng còn lâu lắm mới đến lượt chúng mình."

"Người ta chỉ nên chết khi cô độc. Hay khi căm ghét --đừng bao giờ phải chết khi đang yêu."

Tôi cố nặn ra một nụ cười. "Vâng, Pat," tôi nói, ủ đôi tay nóng sốt của nàng trong tay tôi. "Nếu chúng ta tạo dựng ra thế gian, có lẽ nó đã tốt đẹp hơn, em nhỉ."

Nàng gật đầu. "Phải đấy, anh yêu. Chúng ta sẽ không cho phép những việc như thế xảy ra. Phải chi ta được biết điều huyền diệu ẩn náu bên trong. Anh có nghĩ rằng, nó sẽ vẫn tiếp tục?"

"Vâng," tôi nói. "Nó được tạo dựng quá bết bát, nên không biết cách dừng lại."

Nàng mỉm cười. "Đấy là một cách giải thích, em đoán. Nhưng anh có nghĩ rằng vật này cũng được tạo ra một cách tồi tệ hay không?" Nàng chỉ tay vào bó hồng vàng, đặt bên giường.

"Chính xác," tôi đáp; "những chi tiết thì tuyệt vời, nhưng tổng thể lại vô nghĩa. Như thể nó được tạo dựng bởi một người điên loạn, không nghĩ ra điều gì tốt hơn những cuộc đời tuyệt đep mà người ấy sáng tạo ra chỉ để mà hủy diệt."

"Và rồi tạo dựng lại," Pat nói.

"Anh cũng không hiểu ý nghĩa của chuyện ấy. Cho đến nay, chuyện ấy chẳng mang đến kết quả gì."

"Dù sao, anh yêu," Pat nói, "tạo hóa đã không tệ lắm với cuộc đời chúng ta. Chẳng thể nào tốt đẹp hơn nữa. Chỉ tiếc là ngắn ngủi. Vô cùng ngắn ngủi."

Mấy hôm sau tôi cảm thấy nhoi nhói trong ngực và ho khan. Một ông bác sĩ đang đi trên hành lang, nghe tiếng ho của tôi, thò đầu qua cửa nhìn vào.

"Mời cậu ghé đến phòng chẩn bệnh."

"Có bệnh gì đâu," tôi nói.

"Không phải thế," ông trả lời. "Vấn đề là, khi ho như vậy, cậu không nên ngồi gần Fraulein Hollmann. Đi theo tôi, nhé."

Trong phòng khám, với một nỗi hài lòng lạ lùng, tôi cởi áo ra. Khỏe mạnh ở chốn này, dường như là một điều không thể biện bạch. Ta có cảm tưởng ta là một thằng đầu cơ tích trữ hay cáo bệnh để trốn việc.

Bác sĩ tò mò nhìn tôi. "Cậu có vẻ hớn hở nhỉ," ông nói, nhíu đôi mày.

Rồi ông cẩn thận chẩn đoán. Tôi ngắm nghía những vật dụng tươi sáng trên tường, thở mạnh và sâu, nhanh và ngắn, phình ra và hít vào theo yêu cầu của ông. Trong khi thở như thế, tôi thấy đau nhói nơi lồng ngực và tôi sung sướng, vì bây giờ tôi có ít đi lợi thế đối với nàng.

"Cậu bị cảm lạnh," bác sĩ nói. "Nằm trong giường một hai ngày, hoặc là luôn luôn ở trong phòng của cậu. Không được đi qua phòng Fraulein Hollmann."

"Tôi có thể nói xuyên qua cửa?" tôi hỏi. "Hay ngoài ban công?'

"Ngoài ban công, vâng, nhưng vài phút thôi nhé, và nói xuyên qua cửa, cũng được, miễn là cậu phải súc miệng kỹ với thuốc khử trùng. Ngoài cảm lạnh ra, cậu còn bị chứng ho của người nghiền thuốc lá."

"Còn phổi thì sao ạ?" tôi có chút hy vọng rằng ít ra cũng có một vài chi tiết trong ấy không được bình thường cho lắm. Như thế tôi sẽ cảm thấy bớt áy náy với Pat.

"Tôi có thể tách phổi của cậu làm thành ba đôi," bác sĩ nói. "Cậu là người khỏe mạnh nhất đã từ lâu tôi không gặp. Gan của cậu hơi cứng, chỉ vậy thôi. Có lẽ cậu uống rượu nhiều quá."

Ông viết toa thuốc cho tôi, và tôi trở về phòng.

"Robby," Pat gọi từ phòng của nàng, "ông ấy nói gì thế?"

"Anh không được qua phòng em, trong lúc này," tôi nói, xuyên qua cửa. Cấm ngặt. Có nguy cơ truyền nhiễm cao."

"Thấy chưa, em đã nói," nàng hoảng hốt, "em đã không muốn anh vào phòng của em nữa."

"Có nguy cơ truyền bệnh cho em, Pat. Không phải cho anh."

"Đừng nói nhảm," nàng đáp. "Hãy nói cho em biết, thực tình nhé, có chuyện gì thế?"

"Anh nói thực. Y tá ơi,"-- tôi nháy mắt với cô y tá, vừa mang thuốc đến cho tôi --"cô làm ơn bảo cho Fraulein Hollmann biết, trong hai đứa chúng tôi, ai là người nguy hiểm hơn?"

"Ấy là Herr Lohkamp," cô y tá nói. "Ông ấy không được phép vào phòng cô, để tránh lây bệnh cho cô."

Pat hết nhìn cô y tá lại quay sang nhìn tôi, đầy vẻ nghi hoặc. Tôi đưa thuốc qua khe cửa cho nàng xem. Rồi nàng nhận ra thật tế và bắt đầu cười, càng lúc càng nhiều hơn; nàng cười cho đến khi nước mắt chảy ràn rụa trên má, và nàng bắt đầu ho, khổ sở đến mức cô y tá phải chạy đến đỡ lưng nàng.

"Trời ơi, anh yêu," nàng khe khẻ nói, "buồn cười quá nhỉ! Và trông anh mới tự hào làm sao!"

Buổi tối hôm ấy nàng rất vui. Lẽ dĩ nhiên, tôi không để nàng trơ trọi một mình, mà tôi ngồi ngoài ban công đến tận nửa khuya, mặc một chiếc áo khoác dầy, một khăn choàng quấn quanh cổ, một điếu xì gà trên tay, một ly rượu trên tay kia, một chai cognac dưới chân, kể cho nàng nghe những câu chuyện đời tôi. Bị ngắt đoạn và thôi thúc bởi những chuỗi cười như chim hót của nàng, tôi nói dối như cuội già, chỉ để nhìn thấy nụ cười nở hoa trên môi nàng. Tôi ho thả dàn và uống cạn chai, và sáng hôm sau tôi khỏi bệnh.

Gió fohn lại thổi. Từng cơn gió tạt vào cửa sổ, mây xà xuống thấp, những đụn tuyết di chuyển, sụm xuống, sầm sập suốt đêm và bệnh nhân nằm trằn trọc, bức rức, lắng nghe tiếng đêm sâu. Trên những sườn đồi kín gió, hoa nghệ tây bắt đầu hé nụ, và ngoài phố, giữa các xe trượt đã lác đác có những chiếc ô tô to bánh.

Pat cứ suy yếu dần. Nàng không thể ngồi dậy nữa. Đêm đêm nàng thường bị ngạt thở. Khi ấy, nàng xám nghoét mặt vì sợ chết. Tôi lại cầm đôi tay mỏng mảnh, ướt mềm của nàng. "Nếu em có thể chịu được một giờ nữa," nàng ho, "chỉ một giờ nữa thôi, Robby. Người ta chết vào giờ này --"

Nàng sợ giờ cuối cùng, giữa đêm và ngày. Nàng tin rằng khi đêm tàn, dòng đời huyền bí sẽ héo úa và hầu như tắt lim -- và nàng chỉ sợ giờ ấy và không muốn ở một mình. Những thời khắc còn lại, nàng tỏ ra can đảm đến độ tôi thường phải nghiến chặt quai hàm.

Tôi cho dời giường mình vào phòng của nàng và ngồi với nàng, mỗi khi nàng thức và khi cái nhìn van xin, tuyệt vọng hiện lên trong ánh mắt của nàng. Tôi thường nghĩ đến những lọ morphine trong túi xách, và đã không ngần ngại sử dụng chúng, nếu như nàng đã chẳng tỏ ra tha thiết với từng ngày mới.

Tôi ngồi cạnh nàng, kể cho nàng nghe tất cả những ý nghĩ trong đầu. Nàng không được phép nói nhiều, và thích lắng nghe tất cả các sự kiện trong đời tôi. Nàng thích nhất những câu chuyện thời tôi còn đi học, và thường thì, sau một cơn nghẹt thở và nửa nằm nửa ngồi, đau đớn và xanh xao, giữa đống chăn gối, nàng sẽ yêu cầu tôi lần lượt nhại lại điệu bộ của một trong các ông giáo ngày xưa. Vừa hoa tay múa chân và quát tháo, vừa nhổ mấy sợi râu đỏ tưởng tượng, tôi sẽ bước lanh quanh trong phòng, gầm gừ những lời huấn thị vàng ngọc. Mỗi ngày tôi lại chế thêm một vai mới, và chẳng bao lâu, Pat đã quen thuộc với tất cả những đứa quậy phá và ăn mặc nhếch nhác trong lớp tôi, những đứa không ngừng bày trò trêu chọc thầy cô. Có lần, người y tá trực đêm phải đến phòng, vì lôi cuốn bởi giọng nói trầm hùng của ông hiệu trưởng; và, Pat thú vị biết mấy, khi tôi phải mất một lúc lâu mới thuyết phục người y tá rằng tôi không điên rồ, dù đang nhảy lò cò trong phòng, khoác áo choàng ngắn của Pat, đội cái mũ phớt rộng vành, đọc luật lệ của dân Medes và Ba Tư cho thằng nhóc con Karl Ossage nào đấy, bị bắt quả tang đang cưa mấy cái chân bàn viết của thầy.

Rồi ánh dương quang rót chậm vào phòng qua cửa sổ. Triền núi trở thành những hình bóng đen đen, sắc ngọt như dao. Bầu trời phía sau lui xa dần, lạnh và tái. Ngọn đèn đêm trên bàn mờ đi, thành màu vàng nhạt và Pat úp gương mặt ướt mềm trong tay tôi. "Đã xong, Robby. Bây giờ, em lại có một ngày mới."

Antonio cho tôi mượn một cái radio. Tôi nối dây với một bóng đèn và máy sưởi, và cùng với Pat, thử nghe vào tối ấy. Nó kêu rèn rẹt, xột xoẹt, rồ rồ, và rồi thình lình không còn những nhiễu âm nữa, phát ra một thứ âm nhạc ngọt ngào, trong vắt.

"Đài nào vậy, anh yêu?" Pat hỏi.

Antonio cũng đưa cho tôi một tập chương trình. Tôi vội lật ra. "Rome, anh tin thế."

Rồi gần như tức thì, giọng nói sang sảng và trầm của một xướng ngôn viên vang lên: "Đây là tiếng nói thành phố Rome - Napoli - Firenze-"

Tôi vặn nút chuyển đài. Một bản độc tấu dương cầm. "Anh không cần tìm trong chương trình," tôi nói. "Ấy là bài Waldstein Sonata của Beethoven. Có một dạo anh chơi được bài ấy --khi anh còn mơ mộng rằng một ngày nào đó, anh sẽ trở thành thầy giáo hay giảng sư nhạc viện, hay nhạc sĩ sáng tác. Bây giờ anh không thể đàn bài ấy nữa. Để anh đổi đài. Những kỷ niệm, chẳng vui vẻ gì."

Một giọng nữ trầm, âu yếm, vuốt ve: "Parlez-moi, d'amour--"

"Paris, Pat."

Một bài nói chuyện về cách diệt trừ loài nhện đỏ. Tôi lại vặn nút chuyển sang đài khác. Quảng cáo. Một bản tứ tấu. "Đài nào thế?" Pat hỏi.

"Tiệp Khắc. Tứ tấu đàn dây, Opus 59, Beethoven," Tôi đọc to.

Tôi đợi cho đoạn giao hưởng ấy chấm dứt, rồi vặn nút tiếp, và bất thình lình, có tiếng vĩ cầm, một dòng vĩ cầm tuyệt vời. "Budapest, Pat. Nhạc Gypsy." Tôi điều chỉnh nút cho đúng tần số. Làn điệu phong phú và ngọt ngào lênh đênh trên nền hợp tấu của chũm chọe, vĩ cầm và tiêu. "Thật đáng yêu, Pat nhĩ?"

Nàng lặng thinh. Tôi quay lại. Nàng đang chảy nước mắt, đôi mắt mở to. Tôi tắt máy thu thanh.

"Có chuyện gì thế, Pat?" Tôi choàng tay ôm bờ vai gầy của nàng.

"Không có gì, Robby. Em ngốc lắm. Nhưng mà khi lắng nghe -- Paris, Rome, Budapest -- trời ơi, chỉ cần có thể đi xuống dưới làng một lần nữa là em hạnh phúc rồi."

"Nhưng Pat..."

Tôi nói đủ thứ chuyện, để nàng quên. Nhưng nàng lắc đầu. "Em không buồn, anh yêu. Anh đừng nghĩ vậy. Em không buồn lúc khóc. Chỉ là, một đôi khi em không cầm được nước mắt, nhưng không lâu. Em nghĩ đến chuyện ấy nhiều quá."

"Em nghĩ đến chuyện gì cơ chứ?" tôi hỏi, và hôn lên tóc nàng.

"Chuyện duy nhất mà em có thể nghĩ đến hiện thời -- cuộc sống và cái chết. Rồi khi em buồn và không hiểu gì nữa, em tự an ủi, chẳng thà em chết khi còn tha thiết sống, còn hơn là chết khi em muốn chết. Anh nghĩ sao?"

"Anh không biết."

"Vâng, anh biết." Nàng tựa đầu lên vai tôi. "Nếu ta còn muốn sống, cần có một thứ gì đó mà ta yêu quý. Khó hơn, nhưng lại dễ hơn. Anh thấy không, em sẽ chết; và em biết ơn vì em đang có anh. Em rất có thể dễ dàng đã lâm vào cảnh cô đơn, đau khổ. Nếu là vậy, em sẽ vui lòng chịu chết. Nhưng hiện nay, rất khó cho em; để đền bù, tâm hồn em tràn ngập tình yêu, như một con ong đầy mật buổi chiều khi bay về tổ. Nếu phải lựa chọn một trong hai cách, em vẫn muốn được như hiện nay, giống hệt hiện nay."

Nàng nhìn tôi. "Pat," tôi nói, "Vẫn còn một chọn lựa thứ ba ---khi gió fohn ngừng thổi, em khỏe hơn và chúng ta sẽ đi xa, rời bỏ chốn này."

Nàng tiếp tục nhìn tôi, dò dẫm. "Em lo cho anh, Robby. Thật có rất nhiều khó khăn cho anh hơn là cho em."

"Đừng nói đến chuyện ấy nữa," tôi nói.

"Em chỉ nói để cho anh đừng nghĩ rằng em buồn," nàng đáp.

"Anh không nghĩ rằng em buồn," tôi nói.

Nàng gối đầu lên cánh tay tôi. "Anh không cho em nghe lại bài hát của những người gypsies ư?'

"Em thích nghe họ à?"

"Vâng, anh yệu."

Tôi vặn máy thu thanh, và tiếng vĩ cầm cùng với tiếng sáo và chũm chọe xập xình vang lên, ban đầu nhẹ nhàng rồi lớn dần và lớn dần, tràn ngập căn phòng.

"Đáng yêu quá," Pat nói. "Như một cơn gió nhẹ. Một cơn gió đưa hồn ta bềnh bồng trôi xa."

Đấy là buổi hòa nhạc ban đêm trong khuôn viên một quán ăn ở Budapest. Thỉnh thoảng ta có thể nghe vài mẩu chuyện trò nho nhỏ của thực khách len lỏi trong tiếng nhạc du dương, và năm thì mười họa, một tiếng la hét rộn ràng. Ta có thể tưởng tượng ra những chiếc lá đầu tiên của các cây dẻ vùng Margaretheninsel, bóng bẩy dưới ánh trăng và đung đưa như lay động bởi hơi gió từ những chiếc vĩ cầm. Có lẽ ở nơi ấy đêm đã ấm lắm rồi, và thực khách ngồi ngoài vườn, rượu vang Hungarian vàng đặt trước mặt, những người hầu bàn tất tả tới lui trong đồng phục trắng, những người gypsies dạo đàn, và rồi sau đó họ sẽ cuốc bộ về nhà, mệt mỏi, trong ánh bình minh xanh lục mùa xuân. Và Pat nằm đây, mỉm cười, và sẽ không bao giờ bước ra khỏi căn phòng này, không bao giờ bước xuống khỏi chiếc giường này.

Rồi thình lình mọi việc chuyển biến rất nhanh. Gương mặt thơ ngây vêu vao vì hao gầy da thịt. Xương gò má nhô cao, xương ở thái dương lộ rõ. Cánh tay của nàng tong teo như tay trẻ con, bẹ sườn căng dưới da và những cơn sốt mới theo nhau hoành hành trên cơ thể yếu ớt. Y tá đưa bình dưỡng khí đến phòng và bác sĩ thăm bệnh mỗi giờ.

Một buổi chiều nọ, thân nhiệt của nàng hạ thấp đột ngột, không thể giải thích. Pat thức dậy và nhìn tôi tha thiết.

"Lấy dùm em cái gương soi mặt," rồi nàng khẻ nói.

"Em cần gương làm gì?" tôi hỏi. "Nằm nghĩ, Pat. Anh tin rằng em đã qua khỏi. Em không còn sốt nữa."

"Không," nàng thều thào. "Đưa cho em cái gương."

Tôi đi vòng qua giường, cầm gương lên và buông ra. Nó vỡ nát thành nhiều mảnh. "Xin lỗi," tôi nói, "anh vụng về quá. Nó rơi khỏi tay anh và bây giờ là ngàn mảnh vụn."

"Còn một cái trong ví của em, Robby."

Đấy là một cái gương bằng kim loại bé xíu. Tôi chùi tay vào để làm mờ đi và đưa cho Pat. Nàng cố sức lau bóng và chăm chú ngắm của nàng trong đó. "Anh phải ra khỏi đây, anh yêu," nàng thì thào.

"Tại sao thế? Em không còn yêu anh nữa?"

"Anh đừng nên gặp em nữa. Em không còn là chính em."

Tôi giằng lấy gương. "Thứ gương bằng kim loại này không tốt, Pat. Em cứ thử nhìn bóng của anh. Tái và gầy. Trong khi anh nâu và khỏe. Bề mặt của nó gợn sóng không đều, chính vì thế."

"Em muốn anh giữ một kỷ niệm khác về em," nàng thì thầm. " Đi đi, anh yêu. Bây giờ em sẽ tự lo liệu cho em."

Tôi dỗ cho nàng nín. Nàng lại hỏi đến cái gương và cái ví của nàng. Rồi nàng bắt đầu tô phấn lên gương mặt tiều tụy đáng thương, lên làn môi nứt nẻ, lên quầng mắt trũng nâu. "Một ít phấn cho có thôi, anh yêu," nàng nói, cố mỉm cười. "Anh không được nhìn thấy em quá ghê rợn."

"Em muốn làm gì thì làm," tôi nói, "em không bao giờ xấu xí. Trong mắt anh, em là người đàn bà đẹp nhất mà anh đã từng gặp."

Tôi lấy lại gương và hộp phấn, rồi nhẹ nhàng đặt tay trên đầu nàng. Một lát sau, nàng bắt đầu bức rức.

"Có chuyện gì thế, Pat?" tôi hỏi.

"Nó kêu to quá," nàng khẻ nói.

"Cái gì thế? Đồng hồ của anh?"

Nàng gật đầu. "Nó làm em kinh sợ --"

Tôi tháo chiếc đồng hồ khỏi cườm tay.

Nàng lo âu nhìn cây kim phút. "Vứt nó đi, anh."

Tôi cầm cái đồng hồ, quăng mạnh vào tường. "Rồi đấy em, nó không còn tích tắc nữa. Thời gian ngưng đọng. Ta vừa làm nó vỡ đôi. Bây giờ chỉ còn hai đứa mình; hai người, em và anh và không ai khác."

Nàng nhìn tôi. Đôi mắt thật to.

"Anh yêu dấu --" nàng khẻ nói.

Tôi không chịu nổi ánh mắt của nàng. Nó đến từ một nơi xa xôi, xuyên qua tôi, tới một chốn xa hơn.

"Em thương," tôi thì thầm, "em yêu dấu, em can trường của anh."

Nàng chết trong giờ cuối cùng của đêm, trước khi ngày đến. Nàng chết khó nhọc và không ai có thể giúp được gì. Nàng nắm chặt cứng tay tôi, nhưng nàng không còn hiểu rằng tôi đang ở bên nàng.

Có lần, ai đấy nói: "Cô ấy chết rồi."

"Không," tôi trả lời, "cô ấy chưa chết. Cô ấy còn nắm chặt tay tôi."

Đèn. Sáng lòa, gay gắt, chói chang. Đông người. Bác sĩ đến. Tôi từ từ mở nắm tay của mình ra. Tay Pat rớt thụp xuống. Máu me. Gương mặt méo mó, chết ngộp. Đôi mắt thống khổ, cái nhìn cố định. Mái tóc nâu, lụa là.

"Pat," tôi gọi. "Pat."

Lần đầu tiên trong đời, nàng không đáp lại.

"Cho tôi được ở một mình," tôi nói.

"Chúng ta có nên, trước nhất....?" một người nào đó hỏi.

"Không," tôi nói. "Đi ra. Đừng đụng tới cô ấy."

Rồi tôi lau máu trên mặt nàng. Tôi như gỗ. Tôi chải tóc nàng. Thân thể nàng lạnh dần. Tôi đặt nàng lên giường của tôi và phủ khăn trải giường lên. Tôi ngồi bên cạnh và không thể suy nghĩ được gì. Tôi ngồi trên ghế và chăm chú ngắm nàng. Con chó chạy vào, ngồi với tôi. Tôi nhìn nét mặt của nàng biến đổi. Tôi không thể làm gì khác, ngoại trừ ngồi thừ ra, nhìn nàng. Rồi buổi sáng đến và không còn nàng nữa.

HẾT

Lời cuối: Cám ơn bạn đã theo dõi hết cuốn truyện.

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Truyện dịch của Lan Huệ, theo yêu cầu của một người lính

Nguồn: Dactrung.com - Angie

Được bạn: Mọt sách đưa lên

vào ngày: 11 tháng 11 năm 2011