ĐẠI DƯƠNG BIỂN

—★—

Tác giả: Alessandro Baricco

Quét mã QR code để truy cập nhanh nhóm trên Facebook.

Facebook: ebookdep

Mua máy đọc sách tại: kindlesaigon.vn hoặc

Shopee.vn/kindlesaigon

Mục lục

- Quyển một QUÁN TRỌ ALMAYER

- CHƯƠNG 1

- CHƯƠNG 2

- CHƯƠNG 3

- CHƯƠNG 4

- CHƯƠNG 5

- CHƯƠNG 6

- CHƯƠNG 7

- CHƯƠNG 8

- Quyển hai LÒNG BIỂN

- CHƯƠNG 9

- Quyển ba NHỮNG KHÚC CA TRỞ VỀ

- CHƯƠNG 10

- CHƯƠNG 11

- CHƯƠNG 12

- CHƯƠNG 13

- CHƯƠNG 14

- CHƯƠNG 15

- CHƯƠNG 16

- CHƯƠNG 17

Dành tặng Molli, người bạn gái rất yêu quý của tôi

Quyển một

QUÁN TRỌ ALMAYER

CHƯƠNG 1

BÃI CÁT TRẢI DÀI HÚT TẦM MẮT, giữa những ngọn đồi sau cùng và biển - Biển - trong tiết trời lạnh của một buổi chiều tà, và cả làn gió luôn thổi từ phương Bắc.

Bãi biển. Và biển.

Có thể gọi đó là sự hoàn hảo - hình ảnh dành cho một con mắt thần thánh - thế giới ở kia và chỉ thế thôi, sự tồn tại lặng lẽ của đất và nước, một tác phẩm chính xác và hoàn hảo, đó là sự thật - sự thật - , song một lần nữa, chính một chút của con người lại tới làm kẹt cơ chế của thiên đường này, chỉ một hành động ngớ ngẩn là đủ để làm treo toàn bộ cỗ máy lớn của sự thật nghiệt ngã, rất nhỏ thôi, nhưng đứng yên trong cát, như một vết rách hầu như không thể nhận ra được trên bề mặt bức tranh thánh, một ngoại lệ rất nhỏ đặt trên sự hoàn hảo của bãi biển vô tận. Nhìn từ xa, đó hầu như chỉ là một chấm đen: giữa hư vô, một con người bé nhỏ và một chiếc giá vẽ.

Chiếc giá vẽ được cột bằng những sợi dây mảnh vào bốn hòn đá đặt trên cát. Nó đung đưa nhẹ trong gió, ngọn gió luôn thổi từ phương Bắc. Người đàn ông đi ủng cao và mặc một chiếc áo rộng của dân chài. Anh đứng quay mặt ra biển, các ngón tay xoay xoay một chiếc bút lông nhỏ. Trên giá vẽ là một tấm toan.

Người đó giống như một anh lính canh - phải hiểu rõ điều này, anh đứng đó để bảo vệ phần đất này của thế giới trước hành động xâm nhập âm thầm của sự hoàn hảo, vết rạn cực nhỏ làm phân rã cảnh sắp đặt ngoạn mục của sự tồn tại. Bởi vì mọi chuyện vẫn luôn như thế, hình ảnh thoáng ẩn hiện của một con người đủ để làm tổn thương sự yên tĩnh của cái sắp trở thành sự thật, và bởi vậy ngay lập tức lại trở lại là sự chờ đợi và nghi vấn, bởi quyền lực đơn giản và vô tận của con người đó, người giống như cửa sổ, chiếc cửa sổ nhỏ trên mái nhà, một vết nứt qua đó lại ùa vào những dòng thác truyện đời, danh mục vô hạn của cái có thể tồn tại, vết rách vô tận, vết thương kỳ diệu. Con đường mòn với hàng ngàn bước chân giẫm lên, nơi mà sẽ không gì còn có thể là thật nữa nhưng tất cả sẽ ở đó - giống như bước chân của người đàn bà kia, người đang thu mình trong chiếc áo choàng màu tím, đầu đội mũ, chậm rãi bước đi trên bờ biển, dọc theo chỗ sóng dồi của biển, và để lại những đường gạch từ phải sang trái trên sự hoàn hảo mà từ nay sẽ biến mất khỏi bức tranh vĩ đại, thu hẹp dần khoảng cách giữa cô với anh họa sĩ và chiếc giá vẽ đến khi chỉ còn vài bước chân, rồi ngay sát cạnh họ, chỗ mà việc dừng lại chẳng nghĩa lý gì nữa - và nhìn mà không nói lời nào.

Người đàn ông thậm chí không quay đầu lại. Anh tiếp tục đăm đắm nhìn ra biển. Im lặng. Thỉnh thoảng, anh nhúng cây bút vẽ vào một chiếc chén bằng đồng và đưa vài đường nhẹ nhàng trên tấm toan. Những sợi tơ của bút vẽ để lại phía sau bóng của một chiếc bóng rất nhợt nhạt mà gió làm khô ngay tức thì và trả lại màu trắng trước đó. Nước. Trong chiếc chén bằng đồng chỉ có nước. Còn trên tấm toan, trống trơn. Không thể nhìn thấy gì.

Gió Bắc vẫn thổi, người đàn bà có người trong chiếc áo choàng màu tím.

- Anh Plasson, anh làm việc ở đây hết ngày này qua ngày khác. Sao anh lại đem theo đủ các màu vẽ nếu không đủ dũng cảm dùng chúng?

Câu hỏi dường như khiến người đàn ông thức tỉnh. Anh đã nghe thấy. Anh quay lại nhìn khuôn mặt người đàn bà. Và anh nói, nhưng không phải để trả lời.

- Chị làm ơn đứng yên nhé, - anh nói.

Anh đưa bút vẽ lại gần khuôn mặt người đàn bà, một thoáng lưỡng lự, rồi anh đặt bút lên môi cô và chậm rãi đưa bút từ khóe miệng bên này sang khóe miệng bên kia. Các sợi tơ được nhuộm màu đỏ son. Anh nhìn chúng, nhúng nhanh vào nước, rồi lại ngước mắt về phía biển. Trên mỗi người đàn bà còn phảng phất một vị khiến cô nghĩ đến “nước biển, người đàn ông này vẽ bằng nước biển” - và ý nghĩ đó khiến cô rùng mình.

Cô đã quay về từ lâu, và cô lại đo bãi biển mênh mông bằng tràng hạt toán học của bước chân, khi gió thổi qua tấm toan và làm khô một luồng ánh sáng hồng, trần trụi lướt trên màu trắng. Người ta có thể đứng hàng giờ để ngắm nhìn mặt biển này, và bầu trời này, và tất cả những gì ở đó, nhưng người ta không thể tìm thấy thứ gì mang màu này cả. Không thể nhìn thấy gì.

Ở đây, thủy triều lên trước khi màn đêm buông xuống. Ngay trước lúc đó. Nước bao quanh người đàn ông và chiếc giá vẽ, vây chặt lấy họ, một cách nhẹ nhàng nhưng chính xác, họ vẫn ở đó, cả người đàn ông và chiếc giá vẽ, thản nhiên, như một hòn đảo thu nhỏ, hay một chiếc tàu đắm có hai đầu.

Plasson là họa sĩ.

Tối nào cũng vậy, một chiếc thuyền nhỏ đến đón anh ít phút trước khi mặt trời lặn, khi nước đã ngập đến ngực anh. Chính anh muốn như thế. Anh bước lên chiếc thuyền nhỏ, chất giá vẽ và những thứ còn lại lên đó, rồi trở về.

Người lính canh ra đi. Nghĩa vụ của anh ta đã được hoàn thành. Hiểm họa đã lùi xa. Trong ánh mặt trời lặn, bức tranh thánh vụt tắt, một lần nữa nó không trở nên thiêng liêng. Tất cả là vì người đàn ông này và những chiếc bút vẽ của anh ta. Giờ đây, anh ta đã đi, nhưng không còn đủ thời gian nữa. Bóng tối làm ngưng tất cả. Trong bóng tối, không gì có thể trở nên thật.

CHƯƠNG 2

... NHƯNG RẤT HIẾM đến mức mà khi trông thấy cô, một vài người cùng thì thào

- Nó sẽ chết vì bệnh đó

hoặc là

- Nó sẽ chết vì bệnh đó

hoặc nữa là

- Nó sẽ chết vì bệnh đó

và thậm chí

- Nó sẽ chết vì bệnh đó.

Xung quanh, toàn là đồi.

Đất đai của ta, nam tước Carewall nghĩ.

Đó thực ra không phải là một căn bệnh, mà cũng có thể như thế, nhưng là một thứ gì đó nhẹ hơn, nếu có một cái tên nào để đặt cho nó, thì cái tên đó hẳn sẽ rất nhẹ, chỉ vừa kịp nói ra thì đã biến mất.

- Hồi cô còn nhỏ, một hôm, một người ăn xin đến và cất tiếng hát một bài ca bi ai, bài ca khiến một con chim sáo sợ hãi phải bay đi...

- … khiến một con chim ngói sợ hãi phải bay đi và tiếng vỗ cánh của nó…

- … vỗ cánh, tiếng động rất nhỏ…

- ... có lẽ cách đây hàng chục năm rồi…

- … con chim ngói bay qua cửa sổ phòng cô bé, vụt qua, như thế này, còn cô bé, cô rời mắt khỏi trò chơi của mình và ngước lên, và tôi không rõ nữa,cô ấy bỗng khiếp sợ, nhưng là một nỗi khiếp sợ kinh khủng, tôi muốn nói là không giống như ai đó sợ, mà giống như ai đó sắp biến mất…

- … một tiếng vỗ cánh...

- … ai đó mà linh hồn đang lìa...

- … anh có tin tôi không?

Mọi người nghĩ rằng cô bé sẽ lớn lên, rồi chuyện này sẽ qua đi. Và trong khi chờ đợi, người ta trải thảm khắp cung điện, bởi vì những bước chân của chính cô bé, tất nhiên, cũng làm cô sợ, toàn thảm trắng, khắp nơi, thứ màu không gây điều gì tồi tệ, những bước chân êm ru và những màu không chói lóa. Trong vườn, những lối đi theo hình tròn, chỉ ngoại trừ, ngoại lệ duy nhất và can đảm, hai hay ba con đường uốn lượn tạo thành những vòng xoáy nhẹ và đều đặn - những khúc thánh ca - và như thế có lý hơn, quả thực chỉ cần một chút nhạy cảm để hiểu được rằng bất kỳ góc chết nào cũng đều có thể là một nơi mai phục, và hai con đường giao nhau là một hành động bạo lực hình học và hoàn hảo, có thể làm khiếp sợ người nào thực sự nhạy cảm, huống chi là cô bé, nói đúng ra là cô không sở hữu một tính cách nhạy cảm, mà bị chi phối, đây mới là từ chính xác, bởi một sự nhạy cảm tâm hồn không thể kiểm soát được và đã nổ tung hoàn toàn vào một thời điểm nào đó trong cuộc sống bí mật của cô - cuộc sống chưa đáng kể gì, cô vẫn còn trẻ lắm - rồi nó trào lên tim bằng những con đường vô hình, rồi vào đôi mắt, vào đôi bàn tay, khắp nơi, như một căn bệnh, nhưng lại không phải là bệnh, mà là một thứ gì đó nhẹ hơn, nếu có một cái tên nào để đặt cho nó, thì cái tên đó hẳn sẽ rất nhẹ, chỉ vừa kịp nói ra thì đã biến mất.

Bởi lẽ ấy, trong vườn có những lối đi theo hình tròn.

Không ai quên câu chuyện về Edel Trut, một người không có đối thủ khắp trong vùng với nghề dệt lụa và vì thế được vị nam tước gọi đến vào một ngày mùa đông, khi tuyết rơi cao bằng đầu một đứa trẻ, trời lạnh như thể ở thế giới bên kia, thật là địa ngục khi lên tới trên này, con ngựa thở ra khói, bốn chân bước hú họa trong tuyết, và chiếc xe trượt lắc lư phía sau, nếu tôi không tới đó trong mười phút, tôi nghĩ mình sẽ chết, cũng thật như tôi tên là Edel, tôi sẽ chết, và thậm chí không biết được cái thứ quái quỷ mà ngài nam tước rất muốn cho tôi xem quan trọng đến mức nào...

- Anh thấy gì hả Edel?

Trong căn phòng của cô con gái, ngài nam tước đứng trước một bức tường dài, không cửa sổ, và nói rất nhẹ nhàng, sự nhẹ nhàng từ thời cổ đại.

- Anh thấy gì?

Vải của vùng Bourgogne, hàng chất lượng tốt, và những phong cảnh giống như bao phong cảnh khác, một sản phẩm tốt.

- Đó không phải là những phong cảnh ở bất kỳ đâu, Edel ạ. Hay dù sao, chúng cũng không phải như thế đối với con gái ta.

Con gái của ngài nam tước.

Đó là một dạng bí ẩn nhưng phải cố mà hiểu, cố tưởng tượng, quên đi cái mà người ta biết để cho trí tưởng tượng thỏa sức ngao du, và chạy đủ xa vào bên trong các sự vật để thấy rằng tâm hồn không phải lúc nào cũng là một viên kim cương, mà đôi khi lại là một tấm vải lụa - điều này tôi có thể hiểu được - hãy tưởng tượng một tấm vải lụa trong suốt, bất kỳ thứ gì cũng có thể làm rách nó, ngay cả một ánh mắt, rồi hãy nghĩ tới bàn tay cầm nó - một bàn tay phụ nữ - vâng - bàn tay đó chậm rãi đưa ra và nắm lấy nó giữa những ngón tay, nhưng nắm lại đã là quá, bàn tay ấy đỡ lấy nó từ bên dưới, như thể đó không phải là một bàn tay mà là một làn gió, và giữ lấy nó giữa những ngón tay, như thể đó không phải là những ngón tay mà… - như thể đó không phải là những ngón tay mà là những ý nghĩ. Thế đấy. Căn phòng này chính là bàn tay đó, còn con gái ta là lụa. Vâng, tôi đã hiểu.

- Ta không muốn có thác nước, Edel ạ, mà là một hồ nước yên ả, ta không muốn những cây sồi mà thích có vài cây bạch dương, còn những ngọn núi ở sau cùng đó phải biến thành đồi, ngày thành buổi hoàng hôn, gió thành một làn gió nhẹ, phố xá thành làng xóm, lâu đài thành vườn tược. Và nếu thực sự nhất định phải có chim cắt, thì ít nhất chúng cũng đang bay, và ở đằng xa.

Vâng, tôi đã hiểu. Chỉ còn một điều: thế còn con người?

Nam tước im lặng. Ông quan sát tất cả các nhân vật trên tấm thảm treo tường rộng lớn, từng nhân vật một, như để lắng nghe ý kiến của họ. Ông đi từ bức tường này sang bức tường khác, nhưng không một nhân vật nào nói gì. Điều này có thể đoán trước được.

- Edel, có cách nào tạo ra những con người không làm điều ác không?

Câu hỏi đó, ông ấy hắn cũng đã tự đặt ra cho mình, vào một thời điểm nào đó, trời ạ.

- Tôi không biết. Nhưng tôi sẽ thử.

Trong cửa hiệu của Edel Trut, mọi người làm việc suốt mấy tháng ròng với hàng kilômét chỉ tơ mà ngài nam tước cho đem tới. Mọi người làm việc trong yên lặng, bởi vì như Edel nói, sự yên lặng phải thấm vào canh vải. Nó cũng là một sợi chỉ bình thường như những sợi khác, chỉ khác là người ta không nhìn thấy nó, nhưng nó vẫn ở đó. Vậy là mọi người làm việc trong yên lặng.

Ròng rã mấy tháng trời.

Rồi một hôm, một chiếc xe chở hàng tiến vào cung điện của ngài nam tước, và trên chiếc xe đó có kiệt tác của Edel. Ba cuộn vải rất to và nặng như những cây thập tự cho lễ rước. Người ta khiêng chúng lên theo cầu thang rộng, đi qua những dãy hành lang, qua hết cửa này đến cửa khác cho đến tận giữa cung điện, vào căn phòng đang chờ đợi chúng. Và ngay trước khi người ta trải chúng ra, ngài nam tước thì thầm

- Thế còn con người?

Edel mỉm cười.

- Nếu thực sự nhất định phải có con người, thì ít nhất họ cũng đang bay, và ở đằng xa.

Ngài nam tước chọn buổi chiều tà để cầm tay cô con gái và dẫn cô vào căn phòng mới của cô. Edel nói rằng cô ấy bước vào và đỏ mặt ngay lập tức, vì kinh ngạc, còn nghi nam tước lại thoáng sợ rằng nỗi bất ngờ quá mạnh, nhưng chỉ một thoáng thôi, vì ngay sau đó lại bao trùm sự yên lặng không thể kháng cự được của vũ trụ bằng lụa này, nơi có mảnh đất ôn hòa và hạnh phúc, nơi những con người nhỏ bé lơ lửng đang chậm rãi bước trên bầu trời xanh trong.

Edel nói - và anh sẽ không bao giờ quên chuyện đó - rằng cô ấy nhìn thật lâu quanh mình, rồi vừa quay người lại - vừa cười.

Cô ấy tên là Elisewin.

Cô ấy có giọng nói rất hay - mượt mà như nhung - , khi cô ấy bước đi, bạn sẽ ngỡ như cô ấy lướt trong không khí, và bạn không thể không nhìn cô ấy. Thỉnh thoảng, không vì lý do gì cả, cô ấy thích chạy, trên những tấm thảm trắng kinh khủng đó, trong một khoảnh khắc cô ấy không còn là cái bóng như vốn là nữa và cô ấy chạy, nhưng rất hiếm, đến nỗi mà khi trông thấy cô, một vài người cùng thì thào...

CHƯƠNG 3

QUÁN TRỌ ALMAYER, bạn có thể đi bộ tới đó, đi xuống theo con đường mòn từ nhà thờ Saint- Amand, và bạn cũng có thể đi bằng ô tô, theo đường Quartel, hay đi bằng thuyền dọc theo sông. Giáo sư Bartleboom vô tình tới đây.

- Đây có phải quán trọ Hòa Bình không?

- Không.

- Hay quán trọ Saint- Amand?

- Không.

- Hay khách sạn Bưu điện?

- Không.

- Hay Cá trích Hoàng gia?

- Không.

- Thôi được. Vậy có một phòng không?

- Có.

- Tôi lấy phòng đó.

Trên một chiếc bàn bằng gỗ, cuốn sổ to ghi chữ ký của khách trọ đang mở. Một chiếc giường bằng giấy vừa mới được dọn tinh tươm, đang chờ đợi những giấc mơ mang tên khác. Ngòi bút của giáo sư thích thú trườn vào giữa những tấm ga trải.

Ismaël Adelante Ismaël gs. Bartleboom

Chữ viết bay bướm, thế thôi. Một thứ được làm rất tốt.

- Chữ Ismaël đầu tiên là tên bố tôi, chữ thứ hai là tên ông nội tôi.

- Thế còn chữ kia?

- Adelante?

- Không, không, chữ kia, vâng... kia.

- Gs.?

- Hmm.

- Đây là giáo sư. Nó có nghĩa là giáo sư.

- Tên lạ quá.

- Đấy không phải là tên... Tôi là giáo sư, tôi dạy học, cô có hiểu không? Tôi đi ra ngoài phố và mọi người nói với tôi xin chào giáo sư Bartleboom, nhưng đó không phải là một cái tên, đó là nghề nghiệp của tôi, tôi dạy học...

- Không phải là tên.

- Không phải.

- Thôi được. Còn tôi tên là Dira.

- Dira.

- Vâng. Tôi đi ra ngoài phố và mọi người nói với tôi Xin chào Dira, Chúc Dira ngủ ngon, hôm nay Cô xinh lắm Dira ạ, cô có cái váy mới đẹp làm sao Dira, cô không tình cờ nhìn thấy Bartleboom đấy chứ, có chứ, anh ấy ở trong phòng, tầng hai, phòng cuối cùng của hành lang, đây là khăn tắm, anh hãy cầm lấy, phòng nhìn ra biển, hy vọng căn phòng không làm anh chán.

Giáo sư Bartleboom - sau đây chỉ là Bartleboom - cầm lấy khăn tắm.

- Cô Dira...

- Sao thế?

- Tôi có thể hỏi cô một câu được không?

- Gì cơ?

- Có bao nhiêu tuổi?

- Mười tuổi.

- À, ra thế.

Bartleboom - mới đây là cựu giáo sư Bartleboom - xách va li và đi về phía cầu thang.

- Anh Bartleboom…

- Gì thế?

- Người ta thường không hỏi tuổi của các cô gái.

- Đúng thế, thứ lỗi cho tôi nhé.

- Tầng hai. Phòng cuối cùng của hành lang.

Trong căn phòng cuối cùng của hành lang (tầng hai) có một cái giường, một cái tủ, hai cái ghế, một cái lò sưởi, một tráp bút nhỏ, một tấm thảm (màu xanh nước biển), hai bức tranh giống hệt nhau, một chiếc bồn rửa có gương, một chiếc hòm và một cậu bé: cậu bé ngồi trên bậu cửa sổ (đang mở), quay lưng vào phòng, đôi chân buông thõng trong khoảng không.

Bartleboom hắng giọng, để đánh tiếng.

Không có gì.

Anh bước vào phòng, đặt va li xuống, tiến đến xem các bức tranh (hai bức tranh giống hệt nhau, không thể tin nổi), ngồi xuống giường, bỏ giày ra và thở phào một cách tự nhiên, lại đứng dậy, đi soi gương, nhận thấy vẫn là mình (người ta không bao giờ biết được chuyện gì có thể xảy ra), nhìn vào tủ, treo áo khoác vào đó và đi về phía cửa sổ.

- Cậu là một thứ đồ đạc hay cậu vô tình ở đây?

Cậu bé không xê dịch lấy một milimét. Nhưng có trả lời.

- Đồ đạc.

- Ra thế.

Bartleboom quay trở lại giường, tháo cà vạt và nằm dài ra. Những vết ẩm ướt, trên trần, giống như những bông hoa nhiệt đới được vẽ màu đen trắng. Anh nhắm mắt và ngủ. Anh mơ thấy người ta đề nghị anh diễn thay một cô diễn viên trong tiết mục nằm trong nòng pháo ở chỗ Gánh xiếc Bosendorf, và khi ra sân khấu, anh nhận ra ngay ở hàng đầu tiên bà cố Adelaide, vốn là một phụ nữ lịch thiệp nhưng có cách sống đáng ngờ, đang ôm ấp một tên cướp biển, rồi lại ôm ấp một phụ nữ giống hệt bà ấy, và cuối cùng là ôm ấp một bức tượng thanh bằng gỗ, nhưng cũng không phải là bức tượng vì nó đột nhiên bước đi và tiến thẳng về phía Bartleboom, vừa đi vừa gào to điều gì đó nghe không rõ lắm nhưng cũng khiến tất cả khán giả phẫn nộ, đến mức Bartleboom buộc phải vắt chân lên cổ chạy thật nhanh, thậm chí bỏ cả món tiền công hậu hĩnh đã thương lượng với ông chủ gánh xiếc, chính xác là một trăm hai mươi tám xu. Anh thức dậy, cậu bé vẫn đó. Nhưng cậu đã quay lại nhìn anh. Thậm chí cậu còn đang nói chuyện với anh.

- Chú đã đến chỗ Gánh ếc Bosendorf rồi à?

- Sao cơ?

- Cháu hỏi chú đã đến chỗ Gánh xiếc Bosendorf hay chưa.

Bartleboom ngồi dậy trên giường.

- Thế cháu biết gì về Gánh xiếc Bosendorf?

- Không biết gì cả. Cháu chỉ mới nhìn thấy thôi. Họ đi qua đây năm ngoái. Có vài con thú, thế thôi. Có cả tiết mục nằm trong nòng pháo.

Bartleboom nghĩ có lẽ đây là cơ hội để hỏi tin tức của cô Adelaide. Đúng là cô ấy đã mất nhiều năm rồi, nhưng cậu bé này có vẻ biết nhiều thông tin.

Nhưng cuối cùng, anh cũng chỉ xuống khỏi giường và đi về phía cửa sổ.

- Chú cần hít thở không khí một chút, được chứ?

Cậu bé ngồi lùi vào một bên bậu cửa sổ. Không khí lạnh và gió từ phương Bắc. Trước mặt là biển, trải dài đến vô tận.

- Cháu làm gì mà ngồi suốt như thế?

- Cháu nhìn.

- Có gì hay lắm mà nhìn...

- Chú đùa đấy à?

- Ừ, có biển, đồng ý, nhưng biển là biển, lúc nào cũng thế, biển đến tận chân trời, cùng lắm là có một con tàu đi qua, nhưng cũng chỉ ở xa tít mà thôi.

Cậu bé quay ra phía biển, quay lại nhìn Bartleboom, lại quay ra phía biển, lại quay lại nhìn Bartleboom.

- Chú sẽ ở đây bao lâu? – cậu hỏi.

- Chú không biết. Khoảng vài ngày.

Cậu bé nhảy xuống khỏi cửa sổ, đi về phía cửa ra vào, dừng lại trên bậu cửa và nhìn Bartleboom một lát.

- Chú thật dễ mến. Có thể khi đi khỏi đây, chú sẽ đỡ ngố hơn một chút.

Cơn tò mò trong Bartleboom ngày càng lớn thêm, anh muốn biết ai đã dạy dỗ lũ trẻ này. Một điều kỳ lạ, hiển nhiên rồi.

Buổi tối. Quán trọ Almayer. Căn phòng ở tầng hai, cuối hành lang. Tráp bút, đèn dầu, yên lặng. Một chiếc áo mặc ở nhà màu xám, bên trong là Bartleboom. Đôi giày vải màu xám, bên trong là đôi chân của Bartleboom. Tờ giấy trắng trên tráp bút, bút lông và lọ mực. Bartleboom viết. Anh viết.

Em yêu,

anh đã tới bên bờ biển. Anh không kể về những nỗi mệt mỏi và nhọc nhằn của chuyến đi: điều quan trọng là anh đang ở đây, bây giờ. Quán trọ rất ấm cúng: đơn sơ nhưng ấm cúng. Quán trọ nằm trên đỉnh một quả đồi nhỏ, ngay trước bãi biển. Buổi tối, thủy triều lên và nước dâng gần sát cửa sổ phòng anh. Giống như đang ở trên tàu thủy. Hẳn là em sẽ thích.

Riêng anh, anh chưa bao giờ bước chân lên tàu thủy.

Ngày mai, anh sẽ bắt đầu nghiên cứu. Địa điểm này dường như lý tưởng với anh. Anh không tự giấu mình những khó khăn của công việc, nhưng em biết đấy - chỉ một mình em trên thế giới này thôi - anh quyết tâm hoàn thành tốt công việc đến nhường nào, công việc mà anh đã có tham vọng đặt ra ý tưởng và thực hiện vào cái ngày vĩ đại cách đây mười năm. Hình dung ra em mạnh khỏe và vui tươi, điều đó sẽ khích lệ anh.

Đúng là trước đây anh chưa bao giờ nghĩ đến việc này: anh chưa bao giờ thực sự bước chân lên tàu thủy. Trong sự cô đơn của nơi cách xa thế giới này, anh tin chắc rằng mặc dù chúng ta ở xa nhau, em sẽ không muốn đánh mất kỷ niệm về người yêu em và sẽ mãi là của em

Ismaël A. Ismaël Bartleboom

Anh đặt bút xuống, gập tờ giấy lại, nhét nó vào phong bì. Đứng dậy, lấy từ trong rương ra một chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm, mở nắp hộp, thả lá thư vào bên trong, không dán kín cũng không đề địa chỉ. Trong hộp đã có hàng trăm lá thư như vậy. Không dán kín và không đề địa chỉ.

Bartleboom ba mươi tám tuổi. Anh nghĩ rằng ở đâu đó trên thế giới, một ngày nào đó anh sẽ gặp người phụ nữ vốn dĩ vẫn là vợ của anh. Đôi khi anh lấy làm buồn vì số phận vẫn bắt anh phải chờ đợi dai dẳng và thiếu tế nhị, nhưng thời gian trôi đi, anh đã học được cách xem xét sự việc một cách hoàn toàn thanh thản. Hàng ngày hoặc gần như thế, từ nhiều năm nay, anh cầm bút và viết cho nàng. Anh không có tên, cũng không có địa chỉ nào để đề trên phong bì: nhưng anh có một cuộc sống để kể lại. Mà kể cho ai, nếu không phải là nàng? Anh nghĩ rằng, khi họ gặp nhau, sẽ rất tuyệt khi đặt trên đầu gối nàng một chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm đựng đầy thư và nói với nàng

- Anh đã chờ đợi em.

Nàng mở chiếc hộp ra và khi thấy thích, nàng sẽ chậm rãi đọc từng lá thư, rồi trong khi đi dọc theo hàng kilômét nét mực màu xanh, nàng sẽ nhận được những năm tháng - những ngày và cả những khoảnh khắc mà người đàn ông kia đã tặng cho nàng ngay cả khi chưa biết nàng. Hay có thể, đơn giản hơn, nàng lật ngược chiếc hộp và, sửng sốt trước Cơn mưa thư lạ lùng đó, nàng mỉm cười và nói với người đàn ông kia

- Anh điên rồi.

Và nàng sẽ yêu anh mãi mãi.

CHƯƠNG 4

- CHA PLUCHE...

- Dạ, thưa nam tước.

- Con gái ta sẽ tròn mười lăm tuổi vào ngày mai.

- …

- Ta gửi nó cho ông chăm sóc đã tám năm rồi.

- …

- Ông không chữa khỏi bệnh cho nó.

- Vâng.

- Nó sẽ phải lấy chồng.

- …

- Nó sẽ phải ra khỏi lâu đài này và đi xem thế giới.

- …

- Nó sẽ phải sinh con đẻ cái và...

- …

- Tóm lại, nó sẽ phải bắt đầu cuộc sống, một ngày nào đó.

- …

- …

- …

- Cha Pluche, Con gái ta phải khỏi bệnh.

- Vâng.

- Hãy đi tìm người nào chữa được cho nó. Và đưa người đó đến đây cho ta.

Bác sĩ nổi tiếng nhất vùng tên là Atterdel. Nhiều người đã chứng kiến ông làm hồi sinh người chết, những người đã gần thế giới bên kia hơn thế giới này, đã ra đi hẳn, đã thực sự hết hy vọng, nhưng ông ấy vẫn vật được họ và đem họ về với cuộc sống, điều đó cũng có thể hơi rắc rối, thậm chí trái với lẽ thường, nhưng cần phải hiểu rằng đó là nghề của ông ấy, và không ai làm tốt hơn ông ấy cả, và mọi người hồi sinh, nhưng điều này lại khiến người nhà và bạn bè không hài lòng, vì họ buộc phải trở lại điểm xuất phát và đành để nước mắt cùng tài sản thừa kế cho những thời điểm tốt hơn, lần sau, họ sẽ suy nghĩ hai lần cho kỹ hơn và có lẽ sẽ gọi một bác sĩ bình thường, kiểu bác sĩ giáng cho bạn một đòn chí tử và người ta sẽ không phải nói về chuyện đó nữa, chứ không phải như ông bác sĩ này, ông ấy chữa khỏi cho bạn với cái cớ ông ấy nổi tiếng nhất vùng. Và đồng thời cũng với giá đắt nhất.

Vậy là cha Pluche nghĩ tới bác sĩ Atterdel.

Không phải vì cha tin tưởng nhiều vào bác sĩ, không, nhưng vì với tất cả những gì liên quan đến Elisewin, cha buộc phải nghĩ bằng cái đầu của ngài nam tước, chứ không phải bằng đầu của chính mình. Và cái đầu của ngài nam tước nghĩ rằng ở nơi mà Thượng đế thất bại, thì khoa học có thể làm được điều gì đó. Thượng đế đã thất bại. Bây giờ, đến lượt Atterdel thử.

Bác sĩ Atterdel đến lâu đài trên một chiếc xe ngựa màu đen bóng loáng, trông hơi đáng sợ nhưng rất ấn tượng. Ông bước nhanh lên cầu thang lớn, khi đến trước mặt cha Pluche, ông không nhìn hoặc gần như không nhìn, mà hỏi

- Ông là ngài nam tước?

- Trời ạ.

Đây đúng là cách nói của cha Pluche, cha không thể không nói thế được. Cha không bao giờ nói điều cần nói. Trong đầu cha luôn hiện ra chuyện khác trước đó. Ngay trước đó. Nhưng cũng đủ để hiểu.

- Vậy ông là cha Pluche.

- Đúng thế,

- Ông là người đã viết thư cho tôi.

- Vâng.

- Thế này, ông có cách viết rất buồn cười.

- Sao cơ?

- Không nhất thiết phải viết cho tôi về tất cả những chuyện đó bằng thơ. Dù thế nào tôi cũng sẽ đến cơ mà.

- Ông có chắc không?

Một ví dụ: điều cần phải nói ở đây lẽ ra là

- Xin lỗi, đó là một trò ngớ ngẩn và thực ra câu ấy được hình thành rất rõ trong đầu cha Pluche, đâu ra đấy, nhưng hơi muộn tí chút, vừa đủ để vài từ ngớ ngẩn luồn qua dưới chân, và sau khi lướt qua bề mặt của sự im lặng, chúng kết tinh lại trong một câu hỏi bất chợt hoàn toàn không đúng chỗ.

- Ông có chắc không?

Atterdel ngẩng lên nhìn cha Pluche. Hơn cả một cái nhìn. Đó là một cuộc thăm khám bệnh.

- Tôi tin chắc.

Đó là ưu điểm của các nhà khoa học: họ tin chắc.

- Đứa trẻ đó ở đâu?

“Vâng... Elisewin... Đó là tên của cháu. Elisewin.”

“Vâng, thưa bác sĩ.”

“Không, cháu thề với bác, cháu không sợ. Lúc nào cháu cũng nói như thế. Đó là giọng của cháu. Cha Pluche nói là...”

“Cám ơn bác.”

“Cháu không biết. Có những điều rất lạ lùng. Nhưng đó không phải là sự sợ hãi, không hoàn toàn là sợ hãi... hơi khác một chút... sự sợ hãi đến từ bên ngoài, cháu biết, bạn đứng đó và nỗi sợ xâm chiếm bạn, có bạn và có nó... thế đấy... có nó và rồi có cháu, nhưng chuyện xảy ra với cháu là đột nhiên, cháu không đứng đó nữa, chỉ còn lại nó thế nhưng không phải là sự sợ hãi... cháu không biết là gì cả, bác có biết không?”

“Vâng, thưa bác sĩ.”

“Vâng, thưa bác sĩ.”

“Gần giống như cảm giác sắp chết. Hay biến mất. Vâng: biến mất. Cháu có cảm tưởng đôi mắt tách khỏi khuôn mặt, còn đôi tay trở thành tay của người khác, cháu tự hỏi đang xảy ra chuyện gì với mình thế này? Trong khi đó, trái tim ở bên trong như có thể chết vì nện thình thịch, nó không muốn để cháu yên... và khắp nơi cứ như những mảnh xương thịt của chính cháu biến mất, cháu không cảm thấy chúng nữa... thực tế là chính cháu đang biến mất, và trong những trường hợp ấy, cháu tự nhủ phải nghĩ đến chuyện gì đó, phải bám vào một suy nghĩ, nếu có thể biến mình thành rất nhỏ ở bên trong suy nghĩ đó, thì chuyện này sẽ kết thúc, chỉ cần kháng cự lại, nhưng thực ra... chính điều đó mới thật khủng khiếp... thực ra không còn suy nghĩ nào nữa, không nơi nào ở bên trong cháu, không còn bất cứ một suy nghĩ nào mà chỉ là những cảm giác, bác có hiểu không? những cảm giác... và cảm giác mạnh nhất là một cơn sốt hầm hập, một thứ mùi ẩm mốc không thể chịu đựng được, mùi vị của cái chết, ở trong họng, một cơn sốt và cả một vết cắn nữa, cái gì đó cắn cháu, một con quỷ cắn cháu và xé xác cháu, một...”

“Xin lỗi bác.”

“Vâng, có những lần... đơn giản hơn, cháu muốn nói là đơn giản hơn nhiều, cháu cảm thấy mình biến mất, nhưng rất nhẹ nhàng, rất chi là chậm... đó là cảm xúc, cha Pluche nói rằng đó là cảm xúc, cha nói rằng cháu không có gì để tự bảo vệ mình chống lại cảm xúc và rằng cứ như là các sự vật đi thẳng vào mắt cháu và...”

“Vào mắt cháu, đúng thế.”

“Không, cháu không nhớ. Cháu biết là cháu không được khỏe, nhưng... Đôi khi có những thứ không làm cháu sợ, cháu muốn nói là không phải lúc nào cũng thế, có một đêm trời nổi cơn giông dữ dội, những ánh chớp, gió... nhưng cháu thấy ổn, thật đấy, cháu không sợ cũng không... Rồi bỗng nhiên, chẳng hạn chỉ cần xuất hiện một màu sắc, hoặc hình dạng của một đồ vật, hoặc... hoặc khuôn mặt của một người đi ngang qua, vâng, những khuôn mặt... những khuôn mặt có thể khủng khiếp lắm, đúng không thỉnh thoảng có những khuôn mặt quá thật, cháu cảm tưởng như chúng nhảy xổ vào cháu, những khuôn mặt gào rú, bác có hiểu cháu nói gì không chúng gào rú với cháu sau đó, thật kinh hoàng, không có cách gì tự vệ cả, không có... không có cách gì...”

“Tình yêu ư?”

“Thỉnh thoảng, cha Pluche đọc sách cho cháu nghe. Sách không làm cháu sợ. Bố cháu không thích nhưng có nghĩa là có những câu chuyện cũng... đáng sợ, bác hiểu không với những nhân vật giết người, chết... nhưng khi đó là chuyện trong sách, thì cháu có thể nghe chuyện gì cũng được, rất kỳ lạ, thậm chí cháu còn khóc và thấy rất dễ chịu, không có mùi của cái chết cứ vương vất mãi, cháu khóc, thế thôi, và cha Pluche tiếp tục đọc, truyện rất hay, nhưng không nên để bố cháu biết, bố cháu không biết, có lẽ tốt hơn hết là...”

“Tất nhiên là cháu yêu bố cháu. Tại sao ư?”

“Những tấm thảm trắng?”

“Cháu không biết.”

“Một hôm, cháu nhìn thấy bố cháu ngủ. Cháu đi vào phòng của bố cháu và thấy. Bố cháu. Bố cháu ngủ còng queo, như trẻ con, nằm nghiêng, chân gập lại, hai bàn tay nắm chặt... cháu sẽ không bao giờ quên... bố cháu, nam tước Carewall. Bố cháu ngủ như trẻ con. Bác có hiểu không? Làm thế nào để không sợ khi đã... làm thế nào, ngay cả khi...”

“Cháu không biết. Chưa bao giờ có ai tới.”

“Đôi khi. Cháu có thấy điều đó, vâng. Họ nói năng nhỏ nhẹ khi có mặt cháu, và có thể nói là họ làm những động tác cũng... cũng chậm hơn, như thể sợ làm vỡ cái gì đó. Nhưng cháu không biết liệu...”

“Không, không khó... khác cơ, cháu không biết, giống như là...”

“Cha Pluche nói thực ra cháu phải là một con bướm đêm, nhưng do nhầm lẫn nên cháu mới tới đây, đây không phải là nơi cháu phải đậu, vì thế nên bây giờ mọi thứ đều hơi khó khăn, mọi thứ đều làm cháu khổ sở cũng là chuyện bình thường, cháu phải thật kiên nhẫn và chờ đợi, khá phức tạp, nhất định rồi, để biến một con bướm thành người phụ nữ…”

“Cháu đồng ý, thưa bác.”

“Nhưng đó là một kiểu trò chơi, không hoàn toàn thật, cũng không hoàn toàn giả, nếu bác biết cha Pluche...”

“Tất nhiên rồi, thưa bác.”

“Một căn bệnh?”

“Vâng.”

“Không, cháu không sợ. Cái đó không phải là thứ làm cháu sợ, không, thật đấy.”

“Cháu sẽ làm.”

“Vâng.”

“Vâng.”

“Chào bác.”

“………………………”

“Bác ơi...”

“Xin lỗi bác...”

“Bác ơi, cháu muốn nói với bác, cháu biết mình không khỏe, đôi khi cháu còn không ra nổi khỏi đây, chỉ chạy thôi cũng đã là quá sức với cháu...”

“Cháu muốn nói rằng cuộc sống, cháu muốn có nó, cháu sẽ làm bất cứ việc gì để có nó, cả cuộc đời, ngay cả nếu cháu phát điên, không hề gì, cháu điên cũng được, nhưng cháu không muốn bỏ lỡ cuộc sống, cháu muốn có nó, thật đấy, ngay cả khi điều đó khiến cháu khổ sở đến chết, cháu vẫn muốn sống. Cháu sẽ làm được, đúng không hả bác?”

“Có phải cháu sẽ làm được không ạ?”

Bởi vì khoa học rất kỳ lạ, một con thú kỳ lạ, ẩn náu ở những nơi phi lý nhất và làm việc theo những kế hoạch tỉ mỉ mà nhìn từ bên ngoài có vẻ như không thể xâm nhập được, và thậm chí đôi khi hài bước, rất giống với một chuyến lang thang vô bổ, trong khi đó cái mà chúng vạch ra là một dạng sơ đồ về các đường mòn đi săn, các loại bẫy được gài rất nghệ thuật, và các trận đánh chiến lược mà trước chúng có thể người ta vẫn sửng sốt, giống như nam tước Carewall khi cuối cùng, vị bác sĩ mặc đồ đen nói chuyện với ông, vừa nói vừa nhìn vào mắt ông, với một niềm tin chắc lạnh lùng, nhưng cũng có thể nói là giống như mối nghi ngờ dịu dàng, ý nghĩ hoàn toàn phi lý khi người ta biết các nhà khoa học nói chung và bác sĩ Atterdel nói riêng, nhưng không phải là hoàn toàn không thể hiểu nổi đối với người nào có thể đi vào trong đầu của vị bác sĩ Attendel đó, và chính xác hơn là trong mắt của ông ấy, nơi hình ảnh con người cao lớn và khỏe khoắn kia dù gì cũng chính là nam tước Carewall - không ngừng biến thành hình ảnh một người đàn ông nằm co quắp trên giường, ngủ như một đứa trẻ, ngài nam tước cao lớn và có uy quyền và đứa trẻ nhỏ, người nọ ở bên trong người kia, đến mức không thể phân biệt được họ, đến mức cuối cùng phải xúc động, ngay cả khi đó là một nhà khoa học thực sự, không còn phải tranh cãi gì, như bác sĩ Atterdel ngay trong khoảnh khắc ông nhìn vào mắt nam tước Carewall, với một niềm tin chắc lạnh lùng nhưng có cả một thoáng nghi ngờ dịu dàng, và nói Tôi có thể cứu được con gái ngài - ông ấy có thể cứu con gái ta nhưng điều này không hề đơn giản, và theo một khía cạnh nào đó, điều này còn rủi ro khủng khiếp rủi ro ư? - vẫn chỉ là thử nghiệm thôi, chúng tôi chưa thực sự biết điều đó sẽ gây ra tác động gì, chúng tôi nghĩ rằng nó có thể có ích trong những trường hợp tương tự như trường hợp này, sự việc đã thường xuyên được ghi nhận, nhưng không ai có thể thực sự nói được... - và đó chính là cái bẫy hình học của khoa học, những con đường đi săn không thể xâm nhập được, ván bài mà con người mặc đồ đen kia đình chơi để chống lại căn bệnh xảo trá và - không thể nắm bắt được của cô bé quá yếu sức nên khó sống và quá yêu đời nên khó chết, căn bệnh tưởng nhưng cũng có kẻ thù, và kẻ thù đó rất quỷ quyệt, một đơn thuốc nhiều rủi ro nhưng lóe lên tia hy vọng, hoàn toàn điên rồ khi người ta nghĩ tới nó, đến nỗi chính nhà khoa học cũng phải hạ thấp giọng, vào thời điểm mà dưới ánh mắt bất động của ngài nam tước, ông nói ra tên của nó, chỉ một từ thôi, một từ duy nhất, nhưng nó sẽ cứu được con gái của ngài nam tước, hoặc sẽ giết chết cô bé, nhưng chắc hẳn sẽ cứu cô bé, một từ thôi, nhưng bất tận, theo cách của ông ấy, và cũng đầy ma thuật vì sự giản đơn không thể chịu đựng nổi.

- Biển?

Ánh mắt của nam tước Carewall vẫn bất động. Cho đến những miền đất tận cùng trên lãnh địa của ngài, vào lúc này, không có nỗi kinh ngạc nào hiển hiện rõ ràng hơn nỗi kinh ngạc đang lắc lư trên đỉnh trái tim ngài.

- Ông sẽ chữa cho con gái tôi bằng biển? -

CHƯƠNG 5

MỘT MÌNH, GIỮA BÃI biển, Bartleboom ngắm nhìn. Chân trần, quần xắn cao cho khỏi ướt, một cuốn sổ to kẹp dưới nách và một chiếc mũ len trên đầu. Anh hơi cúi người về phía trước để ngắm nhìn: đất. Anh xem xét địa điểm chính xác nơi con sóng, mặc dù đã bị vỡ tan cách đó mười mét, vẫn kéo dài - trở thành hồ, và gương, và vũng dầu - , tràn lên bãi biển hơi dốc để cuối cùng dừng lại - đường diềm viền bằng một chuỗi ngọc trai tinh tế - , và lưỡng lự một thoáng trước khi vẽ một đường lùi thanh lịch, vì bị thua, và trượt về phía sau, trên con đường quay lại mà bề ngoài tưởng chừng dễ dàng, nhưng thực tế lại là con mồi lý tưởng cho tính tham lam hút nước của bãi cát, bãi cát mà ngay trước đó còn rất hiền hòa, bỗng nhiên thức dậy và - trên quãng đường rút chạy ngắn ngủi của nước - làm nó biến mất vào hư vô.

Bartleboom ngắm nhìn.

Trong cái vòng không hoàn hảo của vũ trụ thị giác của anh, sự hoàn hảo của chuyển động dao động tạo nên những lời hứa mà tính duy nhất cá biệt của mỗi con sóng khiến cho không thể giữ được. Không thể chặn lại được sự xen kẽ liên tục giữa sáng tạo và phá hủy này. Đôi mắt anh đi tìm sự thật, có thể miêu tả được và đo đạc được, về một hình ảnh đầy đủ và đáng tin cậy: và thực tế chúng lại chạy theo tình trạng bấp bênh hay thay đổi của cái đến và đi này, thứ đánh lừa và chế giễu mọi cái nhìn khoa học.

Thật khó chịu. Cần phải hành động, dù bằng cách này hay cách khác. Bartleboom dừng mắt. Anh hướng chúng về đứng trước mũi chân mình, bao lấy một phần bãi biển câm lặng và bất động. Và anh quyết định chờ đợi. Anh cần phải thôi chạy theo con lắc gây mệt mỏi đó. Nếu Mahomet không đi đến miền núi, vân vân và vân vân, anh tự nhủ. Cho dù sớm hay muộn, biên dạng chính xác được viền bằng bọt nước của con sóng mà anh chờ đợi cũng sẽ tới, trong cái khung đã được định ra bằng cái nhìn mà anh cho là đáng ghi nhớ vì tính lạnh lùng khoa học. Và như vậy, biên dạng đó sẽ gắn chặt vào trong óc anh, như một dấu ấn. Còn anh, anh sẽ hiểu. Kế hoạch là như thế. Hoàn toàn quên mình, Bartleboom đứng bất động, không biểu lộ cảm xúc, có thể nói là biến thành một công cụ quang học trung tính và không thể sai. Anh thở khó nhọc. Trong chiếc vòng cố định được khoanh bằng cái nhìn của anh, một sự im lặng siêu thực bao trùm, sự im lặng trong phòng thí nghiệm. Bartleboom giống như một cái bẫy, điềm tĩnh và kiên nhẫn, Anh chờ con mồi của mình. Còn con mồi chậm rãi đi tới. Đôi giày của phụ nữ. To, nhưng của phụ nữ.

- Anh hẳn là Bartleboom.

Thực ra, Bartleboom đang chờ một con sóng. Hay cái gì đó tương tự như vậy. Anh ngước mắt lên và nhìn thấy một phụ nữ khoác trên mình một chiếc áo choàng màu tím rất thanh lịch.

- Bartleboom, vâng... giáo sư Ismaël Bartleboom.

- Anh đánh mất cái gì à?

Bartleboom hiểu là mình đang đứng cúi người về phía trước, vẫn bất động trong biên dạng khoa học của công cụ quang học mà anh đã biến thành. Anh cố đứng thẳng dậy một cách tự nhiên nhất mà anh có thể làm được. Có nghĩa là không mấy tự nhiên.

- Không. Tôi đang làm việc.

- Làm việc ư?

- Vâng, tôi... tôi đang nghiên cứu, chị có thấy không, nghiên cứu

- À.

- Nghiên cứu khoa học, tôi muốn nói...

- Khoa học.

- Vâng.

Im lặng. Người phụ nữ co mình trong chiếc áo choàng màu tím.

- Về loài sò, địa y, những thứ như thế phải không?

- Không, về sóng.

Nguyên văn: sóng.

- Có nghĩa là chị thấy không, ở kia, nơi nước tràn đến... nước dâng lên dọc theo bãi biển rồi dừng lại... ở kia, chỗ kia, chính xác chỗ nước dừng lại... sự việc xảy ra chỉ trong một khoảnh khắc, chị hãy nhìn xem, đây, ở đây chẳng hạn... chị thấy không, chỉ một khoảnh khắc thôi rồi biến mất, nhưng nếu người ta có thể cố định khoảnh khắc đó khoảnh khắc mà nước dừng lại, chính xác ở chỗ kia, đường cong ấy. đó chính là cái tôi nghiên cứu. Nơi nước dừng lại.

- Nhưng có gì để nghiên cứu đâu? -

- Thế này, đó là một nơi quan trọng... người ta luôn không để ý, nhưng nếu nghĩ kỹ, chị sẽ thấy ở đó xảy ra một cái gì đó đặc biệt, rất… đặc biệt.

- Thật sao

Bartleboom hơi cúi về phía người phụ nữ. Người ta có thể cho rằng anh muốn nói với cô ấy một bí mật khi anh nói

- Chính ở đó biển kết thúc.

Biển bao la, đại dương biển, chạy dài đến vô tận, xa hơn tất cả mọi tầm nhìn, biển vĩ đại và toàn năng - có một nơi, có một khoảnh khắc, mà nó kết thúc - Biển bao la, một nơi rất nhỏ, và một khoảnh khắc không đáng kể. Đó chính là điều Bartleboom muốn nói. Người phụ nữ đưa mắt nhìn nước uể oải dâng lên rồi rút xuống trên bờ cát. Khi Cô ngước mắt lên nhìn Bartleboom, đôi mắt cô cười.

- Tôi tên là Ann Devéria.

- Rất hân hạnh.

- Tôi cũng ở quán trọ Almayer.

- Một tin rất tuyệt.

Vẫn như mọi khi, gió thổi từ phương Bắc. Đôi giày phụ nữ băng qua nơi đã từng là phòng thí nghiệm của Bartleboom và bước thêm vài bước. Rồi dừng lại. Người phụ nữ quay lại.

- Chiều nay anh uống trà với tôi nhé!

Có một số chuyện, Bartleboom chỉ thấy trên sân khấu. Và trên sân khấu, người ta luôn đáp lại thế này:

- Rất vui lòng.

- Một bách khoa thư về các giới hạn?

- Vâng... nhan đề đầy đủ có lẽ sẽ là Bách khoa thư về các giới bạn quan sát được trong tự nhiên, với phần phụ lục về giới hạn khả năng của con người.

- Và anh đang viết cuốn sách đó...

- Vâng.

- Một mình anh.

- Vâng.

- Sữa nhé?

Bartleboom luôn uống trà với chanh.

- Vâng, cám ơn... cho xin ít sữa.

Một làn sữa mỏng.

Đường.

Thìa nhỏ.

Thìa khuấy trong tách.

Thìa dừng lại.

Thìa đặt trên đĩa lót tách.

Ann Devéria ngồi trước mặt nghe anh nói.

- Thiên nhiên có sự hoàn hảo của riêng mình, rất kỳ lạ, và là kết quả của một phép cộng các giới hạn. Thiên nhiên hoàn hảo vì nó không phải là vô tận. Nếu hiểu các giới hạn, người ta sẽ hiểu cơ chế vận hành như thế nào. Điều quan trọng là hiểu các giới hạn. Hãy xem các dòng sông, chẳng hạn. Một dòng sông Có thể dài, rất dài, nhưng không thể là vô tận. Để hệ thống vận hành được, dòng sông đó phải kết thúc. Còn tôi, tôi nghiên cứu xem dòng sông có thể dài bao nhiêu trước khi kết thúc. Tám trăm sáu mươi tư kilômét. Đó là một trong những mục mà tôi đã viết: Sông. Việc này đã làm tôi tốn một khoảng thời gian, chị phải hiểu điều đó.

Ann Devéria hiểu.

- Để nói dễ hiểu hơn: một chiếc lá cây, nếu nhìn kỹ, chị sẽ thấy đó là một vũ trụ rất phức tạp; nhưng vũ trụ đó có giới hạn. Người ta tìm thấy chiếc lá lớn nhất ở Trung Quốc: rộng 1 mét 22, dài gần gấp đôi. Rất to, nhưng không phải vô tận. Và trong đó có một logic chính xác: một chiếc lá lớn hơn chỉ có thể mọc trên một thân cây khổng lồ, thế mà cây cao nhất mọc châu Mỹ lại không vượt quá tám mươi sáu mét, chiều cao quả thật rất đáng kể, nhưng lại hoàn toàn không đủ để chịu đựng được số lượng, cho dù là hạn chế, bởi vì dù thế nào số lượng cũng là hạn chế, của các lá cây lớn hơn loại lá cây mà người ta thấy ở Trung Quốc. Chị có thấy logic không?

Ann Devéria có thấy logic.

- Đó là những công trình nghiên cứu miệt mài, và cả khó nữa, không thể phủ nhận điều đó, nhưng quan trọng là hiểu. Là miêu tả. Bài viết mới nhất của tôi là Hoàng hôn. Chị biết không, ý nghĩ ngày kết thúc thật tuyệt vời. Đó là một hệ thống tuyệt vời. Ngày và cả đêm nữa. Trông dường như là hiển nhiên, nhưng có gì đó thật tuyệt vời bên trong. Và ở nơi mà thiên nhiên quyết định đặt những ranh giới của chính nó, cảnh sắc đột ngột thay đổi. Hoàng hôn. Tôi đã nghiên cứu suốt nhiều tuần. Hiểu một buổi hoàng hôn không dễ. Nó có những khoảng thời gian, những kích thước, những màu sắc. Và bởi vì không có một buổi hoàng hôn nào giống hệt một buổi hoàng hôn khác, nên người nghiên cứu phải biết nhận ra các chi tiết và từ đó rút ra bản chất, để có thể nói cái này là một buổi hoàng hôn, buổi hoàng hôn. Tôi có làm chị chán không?

Ann Devéria không chán. Xét cho cùng: không chán hơn thường lệ.

- Vì thế tôi đến với biển. Biển. Biển cũng kết thúc, giống như hết thảy những thứ còn lại, nhưng chị có thấy không, ở đây cũng thế, cũng hơi giống với những buổi hoàng hôn, khó mà từ đó rút ra được ý niệm, ý tôi muốn nói là khó mà thu gọn hàng kilômét và hàng kilômét mỏm đá, bờ biển, bãi biển, trong chỉ một hình ảnh, trong một khái niệm đại loại như nơi biển kết thúc, cái gì đó có thể được viết ra trong vài dòng và đưa vào một bách khoa thư, để sau đó, mọi người đọc nó và hiểu rằng biển có giới hạn, và do đó, không phụ thuộc vào tất cả những gì có thể diễn ra xung quanh, không phụ thuộc vào...

- Bartleboom...

- Gì vậy?

- Hãy hỏi xem vì sao tôi ở đây.

Im lặng. Bối rối.

- Tôi chưa hỏi chị, đúng không?

- Chị Devéria, tại sao chị lại ở đây?

- Để chữa bệnh.

- Hãy hỏi tôi đi, ngay bây giờ.

Lại bối rối, lại im lặng. Bartleboom cầm chiếc tách và đưa lên miệng. Sạch trơn. Tốt. Anh đặt chiếc tách xuống.

- Chữa bệnh gì?

- Một căn bệnh kỳ lạ. Ngoại tình.

- Sao cơ?

- Ngoại tình, anh Bartleboom ạ. Tôi đã lừa dối chồng mình. Và chồng tôi nghĩ rằng khí hậu vùng biển sẽ làm nguội đi niềm đam mê, rằng biển sẽ khơi dậy ý thức đạo đức, và rằng sự cô đơn của biển sẽ khiến tôi quên đi người tình.

- Thật thế ư?

- Thật gì?

- Có thật là chị đã lừa dối chồng mình?

- Đúng thế,

- Một chút trà nữa nhé?

Nằm trên bờ rìa cuối cùng của thế giới, cách nơi biển kết thúc vài bước chân, tối hôm đó, quán trọ Almayer lại để bóng tối dần dần biến màu sắc của các bức tường của nó thành sự im lặng: và cả màu của cả trái đất và của toàn bộ đại dương. Quán trọ - nằm đó, đơn độc - dường như bị lãng quên. Giống như một hôm có một đoàn rước các quán trọ đủ kiểu và đủ lứa tuổi đi qua đó, dọc theo bờ biển, và một trong số các quán trọ bị tách ra khỏi nhóm vì mệt, nó để mặc cho bạn bè cùng đi vượt lên trước, nó quyết định dừng lại trên ngọn đồi hoang sơ này, đầu hàng sự yếu đuối của chính mình, cúi đầu và chờ đợi kết cục. Quán trọ Almayer là như thế. Nó có vẻ đẹp mà chỉ riêng những kẻ thua trận mới có được. Và sự trong sạch của kẻ yếu. Và sự cô đơn hoàn toàn của kẻ lạc đường.

Họa sĩ Plasson vừa mới trở về, người ướt sũng, cùng với những bức tranh và ống màu vẽ, anh ngồi mũi chiếc thuyền nhỏ được một cậu bé tóc đỏ đẩy bằng mái chèo.

- Cám ơn, Dol. Hẹn gặp lại ngày mai.

- Chúc chú ngủ ngon, chú Plasson.

Plasson vẫn chưa chết vì viêm phổi, đó là một bí ẩn. Bạn không thể đứng hàng giờ trong gió Bắc, chân dầm trong nước và thủy triều dâng lên đến tận ngang đùi, mà không chết, dù sớm hay muộn.

- Anh ấy phải vẽ xong bức tranh trước đã, - Dira tuyên bố một cách quyết đoán.

- Nhưng anh ấy không bao giờ vẽ xong cả, - Devéria nói.

- Vậy thì anh ấy sẽ không bao giờ chết.

Trong căn phòng số 3, trên tầng hai, một chiếc đèn dầu le lói - nhưng vẫn làm lộ bí mật với xung quanh, trong bóng tối - chiếu sáng niềm say mê của giáo sư Bartleboom. -

Em yêu,

Chỉ có trời mới biết, trong giờ phút u sầu này, anh cần được khích lệ bằng sự hiện diện của em và cần được an ủi bằng nụ cười của em biết nhường nào. Công việc làm anh mệt mỏi, biển phản kháng lại những nỗ lực bền bỉ để biểu nó của anh. Anh không nghĩ lại có thể khó đối mặt với biển đến thế. Và anh lê bước, mang theo các dụng cụ và sổ sách, mà không tìm thấy nơi bắt đầu của cái anh đang tìm, bước đi đầu tiên đến một câu trả lời nào đó. Biển bắt đầu kết thúc ở đâu? Hoặc: chúng ta định nói đến điều gì khi nói: biển? Chúng ta nói đến con quái vật khổng lồ có thể nuốt gọn mọi thứ, hay nói đến con sóng sủi bọt dưới chân chúng ta? Nói đến nước có thể đựng trong lòng bàn tay, hay những đáy biển sâu mà không ai nhìn thấy được? Chúng ta nói về tất cả bằng một từ duy nhất, hay chúng ta che giấu tất cả dưới một từ duy nhất? Anh đang ở đây, cách biển vài bước chân, nhưng anh không biểu nổi biển ở đâu. Biển. Biển.

Hôm nay anh làm quen với một phụ nữ rất xinh đẹp. Nhưng em đừng ghen. Anh chỉ sống vì Em.

Ismaël A. Ismaël Bartleboom

Bartleboom viết rất thoải mái, không ngừng tay và chậm rãi như không gì có thể làm anh xao động. Anh thích nghĩ rằng, một ngày nào đó, nàng cũng vuốt ve anh như thế.

Trong ánh sáng mờ ảo, Ann Devéria chạm nhẹ vào chiếc vòng cổ ngọc trai của mình - tràng hạt đam mê - bằng đầu những ngón tay thon dài đã từng khiến nhiều anh chàng phát điên, một cử chỉ vô thức mà cô thường làm để duy trì vẻ buồn bã của mình. Cô nhìn ngọn lửa nhỏ của đèn tắt dần, thỉnh thoảng liếc nhìn vào gương khuôn mặt của chính mình đã được vẽ lại bằng những đau đớn của tia sáng yếu ớt vô vọng. Cô tranh thủ chút ánh sáng cuối cùng còn lại để đi vào giường, trong đó, dưới tấm chăn, có một cô bé đang ngủ, không biết gì về những nơi chốn khác, và rất xinh. Ann Devéria nhìn cô bé - nhưng bằng một ánh mắt mà chỉ riêng từ nhìn đã là quá mạnh - ánh mắt kỳ diệu nhìn thấy mà không tự đặt ra câu hỏi, chỉ nhìn thấy, thế thôi - hơi giống như hai đồ vật chạm vào nhau - mắt và hình ảnh - một ánh mắt không chộp lấy mà đón nhận, trong sự tĩnh lặng tuyệt đối nhất của tinh thần, ánh mắt duy nhất có thể thực sự cứu giúp chúng ta - không có bất cứ yêu cầu nào, chưa bị thói xấu của biểu biết làm xói mòn - tâm thiện duy nhất Có thể cảnh báo vết thương của các sự vật khi chúng thâm nhập vào phạm vi cảm giác của chúng nhìn thấy - cảm giác - vì đó sẽ chỉ là một cuộc đối mặt kỳ diệu, một sinh vật ở bia, chúng ta và các sự vật, và trong đôi mắt đón nhận toàn bộ thế giới đón nhận - không kèm theo bất cứ một yêu cầu nào, và thậm chí, không ngạc nhiên không gì khác - đón nhận - thế giới - trong mắt. Do đó chỉ có những cặp mắt của các cô gái đồng trinh mới nhìn thấy được, dưới vòm của nhà thờ, thiên thần bay xuống từ bầu trời vàng, vào giờ phút Truyền tin cho Đức Mẹ.

Bóng tối. Ann Devéria ôm chặt lấy cơ thể trần của cô bé nằm sâu trong lòng giường, xung quanh quấn tròn bằng những lớp chăn mỏng như những đám mây. Ngón tay của cô lướt trên làn da không tưởng đó, và môi cô tìm trong những nếp gấp sâu kín nhất vị ấm nóng của giấc ngủ. Cô khẽ cựa mình. Một vũ điệu chậm rãi cởi dần nút thắt cho điều gì đó trọng đầu và giữa hai đùi và ở khắp nơi. Không có vũ điệu nào chính xác hơn để nhảy điệu valse với giấc ngủ, trên sàn của đêm.

Ánh đèn cuối cùng ở ô cửa sổ cuối cùng đã tắt. Chỉ còn lại cỗ máy vô tận của biển tiếp tục làm nổi bật thêm sự yên lặng bằng tiếng sóng đêm đều đặn vỗ vào bờ, ký ức xa xôi về những cơn bão mộng du và những vụ đắm tàu trong mơ.

Đêm bao trùm quán trọ Almayer. Đêm bất động.

Bartleboom thức giấc, mệt mỏi và tâm trạng không vui. Suốt nhiều giờ trong mơ, anh đã thương lượng với một hồng y giáo chủ Ý để mua nhà thờ Chartres, nhưng cuối cùng chỉ tậu được một tu viện ngoại ô Assise, với giá trên trời: mười sáu nghìn curon, Cộng thêm một đêm với Dorothea, cô em họ của anh, và một phần tư quán trọ Almayer. Hơn nữa, cuộc thương lượng diễn ra trên một chiếc tàu trôi tự do theo sóng một cách hết sức nguy hiểm, người chỉ huy là một quý ông tự xưng là chồng của Cô Devéria, ông ta vừa cười - vừa cười - vừa nói rằng không có chút mảy may hiểu biết gì về biển. Tỉnh dậy, Bartleboom cảm thấy kiệt sức. Anh không ngạc nhiên khi nhìn thấy cậu bé quen thuộc đang buông thõng hai chân sang hai bên bậu cửa sổ và ngồi bất động nhìn biển. Nhưng anh ngỡ ngàng khi nghe thấy cậu bé nói với mình mà thậm chí không cần quay người lại:

- Nếu là cháu, cháu đã tống cả cái tu viện vào mặt loại người đó.

Bartleboom bước ra khỏi giường, không nói lời nào, túm ngay lấy cánh tay thằng bé đó, lôi nó từ cửa sổ xuống và kéo về phía cửa chính, và cuối cùng lôi xuống chân cầu thang, vừa lôi vừa kêu to

- Cô Dira!

vừa lao xuống các bậc thang, xuống đến tầng trệt nơi

- CÔ DIRA!

và cuối cùng anh tìm được thứ cần tìm, tức là quầy lễ tân nếu có thể gọi như thế - tóm lại, anh đến nơi, tay túm chặt thằng bé, trước mặt cô Dira, với dáng vẻ cáu giận tự phụ, bị giảm bớt một phần vì sự yếu đuối bản chất con người do chiếc áo ngủ màu vàng, và lại càng bị suy giảm nghiêm trọng vì được bổ sung thêm vào đó một chiếc mũ ngủ bằng len đan mũi to.

Dira ngẩng lên khỏi cuốn sổ. Hai người kia Bartleboom và thằng bé - đứng nghiêm trước mặt cô. Lần lượt từng người nói, cứ như họ đã thống nhất với nhau từ trước.

- Thằng bé này đọc được các giấc mơ.

- Chú này nói trong khi ngủ.

Dira lại cúi mặt xuống cuốn sổ. Thậm chí cô không cao giọng.

- Biến đi.

Họ biến mất.

CHƯƠNG 6

BỞI VÌ NAM TƯỚC CAREWALL chưa bao giờ nhìn thấy biển. Lãnh thổ của ông chỉ là đất: cùng với sỏi đá, đồi, đầm, cánh đồng, khe nước, núi, rừng, khoảng rừng trống. Toàn đất. Không có biển.

Với ông, biển là một ý nghĩ. Hay chính xác hơn, là một hành trình tưởng tượng. Một cái gì đó sinh ra trong biển Đỏ - tách làm đôi nhờ bàn tay của Thượng đế - , được nhân lên trong suy nghĩ về cơn đại hồng thủy trên thế giới, mất tích trong đó và lại xuất hiện sau đó trong cái bóng phình ra của một chiếc thuyền và ngay sau đó gắn với ý nghĩ về cá voi - chưa bao giờ được nhìn thấy, nhưng thường được tưởng tượng ra và từ đó lại bắt đầu chảy, lại gần như sáng tỏ trong vài câu chuyện đã đến tận tai ông về những con cá quái vật, rồng và những thành phố dưới biển, ngày càng lộng lẫy lạ thường rồi đột ngột chai cứng lại dưới những nét thô kệch trên khuôn mặt của một trong những ông tổ của ông – đã được đóng khung mãi mãi trong phòng trưng bày riêng - , người mà theo lời kể lại, là tham gia vào những chuyến phiêu lưu của Vasco de Gama: trong cặp mắt thoáng dữ tợn của ông ấy, ý nghĩ về biển đi theo hướng thảm họa, nó lại nổi lên trên một vài bản biên niên không đáng tin cậy với cách diễn tả cường điệu của bọn cướp biển, xuất hiện trong một đoạn dẫn lời thánh Augustin, vị này nhìn thấy trong đại dương nơi ở của quỷ Xa tăng, rồi quay trở lại với một cái tên - Thessala - , có lẽ là tên của một con tàu bị đắm, hay có thể là một bài hát ru ca ngợi những câu chuyện về chiến tranh và về tàu biển, thoảng mùi trong một vài tấm vải đến tay ông từ những xứ sở xa xôi, và cuối cùng lại đến với ánh sáng trong đôi mắt một người phụ nữ đến từ hải ngoại mà ông gặp từ nhiều năm trước và kể từ đó chưa bao giờ gặp lại, rồi dừng lại, khi kết thúc chuyến đi trong tâm tưởng này, trong mùi thơm của một thứ quả mà người ta kể với ông rằng cây của nó chỉ mọc trên bờ biển, ở những đất nước phương Nam: và khi ăn, người ta cảm nhận được vị của mặt trời. Vì nam tước Carewall chưa bao giờ nhìn thấy biển, cho nên biển du ngoạn trong tâm thức ông như một hành khách bí mật trên một chiếc thuyền buồm neo trong cảng, tất cả các cánh buồm đã hạ xuống: vô hại và thừa.

Ông hoàn toàn có thể ở đây mãi mãi. Nhưng ông đã chuyển đi, chỉ trong một khoảnh khắc, bằng lời nói của một người đàn ông vận đồ đen tên là Atterdel, bằng lời phán quyết của một nhà khoa học khắt khe được mời đến để thực hiện một phép màu. Tôi sẽ cứu được con gái ngài. Tôi sẽ cứu được Cô ấy nbờ biển.

Trong biển. Hoàn toàn không thể tin nổi. Biển gây buồn nôn và nặng mùi, nơi chứa những thứ ghê tởm, Con quái vật nước sâu ăn thịt người - cổ đại và vô đạo - vẫn luôn đáng sợ, thế mà bỗng nhiên người ta mời bạn, như mời đi dạo, người ta ra lệnh cho bạn, bởi vì đó là một cách chữa bệnh, và với một phong cách lịch thiệp nghiệt ngã người ta đẩy bạn vào biển. Giờ đây, đó là cách chữa bệnh hợp mốt. Tốt nhất là vùng biển lạnh, độ mặn cao và sóng mạnh, vì sóng là một phần không thể thiếu của phương pháp chữa bệnh, bởi nó mang trong mình cái gì đó đáng sợ, cần phải chế ngự về mặt kỹ thuật và tinh thần, trong một thách thức khiến người ta sợ hãi khi nghĩ đến nó, sợ lắm. Lại thêm niềm tin - phải nói là niềm tin vững chắc - rằng lòng biển rộng lớn có thể phá vỡ vỏ ngoài của căn bệnh, tái kích hoạt các luồng sinh khí, nhân thêm các chất có lợi tiết ra từ các tuyến trung ương và ngoại biên, loại thuốc lý tưởng cho những người sợ nước, hay sầu muộn, bất lực, thiếu máu, thích cô độc, hung dữ, hay đố kị, và người điên. Giống như người điên mà người ta đã đưa đến Brixton, dưới ánh mắt vô cảm của các bác sĩ và các nhà khoa học, anh ta bị dìm xuống nước lạnh đang nổi sóng, rồi bị lôi lên, và, sau khi đo các phản ứng và phản phản ứng, lại một lần nữa bị dìm xuống nước lạnh 8°C, đầu ngập trong nước, anh ta vọt lên mặt nước như một tiếng rú, và thứ sức mạnh của loài vật mà nhờ nó anh ta thoát khỏi rất nhiều y tá và người trợ giúp, tất cả đều dày dạn kinh nghiệm bơi lội nhưng điều đó không là gì so với cơn điên cuồng mù quáng của con vật, và anh ta chạy thoát - chạy thoát, chạy trong nước, trần truồng, và gào rú điên loạn vì hình phạt ghê rợn đó, xấu hổ, kinh hoàng. Tất cả mọi người trên bãi biển đứng ngây ra vì bối rối khi con vật đó chạy và chạy, còn đám phụ nữ ở đằng xa thì nhìn đi chỗ khác, trong khi thực ra rất muốn nhìn, tất nhiên rồi, tất nhiên là họ rất muốn nhìn con vật, nhìn nó chạy, và phải nói là cả thân thể trần trụi của nó, đúng thế, thân thể trần trụi ngẫu nhiên không ăn nhập với biển, đẹp ngay cả trong ánh sáng màu xám lúc đó, một vẻ đẹp xuyên qua những năm tháng học hành đáng kính, những năm học trung học và những lần đỏ mặt, và đi thẳng đến nơi cần đến, dọc theo dây thần kinh của những phụ nữ rụt rè mà trong bí mật của chiếc váy rộng và trong sáng của họ. Bỗng nhiên, biển dường như đã đợi họ từ rất lâu rồi. Cứ như lời các bác sĩ nói thì biển đã ở đó từ hàng ngàn năm, kiên nhẫn tự hoàn thiện mình, chỉ với một mong muốn duy nhất là dâng tặng như một liều thuốc tiên cho những nỗi đau khổ của họ, cả về tinh thần lẫn thể xác. Vậy là ở trong các phòng trà hoàn hảo, các bác sĩ hoàn hảo vừa nhấm nháp trà vừa lựa lời giảng giải một cách nhã nhặn lạ thường với các ông chồng và các ông bố hoàn hảo rằng cảm giác ghét biển, sốc và kinh hãi, trên thực tế là một cách chữa trị thượng đẳng đối với những người mắc chứng vô sinh, chán ăn, suy nhược thần kinh, ở thời kỳ mãn kinh, dễ bị kích động, hay lo sợ, mất ngủ. Kinh nghiệm lý tưởng để chữa trị những rối loạn của tuổi trẻ và chuẩn bị cho những mệt mỏi của nghĩa vụ làm vợ. Buổi lễ rửa tội đầu tiên và long trọng đối với những cô gái đã làm vợ. Vậy thì nếu người ta quên đi, trong chốc lát, người điện ở biển Brixton

(người điên tiếp tục chạy, nhưng về phía ngoài khơi, cho đến khi người ta không nhìn thấy anh ta nữa, đối tượng khoa học đã ra khỏi số liệu thống kê của các Học viện Y khoa, tự lao mình một cách bột phát vào lòng đại dương biển)

nếu người ta quên anh ta

(đã bị bộ ruột khổng lồ bằng nước tiêu hóa xong và không bao giờ quay lại bãi biển nữa, lại được tống vào thế giới, như người ta lẽ ra có thể nghĩ tới việc đó, dưới hình dạng của một chiếc bong bóng nhợt nhạt và kỳ cục)

thì người ta có thể tưởng tượng ra một phụ nữ - phụ nữ - được thương yêu, được kính trọng, người mẹ, người phụ nữ. Vì một lý do nào đó - bệnh tật - được đưa đến vùng biển mà nếu không vì thế cô không bao giờ nhìn thấy nó và vùng biển này giờ đây là kim chỉ lối cho việc điều trị, chiếc kim ngoại cỡ mà nói thật, cô nhìn mà không hiểu. Mái tóc xõa và đôi chân trần, và điều đó có nghĩa, đó là cái gì đó phi lý, chưa kể chiếc áo dài màu trắng và chiếc quần để lộ mắt cá chân, bạn có thể gần như hình dung được phần hông gầy của cô ấy, thật phi lý, chỉ căn phòng của vợ chồng cô mới được thấy cô như thế, thế nhưng đúng là như vậy, cô ấy đứng ở đây, trên bãi biển mênh mông này, nơi không đọng lại không khí dinh dính của chiếc giường cưới mà có gió biển thổi, mang theo toa thuốc của sự tự do hoang dã bị kìm nén, bị lãng quên, bị bóp nghẹt, tha hóa, trong suốt toàn bộ cuộc đời làm mẹ, làm vợ được thương yêu, làm phụ nữ. Chắc chắn rồi: cô không thể không cảm nhận điều đó. Sự trống rỗng xung quanh, không tường, không cửa đóng, và trước mặt cổ chỉ có mặt gương nước không giới hạn gây hưng phấn này, tự nó có lẽ đã là một lễ hội đối với các giác quan, một bữa tiệc đối với các dây thần kinh, nhưng tất cả vẫn còn ở phía trước, vết cắn của nước lạnh, sợ hãi, nước biển vây chặt, cú sốc trên da, tim đập thình thịch... Người ta đưa cô ấy vào trong nước. Cô kéo chiếc khăn che mặt bằng lụa xuống, tạo thành một nơi ẩn náu tuyệt vời.

Còn người điên ở Brixton, không thấy ai đến đòi xác của anh ta. Cần phải nói rõ chuyện này. Các bác sĩ làm thí nghiệm, đó là điều cần phải hiểu. Những cặp đôi kỳ dị đi dạo cùng nhau, người bệnh và bác sĩ, những người bệnh xanh xao, rất lịch thiệp, bị căn bệnh gặm nhấm hết sức chậm chạp, còn các bác sĩ giống như chuột trong hầm, chăm chăm tìm các dấu hiệu, các bằng chứng, các con số và số liệu: chực chờ những vận động của căn bệnh đang cuống cuồng chạy trốn trước cái bẫy của một cuộc điều trị lạ thường. Họ uống nước biển, đến thế rồi cơ đấy, thứ nước mà mới hôm qua thôi chỉ là kinh hãi, chán ghét, sự ưu đãi của một nhóm người bị bỏ rơi và man di, da cháy vì nắng, đám dân rác rưởi hèn hạ. Giờ đây, họ nhấm nháp từng giọt nước, vẫn những kẻ tàn phế toàn thiện ấy bước đi trên bãi sỏi, lê chân rất nhẹ, hầu như không thể nhận ra được, để giả bị tật đi khập khiễng một cách không bình thường, để tránh cho họ khỏi phải đặt một chân lên trước chân kia như khi đi bình thường. Tất cả đều biến thành chữa bệnh. Người thì tìm được vợ, người thì làm thơ, đó là một thế giới bình thường - đáng ghét, nếu nhìn kỹ vào đó - nay bỗng di chuyển, boàn toàn vì mục đích y học, tới bên bờ một vực thẳm đã từng bị ghét cay ghét đắng trong nhiều thế kỷ, nay lại được con người và khoa học chọn làm con đường dạo cho nỗi đau.

Tắm sóng, các bác sĩ gọi như thế. Có cả một chiếc xe đặc biệt, nhưng cũng không hẳn như thế, đó là một kiểu ghế có người khiêng để đi vào biển đã được cấp bằng sáng chế, người ta sử dụng nó để phục vụ các bà, đương nhiên rồi, các bà và các cô, để bảo vệ bọ khỏi những cái nhìn khiếm nhã. Họ ngồi lên chiếc ghế có người khiêng đó, che bốn bên bằng những tấm rèm màu sắc đậm nhạt khác nhau - những màu không chói quá, có thể nói như thế , rồi người ta đưa họ ra ngoài biển, đi vào nước vài mét, và ở đó, với chiếc ghế có người khiêng ở sát mặt nước, họ bước xuống và tắm, giống như uống thuốc, gần như không ai nhìn thấy họ sau những tấm rèm, những tấm rèm chắn gió, chiếc xe giống như chiếc lều nổi, còn rèm giống như những tấm trướng của một buổi lễ mà không hiểu sao lại bị trôi giạt trong nước, giống như một vở diễn thực sự nếu nhìn từ bãi biển. Tắm sóng. Chỉ khoa học mới có thể làm được một số điều, đó là sự thực. Quét đi hàng thế kỷ ghét bỏ - Biển, nơi chứa đựng những thứ biến chất và chết chóc ghê tởm - và tạo ra mối tình dần dà lan đến tất cả các bãi biển trên thế giới. Những đợt chữa bệnh giống như những cuộc tình. Rồi đến một hôm, trên bãi biển Depper, sóng mang tới một chiếc thuyền nhỏ, vỡ nát, chỉ hơn xác tàu đắm một chút. Và họ ở đó, những tình nhân của bệnh tật, rải rác trên hàng cây số bờ biển, mỗi người đang trong vòng tay ôm chặt của nước biển, những hình thêu trang nhã trên bãi cát dài hút tầm mắt, mỗi người trong mối xúc cảm, thích thú và sợ hãi của riêng mình. Được khoa học mời tới đây và cho phép, tất cả họ bước từng bước chậm chạp từ bầu trời của họ về phía các chiếc tàu đắm vẫn còn lưỡng lự chưa mắc cạn trên cát, giống như một sứ giả sợ tới nơi. Họ lại gần. Họ kéo nó lên chỗ khô. Và họ nhìn thấy. Một người nằm trên đáy thuyền, mắt nhìn lên cao, tay chìa về phía trước, thứ gì đó đã không còn trong bàn tay nữa. Họ nhìn thấy anh ta:

một vị thánh. Bức tượng bằng gỗ. Gỗ Sơn, Áo choàng dài đến chân, một vết thương ở họng, song khuôn mặt không hề hay biết gì cả, vẫn nhận từ và thanh thản tuyệt diệu. Trong thuyền không còn gì khác, chỉ có vị thánh. Không còn gì khác. Và theo bản năng, tất cả đều ngước mắt lên, một thoáng thôi, để tìm trên mặt đại dương bóng dáng một nhà thờ, ý nghĩ đó có thể hiểu được, nhưng cũng phi lý, không có nhà thờ, không có cây thập tự, không có lối đi, biển không có đường đi, biển không giải đáp được.

Ánh mắt của hàng chục người tàn phế, và của những phụ nữ suy nhược, xinh đẹp, xa xôi, của những bác sĩ giống như những con chuột, của những người phụ tá và đám gia nhân, của những lão già dâm đãng, của những kẻ tò mò, của dân chài, của những cô gái trẻ - và một vị thánh. Tất cả bọn họ cũng giống vị thánh, bị lạc đường. Bị treo. Trên bãi biển Depper, một hôm. Mãi mãi không một ai hiểu được. Không một ai.

- Ngài hãy đưa con gái đến Daschenbach, đó là bãi biển lý tưởng để tắm sóng. Ba ngày. Một lần ngâm nước vào buổi sáng và một lần vào buổi chiều. Hãy hỏi bác sĩ Taverner, ông ấy sẽ cung cấp cho ngài tất cả những thứ cần thiết. Đây là lá thư giới thiệu gửi cho ông ấy. Ngài hãy cầm lấy.

Ngài nam tước cầm lấy lá thư mà thậm chí không nhìn nó.

- Nó sẽ chết vì bệnh đó, - ngài nói.

- Có thể. Nhưng rất khó xảy ra.

Chỉ những bác sĩ vĩ đại mới có thể nói chính xác đến vô liêm sỉ như thế. Atterdel là người vĩ đại nhất.

- Tình hình là thế này, thưa Nam tước: ngài có thể cứ giữ con gái ở đây trong nhiều năm, để đi dạo trên những tấm thảm trắng và ngủ giữa những người đang bay. Nhưng một ngày nào đó, một cảm xúc mà ngài không thể lường trước được sẽ mang cô bé đi. Amen. Hoặc ngài chấp nhận rủi ro, làm theo những chỉ dẫn điều trị của tôi và hy vọng vào Thượng đế. Biển sẽ trả con gái lại cho ngài. Có thể là đã chết. Nhưng nếu còn sống, sẽ sống rất khỏe mạnh.

Chính xác một cách vô liêm sỉ.

Nam tước vẫn đứng bất động, lá thư trong tay ông đã đi được nửa quãng đường giữa ông bác sĩ mặc đồ đen và ông.

- Ông không có con.

- Điểm đó không quan trọng.

- Dù sao thì ông cũng không có con.

Nam tước nhìn lá thư và chậm rãi đặt nó lên bàn.

- Elisewin sẽ ở lại đây.

Một khoảnh khắc im lặng, nhưng chỉ một khoảnh khắc thôi.

- Không thắc mắc gì nữa.

Đó là cha Pluche. Thực ra, câu nói xuất phát từ óc cha phức tạp hơn, gần giống như trước khi quyết định, có lẽ sẽ tốt hơn nếu người ta bình tĩnh suy nghĩ về…”: đại loại như thế. Nhưng “Không thắc mắc gì nữa” rõ ràng là một đề xuất mau lẹ hơn và nhanh nhẹn hơn, và nó không khó khăn gì để len lỏi vào giữa những khoảng trống của câu khác rồi nổi lên bề mặt của sự im lặng giống như một chiếc phao bất ngờ và không được dự đoán trước.

- Không thắc mắc gì nữa.

Đây là lần đầu tiên, trong mười sáu năm, cha Pluche dám phản bác lại ngài nam tước về một vấn đề liên quan đến cuộc sống của Elisewin. Cha cảm thấy một cơn say kỳ lạ: giống như vừa mới nhảy qua cửa sổ. Cha là một người có đầu óc khá thực dụng: vì đang ở đây, trong không trung, nên cha quyết định rằng mình hoàn toàn có thể thử bay.

- Elisewin sẽ đi ra biển. Tôi sẽ dẫn con bé đi. Và nếu cần thiết, tôi và con bé sẽ ở lại đó vài tháng, vài năm, cho đến khi nó đủ sức đối mặt với nước và tất cả những thứ khác. Và cuối cùng, nó sẽ trở về: Sống khỏe. Mọi quyết định khác đều là ngu ngốc, thậm chí tồi tệ hơn, là hèn nhát. Và nếu Elisewin sợ, thì chúng ta nhất định không được sợ, và tôi sẽ không sợ. Con bé coi thường cái chết. Nó muốn sống. Và nó sẽ có được điều nó muốn.

Không thể tưởng tượng nổi cha Pluche lại nói được như thế. Không thể tưởng tượng được đó chính là ông ấy.

- Còn ông, bác sĩ Atterdel, ông không hiểu gì về con người, cũng chẳng hiểu gì về tình cha con, chẳng hiểu gì cả. Chính vì thế mà tôi tin ông. Sự thực luôn vô nhân tính. Giống như ông. Tôi biết là ông không nhầm. Ông khiến tôi thương hại, nhưng tôi thán phục những lời nói của ông. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy biển, nhưng tôi sẽ tới chỗ biển, vì ông bảo tôi như thế. Đó chính là điều phi lý nhất, nực cười nhất và điên rồ nhất mà tôi chưa từng làm. Nhưng sẽ không ai trong cả vùng đất Carewall có thể ngăn cản tôi làm việc đó. Không một ai.

Cha Pluche cầm lấy lá thư trên bàn nhét vào túi áo. Tim ông nện như điên trong lồng ngực, đôi bàn tay run rẩy và tại kêu ù ù một cách kỳ lạ. Không có gì đáng ngạc nhiên cả, cha nghĩ: không phải lúc nào người ta cũng bay được.

Ở thời điểm đó, đáng lẽ có thể xảy ra bất kỳ chuyện gì. Đúng là có những lúc mối liên hệ logic nhân quả hiện diện ở mọi nơi bị bẻ gãy, bất ngờ bị cuộc sống chộp được, và đi xuống khán phòng, xen lẫn vào khán giả, để lại trên sân khấu, dưới ánh đèn chiếu tự do thoải mái và đột ngột, một bàn tay vô hình tìm bắt trong lòng không giới hạn của cái có thế, và giữa hàng triệu sự việc, chỉ cho phép xảy ra một mà thôi. Trong tam giác im lặng của ba người đàn ông đó, cả triệu sự việc đi qua, lần lượt đi qua nhưng trong chớp mắt, chúng lẽ ra có thể nổ tung ở đó, cho đến lúc đám mây bụi lại rơi xuống và đèn tắt, chỉ một trong số chúng, rất nhỏ, xuất hiện trong vành đai không gian và thời gian, cố gắng xảy ra với một chút ý tứ. Và đã xảy ra. Ngài nam tước - nam tước Carewall - bật khóc, thậm chí không giấu mặt mình sau hai bàn tay, chỉ dựa vào lưng chiếc ghế bành lộng lẫy của mình, như đã quá mệt mỏi, nhưng cũng như vừa thoát khỏi một sức nặng khổng lồ. Giống một người đã chết, nhưng cũng giống một người vừa được cứu sống.

Nam tước Carewall khóc.

Nước mắt của ông.

Cha Pluche đứng bất động.

Bác sĩ Atterdel không nói lời nào.

Ngoài ra, không có gì khác.

Chuyện đó, mãi mãi không ai trên đất Carewall biết được. Nhưng tất cả mọi người, không trừ một ai, đến nay vẫn còn kể về câu chuyện diễn ra sau đó. Câu chuyện ngọt ngào diễn ra sau đó.

- Elisewin...

- Một cách chữa bệnh thần kỳ…

- Biển...

- Thật điên rồ.

- Cô bé sẽ khỏi, rồi anh sẽ thấy.

- Nó sẽ chết.

- Biển...

Biển - nam tước đã từng nhìn thấy trên tranh vẽ của các nhà địa lý - ở rất xa. Mà nhất là - trong các giấc mơ của ông - Biển thật khủng khiếp, đẹp quá mức, mạnh khủng khiếp - vô nhân tính và thù địch - kỳ lạ. Rồi có những sắc màu khác nhau, những mùi vị lạ lẫm, những âm thanh xa lạ - đó là thế giới bên kia. Ông nhìn Elisewin và không thể tưởng tượng nổi cô bé sẽ làm thế nào để đến gần tất cả những thứ đó mà không biến mất trong hư vô, bốc hơi vào không khí vì xúc động mạnh và vì bất ngờ. Ông nghĩ đến lúc cô bé đột ngột quay lại và đón nhận biển trong đôi mắt. Trong suốt nhiều tuần, ông luôn nghĩ tới chuyện ấy. Rồi ông hiểu ra. Thực ra, không khó. Thậm chí không thể tin nổi tại sao lại không nghĩ ra từ trước.

- Chúng tôi sẽ đi ra biển bằng cách nào? - cha Pluche hỏi ông.

- Biển sẽ đến tìm hai người.

Họ ra đi vào một buổi sáng tháng Tư, đi qua những ngọn đồi và những làng quê, đến cuối ngày thứ năm, họ tới bên bờ một con sông. Không làng xóm, không nhà cửa, không có gì cả. Nhưng trên mặt nước có một con thuyền nhỏ lặng lẽ đu đưa. Nó tên là L'Adel. Nó thường đi trên Đại dương, chở của cải và cả những thứ nghèo hèn, đi khắp các hướng, giữa lục địa và các hòn đảo. Ở mũi thuyền có một nữ thần sông suối tóc dài đến chân. Những cánh buồn no gió từ các thế giới xa xôi. Sống thuyền dò xét lòng biển đã nhiều năm. Trong mỗi xó xỉnh, những mùi vị lạ kể lại những câu chuyện hằn vết trên mặt các thủy thủ. Đó là một chiếc thuyền hai Cột buồm. Nam tước Carewall muốn nó đi từ biển, ngược theo dòng sông, lên đến tận đây.

- Một ý nghĩ điên rồ, - viên thuyền trưởng đã viết cho nam tước như vậy.

- Ta sẽ bao phủ các ông bằng vàng, - nam tước trả lời.

Và giờ đây, bóng ma lạc lối xa rời tất cả những hành trình hợp lý, chiếc thuyền hai cột buồm tên là L'Adel đang ở đây. Trên chiếc cầu nhỏ, thường chỉ là bến đỗ của những con thuyền nhỏ xíu, ngài nam tước ôm chặt cô con gái và nói

- Tạm biệt.

Elisewin không đáp lại. Cô trùm một chiếc khăn che mặt bằng lụa, dúi vào tay cho mình một lá thư, đã gấp gọn và gắn xi, rồi quay đi và tiến về phía những người sẽ lái thuyền chở cô. Bây giờ đã gần đêm. Câu chuyện này cũng có thể giống như một giấc mơ.

Thế là Elisewin đi ra biển bằng cách ngọt ngào nhất trên đời - mà chỉ có đầu óc của một người cha mới có thể nghĩ ra được, đi theo dòng nước, theo vũ điệu của những khúc quanh, những do dự và tạm ngừng mà dòng sông đã học được trong hành trình dài hàng thế kỷ, dòng sông là nhà thông thái vĩ đại, kẻ duy nhất biết con đường đẹp nhất, tốt nhất và dễ đi nhất để tới biển mà không bị khó chịu. Họ đi với tốc độ chậm đã được ấn định từng milimét bởi sự khôn ngoan của me thiên nhiên, len dần vào một thế giới của mùi vị, của sự vật và của màu sắc, cái thế giới ngày này qua ngày khác, với một tốc độ vô cùng chậm chạp, để lộ ra sự hiện diện xa xôi, rồi ngày càng gần hơn, của lòng biển khổng lồ đang chờ đợi họ. Khí trời thay đổi, và cả bình minh, bầu trời, hình dạng nhà cửa, chim chóc, tiếng động, mặt người, trên bờ, và lời nói của con người, trên môi họ. Nước trôi về phía nước, cái vuốt ve nhẹ nhàng của tình yêu, những khúc lượn của dòng sông giống như bài hát ru của tâm hồn. Một cuộc du ngoạn khó cảm nhận được. Trong đầu Elisewin có hàng ngàn cảm giác, nhưng nhẹ tựa tơ bay.

Cho đến tận bây giờ, ở khắp vùng Carewall, mọi người vẫn còn kể về chuyến đi này. Mỗi người kể theo cách riêng của mình. Tất cả mọi người đều kể, dù chưa bao giờ trông thấy tận mắt. Có hề gì. Họ sẽ không bao giờ ngừng kể. Để không một ai có thể quên rằng thật là đẹp biết bao nếu mỗi biển đang chờ chúng ta đều có một dòng sông dành cho chúng ta. Và ai đó - một người cha, một người tình, bất kỳ ai đó - có thể cầm tay chúng ta đi tìm dòng sông này - tưởng tượng ra nó, sáng tạo ra nó - và đặt chúng ta vào trong dòng nước, nhẹ nhàng bằng một tư duy nhất, tạm biệt. Sẽ thật tuyệt, thực sự. Cuộc sống sẽ ngọt ngào, cuộc sống nào cũng vậy. Và các sự vật sẽ không gây hại gì, mà tiến lại gần, trôi theo dòng nước, trước tiên người ta có thể lướt qua chúng, rồi chạm vào chúng, và cuối cùng mới để chúng chạm vào mình. Thậm chí để chúng gây thương tích. Chết vì lý do đó. Không quan trọng. Nhưng rốt cuộc, mọi thứ sẽ có nhân tính. Chỉ cần óc tưởng tượng của ai đó - một người cha, một người tình, một người bất kỳ. Người đó sẽ biết nghĩ ra một con đường, ở đây, giữa không gian im lặng này, trên mảnh đất không muốn cất lời này. Con đường hiền hòa, và đẹp. Một con đường từ đây đến tận biển.

Cả hai người đứng bất động, mắt dán vào mặt nước mênh mông trải rộng. Không thể tin nổi. Thật đấy. Cứ đứng như thế cả đời cũng không thể hiểu được, nhưng vẫn tiếp tục ngắm nhìn. Trước mặt là biển cả, sau lưng là dòng sông chạy dài, dưới chân là nơi kết thúc của đất. Và họ, cả hai đều đứng bất động. Elisewin và cha Pluche. Giống như bị phù phép. Thậm chí không có đến cả một ý nghĩ trong đầu, một ý nghĩ thực sự, mà chỉ có nỗi kinh ngạc. Thán phục. Sau những phút dài đằng đẵng - gần như vĩnh cửu cuối cùng Elisewin cất tiếng nói, mắt vẫn không rời khỏi biển

- Nhưng mà nó phải kết thúc ở đâu đó chứ?

Cách đó hàng trăm kilômét, cô đơn trong lâu đài rộng mênh mông của mình, một người đàn ông cầm lá thư đưa lại gần cây nến, và đọc. Chỉ vài từ, tất cả trên một dòng. Bằng mực đen.

Bố đừng sợ. Con không sợ, con yêu bố. Elisettin.

Sau đó, một chiếc xe đến đón họ, vì trời đã tối và quán trọ đang đợi họ. Chuyến đi ngắn thôi. Con đường chạy dọc bờ biển. Xung quanh, không một bóng người. Hầu như không một bóng người. Trong biển - anh ta làm gì trong biển nhỉ? - có một họa sĩ.

CHƯƠNG 7

SUMATRA, phía trước bờ biển Bắc của Pangei, cứ sáu mươi sáu ngày lại nổi lên một hòn đảo nhỏ hình chữ thập, phủ đầy cỏ cây và dường như không có người ở. Nó chỉ hiện ra trong vài giờ, rồi lại chìm xuống biển. Trên bãi biển Carcais, các ngư dân trong làng tìm thấy những mảnh còn lại của con tàu Le Davenport đã bị đắm tám hôm trước ở đầu kia của thế giới, trên biển Ceylan. Trên con đường ở Farhadhar, các thủy thủ bắt gặp những con bướm kỳ lạ phát sáng khiến họ ngỡ ngàng và cảm thấy buồn. Ở vùng biển Bogador, một đội gồm bốn tàu hải quân đã biến mất, bị nhấn chìm trong một con sóng khổng lồ bất ngờ hiện ra từ hư không vào một ngày đẹp trời biển lặng tuyệt đối.

Đô đốc Langlais chậm rãi lật giở những tài liệu gửi đến từ rất nhiều nơi trên thế giới, một thế giới rõ là đang phát điên. Thư từ, trích đoạn nhật ký hải trình, những bài cắt từ báo, biên bản xét hỏi, báo cáo mật, điện của sứ quán. Đủ thứ. Văn phòng ngắn gọn đến lạnh lùng của các thông báo chính thức và những tâm tư được giãi bày trong hơi rượu của các thủy thủ có thiện cảm đã đi qua thế giới một cách dửng dưng, để cuối cùng đến trên mặt bàn này, nơi Langlais thay mặt Vương quốc dùng bút lông ngỗng để vạch ranh giới giữa cái mà trong Vương quốc được coi là thật, và cái sẽ bị quên đi vì bị coi là giả. Từ tất cả các biển trên trái đất, hàng trăm nhân vật và tiếng nói lần lượt tới trên chiếc bàn này và bị nuốt gọn bằng một phán quyết mảnh như một đường kẻ bằng mực đen, thêu bằng một nét chữ chính xác trong những cuốn sách đóng bìa da. Bàn tay của Langlais là lòng biển, nơi những chuyến đi của họ vừa mới dừng lại. Cây bút của ông là ngọn sóng mà những nỗ lực nhọc nhằn của họ phải chịu thua. Chết hẳn.

Thông tin này phải được coi là không có căn cứ và, vì thế, nghiêm cấm tiết lộ bay nhắc đến trong các tài liệu và bản đồ của Vương quốc.

Nghĩa là mãi mãi, cả cuộc đời trong sáng.

Thông tin này phải được coi là xác thực và, vì thế, phải được thể hiện trên tất cả các tài liệu và bản đồ của Vương quốc, Langlais quyết định. Ông đối chiếu các bằng chứng, đánh giá các lời chứng, tra hỏi về nguồn gốc. Rồi ông quyết định. Hàng ngày, ông sống giữa những bóng ma của óc tưởng tượng phong phú của tập thể, nơi cái nhìn sáng suốt của nhà thám hiểm và ánh mắt kinh hoàng của người bị đắm tàu tạo nên những hình ảnh đôi khi giống hệt nhau và những câu chuyện bên lề phi lý. Ông sống giữa những hiện tượng kỳ dị. Vì thế trong cung của ông có một trật tự định sẵn và kỳ cục: cuộc đời ông diễn ra theo những thói quen chính xác bất di bất dịch, gần giống với một nghi thức thiêng liêng. Langlais tự bảo vệ mình. Ông cuốn chặt đời mình trong một mạng lưới những quy định cực kỳ chặt chẽ, đủ khả năng làm giảm sức cám dỗ của căn bệnh tưởng mà ngày nào ông cũng phải đối đầu. Khi đến với ông từ khắp các vùng biển trên trái đất, những lời ngọa dụ đều dịu đi trước con đê thận trọng được dựng lên từ những sự xác thực ít ỏi. Giống như một hồ nước tĩnh lặng cách đó vài bước chân, óc minh triết của Langlais đang đợi chúng. Yên lặng và chính xác.

Qua các khung cửa sổ mở rộng, tiếng kéo cắt đều đều vọng đến. Người làm vườn đang tỉa đám cây hoa hồng, trong lòng tin chắc vào công lý trong những phán quyết đúng đắn của mình. Một tiếng động như biết bao tiếng động khác. Nhưng hôm đó, và trong đầu của đô đốc Langlais, tiếng động đó mang tới một thông điệp rất cụ thể. Kiên nhẫn và bền bỉ - quá gần cửa sổ nên khó có thể là sự ngẫu nhiên - , nó gợi lên ký ức không tránh được về một nhiệm vụ phải hoàn thành. Langlais thích không nghe thấy nó hơn. Nhưng ông là một con người trọng danh dự. Vì thế ông gập lại những trang nói về các hòn đảo, xác tàu đắm và bướm, rồi mở một ngăn kéo, lấy ra ba lá thư có niêm phong và đặt chúng lên trên tráp bút. Ba lá thư được gửi từ ba nơi khác nhau. Mặc dù chúng mang dấu hiệu nổi bật của thư khẩn và mật, nhưng vì hèn nhát nên Langlais đã để mặc chúng vài ngày ở nơi không ai có thể nhìn thấy được. Ông mở chúng ra, bằng một động tác nhanh và dứt khoát, rồi không cho phép mình chần chừ, ông bắt đầu đọc chúng. Ông ghi lại một vài cái tên, ngày tháng. Ông cố làm việc này với sự vô tư khách quan của một người kế toán của Vương quốc. Những chữ mà ông mới ghi là:

Quán trọ Almayer, Quartel

Cuối cùng, ông cầm ba lá thư, đứng dậy, đến gần lò sưởi và vứt chúng vào ngọn lửa cẩn trọng đang dõi theo những ngày mùa xuân lười biếng đó. Trong khi nhìn những bức thư lịch thiệp quý giá mà ông ước mình chưa bao giờ đọc Cong queo lại, ông nhận ra rõ ràng có sự im lặng đột ngột và biết ơn đến với ông qua cửa sổ đang mở. Tiếng kéo cắt lúc trước vang lên không mệt mỏi như tiếng kim đồng hồ, giờ đây đã im hẳn. Chỉ một lát sau, trong im lặng chợt có tiếng bước chân của người làm vườn đi xa dần. Có điều gì đó rất chính xác trong việc ngừng nghỉ này, khiến bất cứ ai cũng sẽ phải ngạc nhiên. Nhưng Langlais thì không. Ông biết. Quan hệ giữa hai người - một đô đốc và một người làm vườn - có thể là bí ẩn đối với ai đó, nhưng với họ thì không còn bí mật nào cả. Thói quen gần gũi đã được tạo nên bằng nhiều quãng im lặng cùng những dấu hiệu thân mật, và từ nhiều năm nay thói quen đó luôn theo sát mối quan hệ đặc biệt của họ.

Có biết bao chuyện. Câu chuyện này đến từ rất ха.

Một hôm, cách đây sáu năm, người ta dẫn đến trước mặt đô đốc Langlais một người đàn ông tên là Adams. Cao lớn, vạm vỡ, tóc dài đến vai, da cháy nắng. Đây có thể là một thủy thủ như biết bao thủy thủ khác. Nhưng phải có người đỡ, anh ta mới đứng nổi, anh ta không tự bước đi được. Cổ bị một vết thương lở loét trông thật gớm ghiếc. Anh ta đứng bất động một cách ngớ ngẩn, như bị liệt, như lơ đễnh. Thứ duy nhất cho thấy chút ý thức còn sót lại là ánh mắt của anh ta. Giống như ánh mắt của một con thú đang hấp hối.

“Anh ta có cái nhìn của một con thú đang săn mồi,” Langlais nghĩ.

Người ta kể với ông rằng anh ta được tìm thấy trong một làng giữa châu Phi. Ở đó còn có những người da trắng khác nữa những nô lệ. Nhưng anh ta thì khác. Anh ta là con vật yêu thích của tộc trưởng. Anh ta bò bốn chân, được trang điểm một cách kỳ cục bằng lông chim và đá đủ màu sắc sặc sỡ, bị buộc bằng dây vào ngai của tên vua đó. Sống bằng thức ăn thừa mà hắn ném cho. Thân thể anh ta đầy những vết thương và vết đánh đập. Anh ta đã học được cách sủa khiến tên quốc vương rất thích thú. Dường như đó là lý do duy nhất giúp anh ta còn sống.

- Anh ta muốn kể gì không? - Langlais hỏi.

- Không. Anh ta không nói. Anh ta không muốn nói. Nhưng những người sống cùng anh ta... những nô lệ khác... và những người nhận ra anh ta, ở bến cảng... tóm lại, họ kể những câu chuyện rất đặc biệt về anh ta, như là anh ta đã đi khắp nơi, đó là một bí ẩn... nếu tin lời người ta nói...

- Thế người ta nói gì?

Adams đứng bất động và lơ đễnh giữa phòng. Xung quanh anh, ký ức và óc tưởng tượng ùa về náo động, vẽ trong không khí bức họa về những cuộc phiêu lưu của một đời người, hình như là của chính anh / đi bộ ba trăm kilômét trên sa mạc / anh ta thề rằng đã thấy mình biến thành da đen, rồi sau đó lại trở thành da trắng / bởi vì anh ta buôn bán với thầy phù thủy ở đó, anh ta đã học được cách chế tạo thứ bột màu đỏ / khi bị bắt, anh ta và những người khác bị trói vào một thân cây to và bọn người kia chờ đợi họ bị côn trùng bu kín, nhưng anh bắt đầu nói bằng một thứ tiếng không thể hiểu được và thế là quân man di đó, bỗng nhiên / thề rằng anh ta đã đi tới đó, trong dãy núi nơi ánh sáng không bao giờ tắt, và không bao giờ có người nào có thể trở về mà đầu óc còn tỉnh táo cả, trừ anh ta, và khi quay trở lại, anh ta chỉ nói / ở trong cung vua, nơi anh ta được chọn vì giọng hát của mình, giọng hát rất hay, bọn chúng cho anh ta biết bao nhiêu là vàng, nhiệm vụ của anh ta là ở lại trong căn phòng tra tấn và hát trong khi bọn chúng làm việc, làm thế để vua không nghe thấy những tiếng rên rỉ chán ngắt mà chỉ nghe thấy tiếng hát hay đó trong hồ Kabalaki rộng mênh mông như biển, cuối cùng họ làm một cái thuyền bằng những tấm lá khổng lồ, lá cây, và đã chèo thuyền từ bờ bên này sang bờ bên kia, và anh ta có mặt trên chiếc thuyền này, điều này tôi có thể nói chắc chắn dùng tay nhặt kim cương trong cát, mọi người bị xích lại với nhau, trần truồng để không thể chạy trốn được, và anh ta ở giữa, mà đúng là / mọi người nói rằng anh ta đã chết, rằng bão đã cuốn anh ta đi, nhưng một hôm, trước Cổng Tesla, người ta chặt hai bàn tay của một người, một tên trộm nước, tôi đã nhìn kỹ, đó là anh ta, đúng là anh ta / vì thế anh tên là Adams, nhưng anh có hàng nghìn cái tên, một hôm ai đó đã gặp anh ta và khi đó anh ta tên là Ra Me Nivar, trong tiếng của xứ đó có nghĩa là kẻ cắp, và một lần khác, trên bờ biển châu Phi / trong thành phố của người chết, nơi không một ai dám bước vào vì có một lời nguyền, từ nhiều thế kỷ nay, làm nổ mắt của tất cả những người

- Đủ rồi.

Langlais thậm chí không rời mắt khỏi hộp đựng thuốc lá mà ông cáu bẳn xoay xoay trong tay từ nãy tới giờ.

- Được rồi. Dẫn anh ta đi.

Không ai động đậy.

Im lặng.

- Thưa đô đốc... còn một chuyện nữa.

- Chuyện gì?

Im lặng.

- Người này đã đến Tombouchou.

Hộp thuốc lá của Langlais đứng yên.

- Có những người sẵn sàng thề chuyện này: anh ta đã tới đó.

Tombouctos. Viên ngọc của châu Phi. Thành phố không thể tìm thấy và diệu kỳ. Nơi cất giữ tất cả các kho báu, nơi cư ngụ của tất cả các vị thần man di. Trái tim của thế giới xa lạ, pháo đài với hàng nghìn bí mật, vương quốc ma của tất cả của cải, điểm đến bị mất tích của biết bao chuyến đi, ngọn nguồn của tất cả các dòng nước và giấc mộng của tất cả các cung trời. Tombouchou, Thành phố mà chưa một người da trắng nào tìm thấy.

Langlais nhìn lên. Trong phòng, tất cả mọi người bỗng nhiên đều bất động. Chỉ riêng đôi mắt của Adams vẫn lang thang, mải mê vây dồn một con mồi vô hình.

Đô đốc hỏi anh ta rất lâu. Theo thói quen, ông nói giọng nghiêm khắc, nhưng nhẹ nhàng, gần như không thể hiện cảm xúc gì. Không thô bạo, không một áp lực đặc biệt. Chỉ kiên nhẫn đưa ra chuỗi câu hỏi ngắn gọn và chính xác. Ông không nhận được câu trả lời nào.

Adams câm lặng. Dường như sống lưu vong mãi mãi trong một thế giới, nghiệt ngã thay, lại ở một nơi nào đó khác. Ông thậm chí không nhận được dù chỉ một ánh mắt. Không được gì cả.

Langlais vẫn ngồi đó chăm chú nhìn anh ta, trong im lặng, một lúc lâu. Rồi ông ra hiệu nhưng không được đáp lại. Người ta nhấc Adams dậy khỏi ghế và dẫn đi. Langlais nhìn anh ta đi xa dần - đội chân kéo lê trên nền lát cẩm thạch - và ông có cảm giác khó chịu khi nghĩ rằng Tombouchou cũng vậy, vào đúng lúc đó, lại càng cách xa hơn trên những tấm bản đồ địa lý thiếu chính xác của Vương quốc.

Chẳng vì lý do nào cả, trong đầu ông bỗng hiện ra một trong nhiều truyền thuyết về thành phố này: phụ nữ ở đó chỉ để hở một con mắt, được tô vẽ rất đẹp bằng đất màu. Ông luôn luôn tự hỏi vì sao họ lại có thể thích giấu đi một mắt nhỉ. Ông đứng dậy và uể oải lại gần cửa sổ. Đang định mở cửa sổ thì một giọng nói trong đầu khiến ông khựng lại, một câu nói rõ ràng và chính xác:

- Bởi vì không người đàn ông nào có thể chịu đựng được ánh mắt của họ mà không phát điên.

Langlais quay ngoắt lại. Không có ai trong phòng. Ông lại quay về phía cửa sổ. Trong vài giây, ông không thể nghĩ được gì. Rồi ông thấy ở phía dưới, trên đường phố, đám người đưa Adams về với hư không đi qua. Ông không tự hỏi mình phải làm gì. Ông chỉ làm, thế thôi.

Một lát sau, ông đứng trước mặt Adams, giữa sự kinh ngạc của những người có mặt, và hơi thở gấp do chạy nhanh. Ông nhìn vào mắt anh ta và hỏi nhỏ

- Làm thế nào anh biết được điều đó?

Adams thậm chí dường như không nhận ra sự có mặt của ông. Anh ta vẫn tiếp tục ở nơi nào đó lạ lùng, cách đó hàng nghìn kilômét. Nhưng đôi môi anh động đậy và tất cả mọi người đều nghe thấy tiếng anh nói

- Bởi vì tôi đã nhìn thấy họ.

Langlais đã từng gặp nhiều trường hợp như Adams. Đó là những thủy thủ bị bão hay bị lũ cướp biển tàn ác ném lên một bờ biển nào đó trên một lục địa xa lạ, những con tin ngẫu nhiên và thú săn được của những kẻ mà với chúng, người da trắng không hơn gì một loài thú lạ. Nếu cái chết nhẹ nhàng không đến mang họ đi đúng lúc, thì một cái chết đau đớn thế nào cũng chờ đợi họ, ở một góc thối tha hay tuyệt diệu của những thế giới khó tin đó. Rất hiếm người sống sót trở về, được một chiếc thuyền nào đó cứu sống và trở về với thế giới văn minh, nhưng họ vẫn mang trên mình những dấu vết không thể xóa bỏ của tai họa mà họ đã trải qua. Những cái xác mất đầu, những phần còn lại của con người mà sinh vật lạ nhả ra. Những linh hồn mất tích.

Langlais biết tất cả những chuyện đó. Thế nhưng ông vẫn đưa Adams về với mình. Ông kéo anh ra khỏi bất hạnh và đưa về sống trong cung điện của ông. Cho dù linh hồn anh đang ẩn náu ở thế giới nào, ông cũng sẽ đi tìm nó ở đó. Và đưa nó về. Không phải ông muốn cứu anh. Không hẳn như thế. Ông muốn cứu những câu chuyện ẩn chứa trong anh. Chờ đợi bao lâu không quan trọng: ông muốn biết những câu chuyện đó và ông sẽ có được chúng.

Ông biết rằng Adams là một con người bị cuộc đời hủy hoại. Ông tưởng tượng ra tâm hồn anh như một ngôi làng yên ả bị cướp bóc và tàn phá bởi cuộc xâm chiếm hoang dại của vô số hình ảnh, cảm giác, mùi hương, âm thanh, đau khổ, lời nói. Cái chết mà ban đầu anh có thể hiện, là kết quả nghịch lý của một cuộc sống dữ dội bên trong. Dưới cái vẻ bề ngoài câm lặng và bất động là cả một sự hỗn độn không thể chế ngự được.

Langlais không phải là thầy thuốc và chưa từng cứu ai. Nhưng cuộc sống của chính ông đã dạy cho ông khả năng chữa bệnh không ngờ tới bằng sự chính xác. Chính ông cũng tự chữa cho mình, có thể nói như vậy, chỉ bằng sự chính xác. Đó là liều thuốc mà khi hòa tan trong mỗi ngụm của đời ông, nó giữ cho ông cách xa loại thuốc độc lầm lạc. Vì thế ông nghĩ rằng căn bệnh không nói được của Adams chỉ có thể được chữa khỏi nhờ hàng ngày kiên nhẫn rèn luyện tính chính xác. Ông cảm thấy đó phải là một tính chính xác dễ thương, theo cách riêng của ông, mà sự lạnh lùng của một nghi lễ máy móc chỉ hơi chạm nhẹ qua, và được nuôi dưỡng trong sự ấm áp của một chất thơ tương đối. Ông tìm nó rất lâu trong thế giới đồ vật và cử chỉ xung quanh. Và cuối cùng đã tìm thấy. Và với những ai có ý chế giễu, đánh liều hỏi ông

- Vậy ông định dùng loại thuốc kỳ diệu nào để chữa trị cho kẻ hoang dại đó?

ông thích trả lời

- Hoa hồng.

Giống như một đứa trẻ đặt con chim lạc đường vào trong chiếc tổ ấm áp nhân tạo bằng vải, Langlais đặt Adams vào trong vườn của mình. Một khu vườn đáng chiêm ngưỡng, nơi những đường hình học tinh tế nhất kiềm chế sự bùng nổ của màu sắc, tất cả các màu sắc; và nơi các loại hoa và cây cối có nguồn gốc từ khắp nơi trên thế giới phải được trồng theo nguyên tắc đối xứng cứng nhắc. Một khu vườn trong đó sự hỗn độn của cuộc sống biến thành một hình dạng chính xác một cách thần kỳ.

Chính ở đó, Adams dần trở về với chính mình. Trong nhiều tháng, anh vẫn im lặng, nhưng ngoan ngoãn học hàng ngàn quy định chính xác. Rồi từ chỗ như không hiện diện, anh bắt đầu thể hiện mình lúc rõ ràng, lúc mờ nhạt, thỉnh thoảng bật ra vài câu ngắn, và không còn sự sống sót bền bỉ của con thú ẩn mình trong anh. Sau một năm, không một ai khi nhìn thấy anh lại nghi ngờ rằng mình đang đứng trước mặt người làm vườn cổ điển và hoàn hảo nhất: ít nói và điềm tĩnh, động tác chậm rãi và chính xác, khó hiểu và khó đoán tuổi. Thượng đế nhân từ của một vũ trụ thu nhỏ.

Trong suốt thời gian đó, Langlais không hề hỏi gì anh. Ông chỉ nói với anh vài câu hiếm hoi, thường là về tình trạng của cây hoa diên vỹ hay những thay đổi không thể dự đoán được của thời tiết. Cả hai không bao giờ nói xa nói gần đến quá khứ, bất cứ quá khứ nào. Langlais chờ đợi. Ông không vội vã. Ngược lại, ông tận hưởng thú vui chờ đợi. Đến mức một hôm, ông thấy hơi thất vọng một cách phi lý vì trong khi đi dạo trên một lối đi phụ trong vườn và đi qua gần Adams, ông thấy Adams ngước mắt lên khỏi một cây hoa dã yên thảo màu trắng ngọc trai và nghe rõ ràng Adams nói ra - song dường như không nói với ai cả - những lời sau đây:

- Tombouctou không có tường bao, bởi vì ở đó từ xa xưa, người ta vẫn luôn nghĩ rằng chỉ riêng vẻ đẹp của nó cũng đủ để chặn đứng bất cứ kẻ thù nào. Rồi Adams im lặng, mắt nhìn xuống cây hoa dã yên thảo màu trắng ngọc trai, Langlais tiếp tục bước dọc theo lối đi, không nói lời nào. Ngay đến Thượng đế, nếu thực sự tồn tại, cũng sẽ không nhận ra điều gì cả.

Kể từ hôm đó, Adams dần dà kể hết các câu chuyện của mình. Vào những lúc khác nhau, và theo những thời gian và cách thức khó hiểu. Langlais chỉ lắng nghe. Ông không bao giờ đặt ra dù chỉ là một câu hỏi nhỏ. Ông lắng nghe, thế thôi. Đôi khi, chỉ là những câu đơn giản. Nhưng có lúc lại là những câu chuyện thực sự. Adams kể bằng giọng đều đều và ấm. Với một nghệ thuật đáng ngạc nhiên, anh biết xen kẽ các câu nói và các khoảng im lặng. Có cái gì đó như thôi miên trong cách kể về những hình ảnh lạ lùng bằng giọng ê a đều đều này. Nghe anh kể thật cuốn hút. Langlais bị mê hoặc.

Trong số những chuyện mà ông nghe thấy, chẳng có gì được ghi vào những cuốn sách đóng bìa da màu sẫm của ông. Lần này, không liên quan gì đến Vương quốc. Những câu chuyện đó dành riêng cho ông. Ông đã đợi chúng nở hoa giữa một mảnh đất bị xâm phạm và đã chết. Giờ đây, ông thu hoạch chúng. Chúng là lòng biết ơn tinh tế mà ông quyết định dâng tặng cho sự cô đơn của chính mình. Ông mường tượng ra mình già đi trong cái bóng sùng kính của những câu chuyện này. Và một ngày nào đó, chết với hình ảnh khu vườn đẹp nhất Tombouchou trong mắt, hình ảnh cấm kỵ đối với tất cả những người da trắng.

Ông nghĩ rằng tất cả sẽ mãi dễ dàng và nhẹ nhàng một cách thần kỳ như vậy. Ông không thể tiên đoán được rằng ông và con người tên là Adams ấy sẽ gắn kết với nhau bằng một điều gì đó vô cùng tàn ác.

Ít lâu sau khi Adams tới, đô đốc Langlais phải đương đầu với một việc vô vị và tầm thường là đánh cuộc cuộc sống của mình trong một ván cờ. Ông và nhóm nhỏ tùy tùng bị đánh úp ở nơi bình địa bởi một tên cướp nổi tiếng khắp vùng vì tính điên rồ và tàn bạo. Lạ thay, trong tình huống ấy, hắn tỏ ra không muốn hung bạo với các nạn nhân của mình.

Hắn chỉ bắt giữ Langlais và thả tất cả những người khác, nhưng họ phải gom đủ số tiền chuộc rất lớn. Langlais biết mình đủ giàu để chuộc lại tự do. Nhưng ông không thể dự đoán liệu tên cướp có đủ kiên nhẫn để đợi tiền chuộc đến hay không. Lần đầu tiên, ông cảm thấy rõ rệt mùi của cái chết.

Ông ngồi trên một chiếc xe cứ chạy liên tục suốt hai ngày ròng, bị trói và bịt mắt. Ngày thứ ba, chúng cho ông xuống. Khi bỏ tấm vải bịt mắt ra, ông thấy mình ngồi trước mặt tên cướp. Giữa hai người là một chiếc bàn nhỏ. Trên bàn có một bàn cờ. Tên cướp giải thích ngắn gọn. Hắn cho ông một cơ hội. Một ván cờ. Nếu thắng, ông sẽ được tự do. Nếu thua, chính hắn sẽ giết ông.

Langlais cố gắng phân tích thiệt hơn cho hắn. Nếu chết, ông không đáng một xu, tại sao lại phải ném qua cửa sổ một gia tài như thế?

- Ta không hỏi ngươi nghĩ gì. Ta hỏi ngươi đồng ý hay không. Nhanh lên.

Điên rồi. Hắn ta điên rồi. Langlais hiểu rằng không còn lựa chọn nào khác.

- Tùy ông, - Langlais nói và nhìn xuống bàn cờ. Ông nhanh chóng nhận ra rằng nếu tên cướp bị điên, thì hẳn đó chỉ là một sự điên cuồng cực kỳ quỷ quyệt. Hắn đã giữ quân trắng lại cho mình - hy vọng điều ngược lại là ngu ngốc - nhưng hắn còn chơi với một quân hậu thứ hai, đứng trong hàng ở vị trí quân tượng bên phải. Một biến thức lạ lùng.

- Một vua, - tên cướp giảng giải và chỉ tay vào chính hắn, - và hai hậu, - hắn nói tiếp, vẻ giễu cợt, và chỉ tay vào hai phụ nữ, đúng là rất xinh đẹp, ngồi hai bên hắn. Câu nói đùa khiến đám thuộc hạ cười phá lên và hò reo hết sức thích thú. Không vui thích gì, Langlais lại nhìn xuống và tự nhủ mình sẽ chết theo cách ngu ngốc nhất.

Nước cờ đầu tiên của tên cướp khiến tất cả im phăng phắc. Quân tốt của vua tiến về phía trước hai ô. Đến lượt Langlais đi. Ông lưỡng lự vài giây. Dường như ông đợi cái gì đó, nhưng không biết đó là cái gì. Ông chỉ hiểu ra khi nghe thấy, trong đầu mình, một giọng điềm tĩnh đáng kinh ngạc nói rõ từng từ sau đây

- Quân mã lên hàng quần tượng cạnh vua.

Lần này, ông không nhìn quanh mình. Ông biết giọng nói này. Và ông biết rằng nó không ở đó. Chỉ có trời mới biết tại sao, nhưng giọng nói đó vọng đến từ rất xa. Ông cầm quân mã và đặt nó trước quân tượng. Đến nước thứ bảy, ông đã có chút ít lợi thế. Đến nước thứ tám, ông nhập thành. Đến nước thứ mười một, ông làm chủ trung tâm bàn cờ. Thêm hai nước nữa, ông hy sinh một quân tượng, nhờ thế mà nước sau đó, ông hạ được quân hậu thứ nhất của đối phương. Ông giăng bẫy quân hậu thứ hai bằng một loạt nước kết hợp mà ông ý thức được rằng sẽ không thể làm được nếu không có giọng nói phi lý ấy chỉ dẫn từng bước một. Sức kháng cự của quân trắng càng yếu dần đi, thì Langlais cảm thấy cơn tức giận và rối trí của tên cướp càng tăng thêm dữ dội. Đến mức ông sợ phải thắng. Nhưng giọng nói không để ông ngừng nghỉ.

Ở nước thứ hai mươi ba, tên cướp bị mất một quân xe, vì một sai lầm hiển nhiên đến mức giống như tự đầu hàng. Langlais định tận dụng cơ hội một cách máy móc, nhưng ông bỗng nghe thấy giọng nói chắc nịch

- Đô đốc, cẩn thận với vua. Cẩn thận với vua.

Cẩn thận với vua? Langlais khựng lại. Quân vua trắng đang ở một vị trí hoàn toàn vô hại, đằng sau các quận khác sau nước nhập thành cẩu thả. Cẩn thận với cái gì? Ông nhìn bàn cờ mà không hiểu.

Cẩn thận với vua.

Giọng nói im bặt.

Tất cả đều im lặng.

Vài giây.

Rồi Langlais hiểu ra. Giống như một ánh chớp lướt qua đầu ông một giây trước khi tên cướp rút từ đâu đó ra một con dao và tìm cách đâm ngay vào tim ông. Nhưng Langlais còn nhanh hơn. Ông bẻ tay hắn, đoạt lấy con dao, và như để kết thúc hành động mà hắn đã bắt đầu, ông cắt cổ hắn. Tên cướp đổ xuống sàn. Hai người phụ nữ kinh hoàng bỏ chạy. Tất cả những kẻ khác dường như đứng ngây ra vì khiếp sợ. Langlais vẫn bình tĩnh. Bằng một hành động mà sau đó ông cho là long trọng không cần thiết, ông cầm quân vua trắng và đặt nó nằm xuống trên bàn cờ. Rồi ông đứng dậy, tay nắm chặt con dao, chậm rãi đi ra. Không ai dám động đậy. Ông trèo lên con ngựa đầu tiên mà ông nhìn thấy. Sau khi quay mặt nhìn lại lần cuối cảnh tượng kỳ dị như trong nhà hát bình dân, ông chạy trốn. Giống như vẫn thường xảy ra vào những thời điểm quyết định của cuộc sống, ông ngạc nhiên vì chỉ nghĩ được một điều duy nhất, mà lại hoàn toàn không nghĩa lý gì: đây là lần đầu tiên - lần đầu - ông thắng một ván cờ khi chơi bằng quân đen.

Về đến cung điện của mình, ông thấy Adams nằm dài trên giường, li bì và có lẽ bị viêm màng não. Các bác sĩ không biết phải làm gì. Ông bảo với họ

- Đừng làm gì cả. Đừng.

Bốn ngày sau, Adams tỉnh lại. Langlais ngồi bên cạnh giường anh. Họ nhìn nhau. Adams lại nhắm mắt lại. Còn Langlais nói nhỏ

- Tôi nợ anh cuộc sống.

- Một cuộc sống, - Adams nói rõ hơn. Rồi anh lại mở mắt và nhìn thẳng vào mắt của Langlais. Không phải ánh mắt của một người làm vườn. Đó là ánh mắt của một con thú đang săn mồi.

- Cuộc sống của tôi, tôi mặc kệ. Đó là một cuộc sống khác, cuộc sống mà tôi muốn.

Ý nghĩa của câu nói này, phải rất lâu sau Langlais mới hiểu ra, khi đã quá muộn.

Một người làm vườn đứng bất động trước bàn làm việc của một đô đốc. Khắp nơi đây giấy tờ và sách vở. Nhưng rất ngăn nắp. Ngăn nắp. Chân nến nhiều nhánh, thảm, mùi da thuộc, những bức tranh tối màu, giấy phủ tường màu nâu, bản đồ địa lý, vũ khí, những đồng tiền xu, những bức chân dung. Những món đồ bằng bạc. Đô đốc đưa một tờ giấy cho người làm vườn và nói

- Quán trọ Almayer. Một nơi trên bờ biển, gần Quartel.

- Ở đó ư?

- Đúng.

Người làm vườn gập tờ giấy lại, bỏ vào túi và nói

- Tối nay tôi sẽ đi.

Đô đốc nhìn xuống, và ông nghe thấy giọng người kia nói

- Vĩnh biệt.

Người làm vườn tiến về phía cửa. Đô đốc thì thầm, mắt không nhìn anh

- Còn sau đó? Chuyện gì sẽ xảy ra sau đó?

Người làm vườn dừng lại.

- Không có gì nữa.

Rồi anh bước ra.

Đô đốc im lặng.

... khi Langlais để mặc tâm trí mình du ngoạn trong vệt nước phía sau một chiếc thuyền bay lên, thực sự, trên mặt biển Malagar, và khi Adams quyết định dừng chân trước một bông hoa hồng Borneo để quan sát một con côn trùng trèo dọc theo cánh hoa rồi bỏ dở công việc và bay đi, ở đây cũng giống như con tàu, giống như nó, đã từng có bản năng ấy để đi đến vùng biển Malagar, giống như hai anh em vì cùng ngầm từ bỏ cái thực và chọn cách bỏ chạy trên không và trong khoảnh khắc đó, kết hợp lại thành hai hình ảnh đồng thời cùng tin trên võng mạc và trong trí nhớ của cả hai con người mà không gì có thể tách họ ra được nữa, và cùng một lúc, họ thấy trong hai cách bay đó, của con côn trùng và của chiếc thuyền buồm, cùng một nỗi khiếp sợ trước vị gắt của kết cục và ngỡ ngàng phát hiện ra sự im lặng tuyệt đối của số phận, thì nó đột ngột bùng lên.

CHƯƠNG 8

Ở TẦNG HAI CỦA QUÁN TRỌ ALMAYER, trong một căn phòng nhìn ra đồi, Elisewin chiến đấu với đêm. Nằm bất động dưới tấm chăn, cố chờ xem điều gì sẽ xảy đến trước, giấc ngủ hay nỗi sợ hãi.

Có tiếng của biển, giống như một trận lở tuyết vô tận, tiếng sấm không dứt của một cơn giông không biết từ phương trời nào tới. Biển không ngừng một giây. Không mệt mỏi. Và không khoan dung.

Khi nhìn biển, bạn không để ý đến tiếng ồn ào mà nó gây ra. Nhưng trong đêm tối... Sự vô tận khi đó chỉ còn là tiếng ầm ào, bức tường thành bằng âm thanh, tiếng gào rú nhức nhối và mù quáng. Bạn không thể dập tắt biển khi nó cháy trong đêm.

Elisewin cảm giác có một quả bóng trống rỗng nổ tung trong đầu mình. Cô biết rõ tiếng nổ bí ẩn ấy, nỗi đau vô hình và không thể kể ra được. Nhưng biết nó cũng không làm được gì. Không làm được gì cả. Dần dần, Cơn đau nham hiểm trườn tới người cha cay nghiệt tục tằn xâm chiếm cô. Nó đến lấy lại của cải của nó.

Không hẳn cái lạnh đâm xuyên cô từ bên trong, cũng không phải trái tim cô đang hốt hoảng, hay mồ hôi lạnh toát túa ra khắp người, hay đôi tay run rẩy. Điều tồi tệ nhất là cảm giác bị biến mất, ra khỏi chính cái đầu của mình, chỉ còn lại nỗi kinh hoàng mơ hồ và những cái giật nảy mình vì sợ hãi. Những suy nghĩ tả tơi như quần áo của kẻ phản nghịch nổi dậy - những cơn rùng mình khuôn mặt nhăn nhó để cố nhắm hai mắt lại - cố không nhìn bóng đêm, nỗi khiếp sợ không lối thoát. Một cuộc chiến.

Elisewin nghĩ được đến cánh cửa cách đó vài mét, thông giữa phòng cô với phòng của cha Pluche. Vài mét. Cô cần phải đi đến đó. Bây giờ, cô sẽ ngồi dậy, sẽ tìm thấy cánh cửa mà không cần mở mắt, và chỉ cần giọng nói của cha Pluche thôi, chỉ cần mỗi giọng nói của cha thôi, và tất cả sẽ kết thúc - chỉ cần ngồi dậy, dám bước vài bước, đi qua căn phòng, mở cánh cửa - ngồi dậy, bò ra khỏi chăn, lướt dọc theo tường - ngồi dậy, đứng vững, bước vài bước - ngồi dậy, vẫn nhắm mắt, tìm cửa, mở cửa ra - ngồi dậy, thử hít thở, rồi ra khỏi giường - ngồi dậy, không chết - ngồi dậy - ngồi dậy. Khủng khiếp quá. Khủng khiếp quá.

Chỉ vài mét thôi. Nhưng như hàng kilômét, một quãng đường vô tận: đó chính là khoảng cách đến căn phòng thực của cô, đến các vật dụng của cô, đến cha cô, đến nhà của cô. Tất cả đều cách xa. Đều biến mất. Những cuộc chiến đó, người ta không thể thắng nổi. Elisewin đầu hàng.

Và, như thể đang chết, Cô mở mắt.

Cô chưa hiểu ra được ngay.

Cô không ngờ tới điều này.

Trong phòng có ánh sáng. Một ngọn đèn nhỏ.

Nhưng khắp nơi. Ấm.

Cô ngoảnh mặt lại. Dira ngồi trên một chiếc ghế gần giường, quyển sách to đặt trên đầu gối đang mở, và một giá nến trong tay. Một ngọn nến đang cháy. Ngọn lửa nhỏ, trong bóng đêm không còn tối đen nữa. Elisewin vẫn nằm yên, đầu hơi ngẩng lên trên gối, và nhìn. Cô gái nhỏ ấy có vẻ mặt như đang đâu đó, nhưng cô ấy đang ngồi đây. Mắt chăm chú nhìn vào các trang sách, chân không chạm đất và đung đưa nhẹ từ đằng trước ra đằng sau: đôi giày nhỏ làm vật thăng bằng, treo ở hai cẳng chân nhỏ, và một chiếc váy nhỏ.

Elisewin lại đặt đầu xuống gối. Cô nhìn thấy ngọn lửa nhỏ của cây nến tỏa khói, bất động. Và căn phòng, tất cả mọi thứ xung quanh, đều đang ngủ êm đềm. Cô cảm thấy mệt, sự mệt mỏi tuyệt diệu. Cô có thời gian để suy nghĩ.

- Không nghe thấy biển nữa rồi.

Rồi cô nhắm mắt. Và thiếp đi.

Sáng hôm sau, cô thấy chỉ có chiếc giá nến ở trên ghế. Cây nến vẫn còn cháy. Cứ như không hề bị hao đi. Cứ như cả một đêm chỉ dài bằng một giây. Ngọn lửa nhỏ không nhìn thấy được trong luồng ánh sáng mạnh mẽ mang ngày mới vào phòng qua cửa sổ.

Elisewin đứng dậy. Cô thổi tắt nến. Từ khắp mọi phía vọng đến tiếng nhạc lạ lùng của một nghệ sĩ không mệt mỏi. Tiếng động rất to. Một vở diễn. Biển lại tới.

Sáng hôm đó, Plasson và Bartleboom cùng đi ra ngoài. Mỗi người đều mang theo dụng cụ của mình: với Plasson là giá vẽ, màu và bút vẽ; với Bartleboom là sổ sách và các dụng cụ đo đạc khác nhau. Cứ như họ vừa mới dọn dẹp nhà kho của một nhà sáng chế điên rồ. Một người đi đôi ủng cao và mặc một chiếc áo của dân chài, còn người kia mặc áo khoác dài của nhà khoa học, đầu đội mũ len, tay đi găng của người chơi đàn piano, không có ngón. Có lẽ trong vùng này không chỉ có nhà sáng chế điên rồ.

Thực ra, Plasson và Bartleboom không hề quen biết nhau. Họ chỉ gặp nhau vài lần, trong hành lang của quán trọ, hay trong phòng ăn. Chắc chắn họ không bao giờ cùng bước đi trên bãi biển, mỗi người đi về phía nơi làm việc của mình, nếu Ann Devéria không cho là như vậy.

- Thật kinh ngạc. Nếu ghép hai anh lại với nhau, người ta sẽ được một người điên hoàn hảo. Theo tôi, Thượng đế vẫn đang chăm chú nhìn bức tranh ghép lớn và tự hỏi không biết hai mảnh ghép hợp với nhau đến thế đi đâu mất rồi.

- Tranh ghép là cái gì? - Bartleboom hỏi đúng lúc Plasson cũng hỏi

- Tranh ghép là cái gì?

Sáng hôm sau, họ đi trên bờ biển, mỗi người mang theo dụng cụ của mình, nhưng đi cùng nhau, trên đường đến các xưởng khác thường để làm công việc hàng ngày của từng người.

Những năm trước đây, Plasson giàu lên vì trở thành họa sĩ vẽ chân dung được ưa thích nhất ở thủ đô. Có thể nói là trong toàn thành phố, không một gia đình thực sự hám tiền nào lại không có một bức tranh của Plasson. Chân dung, tất nhiên là chỉ chân dung thôi. Địa chủ, các phu nhân ốm yếu, đám công tử tiểu thư kiêu ngạo, các bà cô già quắt queo, các nhà công nghiệp mặt đỏ gay, những cô gái sắp lấy chồng, những ông bộ trưởng, linh mục, ca sĩ chính của nhà hát Opera, sĩ quan quân đội, nữ thi sĩ, nghệ sĩ chơi đàn violon, viện sĩ, gái bao, chủ ngân hàng, thần đồng: trên tất cả các bức tường xứng đáng của thủ đô, hàng trăm khuôn mặt hoảng hốt liếc nhìn, được đóng khung thích hợp, tất nhiên mang vẻ quý tộc hơn nhờ cái mà trong các phòng trà người ta gọi là “nét bút Plasson”: nét riêng biệt khác thường trong phong cách có thể được thể hiện bằng tài năng thực sự đặc biệt, nhờ nó mà họa sĩ được ưa thích này biết đem lại vẻ thông minh cho bất cứ ánh mắt nào, cho dù là ánh mắt của một con bê. “Cho dù là ánh mắt của một con bê” là cách nói chính xác mà người ta thường bàn tán trong các phòng trà.

Plasson hoàn toàn có thể tiếp tục như thế trong nhiều năm. Số khuôn mặt của người giàu là bất tận. Nhưng một hôm, bỗng dưng anh quyết định vứt bỏ tất cả. Và ra đi. Một ý tưởng rất cụ thể, vốn đã được ấp ủ từ nhiều năm trong thâm tâm, xâm chiếm anh. Vẽ chân dung biển.

Anh bán tất cả những thứ mình có, từ bỏ xưởng vẽ và bắt đầu một cuộc hành trình mà theo anh hiểu là có thể không bao giờ kết thúc. Có hàng nghìn kilômét bờ biển ở khắp nơi trên thế giới. Tìm được một địa điểm thích hợp không phải chuyện đơn giản.

Trả lời câu hỏi của các tờ báo thượng lưu về lý do của sự từ bỏ bất thường này, Plasson không nói về biển. Người ta muốn biết đằng sau việc bậc thầy có một không hai của nghệ thuật vẽ chân dung đỉnh cao này từ bỏ sự nghiệp là gì? Plasson trả lời họ rất ngắn gọn, bằng một câu mà ngay sau đó gây ra nhiều cách hiểu khác nhau.

- Tôi đã mệt mỏi với tranh khiêu dâm.

Anh ra đi. Chẳng bao giờ còn ai gặp lại anh nữa.

Bartleboom không hay biết gì về chuyện này. Tất nhiên là anh không biết chuyện này. Và chính vì lẽ đó, trên bờ biển, khi đã hết các chuyện vô thưởng vô phạt về thời tiết, anh đánh liều hỏi, cốt để không làm đứt quãng cuộc trò chuyện:

- Anh vẽ đã lâu chưa?

Ngay cả trong tình huống này, Plasson cũng trả lời ngắn gọn.

- Chưa bao giờ làm việc khác.

Nghe câu trả lời của Plasson, bất cứ ai cũng có thể kết luận rằng chỉ có hai khả năng: hoặc anh ta ngạo mạn hết cỡ, hoặc anh ta ngốc nghếch. Nhưng ở điểm này: cần phải hiểu. Plasson rất khác thường khi nói chuyện: anh không bao giờ nói hết câu. Anh không kết thúc chúng được. Anh chỉ nói hết được khi câu không vượt quá bảy, tám từ. Còn không, anh mất tích giữa đường. Vì thế anh cố gắng chỉ nói những câu ngắn và cộc cằn, nhất là với người lạ. Và có thể nói là anh có tài trong việc này. Tất nhiên, cách nói ấy có thể khiến anh dường như hơi kênh kiệu và kiệm lời đến nhạt nhẽo. Nhưng thế vẫn hay hơn là trông ngốc nghếch: chuyện đó diễn ra đều đặn khi anh nói những câu rõ ràng, hoặc chỉ là những câu bình thường: không bao giờ, nói hết được.

- Này anh Plasson, anh có kết thúc được việc gì trên đời không? - một hôm Ann Devéria hỏi, đi thẳng vào vấn đề với tính cách trơ trẽn vốn có của mình.

- Có: những cuộc trò chuyện bực mình, - anh vừa trả lời vừa đứng dậy rời khỏi bàn và đi về phòng. Như đã nói, anh có tài trả lời ngắn gọn. Một tài năng thực sự.

Cả chuyện này, Bartleboom cũng không hay biết. Tất nhiên là anh không biết. Nhưng anh nhanh chóng hiểu ra.

Dưới ánh mặt trời giữa trưa, Plasson và Bartleboom ngồi trên bãi biển, đang ăn ba hay bốn thứ mà Dira đã chuẩn bị. Giá vẽ dựng trên cát, cách đó vài mét. Vẫn tấm toan trắng quen thuộc trên giá vẽ. Vẫn cơn gió Bắc quen thuộc thổi trên tất cả.

BARTLEBOOM - Mỗi ngày anh vẽ một bức tranh ư?

PLASSON - Theo một ý nghĩa nào đó.

BARTLEBOOM - Phòng của anh hẳn phải đầy...

PLASSON - Không. Tôi vứt chúng đi.

BARTLEBOOM - Vứt đi?

PLASSON - Anh có thấy bức trên giá vẽ không?

BARTLEBOOM - Có.

PLASSON - Tất cả đều tương tự như thế.

BARTLEBOOM - …

PLASSON - Liệu anh có giữ chúng không?

Đám mây bay qua mặt trời. Trời chuyển lạnh ngay lập tức, kiểu lạnh đột ngột. Bartleboom lại đội mũ len lên đầu.

PLASSON - Khó lắm.

BARTLEBOOM - Tôi không phản đối. Tôi không thể vẽ nổi ngay cả miếng pho mát này, làm thế nào mà anh vẽ được tất cả những thứ đó, đây là một bí ẩn đối với tôi, một bí ẩn.

PLASSON - Biển, khó lắm.

BARTLEBOOM - …

PLASSON - Khó mà hiểu được phải bắt đầu từ đâu. Anh thấy đấy, khi tôi vẽ chân dung, chân dung Con người, tôi biết phải bắt đầu từ đâu, tôi nhìn khuôn mặt và tôi biết chính xác... (dừng)

BARTLEBOOM - …

PLASSON - ...

BARTLEBOOM - ...

PLASSON - …

BARTLEBOOM - Anh vẽ chân dung người?

PLASSON - Vâng.

BARTLEBOOM - Hay quá, đã từ nhiều năm nay tôi muốn thuê vẽ chân dung mình, nhưng thật sự, có thể anh thấy là ngớ ngẩn, nhưng...

PLASSON - Khi vẽ chân dung người, tôi bắt đầu từ cặp mắt. Tôi quên hết những thứ khác và tập trung vào cặp mắt, tôi nhìn chúng chăm chú, trong nhiều phút, rồi tôi vẽ phác, bằng bút chì, và đó chính là bí mật, vì khi anh đã vẽ cặp mắt... (dừng)

BARTLEBOOM - …

PLASSON - …

BARTLEBOOM - Chuyện gì xảy ra khi anh đã vẽ mắt?

PLASSON - Những thứ còn lại hiện ra rất tự nhiên, như thể tất cả những bộ phận khác tự đến đúng vị trí của mình xung quanh điểm xuất phát đó, thậm chí không cần thiết phải... (dừng)

BARTLEBOOM - Thậm chí không cần thiết.

PLASSON - Không. Người ta có thể gần như không nhìn người làm mẫu, tất cả hiện ra tự nhiên, miệng, đường cong của cổ, cả đôi bàn tay... Nhưng cơ bản là phải bắt đầu từ mắt, anh hiểu không? Và đó chính là vấn đề thực, vấn đề khiến tôi phát điên, nó ở đây, chính xác: ... (dừng)

BARTLEBOOM - …

PLASSON - …

BARTLEBOOM - Anh Plasson, anh có ý tưởng về vấn đề ở chỗ nào chưa?

Đúng là hơi phức tạp. Nhưng chỉ cần kéo Plasson ra khỏi cát. Lần nào cũng vậy. Một cách kiên nhẫn. Nếu có thể rút ra kết luận từ đời sống tình cảm đặc biệt của Bartleboom, thì anh là một người kiên nhẫn.

PLASSON - Vấn đề là: quỷ quái thật, mắt của biển có thể ở đâu? Tôi không thể làm được gì nếu không phát hiện ra chúng, vì đó là nơi bắt đầu, anh hiểu không? Nơi khởi đầu tất cả, và trong khi tôi vẫn chưa hiểu nơi bắt đầu đó ở đâu, thì tôi sẽ tiếp tục hết ngày này qua ngày khác nhìn mặt nước mênh mông đáng nguyền rủa này mà không... (dừng)

BARTLEBOOM - …

PLASSON - ...

BARTLEBOOM- …

PLASSON - Đó chính là vấn đề, anh Bartleboom ạ.

Thật là thần kỳ: lần này, anh tự mình nói tiếp được.

PLASSON - Vấn đề là: biển bắt đầu từ đâu?

Bartleboom không trả lời.

Mặt trời ẩn đi rồi lại hiện ra giữa hai đám mây. Chính cơn gió thổi từ phương Bắc, vẫn là nó, đã sắp đặt nên vở diễn im lặng này. Biển điềm nhiên tiếp tục khúc ca đơn điệu của mình. Nếu biển có mắt, thì lúc này nó không nhìn về đây.

Im lặng.

Im lặng vài phút.

Rồi Plasson quay sang Bartleboom và hỏi không vòng vo

- Còn anh... anh nghiên cứu gì với những dụng cụ kỳ dị như vậy?

Bartleboom mỉm cười.

- Biển kết thúc ở đâu.

Hai mảnh ghép của một bức tranh. Được tạo ra để dành cho nhau. Đúng lúc ấy, ở nơi nào đó trên trời, vị Thượng đế già vừa mới tìm lại được chúng.

- Quỷ thật! Ta đã nói rồi mà, chúng không thể nào biến mất được.

- Căn phòng ở tầng trệt. Đi đằng này, cánh cửa thứ ba bên trái. Chìa khóa thì không có. Ở đây không ai có cả. Anh phải viết tên vào cuốn sổ này. Không bắt buộc, nhưng ở đây ai cũng làm thế.

Cuốn sổ to để ký đang mở trên mặt bàn bằng gỗ. Một chiếc giường bằng giấy vừa mới được dọn tinh tươm đang chờ đợi những giấc mơ mang cái tên khác. Chiếc bút lông của người đàn ông lướt nhẹ.

Adam.

Rồi anh lưỡng lự một lát, bất động.

- Nếu muốn biết tên của những người khác, anh có thể hỏi tôi. Không có gì bí mật cả.

Adams ngước mắt lên khỏi cuốn sổ to và cười.

- Dira, tên hay quá.

Cô gái nhỏ sững người. Theo bản năng, Cô nhìn vào cuốn sổ to.

- Không có tên tôi.

- Không có ở đây.

Nếu như cô gái này mười tuổi, thì đó là tối đa. Nhưng khi muốn, cô có thể nhiều hơn hàng nghìn tuổi. Cô nhìn thẳng vào mắt Adams, và điều cô nói ra, cô nói bằng giọng quả quyết giống như giọng của một phụ nữ không có mặt ở đây.

- Adams, đây không phải tên thật của anh.

- Không ư?

- Không.

- Tại sao cô biết?

- Tôi cũng biết đọc.

Adams cười. Anh cúi xuống, xách túi đồ và đi về phòng.

- Cánh cửa thứ ba bên trái, - giọng nói vang lên sau lưng anh, lúc này đã trở lại là giọng của một cô bé.

Không có chìa khóa. Anh mở cửa và bước vào. Anh không chờ đợi điều gì ghê gớm cả. Nhưng ít nhất anh cũng nghĩ là trong phòng không có ai.

- Ôi, xin lỗi, - cha Pluche vừa nói vừa rời khỏi cửa sổ và chỉnh đốn lại quần áo một cách máy móc.

- Tôi nhầm phòng chăng?

- Không, không chính là tôi... anh thấy đấy, tôi phòng bên trên, ở tầng trên, nhưng nó nhìn ra đồi, không nhìn thấy biển: tôi đã chọn nó vì thận trọng.

- Thận trọng ư?

- Vâng, chuyện dài lắm... Tóm lại, tôi muốn nhìn thấy cái mà người ta có thể nhìn được từ đây, nhưng tôi không làm phiền anh thêm nữa, tôi không bao giờ vào đây nếu như tôi biết rằng...

- Cứ ở lại đây, nếu ông muốn,

- Không, giờ thì tôi đi đây. Anh hẳn là có khối việc để làm, anh vừa mới tới à?

Adams đặt túi đồ xuống đất.

- Thật ngốc quá, tất nhiên là anh vừa mới tới rồi thôi, tôi đi đây. À... tôi tên là Pluche, cha Pluche. Adams gật đầu.

- Cha Pluche.

- Đúng thế.

- Hẹn gặp lại, cha Pluche.

- Vâng, hẹn gặp lại.

Cha Pluche bước về phía cửa và đi ra. Khi qua quầy lễ tân - nếu có thể gọi như thế - , cha cảm thấy có nghĩa vụ phải giải thích

- Tôi không biết là có người sắp tới, tôi chỉ muốn biết nhìn biển thế nào...

- Không sao đâu, cha Pluche ạ.

Cha đã định đi, nhưng lại dừng bước, quay trở lại, hơi cúi xuống trên quầy và hỏi nhỏ Dira

- Theo cô, đây có phải là một bác sĩ không?

- Ai cơ?

- Anh ta.

- Cha hỏi anh ấy đi.

- Tôi cảm thấy đây là một con người không thích bị đặt câu hỏi. Anh ta còn không nói với tôi anh ta tên là gì nữa.

Dira chần chừ một lát.

- Adams.

- Adams thôi ư?

- Adams thôi.

- Ra thế.

Cha Pluche định đi rồi, nhưng ông vẫn còn muốn nói thêm. Ông nói nhỏ hơn nữa.

- Mắt của anh ta... Anh ta có đôi mắt của con thú đang săn mồi.

Giờ thì cha đã nói hết thật rồi.

Ann Devéria đi dọc bờ biển trong chiếc áo choàng màu tím. Bên cạnh cô là cô gái tên Elisewin, tay cầm chiếc ô nhỏ màu trắng. Cô gái mười sáu tuổi. Cô có thể sẽ sống, có thể sẽ chết. Không ai biết được. Ann Devéria nói nhưng mắt không rời khoảng hư vô phía trước. Phía trước theo nhiều nghĩa.

- Cha cô không muốn chết. Ông ấy già đi nhưng dường như sẽ không chết. Bệnh tật gặm nhấm ông ấy, nhưng ông ấy vẫn trơ lì, tiếp tục bấu chặt vào cuộc sống. Cuối cùng, ông thậm chí không ra khỏi phòng mình nữa. Mọi người phải làm mọi việc cho ông. Nhiều năm như vậy. Ông ấy lui vào ẩn náu trong một dạng pháo đài của riêng mình, được xây cất ở một nơi không thể nhìn thấy được trong chính ông. Ông từ bỏ tất cả, nhưng ông bám rất chắc, một cách dữ dội, vào hai thứ thực sự quan trọng đối với ông: viết và căm ghét. Ông viết khó nhọc nhờ cánh tay duy nhất còn cử động được. Và ông căm ghét bằng mắt. Nói ư? Không, ông không nói nữa, cho đến tận lúc cuối. Viết và căm ghét. Khi ông chết - vì cuối cùng ông cũng chết - , mẹ cô cầm hàng trăm tờ giấy viết nguệch ngoạc ấy lên và đọc lần lượt từng tờ. Trên đó có tên của tất cả những người mà ông ấy biết, tên nọ viết chồng lên tên kia. Và bên cạnh mỗi cái tên là phần miêu tả tỉ mỉ một cái chết kinh hoàng. Cô không đọc những tờ giấy ấy. Nhưng đôi mắt của ông ấy - đôi mắt đầy thù hận, mỗi phút, mỗi ngày, cho đến lúc cuối cùng - , cô đã thấy. Trời mới biết được cô đã nhìn thấy chúng hay chưa. Cô lấy chồng vì người ấy có ánh mắt hiền lành. Đó là thứ duy nhất quan trọng đối với cô. Chồng cô có cái nhìn hiền lành.

Thế rồi cuộc sống không diễn ra như ta hình dung. Nó đi theo con đường của nó. Còn người ta theo con đường của mình. Và không phải cùng một con đường. Vậy là... không phải cô muốn sung sướng, không. Cô muốn... tự cứu mình thoát khỏi tất cả những chuyện đó, đúng thế: tự cứu mình. Nhưng khi cô hiểu cần đi về bên nào thì đã muộn. Người ta nghĩ rằng thứ khác cứu được con người: nghĩa vụ, chính trực, tốt bụng, công bằng. Không. Chính những ham muốn mới cứu được người ta. Đó là thứ duy nhất là thật. Nếu đi cùng chúng, người ta sẽ được cứu. Nhưng cô hiểu ra điều đó quá muộn. Nếu người ta để cho cuộc sống có thời gian, thì cuộc sống lại xoay theo cách rất kỳ cục, nghiệt ngã: và người ta nhận ra rằng ở nơi mà người ta đang ở bây giờ, không thể mong muốn điều gì mà không khiến mình bị đau khổ. Chính ở đó, mọi chuyện trở nên phức tạp, không có cách nào thoát ra được, càng xoay xở, chiếc lưới càng quấn chặt, càng vùng dậy, càng bị thương. Người ta không thể thoát ra được nữa. Chính vào lúc đã quá muộn, cô mới bắt đầu ham muốn. Bằng tất cả sức lực có trong mình. Cô đã đau khổ biết bao, thậm chí cháu không thể hình dung được đâu.

Cháu có biết ở đây có gì đẹp không? Nhìn xem: chúng ta bước đi, để lại dấu chân trên cát, và chúng ở đó, rõ ràng, thẳng hàng. Nhưng ngày mai khi thức dậy, cháu nhìn bãi biển rộng lớn này và thấy không còn gì nữa, không một vết chân, không một dấu vết, không còn gì cả. Ban đêm, biển xóa sạch. Thủy triều dâng. Như chưa ai từng qua đây. Như chúng ta chưa từng tồn tại. Nếu trên thế giới có một nơi mà cháu có thể nghĩ rằng cháu không là gì cả, thì đó chính là nơi đây. Không còn là đất nữa, song vẫn chưa là biển. Không phải một cuộc sống giả, cũng không phải một cuộc sống thật. Đó là thời gian. Thời gian trôi qua. Không gì khác.

Đây có lẽ là một nơi ẩn náu hoàn hảo. Chúng ta sẽ không bị bất cứ kẻ thù nào nhìn thấy. Trắng trơn như những bức tranh của Plasson. Chính chúng ta cũng không nhận thấy được. Nhưng có một thứ đến làm hỏng nơi chuộc tội này. Thứ mà cháu không thể thoát được. Biển. Biển mê hoặc, biển giết, gây xúc động, làm khiếp sợ, đôi khi cả gây cười nữa, có lúc biển biến mất, tự ngụy trang thành hồ hay tạo nên bão, hủy hoại các con tàu, biển ban tặng của cải, biển không đưa ra câu trả lời, biển thông thái, biển dịu dàng, biển đầy quyền năng, biển không thể đoán trước được. Nhưng đặc biệt nhất là: biển gọi. Cháu sẽ thấy, Elisewin ạ. Thực ra, biển chỉ làm việc đó: gọi. Nó không bao giờ dừng, nó thấm vào cháu, rồi dính chặt vào cháu, biển muốn có cháu. Cháu có thể làm như không có chuyện gì xảy ra, nhưng vô ích. Biển tiếp tục gọi cháu. Biển mà cháu nhìn thấy, và tất cả những biển khác mà cháu sẽ không nhìn thấy nhưng chúng vẫn luôn ở đó, dò xét, kiên nhẫn, ngay cạnh cuộc đời cháu. Cháu sẽ nghe thấy tiếng biển gọi, không mệt mỏi. Đó là điều xảy đến ở nơi chuộc tội đầy cát này. Và có lẽ nó cũng xảy ra ở bất kỳ thiên đường nào, và bất kỳ địa ngục nào. Không một lời giải thích, không nói cho cháu biết ở đâu, nhưng sẽ luôn luôn có một biển ở đó, và gọi cháu.

Ann Devéria dừng chân. Cúi xuống, bỏ giày ra. Đặt chúng trên cát. Lại tiếp tục đi, chân trần. Elisewin vẫn đứng yên. Cô đợi Ann Devéria đi được vài bước.

Rồi nói, giọng đủ cao để có thể nghe thấy:

- Vài ngày nữa cháu sẽ đi khỏi đây. Và cháu đi vào biển. Cháu sẽ khỏi bệnh. Cháu rất muốn như thế. Khỏi bệnh. Sống. Và một ngày nào đó, cũng xinh đẹp như cô.

Ann Devéria ngoái lại. Cô cười. Cô tìm từ để nói. Và tìm thấy chúng.

- Cháu mang cô theo được không?

Lần này, trên bậu cửa sổ của Bartleboom có hai người đang ngồi. Cậu bé mọi khi. Và Bartleboom. Chân buông thõng vào khoảng không. Mắt nhìn ra biển.

- Này, Dood...

Dood là tên của cậu bé.

- Cháu lúc nào cũng ở đây...

- Mmmmh.

- Chắc cháu phải biết chứ.

- Biết gì cơ ạ?

- Mắt của biển ở đâu?

- …

- Bởi vì biển có mắt, đúng không?

- Vâng.

- Thế thì mắt nó ở đâu?

- Những con tàu.

- Sao lại tàu?

- Những con tàu là mắt của biển.

Bartleboom sững người. Ừ, đúng là anh chưa bao giờ nghĩ tới điều này.

- Nhưng tàu thì có hàng trăm...

- Biển có hàng trăm đôi mắt. Dẫu sao thì chắc chú cũng không muốn nó phải xoay xở chỉ với hai con mắt chứ.

Đúng. Biển có biết bao việc phải làm. Nó rộng lớn thế cơ mà. Có một lương tri nào đó ở bên trong.

- Đúng, nhưng mà, xin lỗi...

- Mmmmh.

- Thế còn những vụ đắm tàu? Phong ba, bão táp, những thứ đó... Tại sao biển lại nuốt những con tàu ấy, nếu chúng là mắt của nó?

Dood có vẻ thiếu kiên nhẫn khi quay về phía Bartleboom và nói

- Thế còn chú... chả lẽ chú không bao giờ nhắm mắt à?

Ái chà. Thằng bé này có câu trả lời cho tất cả. Bartleboom suy nghĩ. Anh suy nghĩ và nghiền ngẫm và nghĩ ngợi và suy luận. Rồi anh nhảy phắt qua cửa sổ. Về phía trong phòng, tất nhiên rồi. Phải có cánh mới nhảy về phía bên kia được.

- Plasson... Mình phải đi tìm Plasson... Mình phải nói với anh ấy... hóa ra cũng không khó đến thế, chỉ cần ngẫm nghĩ một chút

Anh tìm chiếc mũ len trong hơi thở gấp gáp. Không thấy đâu. Đương nhiên rồi: vì nó đang ở trên đầu anh. Anh không tìm nữa. Chạy ra khỏi phòng.

- Chốc nữa gặp lại nhé, Dood.

- Chốc nữa gặp lại.

Cậu bé vẫn ngồi đó, mắt đăm đắm nhìn ra biển. Nó ngồi thêm một lát nữa. Rồi nhìn quanh xem có ai không, và nhảy phắt qua cửa sổ. Về phía bãi biển, tất nhiên rồi.

Một hôm, họ thức dậy và không còn gì nữa. Dấu chân trên cát đã biến mất, nhưng không chỉ có thế. Tất cả đã biến mất. Nếu có thể nói như thế. Không thể tin được, đám sương mù ấy.

- Không phải sương mù, đấy là mây.

Không thể tin được, những đám mây ấy.

- Đấy là mây biển. Mây trời ở trên cao. Mây biển ở dưới thấp. Hiếm khi có lắm. Sau đó, chúng bay đi.

Dira biết vô khối chuyện.

Tất nhiên, khi nhìn ra bên ngoài, thật ấn tượng. Tối hôm qua, trời vẫn còn đầy sao, một phép lạ. Còn bây giờ: giống như trong một tách sữa. Cả lạnh nữa. Giống như trong một tách sữa lạnh.

- Ở Carewall cũng vậy.

Cha Pluche đứng đó, mũi dán vào cửa kính như bị thôi miên.

- Cứ như thế này hết ngày này qua ngày khác. Không nhúc nhích một milimét nào. Ở đó là sương mù. Sương mù thực sự. Khi nó đến, người ta không nhìn thấy gì nữa. Ngay cả ban ngày, mọi người đi lại phải cầm đuốc trên tay. Để nhìn rõ hơn một chút. Nhưng không được, đuốc cũng không giúp ích được mấy. Rồi đêm... Có lúc thực sự người ta không nhìn thấy gì nữa. Hãy tưởng tượng một buổi tối, Arlo Crut trở về nhà nhưng nhầm nhà và đi thẳng vào giường của Metel Crut, em trai anh ta. Metel không hề biết gì, anh ta ngủ như chết, nhưng vợ anh ta thì biết. Một người đàn ông chui vào giường của cô ta. Không thể tin nổi. Thế mọi người có biết cô ta nói gì với Arlo không?

Và đến đây, trong đầu của cha Pluche nổ ra cuộc đua quen thuộc. Hai câu nói hay ho cùng lao ra từ các bàn đạp trong óc ông, hướng về phía, giống như vạch đích, tiếng nói đưa chúng ra ngoài không khí. Câu hợp lẽ phải hơn, vì dù sao cũng là tiếng nói của một cha xứ, có lẽ là

- Làm đi, và tôi sẽ kêu lên.

Những câu này có một bất lợi là nó lại sai. Câu thắng là câu kia, câu đúng.

- Làm đi, không thì tôi sẽ kêu lên.

- Cha Pluche!

- Tôi đã nói gì?

- Ông nói gì thế?

- Tôi, tôi nói gì sao?

Tất cả mọi người đang ở trong căn phòng rộng nhìn ra biển, tránh được những đám mây tràn tới kia nhưng không tránh được cảm giác khó chịu vì không biết rõ phải làm gì. Không làm gì là một chuyện. Không thể làm gì lại là một chuyện khác. Rất khác. Họ đều ở đó, hơi tuyệt vọng. Giống như cá trong bể kính.

Người lo lắng nhất là Plasson: đi ủng cao và khoác áo dân chài, anh bực bội đi đi lại lại, dõi theo qua vách kính cơn thủy triều màu sữa không chịu lùi một milimét nào.

- Cứ như là một trong những bức tranh của anh vậy, - Ann Devéria cao giọng nhận xét; Cô ngồi sâu trong một chiếc ghế bành bằng mây và cũng theo dõi cảnh tượng này.

- Tất cả đều trắng một cách kỳ diệu.

Plasson tiếp tục đi ngang đi dọc. Như thể không nghe thấy gì.

Bartleboom ngẩng đầu lên khỏi cuốn sách mà anh đang uể oải lật giở.

- Chị quá nghiêm khắc đấy, chị Deveria ạ. Anh Plasson đang thử làm một việc rất khó. Và các bức tranh của anh ấy cũng không trắng hơn những trang sách của tôi.

- Anh viết sách ư? - Elisewin hỏi; Cô đang ngồi trên ghế trước cái lò sưởi lớn.

- Một loại sách.

- Cha đã nghe thấy chưa, cha Pluche, anh Bartleboom viết sách đấy.

- Không, không hẳn là một cuốn sách…

- Một cuốn bách khoa thư, - Ann Devéria giải thích.

- Bách khoa thư?

Thế đấy. Đôi khi chỉ một chuyện rất nhỏ cũng đủ để quên đi biển sữa mênh mông đang vây chặt lấy bạn khi ấy. Chẳng hạn, chỉ cần tiếng khàn khàn của một từ lạ tại. Bách khoa thư. Chỉ một từ. Và tất cả đều sôi nổi. Tất cả: Bartleboom, Elisewin, cha Pluche, Plasson. Và cô Devéria.

- Bartleboom, đừng khiêm tốn nữa. Hãy nói cho cô đây biết câu chuyện về các giới hạn, các dòng sông và các thứ khác nữa đi.

- Nó tên là Bách khoa thư về các giới hạn quan sát được trong tự nhiên...

- Tên hay quá. Tôi từng có một thầy giáo, ở trường dòng...

- Để anh ấy nói, cha Pluche...

- Tôi làm việc này từ mười hai năm nay rồi. Khá phức tạp. Thực tế là tôi nghiên cứu xem tự nhiên có thể đi đến đâu, hay đúng hơn: tự nhiên quyết định dừng lại ở đâu. Bởi vì nó luôn phải dừng lại, dù sớm hay muộn. Đây là một công việc khoa học. Ví dụ như...

- Hãy kể cho họ ví dụ về loài Couprain lớn.

- Vâng, đó là một trường hợp hơi đặc biệt...

- Anh đã nghe chuyện về loài couprain lớn chưa, anh Plasson?

- Xin lỗi nhưng chính anh ấy đã kể cho tôi nghe câu chuyện về loài Couprain lớn, chị Devéria ạ, và chị lại nghe chuyện đó từ tôi.

- Ái chà, một câu nói rất dài, chúc mừng anh, Plasson, anh tiến bộ quá.

- Thế loài Couprain lớn thế nào?

- Loài Couprain lớn sống ở miền băng giá Bắc cực. Đó là những con thú hoàn hảo theo cách của chúng. Chúng hầu như không bao giờ già đi. Nếu muốn, chúng có thể sống mãi mãi.

- Khiếp thật.

- Nhưng hãy nhớ là tự nhiên kiểm soát tất cả, không gì có thể thoát được. Và thực tế là đến một thời điểm nào đó, khi đã sống được bảy mươi hay tám mươi năm, lũ Couprain lớn không ăn nữa.

- Không thể nào.

- Đúng thế. Chúng không ăn nữa. Chúng sống thêm trung bình ba năm nữa trong tình trạng đó. Rồi chúng chết.

- Ba năm không ăn gì ư?

- Khoảng thời gian trung bình. Một số con thậm chí còn chịu đựng được lâu hơn. Nhưng cuối cùng, và đây mới là điều quan trọng, chúng chết. Việc này mang tính khoa học.

- Nhưng đây là tự sát!

- Theo một nghĩa nào đó.

- Thế anh nghĩ là chúng tôi phải tin anh hay sao, anh Bartleboom?

- Mọi người hãy nhìn đây, tôi có cả hình vẽ... hình vẽ một Con Couprain lớn.

- Chà chà, Bartleboom, anh nói có lý, thứ mà anh vẽ thực sự giống như một con lợn, không đùa đâu, tôi chưa bao giờ thấy một hình vẽ (dừng)

- Không phải tôi vẽ... người vẽ chính là người thủy thủ đã kể câu chuyện này cho tôi...

- Thủy thủ ư?

- Chuyện này là do một thủy thủ kể cho anh?

- Vâng, thế thì sao?

- A, chúc mừng anh, Bartleboom, thực sự khoa học...

- Còn em lại tin anh.

- Cám ơn em, Elisewin.

- Em tin anh, và cả cha Pluche nữa, đúng không cha?

- Tất nhiên rồi... câu chuyện hoàn toàn có khả năng có thật, vả lại, nghĩ đi nghĩ lại thì tôi còn thấy là đã từng nghe nói rồi, chắc là ở trường dòng...

- Đúng là người ta học hàng tá những chuyện như thế trong trường dòng... có trường cho các bà không nhỉ?

- Tôi vừa mới nghĩ ra, anh Plasson ạ, sao anh không vẽ minh họa cho cuốn Bách khoa thư của tôi, rất tuyệt đấy, đúng không?

- Tôi phải vẽ những con Couprain lớn ư?

- Thế này, có thể không phải là Courrain lớn, nhưng còn hàng loạt thứ khác nữa... tôi đã viết tám trăm bảy mươi hai mục từ, anh có thể tự chọn những mục mà anh thích...

- Tám trăm bảy mươi hai?

- Chị thấy ý tưởng này có hay không, chị Devéria?

- Với mục từ biển, có lẽ tôi bỏ qua phần minh họa...

- Cha Pluche đã từng tự vẽ cho cuốn sách của mình.

- Đừng, Elisewin...

- Nhưng đúng là ...

- Chúng ta còn có một nhà khoa học nữa à?

- Đó là một cuốn sách rất đẹp.

- Có đúng là ông cũng viết sách không, cha Pluche?

- Không, chỉ là một thứ hơi... đặc biệt, không hẳn là một cuốn sách.

- Đúng mà, đó là một cuốn sách.

- Elisewin...

- Cha chưa từng cho ai xem, nhưng nó rất đẹp

- Theo tôi, đó là những bài thơ.

- Không hẳn thế.

- Ông không làm gì quá sức tưởng tượng đấy chứ?

- Bài hát phải không?

- Không.

- Thôi nào, cha Pluche, đừng để mọi người phải cầu xin...

- Đấy, đúng là …

- Đúng là cái gì?

- Không, tôi muốn nói, về cầu nguyện...

- Chẳng lẽ lại là...

- Bài cầu nguyện. Đó là những bài cầu nguyện

- Cầu nguyện ư?

- Ồ, thế.

- Nhưng những bài cầu nguyện của cha Pluche không giống những bài khác...

- Tôi thấy đây là một ý tưởng tuyệt vời. Tôi luôn cảm thấy thiếu một cuốn sách cầu nguyện đẹp.

- Bartleboom, một nhà khoa học không nên cầu nguyện, nếu là một nhà khoa học thực thụ, anh ta thậm chí không được có ý nghĩ (dừng)

- Ngược lại! Chính vì chúng ta nghiên cứu tự nhiên, và tự nhiên chỉ là chiếc gương...

- Cha còn viết một bài cầu nguyện rất hay về một thầy thuốc. Đây là một nhà khoa học, đúng không?

- Sao lại thế, về một thầy thuốc?

- Tựa đề là Lời cầu nguyện của thầy thuốc đã cứu sống một người bệnh và vào lúc người bệnh đứng dậy được, khỏi bệnh, thầy thuốc cảm thấy mệt mỏi vô cùng.

- Sao lại thế?

- Nhưng đấy không phải là tựa đề của một bài cầu nguyện.

- Em đã nói với mọi người rồi, bài cầu nguyện của cha Pluche không giống các bài cầu nguyện khác. Thế các bài khác đều có tựa đề kiểu này hay sao?

- Tôi viết một số tựa đề ngắn hơn, nhưng ý tưởng là như thế.

- Hãy nói về các bài khác đi, cha Pluche...

- A, bây giờ anh lại quan tâm đến các bài cầu nguyện ư, Plasson?

- Tôi không biết... đã có Lời cầu nguyện cho một đứa trẻ không nói được chữ “r”, và cả Lời cầu nguyện của một người đang rơi vào khe núi nhưng không muốn chết...

- Tôi không thể tin nổi...

- Vâng, đúng là rất ngắn, chỉ vài từ thôi... hay là Lời cầu nguyện của một ông lão bị run tay, đại loại như vậy...

- Đặc biệt quá!

- Thế ông viết được bao nhiêu bài rồi?

- Một ít thôi... viết không dễ đâu, đôi khi tôi muốn, nhưng lại không có cảm hứng...

- Nhưng cụ thể là bao nhiêu?

- Cho đến ngày hôm nay... có chín nghìn năm trăm lẻ hai bài.

- Không thể nào

- Quá khủng khiếp...

- Trời ạ, Bartleboom, nếu đem ra so sánh thì bách khoa thư của anh chỉ là cuốn sổ ghi chép thôi.

- Nhưng ông làm như thế nào hả cha Pluche?

- Tôi không biết.

- Hôm qua, cha vừa mới viết một bài rất hay.

- Elisewin...

- Thật đấy.

- Elisewin, làm ơn đi...

- Tối hôm qua, cha viết một bài về anh đấy.

Tất cả im lặng, ngay lập tức.

Tối hôm qua, cha viết một bài về anh đấy.

Nhưng cô gái nói mà không nhìn một ai trong số họ.

Tối hôm qua, cha viết một bài về anh đấy.

Cô gái nhìn về đâu đó, trong lúc nói, và bây giờ tất cả đều ngạc nhiên quay về phía đó.

Một chiếc bàn ngay cạnh cửa ra vào bằng kính. Một người đàn ông ngồi bên bàn, chiếc tẩu thuốc đã tắt trong tay. Adams. Không ai biết anh ở đó từ lúc nào. Có thể vừa mới tới, có thể từ lâu lắm rồi.

- Tối hôm qua, cha viết một bài về anh đấy. Tất cả vẫn bất động. Nhưng Elisewin đứng dậy đi về phía Adams.

- Tựa đề là Lời cầu nguyện của một người không muốn nói tên mình.

Rất dịu dàng. Cô nói câu này rất dịu dàng.

- Cha Pluche nghĩ anh là một bác sĩ.

Adams cười.

- Chỉ đôi lúc thôi.

- Nhưng em, em nói rằng anh là một thủy thủ.

Tất cả những người khác im lặng. Bất động. Nhưng không bỏ qua một lời nào, không bỏ một lời nào.

- Chỉ đôi lúc thôi.

- Thế ở đây, hôm nay, anh là ai?

Adams lắc đầu.

- Chỉ là một người đang chờ đợi.

Elisewin đứng trước mặt anh. Trong đầu cô có một câu hỏi cụ thể và rất đơn giản

- Anh đợi gì?

Chỉ ba từ. Nhưng cô không thể nói ra được vì một khoảnh khắc ngay trước đó cô nghe thấy một tiếng nói thì thầm trong đầu:

- Đừng bỏi anh điều ấy, Elisewin. Làm ơn đừng bởi anh điều ấy.

Cô vẫn đứng đó, bất động, không nói gì, mắt đăm đắm nhìn vào đôi mắt câm lặng như sỏi đá của Adams.

Im lặng.

Rồi Adams ngước mắt nhìn cô và nói

- Hôm nay trời nắng đẹp quá.

Ở bên kia cửa kính, không một lời phàn nàn, mây đã bay đi hết, lấp lánh không khí trong trẻo, chói lóa của một ngày lại hiện ra từ hư không.

Bãi biển. Và biển.

Ánh sáng.

Gió Bắc.

Thủy triều yên lặng. Ngày. Đêm.

Một nghi lễ. Bất động, nếu nhìn kỹ. Bất động. Những con người như những hành động của một nghi lễ.

Không gì khác ngoài con người.

Những hành động.

Buổi lễ hàng ngày dịu dàng hít thở chúng, biến chúng thành oxy bằng sự bất động tuyệt đối này.

Phong cảnh tuyệt đẹp ven biển chuyển hóa chúng, biến chúng thành những hình ảnh cho một chiếc quạt lụa.

Mỗi ngày chúng càng thêm bất biến.

Đặt ngay sát biển, chúng biến chuyển trong khi mất đi, và, trong những khe hở của khoảng hư không thanh lịch, chúng nhận được lời an ủi từ sự không tồn tại tạm thời.

Lướt trên bề mặt ảo của tâm hồn là tiếng nói lách tách trong trẻo của chúng, tiếng lao xao duy nhất cảm nhận được trên nền yên tĩnh của niềm sung sướng khó tả.

Chắc chị nghĩ tôi điên?

Klông.

Butlebeboom đã kể cho Ann Devéria nghe toàn bộ câu chuyện. Những bức thư, chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tầm, người phụ nữ đang đợi. Tất cả.

- Tôi chưa bao giờ kể chuyện này cho ai.

Im lặng. Tối. Ann Devéria. Mái tóc xõa. Chiếc áo ngủ màu trắng dài đến tận gót chân. Căn phòng của cô. Ánh sáng đung đưa trên tường.

- Sao lại kể cho tôi, Bartleboom?

Giáo sư mân mê gấu áo. Không dễ. Không dễ chút nào.

- Vì tôi cần chị giúp đỡ.

- Tôi ư?

- Chị.

Trên thực tế, khi một kẻ tưởng tượng ra những câu chuyện to tát, anh ta có thể tiếp tục tin vào chúng trong nhiều năm, cho dù chúng có điên rồ và khó tin, nhưng chúng ở trong anh, thế thôi. Người ta thậm chí có thể sung sướng như thế. Sung sướng. Và điều đó có thể không bao giờ kết thúc. Rồi một hôm, một thứ gì đó bị gãy, trong tim của người ảo tưởng, tạch, chẳng vì lý do nào cả, bỗng nhiên bị gãy, và bạn vẫn đứng đó, không hiểu làm thế nào mà toàn bộ câu chuyện tưởng tượng này không còn ở trong bạn nữa mà ở đằng trước, như thể đó là sự điên rồ của một người khác, và người khác đó lại chính là bạn. Tạch. Đôi khi, chẳng cần gì cả. Thậm chí chỉ một câu hỏi chõ mũi vào. Chỉ cần thế thôi.

- Chị Devéria... tôi phải làm thế nào để nhận ra người phụ nữ đó, người phụ nữ của tôi, khi gặp cô ấy?

Thậm chí chỉ một câu hỏi vớ vẩn chìa cái mũi của nó ra khỏi cái hang dưới mặt đất nơi nó bị vùi xuống. Chỉ cần thế thôi.

- Tôi phải làm thế nào để nhận ra cô ấy khi gặp nhau?

Đúng thế.

- Thế trong suốt những năm qua, anh chưa bao giờ tự đặt câu hỏi cho mình sao?

- Vâng. Tôi biết là mình sẽ nhận ra cô ấy, thế thôi. Nhưng bây giờ, tôi sợ. Tôi sợ không đủ khả năng hiểu. Và cô ấy sẽ đi qua. Còn tôi, tôi bỏ lỡ cô ấy.

Giáo sư Bartleboom thực sự đang mang tất cả nỗi buồn trên thế giới trong mình.

- Hãy chỉ giúp tôi đi, chị Devéria, làm thế nào để nhận ra khi tôi nhìn thấy cô ấy?

Elisewin ngủ, dưới ánh sáng của một ngọn nến và một cô gái nhỏ. Cha Pluche ngủ, xung quanh là những bài cầu nguyện, còn Plasson ngủ trong màu trắng của những bức tranh của anh. Và có lẽ Adams, con thú đang săn mồi, cũng ngủ. Quán trọ Almayer ngủ, trong tiếng ru của đại dương biển.

- Nhắm mắt lại đi, Bartleboom, và đưa tay cho tôi.

Bartleboom làm theo. Và ngay lập tức anh cảm thấy bên dưới tay mình khuôn mặt của người phụ nữ ấy, và đôi môi đùa nghịch với những ngón tay anh, rồi chiếc cổ gầy và chiếc áo mở ra, tay cô dẫn tay anh đi dọc theo làn da quá đỗi nóng ấm và mềm mại ấy, và áp chặt tay anh vào đó để cảm nhận được những bí mật của cơ thể xa lạ này, siết chặt hơi ấm này, rồi đi lên bờ vai, lùa vào mái tóc, rồi lại đặt giữa đôi môi, nơi những ngón tay lướt qua lướt lại nhẹ nhàng cho đến khi một giọng nói vang lên khiến chúng dừng lại, trong yên lặng:

- Hãy nhìn tôi, Bartleboom.

Cổ áo cô trễ xuống quá ngực. Mắt cô cười không hề bối rối.

- Một ngày nào đó, anh sẽ gặp một phụ nữ và anh sẽ cảm nhận thấy tất cả những điều này ngay cả khi không chạm vào cô ấy. Hãy đưa cho cô ấy những lá thư của anh. Anh đã viết chúng cho cô ấy mà.

Hàng nghìn thứ kêu ù ù trong đầu Bartleboom khi anh thu hai tay về mà vẫn để chúng xòe ra, như thể nếu nắm lại là đánh mất tất cả. Anh hơi bối rối khi đi ra khỏi căn phòng mà hình như anh thấy trong bóng tối cái bóng mờ ảo của một bé gái rất xinh đang ôm chặt chiếc gối to, ngồi sâu tận trong cùng giường. Không quần áo. Da trắng như làn sương mù trên biển.

- Khi nào con muốn đi, Elisewin? - cha Pluche hỏi.

- Còn cha?

- Ta chẳng muốn gì cả. Nhưng sớm hay muộn chúng ta cũng phải đi Daschenbach. Con phải chữa trị ở đó. Ở đây... đây không phải là nơi tốt để chữa bệnh.

- Sao cha lại nói thế?

- Có cái gì đó bệnh tật ở đây. Con không nhận thấy sao? Những bức tranh toàn màu trắng của anh họa sĩ, những lần đo đạc vô tận của giáo sư Bartleboom... rồi người phụ nữ rất xinh đẹp nhưng lại bất hạnh và cô đơn ấy, cha không biết... đấy là chưa kể đến con người đang đợi... anh ta chỉ làm mỗi việc đó, đợi, chỉ có trời mới biết được đợi cái gì, hay đợi ai... Tất cả... tất cả dừng lại chỉ một bước trước sự việc. Không có gì thực cả, con có hiểu không?

Elisewin im lặng và suy nghĩ.

- Chưa hết. Con có biết ta phát hiện ra điều gì không? Có một người khách khác trong quán trọ. Ở phòng thứ bảy, phòng có vẻ trống không ấy. Thế nhưng không phải vậy. Có một người ở bên trong. Nhưng người ấy không bao giờ ra ngoài. Dira không muốn nói cho ta biết đó là ai. Không ai trong số khách trọ nhìn thấy anh ta. Người ta mang đồ ăn vào phòng cho anh ta. Con thấy có bình thường không?

Elisewin im lặng.

- Đây là nơi nào vậy, nơi nào mà người ta ở đây nhưng lại vô hình, hoặc chạy trước hay sau sự vô tận, như thể họ mãi mãi...

- Đây là bờ biển, cha Pluche ạ. Không phải đất, cũng không phải biển. Một nơi không tồn tại.

Elisewin đứng dậy. Mỉm cười.

- Đây là thế giới của thiên thần.

Cô định đi ra. Nhưng dừng lại.

Cha Pluche, chúng ta sẽ đi. Vài ngày nữa chúng ta sẽ đi.

- Này, Dol, nghe đây. Cháu phải nhìn ra biển. Và khi nào thấy một con tàu thì bảo chú nhé. Hiểu không?

- Vâng, chú Plasson.

- Tốt lắm.

Cần phải nói thêm rằng Plasson nhìn rất kém. Anh nhìn gần được, nhưng xa thì không. Anh nói rằng đã mất quá nhiều thời gian để nhìn khuôn mặt của những người giàu có. Việc đó làm hỏng thị lực. Chưa nói đến những thứ khác. Vì thế anh tìm kiếm những con tàu, nhưng không thấy. Có lẽ Dol sẽ tìm được. - Tàu thường đi đằng xa, chú Plasson ạ.

- Tại sao?

Vì chúng sợ những bước chân của quỷ.

- Đấy là cái gì?

- Những mỏm đá. Những mỏm đá ở kia, phía trước, dọc theo bờ biển. Chúng ngập trong biển, và không phải lúc nào người ta cũng nhìn thấy chúng. Vì thế tàu thường đi ngoài khơi.

- Lại còn các mỏm đá nữa.

- Chính con quỷ đã đặt chúng ở đó.

- Tất nhiên rồi, Dol.

- Thật đấy! Chú thấy không, con quỷ sống ở đằng kia, trên đảo Taby. Một hôm, một cô gái, chính là một vị thánh, chèo thuyền ba ngày ba đêm và ra được đến đảo. Rất xinh đẹp.

- Hòn đảo hay vị thánh?

- Cô gái.

- À.

- Cô ấy xinh đẹp đến nỗi khi con quỷ nhìn thấy cô, nó sợ đến suýt chết. Nó Cố đuổi cô, nhưng cô đứng yên, không nhúc nhích lấy một milimét. Cô đứng đó và nhìn nó. Cho đến một ngày, Con quỷ thực sự không thể chịu được nư...

- Được nữa.

- Thực sự không thể chịu được nữa, và nó bắt đầu chạy, vừa chạy vừa gào rú, cho đến tận trong biển, rồi nó biến mất ở đó và không ai còn nhìn thấy nó nữa.

- Có liên quan gì đến những mỏm đá?

- Mối liên quan là từ mỗi bước chân của con quỷ chạy trốn, mọc lên một mỏm đá trên biển. Ở khắp những nơi nó đặt chân lên, đều xuất hiện một mỏm đá. Và chúng vẫn luôn ở đó. Đó là những bước chân của quỷ.

- Chuyện hay đấy.

- Vâng.

- Cháu có thấy gì không?

- Không ạ.

Im lặng.

- Thế cứ ngồi thế này cả ngày ở đây sao?

- Đúng thế.

Im lặng.

- Cháu thích hàng tối đến đón chú bằng thuyền hơn.

- Đừng sao nhãng, Dol.

- Cha Pluche, cha có thể làm thơ cho chúng đấy.

- Anh tin là chim hải âu biết cầu nguyện?

- Chắc chắn rồi. Nhất là khi chúng sắp chết.

- Còn anh, anh không bao giờ cầu nguyện sao, Bartleboom?

Bartleboom chỉnh lại chiếc mũ len trên đầu.

- Trước đây tôi từng cầu nguyện. Và rồi tôi đã làm một phép tính. Trong tám năm, tôi đã tự cho phép mình xin đấng Toàn năng hai điều. Kết quả: chị tôi mất, còn người phụ nữ mà tôi sẽ cưới thì tôi vẫn chưa gặp. Giờ tôi ít cầu nguyện hơn nhiều.

- Tôi không nghĩ rằng...

- Các con số tự chúng nói lên điều đó, cha Pluche ạ. Câu hỏi rất đơn giản. Ông có thực sự tin là Thượng đế tồn tại không?

- Thế này, rõ ràng với tôi, tồn tại là một từ hơi quá, nhưng tôi cho rằng Thượng đế có ở đây, bằng cách này hay cách khác, theo cách rất đặc biệt của Ngài, Thượng đế ở đây:

- Vậy thì có gì khác?

- Có một khác biệt, Bartleboom ạ, tất nhiên là có một khác biệt. Chẳng hạn như câu chuyện về căn phòng thứ bảy... vâng, chuyện về người đàn ông đó, quán trọ, người không bao giờ ra khỏi phòng, và nhiều chuyện khác nữa, đúng không?

- Thế thì sao?

- Không ai nhìn thấy anh ta cả. Anh ta có ăn, hình như thế. Nhưng có thể cũng chỉ là một chuyện đùa. Anh ta có thể không tồn tại. Chỉ là một chuyện tưởng tượng của Dira. Nhưng với chúng ta, dù thế nào, anh ta cũng ở đó. Buổi tối, trong căn phòng đó sáng đèn, đôi khi có cả tiếng động, và chính anh, tôi đã từng thấy, khi đi qua trước căn phòng đó, anh đi chậm lại, anh cố nhìn, cố nghe gì đó... Con người đó, đối với chúng ta, anh ta ở đó.

- Nhưng không phải thật, mà đó là một gã điên, là một...

- Không phải một gã điên đâu, Bartleboom ạ. Dira nói rằng đó là một người lịch thiệp, một quý ông thực sự. Cô ấy nói rằng anh ta có một bí mật, thế thôi, nhưng là một người hoàn toàn bình thường.

- Thế ông có tin không?

- Tôi không biết đó là ai, tôi không biết anh ta có tồn tại không, nhưng tôi biết là anh ta ở đó. Với tôi, anh ta ở đó. Và anh ta sợ.

- Sợ ư?

Bartleboom lắc đầu.

- Sợ cái gì?

- Anh không ra bãi biển sao?

- Không.

- Anh không đi dạo, anh không viết, anh không vẽ tranh, anh không nói, anh không đặt câu hỏi. Anh chờ đợi, đúng không?

- Đúng.

- Tại sao? Tại sao anh không làm cái anh cần phải làm, và thế là xong?

Adams ngước mắt nhìn cô gái nhỏ đang nói với giọng của một người đàn bà, khi cô ấy muốn, và lúc này cô ấy đang muốn.

- Ở hàng nghìn nơi khác nhau trên thế giới, tôi đã thấy những quán trọ như quán này. Hay nói cách khác: tôi đã thấy quán trọ này ở hàng nghìn quán trọ khác trên thế giới. Cũng sự cô đơn ấy, cũng những màu sắc ấy, cũng những mùi hương ấy, cũng sự yên tĩnh ấy. Mọi người đến đó, và thời gian dừng lại. Với một số người, đó hẳn là một cảm giác hạnh phúc, đúng không?

- Với một số người.

- Nếu có thể quay ngược thời gian, tôi sẽ chọn sống trước biển.

Im lặng.

- Đằng trước.

Im lặng.

- Adams...

Im lặng.

- Anh đừng đợi nữa. Giết một người không quá khó đến thế.

- Cha có nghĩ là con sẽ chết ở đó không?

- Ở Daschenbach?

- Khi người ta đưa con vào biển.

- Con có nghĩ...

- Nói cho con sự thật đi, cha Pluche, đừng đùa.

- Con sẽ không chết, ta thề đấy, con sẽ không chết.

- Làm sao cha biết được?

- Ta biết.

- Thôi, cha...

- Ta đã mơ thấy.

- Mơ...

- Hãy nghe này. Một buổi tối, ta đi ngủ, ta chui vào giường, và đúng vào lúc tắt đèn, ta thấy cánh cửa mở ra và một cậu bé bước vào. Ta tưởng đó là người phục vụ, hay ai đó kiểu như thế. Nhưng cậu ấy lại gần ta và nói: “Cha Pluche, ông muốn mơ gì đêm nay không?” Như thế đấy. Thế là ta đáp: “Nữ bá tước Varmeer đang tắm.”

- Cha Pluche...

- Buồn cười, đúng không? Cậu ấy không trả lời, chỉ mỉm cười và đi ra. Ta thiếp đi, và ta đã mơ thấy gì?

- Nữ bá tước Varmeer đang tắm.

- Chính xác.

- Cha thấy thế nào?

- Ôi, chẳng có gì để nói cả, thất vọng...

- Xấu xí ư?

- Một thứ đồ giả gầy gò, đáng thất vọng... Dù thế nào đi nữa... Tối nào, cậu bé đó cũng đến. Nó tên là Ditz. Và mỗi lần nó đều hỏi ta có muốn mơ thấy gì không. Một hôm, ta nói: “Ta muốn mơ thấy Elisewin. Ta muốn mơ thấy lúc con bé đã lớn. Rồi ta ngủ say, và ta mơ thấy con. -

- Con thế nào?

- Sống.

- Sống? Rồi sao nữa?

- Sống. Đừng hỏi ta gì khác nữa. Con sống.

- Sống... Con ư?

Ann Devéria và Bartleboom ngồi bên nhau trên một chiếc thuyền nằm trên cạn.

- Thế chi trả lời anh ấy như thế nào?

- Tôi không trả lời.

- Không ư?

- Không.

- Còn bây giờ, chuyện gì sẽ đến

- Tôi không biết. Tôi nghĩ là anh ấy sắp tới.

- Chị có hạnh phúc vì điều đó không?

- Tôi muốn gặp anh ấy. Nhưng tôi không biết.

- Có thể anh ấy sẽ đến đây và đưa chị đi cùng anh ấy mãi mãi.

- Đừng nói những điều ngốc nghếch, Bartleboom.

- Tại sao không? Anh ấy yêu chị, chính chị đã nói thế, với anh ấy chị là tất cả trong đời...

Người tình của Ann Devéria cuối cùng cũng đã phát hiện ra nơi mà chồng cô gửi cô đến. Người ấy đã viết thư cho cô. Vào lúc này đây, có lẽ người ấy đã lên đường đến vùng biển này và bãi biển này.

- Nếu là tôi, tôi sẽ tới đây và đưa chị đi cùng mãi mãi.

Ann Devéria cười.

- Nói lại đi, Bartleboom. Làm ơn nói với giọng đúng như thế. Nói lại đi.

- Kia rồi... nó kia rồi!

- Kia là đâu?

- Kia... không, phía bên phải, đấy, chỗ kia...

- Chú thấy rồi! Chú thấy rồi, trời ơi.

- Ba cột buồm!

- Ba cột buồm?

- Đó là một con tàu ba cột buồm, chú không thấy sao?

- Ba ư?

- Plasson, chúng ta ở đây từ bao giờ thế nhỉ?

- Từ muôn đời rồi, chị ạ.

- Không, tôi hỏi nghiêm túc đấy.

- Từ muôn đời. Rất nghiêm túc.

- Với em, đó là một người làm vườn.

- Tại sao?

- Anh ta biết tên các loài cây.

- Còn em, Elisewin, tại sao em lại biết những cái tên đó?

- Đối với tôi, tôi chẳng thích thú gì câu chuyện về căn phòng thứ bảy ấy.

- Vì sao chuyện ấy lại làm ông khó chịu đến thế?

- Tôi sợ, một con người không muốn người khác nhìn thấy mình.

- Cha Pluche nói rằng ông ấy sợ.

- Sợ gì mới được chứ?

- Đôi khi tôi tự hỏi chúng ta đang đợi cái gì

Im lặng.

- Quá muộn rồi, chị ạ.

Câu chuyện đáng lẽ có thể tiếp tục mãi như thế.

Quyển hai

LÒNG BIỂN

CHƯƠNG 9

MƯỜI BỐN NGÀY SAU khi nhổ neo ở Rochefort, con tàu chiến ba cột buồm Đồng minh của hải quân Pháp bị mắc cạn trên một bãi cát ngoài khơi bờ biển Senegal, nguyên nhân là do thuyền trưởng thiếu kinh nghiệm và bản đồ thiếu chính xác. Mọi nỗ lực nhiều giải thoát cho con tàu đều không đem lại kết quả. Chỉ còn cách bỏ nó lại đó. Số ca nô có trên tàu không đủ cho tất cả mọi người, nên người ta kết một chiếc bè dài khoảng bốn mươi bước chân và rộng bằng nửa chiều dài. Người ta cho lên đó một trăm bốn mươi bảy người: binh lính, thủy thủ, vài hành khách, bốn sĩ quan, một bác sĩ và một kỹ sư bản đồ. Theo kế hoạch rời khỏi tàu, toàn bộ bốn chiếc ca nô sẽ kéo chiếc bè đến tận bờ. Thế nhưng chỉ sau khi rời xác tàu Đồng minh một lát, nỗi kinh hoàng và hỗn độn đã bao trùm đoàn người đang cố gắng tiến rất chậm vào bờ. Vì hèn nhát hay vì ngu ngốc - người ta không bao giờ biết được sự thật cả - cả bốn chiếc ca nô mất liên lạc với bè. Dây thừng kéo bị đứt. Hoặc bị ai đó cắt đứt. Đoàn ca nô tiếp tục tiến về phía đất liền, còn bè bị bỏ mặc trôi tự do. Khoảng gần nửa giờ sau, nó bị dòng nước cuốn đi và biến mất ở phía chân trời.

Thứ nhất là tên tôi, Savigny.

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là ánh mắt của những người đã bỏ rơi chúng tôi - những đôi mắt của họ, khi đó vẫn tiếp tục đăm đăm nhìn chiếc bè, không thể nhìn đi chỗ khác được, nhưng không có gì trong những ánh mắt đó, tuyệt đối không có gì, không lòng trắc ẩn, cũng không hận thù, không hối hận, cũng không sợ hãi, không gì cả. Những đôi mắt của họ.

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ: tôi sẽ chết, không tôi sẽ không chết. Tôi sẽ chết không tôi sẽ không chết tôi sẽ chết không tôi sẽ không chết tôi sẽ - nước ngập đến đầu gối chúng tôi, bè trôi dưới mặt nước biển, vì sức nặng của quá nhiều người đè lên nó - chết không tôi sẽ không chết tôi sẽ chết không tôi sẽ không chết - mùi, mùi sợ hãi, mùi của biển, mùi cơ thể người, gỗ kêu ken két dưới chân, những tiếng gọi nhau, những sợi dây để bám vào, quần áo của tôi, vũ khí của tôi, khuôn mặt của người mà - tôi sẽ chết không tôi sẽ không chết tôi sẽ chết không tôi sẽ không chết tôi sẽ chết - xung quanh chỉ có sóng, không được nghĩ nữa, đất liền ở đâu nhỉ? ai đưa chúng tôi đi? ai chỉ huy? gió, dòng nước, tiếng cầu nguyện và rên rỉ, những tiếng cầu nguyện giận dữ, biển gầm rú, nỗi sợ hãi mà

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ và thứ tư là đêm đến, những đám mây che đi ánh trăng, màn đêm khủng khiếp, chỉ còn tiếng kêu, những tiếng gào thét, rên rỉ, cầu nguyện, báng bổ, và biển nổi dậy và bắt đầu phá vỡ đám người đan vào nhau chằng chịt từ khắp mọi phía - phải bám vào bất cứ thứ gì có được, một sợi dây, vài tấm ván, cánh tay của ai đó, suốt đêm, trong nước, dưới nước, giá như có được chỉ một tia sáng thôi, cái gì cũng được, bóng tối này là vĩnh cửu, và những tiếng rên rỉ không ngớt không thể chịu đựng nổi - nhưng trong một giây tôi nhớ ra, sau cái tát bất ngờ của một con sóng, một bức tường nước, bỗng nhiên tôi nhớ ra, im lặng, sự im lặng khiến người ta đờ ra vì khiếp sợ, trong một giây, và tôi gào thét, và gào thét, và gào thét,

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, kẹt giữa những tấm ván bè, một người giống như miếng giẻ vắt trên đỉnh một chiếc cọc đã đâm sâu vào ngực anh ta, và anh ta ở đó, đung đưa theo điệu nhảy của biển, khi ánh sáng ban ngày làm hiện rõ những người mà biển đã giết chết trong bóng đêm, người ta đưa từng người một ra khỏi nơi hành hình và trả họ lại cho biển, biển đã mang họ đi từ trước đó, biển ở khắp xung quanh, không có đất liền, không có tàu thuyền ở chân trời, không gì cả - và chính trong khung cảnh toàn thây xác và hư không đó, một người đàn ông lách mình đi qua giữa những người khác, lẳng lặng đi vào nước và bắt đầu bơi, anh ta ra đi, đơn giản thế thôi, và những người khác nhìn thấy anh, rồi bơi theo anh, mà thực ra một số người không bơi, họ chỉ buông mình xuống biển, không làm bất cứ động tác nào, họ biến mất - và thậm chí mọi người cảm thấy nhẹ nhàng khi nhìn thấy họ làm như vậy - trước khi dâng mình cho biển, họ ghì chặt lấy nhau - những giọt nước mắt bất ngờ lăn trên khuôn mặt của một vài người - rồi họ buông mình xuống biển và hít nước mặn vào thật sâu trong phổi để tất cả cháy lên, tất cả - và không ai ngăn họ lại, không một ai

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, và thứ sáu là đói - Cơn đói ngày càng dữ dội thêm ở bên trong, cắn vào họng và hiện ra trong mắt, năm thùng rượu và chỉ một túi bánh quy, kỹ sư bản đồ Corréard nói: Chúng ta sẽ không làm được - mọi người nhìn nhau, dò xét nhau, chính vào lúc đó người ta quyết định sẽ chiến đấu như thế nào, nếu phải chiến đấu, Lheureux, viên sĩ quan thứ nhất, nói: Mỗi người một khẩu phần, hai cốc rượu và một cái bánh - mọi người dò xét nhau, có lẽ là ánh sáng, hay biển đang trôi một cách uể oải, như đang tạm nghỉ xả hơi, hay những lời nói dần từng tiếng của Lheureux, khi ấy đang đứng trên một thùng rượu: Chúng ta sẽ thoát khỏi tình cảnh này, vì chúng ta mang trong mình lòng hận thù những kẻ đã bỏ rơi chúng ta, chúng ta sẽ trở về để nhìn thẳng vào mắt chúng, và chúng sẽ không thể ngủ được, không thể sống được, không thể thoát khỏi trừng phạt, chúng ta sống, còn chúng, hết ngày này qua ngày khác và mãi mãi bị giết bằng chính tội ác của chúng - có lẽ là ánh sáng yên lặng ấy hay biển trôi uể oải, như đang tạm nghỉ xả hơi, nhưng dù sao thì mọi người cũng im lặng và nỗi vô vọng dịu đi, có trật tự và bình tĩnh mọi người lần lượt đi qua trước mặt chúng tôi, bàn tay của họ, bàn tay của chúng tôi, mỗi người một khẩu phần - khi nghĩ đến điều này, thật phi lý, ở giữa biển, hơn một trăm con người bị thất bại, bị bỏ rơi, thất bại, lại đang xếp hàng rất trật tự, đây là một hình vẽ hoàn hảo trong lòng biển hỗn độn mờ mịt, để có thể sống sót lặng lẽ, với sự kiên nhẫn phi thường, lý do phi thường

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, thứ sáu là đói và thứ bảy là nỗi kinh hoàng, kinh boàng, diễn ra trong đêm lại một đêm nữa nổi kinh hoàng, sự tàn bạo, máu, chết chóc, hận thù, nỗi kinh hoàng đến ghê tởm. Người ta chiếm lấy một thùng rượu, và rượu xâm chiếm người ta. Dưới ánh trăng, một người giáng mạnh nhiều nhát rìu lên những chiếc dây buộc bè, một sĩ quan cố ngăn lại, nhưng họ nhảy xổ vào anh và dùng dao đâm anh bị thương, anh chạy lại phía chúng tôi, người đầy máu, chúng tôi cầm lấy gươm và súng của mình, ánh trăng biến mất sau những đám mây, thật khó lý giải, đó là một khoảnh khắc dài vô tận, rồi một làn sóng vô hình những thân người, súng ống, tiếng gào thét, lao vào chúng tôi, sự vô vọng mù quáng tìm đến cái chết, nhanh lên, phải kết thúc thôi, và sự hận thù đi tìm kẻ thù của nó, nhanh lên, để lôi nó xuống tận địa ngục , và trong ánh sáng mờ dần rồi biến mất tôi nhớ đến những thân người đổ xuống trên gươm của chúng tôi và đến tiếng súng nổ, máu tuôn ra từ những vết thương, bàn chân lướt trên những cái đầu bị kẹt giữa các tấm ván bè, và những kẻ mất hết hy vọng đang lê lết, chân bị gãy, đến trước mặt một người trong số chúng tôi, và vì chúng không còn vũ khí nữa, nên chúng cắn vào chân chúng tôi và bám chặt vào đó, chờ đợi phát sóng và lưỡi gươm giáng xuống, để kết thúc tất cả - tôi nhớ đến - hai trong số chúng tôi đã chết, đúng hơn là bị chém thành nhiều mảnh bởi con thú phi nhân tính đột ngột hiện lên từ hư không trong đêm, Còn bọn chúng chết vài chục tên vì bị ngạt thở, bị chém thành từng mảnh, bọn chúng lê lết trên bè và nhìn như bị thôi miên vào chỗ chân tay cụt, chúng cầu khấn các vị thánh chúng thọc tay vào vết thương của những người phía chúng tôi để mọi nội tạng ra - tôi còn nhớ - một tên nhảy vào tôi, siết hai tay quanh cổ tôi, và vừa cố bóp cổ tôi vừa luôn miệng rên rỉ “đáng thương, đáng thương, đáng thương, một cảnh tượng phi lý, cuộc sống của tôi ở dưới các ngón tay của hắn, còn cuộc sống của hắn ở trên mũi gươm của tôi, cuối cùng mũi gươm đâm vào mạng sườn hắn, vào bụng hắn, rồi vào họng hắn, rồi vào cái đầu của hắn đang lăn xuống nước, rồi vào phần còn lại của hắn, những vết máu sủi giữa các tấm ván bè, thứ con rối vô dụng mà mũi gươm của tôi đâm thêm một nhát, rồi hai nhát rồi ba nhát rồi bốn nhát rồi năm

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, thứ sáu là đói, thứ bảy là nỗi kinh hoàng, và thứ tám là những ảo ảnh của sự điên dại hiện ra trên cuộc tàn sát ấy, chiến trường kinh hoàng đã được sóng rửa sạch, khắp nơi là xác người, những mẩu thây, những bộ mặt tái mét, hay vàng bủng, máu đông lại trên những đôi mắt không con người, những vết thương há to, những cái miệng bị rạch, giống như những cái thây mà đất đã nôn ra, thảm họa khó thoát ra được đầy rẫy những kẻ đã chết, đang chết, con đường phủ đầy những cái thây đang hấp hối ken chặt vào nhau trong bộ xương rệu rã của chiếc bè nơi người sống - người sống - đi đi lại lại, lấy trộm của người chết những thứ nhỏ nhặt nhất, và nhất là lần lượt trốn chạy theo cách của mình vào trong sự điên dại, mỗi người với những bóng ma được cái đói, cái khát, nỗi sợ hãi, nỗi tuyệt vọng kéo ra khỏi đầu của họ. Những bóng ma. Tất cả những người nhìn thấy đất liền, Đất liền! hay một con tàu ở chân trời. Họ gào lên, nhưng không ai nghe họ. Một người viết một lá thư chính thức kháng nghị lên bộ tư lệnh hải quân để nói ra sự khinh bỉ của mình và tố cáo sự bỉ ổi hèn hạ, và yêu cầu dứt khoát... Tiếng nói, tiếng cầu nguyện, những hình ảnh, một đàn cá bay, một đám mây chỉ hướng thoát, những người mẹ, anh em, vợ, hiện ra để chăm sóc các vết thương, mang nước và vuốt ve, một người đi tìm gương đến đứt hơi, cái gương, có ai thấy cái gương của anh ta không, trả gương cho tôi, cái gương, của tôi, một người khác cầu phúc cho những người sắp chết bằng những tiếng rên rỉ và báng bổ, một người nữa nói chuyện với biển, nói nhỏ thôi, ngồi trên mép bè, nói với biển, như thể muốn quyến rũ nó, gần như thế, và anh nghe thấy nó trả lời, biển trả lời, đó là một cuộc đối thoại, cuộc đối thoại cuối cùng, rồi cũng có vài người nghe được những câu trả lời độc ác của nó, và rốt cuộc, với niềm tin chắc, trượt dần vào nước, phó mặc cho người bạn lớn nuốt họ và mang họ đi xa trong lúc đó, trên bè,

Léon tiếp tục chạy ngang chạy dọc, thằng bé Léon, Léon đang học nghề thủy thủ, Léon mới mười hai tuổi, và nó phát điên vì khiếp sợ, nó chạy ngang chạy dọc, từ đầu này đến đầu kia của bè, miệng không ngớt la hét chỉ một từ, mẹ mẹ mẹ mẹ, Léon có cái nhìn dịu dàng và làn da mịn, nó chạy như điên, như con chim nhỏ trong lồng, cho đến khi chết, tim của nó vỡ tung, hay có trời mới biết được cái gì bên trong nó, trời mới biết được, khiến nó bị quật ngã như thế, chỉ một cú thôi, với đôi mắt đảo đi đảo lại và trong ngực một cơn co giật làm cả người nó rung chuyển và cuối cùng ném nó nằm bất động trên bè, ở đó nó được đôi tay của Gilbert đỡ lấy - Gilbert rất quý nó - và ôm lấy nó - Gilbert rất quý nó và bây giờ đang khóc, ôm chặt lấy nó, đau đớn khôn nguôi, một cảnh tượng lạ lùng, ở đây, ở ngay giữa địa ngục, khuôn mặt của ông lão ấy cúi xuống trên mỗi đứa trẻ, cảnh tượng thật lạ lùng, những cái hôn đó, làm sao tôi có thể quên được, chính tôi đã nhìn thấy chúng, những cái hôn đó, tôi không cùng với bóng ma nào cả, tôi mang cái chết bên mình, thậm chí không có cả ân huệ của một bóng ma hay một cơn điên dại êm dịu, tôi không còn đến ngày nữa, nhưng biết rằng mỗi đêm, lại một lần nữa, con thú sẽ trở lại, nó sẽ trở lại, nhất định rồi, con thú kinh hoàng, cuộc tàn sát ban đêm, cuộc chiến mà chúng tôi tự gây ra, cái chết mà chúng tôi gieo rắc quanh mình để không chết, chúng tôi

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, thứ sáu là đói, thứ bảy là nỗi kinh hoàng, thứ tám là những ảo ảnh của sự điên dại, và thứ chín là da thịt biến dạng, da thịt khô trên dây néo buồm, da thịt dính đầy máu, da thịt, da thịt người, trong tay tôi, dưới răng tôi, da thịt của những người mà tôi đã từng gặp, đã từng ở đây, da thịt của những người sống rồi chết, bị giết, xé nát, bị cơn điên dại cướp đi, da thịt của những cánh tay và cẳng chân mà tôi đã từng thấy chiến đấu, thịt tóc khỏi xương, thịt đã từng có một cái tên và giờ đây tôi ngấu nghiến, đói đến phát điên, sau những ngày dài nhai đi nhai lại những chiếc thắt lưng da, những mẩu vải, chẳng còn gì cả, không gì cả, trên chiếc bè hung dữ này, không còn gì, nước biển và nước tiểu đã lạnh trong những chiếc cốc bằng sắt tây, những mẫu thiếc đặt dưới lưỡi để không phát điên vì khát, và phân mà người ta không nuốt nổi, và những sợi dây thừng đẫm máu và muối là thứ thức ăn duy nhất có vị của cuộc sống, cho đến khi một người, mù quáng vì đói, cúi xuống xác của bạn anh ta, rồi vừa khóc, vừa nói, vừa cầu nguyện, và xẻo một mẩu thịt, và giống như một con thú tha miếng thịt vào một góc và bắt đầu mút, rồi cắn vào đó, rồi nôn ra, rồi lại cắn, và chiến thắng một cách điên dại sự ghê tởm để lôi ra từ cái chết con đường cuối cùng đến với sự sống, con đường khủng khiếp mà chúng tôi lần lượt đều phải đi theo, từ đây tất cả đều bình đẳng trong việc tự biến mình thành thú vật, thành chó rừng, câm lặng, cuối cùng mỗi người cầm lấy mẩu thịt của mình, vị gắt dưới răng, bàn tay nhem nhuốm máu, ở bụng là vết cắn của nỗi đau quái quỷ đó, mùi của cái chết, mùi thối, da, thịt phân hủy, thịt rữa ra, chảy ra nước và chất dịch, những tấm thân bị phanh ra, giống như đang gào thét, những chiếc bàn ăn được dựng lên cho đám thú vật là chúng tôi, đó là tận cùng của tất cả, sự đầu hàng rùng rợn, thất bại đáng xấu hổ, thảm họa đáng nguyền rủa, và chính vào lúc đó, tôi - tôi - tôi ngước mắt lên - ngước mắt lên - đôi mắt của tôi - chính lúc đó tôi ngước mắt lên và tôi nhìn thấy nó tôi - tôi nhìn thấy nó: biển. Lần đầu tiên sau biết bao ngày, tôi thực sự nhìn thấy nó. Tôi nghe thấy tiếng nó ầm ào, tôi hít thấy mùi gắt của nó, còn bên dưới là vũ điệu không mệt mỏi, con sóng vô tận. Tất cả biến mất, chỉ còn lại nó, trước mặt tôi, trong tôi. Như một thần khải. Tan biến lớp khổ đau và sợ hãi bao phủ tâm hồn tôi, tan biến chuỗi cảnh tượng hèn hạ, tàn bạo, kinh hoàng đã xâm chiếm mắt tôi, tan biến bóng của cái chết vốn giày vò tâm trí tôi, và trong ánh sáng bừng lên bất ngờ, cuối cùng tôi nhìn thấy, và tôi nghe thấy, và tôi hiểu. Biển. Nó dường như là một khán giả, lặng lẽ, và thậm chí đồng phạm. Nó dường như là cái khung, bối cảnh, phông nền. Và giờ đây tôi nhìn nó và hiểu: biển là tất cả. Nó là tất cả từ giây phút đầu tiên, tất cả. Tôi thấy nó nhảy múa quanh tôi, lộng lẫy trong ánh sáng lạnh lẽo, quái vật khổng lồ và kỳ diệu. Nó ở đó, trong những bàn tay giết người, trong những người chết đang chết, nó đó, trong cơn khát và cơn đói, trong giây phút hấp hối nó cũng ở đó, trong sự hèn nhát và trong sự điên dại, nó là hận thù và tuyệt vọng, nó là thương hại và từ bỏ, nó là máu này và thịt này, nó là nỗi kinh hoàng này và vẻ lộng lẫy này. Không có bè, không có người, không có lời nói, không tình cảm, không hành động, không gì cả. Không có kẻ phạm tội, cũng không có người vô tội, không có kẻ bị kết án cũng không có người được cứu vớt. Chỉ có biển. Tất cả chỉ còn là biển. Chúng tôi bị đất bỏ rơi, chúng tôi đã trở thành lòng biển, và lòng biển là chúng tôi, và trong chúng tôi, biển sống và hít thở. Còn tôi nhìn nó nhảy múa trong chiếc áo khoác lấp lánh để vui mắt chính nó, mắt vô hình, và cuối cùng tôi biết rằng đây không phải là sự thất bại của ai cả, mà chỉ là chiến thắng của biển, và vinh quang của nó, tất cả những thứ này, và thế là, thế là, HOSANNAH*, HOSANNAH, HOSANNAH CHO BIỂN, biển mênh dương biển, mạnh hơn tất cả các sức mạnh khác, kỳ kiệu hơn tất cả những điều kỳ diệu khác, HOSANNAH VÀ VINH QUANG CHO BIỂN, chủ nhân và nô lệ, nạn nhân và đao phủ, HOSANNAH, đất cúi đầu khi biển đi qua và liếm diềm áo của biển bằng đôi môi thơm hương của mình, THÁNH, BA LẦN THÁNH, cái nôi của tất cả trẻ sơ sinh và bụng của tất cả người chết, HOSANNAH VÀ VINH QUANG CHO biển, nơi trú ẩn của tất cả các số phận, trái tim lớn đang đập, khởi đầu và kết thúc, chân trời và nguồn, quốc vương của hư không, chủ nhân của tất cả, HOSANNAH VÀ VINH QUANG CHO biển, nữ hoàng của thời gian và chủ nhân của đêm, chỉ một và duy nhất, HOSANNAH vì chân trời thuộc về biển, và lòng biển làm choáng ngợp, sâu và không thể dò thấu, VÀ VINH QUANG, VINH QUANG, VINH QUANG ở tầng trời cao nhất vì không bầu trời nào không soi bóng và không biến mất trong biển, và không có mặt đất nào không vâng lời biển. Biển bất khả chiến bại, biển là cô em yêu quý của trăng, người mẹ ân cần của những đợt thủy triều êm dịu, trước biển con người phải cúi mình và gửi đến biển những tiếng hát HOSANNAH VÀ VINH QUANG vì biển ở trong họ, và lớn lên trong họ, và họ sống và chết trong biển, còn biển với họ là bí mật và mục tiêu và sự thật và kết án và cứu giúp và con đường duy nhất dẫn đến vĩnh cửu, và cứ như thế, và sẽ tiếp tục như thế, cho đến ngày cuối cùng, tận cùng của biển, nếu biển phải kết thúc, biển, Thánh, Chỉ Một và Duy Nhất, Đại dương biển, và vì biển người ta hát HOSANNAH VÀ VINH QUANG cho đến cuối các thế kỷ. AMEN.

Amen.

Amen.

Amen.

Amen.

Amen.

Amen.

Amen.

Amen.

Amen.

Amen.

Thứ nhất

thứ nhất là tên tôi,

thứ nhất là tên tôi,

thứ hai là những đôi mắt ấy,

thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến,

thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, thứ sáu là đói, thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, thứ sáu là đói, thứ bảy là nỗi kinh hoàng, thứ tám là những ảo ảnh của sự điên dại

thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, thứ sáu là đói, thứ bảy là nỗi kinh hoàng, thứ tám là những ảo ảnh của sự điên dại, thứ chín là da thịt và thứ mười là một người đàn ông nhìn tôi và không giết tôi. Anh tên là Thomas. Anh là người mạnh nhất trong tất cả. Vì anh khôn khéo. Chúng tôi không giết được anh ta. Lheureux đã thử làm, trong đêm đầu tiên. Corréard cũng đã thử. Nhưng con người đó có bảy mạng sống. Xung quanh anh ta, tất cả đã chết, tất cả bạn bè của anh ta. Chỉ còn lại mười lăm người trên bè. Trong đó có anh ta. Anh ta đứng rất lâu trong một góc xa chỗ chúng tôi nhất. Rồi anh ta bắt đầu bò, chậm thôi, và tiến lại gần. Mỗi cử động là một nỗ lực vô cùng lớn, tôi biết, tôi đang bất động ở đây, từ đêm hôm qua, và tôi đã quyết định chết ở đây. Mỗi lời nói là một cố gắng khủng khiếp và mỗi vận động là một sự mệt mỏi không thể vượt qua được. Nhưng anh ta tiếp tục tiến lại gần. Anh ta có một con dao giắt ở thắt lưng. Và anh ta muốn tôi. Tôi biết điều đó.

Tôi không biết bao nhiêu thời gian đã trôi qua. Không còn ngày, không còn đêm, tất cả chỉ là sự im lặng bất động. Chúng tôi là một nghĩa địa trôi tự do. Tôi mở mắt và thấy anh ta đứng đó. Tôi không biết đó là một cơn ác mộng hay đó là sự thật. Có lẽ chỉ là sự điên dại, một cơn điên dại cuối cùng đã tới xâm chiếm tôi. Nhưng nếu là Cơn điên dại, nó phải gây đau đớn, chứ không hề nhẹ nhàng. Tôi rất muốn anh ta làm điều gì đó. Nhưng anh ta tiếp tục nhìn tôi, chỉ thế thôi. Anh ta chỉ cần bước một bước là tới tôi. Tôi không còn vũ khí. Còn anh ta có một con dao. Tôi không còn sức lực, không còn tí nào. Còn anh ta, trong mắt anh ta có sự bình thản và sức lực của một con thú đang săn mồi. Không thể tin nổi là anh ta còn đủ sức thù hận, ở đây, trong nhà tù ghê tởm đang trôi tự do này, nơi giờ đây chỉ còn cái chết. Không thể tin nổi là anh ta vẫn đủ khả năng nhớ. Giá như tôi nói được, giá như còn chút ít sức sống trong tôi, tôi sẽ nói với anh ta rằng tôi bị buộc phải làm chuyện đó, rằng không có tình thương trong địa ngục này, rằng không có lỗi, và rằng không có anh ta, cũng không có tôi, chỉ có biển, đại dương biển. Tôi sẽ bảo anh ta đừng nhìn tôi nữa, và hãy giết tôi. Làm ơn đi. Nhưng tôi không nói được. Anh ta vẫn đứng đó, mắt không rời khỏi tôi. Và anh ta không giết tôi. Khi nào thì tất cả chuyện này kết thúc đây?

Trên bè và ở khắp nơi, chỉ còn sự im lặng khủng khiếp. Không ai rên rỉ nữa. Những người chết đã chết, những người sống đang chờ đợi, chỉ có thế. Không tiếng cầu nguyện, không tiếng gào thét, không gì cả. Biển nhảy múa, nhưng rất nhẹ nhàng, giống như nói nhỏ lời vĩnh biệt. Tôi không còn thấy đói, không còn khát, cũng không đau khổ. Tất cả chỉ là cảm giác mệt mỏi vô cùng. Tôi mở mắt. Người kia vẫn ở đó. Tôi nhắm mắt lại. Hãy giết tôi đi, Thomas, hoặc hãy để tôi chết một cách bình yên. Giờ thì anh đã trả thù được rồi. Đi đi. Hãy nhìn về phía biển. Tôi không còn là gì nữa. Tâm hồn tôi không thuộc về tôi nữa, cuộc sống của tôi không thuộc về tôi nữa, đừng lấy cắp cái chết của tôi bằng đôi mắt ấy.

Biển nhảy múa, nhưng rất nhẹ nhàng.

Không tiếng cầu nguyện, không tiếng rên rỉ, không gì cả.

Biển nhảy múa, nhưng rất nhẹ nhàng.

Anh ta định nhìn tôi chết hay sao?

Người ta gọi tôi là Thomas. Và đây là một câu chuyện bỉ ổi. Tôi viết câu chuyện trong đầu mình, vào lúc này đây, với tất cả chút sức lực còn lại, mắt nhìn chằm chằm vào con người sẽ không bao giờ được tôi tha thứ. Và cái chết sẽ đọc câu chuyện này.

Đồng minh vốn là một con tàu rất lớn và vững chắc. Lẽ ra biển không bao giờ chiến thắng được nó cả. Cần có ba nghìn cây sồi để đóng một con tàu như thế. Cả một cánh rừng nổi. Chính sự ngu ngốc của con người đã phí hoài nó. Thuyền trưởng Chaumareys xem bản đồ và đo độ sâu của các đáy biển. Nhưng anh ta không biết đọc biển. Anh ta không biết đọc màu của biển. Đồng minh mắc cạn trên bãi cát Arguin mà không ai chặn nó lại được. Vụ đắm tàu lạ thường: người ta nghe thấy giống như một tiếng rít đục vọng lên từ trong lòng vỏ tàu, rồi Con tàu đứng yên, hơi nghiêng về một bên. Bất động. Mãi mãi. Tôi đã từng thấy những con tàu to đẹp chiến đấu chống lại bão tố dữ dội, và tôi đã từng thấy vài con tàu chịu thua, và biến mất giữa những đợt sóng cao như những tòa lâu đài. Giống như trong một cuộc đọ súng. Tuyệt vời. Nhưng đồng minh không hề chiến đấu. Một kết cục lặng lẽ. Xung quanh nó là mặt biển mênh mông hầu như phẳng lặng. Kẻ thù của nó ở chính trong nó, chứ không phải ở phía trước. Và sức mạnh của nó chẳng nghĩa lý gì trước một kẻ thù như vậy. Tôi đã thấy nhiều người chết đuối phi lý như thế. Nhưng những con tàu thì không, chưa bao giờ.

Vỏ tàu bắt đầu vỡ. Người ta quyết định bỏ mặc đồng minh với chính nó, và họ đóng chiếc bè này. Chiếc bè bốc mùi chết chóc ngay cả khi chưa được thả xuống nước. Người ta cảm thấy điều này, và chen lấn nhau quanh những chiếc ca nô, để thoát khỏi cái bẫy này. Phải chĩa súng vào họ, họ mới chịu lên bè. Thuyền trưởng hứa và thề rằng sẽ không bỏ rơi họ, rằng các ca nô sẽ kéo chiếc bè, rằng không có nguy hiểm nào cả. Và họ bị dồn chặt như những con vật trên chiếc thuyền to không thành đó, trôi tự do, không có bánh lái. Và tôi có mặt trong số họ. Có những người lính và thủy thủ. Vài hành khách. Và bốn sĩ quan, một kỹ sư bản đồ, và một bác sĩ tên là Savigny: họ ở giữa bè, ở đó họ đặt lương thực, chút ít lương thực không bị rơi xuống biển trong lúc hỗn độn chuyển từ tàu sang. Họ đứng trên một cái thùng: còn chúng tôi, chúng tôi đứng xung quanh họ, nước ngập đến tận đầu gối, vì chiếc bè chìm xuống dưới sức nặng của chúng tôi. Từ lúc đó, lẽ ra tôi đã phải hiểu.

Từ những giờ phút ấy, trong tôi đọng lại một hình ảnh. Schmaltz. Thống đốc Schmaltz, người phải nhân danh nhà vua đi chiếm giữ những thuộc địa mới. Họ đưa ông ta xuống dọc theo mạn tàu bên phải, ông ta ngồi trong ghế bành. Chiếc ghế bành bằng nhung và dát vàng, còn ông ta ngồi bên trong, thản nhiên. Họ đưa ông ta xuống như đưa một bức tượng. Khi đó chúng tôi ở trên chiếc bè này, vẫn còn đang buộc vào đồng minh, nhưng đã phải chiến đấu chống lại biển và nỗi sợ hãi. Còn ông ta được đưa xuống về phía chiếc ca nô, treo lơ lửng trong khoảng không, thánh thiện, như các thiên thần bay xuống từ vòm của nhà hát. Ông ta cùng chiếc ghế đu đưa như quả lắc. Khi đó tôi nghĩ: ông ta đu đưa như người bị treo cổ trong gió biển buổi tối.

Tôi không biết chính xác chúng tôi bị họ bỏ rơi vào lúc nào. Tôi phải chiến đấu để đứng được và giữ Thérèse bên cạnh mình. Nhưng tôi nghe thấy tiếng la hét, rồi tiếng súng nổ. Tôi nhìn lên. Bên trên hàng chục cái đầu nhấp nhô, và hàng chục bàn tay đang chém vào không khí, tôi nhìn thấy biển, và đoàn ca nô ở đằng xa, còn giữa họ và chúng tôi, không có gì cả. Tôi nhìn mà không tin nổi. Tôi biết rằng họ sẽ không quay lại. Chúng tôi bị phó mặc cho may rủi. Chỉ có vận may mới có thể cứu được chúng tôi. Nhưng vận may, những kẻ thất bại không bao giờ có cả.

Thérèse là một cô gái trẻ. Tôi không biết cô thực sự bao nhiêu tuổi. Nhưng cô có vẻ là một cô gái trẻ. Khi tôi còn ở Rochefort và làm việc ở cảng, cô ấy thường mang những giỏ cá đi qua, và cô ấy hay nhìn tôi. Cô ấy nhìn tôi cho đến khi tôi yêu cô ấy. Cô ấy là tất cả những gì tôi có, ở đó. Cuộc đời tôi, cứ cho là nó đáng giá gì đó, và cô ấy. Khi tôi đăng ký đi thám hiểm các thuộc địa mới, tôi cũng xin được cho cô ấy làm việc ở căng tin. Thế là chúng tôi ra đi, cùng lên tàu Đồng minh. Giống như một trò chơi. Nghĩ lại những ngày đầu tiên, tôi thấy giống như một trò chơi. Theo như tôi hiểu thế nào là hạnh phúc, thì trong những ngày đầu tiên ấy, chúng tôi rất hạnh phúc. Khi tôi nằm trong số những người phải chuyển sang bè, Thérèse cũng muốn đi cùng tôi. Cô ấy có thể lên một chiếc ca nô, nhưng cô ấy muốn đi cùng tôi. Tôi đã cố thuyết phục cô ấy đừng làm điều điên rồ đó, rằng chúng tôi sẽ gặp lại nhau trên đất liền, rằng cô ấy không phải sợ. Nhưng cô ấy không nghe tôi. Có cả những người đàn ông cao lớn và khỏe như những tảng đá cũng khóc sụt sùi, van xin để có một chỗ trên những chiếc ca nô đáng nguyền rủa đó, nhảy khỏi bè để thoát, mặc dù làm thế có nguy cơ sẽ chết. Còn cô ấy, không nói lời nào, bước lên bè, giấu hết nỗi lo sợ của mình đi. Phụ nữ, đôi khi họ có những hành động chết người. Còn bạn, có lẽ cả đời, bạn cũng sẽ không một giây phút nào có được sự nông nổi như họ. Họ nông nổi từ bên trong. Từ bên trong.

Những người đầu tiên chết trong đêm là do bị sóng tràn qua bè cuốn trôi ra biển. Trong bóng tối, tiếng kêu của họ cứ xa dần. Khi trời rạng sáng, thiếu mất khoảng mười người. Một vài người nằm kẹt giữa các tấm ván bè, bị những người khác giẫm đạp lên. Bốn sĩ quan cùng với kỹ sư bản đồ Corréard và bác sĩ Savigny làm chủ tình hình. Chúng có vũ khí. Và kiểm soát lương thực. Những người khác tin vào chúng. Lheureux, một trong bốn sĩ quan, thậm chí còn nói rất hay, hắn cho dựng lên một cánh buồm và nói buồm sẽ đưa chúng ta vào đến đất liền, và ở đó chúng ta sẽ truy tìm những kẻ đã phản bội và bỏ rơi chúng ta, và chúng ta sẽ không dừng lại khi chúng chưa nếm mùi trả thù của chúng ta. Đúng là hắn đã nói những từ này: khi chúng chưa nếm mùi trả thù của chúng ta. Hắn có vẻ không giống một sĩ quan. Có thể nói hắn là một trong số chúng tôi. Mọi người hăng hái hẳn lên khi nghe hắn nói. Tất cả chúng tôi đều nghĩ rằng mọi chuyện sẽ kết thúc như thế. Chỉ cần giữ vững tinh thần và không sợ hãi. Biển lặng. Gió nhẹ thổi căng cánh buồm tạm bợ của chúng tôi. Mỗi người đều nhận được khẩu phần ăn uống của mình. Thérèse nói với tôi: Chúng ta sẽ thoát thôi. Và tôi đáp: Đúng thế.

Lúc mặt trời lặn, các sĩ quan lẳng lặng đẩy một trong ba thùng rượu từ nơi họ đứng trên cao xuống và để mặc nó lăn vào giữa chúng tôi. Bọn chúng chẳng hề động đậy một ngón tay khi vài người lao lên trên thùng rượu để mở nó và bắt đầu uống. Mọi người tranh nhau xúm vào thùng rượu, cảnh tượng rất hỗn độn, ai cũng muốn uống rượu trong đó, còn tôi, tôi không hiểu. Tôi vẫn đứng im, giữ Thérèse bên cạnh mình. Có cái gì đó rất lạ trong chuyện này. Rồi có tiếng la hét, tiếng rìu của ai đó đang cố chặt đứt dây buộc bè. Giống như một hiệu lệnh. Cuộc chiến man rợ nổ ra. Trời tối, trăng thỉnh thoảng mới ló ra khỏi những đám mây. Tôi nghe thấy tiếng súng bắn, và trong những tia sáng chớp nhoáng, tôi thấy hiện ra những con người đang lao vào nhau, những xác chết, những lưỡi gươm chém hú họa. Những tiếng thét, tiếng thét điên dại, và tiếng rên rỉ. Tôi chỉ có một con dao: tôi sẽ đâm nó vào tim kẻ không thể thoát được nữa. Tôi chỉ nghĩ đến việc đó, nhưng tôi không biết kẻ thù ở đâu, tôi không muốn giết người, tôi không hiểu. Rồi trăng lại hiện ra, và tôi thấy: một người không vũ khí ôm chặt lấy bác sĩ Savigny và kêu gào rủ lòng thương rủ lòng thương, anh ta vẫn còn kêu khi bị một nhát gươm chém vào bụng, rồi nhất thứ hai, rồi nhát thứ ba... Tôi thấy anh ta gục xuống. Tôi thấy khuôn mặt của Savigny. Và tôi đã hiểu. Kẻ thù ở đâu. Và tôi hiểu kẻ thù đã chiến thắng.

Khi ánh sáng trở lại trong một buổi bình minh tàn ác, trên bè có hàng chục xác chết, bị chém cụt chân cụt tay thật khủng khiếp, và người hấp hối nằm la liệt. Xung quanh chiếc thùng cao, khoảng ba chục người có vũ trang đang canh giữ lương thực. Trong mắt các sĩ quan có một sự bình tâm khoái trá. Chúng đi đi lại lại trên bè, gươm lăm lăm trong tay, xốc lại tinh thần của người sống và vứt những người đang hấp hối xuống nước. Không ai dám nói gì. Nỗi kinh hoàng và sự hỗn loạn trong đêm thù hận đã khiến tất thảy mọi người câm lặng và bất động. Thực sự vẫn chưa ai hiểu chuyện gì đã diễn ra. Tôi nhìn cảnh tượng đó, và tôi nghĩ: nếu cứ tiếp tục như thế, chúng tôi không còn bất cứ hy vọng nào, Viện sĩ quan lớn tuổi nhất tên là Dupont. Hắn đi ngang qua tôi, trong bộ quân phục màu trắng vấy máu, miệng tuôn ra hàng tràng gì đó về nghĩa vụ của quân lính và tôi không biết còn gì nữa. Hắn cầm một khẩu súng lục trong tay, còn kiếm giắt trong bao. Trong một khoảnh khắc, hắn quay lưng lại phía tôi. Tôi biết rằng hắn sẽ không bao giờ cho tôi một cơ hội khác. Hắn còn chưa kịp kêu lên thì đã phải đứng bất động với con dao kề trên cổ. Trên thùng cao, những tên còn lại chĩa súng vào tôi theo bản năng. Lẽ ra chúng đã bắn rồi, nhưng Savigny ngăn chúng lại. Và khi đó, tôi nói to trong im lặng, tay vẫn kề dao vào cổ Dupont. Tôi nói: Bọn chúng đang giết từng người một trong chúng ta. Và chúng sẽ tiếp tục cho đến khi chỉ còn lại bọn chúng. Đêm qua, chúng cho mọi người uống rượu. Nhưng đêm nay, chúng sẽ không cần tạo ra cái cớ nào hay mánh khóe nào để ngụy trang. Chúng có vũ khí, mà chúng tôi chỉ còn lại không nhiều người. Trong bóng tối, chúng sẽ làm việc mà chúng muốn. Tin tôi hay không thì tùy, nhưng đó là sự thật. Lương thực không đủ cho tất cả mọi người, bọn chúng biết điều đó. Bọn chúng sẽ không để sống một người nào mà chúng không cần đến. Tin tôi hay không thì tùy, nhưng đó là sự thật.

Xung quanh tôi, mọi người vẫn như bị hôn mê. Đói, khát, cuộc chiến đêm qua, rồi biển vẫn không ngừng nhảy múa... Họ cố suy nghĩ, họ cố hiểu. Trong tình trạng tuyệt vọng, phải chiến đấu chống lại cái chết, họ khó có thể nghĩ đến chuyện phải tìm ra một kẻ thù khác, còn quỷ quyệt hơn: những con người giống họ. Chống lại họ. Có cái gì đó phi lý. Thế nhưng lại là sự thật. Từng người một, họ quây chặt lấy tôi. Savigny la hét dọa dẫm và ra lệnh. Nhưng không ai nghe hắn cả. Một cuộc chiến bắt đầu, hoàn toàn phi lý, trên chiếc bè bị bỏ rơi giữa biển. Chúng tôi trả lại Dupont còn sống cho chúng, để đổi lại ít lương thực và vài thứ vũ khí. Chúng tôi tụm lại trên một góc bè. Và chúng tôi đợi đêm đến. Tôi vẫn giữ Thérèse bên cạnh mình. Cô ấy vẫn tiếp tục nói với tôi: em không sợ. Em không sợ. Em không sợ.

Đêm hôm đó, và những đêm tiếp theo, tôi không muốn nhớ đến nữa. Một cuộc tàn sát thận trọng và khôn khéo. Thời gian càng trôi đi, càng phải còn lại ít người để sống sót. Và bọn chúng, một cách khoa học, chúng giết bớt. Có cái gì đó cuốn hút tôi trong sự sáng suốt đầy tính toán này, trong óc thông minh không thương tiếc này. Cần phải có một bộ óc đặc biệt để trong hoàn cảnh vô vọng này vẫn không đánh mất tính logic của cuộc tàn sát. Trong mắt của con người đang nhìn tôi lúc này như thể tôi là một giấc mơ, tôi đọc được hàng nghìn lần, với lòng thù hận và khâm phục, những dấu hiệu của một tài năng khủng khiếp.

Chúng tôi cố gắng tự bảo vệ. Nhưng không thể.

Kẻ yếu chỉ có thể chạy trốn. Nhưng người ta không thể chạy trốn ra khỏi chiếc bè trôi tự do giữa biển. Ban ngày là cuộc chiến chống lại cái đói, sự tuyệt vọng, điên dại. Rồi đêm đến, màn đêm lại nhóm lên cuộc chiến ngày càng mệt mỏi, ngày càng kiệt sức, với những hành động ngày càng chậm hơn, cuộc chiến giữa những kẻ sát nhân đang hấp hối và những con thú cũng đang hấp hối. Rạng sáng, số người mới chết duy trì hy vọng của những người sống và kế hoạch thoát nguy của họ. Tôi không biết chuyện này đã kéo dài bao lâu. Nhưng nó cần phải kết thúc, dù sớm hay muộn, dù bằng cách này hay bằng cách khác. Và kết cục đã đến. Hết nước, hết rượu, hết số lương thực ít ỏi cuối cùng. Không con tàu nào đến cứu chúng tôi cả. Không còn là lúc để tính toán nữa. Không còn cái gì để vì nó mà giết nhau nữa. Tôi thấy hai sĩ quan vứt vũ khí của mình xuống nước và tắm hàng giờ liền trong nước biển, như thể tinh thần bị ám ảnh. Chúng muốn vô tội khi chết. Đó là điều duy nhất còn sót lại từ tham vọng và trí thông minh của chúng. Tất cả những thứ đó chẳng để làm gì cả. Sự giết chóc đó, sự hèn hạ của chúng, nỗi giận dữ của chúng tôi. Tất cả những thứ đó hoàn toàn không để làm gì. Chẳng trí thông minh nào, chẳng lòng dũng cảm nào có thể thay đổi được một số phận. Tôi nhớ là đã tìm kiếm khuôn mặt của Savigny. Và cuối cùng đã nhìn thấy, khuôn mặt của một kẻ bại. Giờ đây, tôi biết rằng ngay cả vào giờ phút chen chúc nhau trong cái chết, khuôn mặt của con người vẫn tiếp tục lừa dối.

Đêm hôm đó, tôi mở mắt, bị một tiếng động đánh thức, và trong ánh trăng mờ ảo, tôi thấy bóng một người, đứng trước mặt tôi. Theo bản năng, tôi vớ lấy con dao và đâm về phía hắn. Người kia dừng lại. Tôi không biết đó là một giấc mơ, một cơn ác mộng hay cái gì khác. Tôi phải cố không nhắm mắt. Tôi đứng đó, bất động. Trong vài giây, hay vài phút, tôi không biết. Rồi người kia quay lại. Và tôi thấy hai thứ. Khuôn mặt của hắn, đó là mặt của Savigny, và một lưỡi gươm chém vào không khí và lao về phía tôi. Chỉ trong một khoảnh khắc. Tôi không biết đó là một giấc mơ, một cơn ác mộng hay cái gì khác. Tôi không thấy đau, không thấy gì cả. Không có máu trên người tôi. Người kia biến mất. Tôi đứng bất động. Một lát sau, khi quay lại, tôi thấy: Thérèse nằm sóng soài ngay cạnh tôi, với một vết thương ở cổ, mắt mở trừng trừng nhìn tôi, sững sờ. Không. Không thể nào. Không. Giờ khi tất cả đã kết thúc. Tại sao? Đây là một giấc mơ, một cơn ác mộng, hắn không thể làm việc này. Không. Không phải bây giờ. Tại sao lại là bây giờ, tại sao?

- Anh yêu, vĩnh biệt.

- Ôi, không, không, không, không

- Vĩnh biệt.

- Em sẽ không chết, anh thề đấy.

- Vĩnh biệt.

- Anh xin em, em sẽ không chết...

- Cứ để mặc em.

- Cứ để mặc em.

- Em sẽ không chết.

- Chúng ta sẽ được cứu sống, em phải tin anh.

- Tình yêu của em.

- Đừng chết...

- Tình yêu của em

- Đừng chết. Đừng chết. Đừng chết.

Có tiếng ầm rất mạnh của biển. Mạnh như tôi chưa từng nghe thấy. Tôi ôm cô ấy trong tay mình và lê bước đến mép bè. Tôi đặt cô ấy trôi vào nước. Tôi không muốn cô ấy ở lại trong địa ngục này. Và vì ở đó chẳng có lấy một mẩu đất, để cô ấy yên nghỉ thanh thản, nên biển sâu mang cô ấy đi. Khu vườn mênh mông của người chết, không có giới hạn, không có cây thập tự. Cô ấy trôi ra xa, như một cơn sóng, chỉ khác là đẹp hơn những cơn sóng khác.

Tôi không biết. Khó mà giải thích được tất cả chuyện này. Giá như trước mặt tôi là cuộc sống, có lẽ tôi sẽ dành nó để kể câu chuyện này, không ngừng, không bao giờ, hàng nghìn lần, cho đến một ngày nào đó tôi hiểu được. Nhưng trước mặt tôi chỉ có một con người đang đợi lưỡi dao của tôi. Và biển, biển, biển.

Người duy nhất thực sự dạy tôi một điều, đó là một ông lão hiền lành tên là Darrell. Ông luôn nói rằng có ba loại người: người sống trước biển, người đi ra biển và người sống sót trở về từ biển. Và ông ấy nói: Cháu sẽ bất ngờ khi biết người nào hạnh phúc nhất. Khi đó, tôi còn là một đứa trẻ. Mùa đông, tôi nhìn những con tàu được kéo lên cạn, đặt trên những chiếc bánh đỡ rất to bằng gỗ, vỏ tàu để trần và cánh đứng của nó chém vào cát như một lưỡi dao vô dụng. Và tôi nghĩ: mình sẽ không ở lại đây. Tôi muốn đi ra biển. Bởi vì nếu trên thế giới này có cái gì đó thật, thì chính là ở ngoài kia. Giờ đây tôi ở đó, ngoài biển, ở nơi sâu nhất của lòng biển. Tôi còn được sống vì tôi đã giết người không thương tiếc, vì tôi ăn thịt lấy từ xác chết của các bạn tôi, vì tôi đã uống máu của họ. Tôi đã thấy vô vàn những điều mà từ trên bờ không thể nhìn thấy được. Tôi đã thấy ham muốn thực sự là gì, và sợ hãi là gì. Tôi đã thấy những người đàn ông đổ sụp, và lại trở thành trẻ con. Rồi tiếp tục thay đổi, và biến thành những con thú hung dữ. Tôi đã có những giấc mơ tuyệt diệu, và tôi đã nghe thấy những câu chuyện hay nhất trong đời, do những con người bình thường kể lại, chỉ một khoảnh khắc trước khi họ buông mình xuống biển và biến mất mãi mãi. Tôi đã đọc trên trời những dấu hiệu mà tôi không biết và dán mắt vào chân trời với cái nhìn mà tôi không biết là mình có thể nhìn như thể. Thù hận là gì, tôi đã thực sự hiểu nó trên những tấm ván đẫm máu, với nước biển tràn đến làm thối các vết thương. Và thế nào là tình thương, tôi không biết đến nó trước khi thấy đôi tay sát nhân của chúng tôi vuốt ve hàng giờ liền mái tóc của một người bạn chưa chết được. Tôi đã thấy sự hung dữ, với những người hấp hối bị đá khỏi bè, tôi đã thấy sự dịu dàng, trong đôi mắt của ông Gilbert đang ôm cậu bé Léon, tôi đã thấy trí thông minh, trong những động tác của Savigny để đẽo gọt cuộc tàn sát của hắn, và tôi đã thấy sự điên dại, trong hình ảnh hai Con người, vào một buổi sáng, dang đôi cánh của mình và bay lên trời. Nếu tôi sống được một nghìn năm nữa, thì tình yêu sẽ mãi mãi là tên của thân thể nhẹ bẫng của Thérèse trong tay tôi, trước khi cô ấy trôi vào giữa các con sóng. Và số phận sẽ là tên của đại dương biển này, vô tận và tuyệt đẹp. Hồi đó, những mùa đông trên bờ biển, tôi đã không nhầm khi nghĩ rằng sự thật là ở đây. Tôi đã dành nhiều năm để đi xuống đáy của lòng biển. Nhưng cái mà tôi tìm kiếm, tôi đã tìm thấy. Những điều thực. Ngay cả điều này, thực nhất trong tất cả, theo cách không thể chịu đựng nổi và quá tàn ác. Mặt biển này là một tấm gương. Ở đây, trong lòng nó, tôi nhìn thấy chính mình. Tôi đã thực sự nhìn thấy mình.

Tôi không biết. Nếu trước mặt tôi là cuộc sống - tôi đang sắp chết, tôi sẽ dành nó để kể câu chuyện này, không ngừng, không bao giờ, hàng nghìn lần, để hiểu ý nghĩa của nó, rằng sự thật cuối cùng chỉ lộ rõ trong nỗi kinh hoàng, và rằng để tới được với sự thật, chúng tôi phải trải qua địa ngục đó, để thấy được sự thật, chúng tôi phải chém giết nhau, để có được nó, chúng tôi phải biến thành những con thú hung dữ, để lôi nó ra ngoài, chúng tôi phải tan nát vì đau đớn. Và để là con người thực, chúng tôi phải chết. Tại sao? Tại sao các sự vật lại chỉ thật dưới vết cắn của vô vọng? Ai đã khiến thế giới như vậy, khi sự thật phải nằm trong phần tối, khi những đầm lầy xấu xa của một nhân loại bị từ chối là đám đất mùn duy nhất và kinh tởm, trên đó mọc lên thứ duy nhất là sự lừa dối? Và rốt cuộc: vậy thì sự thật ở đây là gì, cái gì làm thối xác chết, cái gì sống trong máu, cái gì sống bằng nỗi đau, và lớn lên ở nơi mà con người phải hạ thấp mình, chiến thắng ở nơi con người bị thối rữa? Đây là sự thật về ai? Có phải là một sự thật đối với chúng tôi? Trong suốt những mùa đông ở trên bờ, tôi hình dung ra một sự thật như sự yên bình, như nơi ẩn náu, như sự nhẹ nhõm, ôn hòa, dịu dàng. Đó là một sự thật được tạo ra cho chúng tôi. Nó chờ đợi chúng tôi, và quan tâm đến chúng tôi, như một người mẹ đã tìm lại được. Nhưng ở đây, trong lòng biển, tôi đã thấy sự thật làm cái tổ của nó, sự thật tỉ mỉ và hoàn hảo: và cái mà tôi thấy, đó là một con chim săn mồi, bay tuyệt đẹp, và hung dữ.

Tôi không biết. Nhưng đó không phải là thứ mà tôi đã mơ thấy, trong mùa đông, khi tôi mơ về sự thật.

Ông Darrell là một trong những người trở về từ biển. Ông đã thấy lòng biển, ông đã đi đến đó, nhưng ông đã trở về. Đó là một người được trời thương, như người ta thường nói. Ông đã sống sót trong hai vụ đắm tàu, và người ta nói rằng lần thứ hai, ông đã đi hơn ba hải lý trên một chiếc thuyền hết sức nhỏ bé, để về được đất liền. Nhiều ngày lênh đênh trong lòng biển. Và ông ấy đã trở về. Vì thế mọi người nói: ông Darrell là một nhà thông thái, ông Darrell đã thấy, ông Darrell biết. Còn tôi, tôi ngồi suốt nhiều ngày liền để nghe ông ấy nói: nhưng ông không bao giờ nói với tôi về lòng biển. Ông không muốn nói về nó. Cũng không muốn mọi người coi ông như một người hiểu biết hay nhà thông thái. Và nhất là ông không chịu được ai đó nói rằng ông là một người được cứu sống. Ông không thể nghe được từ đó: được cứu sống. Ông cúi đầu và nhắm hờ đôi mắt, theo cách mà người ta không thể quên được. Những lúc đó, tôi nhìn ông, và tôi không biết phải gọi cái mà tôi đọc được trên khuôn mặt ông ấy là gì, tôi biết đó chính là bí mật của ông ấy. Hàng nghìn lần tôi đã sượt qua nó. Ở đây, trên chiếc bè này, trong lòng biển, tôi đã tìm thấy nó. Và giờ đây tôi biết rằng ông Darrell là một con người hiểu biết và thông thái. Con người đã từng nhìn thấy. Nhưng trước hết, và ở nơi sâu nhất trong mọi lúc, đó là một con người - không thể nguôi lòng. Đó chính là điều mà lòng biển đã dạy cho tôi. Rằng người đã thấy sự thật sẽ mãi mãi không thể nguôi lòng. Và rằng người thực sự được cứu sống là người chưa bao giờ gặp hoạn nạn. Có thể bây giờ có một con tàu xuất hiện ở chân trời, lướt trên sóng tới tận đây, đến ngay trước khi chúng tôi chết, mang chúng tôi đi cùng với nó và đưa chúng tôi còn sống về đến đất liền: nhưng nó không thực sự cứu được chúng tôi. Cho dù chúng tôi về lại được miền đất nào, chúng tôi cũng không bao giờ được giải thoát. Những gì chúng tôi đã thấy sẽ vẫn nằm trong mắt chúng tôi, những gì chúng tôi đã làm sẽ vẫn ở trên tay chúng tôi, những gì chúng tôi đã nghe thấy sẽ vẫn ở trong lòng chúng tôi. Và mãi mãi, chúng tôi, những người đã biết cái thật, mãi mãi, chúng tôi, những đứa con của nỗi kinh hoàng, mãi mãi, chúng tôi, những người thoát khỏi lòng biển, mãi mãi, chúng tôi những người hiểu biết và thông thái, mãi mãi chúng tôi sẽ không thể nguôi lòng.

Không thể nguôi lòng.

Không thể nguôi lòng.

Im lặng bao trùm chiếc bè. Thỉnh thoảng, Savigny mở mắt nhìn tôi. Chúng tôi đang quá cận kề cái chết, chúng tôi đang ở quá sâu trong lòng biển đến nỗi bản thân khuôn mặt của chúng tôi không thể lừa dối được nữa. Mặt hắn rất thật. Sợ hãi, mệt mỏi và chán nản. Có trời mới biết hắn đọc được gì trên khuôn mặt tôi. Giờ đây hắn ở gần tôi đến mức đôi lúc tôi cảm thấy được mùi của hắn. Tôi sẽ lê bước đến chỗ hắn, và tôi sẽ dùng dao mổ tim hắn ra. Cuộc đọ sức lạ lùng làm sao. Trong suốt nhiều ngày, trên một chiếc bè đơn độc trên biển, giữa tất cả những cái chết có thể xảy ra, chúng tôi vẫn tiếp tục truy đuổi nhau, đánh nhau. Ngày càng kiệt sức, ngày càng chậm lại. Và nhát đâm cuối cùng này, giờ đây, dường như kéo dài vĩnh cửu. Nhưng nó sẽ không như thế. Tôi thề đấy. Hãy để cho không một số phận nào lầm tưởng: cho dù có quyền lực tuyệt đối, nó cũng không thể đến kịp để ngăn cuộc đọ sức này. Savigny không thể chết trước khi bị giết chết. Và chính tôi, trước khi chết, sẽ giết hắn. Tất cả những gì còn lại trong tôi là thân thể nhẹ bẫng của Thérèse, in vào cánh tay tôi như một dấu vết không thể tẩy sạch được, cùng với nhu cầu, mong muốn có được sự công bằng nào đó. Có biển này biết, tôi sẽ giết hắn. Có mọi biển đều biết, tôi sẽ hành động trước. Và Savigny sẽ không đền tội trong những con sóng này, mà trong tay tôi. Im lặng bao trùm chiếc bè.

Chỉ có tiếng sóng biển gầm rất mạnh.

Thứ nhất là tên tôi, thứ hai là những đôi mắt ấy, thứ ba là một ý nghĩ, thứ tư là đêm đến, thứ năm là những tấm thân bị xé nát, thứ sáu là đói, thứ bảy là nỗi kinh hoàng, thứ tám là những ảo ảnh của sự điên dại, thứ chín là da thịt và thứ mười là một người đàn ông nhìn tôi và không giết tôi.

Cuối cùng, là một cánh buồm. Màu trắng. Ở chân trời.

Quyển ba

NHỮNG KHÚC CA TRỞ VỀ

CHƯƠNG 10

1. ELISEWIN

NEO MÌNH CHẮC CHẮN trên rìa đất liền, cách mặt biển đang nổi sóng dữ dội vài bước chân, quán trọ Almayer nằm yên lặng, chìm trong bóng tối của đêm giống như một bức chân dung, bằng chứng của tình yêu, chìm trong bóng tối của một chiếc ngăn kéo.

Mặc dù bữa tối đã kết thúc từ lâu, nhưng tất cả mọi người, không thể giải thích được vì sao, vẫn còn nán lại trong căn phòng rộng có lò sưởi. Cơn thịnh nộ của biển ở bên ngoài khiến các trái tim bất ổn và các ý nghĩ rối tung lên.

- Tôi không muốn nói, nhưng có lẽ sẽ tốt hơn nếu...

- Ngồi yên đi, Bartleboom. Thông thường, các quán trọ không bị đắm.

- Thông thường ư? Thông thường nghĩa là gì?

Nhưng đáng chú ý nhất là những đứa trẻ. Tất cả chúng đều ở đó, mũi dán vào cửa kính, im lặng một cách lạ lùng, dõi theo đêm tối bên ngoài: Dood, cậu bé sống trên bậu cửa sổ phòng của Bartleboom; rồi Ditz, đứa trẻ mang đến những giấc mơ cho cha Pluche; và Dol, đứa bé nhìn tàu thuyền cho Plasson. Cả Dira. Và cả bé gái rất xinh xắn thường ngủ cùng giường với Ann Devéria nhưng không một ai trong quán trọ nhìn thấy cô bé ở bất cứ đâu khác. Tất cả đều ở đây, bị thôi miên vì cái gì đó mà không ai biết, im lặng và lo lắng.

- Chúng cũng giống như những con thú nhỏ, tin tôi đi. Chúng cảm nhận được nguy hiểm. Đó là bản năng

- Plasson, hãy trấn an bạn anh một chút…

- Tôi nói rằng cô bé này thật tuyệt vời…

- Cô cũng tự trấn tĩnh lại đi, thưa cô.

- Tôi không cần bất cứ ai phải trấn an tôi bởi vì tôi hoàn toàn bình tâm.

- Bình tâm ư?

- Đúng thế.

- Elisewin... Con bé thật là xinh, đúng không? Có thể nói là...

- Cha Pluche, ông thôi ngay việc lúc nào cũng nhìn phụ nữ đi.

- Đó không phải là một phụ nữ...

- Có chứ, đó là một phụ nữ...

- Nó vẫn còn bé mà...

- Tôi nghĩ rằng lương tri buộc tôi phải cực kỳ thận trọng trước khi nhận xét...

-Đó không phải là lương tri. Chỉ đơn giản là sự sợ hãi.

- Không đúng.

- Đúng.

- Không,

- Tất nhiên là đúng.

- Tất nhiên là không.

- Thôi, đủ rồi. Có vẻ như các anh có thể tiếp tục như vậy trong vài giờ liền. Còn tôi, tôi về phòng đây.

- Chúc cô ngủ ngon, - tất cả cùng nói.

- Chúc ngủ ngon, - Ann Devéria đáp lại vẻ hơi uể oải. Nhưng cô không đứng dậy khỏi ghế. Cô thậm chí không thay đổi tư thế ngồi. Cô vẫn ngồi yên, bất động. Như không có gì xảy ra. Đúng thế: một đêm rất kỳ lạ.

Có thể vào lúc cuối, họ đành chịu tuân theo quy chuẩn của một buổi tối bình thường, và sẽ lần lượt đi về phòng của mình, và thậm chí có lẽ sẽ ngủ say, mặc kệ tiếng gầm vang không mệt mỏi của biển đang trong cơn giận dữ, mỗi người đều giấu mình trong những giấc mơ, hay trong một giấc ngủ không lời nói. Có thể vào lúc cuối, đêm nay sẽ trở thành một đêm bình thường. Nhưng không phải như thế.

Dira là người đầu tiên rời mắt khỏi cửa kính, đột ngột quay người lại và chạy ra khỏi phòng. Lũ trẻ chạy theo cô, không nói một lời. Plasson ngơ ngác nhìn Bartleboom, Bartleboom ngơ ngác nhìn cha Pluche, cha Pluche ngơ ngác nhìn Elisewin, Elisewin ngơ ngác nhìn Ann Devéria, còn Ann Devéria vẫn tiếp tục nhìn về phía trước. Nhưng với một chút ngạc nhiên rất khó nhận ra. Khi bọn trẻ quay lại phòng khách, tay chúng cầm đèn. Dira lần lượt thắp từng cái đèn một cách say mê đến kỳ lạ.

- Xảy ra chuyện gì vậy? - Bartleboom lịch sự hỏi.

- Chú cầm lấy, - Dood trả lời và đưa cho anh một cái đèn đã thắp sáng.

- Còn chú Plasson, chú hãy cầm lấy cái này, nhanh lên.

Không thể hiểu nổi bất cứ chuyện gì. Mỗi người cầm trên tay một chiếc đèn đã thắp sáng. Không ai giải thích câu nào, bọn trẻ chạy dọc chạy ngang, cứ như bị giày vò bởi một nỗi lo sợ không thể hiểu nổi. Cha Pluche nhìn như bị thôi miên vào ngọn lửa nhỏ trong chiếc đèn trên tay mình. Bartleboom thì thầm những âm chống đối không rõ ràng. Ann Devéria đứng dậy khỏi ghế. Elisewin ý thức được rằng mình đang run rẩy. Đúng vào lúc đó, cánh cửa kính đi ra bãi biển mở toang. Như được phóng mạnh xuyên qua phòng khách, một cơn gió hung dữ chạy xung quanh mọi người và mọi vật. Khuôn mặt bạn trẻ sáng lên. Và khi đó, Dira nói

- Nhanh lên... đường này!

Cô chạy qua cánh cửa mở toang, tay cầm đèn.

- Nào... ra đi, ra khỏi đây thôi!

Bọn trẻ hét toáng lên. Nhưng không phải vì sợ. Chúng la hét để chiến thắng biển và gió dữ dội. Nhưng có một niềm vui nào đó - niềm vui không thể cắt nghĩa được - vang lên trong giọng nói của chúng.

Bartleboom vẫn đứng như trời trồng giữa phòng, ngơ ngác. Cha Pluche quay về phía Elisewin: ông thấy khuôn mặt cô bé chưa bao giờ nhợt nhạt đến thế. Cô Devéria không nói gì, nhưng cầm lấy đèn của mình và chạy theo Dira. Plasson chạy theo cô.

- Elisewin, tốt nhất là con ở lại đây.

- Không.

- Elisewin, hãy nghe ta một chút...

Bartleboom vớ lấy áo khoác một cách máy móc và chạy ra ngoài, miệng lẩm bẩm điều gì đó mà chỉ anh nghe thấy.

- Elisewin...

- Đi thôi.

- Không, nghe ta đi... ta hoàn toàn không tin rằng con...

Cô bé quay trở lại - Cô bé rất xinh xắn mím cười và nắm lấy tay Elisewin, không nói lời nào.

- Con tin chắc, cha Pluche ạ.

Giọng Cô run rẩy. Nhưng run rẩy vì mạnh mẽ, vì say mê. Không phải vì sợ.

Quán trọ Almayer ở lại đằng sau, cánh cửa đập mạnh trong gió, còn những ánh đèn sáng của nó mờ dần trong bóng đêm. Giống như những tia sáng bị quét đi của một lò lửa, mười chiếc đèn nhỏ chạy dọc theo bãi biển, vẽ vào đêm những chữ tượng hình vui mắt và bí ẩn. Biển không thể nhìn thấy được nhưng lại náo động đến khó tin. Gió thổi, làm xáo trộn con người, lời nói, khuôn mặt, ý nghĩ, Ngọn gió diệu kỳ.

Và đại dương biển.

- Tôi yêu cầu được biết chúng ta đang đi đâu, quỷ thật!

- Sao?

- QUỶ THẦN ƠI CHÚNG TA ĐANG ĐI ĐÂU THẾ?

- Giơ cao chiếc đèn này lên, Bartleboom!

- Đèn!

- Này, Có cần chạy nhanh như thế không?

- Phải đến mấy năm rồi tôi không chạy...

- Mấy năm sao cơ?

- MẤY NĂM TÔI KHÔNG CHẠY.

- Anh vẫn ổn chứ, anh Bartleboom?

- Dood, trời ơi...

- Elisewin!

- Con ở đây, con ở đây..

- Lại gần ta đi, Elisewin

- Con ở đây.

Ngọn gió diệu kỳ. Đại dương biển.

- Anh có biết tôi nghĩ gì không?

- Gì thế?

- Theo tôi, đây là để cho tàu. TÀU THỦY.

- Tàu thủy?

- Người ta thường làm thế khi có bão... người ta thắp lửa trên bờ biển là vì tàu thủy... để chúng không bị mắc cạn trên bờ biển …

- Bartleboom, anh có nghe thấy không?

- Gì cơ?

- Anh sẽ trở thành anh hùng, Bartleboom ạ!

- Nhưng anh nói cái quỷ gì thế Plasson?

- Anh sẽ trở thành anh hùng, Bartleboom!

- Tôi ư?

- Chẳng lẽ chúng ta không thể dừng lại một tí được à?

- Anh có biết người dân ở đảo thường làm gì khi có bão không?

- Không, chị ạ.

- Họ chạy như điên trên đảo, chạy về tất cả các hướng, tay giữ đèn đặt trên đầu... như thế tàu thuyền như thế tàu thuyền không hiểu gì cả và sẽ mắc cạn trên những mỏm đá.

- Chị đùa đấy à?

- Tuyệt đối không... Có những hòn đảo mà toàn bộ dân sống bằng những thứ kiếm được trong các xác thuyền đắm.

- Chị định nói là...

- Làm ơn cầm đèn hộ tôi.

- Dừng lại một chút đi, trời ạ!

- Này chị... cái áo khoác của chị!

- Kệ nó ở đó.

- Nhưng...

- Kệ nó ở đó, trời ạ!

Ngọn gió diệu kỳ. Đại dương biển.

- Nhưng họ làm gì thế?

- Cô Dira!

- Quái thật, họ đi đâu thế nhỉ?

- Mà cuối cùng...

- DOOD!

- Chạy đi, Bartleboom

- Vâng, nhưng chạy theo hướng nào?

- Bọn trẻ mất hết cả mồm miệng hay sao ấy nhỉ?

- Nhìn kìa.

- Dira đấy.

- Cô ấy đang đi lên đồi.

- Tôi cũng đến đó.

- Dood! Dood! Lên đồi đi!

- Nó đi đâu thế?

- Chúa ơi! Đến đấy sẽ hiểu được gì đó.

- Cha Pluche, ông hãy giơ cao chiếc đèn này và chạy đi.

- Tôi không bước thêm một bước nào nếu...

- Nhưng tại sao chúng lại không nói gì?

- Tôi không thích tí nào, ánh mắt của chúng ấy.

- Ông không thích cái gì?

- Mắt của chúng. MẮT CỦA CHÚNG!

- Plasson, Plasson đâu nhỉ?

- Tôi đi cùng Dol.

- Nhưng...

- ĐÈN CỦA TÔI, ĐÈN CỦA TÔI BỊ TẮT RỒI!

- Chị Devéria, chị đi đâu đấy?

- Thế nhưng dù sao thì tôi cũng muốn biết, tôi đây để cứu một con tàu hay để làm đắm nó! ELISEWIN! Đèn của tôi! Tắt mất rồi!

- Này PlaySon, Dira nói gì thế nhỉ?

- Đường này, đường này...

- Đèn của tôi...

- NÀY CHỊ!

- Cô ấy không nghe thấy anh nữa đâu, Bartleboom a.

- Nhưng không thể...

- ELISEWIN! Elisewin đâu rồi? Đèn của tôi...

- Cha Pluche, ra khỏi đó đi.

- Đèn của tôi bị tắt mất rồi.

- Quỷ thật, tôi đi đường này.

- Lại đây, tôi sẽ châm đèn cho ông.

- Chúa ơi, còn Elisewin, anh có thấy Con bé không? -

- Chắc là cô ấy đi cùng với cô Devéria.

- Nó kia rồi, nó kia rồi...

- Giữ thẳng cái đèn nhé

- Elisewin...

- Ditz, cháu có thấy Elisewin không?

- DITZ! DITZ: Quỷ thần ơi, chuyện gì xảy ra với lũ trẻ thế này?

- Đây... đèn của ông đây...

- Tôi chẳng hiểu gì nữa cả. đi thôi.

- Tôi phải tìm bằng được Elisewin...

- Đi, cha Pluche, bọn họ đã ở khá xa đằng trước chúng ta.

- Elisewin... ELISEWIN! Trời ơi, Con ở đâu... ELISEWIN!

- Cha Pluche, đủ rồi, chúng ta sẽ tìm thấy cô ấy...

- ELISEWIN! ELISEWIN! Elisewin, xin Con...

Elisewin đứng bất động với chiếc đèn đã tắt trên tay. Cô nghe thấy tên mình vọng đến từ xa, lẫn trong tiếng gió và tiếng ồn ào của biển. Trong bóng tối, trước mặt mình, cô thấy ánh sáng của nhiều cây đèn nhỏ đan lẫn vào nhau, mỗi chiếc đèn lạc vào cuộc du ngoạn của chính nó bên rìa Cơn bão. Đầu cô không lo lắng, cũng không sợ hãi. Một hồ nước phẳng lặng bỗng nhiên nổ tung trong tâm hồn cô. Và tiếng nổ là một giọng nói quen thuộc với cô.

Cô xoay người và chậm rãi bước quay lại. Với cô, không còn gió, không còn đêm, không còn biển. Cô bước, và cô biết mình đang bước về phía cái gì. Đó mới là điều quan trọng. Một cảm giác tuyệt vời. Khi cuối cùng số phận hé mở, và trở thành con đường rõ rệt, dấu vết không thể phủ nhận được, và hướng đi chắc chắn. Quãng thời gian để tới nơi dài vô tận. Khoảnh khắc khi cập bến. Người ta muốn nó không bao giờ kết thúc. Hành động phó thác cho số phận. Đó chính là một cảm xúc. Không còn phải băn khoăn lựa chọn, không còn phải dối trá. Biết chỗ. Và đi tới đó. Cho dù số phận thế nào đi chăng nữa.

Cô bước đi - và đó là việc đẹp nhất mà cô từng làm.

Cô đến gần quán trọ Almayer. Những ngọn đèn của nó. Cô rời bãi biển, về đến bậu cửa, bước vào và đóng cửa lại sau lưng, chính cánh cửa mà cô đã cùng với những người khác chạy qua, cô không còn biết được cách đây bao lâu, chạy mà vẫn chưa biết gì.

Im lặng.

Trên sàn nhà, một bước, rồi một bước nữa. Những hạt cát nhỏ lạo xạo dưới đôi bàn chân. Trong một góc nhà, dưới đất, chiếc áo khoác của Plasson bị rơi trong lúc anh vội vã chạy ra. Trên những chiếc gối dựa ở ghế bành vẫn hằn vết cơ thể Devéria, như thể cô vừa mới rời khỏi đó. Và ở giữa phòng, Adams đứng yên, bất động, đợi Elisewin. Anh nhìn cô.

Một bước, rồi một bước nữa, cho đến khi đến sát bên anh. Và nói với anh:

- Anh sẽ không làm hại em, đúng không? Anh ấy sẽ không làm hại cô bé, đúng không?

- Đúng.

Đúng.

Thế là

Elisewin

đưa hai bàn tay

ôm lấy

khuôn mặt

của người đàn ông đó,

và

ôm hôn anh.

Trong vùng Carewall, câu chuyện này, người ta sẽ kể lại không bao giờ biết mệt mỏi. Nếu người ta biết về nó. Họ sẽ không mệt mỏi. Mỗi người theo cách riêng của mình, nhưng tất cả đều tiếp tục kể câu chuyện của hai người này và về cả một đêm trọn vẹn khi hai người đem lại sức sống cho nhau, bằng môi, bằng tay, một cô gái trẻ chưa hề từng trải và một người đàn ông đã trải qua quá nhiều, người này bên trong người kia - mỗi mẩu da nhỏ nhất là một chuyến du ngoạn, một phát hiện, một sự trở lại - trong miệng của Adams để cảm nhận vị của thế giới, trên ngực của Elisewin để quên nó đi - trong đêm tối xáo động này, bão tối mịt mù, những tia bọt nước lấp loáng trong đêm đen, sóng như những giàn giáo đổ sụp, tiếng gầm gào, những cơn cuồng phong dữ dội với tiếng rú rít và tốc độ gió mạnh bị ném lên mặt biển, vào dây thần kinh của con người, đại dương biển, Con vật khổng lồ đầy nước, bị xáo trộn - thở dài, những tiếng thở dài trong họng của Elisewin những sợi nhung bay lên thở dài khi bước mỗi bước mới trong cái thế giới mà tới được đó phải vượt qua những ngọn núi chưa bao giờ nhìn thấy và những hồ nước với hình dạng lạ mắt - trên

bụng của Adams là thân thể trắng mịn của cô gái trẻ đang hát ru bằng thứ âm nhạc câm lặng - Có lẽ cô chưa bao giờ nghĩ đến điều này, rằng khi ôm hôn đôi mắt của một người đàn ông, người ta có thể nhìn được xa như thế - rằng khi vuốt ve đôi chân của một cô gái, người ta có thể chạy nhanh như thế và bỏ trốn - trốn xa tất cả - nhìn về đằng xa - cả hai người đều đến từ những điểm cực của cuộc sống, đó là điều kinh ngạc nhất, và nói rằng họ có lẽ sẽ không bao giờ đi lướt qua nhau trừ khi đi từ đầu này đến đầu kia của vũ trụ, và họ thậm chí không cần tìm nhau, đó là điều không thể tưởng tượng nổi, việc khó nhất chỉ là nhận ra nhau, nhận ra nhau trong một khoảnh khắc, chỉ qua cái nhìn đầu tiên và họ đã biết, đó là điều kỳ diệu nhất - đây là chuyện mà người ta sẽ tiếp tục kể mãi mãi ở vùng đất Carewall, để không một ai quên rằng người ta không bao giờ quá cách xa đến nỗi không thể tìm thấy nhau, không bao giờ - không bao giờ quá cách xa đến nỗi không thể tìm thấy nhau - hai người này từng ở rất xa nhau, xa hơn bất cứ ai khác, và giờ đây - cô ấy hét lên, giọng của Elisewin, dưới các đợt sóng của những câu chuyện đã thúc giục tâm hồn cô, còn anh ấy, Adams, khóc và cảm thấy những câu chuyện đó cuối cùng cũng thoát ra khỏi anh, cuối cùng đã kết thúc - Có thể thế giới là một vết thương và lúc này một người nào đó đang khâu vết thương lại, bằng hai cơ thể hòa vào nhau - và đó thậm chí không phải là tình yêu, thật đáng kinh ngạc, đó là bàn tay, làn da, đôi môi, sự ngạc nhiên, tình dục, hương vị - là nỗi buồn, có lẽ thế - thậm chí nỗi buồn - là niềm đam mê - khi kể lại chuyện này, người ta không dùng từ tình yêu - người ta sẽ nói hàng nghìn từ, nhưng không nói ra từ tình yêu - tất cả đều im lặng, xung quanh họ, khi Elisewin bất chợt cảm thấy lưng mình bị gãy, tâm hồn được tẩy sạch, Cô siết chặt người đàn ông đó vào mình, cầm lấy tay anh và nghĩ: mình sẽ chết. Cô cảm thấy lưng gãy và tâm hồn được tẩy sạch, cô siết chặt người đàn ông đó vào mình, cầm lấy tay anh, và bạn thấy đấy, cô sẽ không chết.

- Elisewin, hãy nghe anh nói...

- Không, đừng nói gì...

- Không.

- Hãy nghe anh.

- Một chuyện kinh khủng sắp xảy ra ở đây và…

- Ôm em đi... trời sắp sáng rồi, họ sẽ trở về...

- Hãy nghe anh...

- Đừng nói gì, em xin anh.

- Elisewin...

Làm thế nào bây giờ? Làm thế nào để nói với người phụ nữ này điều mà bạn phải nói, trong khi đôi tay cô ấy đặt trên người bạn và làn da, làn da của cô ấy, nói với cô ấy về cái chết, với cô ấy, bạn không thể một cô gái bé nhỏ như cô ấy, làm thế nào để nói điều đó với cô ấy, điều mà cô ấy đã biết và mặc dù vậy cô ấy vẫn cần phải nghe, những lời nói này, hết lời này đến lời khác, ngay cả khi bạn đã biết chúng rồi, bạn vẫn phải nghe chúng, dù sớm hay muộn ai đó cũng phải nói ra và bạn phải lắng nghe, cô ấy phải lắng nghe, nhưng cô ấy nói

- Anh có đôi mắt mà em chưa bao giờ nhìn thấy ở anh.

Và tiếp.

- Chỉ cần anh muốn, anh đã có thể được cứu sống.

Làm thế nào để nói với cô ấy, với người phụ nữ này, rằng bạn rất muốn được cứu sống, và càng muốn hơn nữa được cứu sống cô ấy, cùng với bạn, và chỉ làm việc đó thôi, cứu cô ấy, và cứu cả chính bạn nữa, cả cuộc đời, nhưng không thể, mỗi người có chuyến đi của mình và phải đi, và trong vòng tay của một phụ nữ, những con đường mà cuối cùng người ta phải đi sẽ trở nên kỳ dị, chính bạn cũng không thể hiểu được chúng, và vào đúng lúc cần, bạn không thể kể lại được chúng, bạn không tìm được từ để kể, những từ vang lên ở đây, giữa những cái hôn, trên làn da này, không có từ nào chính xác, cho dù bạn tìm kiếm trong tất cả những gì là bạn và tất cả những gì bạn đã cảm thấy, bạn cũng không thể tìm được chúng, chúng không bao giờ có điệu nhạc hay, nhạc chính là thứ chúng thiếu, ở đây, giữa những cái hôn, và trên làn da này, vấn đề là ở nhạc. Do đó bạn nói chuyện, bạn nói ra điều gì đó, nhưng thật tồi tệ.

- Elisewin, anh không bao giờ còn có thể được cứu sống nữa.

Làm thế nào để nói với anh ấy, với người đàn ông này, rằng giờ đây chính tôi muốn dạy cho anh ấy một điều, và làm cho anh hiểu, giữa những cái vuốt ve của anh, rằng số phận không phải là xiềng xích mà là sự cất cánh bay lên, và rằng chỉ cần anh còn thực sự muốn sống, anh sẽ có thể bay lên, chỉ cần anh thực sự muốn có tôi, anh sẽ có hàng nghìn đêm như thế này thay vì một đêm duy nhất, khủng khiếp, mà anh đi tới, chỉ đơn giản vì cái đêm khủng khiếp này đợi anh, và nó gọi anh từ nhiều năm nay. Làm thế nào để nói với một người đàn ông như người này, rằng trở thành kẻ sát nhân chẳng để làm gì cả, rằng tất cả chỗ máu đó chẳng để làm gì cả, và đau khổ này cũng chẳng để làm gì cả, đó chỉ là một cách chạy đứt hơi đến tận cuối cùng, khi thời gian và thế giới ở đó để không gì có thể kết thúc, chúng đợi chúng ta, chúng gọi chúng ta, chỉ cần chúng ta biết lắng nghe chúng, chỉ cần người đàn ông đó có thể thực sự, thực sự, nghe tôi. Làm thế nào bạn nói được điều đó với người đàn ông ấy, rằng anh ấy đang đánh mất bạn?

- Anh sắp đi…

-…

- Anh không muốn ở đây... anh ra đi.

-…

- Anh không muốn nghe tiếng gào rú này, anh muốn đi xa.

-…

- Anh không muốn nghe thấy nó.

Âm nhạc rất khó, đấy là sự thực, âm nhạc là thứ khó tìm, để tự nói với mình, khi người ta ở rất gần nhau, âm nhạc và cử chỉ, để làm tiêu tan nỗi buồn, khi thực sự không còn gì để làm, điệu nhạc phù hợp, để trở thành một điệu nhảy, gần giống, chứ không phải nỗi đau chia ly, ra đi, để mặc mình trượt xa người kia, về phía cuộc sống và xa cuộc sống, quả lắc lạ lùng của tâm hồn, người cứu rỗi và kẻ sát nhân, nếu người ta biết nhảy đúng điệu đó, âm nhạc sẽ bớt gây đau khổ hơn, và vì thế tất cả những người yêu nhau tìm kiếm điệu nhạc này, vào lúc này, bên trong ngôn từ, trên tro tàn của các cử chỉ, và họ biết rằng, nếu họ đủ dũng cảm, thì chỉ duy nhất sự im lặng có thể là điệu nhạc đó, điệu nhạc chính xác, một sự im lặng mênh mông của tình yêu, khoảng trống của sự chia ly, hồ nước mệt mỏi cuối cùng chảy vào lòng của một giai điệu nhỏ, đã quen thuộc từ lâu, một giai điệu để khe khẽ hát

- Vĩnh biệt, Elisewin.

Một giai điệu quá nhẹ.

- Vĩnh biệt, anh Thomas.

Elisewin trườn vào dưới chiếc áo choàng và đứng dậy. Với cơ thể của một cô bé, trần trụi, mang trên mình hơi ấm của một đêm trọn vẹn. Cô nhặt chiếc váy, lại gần cửa kính. Thế giới bên ngoài vẫn đó. Bạn có thể làm bất cứ điều gì, và bạn tin chắc rằng sẽ luôn thấy lại nó ở đúng vị trí của nó. Khó tin, nhưng đúng là như thế.

Hai bàn chân trần của cô gái nhỏ. Chúng đi lên cầu thang, bước vào một căn phòng, đi về phía cửa sổ, dừng lại.

Đồi núi đang nghỉ. Như thể trước chúng không có biển.

- Ngày mai chúng ta sẽ đi, cha Pluche ạ.

- Sao lại thế?

- Ngày mai, chúng ta sẽ đi.

- Nhưng...

- Con xin cha đấy.

- Elisewin... không thể quyết định đột ngột như thế được... chúng ta phải viết thư đến Daschenbach. cha nghĩ là những người đó có nhiều việc khác để làm thay vì đợi chúng ta suốt cả ngày...

- Chúng ta không đi Daschenbach.

- Sao lại thế, không đi Daschenbach ư?

- Không.

- Elisewin, hãy bình tĩnh. Chúng ta đến đây vì con phải điều trị, và để điều trị con phải xuống biển, và để xuống biển con phải đi...

- Con đã xuống biển rồi.

- Gì cơ?

- Con chẳng còn phải chữa trị nữa, cha Pluche ạ.

- Nhưng...

- Con đang sống.

- Chúa ơi... quỷ thần di chuyện gì đã xảy ra thế này?

- Không có chuyện gì cả... chỉ cần cho tin ở Con... Con xin cha đấy, cha phải tin ở Con...

- Ta... ta tin con, nhưng...

- Vậy thì hãy giúp con ra đi. Ngày mai

- Ngày mai...

Cha Pluche đứng đó để xoay đi xoay lại nỗi kinh hoàng của mình về tất cả các hướng. Trong đầu ông hiện ra hàng nghìn câu hỏi. Và ông biết rất rõ phải đặt ra câu hỏi nào. Vài từ. Rõ ràng. Một điều đơn giản: “Thế còn cha của con, ông sẽ nói thế nào?” Một điều đơn giản. Thế nhưng nó đã biến mất giữa đường. Không có cách nào bắt nó lại được cả. Người đi tìm nó, cha Pluche, vẫn đứng đó, và chợt nghe giọng nói của chính mình hỏi:

- Thế nó thế nào? Biển thế nào?

Elisewin mỉm cười.

- Rất đẹp.

- Sao nữa?

Elisewin vẫn cười. Thế rồi, vào một lúc nào đó, nó kết thúc.

Họ ra đi lúc sáng sớm. Xe chạy trên con đường dọc bờ biển. Cha Pluche đung đưa người trên ghế với sự cam chịu vui vẻ như khi sắp xếp hành lý, chào tất cả mọi người, lại chào tất cả mọi người, và cố tình để quên một chiếc vali ở quán trọ, vì khi ra đi, luôn cần để lại phía sau mình một cái cớ để quay lại. Ai mà biết được. Cha im lặng cho đến khi thấy con đường rẽ về hướng khác và biển xa dần. Không thêm một giây nào.

- Nếu cha hỏi chúng ta đi đâu thì có là quá đáng không?

Elisewin cầm một tờ giấy trên tay. Cô liếc nhìn ông

- Saint- Parteny.

- Đó là cái gì?

- Một ngôi làng, - Elisewin đáp và nắm chặt tờ giấy trong tay.

- Làng ở đâu?

- Phải đi khoảng hai mươi ngày. Làng đó ở ngoại ô thủ đô.

- Khoảng hai mươi ngày? Thật điên rồ.

- Hãy nhìn biển đi, cha Pluche, biển ra đi.

- Khoảng hai mươi ngày... Ta dám hy vọng rằng con có một lý do đặc biệt cho chuyến đi kiểu này...

- Anh ấy đã ra đi...

- Elisewin, ta đang nói với con đây, chúng ta sẽ làm gì ở đó?

- Chúng ta đi tìm một người.

- Hai mươi ngày đường để tìm một người ư?

- Vâng.

- Quỷ thần ơi, hẳn đó ít nhất cũng phải là một hoàng tử, ta không biết nữa, hiện thân của nhà vua, hay một vị thánh...

- Gần giống...

Im lặng.

- Đó là một đô đốc.

Im lặng.

- Chúa ơi...

Trên quần đảo Tamal, sương mù tràn đến mỗi tối, bao phủ các tàu thuyền, để đến sáng sớm hôm sau, chúng bị phủ đầy tuyết. Ở eo biển Cadasum, mỗi khi trăng lên đầu tháng, nước rút đi để lại một bờ cát mênh mông đầy những vỏ sò và tảo độc. Ngoài khơi biển Sicile, một hòn đảo đã biến mất, và hai hòn đảo khác, vốn không hề tồn tại trên các bản đồ, nổi lên ngay bên cạnh. Trên biển Draghar, tên cướp biển Van Dell đã bị bắt và thích nhảy vào hàm cá mập hơn là rơi vào tay của hải quân hoàng gia. Trong cung điện của mình, cuối cùng, đô đốc Langlais tiếp tục, vẫn với sự chính xác đến kiệt sức ấy, ghi danh mục những tin tức phi lý có thể chấp nhận được và những sự thật khó tin, những câu chuyện đến với ông từ khắp các vùng biển trên trái đất. Chiếc bút lông của ông viết với một sự kiện nhẫn bất biến về địa lý hư ảo của một thế giới không mệt mỏi. Trí óc của ông dựa trên sự chính xác của cuộc sống hàng ngày không thay đổi. Giống hệt như chính nó, cuộc đời ông trôi đi. Và khu vườn của ông vẫn bị bỏ hoang, gần như đáng lo ngại.

- Cháu tên là Elisewin, - Cô gái nói khi đến trước mặt ông.

Giọng nói ấy làm ông ngạc nhiên: mượt như nhung.

- Cháu đã gặp một người tên là Thomas.

Mượt như nhung.

- Khi còn sống ở đây với ông, tên anh ấy là Adams.

Đô đốc Langlais vẫn bất động, chăm chú nhìn vào đôi mắt đen của cô gái. Ông không trả lời. Cái tên đó, ông đã hy vọng không bao giờ phải nghe đến nó nữa. Ông đã gạt nó ra khỏi mình trong suốt nhiều ngày, nhiều tháng. Ông chỉ còn lại vài giây thôi để ngăn cản nó trở lại làm tổn thương tâm hồn và ký ức của ông. Ông định đứng dậy và yêu cầu cô gái này đi. Ông sẽ cho cô ấy xe. Tiền. Bất cứ thứ gì. Ông sẽ ra lệnh cho cô gái ra đi. Nhân danh đức vua, hãy đi đi.

Giọng nói mượt như nhung ấy đến với ông như từ nơi xa xăm. Và nó nói:

- Hãy giữ cháu lại bên cạnh ông.

Trong năm mươi ba ngày và chín giờ, Langlais không biết khi đó điều gì đã khiến ông trả lời

- Được, nếu cháu muốn.

Ông đã hiểu điều đó vào một buổi tối, khi ông ngồi gần Elisewin và nghe thấy giọng nói mượt như nhung ấy cất lên

- Ở Tombouctou, đây là lúc phụ nữ thích hát và yêu người đàn ông của mình. Họ vén tấm mạng che mặt và ngay cả mặt trời cũng phải lánh xa vì bối rối trước sắc đẹp của họ.

Langlais cảm giác một nỗi mệt mỏi vô hạn và nhẹ nhàng dâng lên đến tận tim ông. Giống như ông đã đi lang thang nhiều năm, bị lạc lối, và cuối cùng lại tìm được đường về. Ông không quay về phía Elisewin. Nhưng ông nói nhẹ nhàng

- Tại sao cháu biết chuyện này?

- Cháu không biết. Nhưng cháu biết là nó thuộc về ông. Chuyện này, và tất cả những chuyện khác.

Elisewin ở lại cung điện của đô đốc Langlais năm năm. Cha Pluche ở đó năm ngày. Đến ngày thứ sáu, cha nói với Elisewin rằng thật không thể tin nổi, nhưng cha đã bỏ quên một cái vali ở đó, ở quán trọ Almayer, không thể tin nổi, đúng thế, nhưng có nhiều thứ quan trọng trong vali của cha, quần áo, và có lẽ cả cuốn sách cầu nguyện của cha nữa

- Sao lại có lẽ?

- Có lẽ. Có nghĩa là, chắc chắn, bây giờ khi ta nghĩ lại, chắc chắn nó ở trong cái vali đó, Con biết rõ là ta hoàn toàn không thể để cuốn sách ở đấy... những bài cầu nguyện ấy không hẳn quan trọng đối với tình yêu Chúa, nhưng dù sao, đánh mất chúng kiểu ấy... bởi vì chỉ là một chuyến đi ngắn khoảng hai mươi ngày thôi mà, không xa lắm đâu, chỉ là việc...

- Cha Pluche...

- ... dĩ nhiên là thế nào ta cũng quay lại... ta chỉ đi tìm cái vali của mình, có thể ta ở lại đó vài ngày để nghỉ ngơi, rồi...

- Cha Pluche...

- …chừng hai tháng, có thể ta còn kịp tạt qua nhà của cha con, rốt cuộc, ta muốn nói, hơi phi lý một chút, là cuối cùng thì tốt hơn hết là ta...

- Cha Pluche... Trời ơi, con sẽ nhớ cha nhiều lắm.

Ngày hôm sau, cha Pluche ra đi. Cha đã lên xe, rồi lại xuống xe, đến gần Langlais và nói:

- Ông có biết không? Tôi cứ tưởng người ta chỉ gặp các đô đốc trên biển

- Còn tôi lại cứ tưởng người ta chỉ gặp các cha xứ trong nhà thờ.

- Ồ, ông thấy đấy, thế có nghĩa là Thượng đế ở khắp nơi...

- Biển cũng vậy, thưa cha, biển cũng vậy.

Cha Pluche ra đi. Nhưng lần này không để lại cái va li nào phía sau cả.

Elisewin ở lại cung điện của đô đốc Langlais năm năm. Trật tự tỉ mỉ của các phòng và cuộc sống tĩnh lặng ở đây khiến cô nhớ tới những tấm thảm trắng ở Carewall, các lối đi hình vòng tròn, và cuộc sống rất hiếm va chạm mà một ngày cha cô đã sắp đặt cho cô. Nhưng cái mà ở đằng kia là thuốc thang và điều trị, thì ở đây là bình an thuần khiết và lành bệnh hạnh phúc. Thứ mà cô từng biết đến như nơi lánh mình của sự yếu đuối, cô lại tìm thấy ở đây như một dạng của sức mạnh kết tinh. Từ đô đốc Langlais, cô biết được rằng trong số tất cả các cuộc sống có thể có, cần phải chọn một cuộc sống để neo lại, để có thể ngắm nhìn tất cả những cuộc sống khác một cách thanh thản. Cô lần lượt tặng cho đô đốc Langlais hàng nghìn câu chuyện mà một người đàn ông và một đêm đã gieo vào lòng cô, chỉ có trời mới biết làm thế nào lại như thế, nhưng theo cách không phai mờ và mang tính định mệnh. Ông im lặng lắng nghe cô. Cô kể. Giọng mượt như nhung.

Họ không bao giờ nói về Adams. Chỉ duy nhất một lần, đô đốc Langlais bỗng ngước mắt lên khỏi đống sổ sách của ông và nói chậm rãi

- Ta thích người đàn ông đó. Giá như cháu có thể hiểu được điều này có nghĩa là gì, ta thích cậu ấy.

- Đô đốc Langlais mất vào một buổi sáng mùa hè, bị gặm nhấm bởi một nỗi đau đớn kinh hoàng và trong lúc đang nghe giọng nói - mượt như nhung - kể về hương thơm của khu vườn nhỏ nhất và đẹp nhất ở Tombouchou.

Ngày hôm sau, Elisewin ra đi. Cô muốn trở về Carewall. Cô sẽ mất một tháng, hay cả cuộc đời, cô muốn quay về nơi ấy. Về điều đang chờ đợi mình, cô không tưởng tượng ra chuyện gì to tát cả. Cô chỉ biết rằng tất cả những câu chuyện ấy đã khép chặt trong cô, cô sẽ giữ chúng cho riêng mình, mãi mãi. Cô biết, cho dù người cô sẽ yêu là ai, cô cũng sẽ tìm kiếm ở người ấy mùi vị của Thomas. Và cô biết rằng không miền đất nào có thể xóa nhòa được trong cô dấu vết của biển.

Mọi thứ còn lại vẫn còn là hư không. Tưởng tượng ra chúng - đó chính là điều kỳ diệu.

CHƯƠNG 11

2. CHA PLUCHE

Lời cầu nguyện cho một người mất tích, và tức là, nói ngắn gọn, lời cầu nguyện cho ta.

Thưa Ngài

lại là tôi đây

người hầu của ngài.

Thế này, ở đây, mọi việc

đều tốt,

vâng, khá tốt,

cuối cùng, chúng tôi thu xếp ổn thỏa,

có thể nói như thế,

và rồi lúc nào cũng có cách

có cách để thoát ra,

ngài hiểu tôi nói không,

tóm lại,

vấn đề là ở chỗ khác.

Nó ở chỗ khác,

và nếu ngài đủ kiên nhẫn để nghe,

lắng nghe tôi nói.

để.

Vấn đề là ở con đường đó

con đường xinh xắn

con đường chạy

chảy

lăn

nhưng không chạy

thẳng

như nó có thể làm

cũng không uốn lượn

như nó biết làm

không.

Lạ thay,

nó chạy lung tung.

Hãy tin tôi

(thưa Ngài, chỉ một lần thôi)

nó chạy lung tung.

Vâng, tóm lại, nói ngắn gọn,

nó đi

theo hướng này một đoạn

theo hướng kia một đoạn

giống như

bỗng nhiên,

muốn được tự do.

Bí ẩn.

Giờ đây, vì không muốn chỉ trích, nên tôi phải giải thích với ngài một chút, đó là chuyện xảy ra với con người, chứ không phải với Thượng đế, khi con đường trước mặt người ta chạy lung tung, đi lạc, ngắt thành những đoạn ngắn, đi vào chỗ khuất, tôi không biết liệu Ngài có thấy không, chắc chắn là không, thường chỉ có con người mới bị lạc. Ngài thực sự chẳng liên quan gì. Hãy kiên nhẫn một chút và hãy để tôi giải thích cho ngài. Ngắn gọn thôi. Trước tiên, ngài đừng để mình đánh giá nhầm vì chuyện con đường này chạy và chảy và lăn dưới bánh xe, xét về mặt kỹ thuật và không thể phủ nhận được, và nếu chỉ dừng lại ở sự việc, thì thực sự đúng là nó không hề nát vụn ra. Xét về mặt kỹ thuật. Nó đi thẳng, không lưỡng lự, không có đường nhánh nào dù là nhỏ nhất, không có gì cả. Thẳng như tên lửa. Chính tôi thấy như thế. Nhưng vấn đề, và hãy cho phép tôi nhấn mạnh nó, không phải ở đó. Chúng ta không nói về con đường đất đầy bụi và sỏi đá đó. Con đường ở đây là một con đường khác. Nó không chạy ở bên ngoài mà chạy ở bên trong. Bên trong, ở đây. Không biết Ngài có thấy rõ không: Con đường của tôi. Ai cũng có một con đường, Ngài chắc hẳn biết rõ điều đó, vì Ngài hoàn toàn không xa lạ với dự định của cỗ máy mà tất cả chúng ta, mỗi người theo cách của riêng mình, đều là nó. Một con đường ở bên trong mình, ai cũng có một con đường như thế, phải nói rằng nó khiến nhiệm vụ chuyến đi của chúng ta trở nên dễ dàng hơn, nhưng đôi khi, mặc dù không thường xuyên, cũng làm nhiệm vụ đó phức tạp hơn. Ở đây là một trong những lúc làm phức tạp. Vâng, tóm lại, nói cho ngắn gọn, chính con đường đó, Con đường ở bên trong, chạy lung tung, đã chạy lung tung, thật đáng thương, chẳng còn gì cả. Vài chuyện đã xảy ra. Xin hãy tin tôi. Không dễ chịu. Không.

Tôi cho rằng,

nguyên nhân là,

thưa Ngài,

rằng nguyên nhân là,

vâng, tôi tin như thế,

do biển.

Biển

đẩy sóng đi

và những suy nghĩ

và những thuyền buồm

và cả đầu của bạn

cũng

trôi đi

và các con đường

hôm qua còn ở đây

hôm nay đã không ở đây nữa.

Đến nỗi tôi tin,

tôi tin,

rằng ý nghĩ của Ngài,

về cơn đại hồng thủy

có thể nói là tuyệt diệu,

và là một ý tưởng hay.

Bởi vì

nếu muốn

tìm ra

một cách trừng phạt,

tôi tự hỏi

liệu có thể nghĩ ra điều gì hay hơn

việc để một con quỷ đáng thương

một mình giữa

đại dương.

Không có lấy một bãi biển.

Không gì cả.

Hay một mỏm đá.

Hay một xác tàu đắm bị bỏ lại.

Cũng không có.

Không có dấu hiệu nào

để hiểu

phải đi đâu

để chết

ở đó.

Vậy thì, thưa Ngài,

Ngài có thấy không,

đại dương

là một kiểu

cơn hồng thủy nhỏ

khắp vũ trụ.

Căn phòng.

Ngài ở đó,

để đi dạo

để ngắm nhìn

để hít thở

để chuyện trò

để dõi theo nó,

từ bờ, tất nhiên rồi,

còn nó

trong lúc đó

nó lấy đi của Ngài

những ý nghĩ như đá

những ý nghĩ vốn là con đường

và niềm tin

và số phận

và

đổi lại

nó cho Ngài những cánh buồm

nghiêng ngả trong đầu Ngài

như vũ điệu của một phụ nữ

khiến Ngài phát điên.

Xin lỗi vì lối ẩn dụ.

Nhưng không dễ gì giải thích được

rằng rốt cuộc người ta không có được câu trả lời nữa

khi ngắm nhìn biển.

Vì vậy, giờ đây, để nói ngắn gọn, thì vấn đề là tôi có quá nhiều loại đường trước mặt và không có con đường nào bên trong, và thậm chí, để nói rõ hơn, không có con đường nào ở bên trong và có bốn con đường đằng trước. Bốn. Thứ nhất: tôi quay lại với Elisewin và ở lại đó, vả lại đó cũng chính là lý do đầu tiên của chuyến đi này, có thể nói như vậy. Thứ bai: tôi tiếp tục như thế này và đi đến quán trọ Almayer, một nơi không hoàn toàn an toàn, vì quá gần biển đến mức nguy hiểm, nhưng cũng là một nơi đẹp đến khó tin, yên ả, nhẹ nhàng, đau lòng, và là nơi cuối cùng. Thứ ba: tôi tiếp tục đi thẳng về phía trước, tôi không rẽ về phía quán trọ, và tôi trở về Carewall, về nhà của nam tước, nam tước đang đợi tôi, vả lại, dù sao thì nhà tôi cũng ở đó, và nơi đó là của tôi. Dù sao đi nữa, cũng từng là của tôi. Thứ tư: tôi vứt bỏ tất cả, tôi vứt bỏ bộ đồ đen và buồn bã này, tôi chọn bất cứ con đường nào, tôi học lấy một nghề, tôi cưới một người đàn bà hóm hỉnh và không quá đẹp, tôi sinh vài đứa con, tôi già đi, và cuối cùng tôi chết, được Ngài xá tội, thanh thản và mệt mỏi, như bất cứ con chiên nào. Ngài thấy đấy, không phải ý nghĩ của tôi không rõ ràng, chúng rất rõ ràng, nhưng chỉ đến một điểm nào đó. Tôi biết rất rõ câu hỏi như thế nào. Vấn đề là thiếu câu trả lời. Xe chạy, nhưng tôi không biết đi đâu. Tôi nghĩ tới câu trả lời, và trong đầu tôi tất cả tối om lại.

Vì thế

tất cả bóng tối đó

tôi nắm lấy nó

và đặt vào

tay Ngài. Và tôi xin Ngài

hỡi Quý Ông của tôi

hãy giữ nó lại bên Ngài

giữ nó chỉ một giờ thôi

trong tay Ông

thời gian đủ

để làm tan bóng đen

để làm tan cái ác

mà bóng tối đó

gây ra

trong đầu,

mà bóng đen đó

gây ra

trong tim,

Ngài có muốn không?

Ngài có thể

chỉ việc

cúi xuống

nhìn nó

cười

mở nó ra

giấu nó

một tia sáng

và lại vứt bỏ nó

vì dù sao đi nữa

tôi sẽ sắp xếp được,

để tìm lại nó,

để biết nó ở đâu.

Với Ngài

không phải chuyện lớn,

nhưng với tôi rất quan trọng.

Ngài có nghe tôi nói không

hỡi Quý Ngài của tôi?

Không phải là quá

khi xin Ngài

xin Ngài liệu.

Không xúc phạm

khi hy vọng rằng.

Không phải điều ngu ngốc

khi tưởng tượng rằng Ngài.

Vả lại chỉ là một lời cầu nguyện,

một cách viết khác

những mùi hương của chờ đợi.

Ngài hãy tự mình viết

vào đâu mà Ngài muốn,

con đường mà tôi đã đánh mất.

Chỉ một dấu hiệu là đủ, cái gì đó,

một đường kẻ rất nhỏ

trên những đôi mắt trong veo

đang nhìn mà không thấy,

và tôi sẽ thấy nó.

Hãy viết

về thế giới

chỉ một từ thôi

viết cho tôi,

và tôi sẽ đọc nó.

Hãy vò

chỉ một khoảnh khắc thôi

của sự im lặng này,

và tôi sẽ nghe thấy nó.

Đừng sợ,

tôi cũng không sợ.

Và hãy để lời cầu nguyện này

bằng sức mạnh của lời nói

bay xa khỏi chiếc lồng của thế giới

và đến tận đâu không ai biết.

Amen.

Lời cầu nguyện cho một người đã tìm lại được đường đi, và tức là, nói ngắn gọn, lời cầu nguyện cho ta.

Thưa Ngài

lại là tôi đây

người hầu của ngài.

Ông ấy chết từ từ,

con người ấy,

ông ấy chết từ từ

như thể ông ấy muốn,

tận hưởng

cuộc sống này,

kéo dài nó

dưới ngón tay của mình,

cuộc sống cuối cùng

của ông ấy.

Các nam tước chết

như mọi người chết,

bây giờ người ta đã biết.

Tôi đang ở đây,

dĩ nhiên rồi,

chỗ của tôi là ở đây

gần ông ấy,

gần ngài nam tước đang chết.

Ông ấy muốn nghe tôi

nói về cô con gái

không có mặt ở đây,

không ai biết ở đâu,

ông ấy muốn nghe nói

rằng con gái còn sống,

ở đâu cũng được,

rằng trong biển cô ấy không chết

rằng trong biển

cô ấy đã khỏi bệnh.

Tôi kể cho ông ấy nghe

và ông ấy chết

nhưng chết thế

là chết khá nhẹ nhàng.

Tôi nói với ông ấy

rất gần

rất nhẹ

và rõ ràng

chỗ của tôi

là

ở đó.

Ngài đã bắt gặp tôi

trên một con đường nào đó

và Ngài đã dẫn dắt tôi

một cách kiên nhẫn

đến tận giờ này

giờ phút cần tôi.

Còn tôi

vốn bị lạc lối,

trong giờ phút ấy

tôi tìm thấy mình.

Và thật điên rồ khi nghĩ

rằng Ngài ở đây

nghe tôi nói

ngày hôm ấy

rằng Ngài thực sự

nghe tôi nói,

nghe tôi.

Người ta cầu xin

để không phải ở lại một mình

người ta cầu xin

để khuây khỏa khi chờ đợi

nhưng không bao giờ có ai nghĩ

rằng Thượng đế

rằng Thượng đế thích

nghe chúng ta.

Có điên không?

Ngài đã nghe tôi nói.

Ngài đã cứu tôi.

Tất nhiên, nếu tôi có thể tự cho phép mình, nói một cách kính cẩn nhất, tôi không nghĩ rằng thực sự cần thiết phải làm hỏng con đường tới Quartel, vả lại điều này sẽ hơi buồn đối với người ở đó, lẽ ra chỉ cần làm việc gì đó nhẹ nhàng hơn, một dấu hiệu kín đáo hơn, tôi không biết, một điều gì đó riêng tư hơn giữa hai chúng ta. Cũng như, nếu tôi được phép bác bỏ, cảnh những con ngựa đứng yên trên đường đưa tôi đến với Elisewin, không còn cách nào để khiến chúng tiến lên, chắc chắn rất thành công về mặt kỹ thuật, nhưng có lẽ hơi gây ấn tượng mạnh quá, Ngài có thấy thế không? Ngay cả khi kém ấn tượng hơn, tôi cũng sẽ hiểu, liệu có phải đôi khi Ngài thường làm quá không, hay là tôi nhầm? Cho dù thế nào, ở đó tất cả mọi người vẫn nói về cảnh tượng ấy, một cảnh tượng như thế người ta không quên. Cuối cùng, tôi nghĩ rằng lẽ ra đã là quá đủ khi ngài nam tước ngủ mơ, ngồi dậy và kêu to “Cha Pluche! Cha Pluche!”, không tồi chút nào, không còn nghi ngờ gì nữa, và sáng hôm sau tôi lên đường trở về Carewall, Ngài thấy đấy, cuối cùng, thực ra chỉ cần ít thôi là đủ. Không, tôi nói lại với Ngài, nếu lại xảy ra trường hợp như thế này, hãy chú ý mức độ của câu trả lời. Một giấc mơ, rất hay. Nếu Ngài cho phép tôi đưa ra một lời khuyên, thì đó là một hệ thống tốt. Để cứu ai đó, trong trường hợp cần thiết. Một giấc mơ.

Vậy là

tôi sẽ giữ

chiếc áo đen này

chiếc áo buồn

và trong mắt tôi

và trong tôi

những ngọn đồi này

những ngọn đồi yên bình.

In sæcula sæculorum*

chỗ của tôi là thế đấy.

Tất cả

giờ đây

đơn giản hơn.

Đơn giản hơn

giờ đây

tất cả.

Việc còn phải làm

tôi sẽ biết cách làm một mình.

Nếu Ngài cần,

Pluche,

kẻ mang ơn Ngài suốt đời,

Ngài biết phải tìm kẻ đó ở đâu.

Và hãy để lời cầu nguyện này

bằng sức mạnh của lời nói

bay xa khỏi chiếc lồng của thế giới

và đến tận đầu không ai biết.

Amen.

CHƯƠNG 12

3. ANN DEVÉRIA

ANH ANDRÉ THÂN YÊU, tình yêu từ ngàn năm của em,

Cô gái đưa cho anh lá thư này tên là Dira. Em nhờ cô ấy đưa cho anh đọc lá thư này ngay khi anh đến quán trọ, trước khi anh lên phòng em. Đọc đến tận dòng cuối cùng. Đừng cố nói dối cô ấy. Với cô gái này, không ai có thể nói dối được.

Vậy thì anh hãy ngồi xuống. Và nghe em.

Em không biết anh đã làm thế nào để tìm thấy em. Đây là nơi hầu như không tồn tại. Nếu anh hỏi thăm về quán trọ Almayer, người ta sẽ ngạc nhiên nhìn anh và trả lời rằng không biết. Chồng em tìm một nơi hẻo lánh trên thế giới này, nơi gần như không thể đến được, để chữa cho em, và anh ấy đã tìm thấy. Chỉ có trời mới biết được làm thế nào mà anh cũng tìm ra nơi này.

Em đã nhận được thư của anh, và đọc hết những lá thư ấy không dễ dàng. Khi lại những vết thương của ký ức là một nỗi đau. Nếu ở đây, em vẫn tiếp tục nhớ nhung anh và chờ đợi anh, thì những lá thư ấy có lẽ sẽ là một hạnh phúc vô bờ. Nhưng ở đây là một nơi rất lạ. Thực tại bốc hơi, và tất cả biến thành ký ức. Ngay cả anh, dần dần anh không còn là niềm đam mê mà đã trở thành một kỷ niệm. Những lá thư của anh đến với em như những dòng chữ đến từ một thế giới không còn tồn tại nữa.

Anh André, em đã từng yêu anh, và em không hình dung ra người ta lại có thể yêu nhiều hơn thế nữa. Em từng có một cuộc sống hạnh phúc, và em đã vứt bỏ nó để đến với anh. Em yêu anh không phải vì buồn chán, cô đơn, hay tính khí thất thường. Em yêu anh vì nỗi đam mê anh mạnh hơn bất cứ hạnh phúc nào. Và em biết rõ rằng cuộc sống không đủ lớn để đưa vào nó tất cả những gì mà niềm đam mê có thể tưởng tượng ra. Nhưng em không cố dừng lại, cũng không ngăn anh lại. Em biết là chính cuộc sống sẽ làm điều đó. Và nó đã làm. Bỗng nhiên, nó nổ tung. Mảnh vỡ bay khắp nơi, sắc như dao cạo.

Rồi em đến đây. Khó mà giải thích được. Chồng em nghĩ rằng đây là một nơi tốt để chữa bệnh. Nhưng chữa bệnh là một từ quá nhỏ đối với những gì diễn ra ở đây. Và quá đơn giản. Đây là nơi người ta có thể từ biệt chính mình. Người ta dần dần tách khỏi bản thân mình một cách nhẹ nhàng. Và sau mỗi bước chân, người ta bỏ lại nó phía sau mình, trên bờ biển này, bờ biển không biết đến thời gian và chỉ sống một ngày duy nhất, lúc nào cũng chỉ là ngày đó. Hiện tại biến mất, và người ta trở thành ký ức. Người ta từ bỏ tất cả, nỗi sợ hãi, tình cảm, han muốn, mặc dù vẫn giữ chúng như những bộ quần áo không mặc nữa trong chiếc tủ của sự minh triết mà người ta chưa từng biết tới, và của sự bình thản mà người ta chưa từng hy vọng. Anh có hiểu em không? Anh có thể hiểu điều đó đẹp biết bao không?

Hãy tin em, đó không phải là một cách chết nhẹ nhàng hơn. Em chưa bao giờ cảm thấy mình đầy sức sống như hôm nay. Nhưng khác hẳn. Từ nay, cái là em đã tới: nó sống trong em, ở đây, bây giờ, như một bước chân trong dấu vết, như một âm thanh trong tiếng vang, và như một câu đố trong câu trả lời. Nó không chết, không. Nó trượt sang mặt khác của cuộc sống. Nhẹ nhàng như một điệu nhảy. Đó là một cách đánh mất tất cả, để tìm thấy tất cả.

Nếu anh có thể hiểu điều đó, thì anh cũng sẽ tin em khi em nói với anh rằng em không thể nghĩ được tới tương lai. Tương lai là một ý nghĩ đã thoát ra khỏi em. Không quan trọng. Chẳng có ý nghĩa gì cả. Em không còn đôi mắt để nhìn thấy nó. Anh thường hay nhắc đến nó trong thư. Em khó nhớ lại được tương lai là gì. Tương lai. Tất cả tương lai của em đã ở đây, và bây giờ đây. Tương lai của em sẽ là sự thanh thản của một thời gian tĩnh lặng, nó thu thập các khoảnh khắc để đặt chúng chồng lên nhau, như thể chúng chỉ là một khoảnh khắc duy nhất. Từ nay đến khi em chết, sẽ chỉ có khoảnh khắc ấy, không còn gì khác.

Em sẽ không đi theo anh đâu, André ạ. Em sẽ không làm lại bất cứ cuộc đời nào, bởi vì em vừa mới học được cách trở thành nơi ẩn náu cho cuộc đời của chính mình. Và như thế, em rất vui. Em không muốn thứ gì khác. Em hiểu những hòn đảo xa xôi của anh, và em hiểu những ước mơ của anh, những dự định của anh. Nhưng không còn con đường nào có thể đưa em đến đó. Còn anh sẽ không thể nghĩ ra một con đường cho em trên mảnh đất không tồn tại. Hãy tha lỗi cho em, tình yêu của em, người mà em yêu quý, nhưng tương lai của anh sẽ không phải là của em.

Trong quán trọ này có một người đàn ông có cái tên rất buồn cười, người ấy nghiên cứu xem biển kết thúc ở đâu. Mấy ngày gần đây, khi em đợi anh, em đã nói chuyện với người ấy về chúng ta, về chuyện em sợ anh đến đây như thế nào, và cũng mong anh đến biết bao nhiêu. Đó là một con người tốt bụng và kiên nhẫn. Người ấy lắng nghe em nói. Và một hôm, người ấy bảo em hãy viết thư cho anh. Người ấy nói rằng viết cho một người là cách duy nhất để chờ đợi người đó mà không đau khổ. Và em đã viết cho anh. Tất cả những gì có trong em, em đã viết trong lá thư này. Người có cái tên buồn cười đó nói là anh sẽ hiểu. Người ấy nói rằng anh sẽ đọc thư, rồi anh sẽ đi ra bãi biển, khi đi dọc bờ biển, anh sẽ nghĩ lại tất cả chuyện này và anh sẽ hiểu. Sẽ mất một giờ, hoặc một ngày, không quan trọng. Nhưng cuối cùng, anh sẽ quay lại quán trọ. Người ấy nói rằng anh sẽ bước lên cầu thang, anh sẽ mở cửa, và anh không nói gì cả, chỉ ôm chặt em trong tay.

Em biết là có vẻ hơi ngớ ngẩn. Nhưng em muốn mọi chuyện thực sự diễn ra như vậy. Có một cách rất hay để đánh mất mình, đó là đánh mất mình trong vòng tay của nhau.

Không gì có thể lấy mất của em kỷ niệm về những lúc em, tất cả cuộc sống của em, là của anh.

Ann

CHƯƠNG 13

4. PLASSON

DANH MỤC TẠM THỜI CÁC TÁC PHẨM CỦA HOA SĨ MICHEL PLASSON XẾP THEO TRẬT TỰ THỜI GIAN TỪ KHI ĐẾN QUÁN TRỌ ALMAYER (Ở QUARTEL) TỚI LÚC MẤT.

Danh mục do giáo sư Adelante Ismaël Bartleboom lập ra cho hậu thế, dựa trên kinh nghiệm cá nhân và những bằng chứng đã được khẳng định.

Dành tặng cô Ann Depéria.

1. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 15 x 21,6 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Trắng trơn.

2. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 80,4 x 110,5 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Trắng trơn.

3. Đại dương biển, màu nước, 35 x 50,5 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Màu trắng với một thoáng nâu vàng ở phần trên.

4. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 44,2 x 100,8 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom.

Miêu tả.

Trắng trợn. Chữ ký màu đỏ.

5. Đại dương biển, ký họa, chì trên giấy, 12 x 10 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Người ta nhận ra hai chấm ở giữa tờ giấy, rất gần nhau. Phần còn lại trắng trơn (trên mép phải, có vết: mỡ?)

6. Đại dương biển, màu nước, 31,2 x 26 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom. Hiện nay tạm thời cho Cô Maria Luigia Severina Hohenheith mượn.

Miêu tả.

Trắng trơn. Khi đưa bức tranh cho tôi, tác giả nói chính xác như sau: “Đây là bức mà tôi vẽ đẹp nhất từ trước đến nay.” Giọng nói biểu lộ sự hài lòng sâu sắc.

7. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 120,4 x 80,5 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Có hai vết màu: một vết màu nâu vàng ở phần trên của tấm vải, một vết màu đen ở phần dưới. Phần còn lại trắng trơn (mặt sau có lời chú của tác giả: Cơn giông. Và bên dưới: tatatum tatatum tatatum)

8. Đại dương biển, phấn màu trên giấy, 19 x 31,2 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Ở giữa tờ giấy, hơi lệch về bên trái, là một cánh buồm nhỏ màu xanh. Phần còn lại trắng trơn.

9. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 340,8 x 220,5 cm

Bảo tàng huyện Quartel. Số trong danh mục: 87

Miêu tả.

Ở bên phải, một mỏm đá màu sẫm nhô lên trên mặt nước. Những ngọn sóng cao đập vào các mỏm đá, tạo thành bọt rất đẹp mắt. Trong cơn bão, hai con tàu đang chìm trong biển. Bốn chiếc ca nô giống như treo ở rìa một Cơn lốc xoáy. Trên ca nô, người bị đắm tàu xếp thành hàng. Vài người trong số họ rơi xuống biển và đang chìm. Nhưng biển này rất cao, biển ở phía chân trời cao hơn ở nơi gần chúng ta, và che khuất cả chân trời khỏi tầm mắt, đi ngược lại bất cứ logic nào, biển dường như dựng đứng lên như thể cả thế giới đứng lên, và chúng ta cũng đang chìm, ở đây, nơi chúng ta đang đứng, vào trong lòng đất, trong khi đó một cái vung ngày càng lớn đến đáng sợ không ngừng tiến gần tới chụp lên chúng ta và đêm buông xuống với nỗi kinh hoàng trên con quái vật này (nguồn gốc không rõ ràng. Gần như chắc chắn là giả)

10. Đại dương biển, màu nước, 20,8 x 16 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Trắng trơn.

11. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 66,7 x 81 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Trắng trơn (nát tươm. Chắc hẳn bị rơi vào nước)

12. Chân dung Adelante Ismael Bartleboom, chì trên giấy, 41,5 x 41,5 cm

Miêu tả.

Trắng trơn. Ở giữa là vài chữ viết nghiêng: Bartleb

13. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 46,2 x 51,9 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Trắng tinh. Tuy nhiên, ở đây cần phải hiểu theo nghĩa đen: toàn bộ tấm vải vẽ được phủ bằng những mảng to và dày màu trắng.

14. Ở quán trọ Almayer, sơn dầu trên vải, 50 x 42 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom.

Miêu tả.

Chân dung thiên thần theo phong cách tiền Raphael. Khuôn mặt không có nét. Đôi cánh nhiều màu biểu cảm. Nền vàng.

15. Đại dương biển, màu nước, 118 x 80,6 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Ba vết nhỏ màu xanh ở phía trên, bên trái (những cánh buồm?). Phần còn lại, trắng trơn. Mặt sau có lời chú của tác giả: Pyjama và tất.

16. Đại dương biển, chì trên giấy, 28 x 31,7 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Mười tám cánh buồm kích cỡ khác nhau, nằm rải rác không theo trật tự. Trong góc phía dưới, bên trái, có một hình nhỏ phác họa một con tàu ba cột buồm, rõ ràng là do người khác vẽ, có lẽ là trẻ con (Dol?).

17. Chân dung cô Ann Depéria, sơn dầu trên vải, 52,8 x 30 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Một bàn tay phụ nữ màu nhợt nhạt, những ngón tay búp măng tuyệt diệu. Nền trắng.

18, 19, 20, 21. Đại dương biển, chì trên giấy, 12 x 12 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Bộ gồm bốn phác thảo bề ngoài giống hệt nhau. Chỉ một đường ngang chạy qua từ trái sang phải (hay từ phải sang trái cũng được), ở khoảng giữa bức tranh. Plasson khẳng định rằng trên thực tế, bốn cách thể hiện này hoàn toàn khác nhau. Tác giả nói đúng từng từ như sau: “Đây là bốn cách thể hiện boàn toàn khác nhau.” Cảm tưởng của cá nhân tôi là chúng thể hiện cùng một góc nhìn ở bốn thời điểm khác nhau và liên tiếp trong ngày. Khi tôi nói ra ý kiến của mình, tác giả hỏi tôi đúng từng từ như thế này: “Anh nghĩ thế sao?

22. (Không nhan đề), chì trên giấy, 20,8 x 13,5 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Trên bờ biển, một chàng trai trẻ đi về phía biển, ôm trong tay xác của một phụ nữ không quần áo. Trăng trên trời và ánh phản chiếu trên mặt nước. Bức phác họa này, vốn được tác giả chú ý giữ kín khá lâu và nay được tôi giới thiệu với công chúng, do xét đến quãng thời gian sau những sự kiện tang thương mà tác giả đã trải qua.

23. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 71,6 x 38,4 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Một vệt đỏ sậm xuyên suốt tấm vải từ trái qua phải. Phần còn lại, trắng trơn.

24. Đại dương biển, sơn dầu trên vải, 127 x 108,6 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Trắng trơn. Đây là tác phẩm cuối cùng được vẽ trong thời gian lưu trú tại quán trọ Almayer, ở Quartel. Tác giả tặng bức tranh lại cho quán trọ và muốn nó được treo trên bức tường đối diện với biển. Sau đó, và bằng những con đường mà tôi không bao giờ hiểu được, bức tranh đã thuộc về tôi. Tôi cất giữ nó và sẽ trả lại cho ai khiếu nại về quyền sở hữu.

25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32. (Không nhan đề), sơn dầu trên vải, kích thước khác nhau

Bảo tàng Saint- Jacques- de- Grance

Miêu tả.

Tám bức chân dung thủy thủ, theo phong cách giống với phong cách thời kỳ đầu của Plasson. Giáo sĩ Ferrand đã tốt bụng cho tôi biết về chúng và xác nhận rằng tác giả đã vẽ miễn phí, vì tình bạn, cho một số người mà anh có cảm tình thực sự trong thời gian lưu lại Saint- Jacques. Giáo sĩ này cũng vui vẻ thừa nhận rằng ông đã nhờ họa sĩ vẽ cho mình một bức chân dung, và nhận được một lời từ chối lịch sự nhưng cương quyết. Câu trả lời chính xác của họa sĩ trong hoàn cảnh đó có lẽ là như thế này: “Tiếc rằng ông không phải là một thủy thủ, và vì thế trên mặt ông không có biển. Ông biết đấy, bây giờ tôi chỉ biết vẽ biển thôi.”

33. Đại dương biển, sơn dầu trên vải (kích thước không xác định được)

(Mất)

Miêu tả.

Trắng trơn. Lại một lần nữa, lời kể của giáo sĩ Ferrand thật quý giá. Ông đã thật thà thừa nhận rằng tấm toan tìm thấy trong phòng của họa sĩ sau khi anh ra đi, vì một sự hiểu nhầm không thể giải thích được, đã bị coi như một tấm vải bình thường, chứ không phải như một tác phẩm đã hoàn thành và có giá trị. Do đó nó đã bị ai đó mang đi và cho đến nay vẫn chưa được tìm thấy.

34, 35, 36. (Không nhan đề), sơn dầu trên vải, 68,8 x 82 cm

Bảo tàng Gallen- Martendorf, Helleborg

Miêu tả.

Đây là những bản sao chép rất cẩn thận, gần như giống hệt, bức tranh Bến cảng Sealem của Hans Van Dyke. Bảo tàng Gallen- Martendorf coi chúng như những tác phẩm của chính Van Dyke, do đó tạo nên một sự hiểu nhầm đáng tiếc. Tôi đã nhiều lần nói với giáo sư Broderfons, giám đốc Bảo tàng, rằng cả ba bức tranh không chỉ có ghi “Van Plasson” ở mặt sau, mà còn mang một điểm đặc biệt rõ ràng của Plasson: trong mỗi bức tranh, họa sĩ được thể hiện đang đứng trên bến cảng, ở phía dưới, bên trái, trước mặt anh là một giá vẽ với tấm toan trắng trơn. Trong bức tranh gốc của Van Dyke, tấm toan ấy được sơn màu đồng đều. Thế nhưng giáo sư Broderfons là một chuyên gia kém năng lực và một con người hoàn toàn không thể chịu đựng nổi.

37. Hồ Constance, màu nước, 27 x 31,9 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Tác phẩm được thực hiện kỹ càng và theo phong cách rất nhã nhặn, thể hiện hồ Constance nổi tiếng trong ánh hoàng hôn. Màu sắc nóng và nhiều sắc độ. Không có hình người nào. Nhưng mặt nước và bờ được miêu tả với đầy chất thơ và mạnh mẽ. Plasson gửi cho tôi bức tranh này cùng với lá thư nhỏ mà sau đây tôi trích dẫn lại toàn bộ câu chữ: “Đây là một sự mệt mỏi, anh bạn ạ. Mệt mỏi ghê gớm. Vĩnh biệt.”

38. Đại dương biển, chì trên giấy, 26 x 13,4 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Bàn tay trái của Plasson được vẽ kỹ càng, tỉ mỉ. Cần lưu ý rằng Plasson thuận tay trái.

39. Đại dương biển, chì trên giấy, 26 x 13,4 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Bàn tay trái của Plasson. Không đánh bóng.

40. Đại dương biển, chì trên giấy, 26 x 13,4 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Bàn tay trái của Plasson. Vài nét, mới chỉ phác họa.

41. Đại dương biển, chì trên giấy, 26 x 13,4 cm

Bộ sưu tập của Bartleboom

Miêu tả.

Bàn tay trái của Plasson. Ba đường kẻ và một cái bóng ngắn.

Lưu ý. Bức tranh này do bác sĩ Monnier, người đã chăm sóc Plasson trong thời gian đổ bệnh ngắn ngủi và đau đớn cuối cùng của anh (do mắc bệnh viêm phổi), tặng lại cho tôi cùng với những bức đã nói ở trên. Theo lời ông ấy, mà tôi không có lý do gì để nghi ngờ cả, đây là bốn bức vẽ cuối cùng của Plasson, khi đó anh đã phải nằm liệt giường và ngày càng yếu đi. Vẫn theo lời của bác sĩ, Plasson ra đi thanh thản, trong sự cô đơn tĩnh lặng, và lòng nhẹ nhõm. Vài phút trước khi trút hơi thở cuối cùng, anh nói: “Vấn đề không phải là màu sắc, vấn đề là nhạc điệu, ông có biểu không? Tôi thực sự đã bỏ thời gian vào đó nhưng giờ đây (dừng).”

Đó là một con người cao thượng, và chắc chắn là một tài năng nghệ thuật lớn. Anh ấy là bạn tôi. Và tôi yêu quý anh ấy.

Giờ đây, anh đang yên nghỉ, theo ý muốn của mình, trong nghĩa trang Quartel. Bia mộ của anh chỉ là một tấm đá bình dị. Trắng trơn.

CHƯƠNG 14

5. BARTLEBOOM

CHUYỆN XẢY RA NHƯ THẾ NÀY. Bartleboom đến suối nước nóng ở Bad Hollen, một thành phố nhỏ lạnh lẽo, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không. Anh đến đây vì một vài rắc rối phiền toái, chuyện với tuyến tiền liệt gây khó chịu, bực mình. Khi bị ở chỗ đó thì lúc nào cũng bực mình, thật đấy, không nặng nhưng phải chú ý, buộc phải làm hàng loạt việc nực cười, mất thể diện. Chẳng hạn như Bartleboom đến suối nước nóng ở Bad Hollen. Một thành phố nhỏ, có thể nói là lạnh lẽo.

Vâng, tóm lại.

Bartleboom ở đó cùng với vợ chưa cưới của mình, một cô Maria Luigia Severina Hohenheith nào đó, một cô gái xinh đẹp, chắc chắn rồi, nhưng theo kiểu tôi có lô riêng ở nhà hát Opera, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không. Nặng về hình thức bề ngoài. Bạn có ý định đi vòng quanh để xem liệu có gì đằng sau lớp trang điểm, sau những lời nói hay ho này và tất cả những thứ khác. Thế này nhé, bạn có thể không làm việc ấy, nhưng bạn có ý định. Sự thật là Bartleboom không nhiệt tình hứa hôn, không hề. Có thể nói như vậy. Cô Matilde, một trong các bà cô của anh, đã lo toàn bộ việc này. Cần phải hiểu rằng hồi đó anh thường bị các bà cô vây quanh, và nói thẳng ra là anh phụ thuộc vào các cô, về mặt kinh tế, tôi muốn nói thế, vì anh không có nổi một góc của một phần ba xu. Các cô của anh là người chi trả. Và đó chính là hậu quả của sự tận tâm tuyệt đối và lòng đam mê đối với khoa học, chúng đã gắn cuộc đời của Bartleboom với cuốn Bách khoa thư về các giới hạn vân vân đầy tham vọng đó, tác phẩm cao siêu, và đáng khen ngợi, nhưng rõ ràng là nó ngăn cản anh thực hiện các nghĩa vụ chuyên môn, và vì nó mà mỗi năm anh để lại vị trí giáo sư của mình và khoản lượng tương ứng cho một người thay thế tạm thời, người mà trong trường hợp này, tức là trong suốt mười bảy năm như vậy, là tôi. Từ đó, chắc các bạn đã hiểu, tôi luôn cảm ơn Bartleboom và khâm phục tác phẩm của anh ấy. Đó là những điều mà một con người trong danh dự không thể quên.

Vâng, tóm lại.

Cô Matilde đã lo tất cả, và Bartleboom thực sự không thể phản đối được. Anh đã đính hôn. Mặc dù vậy, anh không hoàn toàn tiêu hóa được hết việc này. Anh đã đánh mất một chút lanh lợi... tâm hồn anh như bị xỉn đi, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không. Dường như anh chờ đợi chuyện gì đó khác, khác hẳn cơ. Anh không chuẩn bị tinh thần cho một chuyện tầm thường như vậy. Anh cứ để mọi chuyện diễn ra, thế thôi. Rồi một hôm, ở Bad Hollen, cùng với vợ chưa cưới và tuyến tiền liệt của mình, anh tới dự một cuộc chiêu đãi rất lịch sự, với rượu sâm banh và âm nhạc quyến rũ. Điệu valse. Và ở đó, anh đã gặp Anna Ancher. Một phụ nữ đặc biệt. Cô ấy vẽ tranh. Dường như còn vẽ đẹp nữa. Một kiểu người khác hẳn với Maria Luigia Severina, các bạn có hiểu tôi không. Cô ấy đã hỏi anh trong tiếng ồn ào của buổi lễ.

- Xin lỗi... anh có phải là giáo sư Bartleboom không?

- Vâng.

- Tôi là bạn của Michel Plasson.

Thì ra anh họa sĩ đã viết cho cô hàng nghìn bức thư, trong đó có nói về Bartleboom và nhiều chuyện khác nữa, và nhất là về cuốn Bách khoa thư về các giới hạn vân vân, và theo lời cô ấy, cuốn sách khiến cô đặc biệt ấn tượng.

- Tôi rất hân hạnh nếu một ngày nào đó được xem tác phẩm của anh.

Cô ấy đã nói chính xác từ này: rất hân hạnh. Cô vừa nói vừa hơi nghiêng đầu về một bên và vén món tóc đen như gỗ mun. Rất nghệ thuật. Với Bartleboom, câu nói này dường như đã được tiêm thẳng vào máu của anh. Nó dội lại, có thể nói như thế, đến tận trong quần anh. Anh lẩm bẩm gì đó và từ khi ấy anh chỉ toàn vã mồ hôi. Khi đã vã mồ hôi, anh vã mồ hôi như điên. Nhưng không liên quan gì đến nhiệt độ cả. Hoàn toàn độc lập.

Câu chuyện lẽ ra có thể dừng ở đây, nhưng ngày hôm sau, khi anh đang đi dạo một mình, trong đầu vẫn luôn nghĩ đến câu nói ấy và tất cả những chuyện còn lại, thì anh thấy một chiếc xe chạy qua, chiếc xe rất đẹp, chở hành lý bên trên và một hộp các tông đựng mũ. Chiếc xe đi về hướng ngoại ô. Trong xe là Anna Ancher, Bartleboom thấy rất rõ. Tóc đen như gỗ mun. Cái đầu nhỏ xinh xắn. Tất cả lại xuất hiện. Cả tác động dội lại trong quần giống hệt hôm qua. Bartleboom đã hiểu. Cho dù người ta có nói về anh thế nào, thì anh cũng vẫn là một con người biết quyết đoán khi cần, vâng, khi cần, anh không lẩn tránh. Anh quay về nơi ở của mình, sắp xếp đồ đạc và đi đến chỗ ở của vợ chưa cưới của mình, cô Maria Luigia Severina. Cô ấy đang ở nhà, bận rộn với các loại bàn chải, ruy băng và vòng cổ.

- Maria Luigia...

- Anh Ismaël, em xin anh đấy, em bị muộn rồi...

- Maria Luigia, anh muốn thông báo với em rằng em không còn là vợ chưa cưới nữa.

- Đồng ý, anh Ismaël ạ, chúng ta sẽ nói chuyện này sau.

- Và vì thế, anh cũng không còn là chồng chưa cưới nữa.

- Tất nhiên rồi, anh Ismaël.

- Vậy thì vĩnh biệt.

Điều đáng ngạc nhiên ở người phụ nữ này là cô phản ứng vô cùng chậm. Tôi và Battleboom vẫn thường nói về chuyện ấy, và anh rất thích thú hiện tượng này, thậm chí anh còn nghiên cứu nó, nếu có thể nói như vậy, và cuối cùng anh đã có được hiểu biết gần như mang tính khoa học và toàn phần. Trong hoàn cảnh đó, anh biết rõ rằng thời gian để anh có thể biến khỏi căn nhà này mà không gặp rắc rối gì dao động trong khoảng từ hai mươi hai đến hai mươi sáu giây. Anh đã tính toán trước rằng khoảng thời gian đó thừa đủ để anh tìm được một chiếc xe. Và trên thực tế, đúng vào lúc anh ngồi vào xe thì không khí buổi sáng trong vắt của Bad Hollen bỗng bị vẩn đục bởi một tiếng thét điên dại

- BAAAAAAARTLEBOOM!

Giọng mới khiếp làm sao. Nhiều năm sau đó, ở Bad Hollen, người ta vẫn kể rằng tiếng hét ấy giống như ai đó làm một chiếc đàn piano rơi thẳng từ trên đỉnh gác chuông xuống kho đèn chùm bằng pha lê.

Bartleboom đã biết rồi: nhà Ancher ở Hollenberg, cách Bad Hollen năm mươi tư kilômét về phía Bắc. Thế là anh lên đường. Anh mặc bộ quần áo dành cho những buổi đại lễ. Chiếc mũ cũng là mũ đội ngày hội. Anh vã mồ hôi, chắc chắn rồi, nhưng chỉ trong giới hạn an toàn mà phép lịch sự thông thường cho phép. Xe chạy bon bon trên con đường uốn lượn giữa những quả đồi. Tất cả dường như được bắt đầu hoàn hảo.

Về những lời sẽ nói với Anna Ancher, khi cô ấy hiện ra trước mắt anh, Bartleboom đã suy nghĩ kỹ càng:

- Chào em, anh đã chờ đợi em. Anh chờ đợi em từ rất lâu rồi.

Rồi anh đưa cho cô chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm cùng tất cả các lá thư, hàng trăm lá thư, khiến cô ngã khuỵu xuống vì kinh ngạc, vì tình cảm ngọt ngào. Một kế hoạch rất hay, không còn gì để nói. Bartleboom lật đi lật lại kế hoạch này trong đầu trong suốt hành trình, điều này khiến người ta phải suy nghĩ về sự phức tạp của bộ não của một số nhà nghiên cứu và tư duy vĩ đại - giáo sư Bartleboom chắc chắn là một người trong số họ - ở họ, khả năng tuyệt vời để tập trung vào một ý nghĩ, với cường độ và độ sâu đặc biệt, đem lại hệ quả trực tiếp rất lạ là hất ngược lại ngay lập tức và toàn bộ một cách khác thường tất cả những ý nghĩ sát cạnh, đi kèm và tương tự. Những cái đầu điên rồ, theo một kiểu nào đó. Chẳng hạn như Bartleboom trong suốt chuyến đi luôn kiểm tra tính chính xác logic và không thể bị phá vỡ của kế hoạch của mình, nhưng khi còn cách Hollenberg bảy kilômét, chính xác là khoảng giữa làng Alzen và Balzen, anh chợt nhớ ra rằng thực ra, cái hộp bằng gỗ đào hoa tâm đó, và cùng với nó là tất cả các lá thư, hàng trăm lá thư, anh không còn có nữa.

Thật là một cú sốc. Không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không.

Quả thật, Bartleboom đã đưa chiếc hộp đựng thư cho Maria Luigia Severina vào ngày đính hôn. Không thực sự tin chắc, nhưng cuối cùng anh cũng đưa cho cô ấy tất cả, với vẻ khá trịnh trọng, và nói

- Anh đã chờ đợi em. Anh chờ đợi em từ rất lâu rồi.

Sau khoảng mười, mười hai giây không thể hiện gì như thường lệ, Maria Luigia mở to mắt, vươn dài cổ vẻ hoài nghi, và thốt ra một từ duy nhất và đơn giản nhất

- Em?

“Em?” chắc chắn không phải là câu trả lời mà Bartleboom đã mơ tới trong nhiều năm, khi anh viết những lá thư ấy và sống một mình, tự thu xếp cuộc sống theo khả năng của mình. Tất nhiên là anh hơi thất vọng trong tình huống này, và điều đó thật dễ hiểu. Đó cũng là lý do vì sao sau đó, anh không trở lại vấn đề thư từ nữa, và tự hài lòng khi thấy chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tầm vẫn nằm ở nhà Maria Luigia, và chỉ có trời mới biết đã có ai mở nó ra chưa. Sự việc diễn ra như thế. Bạn có những giấc mơ, chuyện riêng của bạn, nhưng trên thực tế, cuộc sống không muốn chơi trò ấy, nên nó làm cho bạn vỡ mộng, chỉ trong một khoảnh khắc, chỉ bằng một câu nói, và tất cả tan vỡ. Sự việc diễn ra như thế. Và chính vì thế mà sống là một nghề đáng buồn. Cần phải cam chịu. Cuộc sống không có lòng tri ân, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không.

Lòng tri ân. Vâng, tóm lại.

Vấn đề bây giờ là ở chỗ cần phải có chiếc hộp, nhưng nó đang ở một nơi tồi tệ nhất, tức là ở đâu đó trong nhà của Maria Luigia. Bartleboom xuống xe Balzen, khi còn cách Hollenberg năm kilômét, anh ngủ đêm trong quán trọ, và sáng hôm sau lại đón xe đi theo hướng ngược lại, để quay lại Bad Hollen. Cuộc phiêu lưu đầy sóng gió của anh bắt đầu. Một cuộc phiêu lưu đầy sóng gió thực sự, các bạn hãy tin tôi đi,

Với Maria Luigia, anh vẫn sử dụng kỹ thuật quen thuộc, đây không phải là lúc để nhầm lẫn. Anh bất ngờ bước vào căn phòng nơi cô đang nằm ủ rũ trên giường để cân bằng lại thần kinh, và đi thẳng vào vấn đề

- Em thân mến, anh đến lấy lại các bức thư của anh.

- Chúng ở trên tráp bút, anh yêu ạ, - Cô đáp với giọng khá dịu dàng. Rồi sau đúng hai mươi sáu giây, Cô bật lên tiếng rên rỉ và ngất đi. Tất nhiên là Bartleboom đã kịp biến mất. Anh lên một chiếc xe, lần này là đi về hướng Hollenberg, và tối hôm sau, anh đến nhà Ancher. Người ta đưa anh đến tận phòng khách, ở đó anh suýt nữa ngã khuỵu xuống, đúng là khuỵu xuống. Cô gái ngồi bên đàn piano, cô đang chơi đàn, với cái đầu nhỏ xinh xắn, mái tóc đen như gỗ mun và tất cả những thứ khác nữa, cô đang chơi đàn, giống như một thiên thần. Một mình cô, với chiếc đàn, ngoài ra không có thứ gì khác. Không thể tin nổi. Bartleboom sững sờ, chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tầm trên tay, đứng ở cửa phòng khách, chôn chân tại chỗ. Thậm chí anh không thể vã mồ hôi được nữa. Anh ngắm nhìn, chỉ thế thôi.

Khi bản nhạc kết thúc, cô gái nhìn về phía anh. Như bị bỏ bùa mê, anh đi qua phòng khách, đến trước mặt cô, đặt chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm lên đàn piano và nói:

- Anna, anh đã chờ đợi em. Anh chờ đợi em từ rất lâu rồi.

Lần này, câu trả lời cũng rất kỳ lạ.

- Em không phải là Anna.

- Sao cơ?

- Em tên là Elisabetta. Anna là chị của em.

Hai chị em sinh đôi, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không.

Hai giọt nước.

- Chị em đang ở Bad Hollen, ở suối nước nóng. Cách đây khoảng năm mươi kilômét.

- Vâng, tôi biết đường rồi, cám ơn cô.

Thật là những cú sốc. Không có gì để nói. Những cú sốc thực sự. May sao, Bartleboom là một người có tài xoay xở, trong người anh có thừa nghị lực. Anh lại lên đường, đích đến là Bad Hollen. Nếu Anna Ancher ở đó, anh nhất định phải tới đó. Đơn giản thế thôi. Nhưng đến gần nửa đường thì sự việc bắt đầu trở nên kém đơn giản với anh. Sự thể là anh không thể gạt bản nhạc đó ra khỏi mình. Và chiếc đàn piano, đôi bàn tay trên phím đàn, cái đầu nhỏ xinh xắn với mái tóc đen như gỗ mun, toàn bộ hình ảnh ấy, gần như vậy. Một chuyện dường như bị ma quỷ sắp đặt, thật hoàn hảo biết mấy. Hoặc do số phận, Bartleboom tự nhủ. Anh chàng giáo sư bắt đầu suy đi tính lại về chuyện hai chị em sinh đôi, một cô vẽ tranh và một cô chơi đàn piano, anh không biết phải làm thế nào, điều này cũng dễ hiểu thôi. Thời gian càng trôi đi, anh càng không hiểu gì. Có thể nói là với mỗi kilômét đường đi qua, anh lại hiểu ít đi một kilômét. Cuối cùng, anh quyết định buộc mình phải nghỉ để suy nghĩ. Anh xuống xe ở Pozel, sáu kilômét trước khi đến Bad Hollen. Và anh ngủ đêm ở đây. Ngày hôm sau, anh đón xe đi Hollenberg: anh đã quyết định chọn cô gái chơi đàn piano. Hấp dẫn hơn, anh nghĩ thế. Rồi anh lại thay đổi ý định ở kilômét thứ hai mươi hai: anh xuống xe và ngủ đêm ở Bazel. Sáng hôm sau, anh lại lên đường đi Bad Hollen vì trong thâm tâm anh đã đính hôn với Anna Ancher, cô gái vẽ tranh – nhưng rồi anh lại dừng chân ở Suzer, ngôi làng nhỏ cách Pozel hai kilômét, ở đó anh thấy rõ ràng là nếu nói về tính cách, anh thích Elisabetta, Cô gái chơi đàn piano, hơn. Trong suốt những ngày tiếp theo, những chuyến đi đi lại lại của anh lại đưa anh đến Alzen, rồi Tozer, rồi từ đó đến Balzen, và theo hướng ngược lại đến Fazel, rồi lần lượt đến Palzen, Rulzen, Alzen (lần thứ ba) và Colzen. Người dân ở những nơi này tin chắc rằng anh là thanh tra viên của một bộ nào đó. Họ đối xử với anh rất tốt. Ở Alzen, khi anh tới đây lần thứ ba, anh thấy có cả một ủy ban của thị trấn đang chờ đón mình. Anh không để ý lắm. Bartleboom không coi trọng các nghi thức. Anh là một con người giản dị, một người tốt bụng vô cùng giản dị. Và chính xác. Thật đấy.

Vâng, tóm lại.

Chuyện này không thể tiếp tục mãi được. Ngay cả khi các công dân tỏ ra rất dễ mến. Sớm hay muộn, câu chuyện cần phải kết thúc. Và Bartleboom hiểu điều đó. Sau mười hai ngày say sưa đi lại, anh mặc bộ quần áo cần mặc và dứt khoát đi về hướng Bad Hollen. Mọi chuyện đã được quyết định: anh sẽ sống với người vợ biết vẽ tranh. Anh tới nơi vào buổi tối của một ngày nghỉ lễ. Anna Ancher không ở nhà. Cô ấy sẽ về nhanh thôi. Mình đợi, anh nghĩ thế. Và anh ngồi xuống ghế trong căn phòng khách nhỏ. Bỗng nhiên, trong đầu anh vụt hiện ra hình ảnh cơ bản nhất và khủng khiếp: chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm của anh, sáng bóng, đặt trên đàn piano ở nhà Ancher. Anh đã bỏ quên nó ở đó. Chuyện này thật khó hiểu đối với những người bình thường, như tôi chẳng hạn, bởi vì đó chính là bí ẩn của những bộ óc cao siêu, là hoạt động của riêng chúng, những rắc rối của thiên tài, họ có khả năng làm những việc vĩ đại và cả những điều vô nghĩa khủng khiếp. Bartleboom thuộc kiểu người này. Đôi khi, những điều vô nghĩa khủng khiếp. Cho dù thế nào, anh cũng không bị lúng túng. Anh đứng dậy, ra hiệu sẽ trở lại sau và ngủ qua đêm trong một khách sạn nhỏ ngoài thành phố. Sáng hôm sau, anh lên xe đi Hollenberg. Anh bắt đầu quen với con đường này, có lẽ anh sắp trở thành một chuyên gia thực thụ. Nếu như có một chân giáo sư ở trường đại học để nghiên cứu con đường này, thì chắc chắn nó sẽ được dành cho anh, tất nhiên rồi.

Ở Hollenberg, mọi chuyện diễn ra tốt đẹp. Cái hộp đúng là đang ở đó.

- Em muốn gửi trả nó cho anh nhưng em lại hoàn toàn không biết tìm anh ở đâu, Elisabetta Ancher nói với anh bằng một giọng nói có thể quyến rũ ngay cả người khiếm thính. Bartleboom dao động một lát nhưng tĩnh trí lại được.

- Không sao, thế này là tốt lắm rồi.

Anh hôn tay vô và chào từ biệt. Anh không nhắm nổi mắt suốt cả đêm, nhưng sáng hôm sau, anh vẫn có mặt đúng giờ trên chuyến xe đầu tiên đi Bad Hollen. Một chuyến đi đáng nhớ. Ở mỗi chặng dừng chân, mọi người đều chào hỏi và đón tiếp nồng nhiệt. Mọi người đều sống tình cảm, người dân đây là như vậy, cởi mở, họ không đặt quá nhiều câu hỏi, họ đón tiếp bạn thật chân tình. Đúng thế. Vùng này xấu đến lạnh lùng, phải nói là như vậy, nhưng người dân thì rất lịch thiệp, kiểu người hiếm khi còn thấy nữa.

Vâng, tóm lại.

Nhờ trời, Bartleboom đã tới Bad Hollen cùng với chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm, những lá thư và tất cả các thứ khác. Anh lại tới nhà Anna Ancher và gõ cửa. Cô họa sĩ đang vẽ một bức tranh tĩnh vật, táo, lê và gà lôi vàng, kiểu như vậy, đương nhiên là gà lôi chết, bởi vì đây là tranh tĩnh vật. Cô ấy hơi nghiêng cái đầu nhỏ xinh xắn về một bên. Mái tóc đen như gỗ mun ôm lấy khuôn mặt rất hợp. Nếu có thêm một chiếc đàn piano, có lẽ bạn sẽ thoáng nghi ngờ rằng đây là cô khác, cô ở Hollenberg. Nhưng đây lại chính là cô ở Bad Hollen. Hai giọt nước, tôi thấy thế. Đây là điều phi thường mà thiên nhiên đã làm được khi nó muốn. Không thể tin nổi. Thật đấy.

- Giáo sư Bartleboom, bất ngờ quá! - Cô kêu lên.

- Chào Cô Ancher, - anh đáp và nói thêm ngay: Anna Ancher, đúng không?

- Vâng, tại sao ạ?

Giáo sư không muốn gặp rủi ro. Ai mà biết được.

- Cái gì đã đưa anh tới đây, và cho em hân hạnh được anh đến thăm?

- Cái này, - Bartleboom đáp rất nghiêm túc, tay đặt trước mặt cô gái chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm và mở nó ngay trước mắt cô.

- Anh đã chờ đợi em, Anna ạ. Anh chờ đợi em từ rất lâu rồi.

Cô họa sĩ đưa tay ra và đóng chiếc hộp lại bằng một động tác dứt khoát.

Trước khi chúng ta tiếp tục nói chuyện, em phải thông báo với anh một việc, giáo sư Bartleboom a.

- Em nói đi, em yêu.

- Em đã đính hôn.

- Thật thế ư?

- Em đã đính hôn cách đây sáu ngày với thiếu úy Gallega.

- Sự lựa chọn tuyệt vời.

- Cám ơn anh.

Bartleboom nghĩ lại thời điểm sáu ngày trước. Đó là ngày anh dừng chân ở Colzen trên đường đi từ Rulzen đến Alzen. Chính giữa cuộc phiêu lưu gian truân của anh, gần như thế. Sáu ngày. Sáu ngày khốn khổ. Vả lại, gã Gallega đó là một kẻ ăn bám, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không, một con người vô vị, và theo một ý nghĩa nào đó còn có hại nữa, Đáng thương. Đúng thế. Đáng thương,

- Bây giờ, anh có muốn nói chuyện tiếp không?

- Anh nghĩ là không cần, - Bartleboom đáp và lấy lại chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm.

Trên đường trở về khách sạn, giáo sự cố gắng phân tích tình huống một cách lạnh lùng và đi đến kết luận rằng có hại khả năng (chúng ta sẽ thấy là tình huống hay lặp lại, còn khả năng thì thường chỉ là hai, rất hiếm khi có ba): hoặc đây là một trở ngại nhỏ gây bực mình, và điều mà anh phải làm là đấu súng với gã thiếu úy Gallega đó để giải thoát khỏi hắn ta. Hoặc đây là một dấu hiệu rõ ràng của số phận, một số phận hào hiệp, và điều mà anh phải làm là quay trở lại Hollenberg trong thời gian ngắn nhất để cưới Elisabetta Ancher, cô gái chơi đàn piano không ai sánh kịp.

Nhân tiện nói thêm, Bartleboom rất ghét các cuộc đọ súng. Anh không thể chịu nổi chúng.

“Gà lôi chết...” anh nghĩ và thấy kinh sợ. Và anh quyết định ra đi. Một lần nữa, anh lại đi Hollenberg trên chuyến xe đầu tiên của buổi sáng. Anh cảm thấy thanh thản và vui vẻ đón nhận tình cảm trìu mến mà người dân ở các làng Pozel, Colzen, Tozer, Rulzen, Palzen, Alzen, Balzen và Fazel dành cho anh. Những con người dễ mến, như tôi đã nói. Buổi tối, anh ăn mặc chỉnh tề, tay cầm chiếc hộp bằng gỗ đào hoa tâm, đến nhà Ancher.

- Làm ơn cho tôi gặp cô Elisabetta, - anh nói một cách trịnh trọng với người đầy tớ ra mở cửa.

- Cô ấy không có ở nhà, thưa ông. Sáng nay cô ấy vừa đi Bad Hollen.

Không thể tin nổi.

Một người đàn ông với tính cách và phông văn hóa khác có lẽ sẽ quay lại và lên chiếc xe đầu tiên đến Bad Hollen. Một con người kém vững về tâm lý và thần kinh có lẽ sẽ buông xuôi theo những biểu hiện thông thường nhất của tình trạng mệt mỏi không thể chữa khỏi được. Nhưng Bartleboom là một người thật thà và chính xác, thuộc kiểu người có cách riêng khi buộc phải nuốt những nỗi đau của số phận.

Bartleboom cười.

Nhưng là cười rất to, cười đến vỡ bụng, đến gập người làm bốn, cười không thể dừng lại được, chảy cả nước mắt, như trong một vở kịch, một tiếng cười khó hiểu, tiếng cười thuộc về đại dương, kinh khủng, tiếng cười vô tận. Đám gia nhận nhà Ancher không biết phải làm gì nữa, không làm thế nào để Bartleboom im lặng được, không thể khuyên bảo, không thể ép buộc, còn anh, anh tiếp tục cười phá lên, việc này thật khó xử, nhưng ngoài ra cười còn dễ lây lan nữa, mọi người đều biết, một người bắt đầu cười, thế rồi tất cả mọi người làm theo, đó là quy luật của cười không thể nhịn được, giống như thuốc độc, bạn muốn cố giữ thái độ nghiêm túc nhưng không được, không thể ngừng được, không thể làm gì được, đám gia nhân lần lượt đổ sụp xuống vì cười, mặc dù họ chẳng có lý do gì để cười cả, mà lẽ ra là họ có lý do để lo lắng về tình trạng khó xử, nếu không muốn nói là trầm trọng này, thế nhưng họ lại lăn ra cười, cười như bị bệnh hoạn, cười đến vãi đái, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không, vâng, vãi đái, nếu không để ý. Cuối cùng, họ đặt Bartleboom lên giường. Cho dù thế nào, kể cả trong tư thế nằm, anh vẫn cười, cười ngặt nghẽo, thật kỳ lạ, đúng thế, trong tiếng nấc, trong nước mắt và gần như nghẹt thở, không thể ngừng được, kỳ lạ, đúng vậy. Một tiếng rưỡi sau, anh vẫn còn cười. Và không hề dừng một giây nào. Bây giờ, đám gia nhận đã kiệt sức, họ chạy ra khỏi nhà để không nghe thấy tiếng nấc xen lẫn tiếng cười dễ lây lan đó nữa, họ cố chạy trốn, ruột đau quặn vì cười nhiều, họ cố chạy trốn, và điều này có thể hiểu được, giờ đây đó là vấn đề Sống còn. Không thể tin nổi. Rồi đến một lúc, Bartleboom đột ngột ngừng cười, như một cỗ máy bị kẹt, bỗng nhiên anh lại trở nên nghiêm nghị, nhìn xung quanh, chợt thấy một người đầy tớ đứng gần mình nhất và nói với anh ta vẻ rất nghiêm túc:

- Anh có thấy cái hộp bằng gỗ đào hoa tận không?

Người đầy tớ dường như không thể tin nổi là mình có thể giúp ích gì, miễn sao chuyện này dừng lại.

- Đây ạ, thưa ông.

- Được, tôi tặng anh đấy, - Bartleboom nói và lại phá lên cười, cười như điên, như thể anh vừa nói một câu không thể không nói ra, câu hay nhất trong suốt cả cuộc đời anh, câu nói to nhất, có thể nói là như tiếng sấm. Kể từ đó, anh không dừng lại được nữa.

Cả đêm, anh chỉ cười. Trừ những người làm công trong nhà Ancher giờ đây đang phải đi lại với đôi tai nút bông, còn thì đây là một việc đáng buồn đối với cả thành phố Hollenberg hiền hòa, bởi vì tiếng cười của Bartleboom vượt qua các giới hạn, theo nghĩa đen, của ngôi nhà và thoải mái dội vào không gian đêm yên tĩnh. Không thể nói đến chuyện ngủ. Chỉ cần giữ được thái độ nghiêm trang đã là quá lắm rồi. Lúc đầu, người ta còn giữ được thái độ nghiêm trang, phải chăng họ đang bực mình vì tiếng ồn không đúng lúc, nhưng sau đó, rất nhanh chóng, lương tri biến mất và con vi khuẩn cười bắt đầu xâm nhập, không thể ngăn chặn được, nó nhiễm vào tất cả mọi người, không phân biệt đàn ông hay đàn bà, cả trẻ con, tất cả mọi người. Giống như một dịch bệnh. Có những nhà hàng tháng nay không cười, thậm chí mất phải cười như thế nào. Mọi người ngập sâu trong nỗi oán giận riêng của họ, và cả trong sự khốn khổ. Đến cười cũng không dám, suốt hàng tháng trời. Thế mà đêm hôm đó, tất cả đã cười, tất cả, cười thắt ruột gan, chưa bao giờ có chuyện như thế, họ khó nhận ra chính mình, một khi tấm mặt nạ nhàm chán liên miên rơi xuống, một khi nụ cười thoải mái hiện lên giữa khuôn mặt họ. Phát hiện mới. Đã có cái gì đó để lấy lại tình yêu cuộc sống, khi nhìn thấy ánh đèn lần lượt được thắp sáng lên trong thành phố nhỏ này, và khi nghe thấy những ngôi nhà nghiêng ngả dưới tiếng cười, mặc dù không có gì đáng cười cả, như vậy, thật kỳ diệu, cứ như đúng vào đêm đó, chiếc thùng đựng sự kiên nhẫn tập thể và thống nhất bắt đầu tràn ra, và quên đi mọi buồn phiền, cả thành phố ngập chìm trong những đợt Sóng cười. Một bản hòa tấu rung động lòng người. Một điều kỳ diệu. Bartleboom là người chỉ huy dàn đồng ca. Đây là thời khắc của anh, có thể nói như vậy. Còn anh, anh chỉ huy như một bậc thầy. Một đêm đáng nhớ. Nếu không tin, các bạn cứ việc hỏi. Những ai nói với các bạn rằng đó không phải là một đêm đáng nhớ, thì đó là những kẻ không biết gì.

Vâng, tóm lại.

Khi những tia nắng đầu tiên của buổi sáng xuất hiện, Bartleboom bỗng nhiên yên lặng. Rồi dần dần, cả thành phố yên lặng. Họ thôi cười, từng lúc, rồi dừng hẳn. Như là đến, rồi lại đi. Bartleboom muốn ăn. Chúng ta hiểu rằng hồi kịch đã khiến anh đói ngấu. Cười suốt quãng thời gian dài như thế, hào hứng như thế, không thể không là gì cả. Nhưng về mặt sức khỏe, có vẻ như anh vẫn có thừa.

Chưa bao giờ khỏe như thế, Bartleboom khẳng định với phái đoàn công dân đến hỏi thăm tình trạng sức khỏe của anh, họ đến với lòng biết ơn, theo một nghĩa nào đó, và tất nhiên là do tò mò. Có thể nói là Bartleboom có thêm những người bạn mới. Rõ ràng là ở nơi đây, số phận muốn anh kết bạn với mọi người. Có lẽ câu này không đúng về chuyện phụ nữ, đó là một chuyện, nhưng với mọi người, Bartleboom dường như thực sự sinh ra cho nơi này. Thật đấy. Cho dù thế nào, anh cũng đứng dậy, chào tất cả mọi người và định lên đường. Anh đã có một ý nghĩ cụ thể về việc này.

- Đường nào đi đến thủ đô nhỉ?

- Anh phải quay trở lại Bad Hollen và từ đó đi...

- Không cần nói đến chuyện đó nữa, - và anh đi về hướng ngược lại, trên một chiếc xe ngựa của nhà hàng xóm, chủ nhà làm nghề rèn, rất có tài, rất giỏi nghề. Cả đêm qua anh ta đã cười. Có thể nói là anh ta có món nợ phải trả ơn. Ngày hôm đó, anh ta đóng cửa lò rèn và đưa Bartleboom đi xa nơi này, xa những kỷ niệm của anh, xa tất cả những thứ còn lại, rất xa, giáo sư không bao giờ quay lại đây nữa, câu chuyện đã kết thúc, dù tốt hay xấu, nó đã kết thúc, hết thật rồi, ơn trời. Kết thúc.

Và thế đấy. Sau đó, Bartleboom không thử nữa. Thử cưới ấy mà. Anh nói rằng thời gian trôi đi, và rằng người ta không nói chuyện đó với anh nữa. Còn tôi, tôi nghĩ là anh ấy đã đau khổ một chút về câu chuyện này, nhưng anh ấy không muốn người khác cảm thấy nặng nề, đó không phải là kiểu của anh, anh muốn giữ nỗi buồn cho riêng mình, và anh biết vượt qua. Anh thuộc kiểu người tự cho là cuộc sống hạnh phúc, dù có chuyện gì xảy ra đi nữa. Một con người bình lặng, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không. Trong suốt bảy năm anh sống ở đây, ở tầng dưới, chúng tôi luôn vui vẻ khi có anh ở đây, ở tầng dưới nhà chúng tôi, và thường xuyên đến ở nhà của chúng tôi, như một người trong gia đình, và anh là như thế theo một cách nào đó. Thế nhưng anh ấy hoàn toàn có thể sống trong một khu khác hẳn, với số tiền mà anh nhận được trong thời gian gần đây, khoản tiền thừa kế, vì các cô của anh lần lượt nằm xuống, như chuối chín cây, Thượng đế che chở cho linh hồn của họ, có cả một đoàn công chứng viên, lần lượt những bức di chúc, tất cả, cho dù tự nguyện hay ép buộc, đều đổ tiền vào túi của Bartleboom. Tóm lại, nếu muốn, anh ấy hoàn toàn có thể sống ở đâu cũng được. Nhưng anh vẫn ở đây. Anh nói rằng khu này rất tốt. Anh là người biết đánh giá, có thể nói như vậy. Chuyện này cũng cho chúng ta hiểu về một con người.

Cuốn Bách khoa thư về các giới hạn vân vân của anh, anh vẫn tiếp tục viết cho đến giờ phút cuối cùng. Bây giờ anh bắt đầu viết lại nó. Anh nói rằng khoa học đã đi những bước khổng lồ và cuối cùng, người ta không bao giờ ngừng cập nhật, chỉnh sửa cho chính xác hơn, sửa chữa, chau chuốt. Anh say sưa với ý nghĩ rằng cuối cùng cuốn Bách khoa thư về các giới hạn sẽ trở thành một cuốn sách không bao giờ kết thúc. Một cuốn sách vô tận. Thật phi lý, và chuyện này khiến anh cười, anh giải thích cho tôi chuyện này, hết lần này đến lần khác, vừa kinh ngạc, vừa vui thích. Người khác có lẽ sẽ đau khổ. Nhưng anh ấy, tôi đã nói rồi, anh ấy không được sinh ra cho một số lý lẽ. Anh sống nhẹ nhàng.

Ngay cả khi chết, dĩ nhiên, anh cũng chết theo kiểu riêng của mình. Không ầm ĩ, nhẹ nhàng thôi. Một hôm, anh nằm lên giường, anh cảm thấy không được khỏe, và một tuần sau, tất cả đã kết thúc. Mọi người không thấy được liệu anh có đau đớn hay không, mặc dù trong những ngày đó, tôi có hỏi anh, nhưng với anh, điều quan trọng là làm sao để mọi người không buồn phiền vì câu chuyện không đáng gì cả này. Anh cảm thấy áy náy khi phải làm phiền. Chỉ một lần duy nhất, anh ấy nhờ tôi treo giúp một trong những bức tranh nổi tiếng của anh bạn họa sĩ lên tường, ngay trước giường của anh. Bộ sưu tập tranh của Plasson cũng là một câu chuyện khó tin. Tất cả gần như trắng tinh, các bạn tin tôi hay không thì tùy. Nhưng anh ấy rất thích. Bức tranh mà tôi treo giúp anh ấy hôm đó cũng chỉ toàn một màu trắng, trắng trơn, và anh ấy đã chọn nó giữa các bức tranh khác, và tôi đã treo nó để anh ấy có thể nhìn rõ nó từ trên giường. Bức tranh toàn màu trắng, tôi thề đấy. Nhưng anh ấy ngắm nhìn nó, xoay đi xoay lại nó trong mắt, có thể nói như thế.

- Biển, - anh thì thầm.

Anh mất vào buổi sáng. Anh nhắm mắt lại và không mở ra nữa. Chỉ đơn giản thế thôi.

Tôi thì tôi không biết. Có những người mất đi, ngoài sự tôn trọng, còn thì không phải là một mất mát lớn. Nhưng Bartleboom, anh ấy nằm trong số những người mà khi không còn trên đời nữa, mọi người cảm thấy điều đó. Như thể cả thế giới mỗi ngày lại trở nên nặng nề hơn một chút. Nếu hành tinh này, và tất cả những thứ khác, tồn tại ở đây, thì nó chỉ nổi được trong không khí vì có rất nhiều người như Bartleboom ở đây và cùng chăm lo cho nó đứng vững, nếu nó tồn tại. Bằng tính cách nhẹ nhõm của họ. Có thể họ không có cái đầu của các anh hùng, nhưng dù sao chính họ cũng luôn canh chừng. Họ là như thế. Bartleboom là như thế. Có nghĩa là: đó là một người có thể khoác tay bạn, một ngày nào đó, trên phố và nói với bạn một cách vô cùng bí mật

- Có một lần, tôi đã thấy các thiên thần. Ở ngay trên bờ biển.

Mặc dù anh không tin vào Thượng đế, anh là một nhà khoa học, không hứng thú với các chuyện của nhà thờ, không biết các bạn có hiểu điều tôi muốn nói không. Nhưng anh đã nhìn thấy các thiên thần. Và anh ấy nói điều đó với bạn. Anh ấy khoác tay bạn, một ngày nào đó, trên phố, và với ánh mắt kinh ngạc, anh ấy nói điều đó với bạn.

Có một lần, tôi đã thấy các thiên thần.

Lẽ nào lại có thể không yêu quý một con người như thế?

CHƯƠNG 15

6. SAVIGNY

- THẾ TỨC LÀ anh rời bỏ chúng tôi sao, bác sĩ Savigny...

- Vâng, thưa ông. Anh đã quyết định trở về Pháp.

- Vâng.

- Sẽ không dễ dàng với anh đâu... tôi muốn nói đến sự hiếu kỳ của người dân, báo chí, các chính trị gia... Tôi sợ rằng người ta sẽ mở một cuộc săn đuổi thực sự đối với những người sống sót trên chiếc bè đó.

- Người ta đã nói chuyện đó với tôi.

- Đây gần như đã trở thành chuyện của quốc gia. Nhiều việc sẽ đến, khi chính trị xen vào...

- Sớm hay muộn, ông sẽ thấy, mọi người sẽ quên câu chuyện này.

- Tôi không nghi ngờ gì, Savigny thân mến ạ. Đây: giấy tờ lên tàu của anh đây.

- Tôi rất biết ơn ông, thưa thuyền trưởng.

- Đừng nhắc lại nữa.

- Còn với bác sĩ của ông, có lẽ tôi mang ơn cứu mạng... ông ấy đã làm được những điều kỳ diệu.

- Savigny, nếu lại kể lể về những điều kỳ diệu trong câu chuyện này, thì chúng ta sẽ không bao giờ kết thúc được đâu. Thôi. Chúc anh may mắn.

- Cám ơn thuyền trưởng. À, còn một chuyện. Nói đi.

- Còn... Còn thủy thủ... Thomas... hình như anh ta đã trốn khỏi bệnh viện...

- Đúng, thật kỳ lạ. Tất nhiên, ở đây chuyện đó không thể xảy ra được, nhưng ở bệnh viện dân sự, anh có thể dễ dàng hình dung bằng cách nào

- Thế người ta không biết gì về anh ta nữa sao?

- Không, cho đến lúc này thì không. Nhưng anh ta không thể đi xa được trong tình trạng sức khỏe đó. Nhiều khả năng anh ta đã chết, ở đâu đó...

- Chết ư?

- Cứ cho rằng đó là điều tối thiểu mà người ta có thể hình dung về một người đã... à, xin lỗi: có lẽ đây là một người bạn của anh phải không?

- Không khó đâu, Savigny, anh chỉ phải nhắc lại điều anh đã viết trong hồi ký của mình. Mà này, hẳn là anh đã kiếm được khối tiền, đúng không? Với cuốn sách ấy... ở các phòng trà, người ta chỉ đọc nó... Tôi muốn hỏi là liệu tôi có thực sự cần thiết phải có mặt ở phiên tòa không.

- Ồ không, tất nhiên là không nhất thiết, nhưng đây là một vụ tồi tệ, cả nước đang tập trung vào chúng ta, không thể làm việc tử tế được... tất cả được thực hiện theo luật pháp, thật phi lý...

- Chaumareys cũng có mặt...

- Tất nhiên rồi... anh ta muốn tự bào chữa, thế nhưng... nhưng anh ta không có cơ hội nào cả, số không tròn trĩnh, mọi người muốn lấy đầu của anh ta và họ sẽ lấy được.

- Đó không chỉ là lỗi của riêng anh ta.

- Không quan trọng, Savigny ạ. Anh ta là thuyền trưởng, chính anh ta đã đưa đồng minh vào đầm lầy đó, chính anh ta đã quyết định rời bỏ nó, và cũng lại chính là anh ta, nói một cách đẹp đẽ, đã để mặc các anh trên chiếc bẫy địa ngục đó.

- Thôi, thôi, bỏ qua đi. Chúng ta sẽ gặp lại nhau phiên tòa.

- Còn một chuyện nữa...

- Thôi, Parpeil, tôi phải đi đây.

- Luật sư Parpeil, anh hãy gọi như thế.

- Tạm biệt.

- Không, anh không thể đi được.

- Còn chuyện gì nữa?

- Ồ, chỉ là một chuyện rắc rối nhỏ... không có gì cả, nhưng anh biết đấy, tốt nhất nên thận trọng... tóm lại, có tin đồn, hình như ai đó đã viết một... tạm gọi là một cuốn nhật ký, một dạng nhật ký về những tuần sống trên bè... hình như đó là một thủy thủ, như thế đủ để nói về tính nghiêm túc của nó. anh hãy tưởng tượng xem, một thủy thủ mà lại viết, thật phi lý, hiển nhiên rồi, nhưng dù sao đi nữa, hình như một trong những người sống sót...

- Thomas. Thomas biết viết.

- Sao cơ?

- Không, không có gì

- Vâng, tóm lại, trong nhật ký đó, hình như có những chuyện... theo một nghĩa nào đó... vướng mắc, cứ cho là như thế... tóm lại, anh ta kể câu chuyện không hoàn toàn giống với chuyện mà các anh kể, anh và những người khác nữa...

- Hắn còn đọc. Đọc sách. Hắn biết đọc, biết viết.

- Trời ơi, anh có nghe tôi không đấy?

- Gì nữa?

- Anh hãy hiểu cho, không cần đến nhiều người để loan một tin vu khống... tin đó có thể hạ gục anh... tóm lại, tôi tự hỏi liệu, nếu được, anh có sẵn sàng chi một món tiền, anh có hiểu tôi không, không có cách nào khác để tự bảo vệ khỏi sự vu khống, vả lại, tốt nhất là phải dập tắt mọi thứ trước khi... Savigny! Quỷ thật, anh đi đâu thế? Savigny! Anh biết đấy, đừng bực tức, tôi nói thế là muốn tốt cho anh thôi, vì tôi làm nghề...

- Lời khai của ông rất quý giá đối với chúng tôi, thưa bác sĩ Savigny. Tòa cám ơn ông và mời ông ngồi xuống.

- Bác sĩ Savigny...

- Vâng, xin phép tòa, tôi muốn...

- Ông muốn nói thêm gì sao?

- Không... đúng hơn là chỉ một điều... Tôi muốn nói rằng... Biển, hoàn toàn khác người ta không thể phán quyết về điều xảy đến ở đó... Biển là một nơi hoàn toàn khác.

- Thưa bác sĩ, đây là tòa án của Hải quân Hoàng gia: tòa biết rất rõ biển như thế nào.

- Ông tin như thế sao?

- Hãy tin tôi, cuốn sách nhỏ thú vị của anh đã cho tôi một cảm xúc... một cảm xúc rất mạnh, ngay cả với một phụ nữ lớn tuổi như tôi...

- Thưa bà hầu tước, nhưng bà vừa nói gì...

- Đó là sự thực, bác sĩ Savigny ạ, cuốn sách đó rất... nói như thế nào nhỉ... rất thực, đúng thế, tôi đọc nó và có cảm tưởng như đang ở trên chiếc bè ấy, ở giữa biển, tôi đã phải rùng mình...

- Bà quá khen, thưa bà hầu tước.

- Không, không... cuốn sách đó đúng là...

- Adèle...

- Xin chào bác sĩ Savigny.

- Adèle, con gái của ta, không nên bắt một người bận rộn như bác sĩ phải chờ đợi lâu...

- Ôi, con tin chắc là mẹ sẽ tra tấn ông ấy bằng hàng nghìn câu hỏi về những chuyến phiêu lưu của ông ấy, đúng không, ông Savigny?

- Thật hân hạnh được nói chuyện với mẹ cô.

- Thêm một chút nữa là trà đã nguội lạnh rồi.

- Adèle, Cô thật đẹp.

- Cám ơn.

- Một chén nữa nhé, bác sĩ?

- Anh ta có đôi mắt đen?

- Vâng.

- Buộc sau gáy, thưa ông.

- Một thủy thủ?

- Cao lớn, tóc đen, mượt...

- Có lẽ thế. Nhưng anh ta ăn mặc... bình thường, có vẻ sang trọng.

- Và anh ta không nói tên.

- Không. Anh ta chỉ nói sẽ quay lại.

- Sẽ quay lại ư?

- Chúng tôi đã tìm thấy anh ta trong một quán trọ trên bờ sông... vô tình thôi... chúng tôi đi tìm hai tên đào ngũ, và chúng tôi đã tìm thấy anh ta... anh ta nói tên là Philippe.

- Thế anh ta không cố chạy trốn à?

- Không, nhưng anh ta phản đối, anh ta muốn biết tại sao chúng tôi lại đưa anh ta lên tàu... giống như tất cả mọi người... Đi đường này, Savigny. Còn ông, ông nói gì với anh ta?

- Không gì cả. Theo quy định hiện tại, cảnh sát không buộc phải giải thích vì sao lại bắt một người. Tất nhiên, chúng tôi không thể giữ anh ta lâu, nếu không có lý do xác đáng... nhưng anh sẽ làm việc này, đúng không?

- Tất nhiên rồi.

- Đây, lại đây. Không, đừng cúi thấp quá. Anh ta kia, anh thấy không? Đứng cuối cùng trong hàng.

- Có phải người dựa lưng vào tường không?

- Vâng. Có đúng người đó không?

- Tôi e là không.

- Không ư?

- Không, tôi rất tiếc.

- Nhưng đúng như miêu tả, anh ta giống hệt như miêu tả.

- Giống, nhưng không phải.

- Savigny... hãy nghe tôi nói đã. Có thể anh là một anh hùng của Vương quốc, có thể anh là người bạn lớn của tất cả các bộ trưởng trên thế giới, nhưng gã đứng đằng kia đã là người thứ tư mà...

- Mặc kệ. Ông làm được thế là nhiều rồi.

- Không, hãy nghe tôi. Chúng ta sẽ không bao giờ tìm thấy con người đó, và anh có biết tại sao không? Bởi vì người đó đã chết. Hắn đã trốn khỏi một bệnh viện tồi tàn ở xó xỉnh bẩn thỉu nhất của châu Phi, hắn đã đi hai hay ba kilômét trên một sa mạc địa ngục nào đó, và ở đó, hắn bị mặt trời thiếu cháy cho đến chết. Chấm hết. Con người đó, vào thời điểm này, đang bị vùi trong những đồi cát ở đầu kia của thế giới.

- Con người đó, vào thời điểm này, đang ở thành phố này, và hắn sẽ tìm lại tôi không chậm trễ. Hãy xem thứ này đi.

- Một lá thư?

- Cách đây hai hôm, ai đó đã đặt nó trước cửa nhà tôi. Ông đọc đi, đọc đi...

- Chỉ một câu...

- Nhưng rất rõ ràng, đúng không?

- Thomas...

- Thomas. Ông nói có lý, Pastor. Ông sẽ không bao giờ tìm thấy hắn ta. Nhưng không phải vì hắn đã chết. Mà vì hắn còn sống. Hắn lanh lẹ hơn cả ông và tôi cộng lại. Hắn lanh lẹ như những con thú đang săn mồi.

- Savigny, tôi đảm bảo với anh rằng...

- Hắn còn sống. Và ngược lại với tôi, hắn có một lý do đặc biệt để sống.

- Nhưng điều này thật điên rồ, Savigny! Một bác sĩ xuất sắc như ông, một người nổi tiếng, từ nay... ngay vào lúc các cánh cửa của Viện hàn lâm sắp mở rộng trước mặt ông... Ông biết rất rõ điều đó, Công trình nghiên cứu của ông về tác động của đói và khát... tóm lại, và ngay cả theo đánh giá của tôi, nó mang tính chất lãng mạn hơn là khoa học...

- Thưa nam tước...

- … dù sao đi nữa, nó đã gây ấn tượng mạnh với các đồng nghiệp của tôi và tôi rất vui mừng cho ông, Viện hàn lâm nghiêng mình trước tài năng của ông và... và cả trước những... những trải nghiệm đau đớn của ông..., tôi hiểu... nhưng điều mà tôi không hiểu là tại sao đúng vào thời điểm này ông lại có ý nghĩ sống ẩn dật ở một xó tỉnh lẻ, để trở thành thấy thuốc nhà quê, nói thế có đúng không nhỉ?

- Vâng, thưa nam tước.

- Ồ, chúc mừng ông. Rất nhiều thầy thuốc trong thành phố này mong muốn, nói thế nào nhỉ, ao ước có được tên tuổi và tương lai xán lạn như ông, còn ông, ông quyết định thế nào? Làm việc trong một ngôi làng nhỏ... ngôi làng nhỏ nào thế?

- Ở nông thôn.

- Tôi hiểu, nhưng ở đâu?

- Thật xa.

- Tức là không thể biết ở đâu?

- Đó chính là mong muốn của tôi, thưa nam tước.

- Phi lý. Chán thật, Savigny ạ, ông thật quá đáng, không biết suy nghĩ, đáng ghét. Tôi không tìm thấy lý do nào có thể chấp nhận được để biện minh cho thái độ không thể tha thứ của ông và... và... tôi không thể nói gì khác ngoài câu này: ông điên rồi!

- Tôi không muốn như thế, thưa nam tước, điều đó hoàn toàn khác.

- Đây... đây là Charbonne... ông thấy không, chỗ kia kìa?

- Vâng.

- Đó là một thị trấn nhỏ xinh xắn. Ông sẽ cảm thấy thoải mái.

- Vâng.

- Tỉnh lại một chút đi, bác sĩ... như thế. Hãy cầm cái này một lát, thế. Ông đã mê sảng cả đêm, cần phải làm gì đó...

- Tôi đã nói là không cần ở lại cơ mà, Marie. Ông làm gì thế?... Ông còn không ngồi dậy được...

- Tất nhiên là được chứ, tôi sẽ dậy.

- Nhưng ông không thể.

- Marie, tôi là bác sĩ.

- Vâng, nhưng ông không nhìn thấy ông đêm hôm qua... ông hoàn toàn không khỏe, ông có vẻ giống người điên, ông nói chuyện với ma, và ông đã hét to...

- Tôi hét to ư?

- Ông căm thù biển.

- Ồ, còn gì nữa?

- Ông có những ký ức buồn, bác sĩ ạ. Và những ký ức buồn thường làm cuộc sống mất vui.

- Chính cuộc sống không tốt đẹp làm hỏng các ký ức, Marie ạ.

- Nhưng ông không phải là người xấu.

- Tôi đã làm một số chuyện, ở đó. Những chuyện khủng khiếp.

- Tại sao?

- Những chuyện ấy thật khủng khiếp. Không ai có thể tha thứ được. Không ai tha thứ cho tôi về những chuyện ấy.

- Ông đừng nghĩ đến chúng nữa...

- Và điều còn khủng khiếp hơn là tôi biết rằng hôm nay, nếu tôi lại ở đó, tôi sẽ lại làm những chuyện như thế.

- Đừng nói nữa, bác sĩ...

- Tôi biết rằng tôi sẽ lại làm như thế, giống hệt như thế. Có đúng là kinh khủng không?

- Bác sĩ, xin ông hãy...

- Có kinh khủng không?

- Đêm bắt đầu mát rồi...

- Vâng.

- Tôi muốn đưa ông về tận nhà, thưa bác sĩ, nhưng tôi không muốn để vợ tôi một mình...

- Vâng, ông đừng bận tâm.

- Thế nhưng... tôi muốn ông biết rằng tôi rất vui được nói chuyện với ông.

- Tôi cũng vậy.

- Ông biết không, khi ông mới đến đây, cách đây một năm, người ta nói rằng ông là...

- Một bác sĩ từ thủ đô tới, ngạo mạn và kênh kiệu...

- Vâng, gần như thế. Ở đây, người ta hay đa nghi. Đôi khi họ có những ý nghĩ rất buồn cười.

- Thế ông có biết người ta nói gì với tôi về ông không?

- Rằng tôi giàu.

- Đúng.

- Và lầm lì.

- Đúng. Nhưng người ta cũng nói rằng ông là một người tốt.

- Tôi đã nói với ông rồi: họ có những ý nghĩ rất buồn cười.

- Lạ thật. Nghĩ rằng tôi sẽ ở lại đây. Với một người như tôi..., một bác sĩ ngạo mạn đến từ thủ đô... Nghĩ rằng tôi sẽ sống đến già ở đây.

- Tôi thấy ông còn quá trẻ để bắt đầu nghĩ đến nơi hưởng tuổi già, ông có thấy thế không?

- Có lẽ ông nói có lý. Nhưng ở đây, Con người quá xa tất cả mọi thứ... Tôi tự hỏi liệu có bao giờ Có cái gì đó khiến tôi đi khỏi đây không.

- Đừng nghĩ đến chuyện đó. Nếu nó đến, nó sẽ là chuyện gì đó tốt đẹp. Còn không, thị trấn nhỏ bé này sẽ vui sướng được giữ ông ở lại.

- Thật vinh hạnh được nghe chính ông thị trưởng nói thế...

- Ồ, xin ông đừng nói thế...

- Bây giờ, tôi thực sự cần phải đi.

- Vâng. Nhưng ông cứ đến chơi khi nào ông muốn. Tôi sẽ rất vui mừng. Và vợ tôi cũng sẽ rất vui.

- Vâng, rất vui lòng.

- Thế thì chúc ngủ ngon, bác sĩ Savigny.

- Chúc ngủ ngon, ông Devéria.

CHƯƠNG 16

7. ADAMS

ANH TỈNH TÁO suốt nhiều giờ liền, sau khi mặt trời lặn. Khoảng thời gian vô tội cuối cùng của cả một cuộc đời.

Rồi anh ra khỏi phòng, lặng lẽ bước trên hành lang, rồi dùng trước cánh cửa cuối cùng. Không có chìa khóa ở quán trọ Almayer.

Một bàn tay đặt trên tay nắm cửa, bàn tay kia nắm chặt một chiếc chân nến nhỏ. Những khoảnh khắc giống như những chiếc kim. Cánh cửa mở ra không tiếng động. Trong phòng, yên lặng và bóng đêm.

Anh bước vào, đặt chân nến lên mặt bàn viết, đóng cửa lại sau lưng. Tiếng cạch của khóa vang trong đêm: trong bóng tối lờ mờ, giữa đống chăn, một người cựa mình.

Anh tiến lại gần giường và nói:

- Kết thúc rồi, Savigny.

Câu nói như một nhát kiếm, Savigny bật dậy trên giường, rùng mình vì kinh hoàng. Hắn đưa mắt tìm kiếm trong ánh sáng ấm của vài ngọn nến, nhìn thấy lưỡi dao sáng loáng và, bất động, khuôn mặt của con người mà nhiều năm nay hắn cố quên đi.

- Thomas...

Ann Devéria nhìn hắn, hoảng sợ. Cô chống một tay dậy, nhìn xung quanh mình mà không hiểu gì, cô tìm kiếm khuôn mặt người tình, trườn đến bên anh ta.

- Có chuyện gì thế, anh André?

Hắn tiếp tục nhìn, kinh hãi, về phía trước.

- Thomas, dừng lại, anh điên rồi...

Nhưng Thomas không dừng lại. Anh đến bên giường, vung dao lên và chém mạnh xuống, một nhát, hai nhát, ba nhát. Đống chăn đầy máu.

Ann Devéria thậm chí không kịp kêu lên. Cô sững sờ nhìn cơn sóng đen sẫm tràn lên mình và cảm thấy sự sống thoát ra khỏi thân thể bị chém của mình, nhanh đến nỗi cô không kịp có một ý nghĩ nào. Cô ngã gục về phía sau, hai mắt mở to nhưng không nhìn thấy gì nữa.

Savigny run rẩy. Khắp nơi toàn là máu. Và im lặng đến phi lý. Quán trọ Almayer đang ngủ. Bất động.

- Đứng dậy, Savigny. Và bế cô ấy lên.

Giọng nói của Thomas vang lên, bình thản và đanh thép. Không, vẫn chưa kết thúc.

Savigny như bị mất hồn. Hắn đứng dậy, nâng xác của Ann Devéria lên, bế cái xác trên tay và ngoan ngoãn đi ra khỏi phòng. Hắn không thể nói nổi lời nào. Hắn không nhìn thấy gì nữa, và hắn không thể nghĩ được gì. Hắn run bần bật, chỉ thế thôi.

Đoàn người kỳ lạ. Thân thể tuyệt đẹp của một phụ nữ được rước đi. Cái xác đầy máu trên tay một người đàn ông đang run rẩy lê bước, theo sau là một cái bóng trơ lì, tay cầm dao. Cứ thế, họ đi xuyên qua quán trọ, rồi ra bãi biển. Từng bước một trên cát, cho đến tận bờ biển. Một vệt máu phía sau. Ánh trăng yếu ớt trên đầu.

- Không được dừng lại, Savigny.

Hắn bước chuệnh choạng trong nước. Hắn cảm thấy con dao tì vào lưng, và cái xác trên tay hắn trở nên nặng trĩu. Giống như một con rối, hắn bước mãi mới được vài mét. Một tiếng nói cất lên khiến hắn dừng lại.

- Nghe đây, Savigny. Đó là tiếng của biển. Âm thanh ấy và cái xác trĩu nặng trên tay mày sẽ theo mày trong suốt quãng đời còn lại.

Anh nói chậm rãi, không cảm xúc và thoáng vẻ mệt mỏi. Rồi anh vứt con dao vào nước, quay lưng lại và đi về phía bãi biển. Anh đi qua nó, theo những vết đen hằn trên cát. Anh bước nhẹ nhàng, không còn suy nghĩ hay bận tâm gì.

Đứng chôn chân ở mép biển, bọt sóng đánh vào chân, Savigny vẫn bất động, không thể làm bất cứ hành động nào. Hắn run rẩy. Và khóc. Con rối, đứa trẻ, thấy xác. Người hắn đầm đìa máu và nước mắt: sáp của một cây nến mà không bao giờ có ai tắt được.

Adams bị treo cổ trên quảng trường SaintAmand vào sáng sớm ngày cuối cùng của tháng Tư, Trời mưa như trút, nhưng rất nhiều người vẫn ra khỏi nhà để xem cảnh tượng đó. Anh được chôn cất ngay hôm ấy. Không ai biết ở đâu.

CHƯƠNG 17

8. PHÒNG THỨ BẢY

CỬA MỞ, MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG bước ra từ phòng thứ bảy. Anh dừng lại sau khi ra khỏi cửa một bước và nhìn xung quanh. Quán trọ vắng tanh. Không một tiếng động, không một giọng nói, không có gì cả. Qua những ô cửa sổ nhỏ trên hành lang, ánh mặt trời chiếu vào cắt ngang bóng tối và chiếu lên tường những vật nhỏ của một buổi sáng trong trẻo và đầy nắng.

Trong phòng, tất cả đã được sắp đặt gọn ghẽ một cách cẩn thận nhưng vội vã. Trên giường là một chiếc va li đầy, vẫn còn đang mở. Vài xấp giấy trên mặt bàn, bút chì, sách, một cây đèn đã tắt. Hai chiếc đĩa và một chiếc cốc thủy tinh trên bậu cửa sổ. Bản và đặt chồng lên nhau. Tấm thảm dưới đất bị gập một góc to, như thể một hôm ai đó đánh dấu để ghi nhớ điều gì đó. Trên ghế bành là một chiếc chăn to, gập cẩu thả. Trên tường treo hai bức tranh. Giống hệt nhau.

Để mặc cửa mở sau lưng mình, người đàn ông đi hết hành lang, xuống cầu thang, miệng khe khẽ hát một điệp khúc ngắn không rõ lời, và dừng lại trước quầy lễ tân nếu có thể gọi như thế. Dira không ở đó, Cuốn sổ to quen thuộc vẫn mở trên mặt bàn. Người đàn ông vừa đọc vừa nhét áo sơ mi vào quần. Mấy cái tên này buồn cười thật. Đây đúng là quán trọ vắng nhất trong lịch sử của tất cả các quán trọ vắng khách. Anh bước vào phòng khách lớn, đi lại một chút giữa những cái bàn, ngửi bó hoa đang tàn cắm trong một cái lọ pha lê xấu kinh khủng, rồi lại gần cửa kính và mở ra.

Không khí này. Và ánh sáng.

Anh phải nheo mắt lại vì ánh sáng chói chang, và có người lại trong chiếc áo vest vì cơn gió thổi từ phương Bắc.

Phía trước là cả bãi biển. Anh đặt chân lên cát. Anh nhìn hai bàn chân cứ như chúng vừa mới trở về sau một chuyến đi dài. Dường như anh ngạc nhiên thực sự khi lại nhìn thấy chúng ở đó. Anh ngẩng đầu, và trên khuôn mặt anh hiện lên nét mặt thường thấy ở mọi người khi đầu họ trống rỗng, đã trút bỏ hết, sung sướng. Đó là những thời điểm lạ thường. Bạn có thể làm bất cứ điều ngu ngốc nào, không biết tại sao. Còn anh ấy làm một điều rất đơn giản. Anh bắt đầu chạy, nhưng là chạy như điên, chạy đến đứt hơi, vấp ngã rồi lại đứng dậy, không dừng lại, chạy nhanh hết sức, như thể địa ngục truy đuổi anh, nhưng không ai đuổi theo anh cả, không, chỉ một mình anh đang chạy, duy nhất một mình anh, dọc theo bãi biển không một bóng người, mắt mở to, tim đập nhanh, nếu nhìn thấy anh ấy, chắc là bạn sẽ tự nhủ: Anh ta sẽ không bao giờ dừng lại.

Ngồi trên bậu cửa sổ quen thuộc, hai chân buông thõng trong khoảng không, cậu bé Dood thôi không nhìn biển, quay ra phía bãi biển và nhìn thấy người đàn ông.

Anh chạy như bay, không có gì để nói cả.

Dood cười.

- Chú ấy kiệt sức rồi.

Ngay bên cạnh Dood là Ditz, thằng bé nghĩ ra các giấc mơ và sau đó tặng lại cho bạn.

- Hoặc là chú ấy đã phát điên, hoặc là chú ấy kiệt sức.

Buổi chiều, lũ trẻ đứng trên bờ biển và ném những hòn sỏi phẳng để chúng nảy lên, ném những hòn sỏi tròn để nghe tiếng kêu tõm khi chúng rơi xuống nước. Tất cả đều ở đây: Dood, chú bé đã nhảy xuống từ bậu cửa sổ, Ditz, thằng bé nghĩ ra các giấc mơ, Dol, đứa bé đã nhìn biết bao nhiêu tàu thuyền cho Plasson. Dira cũng ở đó. Và cả cô bé rất xinh xắn ngủ trong giường của Ann Devéria, chỉ có trời mới biết cô bé tên là gì. Tất cả ở đây: cùng ném đá vào nước và nghe người đàn ông bước ra từ căn phòng thứ bảy kể chuyện. Người ấy nói rất nhẹ nhàng.

- Các cháu phải tưởng tượng ra hai người đang yêu... yêu nhau. Chàng trai phải ra đi. Anh là thủy thủ. Anh đi ra biển, chuyến đi rất dài. Thế là cô gái tự tay thêu một chiếc khăn tay lụa... trên khăn, cô thêu tên của mình.

- June.

- June. Cô thêu bằng chỉ đỏ. Và cô tự nhủ: anh ấy lúc nào cũng sẽ mang chiếc khăn bên mình, và nó sẽ bảo vệ anh khỏi hiểm nguy, bão tố, bệnh tật...

- Khỏi lũ cá to. khỏi lũ cá to...

- Khỏi bọn cá kiếm.

Khỏi tất cả. Và cô tin chắc như thế. Nhưng cô không đưa khăn cho anh ngay. Trước tiên, cô mang nó đến nhà thờ của làng và nói với cha xứ: Xin Cha hãy ban phước cho chiếc khăn này. Nó phải bảo vệ người yêu của con, vì thế con muốn xin Cha ban phước cho nó. Thế là cha xứ trải chiếc khăn trước mặt ông, hơi cúi người xuống và dùng đầu ngón tay vẽ một cây thánh giá lên trên. Ông nói một câu bằng thứ tiếng rất lạ, rồi dùng đầu ngón tay vẽ một cây thánh giá lên trên. Các cháu có thấy không? Chỉ một động tác nhỏ thôi. Chiếc khăn tay, ngón tay, câu chí của cha xứ, đôi mắt của cô gái, đôi mắt đang cười. Các cháu đã nhớ hết chưa?

- Rồi ạ.

- Vậy thì bây giờ hãy tưởng tượng. Một con tàu. Rất lớn. Tàu chuẩn bị ra khơi.

- Con tàu của anh thủy thủ lúc nãy phải không ạ?

- Không. Con tàu khác. Nhưng nó cũng sắp ra khơi. Người ta đã cọ rửa nó sạch sẽ. Nó đang nổi trên mặt nước ở bến cảng. Phía trước nó là hàng kilômét và hàng kilômét đại dương đang chờ đợi, đại dương với với tất cả sức mạnh vô bờ của nó, đại dương điên cuồng, nó có thể yên lặng, nhưng cũng có thể nghiền nát con tàu trong tay nó, và nuốt chửng cả tàu, ai mà biết được? Không ai nói ra, nhưng ai cũng biết rằng đại dương đầy quyền năng. Và thế là một người đàn ông thấp bé, mặc đồ đen, bước lên tàu. Tất cả các thủy thủ đứng dưới mái che cùng với gia đình họ, vợ, con, mẹ, tất cả đều đứng đó, im lặng. Người đàn ông thấp bé bước lên tàu, miệng khẽ lẩm nhẩm điều gì đó. Ông ấy đi đến mũi tàu, rồi quay lại, đi chầm chậm giữa đống dây thừng, đống buồm đang gập, những cái thùng, lưới. Ông vẫn tiếp tục lẩm nhẩm những câu rất lạ, chỉ cho chính ông ấy nghe, và không có một chỗ nào trên tàu mà ông ấy chưa đi qua. Cuối cùng, ông ấy dừng lại ở giữa boong tàu. Ông quỳ xuống. Ông cúi đầu và tiếp tục lẩm nhẩm bằng thứ ngôn ngữ lạ đó, cứ như ông ấy đang nói với con tàu, ông nói gì đó với nó. Rồi đột nhiên, ông im lặng, và dùng một tay chậm rãi vẽ hình một cây thánh giá trên những tấm ván gỗ. Hình cây thánh giá. Và khi đó, tất cả mọi người nhìn về phía biển với cái nhìn của những người chiến thắng, bởi vì họ biết rằng con tàu ấy sẽ trở về, con tàu đã được ban phước, nó sẽ chống chọi được với đại dương và sẽ trở về, không gì có thể làm hại nó được nữa. Con tàu đã được ban phước.

Bọn trẻ không buồn ném sỏi xuống nước nữa. Chúng ngồi yên nghe kể chuyện. Cả năm người ngồi trên cát, xung quanh, cách họ hàng kilômét, không một bóng người.

- Các cháu có hiểu không?

- Có ạ.

- Các cháu đã thấy rõ chưa?

- Rõ rồi ạ.

- Thế thì hãy nghe cho kỹ. Bởi vì từ đây câu chuyện khó hơn. Một ông lão. Ông lão da rất rất trắng, bàn tay gầy guộc, bước đi khó nhọc, chậm chạp. Ông đi trên con đường chính của làng. Sau lưng ông là hàng trăm và hàng trăm người, tất cả mọi người trong làng, họ vừa đi vừa hát, diện những bộ quần áo đẹp nhất, không thiếu ai cả. Ông lão tiếp tục đi, cứ như đơn độc, hoàn toàn đơn độc. Ông đi đến những ngôi nhà cuối cùng trong làng, nhưng ông không dừng lại. Ông già đến mức đôi tay run rẩy, cái đầu cũng hơi run. Nhưng ông nhìn thẳng về phía trước, bình thản, và ông không dừng lại, ngay cả khi đến đầu bãi biển, ông len lỏi giữa những chiếc thuyền đã được kéo lên cạn, bước đi lảo đảo, lúc nào cũng như sắp ngã, nhưng ông không ngã. Sau lưng ông là tất cả những người khác, cách vài mét, nhưng luôn ở đó. Hàng trăm và hàng trăm người. Ông lão bước trên cát, và ông đi còn khó khăn hơn, nhưng không có gì quan trọng cả, ông không muốn dừng lại, và vì không dừng lại, nên cuối cùng ông đến trước biển. Biển. Mọi người ngừng hát, họ dừng lại cách biển vài bước chân. Giờ đây, dường như ông lão còn đơn độc hơn, ông đặt một chân lên trước chân kia, chậm rãi, như thế này, rồi ông bước vào biển, một mình, ông đi vào biển. Vài bước, cho đến khi nước ngập đến đầu gối. Quần áo ông ướt sũng, dán chặt vào đôi chân gầy gò, chỉ có da bọc xương. Sóng tràn lên rồi lại rút xuống, còn ông lão gầy gò đến nỗi tưởng như sóng có thể cuốn đi được. Nhưng không, ông vẫn đứng đó, như chôn chân trong nước, mắt nhìn đăm đắm về phía trước. Đôi mắt nhìn thẳng vào mắt của biển. Im lặng. Xung quanh im lặng như tờ. Mọi người nín thở. Làm phép.

Thế là

ông lão

nhìn xuống,

nhúng một bàn tay

vào nước

và

chậm rãi vẽ

hình

cây thánh giá.

Chậm rãi. Ông ban phước cho biển.

Việc đó thật vĩ đại, các cháu phải thử tưởng tượng rằng một ông lão yếu đuối, chỉ bằng một động tác rất nhỏ, và biển mênh mông bỗng chấn động, toàn bộ biển, cho đến tận chân trời xa xôi nhất, biển rung chuyển, cựa mình, tan ra, và trong huyết mạch của biển lan tỏa dòng mật phước lành làm mê hồn mỗi con sóng, và tất cả những con thuyền trên toàn thế giới, bão tố, những đáy biển sâu nhất, những vùng nước đen tối nhất, con người và thú vật, những ai đang chết ở đây, những ai sợ hãi, những ai lúc đó đang nhìn biển, đều đã bị mê hoặc, kinh hãi, chao đảo, sung sướng, bỗng nhiên biển cúi đầu, chỉ trong một khoảnh khắc, biển bao la, nhưng không còn là bí ẩn, không còn là kẻ thù, không còn im lặng mà trở nên thân thiết, trở thành nơi ẩn náu bình yên, quang cảnh đối với những người được cứu sống. Bàn tay của một ông lão. Một dấu hiệu, trên mặt nước. Bạn nhìn biển, và biển không khiến bạn sợ hãi nữa. Đã hết rồi.

Im lặng.

Chuyện gì mà kỳ quặc... Dood nghĩ. Dira quay lại nhìn biển. Câu chuyện thật kỳ quặc. Cô gái nhỏ xinh xắn khịt mũi. Nhưng chuyện có thật không? Ditz nghĩ.

Người đàn ông vẫn ngồi trên cát, im lặng. Do nhìn thẳng vào mắt người ấy.

- Nhưng chuyện đó có thật không?

- Đã từng.

- Thế nó không còn là thật nữa sao?

- Đúng thế.

- Tại sao ạ?

- Bởi vì người ta không ban phước được cho biển nữa.

- Nhưng ông lão ấy có thể làm được cơ mà.

- Ông lão ấy là một ông lão, và ông ấy mang trong mình một thứ gì đó mà bây giờ không còn tồn tại nữa.

- Phép thuật ư?

- Gần giống như thế. Một kiểu phép thuật rất hay.

- Thế bây giờ nó ở đâu?

- Biến mất rồi.

Tất cả vẫn không thể tin được rằng phép thuật đã thực sự biến mất vào hư vô.

- Chú thề chứ?

- Chú xin thề.

Phép thuật đã thực sự biến mất.

Người đàn ông đứng dậy. Từ xa, người ta nhìn thấy quán trọ Almayer gần như trong suốt, trong ánh sáng được rửa sạch bằng gió thổi từ phương Bắc. Mặt trời dường như dừng lại ở nửa sáng nhất của bầu trời. Dira hỏi:

- Anh đến đây để ban phước cho biển, đúng không?

Người đàn ông nhìn cô, đi vài bước, rồi quay trở lại bên cô, cúi xuống và cười.

- Không.

- Thế thì anh làm gì trong căn phòng đó?

- Nếu không thể ban phước cho biển được nữa, có lẽ người ta có thể nói về biển.

Nói về biển. Nói về biển. Nói về biển. Để tất cả không bị mất đi, thứ có trong động tác của ông lão ấy, và bởi vì một tí chút phép thuật đó có lẽ vẫn còn tồn tại qua thời gian, và một thứ gì đó có thể tìm được nó, giữ nó lại trước khi nó biến mất mãi mãi. Nói về biển. Vì đó là tất cả những gì còn lại đối với chúng ta. Bởi vì trước biển, chúng ta không có thánh giá, không có ông lão, cũng không có phép thuật, chúng ta phải có một vũ khí, một thứ gì đó, để không chết trong im lặng, chỉ thế thôi.

- Nói về biển?

- Đúng thế.

- Anh ở trong phòng suốt ngần ấy thời gian để nói về biển?

- Đúng.

- Nhưng nói với ai?

- Không quan trọng là với ai. Điều quan trọng là cố gắng nói về nó. Chắc chắn sẽ có ai đó lắng nghe. Mọi người đã từng nói với nhau rất đúng, người đàn ông này hơi kỳ cục. Nhưng không phải theo cách này. Theo một cách đơn giản hơn.

- Và cần phải có tất cả chỗ giấy này để nói về biển?

Dood đã phải vác chiếc túi to đầy ắp giấy tờ ấy cầu thang xuống một mình. Nó vẫn còn thấy ấm ức.

- Thực ra là không. Với người thực sự có khả năng đó, người ta chỉ cần vài từ... Có thể người ta sẽ bắt đầu với rất nhiều trang giấy, nhưng sau đó, dần dần, người ta sẽ tìm được từ ngữ chính xác, những từ này chỉ trong một lần duy nhất nói thay tất cả các từ khác và từ hàng nghìn trang giấy, người ta sẽ chỉ cần một trăm, rồi mười, rồi để chúng ở đó, chờ đợi đến khi các từ thừa biến khỏi trang giấy, và khi đó chỉ cần gom những từ còn lại, và thu chúng vào trong vài từ, mười, rồi năm, ít đến mức cứ cố gắng nhìn kỹ chúng, lắng nghe chúng, cuối cùng bạn chỉ còn lại một từ trong tay, một từ duy nhất. Và nếu bạn nói từ đó ra, tức là bạn nói về biển.

- Chỉ một từ?

- Đúng.

- Từ nào thế?

- Sẽ biết...

- Một từ bất kỳ?

- Một từ.

- Thậm chí một từ như từ cà rốt?

- Đúng. Hoặc là bỡi ôi hoặc vân vân, không thể biết được một khi người ta chưa tìm thấy nó.

Người đàn ông vừa nói vừa nhìn quanh mình, trên bãi cát, người đàn ông ở phòng thứ bảy. Anh tìm một hòn sỏi.

- Xin lỗi chú, - Dood nói.

- Cháu nói đi.

- Người ta không thể lấy từ biển hay sao?

- Không, không thể lấy từ biển.

Người đàn ông đứng dậy. Anh đã tìm thấy hòn sỏi.

- Không thể được. Đó là điều không thể.

- Cháu hãy xem điều gì là không thể.

Người đàn ông đến gần bờ và ném hòn sỏi ra xa, vào trong nước. Đó là một hòn sỏi hình tròn.

- Tõm, - Dol nói, vẻ rất thông thạo.

Nhưng hòn sỏi bắt đầu nảy lên, sát mặt nước, một lần, hai lần, ba lần, nó không dừng lại nữa, nó nảy lên như đây là một thú vui, đi xa dần, nó ra ngoài khơi, như thể người ta đã giải thoát nó. Có thể nói là nó không muốn dừng lại nữa. Và nó không dừng lại nữa.

Người đàn ông rời khỏi quán trọ vào sáng hôm sau. Bầu trời rất lạ, giống như người chạy nhanh, vội vã trở về nhà. Gió Bắc thổi mạnh, nhưng không rít lên. Người đàn ông rất thích đi bộ. Anh xách va li và chiếc túi đầy giấy, rồi đi theo con đường dọc bờ biển. Anh bước nhanh, không ngoái đầu lại. Vì thế anh không nhìn thấy quán trọ Almayer đang tách khỏi mặt đất và vỡ vụn ra, nhẹ nhàng, thành hàng nghìn mảnh, giống như những cánh buồm và bay vào không trung, rơi xuống, rồi lại bay lên, bay, và mang theo chúng tất cả, đi thật xa, và cả trái đất này, và biển này, và những lời nói, những câu chuyện, tất cả, không biết đến tận đâu, không ai biết cả, một ngày nào đó có thể ai đó sẽ rất mệt mỏi khi khám phá ra điều này.

* Hosannah (hay Hosanna) là một thán từ trong Kinh Thánh có nguồn gốc từ tiếng Do Thái cổ, được dùng như một lời tung hô, nghĩa gốc là Xin cứu vớt. (Các chú thích đều là của người dịch)

* Tiếng Latin, nghĩa là “mãi mãi và mãi mãi”.

Table of Contents

Quyển một QUÁN TRỌ ALMAYER

CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2

CHƯƠNG 3

CHƯƠNG 4

CHƯƠNG 5

CHƯƠNG 6

CHƯƠNG 7

CHƯƠNG 8

Quyển hai LÒNG BIỂN

CHƯƠNG 9

Quyển ba NHỮNG KHÚC CA TRỞ VỀ

CHƯƠNG 10

CHƯƠNG 11

CHƯƠNG 12

CHƯƠNG 13

CHƯƠNG 14

CHƯƠNG 15

CHƯƠNG 16

CHƯƠNG 17