Chúa Tể Những Chiếc Nhẫn - Trọn Bộ
Author: J. R. R. Tolkien
Date: 0101-01-01T00:00:00+00:00
Description: Anthology containing: Đoàn Hộ Nhẫn Hai Tòa Tháp Nhà Vua Trở Về Danh pháp trong Chúa tể những chiếc Nhẫn
Rights: Copyrights as per source stories

CHÚA TỂ NHỮNG CHIẾC NHẪN

ĐOÀN HỘ NHẪN

Nguyên tác: The Lord of the Rings - The Fellowship of the Ring

Tác giả: J. R. R. Tolkien

Thể loại: Viễn tưởng, kỳ ảo, phiêu lưu

Dịch giả: Nguyễn Thị Thu Yến, Đặng Trần Việt dịch. An Lý dịch thơ

Nhà xuất bản: NXB Văn Học

Liên kết xuất bản và phát hành: Nhã Nam

Nguồn: Nguyễn Tuấn Linh

Đánh máy: Nguyễn Tuấn Linh, Prince Ashitaka, Cốm, Linh

Kiểm tra và đóng ebook: Nguyễn Tuấn Linh
https://www.facebook.com/groups/DuAnEbookLoTR

Ba Nhẫn cho các Tiên Chúa sống dưới gầm trời xanh,

Bảy cho các Chúa Người Lùn dưới sảnh đá bất diệt,

Chín cho Con Người Phàm Trần định mệnh dành phải chết,

Một cho Chúa Tể Hắc Ám ngự cao trên ngai đen

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.

Một Nhẫn Chúa thống trị tất cả, một Nhẫn Chúa tìm ra hết,

Một Nhẫn Chúa tập hợp tất cả, trong bóng tối trói buộc hết

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.

Mục Lục

ĐÔI LỜI CÙNG BẠN ĐỌC

LỜI TỰA CHO ẤN BẢN LẦN THỨ HAI (1965)

PHI LỘ

QUYỂN MỘT

Chương I: MỘT BỮA TIỆC TỪ LÂU TRÔNG ĐỢI

Chương II: BÓNG MA TỪ QUÁ KHỨ

Chương III: BA NGƯỜI LÀ ĐỦ ĐOÀN

Chương IV: ĐƯỜNG TẮT TỚI TÌM NẤM

Chương V: ÂM MƯU BỊ VẠCH TRẦN

Chương VI: RỪNG GIÀ

Chương VII: TRONG NHÀ TOM BOMBADIL

Chương VIII: SƯƠNG TRÊN VỆT ĐỒI MỘ ĐÁ

Chương IX: DƯỚI TẤM BIỂN QUÁN NGỰA LỒNG

Chương X: SẢI CHÂN DÀI

Chương XI: CON DAO TRONG BÓNG TỐI

Chương XII: PHI NHƯ BAY ĐẾN KHÚC CẠN

QUYỂN HAI

Chương I: RẤT NHIỀU CUỘC GẶP GỠ

Chương II: HỘI ĐỒNG CỦA ELROND

Chương III: CHIẾC NHẪN LÊN ĐƯỜNG NAM TIẾN

Chương IV: HÀNH TRÌNH TRONG BÓNG TỐI

Chương V: CÂY CẦU CỔNG KHAZAD-DÛM

Chương VI: LOTHLÓRIEN

Chương VII: MẶT GƯƠNG CỦA GALADRIEL

Chương VIII: VĨNH BIỆT LÓRIEN

Chương IX: SÔNG CẢ

Chương X: ĐOÀN HỘ NHẪN TAN VỠ

BẢN ĐỒ

ĐÔI LỜI CÙNG BẠN ĐỌC

Tôi sinh năm 1892, trải qua những năm đầu đời ở “Quận” trong thời đại tiền cơ khí. Hoặc đáng nói hơn, tôi là tín đồ Ki tô (hẳn điều này cũng có thể nhận ra được từ truyện tôi viết), thực tế là Công Giáo La Mã. …Bản chất tôi là một người Hobbit (về mọi mặt, chỉ trừ kích cỡ). Tôi ưa vườn tược, cây cối và đồng ruộng vắng bóng máy móc; tôi thích hút tẩu, thích đồ ăn đơn giản mà ngon (không bỏ tủ lạnh), nhưng ghét món Pháp; tôi thích áo gi lê trang trí, vẫn dám mặc ngay cả trong thời đại ảm đạm này. Tôi khoái nấm (hái thẳng trên đồng); có khiếu hài hước rất tồi (ngay những nhà phê bình yêu quý tôi nhất cũng thấy chán ngấy); tôi đi ngủ muộn và dậy muộn (khi có điều kiện). Tôi không chu du nhiều.

(Thư gửi Deborah Webster, 1958)

Đó là “một vài chi tiết cơ bản… nhưng thực sự quan trọng” mà Tolkien nhận xét về bản thân mình, ba năm sau khi Chúa tể những chiếc Nhẫn ra mắt trọn vẹn (1954-5). Vào thời điểm ấy, ông đã đi qua hai cuộc Thế chiến, giảng dạy và công tác ở bốn trường đại học, trở thành một học giả, nhà biên tập và dịch thuật văn chương cổ Anh ngữ có uy tín, người chồng và cha một gia đình đông đảo hạnh phúc, và tất nhiên, tác giả bảy đầu sách đã xuất bản[1], một trong số đó rồi sẽ trở thành “cuốn sách được yêu thích nhất thiên niên kỷ” theo khảo sát của Amazon.com năm 1999 (cùng nhiều cuộc khảo sát khác cho kết quả tương tự). Một cuốn sách tuổi đời còn non trẻ đã đánh bại các bậc thầy trong nền văn chương lâu dài và bề thế nước Anh, chiếm lĩnh trái tim bạn đọc thế giới ở mức độ mà Shakespeare, Jane Austen hay thậm chí cả Sherlock Holmes cũng không làm  được, quả là một kỳ công.

Còn hiếm có hơn nữa nếu nhớ lại, như bài giảng “J. R. R. Tolkien: Cha đẻ của văn học Fantasy Hiện đại” (Christopher Mitchell, 2003) cho biết, cuốn sách ra đời trong thời kỳ các sáng tác fantasy, tuy đã định hình thành thể loại với khá nhiều tác giả, còn bị coi là một thứ á văn học, ngoài rìa Văn Chương viết hoa. Nếu không bị xếp vào ngăn “ba xu” coi như giải trí thứ cấp, thì cũng chỉ thuộc về kệ sách thiếu nhi: Anh chàng Hobbit viết cho đối tượng thiếu nhi, kể cả chương mở đầu Chúa tể những chiếc Nhẫn cũng vậy, cho tới lúc, trong quá trình viết, cuốn sách chợt phát triển theo những hướng nghiêm trọng hơn, chín chắn hơn. Biên niên sử Narnia, bộ sách không kém nổi tiếng của C. S. Lewis, bạn thân và là đồng nghiệp của Tolkien ở Oxford, hoàn toàn đặt trong truyền thống văn học thiếu nhi, dù mang dấu ấn thực tế chiến tranh khắc nghiệt bên ngoài. Chúa tể những chiếc Nhẫn đặt trong thế giới tưởng tượng nhưng lại nói những đề tài nghiêm túc, khi ra đời đã gây không ít lúng túng trong phản ứng của giới phê bình: bên cạnh những người nhiệt tình ca tụng, có một số coi đó là “truyện thần tiên” không đáng coi trọng, số khác lại hăm hở phê phán theo các tiêu chuẩn của tiểu thuyết hiện đại, chỉ trích cách xây dựng nhân vật, cốt truyện mà họ coi là “khiên cưỡng” hay kết cục mà họ thấy “khó tin”.

Đáp lại những chỉ trích ấy, đã có lịch sử tiếp nhận cuốn sách 70 năm qua làm chứng: cộng đồng hâm mộ Tolkien càng lúc càng lớn, ảnh hưởng Chúa tể những chiếc Nhẫn cùng các tác phẩm Tolkien khác trong văn hóa và đại chúng ngày càng sâu rộng. Sáng tác mỹ thuật dựa theo nhân vật và sự tích Tolkien nảy nở không thua gì hội họa dựa trên nền tảng thần thoại Hy-la hay các truyền thuyết trung đại. Người ta Cosplay Hobbit và Tiên mùa Halloween. 9 video game lấy bối cảnh album và bài hát nhạc rock, đồng quê hay cổ điển lấy cảm hứng từ sự tích hoặc phổ nhạc cho các bài thơ của Tolkien, cũng vô số ban nhạc lấy tên từ thế giới của ông. Và giới học thuật cuối cùng cũng ngả mũ: nhiều cuốn sách và bài báo nghiên cứu về Tolkien ra đời, đặc biệt từ năm 2000 trở lại đây; năm 2004, với sự ra mắt của tạp chí hàng năm Tolkien Studies, Tolkien đã trở thành một ngành nghiên cứu.

Nhưng thành công lớn nhất của Tolkien, như Mitchell nhận xét, là đã biến đổi hoàn toàn khí hậu tiếp nhận đương thời: với Chúa tể những chiếc Nhẫn, “truyện thần tiên” đã biến thành “sử thi”. Không chỉ trẻ nhỏ thấy câu chuyện phiêu lưu hấp dẫn, những người trưởng thành cũng đọc ra nhiều điều để chiêm nghiệm, để cảm hứng, để ngỡ ngàng suy tưởng về mạch chảy của lịch sử thế giới: nhất là trong một châu Âu vừa thoát ra khỏi hai cuộc đại chiến chưa lâu và đang lấp ló bên ngưỡng nhiều xung đột nhỏ hơn. Sau Tolkien, đọc tiểu thuyết fantasy trở thành một việc được chấp nhận. Người đọc fantasy thấy mình hoàn toàn có thể là người đọc nghiêm túc. Sáng tác fantasy trở thành một thể loại đáng trọng, thậm chí chủ lực của văn chương đương đại: trong giới xuất bản, các cuốn sách hay thậm chí bộ sách về những thế giới khác trở nên bùng nổ trong thập kỉ sau khi Chúa tể những chiếc Nhẫn ra đời, một hiện tượng đến nay vẫn chưa hề giảm sút. Tiên, Người Lùn, Orc, Quỷ khổng lồ, Người Tí Hon đã trở thành những khái niệm quen thuộc. Trận chiến giữa hai phe chính tà, đoàn phiêu lưu để hoàn thành một nhiệm vụ lớn lao, sự đoàn kết của mọi nòi giống “Người Dân Tự Do”, gánh nặng đặt lên lựa chọn cá nhân… đã trở thành mô típ quen thuộc, thậm chí tất yếu trong mọi tác phẩm sau này.

Như vậy, dù không trực tiếp ảnh hưởng ở cấp độ cá thể, nhưng Tolkien và Chúa tể những chiếc Nhẫn đã bắt đầu một thời đại trong đó cái fantasy song hành cùng cái thực: cho ta một thế giới trong đó “Văn học Fantasy” trở thành một tủ riêng trong hiệu sách. Một thế giới có Harry Potter, Eragon và Artemis Fowl, có Final Fantasy cùng World of Warcraft, có Thủy thủ Mặt Trăng cùng các mahō shōjo Nhật….và tất nhiên có Peter Jackson cùng bộ ba phim Chúa tể những chiếc Nhẫn (2001-2003). Anh chàng Hobbit tập đầu tiên chào rạp tháng 12/2012; những đoàn người xếp hàng dài chờ mua vé nói lên sức hút không có tuổi của Trung Địa.

*

Một trong những điểm hấp dẫn chính của Chúa tể những chiếc Nhẫn lại không nằm trong những trang sách: mà là trong sự tồn tại của câu chuyện với tư cách một mảnh ghép làm thành “hệ truyền thuyết” (legendarium - chữ của Tolkien) về Trung Địa; nói cách khác, trong sự tồn tại của Trung Địa như một lục địa bên trong Arda (thế giới này), đến lượt nó lại nằm trong Eä (vũ trụ). Sâu xa hơn, những sáng tạo bay bổng của Tolkien-nhà-văn khởi nguồn từ những nghiên cứu “hũ nút” của Tolkien-học-giả (mặc dù nhìn từ cách khác, thành tựu văn chương dày dặn của Tolkien lại át mất thời gian làm con người nghiên cứu của ông!).

“Công trình ấy… bắt nguồn từ cảm hứng hết sức ngôn ngữ học và được thực hiện làm mục đích cung cấp bối cảnh ‘lịch sử’ cần thiết cho ngữ hệ Tiên”, Tolkien viết trong Lời tựa đi kèm ấn bản lần thứ 2 (có kèm trong sách này), nói về những trước tác rời rạc mà sau này con trai ông, Christopher Tolkien, sắp xếp và cho in lại sau khi ông mất dưới tên Huyền sử Silmaril. Nhận xét này còn có thể khái quát thêm: có được những sáng tác sau này là nhờ niềm say mê ngôn ngữ ông có từ thưở bé. Chưa đi học, cậu bé Tolkien đã được mẹ dạy tiếng La tinh, Pháp và Đức; đến trường cậu học thêm tiếng Anh cổ và trung đại, tiếng Phần Lan. Goth, Hy Lạp, Ý, Na Uy cổ, Tây Ban Nha, Wales. Tốt nghiệp đại học ngành ngữ văn học, ông còn biết qua tiếng Đan Mạch, Hà Lan, Lombardy, Na Uy, Nga, Serbia, Thụy Điển và nhiều thứ tiếng cổ khác. Cảm hứng ngôn ngữ không dừng ở việc học: Tolkien trong độ tuổi thiếu niên cùng bạn bè tự nghĩ ra ba ngôn ngữ nhân tạo, như một trò chơi. Đấy là mầm mống đầu tiên để sau này ông xây dựng các thứ tiếng khác rồi sẽ được sử dụng trong hệ truyền thuyết: ngôn ngữ cho Người Lùn, cho Orc, cho Con Người ở Trung Địa, phức tạp và hoàn chỉnh nhất là hai thứ tiếng Sindarin và Quenya - “ngữ hệ Tiên”. Từ ngữ hệ Tiên ra đời sự tích nòi giống Tiên, từ sự tích nòi giống Tiên ra đời cả hệ truyền thuyết với một lịch sử vũ trụ hoàn chỉnh: và khi chiếc nhẫn của Bilbo trong Anh chàng Hobbit rơi vào đó, Chúa tể những chiếc Nhẫn ra đời.

Chúa tể những chiếc Nhẫn được viết trong thời kỳ dạy học ở Oxford, từ năm 1937 đến 1949; nhưng những phác thảo đầu tiên về Arda đã bắt đầu từ 1917, khi ông đang dưỡng thương trong quá trình tham chiến ở Pháp. Buổi Sáng thế từ Âm nhạc của các Ainur, những cuộc di cư lớn của người Tiên, chuyện tình giữa Beren và Lúthien, trận chiến quy mô vũ trụ giữa các Valar cùng người Tiên với Morgoth mà Sauron chỉ là một gã học trò, tất cả đã thành hình từ lâu trước khi lần đầu tiên ông nghĩ tới giống dân Hobbit: và câu chuyện về cuộc Nhẫn Chiến trở thành một nối tiếp tự nhiên, Kỷ Đệ Tam, theo sau những thời đại hoàng kim kia. Tolkien mong muốn tạo ra một sử thi không kém Beowulf hoặc Kalevala; những gì ông làm được có lẽ còn rộng hơn thế.

Trong bài giảng năm 1939 “Về truyện thần tiên”, Tolkien tranh luận về cái “thực” và “giả vờ” khi đến với cổ tích, phản kháng lại quan niệm của Andrew Lang cho chỉ trẻ con là đủ thơ ngây tin vào những thứ không tồn tại: “Điều xảy ra ở đây là người kể chuyện đã trở thành một đấng ‘tạo hóa con’. Người ấy tạo ra một Thế giới Thứ hai, mời gọi tâm trí ta bước vào. Khi đã vào bên trong thế giới ấy, tất cả những gì ông ta kể đều là ‘thực’: vì tất cả đều tuân theo luật lệ nội tại của thế giới ấy. Vì thế ta tin những điều ấy chừng nào ta còn ở trong.” Đấy chính là điều Tolkien thực hiện làm với Chúa tể những chiếc Nhẫn, tuy không hẳn với tư cách “người kể chuyện”: nhại lại vai trò học giả ngoài đời thực của mình, ở đây Tolkien đóng vai “nhà nghiên cứu và dịch thuật”: Chúa tể những chiếc Nhẫn được coi là một văn bản cổ có thực mà ông bắt được, dịch ra tiếng Anh hiện đại, cung cấp các chú thích cùng những Phụ lục về văn hóa và lịch sử (xuất hiện ở cuối tập 3), cùng cả một lời thuyết minh rất dài (phần “Phi lộ” trong tập này), tương tự như những ấn bản chú thích về các trường ca trung đại ông thực hiện khi dạy ở đại học Leeds. Trái Đất chúng ta đang sống đây thuộc Kỷ Đệ Tứ, Tolkien cho biết, và vẫn còn mang theo dấu ấn những sự kiện xảy ra từ thời của Frodo và Aragorn.

Một phần quan trọng trong sự tiếp nối ấy là những cái tên. “Cha thích lịch sử, nó làm cha cảm động, nhưng với cha những thời khắc đẹp đẽ nhất trong lịch sử là khi nó rọi tỏ những từ ngữ và tên riêng!” ông viết cho Christopher năm 1958 (“Tolkien” cũng là một họ lạ: theo ông từ đó có gốc Đức và có nghĩa là “có máu phiêu lưu liều lĩnh, và ông cam đoan là trái ngược với bản tính Hobbit của mình). Từ nguyên là niềm hứng thú lâu năm của Tolkien, với những tri thức có được khi tham gia biên soạn từ điển Oxford English Dictionary và giảng dạy ngành nghiên cứu Anglo-Saxon. Phần lớn tên người/ hobbit và địa danh trong Quận có vẻ là kết quả nhặt nhạnh những tên dòng họ hay làng xã thú vị khắp nước Anh; ông quả quyết từng cái tên đều có thực ngoài đời, và đưa ra lý giải từ nguyên cho chúng. Cũng vì thế mà các tên riêng trong hệ truyền thuyết dường như mô phỏng lại quá trình Bilbo/ Frodo từ chốn an cư trong Quận đi ra thế giới bên ngoài (hoặc quá trình cậu bé Tolkien rời quê ngoại làng Sarehole ở Birmingham đi lên thành phố, đến với chiến tranh, bệnh tật, bom nổ): từ những cái tên “nôm na mách qué” bằng tiếng Anh hiện đại trong Quận sang đến tiếng (và văn hóa) Anglo-Saxon của những Con Người sống ở vương quốc Gondor, Rohan sang đến người Tiên, Người Lùn, Mordor... hoàn toàn là những thứ tiếng do ông sáng tạo.

Trong bộ ba Chúa tể những chiếc Nhẫn của Peter Jackson xuất hiện những đoạn thoại dài bằng tiếng Sindarin, Quenya, Khuzdûl, Rohirric và cả tiếng Mordor vốn không có trong mọi ghi chép của Tolkien. “Renich i lú i erui govannem?” Arwen hỏi. Aragorn đáp lại: “Nauthannen i ned ôl reniannen.” (“Chàng còn nhớ lần đầu ta gặp mặt?” - “Ta tưởng mình bước lạc cõi mơ.”) Những đoạn thoại này viết riêng cho phim (và tương tự với Anh chàng Hobbit), người soạn là David Salo và giới nghiên cứu, trong giới hâm mộ Tolkien phong trào “học tiếng Tiên” cũng lan rộng: người ta sáng tác bằng, và dịch thơ Tolkien sang, tiếng Sindarin và Quenya. Thế giới fantasy của Tolkien đã bắt rễ trong thực tại.

*

Như thế Tolkien đã trở thành “cha đẻ của văn học fantasy hiện đại” (nhận định của Tom Shippey trong cuốn Tolikien: Tác giả thế kỷ 20, 2001) không chỉ vì ông đã tạo ra một quyển sách mà ông đã tạo ra một thế giới: một thế giới hoàn chỉnh từ số không (hoặc từ Âm nhạc của các Ainur), có khởi thủy và tiến hóa, có lịch sử và địa lý (dựa theo miêu tả của Tolkien, Karen Wynn Fonstad đã vẽ ra hẳn một cuốn Át lát Trung Địa) có các hệ dân tộc và ngôn ngữ khác nhau. Nhưng sáng tạo toàn diện ấy mang lại niềm vui và kho tư liệu vô tận cho người hâm mộ và giới nghiên cứu bao nhiêu, thì lại là thách thức đối với giới dịch thuật bấy nhiêu.

Con số không chính thức trên trang Elrond’s Library vào tháng 12/2012 thống kê được 61 bản dịch tại 56 quốc gia của cả Anh chàng Hobbit và Chúa tể những chiếc Nhẫn; kỷ lục trong đó là tiếng Nga với 9 bản dịch (mức độ hoàn chỉnh và chất lượng khác nhau). Sinh thời Tolkien đã chứng kiến sự ra mắt của 7 bản dịch trọn vẹn; bản thân là nhà ngữ văn học, nhà phê bình cùng dịch thuật, ông lại trở thành nhà phê bình dịch khắt khe: bản tiếng Hà Lan và Thụy Điển bị ông chỉ trích nặng nề, sau một thời gian dài trao đổi thư từ với hai dịch giả bất thành! Ông đặc biệt phản đối việc dịch nhân danh địa danh, coi đó là “chuyện bất khả”: “Cách xử lý tốt nhất với bản đồ đầu tiên là dịch tiêu đề thành Một phần ‘The Shire’ và để yên đó. …Tôi xin nói ngay rằng tôi sẽ không chấp thuận bất kỳ phá phách tương tự nào đối với hệ thống nhân danh. …Thực sự tôi rất tức giận (Thư gửi Rayner Unwin năm 1956). Lý luận của Tolkien: bởi các tên người và địa danh trong sách đều là tên có thật, và thuộc một hệ thống tỉ mỉ, mà không thể dịch ra mà không phá vỡ “không khí Anh”. Quả thật Tolkien lo lắng vậy là tất yếu, vì làm sao khôi phục được trong một ngôn ngữ khác, quan hệ phức tạp của “Ngôn Ngữ Chung ở Trung Địa”/ Tiếng Anh hiện đại với tiếng của người Tiên - Người Lùn - các tộc Người - Mordor/ Tiếng Anglo-Saxon - Na Uy cổ - Wales - Do Thái... với bao nhiêu vay mượn, ảnh hưởng, bản địa hóa và biến âm? Cùng với rất nhiều cách chơi chữ cực kỳ sáng tạo khi Tolkien dịch từ “Ngôn Ngữ Chung” sang tiếng Anh hiện đại? Cộng thêm vào chuyện ngay những tên tiếng Anh Tolkien sử dụng hầu hết đều có từ nguyên rắc rối, trong khi những người dịch ở các quốc gia, tất nhiên, không phải ai cũng là chuyên gia tiếng Anh cổ. Các bản dịch đầu tiên đều vấp váp nhiều ở phần tên riêng, chưa kể nhiều trích dẫn và thơ ca có vẻ “kỳ bí” trong văn bản Chúa tể những chiếc Nhẫn: 11 bản dịch đã được ra đời trước năm 1977, khi Huyền sử Silmaril được in[2].

Như thế, về mặt nào đó, việc Tolkien muộn màng đến với bạn đọc Việt Nam lại là cái lợi: chúng ta được thừa hưởng những thành quả nghiên cứu và khảo sát của những người đi trước, cũng như việc xuất bản phần còn lại của tác phẩm Tolkien (vẫn đang diễn ra); ngoài Huyền sử Silmaril hay Đàn con của Húrin, quan trọng hơn nữa là bộ Lịch sử Trung Địa mười hai cuốn do Christopher Tolkien tập hợp các bản thảo và ghi chú của cha mình. Đấy là những nguồn tư liệu quan trọng, không chỉ cho người dịch mà cho bất kỳ người nào yêu mến và muốn tìm hiểu thêm về ông (hoặc muốn trở thành một chuyên gia nghiên cứu Tolkien - biết đâu đấy!). Riêng về mặt nhân danh địa danh, những người dịch sau nhận được không chỉ sự chấp thuận, mà cả hướng dẫn tận tình của ông: bài Chỉ dẫn tên riêng trong Chúa tể những chiếc Nhẫn do chính Tolkien biên soạn (viết 1967, nhưng in lần đầu 1975 trong La bàn Tolkien, Jared Lobdeil biên soạn), gồm các phân tích từ nguyên và cả gợi ý cách dịch trong các thứ tiếng ông biết, đã trở thành kim chỉ nam đầu tiên của mỗi người dịch Tolkien. Khó có thể nói ông đổi ý là do bất bình với những người dịch đầu tiên hay do thông cảm với khó khăn của họ; chỉ tiếc là trong cuộc đời đa ngữ của mình, ông chưa kịp nghiên cứu các thứ tiếng châu Á!

Vì thế, bản tiếng Việt Chúa tể những chiếc Nhẫn lần đầu ra mắt hoàn chỉnh, nhóm dịch và biên tập vừa mừng vừa lo. Mừng là vì có điều kiện để thực hiện một bản dịch đàng hoàng, tâm huyết, xứng đáng với lòng hâm mộ của người yêu sách nói chung, và với lòng yêu nghề của những người làm sách nói riêng. Lo là lo không biết công sức bỏ ra đã đủ xứng đáng với yêu cầu chưa, có rẽ lạc nhánh nào trong cái mê cung rợn ngợp có tên Tolkien hay không? Và có đáp ứng được những đòi hỏi ngày càng cao của những bạn đọc ngày càng thông minh và khó tính của Nhã Nam hay không? Tolkien làm việc trên cuốn sách mất 12 năm, dựa trên hệ truyền thuyết đã xây đắp hơn ba chục năm, bản dịch tiếng Việt phải trải qua gần 6 năm từ ngày phôi thai đến hôm nay chạm ngõ các bạn đọc, vẫn còn là ngắn ngủi. Nhưng có lẽ cuộc sống là thế: những gì quý giá và đáng trọng không thể hoàn tất trong một sớm một chiếu, âu cũng là niềm vui khi nghĩ đến tương lai đây có thể sửa sang hơn, nhuận sắc cho tốt đẹp hơn mãi. Nếu cuốn Chúa tể những chiếc Nhẫn còn được bạn đọc Việt Nam yêu quý và tái bản, nếu Huyền sử Silmaril cùng các bộ khác có dịp chào đời, hẳn là sẽ còn tốt hơn công trình hôm nay nhiều lắm.

Vài lời riêng về nhân danh và địa danh: sau khi đắn đo cân nhắc các phương án, và tham khảo nguyên tắc chung bày tỏ trong bài Chỉ dẫn tên riêng, lựa chọn cuối là thực hiện theo “điểm nhìn Hobbit”: những tên “nôm na mách qué” bằng tiếng Anh “đơn thuần”, chỉ các nhân vật, địa danh trong Quận hay biệt danh đặt cho những thực thể quen thuộc khác, sẽ dịch ra tiếng Việt; những tên gọi bằng các thứ tiếng khác nhau, Sindarin, Khuzdûl, Rohirric... đối với Hobbit đều xa lạ như nhau, thì để nguyên. (Dĩ nhiên đối với những người từng trải địa cầu, thông kim bác cổ như Gandalf và Aragorn trong số những bạn đọc, đã có thể tự hiểu những thứ tiếng ấy mà chẳng cần phải dịch). Một số trường hợp cụ thể, chính Toliken đã có vài lời trong phụ lục F; nhiều trường hợp thú vị khác, có dịp ngày nhàn, chúng ta sẽ cùng lân la tìm hiểu với nhau[3].

Và tất nhiên phương án này cũng chỉ giới hạn mà thôi: nếu muốn nhấc toàn bộ thế giới Trung Địa đặt sang hệ tọa độ ngôn ngữ của ta, sẽ phải dịch Ngôn Ngữ Chung ra tiếng Việt, Rohirric sang tiếng Mường, Sindarin và Quenya tiếng Hán hay Nhật, Khuzdûl tiếng Mông Cổ hay Chăm, chẳng hạn, và khớp vào Quận bằng những nhân danh, địa danh sưu tập ở Việt Nam; nhưng như vậy câu chuyện sẽ không còn là “không khí Anh”, là lịch sử kỷ Đệ Tam ở miền Tây Trung Địa nữa rồi. Và rồi trong số những dịch giả tiềm tàng có ai đủ tài bác học đến như vậy, thì chẳng phải sẽ hay hơn ư nếu người đó bắt tay tự viết một cuốn sử thi fantasy cho riêng mình, trên bối cảnh Việt Nam.

Bởi vì suy cho cùng cuốn biên niên sử hơn nghìn trang này, trường ca lịch sử với bao nhiêu nhân vật và biến cố này, đều bắt đầu từ hạt mầm ấy: tình yêu của Tolkien dành cho “Quận” , cho cái làng nhỏ Sarehole, tồn tại vĩnh viễn trong đáy tim cho dù con người có lớn lên, đi qua chiến tranh và hòa bình, được và mất, và quê hương xưa chẳng còn như cũ (nhưng hãy để cho bạn đọc tự khám phá thêm trong cuốn sách). Hoặc như Christopher Mitchell khi nhận xét về tình cảm tôn giáo của Tolkien có nói: điều quan trọng mà Tolkien dạy cho ta qua những “truyện thần tiên về Trung Địa” , là mỗi ngày thức dậy, nhận ra ta đang sống trên một thành tạo diệu kỳ tên là “Trái Đất” , và nhỏ bé đến đâu ta cũng là một phần của vận động toàn vũ trụ, và thấy biết ơn.

BAN BIÊN TẬP

LỜI TỰA CHO ẤN BẢN LẦN THỨ HAI

(1965)

Câu chuyện này càng kể càng lớn thêm, cho đến khi trở thành bộ sử về cả cuộc Đại Nhẫn Chiến, lại điểm xuyết nhiều chi tiết thuộc về lịch sử cổ đại hơn vốn có từ trước. Tôi bắt tay vào câu chuyện ngay sau khi hoàn tất Anh chàng Hobbit và trước khi cuốn đó được xuất bản năm 1937; song tôi không tiếp tục viết tiếp cuốn tiếp theo này, bởi muốn trước hết hãy hoàn thiện rồi sắp đặt trật tự những huyền thoại và truyền thuyết về Thời Cựu Niên, vốn bấy giờ đã dần lên hình thành vóc được vài năm. Tôi muốn làm việc đó chỉ nhằm thỏa mãn ý thích cá nhân, chứ không mấy hy vọng người khác sẽ quan tâm đến công trình ấy, nhất là khi nó bắt nguồn từ cảm hứng hết sức ngôn ngữ học và được thực hiện nhằm mục đích cung cấp bối cảnh “lịch sử” cần thiết cho ngữ hệ Tiên.

Khi những người được tôi hỏi chỉnh không mấy hi vọng thành không hi vọng, tôi liền quay trở lại với cuốn tiếp theo, do được khích lệ bởi lời đề nghị của độc giả muốn biết thêm về người Hobbit và chuyện phiêu lưu của họ. Song câu chuyện, một cách không cưỡng nổi, cứ ngả về thế giới xưa cũ hơn, để rồi trên thực tế trở thành câu chuyện về sự kết thúc và qua đi của thế giới ấy trước khi kể tới thuở ban đầu ngay trong khi viết Anh chàng Hobbit, trong đó đã nhắc đến nhiều đối tượng cổ xưa hơn: Elrond, Gondolin, người Thượng Tiên, bọn Orc, cũng như những tiết lộ sơ qua, dù không chủ ý, về các thứ cao sâu hơn hoặc tăm tối hơn nhiều so với thoạt nhìn: Durin, Moria, Gandalf, tên Hắc Thuật Sĩ, chiếc Nhẫn. Chính cuộc khám phá ý nghĩa sâu xa của những đề tài này cùng mối liên quan của chúng đến các giai đoạn lịch sử cổ đại đã tiết lộ nhiều điều về Kỷ Đệ Tam mà đỉnh cao là cuộc Nhẫn Chiến.

Những người hỏi thêm thông tin về người Hobbit cuối cùng cũng nhận được thông tin, song họ đã phải đợi một thời gian dài; bởi việc soạn bộ Chúa tể những chiếc Nhẫn diễn ra đứt quãng suốt những năm 1936 đến 1949, giai đoạn tôi có nhiều bổn phận không thể lơ là, cũng như nhiều mối quan tâm khác trong vai trò người học lẫn người dạy học khiến tôi phải miệt mài nghiên cứu. Dĩ nhiên sự trì hoãn còn bị kéo dài thêm khi chiến tranh bùng phát vào năm 1939, cho đến cuối năm ấy câu chuyện vẫn chưa đi đến cuối Quyển Một. Bất chấp tình hình tối tăm của năm tiếp đó, tôi nhận thấy tới giờ không thể hoàn toàn bỏ bẵng câu chuyện cho được, thế nên tôi tiếp tục làm việc, phần lớn vào ban đêm, cho đến khi tôi đứng bên mộ Balin ở Moria. Đến đó thì tôi dừng nghỉ một quãng dài. Có dễ gần một năm sau tôi mới tiếp tục và cuối năm 1941 thì tới được Lothlórien và dòng Sông Cả. Trong năm sau đó tôi viết những bản nháp đầu tiên của Quyển Ba bây giờ, cùng khúc mở đầu các chương I và III của Quyển Năm; và khi lửa báo động cháy sáng tại Anórien và vua Théoden đến thung Khe Miếu, tôi dừng lại. Tiên liệu đã can, mà lại không còn thời gian nghĩ ngợi.

Chính trong năm 1944, bỏ lại những đầu mối chưa gút và những rắc rối phức tạp của cuộc chiến mà tôi có nhiệm vụ điều hành, hay ít nhất là báo cáo, tôi ép mình giải quyết hành trình của Frodo tới đất Mordor. Những chương này, cuối cùng trở thành Quyển Bốn, được viết và gửi theo từng kỳ cho con trai tôi, Christopher, khi ấy đang đóng quân ở Nam Phi cùng RAF (Không lực Hoàng gia Anh). Tuy nhiên phải mất năm năm nữa câu chuyện mới được đưa đến kết thúc như hiện tại; lúc ấy tôi đã thay nhà, thay ngành dạy, thay cả trường dạy, và ngày tháng dù đã bớt tối tăm vẫn không bớt nhọc nhằn là mấy. Rồi khi phần “kết” cuối cùng đã xong thì lại cần phải chỉnh sửa toàn bộ câu chuyện, và quả tình phần lớn đã được viết lại ngược từ cuối lên. Và bản thảo cần được đánh máy, rồi đánh máy lại, tự tay tôi; vì chi phí đánh máy chuyên nghiệp mười ngón vượt quá khả năng tôi chi trả.

Rất nhiều người đã đọc Chúa tể những chiếc Nhẫn kể từ khi nó cuối cùng cũng ra lò thành sách; và tôi muốn nói vài điều ở đây về nhiều quan điểm cũng như phỏng đoán tôi đã nhận được hoặc đọc được, lý giải động cơ lẫn ý nghĩa của câu chuyện này. Động cơ nguyên thủy chính là khát vọng của một người kể chuyện, muốn bắt tay vào thử kể một câu chuyện thật dài mà vẫn có thể thu hút sự quan tâm nơi người đọc, tiêu khiển cho người đọc, khiến họ vui sướng, và thảng hoặc có thể kích động họ hoặc khiến họ xúc động tận tâm can. Trong vai trò người hướng dẫn, tôi chỉ có duy nhất cảm nhận của chính mình về nỗi cái gì thì hấp dẫn, cái gì thì thì xúc động, và với nhiều người sự hướng dẫn này thường không tránh khỏi sai lầm. Vài người đã đọc cuốn sách, hoặc ít nhất cũng đã viết bài điểm sách, thấy nó chán phèo ngớ ngẩn, đáng khinh; và tôi thì không việc gì phải phàn nàn, bởi tôi cũng giữ quan điểm tương tự về tác phẩm của họ, hoặc giả về những kiểu viết lách mà rõ ràng họ ưa hơn. Song kể cả từ quan điểm của những người đã sung sướng thưởng thức câu chuyện của tôi thì ở cuốn sách vẫn còn nhiều điều khiến họ chưa hài lòng. Có lẽ một chuyện kể dài không thể làm hài lòng mọi người hết thảy ở các điểm, cũng không thể gây thất vọng cho mọi người ở cùng những điểm ấy, bởi tôi nhận ra, từ những bức thư bấy nay nhận được, rằng những đoạn hoặc chương với vài người này là dở thì lại được mọi người khác đặc biệt tán thưởng. Độc giả hay chỉ trích nhất trong số các độc giả, tức chính tôi, giờ đã tìm thấy nhiều sai sót, cả lớn lẫn nhỏ, song may thay lại không bị bắt buộc phải viết bài điểm sách hay viết lại cả quyển sách, vậy nên ông ta sẽ im lặng mà lờ mọi điểm này đi, ngoại trừ một điểm mà những người khác đã lưu ý: cuốn sách quá ngắn.

Còn về bất kể ý nghĩa nội tại hay “thông điệp” nào, thì trong ý đồ của tác giả không có gì hết. Nó không ngụ ngôn phúng dụ cũng không thời sự đáng quan tâm. Càng tiến triển, câu chuyện càng cắm rễ (vào quá khứ), đồng thời trổ ra nhiều cành nhánh không lường trước được: song chủ đề chính đã được xác định từ ban đầu qua một lựa chọn không thể nào tránh khỏi: lấy chiếc Nhẫn để liên hệ nó với Anh chàng Hobbit. Chương chủ chốt, “Bóng ma từ quá khứ” , là một trong những phần cũ kỹ nhất cả câu chuyện. Chương này được viết rất lâu trước khi điềm báo năm 1939 trở thành mối đe dọa về một thảm họa không sao tránh được, và từ thời điểm ấy trở đi câu chuyện hẳn vẫn phát triển về cơ bản theo những tuyến cốt truyện đó, kể cả nếu thảm họa kia được ngăn chặn kịp thời. Nguồn tham khảo là những thứ đã ở trong đầu óc tôi từ rất lâu, trong vài trường hợp còn được viết ra rồi hầu như không thay đổi, hoặc thay đổi rất ít, bởi cuộc chiến tranh nổ ra năm 1939 hay các hậu quả từ cuộc chiến ấy.

Cuộc chiến tranh ngoài đời thực không giống cuộc chiến tranh truyền thuyết ở cả quá trình lẫn hồi kết. Nếu quả đó là nguồn gợi hứng hay định hướng diễn biến của truyền thuyết, thì chắc hẳn chiếc Nhẫn đã bị giành lấy rồi được dùng để chống lại Sauron; hắn đã không bị tiêu diệt mà bị bắt làm nô lệ, và Barad-dûr đã không bị phá hủy mà chỉ bị chiếm đóng. Saruman, do không chiếm được chiếc Nhẫn, trong cảnh hỗn loạn và lừa lọc của thời điểm ấy sẽ tìm thấy ở Mordor những mắt xích còn thiếu trong nghiên cứu bản thân về truyền thuyết xoay quanh chiếc Nhẫn, rồi sẽ chẳng bao lâu sẽ làm một chiếc Nhẫn Báu cho riêng mình, cầm nó mà thách thức kẻ tự phong làm đấng Trị vì Trung Địa. Trong cuộc xung đột đó cả hai bên sẽ nhìn dân Hobbit bằng con mắt căm ghét và khinh miệt: họ hẳn sẽ không tài nào sống nổi kể cả trong kiếp nô lệ.

Những phương án triển khai khác có thể được nghĩ tới, chiều theo thị hiếu hoặc quan điểm của những người thích tham chiếu ngụ ngôn phóng dụ hoặc chuyện thời sự. Song tôi chân thành ghét ngụ ngôn phóng dụ trong mọi hình thức, đã ghét kể từ hồi tôi đủ già để cảnh giác nhìn ra sự hiện diện của nó ở bất kỳ đâu. Tôi thích lịch sử hơn nhiều, dù chân thực hay giả cách, với khả năng áp dụng đa dạng lên suy nghĩ và trải nghiệm của độc giả. Tôi nghĩ là nhiều người nhầm “khả năng áp dụng” với “ngụ ngôn phóng dụ”; song một thứ là do lựa chọn tự do của người đọc, thứ kia lại nằm dưới sự thống trị có mục đích của tác giả.

Một tác giả dĩ nhiên không thể hoàn toàn thoát khỏi ảnh hưởng từ những trải nghiệm của chính mình, song cái mầm chuyện kể lại hút từ mảnh đất trải nghiệm dọc theo những đường cực kỳ phức tạp, và những nỗ lực hòng định nghĩa quá trình này cùng lắm chỉ là phỏng đoán từ bằng chứng vốn dĩ không đầy đủ và mơ hồ nhập nhằng. Vả lại sẽ là sai lầm - mặc dầu đương nhiên hấp dẫn, nhất là khi thời kỳ sống của tác giả cùng nhà phê bình chồng chéo lên nhau - nếu tin rằng những phong trào tư tưởng hoặc các sự kiện thời đại cả hai cùng trải qua tất yếu là nguồn ảnh hưởng mạnh mẽ nhất. Quả tình chỉ ai đã đích thân chịu đựng cái bóng tăm tối của chiến tranh thì mới cảm thấy trọn vẹn sức áp bức từ cuộc chiến; nhưng năm tháng trôi qua, giờ đây người ta thường quên mất rằng bị mắc kẹt trong cảnh chiến tranh vào năm 1914 giữa độ thanh xuân thì cũng kinh khủng chẳng kém gì buộc phải can dự vào chiến trận năm 1933 và các năm tiếp sau. Đến năm 1918, ngoại trừ duy nhất một người, còn thì bạn bè tôi đều chết cả. Hoặc giả chuyển sang một vấn đề bớt đau lòng hơn: vài người đã có ý kiến cho rằng “Cuộc thanh trừng Quận” phản ảnh tình hình nước Anh tại thời điểm tôi đang hoàn tất câu chuyện. Không phải như thế. Đó là một phần thiết yếu trong cốt truyện, được trù tính từ đầu, mặc dầu trong quá trình viết bị sửa đổi nhân vật Saruman có sự phát triển trong câu chuyện, chứ - tôi có cần nói điều này chăng - không có bất kỳ ý nghĩa phúng dụ nào hay tham chiếu chính trị đương đại nào. Nó quả thật có chút cơ sở trong trải nghiệm cá nhân, nhưng khá ít ỏi (bởi tình hình kinh tế đã hoàn toàn khác), lại quá xa xưa. Miền quê nơi tôi sống thời thơ ấu đã bị phá hủy xơ xác năm tôi chưa đầy mười bảy tuổi, trong những ngày xe ô tô còn là của hiếm (tôi chưa hề nhìn thấy cái nào) và người ta vẫn còn xây dựng dở đường xe lửa ngoại thị. Gần đây tôi thấy trên báo bức ảnh chụp hình mẫu hư nát cuối cùng của cối xay bột từng một thời phồn thịnh bên cạnh cái hồ chứa mà ngày xưa đối với tôi quan trọng vô cùng. Tôi chưa bao giờ thích vẻ bề ngoài của ông chủ cối Trẻ, song bố ông ta, ông chủ Già, thì có chòm râu đen, và không hề mang tên Sạn Mịn.

Chúa tể những chiếc Nhẫn giờ đây được ra ấn bản mới, nên tôi đã chớp lấy cơ hội sửa chữa. Một số lỗi và những điểm không nhất quán vẫn còn trong bản gốc nay đã được sửa, cùng với nỗ lực cung cấp thông tin ở vài điểm mà các độc giả chu tường đã nêu. Tôi đã cân nhắc mọi nhận xét và các câu hỏi của độc giả, nên nếu vài nhận xét hay câu hỏi có vẻ bị bỏ qua thì rất có thể bởi tôi không giữ giấy ghi chép được ngăn nắp lắm; song có nhiều câu chỉ có thể trả lời bằng các phụ lục bổ sung, hay thực tình là bằng cách in thêm hẳn một phụ bản bao gồm phần lớn nội dung không đưa vào ấn bản đầu tiên, đặc biệt là phần thông tin ngôn ngữ học chi tiết. Trước mắt ấn bản này có thêm Lời tựa, bổ sung vào phần Phi lộ, vài ghi chú, một mục lục tên người và địa danh. Mục lục này theo chủ ý sẽ gồm đầy đủ danh mục song không đầy đủ các trang tham chiếu, bởi nhằm mục đích hiện tại, cốt yếu là phải giảm độ dày cuốn sách. Một mục lục hoàn chỉnh tận dụng được toàn bộ nội dung mà bà N. Smith đã chuẩn bị cho tôi, thì phải đợi tới phụ bản.

J.R.R. TOLKIEN

PHI LỘ

1

Về người Hobbit

Cuốn sách này chủ yếu nói về người Hobbit, và từ trong trang sách độc giả có thể khám phá ra nhiều điều về tính cách cùng một chút lịch sử của họ nữa. Thông tin thêm cũng sẽ có trong trích đoạn cuốn Sách Đỏ ở Biên Tây, đã được xuất bản dưới tựa đề Anh chàng Hobbit. Câu chuyện đó được soạn lại từ những chương đầu cuốn Sách Đỏ, do đích thân ông Bilbo - người Hobbit đầu tiên trở nên nổi tiếng khắp thế gian bên ngoài - soạn thảo và đặt tên là Đến nơi rồi quay về, bởi phần này kể về hành trình đi vào miền Đông cùng chuyến trở về của ông: một cuộc phiêu lưu sau này sẽ đưa mọi người dân Hobbit vào dòng biến cố vĩ đại trong Kỷ Nguyên được thuật lại ở đây.

Dầu vậy, nhiều người có lẽ ước sao được biết nhiều hơn về giống người đáng chú ý này ngay từ đầu, một số khác lại không sở hữu cuốn sách trước đó. Cho những độc giả ấy, tôi nhặt nhạnh lại đây một vài ghi chép về những điểm quan trọng hơn, gom từ hệ thống tích truyện về người Hobbit, và cuộc phiêu lưu đầu tiên cũng sẽ được thuật lại vắn tắt.

Hobbit là một giống người không phô trương tuy rất cổ xưa, xưa kia đông đảo hơn nhiều ngày nay; bởi họ yêu hòa bình và yên tĩnh, yêu đất đai được canh tác tốt: một miền quê trật tự đâu vào đấy, được trồng trọt đâu vào đấy là chốn lai vãng ưa thích của họ. Họ trước cũng không và giờ cũng không hiểu hoặc giả không thích mấy thứ máy móc nào phức tạp hơn cái ống bễ lò rèn, cái cối xay nước hay khung cửi, mặc dầu họ rất khéo léo sử dụng dụng cụ. Thậm chí từ xa xưa họ vẫn thường nhát mặt “Người To Lớn”, tức chúng ta theo như họ gọi, còn giờ đây thì họ ghét bỏ mà lảng tránh chúng ta, thành ra khó mà tìm thấy được. Họ nghe rất thính nhìn rất tinh, và mặc dầu phần đông múp míp lại thêm chẳng bao giờ vội vàng vô cớ, song họ vô cùng lanh lợi và khéo léo khi chuyển động. Họ ngay từ đầu đã có tài lẳng lặng biến mất tức thì mỗi khi có người to lớn nào họ không muốn gặp xồng xộc đi qua; và tài năng này được họ phát triển cho đến lúc Con Người nghĩ đấy là ma thuật. Song trên thực tế người Hobbit chưa bao giờ nghiên cứu ma thuật, bất kể loại nào, và họ khó bị dò ra tăm tích chỉ là nhờ kỹ năng chuyên nghiệp có được từ di truyền, luyện tập, và cả nhờ tình gắn bó với đất đai, khiến những chủng tộc to lớn vụng về hơn không bắt chước nổi.

Bởi họ là một tộc người bé nhỏ, nhỏ hơn cả Người Lùn: không vâm váp và chắc nịch được bằng, ý là vậy, dù không thực sự thấp hơn bao nhiêu. Chiều cao của họ biến thiên trong khoảng giữa hai và bốn bộ đơn vị đo lường của ta. Giờ thì họ hiếm khi đạt được tới ba bộ; nhưng họ bảo họ đã teo nhỏ đi rồi, chứ ngày xưa họ cao hơn nhiều. Theo Sách Đỏ, Bandobras Took (Bò Rống), con trai Isumbras Đệ Tam, cao bốn bộ năm nên có thể cưỡi cả ngựa. Trong mọi ghi chép của người Hobbit ngài chỉ thua hai nhân vật nổi tiếng thời cổ; chuyện đáng tò mò ấy rồi sẽ được kể đến trong cuốn sách này.

Về phần người Hobbit ở Quận, mà các câu chuyện này nói đến, trong những ngày hòa bình và thịnh vượng họ là một giống dân vui vẻ. Họ ăn vận các màu tươi sáng, đặc biệt thích màu vàng và màu xanh; song họ hiếm khi đi giày, bởi gan bàn chân họ gai chắc như da thuộc và trịn lớp lông xoăn dày, hết sức giống mớ tóc xoăn trên đầu họ, thường là màu nâu. Do vậy, nghề thủ công duy nhất ít được họ thực hành là nghề đóng giày; nhưng họ có ngón tay dài khéo léo làm được nhiều thứ đẹp đẽ hữu dụng khác. Khuôn mặt họ lệ thường vốn đôn hậu chứ không thiên về đẹp đẽ, hàm rộng, mắt sáng, má đỏ hây hây, miệng chỉ chực cười, chực ăn với uống. Và họ cười và ăn uống, thường xuyên và nồng nhiệt, lúc nào cũng thích những trò đùa đơn giản, thích xơi sáu bữa một ngày (khi có thể). Họ hiếu khách, ưa tiệc tùng, và thích quà cáp, những món quà được họ cho đi thoải mái cũng như nhận về hào hứng.

Quả thật rõ ràng là, bất chấp sự xa lánh sau này, dân Hobbit chính là anh em họ hàng của chúng ta: gần chúng ta hơn các Tiên, thậm chí còn gần hơn cả Người Lùn. Thời xa xưa họ nói các ngôn ngữ của Con Người, theo kiểu cách riêng của họ, thích và không thích phần nhiều các thứ Con Người vẫn thích và không thích. Nhưng mối quan hệ của hai bên chính xác là gì thì không còn khám phá ra được nữa. Khởi đầu của người Hobbit là mãi ở Thời Cựu Niên mà nay đã trôi qua và bị lãng quên. Duy chỉ các Tiên còn giữ lại ghi chép nào đó về thời đại đã mất tăm tích ấy, nhưng các truyền thuyết của họ hầu như chỉ nói về lịch sử của chính họ, trong đó Con Người hiếm khi xuất hiện còn Hobbit hoàn toàn không được nhắc đến. Song rõ ràng dân Hobbit trên thực tế đã sống lặng lẽ ở Trung Địa suốt nhiều năm dài trước khi các chủng dân khác lần đầu biết đến họ. Và thế gian suy cho cùng đầy những sinh vật kỳ lạ đến độ không đếm nổi, giống dân nhỏ bé dường như không hề có gì quan trọng. Song vào thời Bilbo, rồi thời Frodo người thừa kế của ông, họ đột nhiên trở nên vừa quan trọng vừa nổi tiếng, dù tự họ không hề muốn, và làm rối cả những trù tính của hội đồng Thông Thái hay thế lực Hùng Mạnh.

Những ngày đó, Trung Địa vào Kỷ Đệ Tam, nay đã là quá khứ xa xôi, và hình dáng mọi vùng đất đã thay đổi; song những khu vực người Hobbit sinh sống hồi đó thì chắc hẳn vẫn y nguyên nơi họ đang nán lại ngày nay: Tây Bắc Cựu Thế Giới, đằng Đông Đại Dương. Về quê nhà gốc gác của họ, các Hobbit thời Bilbo không lưu giữ chút thông tin nào cả. Niềm say mê học vấn (trừ các sự tích phả hệ) hoàn toàn không phổ biến giữa họ, song vẫn còn một vài Hobbit trong các gia tộc già cỗi hay nghiên cứu sách vở của riêng họ, thậm chí còn thu thập các mẩu chuyện về thời xưa và các vùng đất xa xăm từ các Tiên, Người Lùn và Con Người. Ghi chép của họ chỉ mới bắt đầu từ thuở mở đất định cư ở Quận, nên các truyền thuyết cổ đại nhất cũng chẳng mấy xa xưa hơn Thời Kỳ Lưu Lạc. Tuy vậy, qua những truyền thuyết này, đồng thời qua chứng cứ phong tục cùng từ ngữ riêng của họ, có thể thấy rõ người Hobbit trong quá khứ xa xưa đã đi về phía Tây, như các dân tộc khác. Truyện kể hồng hoang nhất dường như tiết lộ thời kỳ họ sống ở thung lung thượng nguồn sông Anduin, giữa các mái Rừng Xanh Lớn và Dãy Núi Mù. Vì sao mà sau này họ quyết định chọn gian khổ và hiểm nguy, băng qua rặng núi vào Eriador thì không còn chắc chắn được nữa. Chuyện kể của chính họ nhắc đến sự sinh sôi quá mức của Con Người nơi đất ấy, nhắc đến bóng đen bao phủ khu rừng, khiến khu rừng trở nên tăm tối và mang tên mới là rừng Âm U.

Trước khi băng núi, người Hobbit đã phân tách thành ba tiểu chủng có phần khác biệt: Chân Tơ, Đại Cồ và Bì Bợt. Chân Tơ da nâu hơn, nhỏ người hơn, lại thấp hơn, và họ không có râu, cũng không đi ủng; bàn tay bàn chân họ gọn gàng và khéo léo lanh lợi; họ ưa cao nguyên và sườn đồi. Đại Cồ vóc người to ngang hơn, nặng nề hơn; chân tay họ to lớn hơn, và họ thích đất bằng với những dải sông. Bì Bợt da dẻ sáng đẹp hơn, tóc cũng sáng, và họ cao hơn, mảnh dẻ hơn hai chi kia; họ yêu cây và đất rừng.

Thời xa xưa, chi Chân Tơ thường qua lại với Người Lùn và sống lâu dài dưới các đồi chân núi. Họ đi về phía Tây từ rất sớm, lang thang khắp Eriador mãi tới tận Đỉnh Gió trong khi những nhóm khác vẫn đang ở Vùng Đất Hoang. Họ là chi bình thường nhất, đặc trưng cho người Hobbit, và cho đến nay cũng là chi đông đúc nhất. Họ thể hiện rõ nhất xu hướng định cư một chỗ, bảo tồn được lâu nhất thói quen sống trong hang hốc của cha ông.

Chi Đại Cồ lưu lại lâu bên triền Sông Cả Anduin, và ít trốn tránh Con Người hơn cả. Họ đi về phía Tây sau Chân Tơ rồi theo dòng Nước Ồn xuôi xuống phương Nam; sau đó nhiều người trong số họ sinh sống lâu dài giữa Tharbad và biên giới Dunland trước khi lại ngược về Bắc.

Chi Bì Bợt, số người ít nhất, là một chi phương Bắc. Họ thân thiện với các Tiên hơn những Hobbit khác, lại sành sỏi về ngôn ngữ và ca hát hơn nghề thủ công; và thời xa xưa họ thích săn bắn hơn cày bừa. Họ vượt núi phía Bắc Thung Đáy Khe, đi xuống sông Nguồn Xám. Ở Eriador họ nhanh chóng hòa lẫn vào các chi khác, đã đến từ trước, song vì họ có phần gan dạ hơn và mê phiêu lưu hơn, nên người ta thường thấy họ đóng vai trò thủ lĩnh hay tù trưởng các thị tộc Chân Tơ hoặc Đại Cồ. Thậm chí ở thời Bilbo, dòng máu Bì Bợt vẫn còn mạnh thấy rõ trong các gia tộc lớn, như nhà Took và các vị Chủ Trấn Hươu.

Sang đến miền Tây Eriador, giữa Dãy Núi Mù và Dãy Núi Lune, các Hobbit thấy có cả Con Người lẫn các Tiên. Kỳ tình, một số người vẫn sinh sống ở đó, tàn dư tộc Dúnedain, dòng giống các vua Con Người vượt Đại Dương từ Tây Châu đến; song họ đang lụi tàn nhanh chóng và đất đai của họ ở Vương Quốc Bắc đang suy sụp khắp nơi nơi thành đất hoang. Có thừa đất trống cho những người vừa tới, và chẳng mấy chốc người Hobbit bắt đầu định cư thành những cộng đồng quy củ nề nếp. Phần lớn các chốn định cư ban đầu của họ đã biến mất và đến thời Bilbo thì đã bị lãng quên từ lâu; song trong những khu lớn mạnh đầu tiên vẫn còn trụ lại một, mặc dầu quy mô đã giảm: đấy là ở Bree và trong rừng Chet bao chung quanh Bree, cách Quận chừng bốn mươi dặm về phía Đông.

Chắc chắn, chính trong những ngày đầu này người Hobbit đã học dùng chữ cái và bắt đầu viết theo lối người Dúnedain, những kẻ xưa kia học được nghệ thuật ấy từ các Tiên. Và cũng trong những ngày ấy họ quên đi thứ ngôn ngữ sử dụng trước đấy, để rồi mãi mãi về sau chỉ nói Ngôn Ngữ Chung, Tây ngữ như người ta thường gọi, thứ tiếng bấy giờ phổ biến khắp mọi miền đất của các vua từ Arnor tới Gondor, và dọc khắp mọi bờ bãi Đại Dương từ Belfalas đến Lune. Tuy vậy họ vẫn giữ gìn một vài từ ngữ của riêng họ, cũng như những danh từ riêng chỉ tháng và ngày, và một kho khổng lồ các tên riêng từ quá khứ.

Đúng giai đoạn này, truyền thuyết của người Hobbit lần đầu tiên cố định thành lịch sử bắt đầu có niên lịch hẳn hoi. Bởi chính nhằm năm một nghìn sáu trăm lẻ một thuộc Kỷ Đệ Tam mà hai anh hem Bì Bợt, Marcho và Blanco, từ Bree ra đi, và được sự chấp thuận của đức đại vương tại Fornost[4], họ băng dòng sông nâu Baranduin dẫn theo một đoàn Hobbit vô cùng đông đảo. Họ đi qua cầu Cung Đá, bắc từ những ngày huy hoàng của Vương Quốc Bắc, và chiếm toàn bộ đất đai phía bên kia cầu làm nơi sinh sống, tức là khoảng đất giữa dòng sông và khu Đồi Rìa. Yêu cầu duy nhất dành cho họ là họ cần để mắt sang sửa Cầu Lớn, cùng mọi cầu đường khác, giúp các thông tín viên của nhà vua qua lại thuận tiện hơn, và công nhận uy quyền của ngài.

Từ đó bắt đầu Niên lịch Quận, bởi năm băng qua sông Bia Rum Đun (các Hobbit phiên ra như vậy) trở thành Năm thứ Nhất ở Quận, và mọi ngày tháng sau này được tính theo đấy[5]. Lập tức các Hobbit miền Tây phải lòng miền đất mới, nên họ ở lại đó, chẳng mấy chốc một lần nữa trôi ra khỏi lịch sử của Con Người và các Tiên. Trong khi đất ấy vẫn còn vua, về danh nghĩa họ vẫn là thần dân của ngài, song trên thực tế cai trị họ là các trưởng tộc Hobbit, hoàn toàn không dính líu gì tới mọi sự kiện của thế giới bên ngoài. Trong trận chiến cuối cùng ở Fornost chống Vua Phù Thủy vương quốc Angmar, họ cử vài tay cung đi hỗ trợ nhà vua, hoặc theo họ kể là vậy, mặc dầu không có câu chuyện nào của Con Người chép lại tình tiết này. Nhưng trong cuộc chiến ấy Vương Quốc Bắc bại vong; và rồi người Hobbit chiếm lấy đất ấy làm của riêng, và họ chọn từ trong các trưởng tộc một vị Thain xứng đáng nắm quyền thay nhà vua vừa ra đi. Ở đó trong suốt một nghìn năm họ hầu như không bị chiến tranh quấy rầy, và họ phát triển thịnh vượng, sinh đàn sinh đống sau trận Dịch Hạch Đen (năm 37 NLQ) cho đến thảm họa Mùa Đông Dài Dặc cùng trận đói ngay sau đó. Hàng nghìn dân bỏ mạng sau đợt ấy, nhưng tới thời điểm xảy ra câu chuyện này thì Những Năm Đói Kém (1158-60) đã là quá khứ xa xưa và người Hobbit đã lại quen với cảnh dư thừa. Đất đai màu mỡ nhân từ, và mặc dầu lúc mới đến họ chỉ thấy một vùng bỏ hoang từ lâu nhưng đất này xưa kia đã được cày bừa cẩn thận, ở đó nhà vua đã từng làm chủ nhiều trang trại, ruộng ngô, vườn nho và rừng.

Vùng đất trải dài bốn mươi lý từ Đồi Rìa đến cầu Bia Rum Đun và năm mươi lý từ vùng truông Bắc đến đầm lầy phía Nam. Người Hobbit đặt tên là Quận, vì là vùng đất thuộc quyền quản của vị Thain, và là một quân buôn bán được tổ chức đâu ra đấy, và ở cái góc thế giới dễ chịu này họ tổ chức cuộc sống của mình đâu ra đấy, càng ngày càng bớt đi ra thế giới bên ngoài nơi những thứ tăm tối tung hoành, cho đến khi họ dần coi hòa bình và thịnh vượng là nguyên tắc ở Trung Địa và là quyền đương nhiên của mọi bọn dân có óc xét đoán. Bọn họ quên mất hoặc giả vờ tịt đi chút kiến thức ít ỏi ngày xưa về những người Bảo Vệ, cả về công khó nhọc của những người đã làm nên nền hòa bình dài lâu ở Quận. Trên thực tế họ đang được che chở, nhưng họ đã thôi không nhớ chuyện ấy nữa.

Các Hobbit bất kể tộc nào đều chẳng bao giờ hiếu chiến, họ cũng chưa bao giờ đánh lẫn nhau. Dĩ nhiên, hồi thượng cổ họ từng buộc phải chiến đấu để duy trì chỗ đứng trong một thế giới gian nan; song tới thời Bilbo ấy đã là chuyện lịch sử ngày xửa ngày xưa rồi. Trận chiến cuối cùng, trước khi câu chuyện này bắt đầu, thực chất cũng là trận chiến duy nhất từng diễn ra bên trong biên giới Quận, đã ở bên ngoài ký ức của mọi người còn sống: Trận Đồng Xanh, 1147 NLQ, Bandobras Took đánh đuổi cuộc xâm lăng của bọn Orc. Kể cả thời tiết cũng đã trở nên dễ chịu hơn, bầy sói từng một thời rình rập khắp phương Bắc trong những mùa đông trắng buốt giá giờ chỉ còn là chuyện cổ tích. Vậy nên, mặc dầu vẫn còn vài kho vũ khí ở Quận, song những thứ này chủ yếu dùng làm vật trưng bày, treo bên trên lò sưởi hoặc trên tường, hoặc được gom vào viện bảo tàng ở Mỏ Cộ. Viện Mathom là tên gọi bảo tàng này; bởi bất kể thứ gì người Hobbit không sử dụng trước mắt, song lại chẳng nỡ lòng vứt bỏ, họ đều gọi là mathom. Chỗ ở của họ có xu hướng chật ních các thứ mathom, và nhiều món quà được truyền từ người này sang người kia cũng thuộc dạng này.

Tuy nhàn hạ và hòa bình, nhưng tộc người này vẫn dẻo dai kỳ lạ. Nếu đến mức phải đe dọa hay giết họ thì cũng khó mà làm được; và có lẽ họ kiên trì yêu những thứ tốt đẹp đến vậy phần lớn bởi, khi bắt buộc, họ vẫn có thể sống mà không cần chúng, và còn có thể vượt qua sự hành hạ của tai ương, kẻ thù hay thời tiết theo lối bất cứ ai không hiểu rõ họ, không nhìn xa hơn cái dạ dày ham ăn cùng khuôn mặt no nê của họ đều phải kinh ngạc. Mặc dầu ngại sinh sự, và không bao giờ giết vật sống làm trò giải trí, họ rất gan góc lúc cùng đường, và khi cần vẫn có thể sử dụng vũ khí. Họ bắn cung tốt, bởi họ tinh mắt và ngắm đích chắc chắn. Không chỉ giỏi chuyện cung tên. Nếu thấy Hobbit lom khom hòn đá, mau kiếm chỗ ẩn nấp là vừa, mọi thú rừng to lớn đi lạc vào đất họ đều biết rõ như vậy.

Mọi Hobbit ban đầu đều sống trong các hốc trong lòng đất, hoặc họ tin là vậy, và họ vẫn cảm thấy dễ chịu thoải mái nhất ở những chốn ngụ cư như thế; nhưng cùng với dòng thời gian, họ buộc phải thích nghi với những hình thức ở khác. Thực tế là ở Quận vào thời Bilbo, thường thường chỉ những Hobbit giàu nhất và những Hobbit nghèo nhất còn duy trì phong tục cổ xưa này. Kẻ nghèo nhất tiếp tục sống trong những hang hốc loại tiền sử nhất, đúng nghĩa là hốc, duy nhất một cửa sổ hoặc chẳng có cái nào cả; trong khi kẻ phong lưu xây những cấu trúc xa xỉ mô phỏng những hang hốc xa xưa. Nhưng các vị trí đất thích hợp xây những đường hầm lớn và đâm trổ nhiều nhánh kiểu này (hay là smial như họ gọi) không phải chỗ nào cũng có; và ở đồng bằng và các vùng đất trũng, dân Hobbit bắt đầu xây dựng bên trên mặt đất, bởi họ sinh sôi quá nhanh. Quả thực, ngay cả trong những vùng đồi và các làng cổ hơn, như Hobbit Thôn hoặc Ấp Tuck, hoặc ở quận lỵ Mỏ Cộ trên khu Đồi Trắng, bây giờ có rất nhiều ngôi nhà bằng gỗ, bằng gạch, hoặc bằng đá. Những nhà này đặc biệt được các chủ cối xay, thợ rèn, thợ bện thừng, thợ đóng xe kéo, cùng người thuộc những ngành nghề tương tự ưa thích; bởi cho dù vẫn có hốc để chui ra chui vào, các Hobbit từ lâu đã quen xây dựng kho hàng và nhà xưởng.

Thói quen xây nhà trang trại và nhà kho nghe kể đã khởi đầu trong cộng đồng cư dân Chằm Lớn bên dưới hạ nguồn sông Bia Rum Đun. Người Hobbit vùng ấy, tức Tổng Đông, khá to lớn và vụng về chân cẳng, thường đi ủng Người Lùn những khi lầy lội. Nhưng họ nổi tiếng vì phần lớn dòng máu thuộc tộc Đại Cồ, lồ lộ ở đám lông tơ mọc dưới cằm nhiều người đó. Không người Chân Tơ hay Bì Bợt nào có dấu vết râu cằm. Thực ra, dân Chằm Lớn, cả dân vùng Trấn Hươu phía Đông sông Bia, nơi sau đó họ lấn sang sinh sống, phần lớn vào Quận muộn hơn từ tít miền Nam; họ vẫn còn mang những cái tên kỳ cục và nói những từ lạ lùng không thấy ở đâu khác trong toàn Quận.

Có khả năng là nghề xây dựng, như nhiều nghề thủ công khác, họ đã học từ người Dúnedain. Nhưng dân Hobbit cũng có thể đã học trực tiếp từ các Tiên, bậc sư phụ của Con Người từ thời trẻ. Bởi các Tiên Thượng Tộc vẫn chưa từ bỏ Trung Địa, và ở thời điểm ấy họ đang sinh sống tại Cảng Xám xa mãi đằng Tây, và ở những nơi khác gần sát Quận. Ba tòa tháp Tiên có từ thời thượng cổ giờ vẫn còn nhìn thấy trên khu Đồi Tháp phía bên kia vùng biên phía Tây. Chúng tỏa sáng mãi xa dưới ánh trăng. Tòa tháp cao nhất là tòa xa nhất, đứng một mình trên gò đồi xanh mướt. Các Hobbit Tổng Tây nói rằng đứng trên đỉnh tháp ấy người ta có thể thấy Đại Dương; nhưng chưa bao giờ nghe nói có Hobbit nào từng trèo lên được đấy. Thực ra, hầu như rất ít Hobbit từng trông thấy hoặc giong buồm trên Đại Dương, và số Hobbit từng quay trở về mà kể chuyện thì còn ít hơn nữa. Ngay cả đến sông và các con thuyền bé xíu mà Hobbit cũng nhìn với thái độ nghi ngại sâu sắc, và trong số họ không nhiều người biết bơi. Nên trong khi ngày tháng ở Quận dài thêm, họ càng lúc càng ít nói chuyện với các Tiên, rồi đâm ra sợ bọn họ, đồng thời nghi ngờ những kẻ qua lại với bọn họ; Đại Dương trở thành một từ ngữ đáng sợ, thành dấu hiệu của cái chết, nên họ quay mặt đi không dám nhìn những quả đồi ở đằng Tây.

Nghề xây dựng có thể đã được các Tiên hoặc Con Người truyền lại, nhưng dân Hobbit dựng nghề theo lối riêng. Họ không ham mê xây tháp. Nhà của họ thường dài, thấp và tiện nghi. Loại xưa nhất thực ra chẳng khác gì xây bắt chước các smial, lợp mái che bằng cỏ khô hoặc rơm, hoặc trải mái bằng những mảng đất mặt có cỏ mọc, còn tường thì hơi lồi ra. Dầu vậy, giai đoạn ấy thuộc về thuở ban đầu của Quận, và công việc xây nhà Hobbit đã từ lâu biến đổi, cải thiện nhờ công cụ học của Người Lùn, hoặc giả tự phát hiện ra. Tình yêu dành cho cửa sổ tròn, thậm chí cửa đi tròn, là nét riêng chính yếu còn sót lại của lối kiến trúc đặc thù Hobbit.

Những căn nhà và hốc Hobbit ở Quận thường lớn, sinh sống trong đó là các đại gia đình. (Bilbo và Frodo Bao Gai ở vậy một mình là hai trường hợp hết sức ngoại lệ, cũng như họ còn ngoại lệ trên nhiều phương diện khác, ví dụ như đánh bạn với các Tiên.) Đôi khi, như trong trường hợp nhà Took ở các Smial Lớn, hay người nhà Hươu Bia Rum ở Dinh Bia Rum, nhiều thế hệ họ hàng sống trong cảnh (tương đối) hòa bình cùng nhau trong một dinh lớn trổ nhiều đường hầm do tổ tiên để lại. Tất cả các Hobbit, trong mọi trường hợp, đều hết lòng với thị tộc và tính toán các mối quan hệ họ hàng cực kỳ kỹ lưỡng. Họ vẽ những cây gia hệ dài và phức tạp, vô số cành nhánh. Khi qua lại với người Hobbit nhất thiết phải nhớ được ai họ hàng với ai, và họ hàng ở mức độ nào. Muốn lập một cây gia hệ, trong quyển sách này, chỉ bao gồm những thành viên quan trọng hơn cả, ở vào thời điểm câu chuyện này kể tới, đấy cũng là điều bất khả thi. Các cây phả hệ cuối cuốn Sách Đỏ ở Biên Tây tự chúng đã thành một cuốn sách nhỏ, và ngoại trừ người Hobbit ra, tất cả mọi người đều sẽ thấy cực kỳ tẻ ngắt. Các Hobbit say mê những thứ này, nếu chúng chuẩn xác: họ thích có những cuốn sách viết toàn chuyện đã biết rồi, được kể ra có căn cứ và trung thực, không có mâu thuẫn nào hết.

2
Về cỏ hút

Còn một thứ kỳ dị nữa về người Hobbit cổ xưa rất nên được đề cập, một thói quen đáng kinh ngạc: họ ưa hút hoặc hít, bằng tẩu đất sét hoặc gỗ, khói đốt lá một loại cỏ, mà họ gọi là cỏ hút, hay lá, một loại thực vật có lẽ thuộc chi Nicotiana. Vô vàn bí ẩn vây quanh nguồn gốc phong tục, hay “nghệ thuật” (như người Hobbit ưa gọi) đặc thù này. Tất cả những gì khám phá được về phong tục đó trong đời xưa đều là do Meriadoc Hươu Bia Rum (sau này thành ông Chủ Trấn Hươu) tập hợp lại, và bởi ông và món thuốc lá Tổng Nam đóng một vai trò quan trọng trong bộ sử này, những nhận xét của ông trong lời giáo đầu tác phẩm Vạn sự tích cỏ cây ở Quận nên được trích ra đây:

“Nghệ thuật này,” ông trình bày, “là điều duy nhất chúng ta có thể khẳng định chắc chắn là phát kiến của riêng mình. Những người Hobbit đầu tiên bắt đầu hút thuốc từ khi nào không ai biết, mọi truyền thuyết và chuyện kể gia đình đều coi đó là một phần tất yếu; suốt bao lâu dân Quận hút đủ loại cỏ khác nhau, số hôi hám, số thơm tho. Nhưng mọi nguồn đều nhất trí ở điểm chính Tobold Rúc Tù Và thị trấn Đáy Dài ở Tổng Nam đã lần đầu tiên trồng được loại cỏ hút như ngày nay tại vườn nhà vào thời Isengrim Đệ Nhị, khoảng năm 1070 Niên lịch Quận. Loại nhà trồng thượng hạng vẫn còn ở khu vực đó mà ra, đặc biệt những chủng loại ngày nay mang danh là Lá Đáy Dài, Già Toby và Ngôi Sao Phương Nam.

“Làm thế nào mà Già Toby bắt gặp loại thực vật này thì không có loại tư liệu nào ghi chép, bởi cho đến ngày chết ông vẫn không chịu nói. Ông biết nhiều về các loại cỏ, nhưng ông không phải người đi chu du thiên hạ. Người ta đồn rằng thời trẻ ông thường đến Bree, mặc dầu ông chắc chắn chưa bao giờ đi khỏi Quận xa hơn thế. Do đó cũng rất có thể ông đã tìm hiểu được về loài cây cỏ này ở Bree, nơi ngày nay thứ thực vật ấy giá nào cũng luôn mọc tươi tốt trên các sườn Nam quả đồi. Hobbit ở Bree tự nhận mình mới là người thực sự hút món cỏ hút này đầu tiên. Dĩ nhiên, họ khẳng định đã làm mọi thứ trước dân Quận, vốn bị họ gọi là ‘bọn mới định cư’; nhưng riêng trường hợp này tôi nghĩ khẳng định ấy là đúng. Và chắc chắn chính từ Bree mà mấy thế kỷ gần đây nghệ thuật hút thứ cỏ đích thực đã lan rộng ra cộng đồng Người Lùn và các bọn dân khác như Tuần Du, Phù Thủy, hoặc các loại lữ khách nói chung vẫn hay đi qua đi lại cái giao lộ cổ xưa ấy. Xuất phát điểm kiêm trung tâm của thứ nghệ thuật này, bởi vậy, chính là quán trọ cũ kỹ ở Bree, quán Ngựa lồng, do gia đình Bơ Gai làm chủ từ thời còn chưa có sử.

“Đồng thời, các quan sát của chính tôi trong rất nhiều hành trình về phương Nam đã khiến tôi tin rằng thứ cỏ ấy gốc không phải ở vùng đất chúng ta, mà từ hạ nguồn sông Anduin đi lên mạn Bắc, và tôi ngờ rằng trước khi tới đó, nó đã được Con Người từ Tây Châu mang vượt Đại Dương. Cỏ này mọc nhiều ở Gondor, đậm đà và to hơn hẳn trên miền Bắc; trên đây chẳng ai thấy nó mọc hoang, mà chỉ xanh tốt ở những nơi ấm áp kín gió như Đáy Dài. Con Người ở Gondor gọi nó là ganelas ngọt, yêu mến nó chỉ vì mùi hương hoa. Từ đất ấy hẳn nó đã được đưa lên theo đường Xanh trong suốt nhiều thế kỷ ròng rã từ thuở Elendil đến Trung Địa cho tới thời đại chúng ta ngày nay. Nhưng kể cả người Dúnedain ở Gondor cũng công nhận cho chúng ta cái vinh dự này: chính Hobbit là người đầu tiên nhồi cỏ ấy vào trong tẩu. Ngay cả các vị Phù Thủy cũng chưa hề tưởng ra cách ấy trước chúng ta. Dầu vậy, một Phù Thủy mà tôi biết đã tiếp thu thứ nghệ thuật này từ rất lâu, và hút một cách thành thục, y như với mọi thứ lão để tâm tới.”

3
Về trật tự Quận

Quận được chia thành bốn góc phần tư, tức bốn Tổng đã nói đến từ trước: Bắc, Nam, Đông và Tây; đến lượt chúng lại chia thành vài khu đất dòng họ, vẫn còn mang tên của vài gia tộc trùm sò lâu đời, mặc dầu tới thời điểm chép trong bộ sử này những cái tên này không còn chỉ giới hạn ở những vùng đất gốc mà thôi. Hầu hết người nhà Took vẫn còn sống ở Hạt Took, nhưng nhiều gia đình khác thì không, ví dụ như họ Bao Gai hay họ Boffin. Bên ngoài các Tổng là các Biên Đông và Tây: Trấn Hươu (xem trang 197); và Biên Tây trở thành một phần Quận năm 1462 NLQ.

Quận ở thời này hầu như không có một dạng “chính quyền” nào. Các gia tộc hầu hết tự quản chuyện riêng của họ. Trồng trọt lấy thực phẩm và xơi thực phẩm ấy là đã chiếm hầu hết thời gian. Về những vấn đề khác thì họ hào phóng và chẳng tham lam, chỉ hài lòng và khiêm tốn, nên ruộng đất nhà cửa, trang trại, phân xưởng và các cơ sở kinh doanh nhỏ có xu hướng không thay đổi gì qua nhiều đời.

Dĩ nhiên, vẫn còn truyền thống cổ xưa suy tôn đức đại vương ở Forrnost, hay Bắc Đô như họ gọi, mãi phía Bắc Quận. Nhưng ở đó không có vua suốt một nghìn năm rồi, và thậm chí phế tích Bắc Đô của Các Vua cũng đã um tùm cỏ mọc. Song người Hobbit vẫn miệt thị bọn người hoang dã và các thứ xấu xa ma quỷ (như quỷ khổng lồ) là chúng chẳng nghe biết đến vua. Bởi họ coi vì vua thời xưa là người đề ra tất cả lề luật thiết yếu hiện dùng; và thường thường họ tự nguyện tuân theo bộ luật ấy, bởi đấy chính là Luật Trời (như họ nói), vừa cổ xưa vừa công bình.

Đúng là gia tộc Took vốn xưa nay luôn ưu việt, bởi chức vị Thain đã được truyền đến tay họ (từ gia tộc Lão Hươu) vài thế kỷ trước, và trưởng tộc Took vẫn mang tước vị ấy từ bấy đến giờ. Vị Thain là người đứng đầu Quận Hội, nguyên soái Quận Động viên cũng như Lực lượng Vũ trang Hobbit, nhưng bởi Quận Hội và Quận Động viên chỉ được tổ chức ở những thời điểm khẩn cấp, mà giờ đây không còn xảy ra nữa, nên tước vị Thain nay chỉ còn là một tôn vị bình thường. Quả thực, gia tộc Took vẫn còn được người ta kính trọng đặc biệt, bởi dòng họ này vẫn vừa đông đảo vừa quá chừng giàu có, lại có thói quen mỗi thế hệ đẻ ra vài tính cách mạnh mẽ với các thói quen dị thường và thậm chí cả niềm đam mê phiêu lưu. Tuy nhiên hai phẩm chất sau nói chung được lượng thứ (ở giới nhà giàu) hơn là được đại chúng tán đồng. Dầu vậy, vẫn tồn tại thói quen gọi trưởng tộc là Vị Took và thêm vào tên ông này một con số, nếu cần, tỷ như Isengrim đệ Nhị chẳng hạn.

Quan chức thực sự duy nhất ở Quận ngày nay là Thị trưởng Mỏ Cộ (cũng là Thị trưởng Quận), chức vụ này cứ mỗi bảy năm được bầu một lần ở Hội chợ Tự do trên khu Đồi Trắng vào ngày Lithe, tức ngày Hạ Chí. Với tư cách thị trưởng, hầu như nhiệm vụ duy nhất của ông ta là chủ trì các buổi đại tiệc tổ chức vào các ngày lễ ở Quận, mà ngày lễ ở Quận thì cứ chốc chốc lại đến. Nhưng nhiệm vụ Bưu Trưởng và Quận Cảnh Trưởng cũng ghép chung vào vai trò thị trưởng, nên ông này quản lý cả Dịch Vụ Đưa Thư lẫn việc Cảnh Giới. Đây là hai cơ quan công vụ duy nhất ở Quận, và những người Đưa Thư là đông đảo nhất, bận rộn hơn nhiều so với bên kia. Chẳng phải tất cả Hobbit đều biết chữ, song ai mà biết thì sẽ liên tục viết cho tất cả bạn bè nào (cùng một số họ hàng chọn lọc) sống xa quá một cuốc đi bộ buổi chiều.

Quận Cảnh là tên dân Hobbit đặt cho lực lượng cảnh sát, hoặc giả thứ mà ở họ được coi là cảnh sát. Dĩ nhiên họ không mặc đồng phục (những thứ như vậy hoàn toàn xa lạ), chỉ cắm chiếc lông chim trên mũ; và trong thực tiễn họ đóng vai trò gác giậu hơn là cảnh sát, chủ yếu quan tâm đến thú hoang đi lạc hơn là con người. Cả Quận chỉ có mười hai người bọn họ, mỗi Tổng ba người, lo Việc Trong Rìa. Một đơn vị lớn hơn kha khá, thay đổi tùy theo yêu cầu, được tuyển dụng để “rầm rập tuần biên”, cũng là để đảm bảo bất kể kẻ Ngoài Rìa nào, dầu lớn dầu nhỏ, đều không quấy rầy họ được.

Ở thời điểm câu chuyện này bắt đầu, số lượng Biên Cảnh, như họ gọi, đã tăng đáng kể. Có nhiều tin đồn và nhiều lời phàn nàn về những người lạ và sinh vật lạ qua lại quanh khu vực biên giới, thậm chí vượt vào trong: dấu hiệu đầu tiên cho thấy mọi thứ không hoàn toàn như đáng ra phải thế, như đã luôn thế ngoại trừ trong truyện kể và truyền thuyết từ hồi xửa xưa. Chẳng mấy người để ý dấu hiệu này, thậm chí cả Bilbo cũng chẳng có chút ý niệm rằng nó báo hiệu điều gì. Sáu mươi năm đã qua kể từ khi ông bắt đầu hành trình đáng nhớ của mình, và ông đã già, kể cả so với dân Hobbit vốn vẫn thường đến trăm tuổi như không; nhưng rành rành vẫn còn lại phần nhiều số của cải đáng kể ông mang về xưa kia. Nhiều chừng nào hay ít chừng nào, ông chẳng tiết lộ cho ai, ngay cả cho Frodo là “cháu họ” cưng của ông cũng không. Và ông vẫn còn giữ bí mật chiếc nhẫn ngày xưa ông tìm thấy.

4
Về việc tìm thấy chiếc Nhẫn

Như đã kể trong Anh chàng Hobbit, một ngày nọ xuất hiện trước cửa nhà Bilbo vị Phù Thủy vĩ đại Gandalf Áo Xám, và cùng với lão có mười ba Người Lùn: quả thực, không ai khác hơn chính Thorin Khiên Gỗ Sồi, hậu duệ của các vua, cùng mười hai bạn đồng hành trong chốn lưu đày. Trước sự kinh ngạc không ngừng của chính bản thân ông, ông khởi hành cùng họ vào một buổi sáng tháng Tư, ấy là vào năm 1341 Niên lịch Quận, bắt đầu cuộc truy tìm một kho báu vĩ đại, kho tàng Người Lùn của các vị Vua dưới Gầm Núi, trong lòng ngọn Erebor ở thành bang Thung Lũng, xa mãi đằng Đông. Cuộc truy tìm thành công, con Rồng canh kho báu bị tiêu diệt. Tuy nhiên, dẫu cho trước chiến thắng cuối cùng đã xảy ra Trận Chiến Năm Đạo Quân, Thorin bị giết chết, rất nhiều kỳ tích lẫy lừng được thực hiện, song câu chuyện chắc sẽ hầu như không còn ảnh hưởng tới lịch sử sau này hoặc chỉ giành được một cước chú nhỏ trong các biên niên dài dặc về Kỷ Đệ Tam, nếu không có một “tai nạn” tình cờ. Trên đường đi về Vùng Đất Hoang, đoàn lữ hành gặp phải bọn Orc tấn công trên con đèo cao qua Dãy Núi Mù; tình cờ sao Bilbo bị lạc mất một thời gian trong các mỏ đen của bọn Orc sâu dưới gầm dãy núi, và trong khi mò mẫm tuyệt vọng trong bóng tối, ông sờ tay vào một chiếc nhẫn bấy giờ đang nằm trên nền đất đường hầm. Ông bỏ vào túi. Mọi chuyện có vẻ chỉ là may mắn đơn thuần.

Cố gắng tìm đường ra, Bilbo đi tiếp xuống dưới cùng dãy núi, cho đến khi không thể đi xa hơn được nữa. Đến cuối đường hầm thấy trải ra trước mắt một cái hồ lạnh cách xa ánh sáng ban ngày, và trên một hòn đá giữa hồ có Gollum trú ngụ. Y là một sinh vật bé nhỏ đáng tởm: y chèo cái thuyền nhỏ bằng đôi chân rộng bẹt, nhìn bằng cặp mắt nhạt sáng quắc, bắt lũ cá mú bằng những ngón tay dài rồi ăn sống. Y ăn mọi sinh vật sống, thậm chí cả Orc, nếu y có thể tóm và siết cổ được một tên mà không phải vật lộn nhiều. Y sở hữu món báu vật bí mật đến tay y nhiều năm về trước, thuở y vẫn còn sống trong ánh sáng: một cái nhẫn bằng vàng khiến cho kẻ đeo nhẫn trở nên vô hình. Chiếc nhẫn là thứ duy nhất y yêu say đắm, “Bảo Bối” của y, y nói chuyện với nó, ngay cả khi nó không còn ở bên y. Bởi y giấu nó an toàn trong cái hốc trên hòn đảo của y, trừ khi ra ngoài đi săn hoặc do thám bọn Orc giữ mỏ.

Có lẽ y đã tấn công Bilbo ngay lập tức nếu như chiếc nhẫn ở trên tay y lúc bọn họ gặp nhau, song chiếc nhẫn lại không có ở trên tay y, còn gã Hobbit lại nắm trong tay một con dao Tiên dùng làm kiếm. Vậy nên để giành thêm thời gian Gollum đã thách thức Bilbo chơi trò Câu Đố, bảo rằng nếu y đố một câu mà Bilbo không giải được thì y sẽ giết và ăn thịt ông; còn nếu Bilbo thắng được y, y sẽ thực hiện điều Bilbo ước muốn: y sẽ dẫn Bilbo tới lối ra khỏi những đường hầm.

Bởi ông đã lạc trong bóng tối không tia hy vọng, rất có thể không đi tiếp hay quay về được nữa, Bilbo chấp nhận thách thức; và họ đố nhau nhiều câu. Cuối cùng Bilbo thắng cuộc, phần nhiều nhờ may mắn (có vẻ vậy) hơn là trí khôn; bởi sau cùng loay hoay mãi không nghĩ ra câu nào tiếp, ông chợt la lên, khi chạm phải chiếc nhẫn vừa nhặt được và đã quên khấy mất: Ta có cái gì trong túi áo? Câu này Gollum không trả lời nổi, mặc dầu y đã yêu cầu được đoán ba lần.

Đúng là các Đại Chuyên Gia vẫn bất đồng về chuyện câu hỏi cuối cùng này có nên coi đơn thuần là một “câu hỏi” chứ không phải là một “câu đố” theo nghiêm luật của Trò chơi hay không; song tất cả đều đồng ý rằng sau khi chấp nhận câu hỏi đó và cố đoán câu trả lời, Gollum đã bị ràng buộc bởi chính lời hứa của y. Và Bilbo ép y giữ lời; bởi ông tin rằng cái sinh vật nhầy nhụa này có thể là quân phản trắc, cho dù những lời hứa như vậy thường được coi là thiêng liêng, và ngày xưa gần như chỉ những thứ ác độc nhất mới dám phá vỡ lời hứa. Song, sau nhiều năm cô đơn trong bóng tối, trái tim Gollum đã trở nên đen tối, dối trá lọc lừa. Y lẩn đi, trở về hòn đảo, mà Bilbo không hay biết gì, ngay gần đó trong vùng nước đen. Ở đó có chiếc nhẫn, y nghĩ vậy. Y giờ đang đói, đang điên giận, và một khi có “Bảo Bối” ở bên thì y chẳng sợ bất cứ thứ vũ khí nào.

Nhưng chiếc nhẫn không có ở trên hòn đảo; y đã đánh mất nó, nó đã biến mất. Tiếng hét thất thanh của y khiến Bilbo cảm thấy một đợt rùng mình chạy suốt sống lưng, dù ông chưa hiểu chuyện gì xảy ra. Song, Gollum cuối cùng đã vụt phỏng đoán ra, quá muộn màng. Nó có cái gì trong túi áo? y hét lên. Mắt y tỏa sáng như lửa xanh lúc y vọt chạy về hòng giết tay Hobbit để lấy lại “Bảo Bối”. Vừa hay Bilbo thấy được điều nguy hiểm, ông chạy cuống cuồng lên ngõ hang rời xa dòng nước; và một lần nữa ông lại được thần may mắn cứu thoát. Bởi trên đường chạy ông cho tay vào túi, và chiếc nhẫn lẳng lặng trượt vào ngón tay ông. Vậy nên thành ra Gollum không nhìn thấy ông mà cứ thế vượt qua chăm chăm đi canh lối ra, để “tên trộm” không chạy thoát. Đề phòng hết mực, Bilbo lặng lẽ theo sau còn y vừa chạy vừa nguyền rủa và trò chuyện một mình về “Bảo Bối”, qua cuộc trò chuyện ấy, cuối cùng Bilbo cũng đã đoán ra sự thực, và hi vọng đến với ông trong bóng tối: tự ông đã tìm thấy chiếc nhẫn diệu kỳ, tức tìm thấy một cơ hội tẩu thoát khỏi bọn Orc và gã Gollum.

Cuối cùng họ dừng lại trước một khe hở khuất nẻo dẫn tới các cổng thấp của khu mỏ, nằm về phía Đông dãy núi. Ở đó Gollum khom người nấp vào một góc vừa ngửi hít vừa nghe ngóng, còn Bilbo chỉ muốn dùng kiếm giết chết y. Nhưng lòng thương hại đã kìm ông lại, và mặc dầu vẫn giữ lại chiếc nhẫn, hy vọng duy nhất của mình, song ông không muốn dùng nó để giết sinh vật khốn khổ đang ở thế bất lợi kia. Cuối cùng, thu hết can đảm, ông nhảy qua Gollum trong bóng tối, chạy mất dạng xuống con đường, theo sau là những tiếng gào thét căm hận và tuyệt vọng của kẻ thù: Kẻ cắp, kẻ cắp! Bao gai! Chúng ta căm ghét nó đời đời!

Giờ thì, chuyện đáng tò mò là đây không giống với câu chuyện Bilbo lần đầu tiên kể cho các bạn đồng hành nghe. Với họ ông thuật lại là Gollum đã hứa cho ông một món quà nếu ông thắng trò chơi, nhưng khi Gollum đi lấy món quà ấy trên hòn đảo thì y phát hiện báu vật đã biến mất: một chiếc nhẫn thần kỳ, mà y được tặng nhân ngày sinh nhật từ hồi xưa. Bilbo đoán rằng đây chính là chiếc nhẫn ông nhặt được, và bởi ông thắng trò chơi, nó đương nhiên là của ông. Nhưng vốn bây giờ đang trong tình thế hiểm nghèo, ông chẳng đả động gì đến nó mà đòi Gollum chỉ ông lối ra, làm phần thưởng thay cho món quà kia. Câu chuyện này Bilbo chép lại trong hồi ký, và dường như chẳng bao giờ tự tay sửa lại, thậm chí sau Hội Đồng Elrond cũng không. Rành rành là nó vẫn còn xuất hiện trong Sách Đỏ nguyên gốc, cũng như trong vài bản sao và tóm tắt. Nhưng vài bản sao lại kể câu chuyện thật (làm dị bản), hẳn là soạn lại từ các ghi chép của Frodo và Samwise, cả hai đều biết được sự thực, mặc dầu có vẻ như họ không nỡ lòng xóa đi bất kể thứ gì đã được ông già Hobbit viết ra.

Tuy vậy Gandalf, ngay từ lần đầu nghe được đã không hề tin câu chuyện ban đầu của Bilbo, và lão không ngừng gạn hỏi mò về chiếc nhẫn. Cuối cùng lão cũng moi được câu chuyện đích thực từ Bilbo sau bao nhiêu cật vấn, khiến tình bạn của họ căng thẳng một thời gian dài; song thầy phù thủy dường như nghĩ sự thực mới là điều quan trọng. Mặc dầu không nói thế với Bilbo, song lão còn nghĩ điều quan trọng mà cũng đáng lo ngại, là ông Hobbit tốt bụng lại không kể sự thực ngay từ đầu, hoàn toàn ngược lại thói quen của ông. Đồng thời bịa ra chuyện “món quà” không chỉ đơn thuần là một phát kiến kiểu Hobbit. Bilbo đã được gợi ý, như ông thừa nhận, từ màn độc thoại của Gollum mà ông nghe lỏm được, bởi trên thực tế Gollum đã nhiều lần gọi chiếc nhẫn là “món quà sinh nhật” của y. Cả điều ấy Gandalf cũng thấy kỳ lạ và đáng ngờ, nhưng suốt nhiều năm sau lão vẫn không tài nào khám phá ra sự thực về điểm này như độc giả sẽ thấy trong sách.

Những cuộc phiêu lưu sau đó của Bilbo không cần nói thêm nhiều ở đây. Có chiếc nhẫn giúp đỡ, ông thoát khỏi lũ Orc gác cổng và gặp lại các bạn đồng hành. Ông sử dụng chiếc nhẫn nhiều lần trong cuộc truy tìm kho báu, chủ yếu để giúp các bạn; song ông cố giữ bí mật với các bạn được lâu bao nhiêu hay bấy nhiêu. Sau chuyến trở về nhà ông không bao giờ nhắc đến nó với bất cứ ai, ngoại trừ Gandalf và Frodo; và không ai khác ở Quận biết đến nó, hoặc là ông tin như vậy. Chỉ mình Frodo được ông khoe câu chuyện về cuộc Hành Trình mà ông đang viết.

Thanh kiếm Mũi Đốt của ông, Bilbo treo bên trên lò sưởi, còn tấm áo giáp tuyệt diệu, món quà từ những Người Lùn từ kho báu Rồng, ông cho một viện bảo tàng mượn, thực ra là cho Viện Mathom ở Mỏ Cộ. Song ông giữ trong ngăn kéo ở Đáy Bao chiếc áo choàng không tay cũ kỹ và cái mũ trùm ông từng mặc trong chuyến chu du; cả chiếc nhẫn, xỏ chắc vào sợi dây xích đẹp đẽ, vẫn nằm trong túi áo.

Ông trở về nhà ở Đáy Bao vào ngày 22 tháng Sáu năm ông năm mươi hai tuổi (năm 1342 NLQ), và không có chuyện gì đáng chú ý xảy ra ở Quận cho đến khi ông Bao Gai bắt đầu công cuộc chuẩn bị cho tiệc mừng sinh nhật lần thứ mười một chục mốt của mình (năm 1401 NLQ). Đó là thời điểm bộ Sử này bắt đầu.

GHI CHÚ VỀ THƯ TỊCH Ở QUẬN

Ở cuối Kỷ Đệ Tam vai trò của các Hobbit trong những sự kiện lớn dẫn đến việc Quận lại gộp vào Vương Quốc Hợp Nhất đã đánh thức mối quan tâm rộng khắp hơn đến lịch sử của chính họ; vậy nên nhiều giai thoại, cho đến thời điểm ấy vẫn chủ yếu là truyền miệng, đã được thu thập về chép lại. Những gia tộc tầm vóc cũng quan tâm đến các sự kiện trong vương quốc nói chung, và nhiều thành viên các gia tộc ấy đã nghiên cứu lịch sử và truyền thuyết xưa kia của vương quốc. Đến cuối thế kỷ đầu tiên Kỷ Đệ Tứ, ở Quận đã hình thành vài thư viện chứa nhiều thư tịch và sách sử.

Lớn nhất trong số này có lẽ là bộ sưu tập ở Chân Tháp, ở các Smial Lớn, và ở Dinh Bia Rum. Câu chuyện về khúc cuối Kỷ Đệ Tam ở đây được lấy chủ yếu từ Sách Đỏ ở Biên Tây. Đây là nguồn sử liệu quan trọng nhất về cuộc Nhẫn Chiến, được gọi như vậy bởi nó được gìn giữ rất lâu tại thị trấn Chân Tháp, nơi cư ngụ của gia tộc Mỹ Nhi, các Giám Binh Biên Tây[6]. Vốn gốc gác nó là nhật ký riêng tư của Bilbo, được ông mang theo mình tới Thung Đáy Khe. Fordo mang nó về lại Quận, cùng với nhiều tờ ghi chép rời, và trong suốt năm 1420-1 NLQ ông gần như viết kín những trang còn lại, tự mình ghi chép về cuộc chiến. Nhưng kèm theo nó và do đó được giữ gìn chung với nó, có lẽ trong cùng một cái hòm màu đỏ, có ba tập sách lớn, bọc da đỏ, vốn dĩ Bilbo trao cho Frodo làm quà chia tay. Bổ sung vào bốn tập này còn có tập thứ năm soạn ở Biên Tây, bao gồm những bình luận, các bảng phả hệ và vô số tài liệu khác liên quan đến bốn Hobbit thành viên Đoàn Hộ Nhẫn.

Sách Đỏ gốc không còn giữ được, nhưng người ta đã làm nhiều bản sao, chủ yếu chép lại tập đầu tiên, cho hậu duệ của các con Thầy Samwise sử dụng. Tuy vậy, bản sao quan trọng nhất lại có nguồn gốc khác. Nó được cất ở Smial Lớn, nhưng được chép lại tại Gondor, có lẽ theo đề nghị của chắt trai ngài Peregrin, rồi được hoàn thành năm 1592 NLQ (tức 172 Kỷ Đệ Tứ). Người chép bản thảo miền Nam kia đã viết thêm chú giải: Findegil, Ký Lục Triều Đình, đã hoàn thành tác phẩm này năm 172 KĐ4. Đây là bản sao chính xác đến từng chi tiết Cuốn Sách Thain ở Minas Tinth. Cuốn sách này lại là một bản sao, theo lệnh Vua Elessar, từ cuốn Sách Đỏ của người Periannath, đã được vị Thain Peregrin mang đến khi ngài từ nhiệm mà lui về Gondor năm 64 KĐ4.

Cuốn sách của vị Thain do vậy là bản sao Sách Đỏ đầu tiên và chứa nhiều nội dung sau này bị cắt bỏ hoặc thất lạc. Ở Minas Tirith nó còn được bổ sung nhiều chú giải và chỉnh sửa, đặc biệt về tên riêng, từ ngữ và các trích dẫn bằng những dòng Tiên ngữ; còn được thêm cả một bản tóm tắt những phần Chuyện kể về Aragorn và Arwen nằm bên ngoài câu chuyện về cuộc Chiến. Tác giả bài ca đầy đủ được cho là Barahir, cháu trai Quốc Quản Faramir, viết ít lâu sau khi Đức Vua băng hà. Nhưng tầm quan trọng chính yếu của bản Findegil nằm ở chỗ riêng mình nó chép toàn bộ “Các bản dịch Tiên ngữ” của ông Bilbo. Ba tập sách này được đánh giá là công trình cho thấy học vấn và tài năng vô cùng, được ông biên soạn từ năm 1403 đến năm 1418, sử dụng mọi nguồn tư liệu có trong tay ở Thung Đáy Khe, cả thực tế sinh động lẫn bản văn viết. Nhưng bởi Frodo ít khi sử dụng đến chúng do ba tập sách hầu như hoàn toàn chỉ nói tới thời Cựu Niên, nên chúng ta sẽ không nhắc tới ở đây nữa.

Bởi Meriadoc và Peregrin đều trở thành trưởng hai gia tộc lớn, đồng thời vẫn duy trì quan hệ với Rohan và Gondor, các thư viện ở Ấp Hươu và Ấp Tuck chứa đựng nhiều nội dung không xuất hiện trong Sách Đỏ. Ở Dinh Bia Rum có nhiều công trình liên quan đến Eriador và lịch sử Rohan. Vài công trình này do chính Meriadoc soạn thảo và khởi thảo, mặc dầu ở Quận ông chủ yếu được nhớ đến vì tác phẩm Vạn sự tích cỏ cây ở Quận, và vì cuốn Tính Niên Lịch trong đó ông thảo luận mối quan hệ của các loại lịch ở Quận và Bree đối với lịch dùng ở Thung Đáy Khe, Gondor và Rohan. Ông cũng viết một chuyên luận ngắn về Các từ và tên riêng cổ ở Quận, tỏ ra quan tâm đặc biệt đến việc khám phá gốc gác tông chi với ngôn ngữ của người Rohan thể hiện trong các chữ “riêng của Quận” như mathom cùng những yếu tố cổ trong các địa danh.

Sách vở ở các Smial Lớn ít quan tâm đến dân Quận mà chú ý hơn vào lịch sử thế giới bên ngoài. Không cuốn nào là do Peregrin viết, nhưng ông và những người nối nghiệp thu thập được nhiều cáo bản do các ký lục ở Gondor thực hiện: chủ yếu là bản sao hay tóm tắt các cuốn sử hoặc truyền thuyết liên quan đến Elendil và dòng dõi của Người. Đây là nơi duy nhất tại Quận có thể tìm thấy những tư liệu chuyên sâu về lịch sử đảo Númenor và sự trỗi dậy của Sauron. Rất có khả năng Chuyện các năm[7] đã được soạn ra ở Smial Lớn, với sự trợ giúp của tư liệu do Meriadoc thu thập, Tuy ngày tháng đưa ra thường chỉ là phỏng đoán, đặc biệt trong Kỷ Đệ Nhị, các thông tin vẫn đáng chú ý. Cũng có khả năng Meriadoc nhận được sự hỗ trợ và thông tin từ Thung Đáy Khe, nơi ông đến thăm không chỉ một lần. Mặc dầu Elrond đã rời nơi ấy song các con trai ngài còn ở lại đó rất lâu, cùng với vài dân Thượng Tiên. Người ta cũng kể rằng Celeborn từng đến sống ở đó sau khi Galadriel rời đi; nhưng không thấy có ghi chép gì về cái ngày mà rốt cuộc ngài cũng lên đường tới Cảng Xám, và cùng với ngài cũng ra đi kho ký ức sống động cuối cùng về buổi Cựu Niên ở Trung Địa.

Quyển Một

CHƯƠNG I MỘT BỮA TIỆC TỪ LÂU TRÔNG ĐỢI

Dạo ông Bilbo Bao Gai sống ở Đáy Bao tuyên bố mình sẽ sớm tổ chức sinh nhật lần thứ mười một chục mốt bằng một bữa tiệc đặc biệt tráng lệ, quả tình ở Hobbit Thôn có khối lời xì xào bàn tán và kích động.

Bilbo rất giàu, rất kỳ quặc, đã là kỳ quan của Quận trong sáu mươi năm, kể từ lần biến mất đáng nhớ và cú trở về chẳng ai ngờ của ông. Của cải ông mang về từ những chuyến du hành giờ đã trở thành huyền thoại địa phương, và dân chúng tin, bất kể đám người già có định nói gì, là Quả Đồi khúc Đáy Bao đầy những đường hầm lèn chặt của báu. Và nếu như thế vẫn còn chưa đủ tiếng tăm thì cũng còn có vẻ cường tráng lâu dài của ông để mà đáng kinh ngạc. Thời gian trôi qua, nhưng thời gian dường như chẳng để lại dấu vết nơi ông Bao Gai. Ở tuổi chín mươi ông vẫn như tuổi năm mươi. Ở tuổi chín mươi chín họ bắt đầu bảo rằng ông duy trì thể lực tốt; nhưng chính ra không thay đổi mới là cách diễn đạt gần sát sự thực. Có vài người lắc đầu, nghĩ thế này quá đủ đầy, khó là một sự tốt cho được; có vẻ trời ăn ở bất công mới đi ban cho ai đó tuổi xuân (hình như) bất tận cùng với của cải (nghe đồn) không đếm xuể.

“Rồi sẽ phải trả giá thôi,” họ nói. “Thật thiếu tự nhiên, rắc rối rồi sẽ nảy ra mà xem!”

Nhưng đến giờ rắc rối vẫn chưa thấy xảy ra; và vì ông Bao Gai vốn hào phóng tiền của, phần lớn dân chúng sẵn sang tha thứ cho tính khí kỳ quặc cùng của nả dư thừa của ông. Ông duy trì quan hệ thăm viếng với họ hàng (cố nhiên trừ nhà Xắc Vải-Bao Gai), và ông có rất nhiều người ngưỡng mộ tận tụy thuộc các gia đình Hobbit nghèo kém phần quan trọng. Nhưng ông không có bạn hữu thân tình, mãi cho đến khi một vài người họ hàng non trẻ của ông bắt đầu trưởng thành.

Lớn nhất trong số này, cũng là cháu cưng nhất của ông Bilbo, là cậu Frodo Bao Gai trẻ tuổi. Hồi Bilbo chín mươi chín ông nhận Frodo làm người thừa kế, và đem cậu về sống ở Đáy Bao, khiến những hi vọng của nhà Xắc Vải-Bao Gai cuối cùng cũng tiêu tan. Bilbo và Frodo ngẫu nhiên có cùng ngày sinh, ngày 22 tháng Chín. “Cháu nên đến sống ở đây, cháu yêu Frodo ạ,” một hôm Bilbo nói; “và rồi chúng ta có thể thoải mái tổ chức các bữa tiệc sinh nhật chung cùng nhau.” Ở thời điểm đó Frodo vẫn còn ở cái lứa tuổi lửng lơ, như người Hobbit vẫn gọi những năm hai mươi vô sự trẻ con chưa qua và tuổi trưởng thành ba mươi ba hãy còn chưa tới.

Mười hai năm nữa trôi qua. Hằng năm nhà Bao Gai đều tổ chức tiệc sinh nhật ghép chung rất rộn ràng tại Đáy Bao; nhưng giờ ai nấy đều hiểu có sự kiện gì đó hết sức ngoại lệ đang được sắp đặt cho mùa thu năm ấy. Bilbo sắp một tròn mười một chục mốt, 111, con số khá kỳ cục, cái tuổi rất đáng nể trọng đối với một Hobbit (bản thân Già Took cũng chỉ được đến 130); còn Frodo thì tròn ba mươi ba, 33, một con số quan trọng; ngày “đến tuổi trưởng thành” của cậu.

Những cái lưỡi bắt đầu khua loạn xạ ở Hobbit Thôn cùng Bờ Nước; và tin đồn về sự kiện sắp xảy ra chu du khắp cả Quận. Tiểu sử cùng tính tình ông Bilbo Bao Gai một lần nữa trở thành chủ đề chính của các cuộc chuyện trò; và đám người già đột nhiên thấy những ký ức của mình được người ta nồng nhiệt đòi nghe.

Không ai có đội ngũ thính giả chăm chú hơn ông cụ Ham Gamgee, thường được biết đến với cái tên Bõ Già. Ông hay diễn thuyết ở Bụi Thường Xuân, một quán trọ nhỏ trên con đường qua làng Bờ Nước; và ông có uy tín để mà nói, bởi ông đã chăm nom khu vườn ở Đáy Bao suốt bốn mươi năm, trước đó còn giúp già Ở Lỗ cũng cùng công việc ấy. Giờ khi chính ông cũng đang già đi và đã cứng hết cả khớp xương, công việc này chủ yếu do con trai út của ông, cậu Sam Gamgee đảm nhiệm. Cả hai cha con đều quan hệ rất thân tình với Bilbo và Frodo. Họ sống trên chính Quả Đồi, ở số 3 Dãy Lộn Bao ngay bên dưới Đáy Bao.

“Ông Bilbo là một quý Hobbit nói năng đĩnh đạc hết sức dễ thương, như tôi vẫn thường nói rồi đấy,” Bõ Già tuyên bố. Đúng là sự thật hoàn toàn: vì Bilbo rất lễ độ với ông, gọi ông là “Thầy Hamfast”, và liên tục thỉnh giáo ông về kinh nghiệm trồng rau củ - trong vấn đề “rễ củ”, nhất là khoai tây, ông Bõ Già được tất cả xóm giềng (gồm cả chính ông) công nhận là chuyên gia số dzách.

“Thế còn cậu Frodo sống với ông ấy?” Già Noakes làng Bờ Nước hỏi. “Cậu ta họ Bao Gai thật đấy, nhưng đến quá nửa là máu Hươu Bia Rum, người ta bảo thế đấy. Tôi cứ băn khoăn mãi sao lại có người nhà Bao Gai ở Hobbit Thôn đi tìm một cô vợ mãi tận Trấn Hươu xa xôi chứ, dân ngoài đó lạ lùng lắm.”

“Cũng chả trách họ lạ lùng,” Bố Hai Chân (hàng xóm cạnh nhà Bõ Già) chêm vào, “ai bảo họ sống bên kia bờ sông Bia Rum Đun, lại ngay xát Rừng Già. Chỉ cần tin vào nửa số chuyện kể thôi thì cũng đầy đủ thấy đấy là một chỗ xấu xa đen tối.”

“Ông đúng đấy, Bố ạ!” Bõ Già nói. “Nói như thế không có nghĩa là nhà Hươu Bia Rum ở Trấn Hươu sống trong Rừng Già đâu nhé, chỉ là họ có vẻ là dòng giống lạ lùng thôi. Họ phí thời giờ làm đủ chuyện kỳ quặc đi thuyền trên cái sông lớn đó - thật là thiếu tự nhiên. Chả lạ gì rắc rối lại nảy ra, tôi dám nói thế đấy. Mà cứ kệ thế nào thì thế, cậu Frodo là một anh chàng Hobbit trẻ dễ thương, các ông chả mong gặp được ai hơn đâu. Rất giống ông Bilbo, và không chỉ ở vẻ bề ngoài đâu nhé. Suy cho cùng, bố cậu ấy vẫn là người nhà Bao Gai mà. Ông Drogo Bao Gai là một Hobbit cao quý đáng nể trọng; chẳng có gì nhiều mà kể về ông ấy, cho đến khi ông ấy bị chết đuối.”

“Chết đuối à?” vài giọng nói cất lên. Họ đã nghe chuyện này và cả những đồn đại khác còn cay độc hơn từ trước rồi, cố nhiên; nhưng người Hobbit luôn say mê mọi chuyện kể gia đình, và họ sẵn sàng nghe lại.

“Ầy, họ nói vậy đấy,” Bõ Già đáp. “Chuyện thế này nhá: ông Drogo, ông ấy cưới bà Primula Hươu Bia Rum đáng thương. Bà ấy là em họ ông Bilbo về bên mẹ (mẹ bà ấy là con gái út của già Took); và ông Drogo là em họ xa. Nên cậu Frodo vừa là cháu ruột lại vừa là cháu họ, như tục ngữ có câu: họ hàng cách một đời cả hai đằng, nếu các ông hiểu ý tôi nói. Và ông Drogo hôm ấy thì đang ở tại Dinh Bia Rum với bố vợ, Thầy Gorbadoc già, như ông vẫn thường làm sau lễ cưới (ông ấy thích mê đồ ăn thức uống của ông già, mà Gorbadoc già thì để dành một bàn ăn thịnh soạn vô cùng); rồi ông ấy đi dạo bằng thuyền trên sông Bia Rum Đun; và ông ấy cùng vợ bị chết đuối, cậu Frodo tội nghiệp còn bé tí nữa cơ chứ.”

“Tôi nghe nói họ ra sông sau bữa tối dưới ánh trăng,” Già Noakes nói; “và chính ông Drogo nặng quá khiến thuyền chìm.”

“Còn tôi nghe nói bà ấy đẩy ông ấy xuống nước, ông ấy thì kéo bà ấy theo,” Sạn Mịn chủ cối xay ở Hobbit Thôn nói.

“Bác không nên tin mọi điều nghe được, bác Sạn Mịn ạ,” Bõ Già, vốn không ưa ông chủ cối xay lắm liền nói. “Chẳng có duyên cớ gì mà cứ nói mãi chuyện kéo kéo đẩy đẩy. Kể cả người ta ngồi yên không ngó ngoáy gây rắc rối thì những con thuyền cũng đã đủ nguy hiểm lắm rồi. Dù sao thì: còn lại cậu Frodo đây bị bỏ lại thành đứa trẻ mồ côi không biết xoay xở ra sao, các ông có thể nói thế, giữa đám dân Trấn Hươu kỳ quặc kia, bị nuôi nấng chẳng ra sao ở Dinh Bia Rum. Một cái tổ kiến hoàn toàn, trên mọi phương diện. Thầy Gorbadoc già chả bao giờ chứa dưới một đôi trăm người bà con ngay trong nhà. Ông Bilbo thật tình chưa bao giờ làm một việc nào tử tế hơn cái bận ông mang chàng trai trẻ trở về sống giữa loài Hobbit văn minh.

“Nhưng tôi đoán đó là một cú sốc ác liệt cho nhà Xắc Vải-Bao Gai kia. Họ tưởng họ sắp về Đáy Bao đến nơi, cái hồi ông ấy bỏ đi và ai cũng tưởng là chết mất rồi ấy. Và rồi ông ấy quay về đá đít họ đi; rồi ông ấy cứ tiếp tục sống hoài, sống mãi, nom chả thấy già đi ngày nào, trời phù hộ ông ấy! Rồi đột nhiên ông ấy tuyên bố người thừa kế, giấy tờ đã làm sẵn đâu đấy cả. Giờ thì nhà Xắc Vải-Bao Gai đừng hòng thấy được bên trong Đáy Bao, hay hy vọng là đừng hòng có chuyện đó.”

“Có kha khá tiền giấu ở trên ấy đấy, tôi có nghe kể vậy,” một người từ thị trấn Mỏ Cộ ở Tổng Tây có công chuyện qua đây đế vào. “Khắp đỉnh đồi nhà bác đầy đường hầm lèn chặt những rương vàng bạc, trâu bấu nữa, cứ theo chuyện tôi nghe được là thế đấy.”

“Vậy là ông nghe được nhiều hơn tôi dám kể đấy,” Bõ Già trả lời. “Tôi không biết có trâu bấu gì cả. Ông ấy tiêu tiền thoải mái, có vẻ cũng không thiếu; nhưng tôi biết không có đào hầm hiếc gì hết. Tôi gặp ông Bilbo hồi ông ấy trở về, độ sáu chục năm trước, hồi tôi còn là một anh chàng trẻ. Trước đó ít lâu tôi đến học việc chỗ già Ở Lỗ (bác ấy là anh họ bố tôi), nhưng bác ấy bảo tôi lên Đáy Bao ở để giúp bác trông nom không cho dân tình giẫm đạp rồi qua lại khắp cả vườn trong khi đang tiến hành mua bán. Và đúng giữa lúc như vậy thì ông Bilbo đi lên Quả Đồi trên con ngựa lùn đèo theo mấy cái bao to sụ cùng hai cái rương. Tôi không nghi ngờ gì chuyện trong rương gần như đầy của báu ông cóp nhặt được ở những vùng xa lạ; ở đấy có hàng núi vàng, họ nói thế; nhưng đâu có đủ chất đầy các đường hầm. Mà thằng Sam nhà tôi sẽ biết rõ chuyện đó hơn. Nó ra ra vào vào Đáy Bao suốt ngày ấy. Cuồng lên vì những câu chuyện ngày xưa đấy; nó nghe tất cả chuyện của ông Bilbo. Ông Bilbo dạy nó các tích truyện - không có ý hại ai đâu nhé, xin lưu ý các ông vậy, và tôi mong là sẽ không nảy ra tai hại gì.

“Tiên với chả Rồng! tôi bảo nó. Bắp cải và khoai tây tốt cho cha con ta hơn. Đừng có dính líu vào việc của những người trên mình, không thì con sẽ mắc vào rắc rối quá sức con đấy, tôi bảo nó, và tôi cũng có thể bảo thế với vài người khác nữa,” ông bổ sung kèm một cái liếc xéo người khách lạ cùng ông chủ cối xay.

Nhưng Bõ Già không thuyết phục nổi thính giả của mình. Giai thoại về của cải của Bilbo giờ đã quá kiên cố trong đầu óc thế hệ Hobbit trẻ hơn.

“À, nhưng hoàn toàn có khả năng ông ta vẫn đang đắp thêm cái số ông ta mang về từ lúc ban đầu,” chủ cối xay lập luận, bày tỏ quan điểm của số đông. “Ông ta thường vắng nhà luôn. Và trông cái đám kỳ quặc viếng thăm ông ta xem: Người Lùn đến vào ban đêm, cả cái lão phù thủy già lang thang Gandalf ấy nữa. Ông có thể nói gì tùy ông, Bõ Già ạ, nhưng Đáy Bao là một nơi kỳ quặc, người ở đấy còn kỳ quặc hơn.”

“Ông nói gì tùy ông, ông Sạn Mịn ạ, toàn những chuyện ông chẳng biết gì hơn chuyện đi chơi thuyền,” Bõ Già trả miếng, cảm thấy không ưa chủ cối xay hơn cả bình thường. “Nếu thế là kỳ quặc thì chúng ta cần nhiều chuyện kỳ quặc hơn ở cái vùng này ấy chứ. Có vài người chả xa xôi gì còn không mời bạn bè được một vại bia, giả sử họ có sống trong một cái hốc với rặt tường vàng cũng vậy. Nhưng người ta cư xử đúng đắn ở Đáy Bao đấy. Thằng Sam nhà tôi nói là ai cũng sẽ được mời đến bữa tiệc, và sẽ còn có quà, lưu ý các ông nhé, quà cho tất cả - là chính cái tháng này đây.”

Chính tháng ấy là tháng Chín, và trời đẹp đến chẳng đòi hỏi hơn gì được. Một hai ngày sau, một tin đồn (có lẽ do cậu Sam am tường khơi mào) lan đi khắp cả rằng sẽ có pháo hoa - hơn nữa, còn là pháo hoa loại không còn xuất hiện ở Quận non một thế kỷ nay, quả thực là kể từ dạo già Took qua đời.

Nhiều ngày trôi qua và ngày N đến gần hơn. Một buổi tối, một chuyến xe bò nom kỳ quặc chở nặng những gói hàng nom kỳ quặc lăn bánh vào Hobbit Thôn và ì ạch leo lên Quả Đồi tới Đáy Bao. Các Hobbit sững sờ nhòm qua những cánh cửa sáng đèn há hốc miệng nhìn theo. Xà ích toàn những người kì dị, miệng hát vang những bài ca lạ thường: những Người Lùn mang bộ râu dài và mũ trùm đầu sùm sụp. Một vài người bọn họ ở lại Đáy Bao. Cuối tuần thứ hai tháng Chín một chuyến xe bò đi vào làng Bờ Nước từ hướng cầu Bia Rum Đun giữa ban ngày ban mặt. Một lão già đang một mình đánh xe. Lão ta đội chiếc mũ xanh chóp nhọn cao ngất ngưởng, khoác áo choàng dài màu xám, quàng khăn màu bạc. Lão ta có bộ râu trắng rõ dài và cặp mày rậm thò ra cả bên ngoài vành mũ. Lũ trẻ con Hobbit chạy theo chiếc xe khắp cả Hobbit Thôn lên đến tận Quả Đồi. Xe chở chuyến hàng pháo hoa, như chúng đã đoán trúng tẩy. Đến cửa trước nhà Bilbo lão già bắt đầu dỡ hàng: có những bó lớn pháo hoa đủ mọi loại và hình dáng, mỗi bó lại dán nhãn chữ G lớn màu đỏ  và chữ rune tiên .

Đó là dấu hiệu của Gandalf, cố nhiên là vậy, và lão già kia chính là thầy phù thủy Gandalf nổi danh ở Quận này chủ yếu nhờ tài điều khiển lửa, khói và ánh sáng. Công việc thực sự của Gandalf nguy hiểm và khó khăn hơn nhiều, nhưng dân Quận chẳng biết mảy may. Với họ lão chỉ là một trong “những sức hút” của Bữa Tiệc. lý do khiến lũ trẻ con Hobbit phấn khích là vì đó. “G, G là Giỏi!” chúng hò, và lão già mỉm cười. Chúng nhìn là biết lão, dù lão chỉ thảng hoặc xuất hiện ở Hobbit Thôn và chẳng bao giờ dừng lại lâu; nhưng cả chúng lẫn người già nhất trong những người già trong vùng đều chưa từng được xem trình diễn pháo hoa - pháo hoa giờ đã thuộc về quá khứ thần kỳ.

Lúc lão già, được Bilbo và mấy Người Lùn giúp đỡ, vừa dỡ xong hàng, Bilbo quẳng ra mấy xu, nhưng đám khán giả rất chi là thất vọng khi không thấy có lấy một mồi nổ hay quả pháo nào.

“Thôi đi đi nào!” Gandalf xua. “Bao giờ đến lúc các cháu sẽ nhận được vô khối.” Nói đoạn lão biến mất vào bên trong cùng với Bilbo, và cánh cửa đóng lại. Mấy nhóc Hobbit hoài công nhìn chằm chằm cánh cửa mất một lát, rồi bỏ đi, cảm thấy cái ngày tiệc tùng kia có lẽ sẽ chẳng bao giờ tới.

Bên trong Đáy Bao, Bilbo và Gandlf đang ngồi bên cửa sổ để ngỏ của một phòng con trông ra mé Tây về phía khu vườn. Buổi chiều muộn rực rỡ thanh bình. Những bông hoa sáng rực đỏ và vàng: mõm chó và hướng dương, sen cạn bò lan khắp trên mấy bức tường đất mặt, len cả vào trong những ô cửa sổ tròn.

“Khu vườn của chú nom rực rỡ quá”. Gandalf khen.

“Vâng,” Bilbo đáp. “Kỳ thực tôi rất ưng nó, và trên hết là Quận thân yêu lâu đời; nhưng tôi nghĩ mình đến lúc cần nghỉ ngơi rồi.”

“Vậy là chú vẫn tiếp tục kế hoạch của mình?”

“Tôi tiếp tục. Tôi đã quyết định từ mấy tháng trước, và không thay đổi gì cả.”

“Được thôi. Nói nữa cũng không ích lợi gì. Cứ theo đúng kế hoạch của chú - toàn bộ kế hoạch của chú, nhớ đấy nhé - và tôi mong sao rồi mọi chuyện sẽ thành ra tốt đẹp nhất cho chú và tất cả chúng ta.”

“Tôi cũng mong thế. Dù sao thứ Năm này tôi định sẽ tận hưởng hết cỡ, và thực hiện trò đùa nho nhỏ của mình.”

“Không hiểu rồi ai sẽ cười được?” Gandalf nói, lắc lắc mái đầu.

“Rồi ta sẽ thấy,” Bilbo đáp.

Ngày hôm sau thêm nhiều xe lăn bánh lên Quả Đồi, và còn thêm nhiều xe nữa. Có lẽ đã có vài lời càu nhàu sao không “mua bán ngay tại địa phương,” nhưng ngay tuần đó đơn đặt hàng bắt đầu túa ra từ Đáy Bao nhắm vào mọi thứ lương thực, hàng hóa, đồ xa xỉ có thể mua được ngay ở Hobbit Thôn hoặc Bờ Nước hoặc bất cứ đâu quanh vùng lân cận. Dân chúng nhiệt tình hẳn; họ bắt đầu đếm ngày trên lịch; họ hào hứng rình rập người bưu tá, mong ngóng giấy mời.

Chẳng bao lâu giấy mời bắt đầu túa ra và bưu điện Hobbit Thôn tắc nghẽn; còn bưu điện Bờ Nước thì bị hạ gục hẳn, những bưu tá tình nguyện viên được triệu đến. Họ hợp thành cả một dòng không ngớt leo lên Quả Đồi, mang theo hàng trăm biến thể tao nhã của câu. Cảm ơn, nhất định tôi sẽ đến.

Một thông báo lồ lộ trên cổng ở Đáy Bao: KHÔNG PHẬN SỰ CHUẨN BỊ TIỆC MIỄN VÀO. Ngay cả những người có, hoặc giả vờ là có Phận Sự Chuẩn Bị Tiệc cũng họa hoằn mới được cho vào bên trong. Bilbo cả ngày bận rộn: viết giấy mời, đánh dấu người trả lời, đóng gói quà, và sửa soạn việc riêng tư. Từ lúc Gandalf đến ông trốn biệt mất dạng.

Một sáng mở mắt dậy người Hobbit thấy cánh đồng lớn phía Nam mặt trước hốc nhà ông Bilbo phủ đầy dây thừng, cọc dựng lều và nhà rạp. Một lối vào mới xẻ chạy qua bờ đất dẫn ra đường cái, những bậc thang rộng và một cánh cổng lớn trắng tinh được dựng lên ở đó. Ba gia đình Hobbit ở Dãy Lộn Bao liền sát cánh đồng này được quan tâm dữ dội và nhìn chung đều bị mọi người ghen tị. Bõ Già còn thôi cả giả vờ làm việc trong vườn.

Lều bạt bắt đầu mọc lên. Có một nhà rạp đặc biệt lớn, lớn đến nỗi cái cây mọc trên cánh đồng nằm gọn bên trong, đứng kiêu hãnh gần một mé rạp, ngay đầu cái bàn chính. Đèn lồng được treo lên tất cả cành cây. Còn hứa hẹn hơn (cho những đầu óc Hobbit): một cái bếp ngoài trời khổng lồ được dựng lên tại góc Bắc cánh đồng. Cả một dây đầu bếp, từ mọi quán trọ và nhà ăn hàng dặm chung quanh, đã đến nhập thêm vào với các Người Lùn và quái dân khác đã được bố trí chỗ ở tại Đáy Bao. Phấn khích lên đến đỉnh điểm.

Rồi bầu trời sa sầm mây. Đó là nhằm thứ Tư đêm trước Bữa Tiệc. Bầu không khí lo lắng bao trùm. Rồi ngày thứ Năm, 22 tháng Chín, cuối cùng đã hé rạng. Mặt trời mọc lên, mây tan biến, cờ được giở ra và trò vui bắt đầu.

Bilbo Bao Gai gọi đấy là một bữa tiệc, nhưng đấy thực chất là hàng loạt hoạt động giải trí khác nhau nhập vào làm một. Hầu như tất cả mọi người sống gần đó đều được mời. Một số rất ít bị bỏ sót do sơ suất, nhưng vì đằng nào họ cũng đến nên chẳng thành vấn đề. Những người từ các vùng khác trong Quận cũng được mời ăn, và có cả vài người từ bên ngoài Quận giới nữa. Bilbo thân chinh gặp khách (và những nhân vật khác thêm vào) ngoài cánh cổng trắng mới. Ông tặng quà mọi người mọi ngợm - cách gọi sau chỉ những vị khách trở ra bằng lối sau rồi vào lại theo đường cổng. Dân Hobbit tặng quà cho người khác nhân dịp sinh nhật mình. Những món quà không đắt lắm, lệ thường là thế, và không quá hoang toàng như trong dịp hiếm hoi này; vả lại thế không phải là một lề lối xấu. thực tế ở Hobbit Thôn và Bờ Nước mỗi ngày trong năm đều là sinh nhật ai đó, vậy nên mọi Hobbit trong vùng đều có cơ may ngang nhau nhận được ít nhất một lần một tuần. Mà họ chẳng bao giờ chán cả.

Nhân dịp hiếm hoi này những món quà hay ho lạ. Lũ trẻ Hobbit phấn khích quá đến nỗi mất một lúc chúng hầu như quên cả ăn. Có những món đồ chơi mà chúng chưa từng thấy bao giờ, tất cả đều đẹp và một số rõ ràng còn có phép màu nữa. Nhiều cái trong số ấy thực chất đã được đặt hàng từ một năm về trước, trải đủ đường đất từ Ngọn Cô Độc và thành bang Thung Lũng về đây, lại còn đích thị là sản phẩm do Người Lùn chế tạo.

Khi mọi vị khách đều đã được đón chào và cuối cùng đã vào hẳn bên trong cổng, liền có hát nhảy, nhạc trò và dĩ nhiên là đồ ăn thức uống. Có tất cả ba bữa: bữa trưa, bữa trà, bữa chính (hay bữa tối). Mà bữa trưa và bữa trà chủ yếu chỉ khác ở chỗ những giờ ấy khách khứa ngồi cả lại ăn cùng nhau. Vào những giờ khác thì chỉ là có đông người ăn uống - liên tiếp từ bữa mười một giờ trưa cho đến sáu rưỡi chiều khi buổi pháo hoa bắt đầu.

Pháo hoa là sản phẩm của Gandalf: không chỉ bởi lão mang pháo về, mà người thiết kế và làm ra cũng chính là lão; rồi những hiệu ứng đặc biệt, dàn cảnh và những chùm hỏa tiễn cũng do lão bắn ra. Người ta cũng phân phát hào phóng cả những pháo ném, pháo tép, pháo hoa chùm, pháo hoa cà, đuốc, nến Người Lùn, đài phun nước tiên, pháo yêu tinh cùng pháo đùng nữa. Tất cả đều hết sảy. Ngón nghề của Gandalf càng già càng nhuyễn.

Có những chùm hỏa tiễn như bầy chim lấp lánh ca hát bằng giọng du dương. Có những cái cây xanh rờn thân tuyền khói đen; lá xòe ra như cả mùa xuân trọn vẹn trải ra trong nháy mắt, và Hobbit sững sờ kinh ngạc, đoạn biến mất song còn vương vất lại một mùi thơm ngòn ngọt ngay trước lúc chạm xuống khuôn mặt hếch lên của họ. Có những đài phun nước toàn bươm bướm bay lấp lánh vào đám cây; có những cột lửa nhiều màu bốc lên biến thành đại bàng, hoặc những con tàu giong buồm, hoặc một đội hình thiên nga đang bay; có một cơn bão sấm sét đỏ rực và một trận mưa rào vàng ruộm; có một rừng giáo bạc đột nhiên vút lên không trung với tiếng thét như cả đội quân dàn trận, và rơi trở xuống sông Cái Nước kèm tiếng rít xì xì như một trăm con rắn nóng bỏng. Và còn có màn ngạc nhiên cuối cùng, để tỏ lòng kính trọng Bilbo, khiến các Hobbit giật mình quá chừng, đúng như ý định của Gandalf. Ánh sáng phụt tắt. Một đám khói to tướng bốc lên. Đám khói tự cuộn thành hình một quả núi ở đằng xa, và bắt đầu bừng sáng trên đỉnh. Lửa xanh và tím phụt lên. Bay vèo ra một con rồng đỏ và vàng - không phải to như thật, nhưng giống thật kinh khủng: lửa vọt ra từ hàm nó, mắt nó trừng trừng nhìn xuống; nghe một tiếng gầm, rồi con rồng bay vọt ba lần sát bên trên những mái đầu trong đám đông. Tất cả cúi vội xuống, nhiều người ngã sấp mặt. Con rồng băng qua như một chuyến tàu tốc hành, lộn nhào một cú rồi bừng cháy trên Bờ Nước kèm tiếng nổ đinh tai.

“Đó là hiệu lệnh bữa chính!” Bilbo nói. Bao khó chịu và sợ hãi tan biến tức thì, các Hobbit đang nằm sóng soài dưới đất bật ngay dậy. Có hẳn một bữa tối xa hoa cho tất cả mọi người; tất cả mọi người, tức là ngoại trừ những ai được mời đến buổi gặp mặt dành riêng cho gia đình. Buổi gặp mặt được tổ chức trong nhà rạp lớn có cái cây. Giấy mời chỉ giới hạn cho mười hai tá (con số này còn được dân Hobbit gọi là một Tá Tá, dù từ này bị coi là không hợp để chỉ người); và khách mời được chọn ra từ tất cả các gia đình có họ với Bilbo và Frodo, cộng thêm vài người bạn đặc biệt không họ hàng gì cả (ví dụ như Gandalf). Được sự cho phép của cha mẹ, nhiều Hobbit trẻ cũng có mặt, bởi người Hobbit rất dễ dãi với trẻ nhỏ trong chuyện thức khuya, nhất là khi có cơ hội kiếm cho chúng một bữa ăn miễn phí. Nuôi dạy đám trẻ Hobbit tốn vô khối đồ ăn.

Có nhiều người nhà Bao Gai và nhà Boffin, cũng nhiều người nhà Took và nhà Hươu Bia Rum, vài người nhà Grubb (họ hàng đằng bà nội Bilbo Bao Gai), và vài người nhà Chubb (chỗ quen biết đằng ông ngoại Took); cùng một loạt những người nhà Hang Thỏ, Bolger, Chật Nịt Quần, Nhà Lửng, Thân Đẹp, Rúc Tù Và và Bàn Chân Oách. Một vài người trong số này là họ mạc hết sức xa xôi với Bilbo, một số hầu như trước nay chưa từng đến Hobbit Thôn, bởi họ sống tít trong những xó hẻo lánh của Quận. Nhà Xắc Vải-Bao Gai cũng bị bỏ quên. Otho và vợ ông ta, Lobelia, đều có mặt. Họ không thích Bilbo và ghét cay ghét đắng Frodo, nhưng tờ giấy mời quá đẹp, chữ viết bằng mực vàng, đến nỗi họ cảm thấy không thể chối từ. Vả lại, anh họ Bilbo của họ đã nhiều năm nổi tiếng về đồ ăn thức uống và bàn tiệc của ông thì cực kỳ danh tiếng.

Tất cả một trăm bốn mươi bốn vị khách đều trông chờ một bữa tiệc dễ chịu; mặc dầu họ khá kinh hãi bài diễn văn hậu bữa tối của ông chủ nhà (khoản này tránh không nổi). Có nguy cơ ông sẽ lôi kéo vào đấy những mẩu chắp vá mà ông gọi là thơ ca; đôi khi, sau một hai ly rượu, ông sẽ còn nói bóng nói gió về những cuộc phiêu lưu kỳ cục trong cái hành trình bí ẩn ngày nào. Khách khứa không bị thất vọng: họ đã có một bữa tiệc cực kỳ dễ chịu, thực sự là một buổi chiêu đãi choán hết cả đầu óc: ngon lành, ê hề, đủ món và rõ là lâu. Khắp cả Quận trong những tuần kế tiếp, việc mua sắm nhu yếu phẩm gần như giảm xuống bằng không; nhưng vì khâu phục vụ tiệc của Bilbo đã vét sạch dự trữ của hầu hết các cửa hàng hầm chứa và nhà kho cả vài dặm chung quanh nên chuyện chẳng thành vấn đề nữa.

Sau bữa tiệc (đại khái là vậy) là đến Bài Diễn Văn. Tuy nhiên, hầu hết khách khứa giờ đã trong tâm trạng thoải mái, ở vào cái giai đoạn sung sướng mà họ gọi là “ních đến hang cùng ngõ hẻm”. Họ nhấp những món đồ uống ưa thích, nhấm nháp những mẩu đồ tráng miệng ưa thích, và nỗi sợ hãi lãng đi. Họ sẵn sang nghe bất kể chuyện gì, và sẵn sàng nâng cốc sau mọi dấu chấm câu.

Gia tộc thân mến của tôi, Bilbo bắt đầu, đứng lên tại chỗ. “Nghe nào! Nghe nào! Nghe nào!” họ hò hét và cứ liên tục lặp đi lặp lại đến thành điệp khúc, dường như ngần ngừ không buồn tuân theo lời nhắc của chính mình. Bilbo rời chỗ, đến đứng lên một cái ghế bên dưới một cái cây sáng trưng. Ánh sáng đèn lồng soi xuống khuôn mặt ông rạng rỡ, những chiếc khuy vàng sáng lóa trên tấm áo chẽn lụa thêu ren. Tất cả đều có thể thấy ông đang đứng, hươ hươ một tay trong không khí, tay kia lận trong túi quần.

Thưa các anh em Bao Gai và Boffin thân mến, ông bắt đầu lần nữa, và các anh em Took và các anh em Hươu Bia Rum thân mến, và các anh em Grubb, các anh em Chubb, các anh em Hang Thỏ, các anh em Rúc Tù Và, các anh em Bolger, Chật Nịt Quần, Thân Đẹp và Bàn Chân Oách. “ĐÔI CHÂN OÁCH!” một Hobbit cao tuổi hò từ phía sau nhà rạp. Ông này dĩ nhiên là họ nhà Bàn Chân Oách, và quả tên sao người vậy; chân ông rất to, lông lá dị thường, cả đôi đều đang chễm chệ trên bàn.

Bàn Chân Oách, Bilbo lặp lại. Cả các anh em Xắc Vải-Bao Gai tốt bụng mà tôi chào mừng họ cuối cùng đã trở lại Đáy Bao. Hôm nay là sinh nhật thứ một trăm mười một của tôi: Tôi hôm nay đã mười một chục mốt! “Hoan hô! Hoan hô! Chúc mừng sinh nhật!” họ la hét và họ sung sướng đập bàn. Bilbo làm tuyệt cú. Đây quả là kiểu họ thích: ngắn gọn và rõ nghĩa.

Tôi hi vọng tất cả các anh em cũng đang vui như tôi đây. Những tiếng hoan hô chói tai. Những tiếng la Vui (và Chán). Trôm pét, tù và, tiêu, sáo và các nhạc cụ khác thảy đua nhau tấu lên inh ỏi. Cũng có rất nhiều Hobbit trẻ có mặt như đã nói. Hàng trăm quả pháo tép có nhạc lập tức được giật ra. Phần lớn những quả pháo này mang mác THUNG LŨNG; thứ mác chẳng có mấy ý nghĩa với đại đa số dân Hobbit, dù tất cả bọn họ đều nhất trí đấy là những quả pháo tép phi thường. Quả nào cũng chứa nhạc cụ bên trong, nhỏ nhưng cấu tạo hoàn hảo và âm thanh say lòng. Thậm chí ở một góc mấy cậu trẻ nhà Took và nhà Hươu Bia Rum cho là bác Bilbo đã xong (bởi ông hiển nhiên đã nói những điều cần nói); bèn lập luôn một ban nhạc tự biên tự diễn và bắt đầu một điệu nhạc nhảy vui. Cậu Everard Took và cô Melilot Hươu Bia Rum nhảy lên một cái bàn, rung những quả chuông trong tay bắt đầu nhảy điệu Xoay Vòng Tưng: một điệu nhảy hay hay nhưng sôi nổi quá mức.

Nhưng Bilbo còn chưa xong. Chộp lấy một cái tù và từ tay một anh chàng trẻ tuổi gần bên, ông huýt ba tiếng kịch liệt. Tiếng ồn lắng hẳn. Tôi sẽ không giữ các anh em lâu, ông hét lên. Tiếng hoan hô từ mọi nhóm. Tôi đã mời tất cả các anh em lại cùng nhau vì một Chủ Đích. Có cái gì đó trong cung cách ông nói câu này thực sự gây được ấn tượng. Đã thấy gần như im lặng, và một hai người nhà Took dỏng tai lên.

Thực tế là, vì ba Chủ Đích. Trước nhất, để nói với các anh em rằng tôi yêu quý tất cả các anh em vô cùng, và rằng mười một chục mốt năm là một quãng thời gian quá ngắn để được sống giữa những người anh em Hobbit tuyệt với và thân thiện như thế này. Ồ lên tán thưởng rôm rả.

Đến một nửa số anh em đây tôi vẫn chưa biết rõ ràng bằng một nửa tôi mong muốn, và đến một nửa số anh em đây tôi chưa yêu quý được bằng một nửa những gì anh em xứng đáng. Câu này thật bất ngờ và khá khó hiểu. Có một số lác đác vỗ tay, nhưng đại đa số còn đang cố phân tích xem liệu đó có thành ra một lời khen hay không. Thứ hai, để ăn mừng sinh nhật của tôi. Lại hoan hô. Tôi nên nói: sinh nhật của CHUNG TÔI. Vì đây dĩ nhiên cũng là sinh nhật của người thừa kế, cũng là cháu trai tôi, Frodo. Cháu đến tuổi trưởng thành và nhận quyền thừa kế hôm nay. Vài tiếng vỗ tay chiếu lệ của những người già; và vài tiếng la to “Frodo! Frodo! Anh bạn Frodo vui nhộn!” từ phía những cậu trẻ. Nhà Xắc Vải-Bao Gai chau mày, tự hỏi “nhận quyền thừa kế” là có ý gì.

Cộng lại với nhau, hai bác cháu tôi đạt một trăm bốn mươi bốn. Quý vị cũng đã được lựa chọn đủ số người để vừa xuýt tổng số đáng ghi nhớ này: một TÁ TÁ, nếu tôi được phép sử dụng cách diễn đạt ấy. Không ai hoan hô. Nói thế thật nực cười. Nhiều vị khách của ông, và nhất là nhà Xắc Vải-Bao Gai, thấy bị sỉ nhục, cảm thấy chắc chắn họ đã được mời chỉ để cho tròn cái con số tất yếu kia, giống như món hàng đóng vào kiện hàng mà thôi. “Tá Tá, vậy đấy! Nói năng thô bỉ!”

Cũng là, nếu cho phép tôi được dẫn chuyện xưa, kỷ niệm ngày tôi cưỡi thùng rượu đến Esgaroth trên Hồ Dài; dù hồi ấy chính tôi cũng quên bẵng mất hôm đó là sinh nhật tôi. Hồi ấy tôi mới năm mươi mốt tuổi, nên sinh nhật chưa có vẻ quá quan trọng. Dẫu sao, bữa tiệc lớn hôm đó cũng rất huy hoàng, dù lúc ấy tôi bị cảm lạnh khá nặng, tôi còn nhớ rõ, và chỉ có thể nói “kém ơn rất nhìu”. Giờ tôi nhắc lại chúng cho đúng: Cảm ơn rất nhiều vì quý vị đã đến dự bữa tiệc đơn sơ này của tôi. Im lặng dai dẳng. Tất cả họ đều sợ rằng một bài hát hay bài thơ gì đó đang thập thò lấp ló; mà họ thì đã chán lắm rồi. Sao ông không thôi nói đi và để họ được uống chúc mừng sức khỏe ông? Nhưng Bilbo không hát hay ngâm nga gì. Ông ngừng lại một lát.

Thứ ba và cuối cùng, ông nói, tôi muốn đưa ra một TUYÊN BỐ. Ông nói hai từ cuối cùng này sang sảng và thình lình đến nỗi tất cả những ai còn chưa nhũn ra đều ngồi phắt dậy. Tôi rất tiếc phải thông báo rằng - dù, như tôi đã nói, mười một chục mốt năm là quãng thời gian quá ngắn để giữa anh em - đến đây là KẾT THÚC. Tôi đi đây. Tôi rời đi BÂY GIỜ đây. TẠM BIỆT!

Ông bước xuống và biến mất. Một chớp ánh sáng chói lòa và các vị khách thảy đều chớp mắt. Khi họ mở mắt ra Bilbo đã không thấy đâu nữa. Một trăm bốn mươi bốn Hobbit sửng sốt lặng người ngồi sụp xuống không thốt nên lời. Ông già Odo Bàn Chân Oánh bỏ chân khỏi bàn và giậm thình thịch. Rồi có một thoáng im lặng chết choc, cho đến khi, đột ngột, sau vài hơi thở thật sâu, từng người nhà Bao Gai, Boffin, Took, Hươu Bia Rum, Grubb, Chubb, Hang Thỏ, Bolger, Chật Nịt Quần, Nhà Lửng, Thân Đẹp, Rúc Tù Và và Bàn Chân Oách bắt đầu nói cùng một lúc.

Hầu như tất cả đều nhất trí rằng trò đùa này thật là dở tệ, nên người ta đòi thêm thật nhiều thức ăn cùng đồ uống để chữa lành cú sốc cùng nỗi bực mình của chư khách. “Ông ấy điên, tôi bảo mãi rồi,” đó có lẽ là câu bình phẩm phổ biến nhất. Ngay cả người nhà Took (trừ một vài trường hợp ngoại lệ) cũng nghĩ lối hành xử của Bilbo thật lố bịch. Ngay lúc ấy đa số bọn họ cứ mặc nhiên cho rằng cú biến mất của ông chẳng là gì hơn một trò chơi khăm nực cười.

Nhưng già Rory Hươu Bia Rum không đoan chắc chuyện đó. Tuổi tác lẫn bữa tối ú ụ làm trí thông mình của lão vẩn đục, nên lão nói với con dâu Esmeralda: “Con yêu, trong chuyện này thế nào cũng có trò ám muội! Ông tin là đồ Bao Gai ấy lại lên đường rồi. Lão già ngu xuẩn. Nhưng sao phải lo nhỉ? Lão có đem đồ nhắm đi theo đâu.” Lão gọi to cho Frodo rót rượu lượt nữa.

Frodo là người duy nhất có mặt không nói năng gì. Mất một lúc cậu ngồi im lặng bên cạnh cái ghế trống của Bilbo, phớt lờ mọi nhận xét và thắc mắc. Cậu thích trò đùa ấy, dĩ nhiên rồi, dù cậu biết rõ điều mọi người chưa biết. Cậu đã khó khăn lắm mới nín được cười trước vẻ ngạc nhiên đầy phẫn nộ của khách khứa. Nhưng cùng lúc ấy cậu chợt nhận ra rằng cậu yêu ông già Hobbit biết chừng nào. Đa phần khách khứa tiếp tục ăn uống và bàn tán những chuyện kì quặc của Bilbo Bao Gai, quá khứ lẫn hiện tại; nhưng nhà Xắc Vải- Bao Gai thì đã đùng đùng rời bữa tiệc. Cậu ra lệnh phục vụ thêm rượu; rồi cậu đứng dậy, lặng lẽ uống cạn ly của mình chúc sức khỏe Bilbo, đoạn lén ra khỏi nhà rạp.

Về phần Bilbo Bao Gai, ngay giữa lúc đang phát biểu, ông đã mải mân mê chiếc nhẫn vàng trong túi mình: chiếc nhẫn thần ông đã giữ kín trong quá nhiều năm. Lúc bước xuống ông thọc ngón tay vào nhẫn, và từ đó về sau không một Hobbit nào ở Hobbit Thôn còn nhìn thấy ông nữa.

Ông vội vã bước về hốc nhà mình, đứng giây lát vừa lắng nghe vừa cười mỉm trước tiếng ầm ĩ náo loạn trong nhà rạp và âm thanh hội hè đình đám ở các góc khác ngoài cánh đồng. Ông vào nhà. Ông cởi quần áo dạ tiệc, gấp gọn và gói cái áo chẽn lụa thêu vào giấy lụa cất đi. Đoạn ông mặc vội lên người bộ trang phục cũ nhàu nhĩ, thắt ngang lưng chiếc thắt lưng da đã sờn. Trên thắt lưng ông đeo lủng lẳng một thanh đoản kiếm trong cái bao kiếm da màu đen rúm ró. Từ trong một ngăn kéo khóa chặt, sực mùi băng phiến, ông lấy ra chiếc mũ trùm đầu và cái áo choàng cũ. Chúng đã được khóa lại cẩn thận từ bao giờ như thể quý giá lắm, vậy nhưng chúng lại vá víu và bạc phếch vì mưa nắng đến nỗi khó lòng đoán được màu sắc ban đầu: có lẽ từng là màu xanh lục thẫm. Chúng hơi rộng quá khổ người ông. Kế đó ông đi vào phòng làm việc, và từ trong tủ sắt to đùng lấy ra cái bọc gì đó gói ghém bên trong mớ quần áo cũ, một bản thảo bọc da, thêm cả cái phong bì to kềnh càng. Cuốn sách và bọc ông nhét lên trên cùng một bao nặng đang dựng ngay ở đó, cũng đã gần đầy. Ông thả chiếc nhẫn vàng của mình cùng sợi xích đẹp đẽ đeo lấy nó vào trong phong bì, rồi gắn xi, đề gửi Frodo. Thoạt tiên ông đặt phong bì lên bệ lò sưởi, nhưng lại thình lình lấy lại nhét vào trong túi áo. Ngay lúc đó cửa mở và Grandalf vội vã đi vào.

“Ô này!” Bilbo nói. “Tôi vừa thắc mắc chẳng biết bác có đến không.”

“Tôi mừng thấy chú không tàng hình,” thầy phù thủy nói, ngồi xuống một chiếc ghế, “tôi muốn gặp chú để nói vài lời cuối cùng. Tôi cho là chú cảm thấy mọi thứ đã diễn ra thật huy hoàng và đúng theo kế hoạch hẳn?”

“Phải, đúng vậy,” Bilbo nói. “Mặc dù ánh chớp đó thật bất ngờ: nó làm cả tôi cũng giật mình, chưa kể đến những người khác. Một bổ sung nho nhỏ của riêng bác, phải vậy không?”

“Phải. Chú đã khôn ngoan giữ nhẹm chiếc nhẫn suốt bao năm nay, nên tôi thấy có lẽ cần cho khách của chú thêm thứ gì đó khác ngõ hầu giải thích cho sự tan biến bất thình lình của chú.”

“Và suýt phá hỏng trò đùa của tôi. Bác là một lão già nhiễu sự ưa xía chuyện người khác,” Bilbo cười to “nhưng tôi nghĩ bác hiểu rõ điều gì là tốt nhất, như thường lệ.”

“Phải - khi tôi mà đã hiểu cái gì rồi. Nhưng tôi không hiểu toàn bộ chuyện này rõ ràng lắm. Chuyện giờ đã đến hồi kết. Chú đã chơi trò đùa của chú, đã dọa chết khiếp hoặc chọc phát khùng hầu hết họ hàng của chú, còn tặng cho cả Quận này một câu chuyện để mà bàn tán đủ chín ngày, có khi chín chín ngày cũng nên. Chú định làm gì hơn nữa?”

“Có, làm chứ. Tôi cảm thấy tôi cần nghỉ, nghỉ thật dài. Trước đây tôi đã bảo bác rồi. Có thể là nghỉ luôn: tôi không nghĩ mình sẽ trở lại. Thực tình, tôi không định trở lại, và tôi đã chuẩn bị hết cả.

“Tôi già rồi, bác Gandalf. Tôi nom không già, nhưng tôi đang bắt đầu cảm thấy cái già trong đáy cùng tâm can mình. Duy trì thể lực ư!” ông khịt khịt mũi. “Sao tôi cảm thấy mình mỏng quẹt đi hết, như bị kéo dài ngoẵng ra, bác biết ý tôi định nói gì rồi đấy: giống như bơ bị quết lên quá nhiều bánh mỳ ấy. Thế không thể nào là điều hay cho được. Tôi cần một sự thay đổi, hay điều gì đó.”

Gandalf chăm chú nhìn ông vẻ tò mò. “Có vẻ không đúng đắn thật,” lão tự nói. “Mà, rốt cục tôi tin kế hoạch của chú có lẽ là hay hơn cả.”

“Chà, gì thì gì tôi cũng đã quyết chí rồi. Tôi muốn được thấy núi non lần nữa, bác Gandalf ạ - núi non ấy; và rồi tìm chỗ nào đó tôi có thể yên nghỉ. Bằng an yên tĩnh, không có cả đống những người họ hàng tọc mạch xung quanh, hàng dây những vị khách chết bằm lượn lờ bên chuông cửa. Có lẽ tôi sẽ tìm chỗ nào đó để hoàn tất quyển sách của mình. Tôi đã nghĩ đến một kết thúc đẹp: và chú sống hạnh phúc mãi mãi về sau cho đến tận cùng ngày tháng đời mình.”

Gandalf cười ha hả. “Tôi hi vọng chú mong sao được vậy. Nhưng sẽ không ai đọc cuốn sách đâu, bất kể kết thúc ra sao.”

“Dào, họ sẽ đọc chứ, những thời đại về sau. Frodo đã đọc một ít, được đến đâu hết đến đấy. Bác sẽ để mắt đến Frodo chứ, nhỉ?”

“Có chứ, có - cả hai mắt ấy chứ, bất cứ lúc nào mắt tôi rảnh.”

“Cháu nó sẽ đi với tôi ngay, dĩ nhiên, nếu tôi bảo cháu. Thật ra cháu đã xin một lần, ngay trước bữa tiệc. Nhưng cháu không hẳn - chưa hẳn muốn. Tôi muốn được ngắm miền đất hoang dã một lần nữa trước khi chết, cả Dãy Núi Mù nữa; nhưng cháu thì vẫn còn nặng lòng với Quận, với những rừng, những ruộng, những sông lạch. Cháu hẳn là rất thoải mái ở nơi đây. Tôi sẽ để lại mọi thứ cho cháu, dĩ nhiên, trừ một vài món linh tinh đầu thừa đuôi thẹo. Tôi mong cháu sẽ hạnh phúc, khi nào đã quen ở một mình. Giờ đã đến lúc cháu tự mình làm chủ.”

“Mọi thứ?” Gandalf hỏi. “Cả chiếc nhẫn hả? Chú đã đồng ý thế, chú chắc vẫn nhớ.”

“À, ờ, vâng, tôi cho là vậy,” Bilbo nói cà lăm.

“Nó đâu rồi?”

“Trong cái phong bì, nếu bác nhất định phải biết,” Bilbo sốt ruột nói. “Trên mặt lò sưởi kia thôi. À mà, không! Ở trong túi tôi đây này!” Ông ngần ngừ. “Bây giờ thế có kỳ cục không chứ?” ông khẽ nói một mình. “Mà rút cục, tại sao không? Tại sao không nên ở trong đó?”

Gandalf lại nhìn Bilbo chăm chú, một tia sáng lóe lên trong đôi mắt lão. “Bilbo này, tôi nghĩ,” lão khẽ nói, “tôi thì sẽ bỏ nó lại. Chú không muốn sao?”

“Có - và không. Giờ nghĩ đến việc này, cho phép tôi nói, tôi hoàn toàn không thích phải lìa xa nó tí nào. Và tôi không rõ lắm tại sao tôi nên từ bỏ. Tại sao bác lại muốn tôi từ bỏ?” ông hỏi vặn, và một sự thay đổi quái gở phủ lấy giọng nói của ông. Giờ nghe giọng ông sắc lẹm những nghi ngờ và phẫn nộ. “Bác lúc nào cũng quấy rầy tôi vì cái nhẫn; ấy vậy mà bác chưa bao giờ làm phiền tôi vì những thứ khác tôi vớ được trong chuyến đi ấy.”

“Đúng là thế, nhưng tôi phải quấy rầy chú,” Gandalf nói. “Tôi muốn biết sự thực. Sự thực rất quan trọng. Những chiếc nhẫn thần đều rất - ờ, rất thần kỳ; chúng là của hiếm và có nhiều điều kỳ quái. Tôi quan tâm đến cái nhẫn của chú theo thói quen nghề nghiệp, chú có thể nói như vậy; và tôi vẫn còn quan tâm. Tôi cần biết nó ở đâu; giả sử chú lại đi chu du lần nữa. Còn nữa, tôi nghĩ chú đã giữ nó quá lâu rồi. Chú không cần nó nữa, Bilbo ạ, trừ phi tôi hoàn toàn nhầm lẫn.”

Bilbo đỏ bừng mặt, thấp thoáng một tia giận dữ trong đôi mắt ông. Khuôn mặt đôn hậu của ông đanh lại. “Tại sao không?” ông hét lên. “Và bận gì đến bác mà phải biết tôi làm gì với đồ của tôi. Nó là của riêng tôi. Tôi tìm thấy nó. Nó đã đến với tôi.”

“Phải, phải,” Gandalf nói, “Nhưng đâu cần phải nổi cáu.”

“Nếu tôi cáu cũng là lỗi của bác,” Bilbo nói, “Nhẫn là của tôi, tôi bảo bác rồi. Của riêng tôi. Bảo bối của tôi. Phải. Bảo bối của tôi.”

Khuôn mặt thầy phù thủy giữ nguyên vẻ nghiêm trọng và chăm chú, chỉ một thoáng rung rinh trong đôi mắt sâu để lộ ra rằng lão giật mình và thực tình hốt hoảng. “Hồi trước nó cũng từng được gọi thế,” lão nói, “có điều không từ miệng chú.”

“Thì giờ tôi nói. Mà tại sao không? Nếu Gollum từng nói hệt như vậy thì cũng đã sao. Giờ nó không phải của gã, mà là của tôi. Và tôi tuyên bố tôi sẽ giữ nó.”

Gandalf đứng dậy. Lão nói lạnh lùng. “Chú sẽ là một lão già ngu ngốc nếu làm như thế, Bilbo ạ.” Lão tiếp, “Chú càng nói càng rõ ra chuyện đó. Nó đã ảnh hưởng đến chú quá mất rồi. Bỏ nó đi! Rồi chú có thể tự mình bỏ đi, và được tự do.”

“Tôi muốn làm gì thì làm và thích đi đâu thì đi,” Bilbo ngoan cố.

“Nào, nào, lão Hobbit già thân mến của tôi!” Gandalf nói. “Chúng ta đã là bạn hữu suốt cuộc đời dài dằng dặc của chú, và chú nợ tôi một điều. Đi nào! Hãy làm như chú đã hứa: bỏ nó đi!”

“Ôi dào, nếu bản thân bác muốn cái nhẫn của tôi thì cứ nói thẳng!” Bilbo kêu lên. “Nhưng bác sẽ không có nó đâu. Tôi sẽ không cho đi Bảo Bối của tôi đâu, nói cho bác biết.” Đôi tay ông lạc tới cán thanh kiếm nhỏ.

Cặp mắt Gandalf lóe sáng. “Đến lượt tôi phải nổi cáu ngay bây giờ mất thôi,” lão nói. “Nếu chú còn nói thế nữa, tôi sẽ phải cáu. Rồi chú sẽ được thấy Gandalf Áo Xám cởi áo choàng.” Lão bước một bước lại chỗ ông Hobbit, dường như chợt cao lớn và đáng sợ hẳn lên; bóng người lão choán đầy căn phòng nhỏ.

Bilbo lùi lại sát tường, thở khò khè, tay túm chặt túi áo. Họ đứng mặt đối mặt một lúc, bầu không khí trong căn phòng khích động hẳn lên. Cặp mắt Gandalf vẫn chiếu xuống ông bạn Hobbit. Bàn tay Bilbo từ từ buông lỏng, và ông bắt đầu run rẩy.

“Tôi không biết cái gì nhập vào bác, Gandalf ạ,” ông nói. “Trước nay bác chưa bao giờ như thế này. Tất cả chuyện này là sao? Chẳng phải nó là của tôi sao? Tôi đã tìm thấy nó, và Gollum hẳn đã giết tôi nếu tôi không giữ nó. Bất kể gã nói gì đi nữa, tôi cũng không phải kẻ cắp.”

“Tôi chưa bao giờ gọi chú là kẻ cắp,” Gandalf trả lời. “Và tôi cũng không phải là kẻ cắp. Không phải tôi đang cố cướp của chú, mà là giúp chú. Tôi mong chú lại tin tôi, như trước kia.” Lão ngoảnh mặt đi, và cái bóng vụt biến mất. Có vẻ như lão vừa teo lại thành một lão già tóc hoa râm, lom khom, bồn chồn.

Bilbo đưa tay lên che mắt. “Tôi xin lỗi,” ông nói. “Nhưng tôi cảm thấy kỳ lạ vô cùng. Tuy thế, không còn bận lòng vì nó thêm nữa âu cũng là một sự khuây khỏa sao đó. Gần đây nó cứ nung nấu trong tâm trí tôi. Đôi khi tôi cảm thấy nó như một con mắt đang nhìn tôi. Và tôi lúc nào cũng muốn đeo nó lên rồi biến mất, bác biết không; hoặc cứ lo không biết liệu nó có còn yên ở đấy không, nên lôi nó ra xem cho chắc. Tôi đã thử bỏ vào hòm khóa lại, nhưng nhận thấy tôi không thể yên tâm nếu không để nó trong túi áo. Tôi không biết tại sao. Và có vẻ như tôi không thể quyết định nổi.”

“Vậy hãy tin tôi,” Gandalf nói. “Tôi thì đã quyết định chắc rồi. Hãy đi đi và để nó lại. Đừng sở hữu nó nữa. Hãy trao cho Frodo, tôi sẽ chăm nom cậu bé.”

Bilbo đứng sững mất một khắc đờ đẫn và lưỡng lự. Rồi ông thở dài. “Được thôi,” ông nói, rõ ràng có cố gượng. “Tôi sẽ trao.” Nói đoạn ông nhún vai, mỉm cười hơi rầu rĩ. “Rút cuộc, cái vụ tiệc tùng này cũng chỉ là vì mục đích ấy, thực vậy: trao đi hàng đống quà sinh nhật, nên theo cách nào đó cũng dễ dàng hơn nếu đồng thời trao nó đi luôn thể. Chung cuộc cũng chẳng dễ dàng hơn tí nào, nhưng thật đáng tiếc nếu để mọi chuẩn bị này thành ra uổng phí. Như thế sẽ làm hỏng hẳn trò đùa.”

“Thật thế, như thế sẽ xóa mất ý nghĩa duy nhất tôi thấy được trong sự việc này,” Gandalf nói.

“Được lắm,” Bilbo đáp, “nó thuộc về Frodo cũng như mọi thứ còn lại.” Ông thở một hơi thật sâu. “Giờ thì tôi phải khởi hành thôi, kẻo lại có ai đó khác đuổi kịp tôi mất. Tôi đã nói tạm biệt, tôi không thể chịu nổi nếu lại phải lặp lại tất cả từ đầu.” Ông nhặt chiếc túi lên và đi ra cửa.

“Chú vẫn còn chiếc nhẫn trong túi,” thầy phù thủy nhắc.

“Chà, đúng là còn!” Bilbo kêu lên. “Cả chúc thư của tôi cùng tất cả những văn tự khác nữa. Bác nên cầm lấy giao nó lại hộ tôi. Như thế sẽ là an toàn nhất.”

“Không, đừng đưa cái nhẫn cho tôi,” Gandalf nói. “Cứ để nó lên mặt lò sưởi. Ở đó đủ an toàn rồi, cho đến lúc Frodo đến. Tôi sẽ đợi cậu ấy.”

Bilbo rút cái phong bì ra, nhưng đúng lúc ông định đặt nó lên cạnh chiếc đồng hồ, bàn tay của ông giật nảy ra sau, cái gói rơi xuống sàn nhà. Ông chưa kịp nhặt lên, thầy phù thủy đã khom người chộp lấy đặt nó vào đúng chỗ. Cơn giận dữ một lần nữa vụt lướt qua khuôn mặt ông già Hobbit. Đột nhiên tất cả nhường chỗ cho vẻ thư giãn và một tiếng cười thoải mái.

“Chà, thế là xong,” ông nói. “Giờ tôi đi đây!”

Họ đi ra ngoài sảnh. Bilbo chọn từ trên giá cây gậy ông ưa thích; rồi ông huýt sáo. Bà Người Lùn từ mấy căn phòng khác đi ra, họ vừa mới khá bận rộn ở đó.

“Sẵn sàng cả chưa?” Bilbo hỏi. “Đã đóng gói dán nhãn mọi thứ chưa?”

“Mọi thứ rồi,” họ trả lời.

“Vậy thôi, ta lên đường nào!” Ông bước hẳn ra bên ngoài cửa trước.

Đó là một đêm thật đẹp, bầu trời đen thẳm lốm đốm những vì sao. Ông ngước nhìn lên, hít hà không khí. “Thật là vui biết bao! Thật vui biết bao khi lại được khởi hành, khởi hành trên Đường Cái cùng những Người Lùn! Đây đúng là điều tôi thực lòng mong mỏi, bao năm nay! Tạm biệt!” ông nói, nhìn ngôi nhà cũ và cúi chào về phía cửa. “Tạm biệt bác, Gandalf!”

“Tạm biệt chú, Bilbo, trong lúc này thôi. Hãy bảo trọng! Chú già rồi, và có lẽ cũng khôn ngoan rồi đấy.”

“Bảo trọng! Tôi cóc cần. Bác đừng có lo lắng cho tôi! Giờ tôi cũng hạnh phúc y như xưa kia tôi đã từng hạnh phúc, như thế là ý nghĩa vô cùng rồi. Song thời cơ đã đến. Cuối cùng tôi cũng đang nhấc giò thượng lộ,” ông bổ sung, và rồi giọng trầm hẳn, như thể cho riêng mình, ông hát khe khẽ trong bóng tối:

Con Đường cứ chạy dài chạy mãi

Tự cửa ngoài miết mải vô chừng.

Hút trước mắt Con Đường đã trải,

Sức ta còn, còn đuổi theo cùng;

Cùng theo đuổi chân vung phấn khởi

Tới thênh thang đường mới nhập vào,

Bao ngã rẽ về bao đích gọi.

Tiếp về đâu? Chưa nói được nào.

Ông ngừng bặt, im lặng trong giây lát. Rồi không nói lời nào nữa, ông quay lưng lại những ánh đèn và những giọng nói trên cánh đồng lẫn trong lều bạt, theo sau là ba người đồng hành, đi vòng vào trong khu vườn, rảo bước xuôi theo lối đi dài xuống dốc. Ông nhảy qua một chỗ thâm thấp ở bờ giậu chân dốc, rồi rẽ ra đồng cỏ, biến mất vào đêm như âm thanh xào xạc của cơn gió nơi nội cỏ.

Gandalf đứng yên một chốc dõi nhìn theo ông hút vào trong bóng tối. “Tạm biệt, chú Bilbo thân mến - hẹn lần tái ngộ sau!” lão khe khẽ nói đoạn quay vào trong nhà.

Frodo đi vào vừa hay sau đó, thấy lão đang ngồi trong bóng tối, mải mê suy nghĩ. “Bác ấy đi rồi ạ?” cậu hỏi.

“Phải,” Gandalf trả lời, “cuối cùng ông ấy đã đi.”

“Cháu ước gì - ý cháu là, cho đến mãi tối nay cháu vẫn mong đó chỉ là một trò đùa,” Frodo nói. “Nhưng tận đáy lòng cháu biết là bác ấy đã quyết tâm đi. Bác ấy vẫn hay đùa với những chuyện nghiêm túc. Giá cháu quay về sớm hơn, để kịp tiễn bác ấy.”

“Ta nghĩ thực tình ông ấy thích lẳng lặng lẻn đi vào phút chót,” Gandalf nói. “Đừng lấy thế làm phiền. Ông ấy sẽ ổn cả thôi - từ đây về sau. Ông ấy để lại cho cháu một cái gói. Kia kìa!”

Frodo cầm lấy cái phong bì trên mặt lò sưởi, liếc nhìn, nhưng chưa mở vội.

“Ta nghĩ cháu sẽ thấy chúc thư của ông ấy và mọi văn tự khác bên trong,” thầy phù thủy nói. “Bây giờ cháu là chủ nhân của Đáy Bao rồi. Và còn nữa, ta nghĩ cháu sẽ thấy một chiếc nhẫn vàng.”

“Chiếc nhẫn!” Frodo reo lên. “Bác ấy để cái đó lại cho cháu à? Cháu không hiểu là vì sao đấy. À mà, nó có thể sẽ có ích.”

“Có thể có, cũng có thể không,” Gandalf nói. “Nếu ta là cháu, ta sẽ không dùng tới nó. Mà giữ nó cho kín, giữ cho thật an toàn! Bây giờ ta đi ngủ đây.”

Với tư cách chủ nhân của Đáy Bao, Frodo cảm thấy mình phải đảm đương cái nhiệm vụ đau khổ là chào tạm biệt khách. Lời đồn thổi xung quanh các biến cố kỳ lạ bấy giờ đã lan ra khắp cả cánh đồng, nhưng Frodo vẫn chỉ nói chắc chắn mọi sự sẽ được làm sáng tỏ ngay sáng mai. Chừng nửa đêm xe ngựa đến đón các khách quan trọng. Lần lượt từng chuyến một lăn bánh xa dần, chở đầy các Hobbit no căng nhưng vô cùng bất mãn. Thợ làm vuờn đến theo thu xếp từ trước, dùng xe cút kít dọn đi những thứ tình cờ sót lại.

Đêm dần qua. Mặt trời lên. Các Hobbit trở dậy khá muộn. Buổi sáng trôi đi. Mọi người đến và bắt đầu (theo lệnh) dọn dẹp nào nhà lều, nào bàn; nào ghế, nào thìa, nào dao, nào chai, nào đĩa, nào đèn lồng, nào các bụi cây trổ hoa trong hộp, nào mảnh vụn bánh, nào xác pháo, nào túi bị bỏ quên, nào găng tay, nào khăn tay, nào thức ăn chưa đụng đến (mục này không đáng kể). Rồi một số người khác đến (không theo lệnh nào hết): nhà Bao Gai, nhà Boffin, nhà Bolger, nhà Took, và những vị khách khác đang lưu trú hoặc sống ngay gần đó. Đến giữa ngày, khi ngay cả những vị ních đẫy tễ cùng đã lại dậy ra ngoài được, thì tại Đáy Bao đã tấp nập hẳn một đám đông lớn, không được mời nhưng cũng chẳng ngoài dự kiến.

Frodo đang đợi trên bậc cửa, miệng mỉm cười nhưng nom khá mệt mỏi và lo lắng. Cậu chào tất cả nhũng người đến thăm, nhưng không có gì để nói nhiều hơn trước. Câu đáp lại tất cả những lời hỏi han chỉ là: “Bác Bilbo Bao Gai đã đi xa, theo như tôi biết là mãi mãi.” Vài vị khách được cậu mời vào bên trong, vì bác Bilbo có “nhắn nhủ” lại cho họ.

Bèn trong sảnh đã thấy chất một đống lớn đủ loại to nhỏ những hộp, gói và các món nhỏ đồ đạc trong nhà. Trên từng món đều có cột nhãn. Có vài cái nhãn đại khái thế này:

Tặng ADELARD TOOK, tức là tặng RIÊNG ÔNG; Bilbo; buộc vào một chiếc ô. Adelard đã từng khuân đi nhiều chiếc khác không cột nhãn.

Tặng DORA BAO GAI để mãi nhớ cuộc thư từ DÀI LÂU, với tất cả tình thân ái, Bilbo; buộc vào cái giỏ to tướng dùng đựng giấy loại. Dora là chị gái Drogo, cũng là thân quyến nữ cao tuổi nhất của Bilbo và Frodo; bà này chín mươi chín mùa xuân, và ròng rã trên nửa thế kỷ đã bỏ công viết hàng bao nhiêu ram giấy những lời khuyên sáng suốt.

Tặng MILO HANG THỎ, mong là món quà hữu dụng, B.B; buộc vào một chai mực và cây bút máy bằng vàng. Milo chưa từng hồi đáp thư từ.

Tặng cháu ANGELICA sử dụng, bác Bilbo; buộc vào một chiếc gương lồi tròn trĩnh. Cô là một thiếu nữ nhà Bao Gai, và cứ khơi khơi tưởng khuôn mặt mình đẹp lắm.

Tặng cho bộ sưu tập của HUGO CHẬT NỊT QUẦN, từ một người có đóng góp, buộc vào một tủ sách (trống không). Hugo là tay trùm sò mượn sách, riêng chuyện trả sách thì khó khăn trên mức bình thường.

Tặng LOBELIA XẮC VẢI-BAO GAI, coi như làm QUÀ; buộc vào một hộp thìa bạc. Bilbo tin rằng bà này đã kiếm chác được vô khối là thìa của ông, trong khi ông đi chu du vắng nhà dạo nọ. Lobelia thừa biết thế. Cuối ngày, khi bà ta đến, bà ta lập tức hiểu cái ý kia, nhưng vẫn lấy lũ thìa.

Đây chỉ là một phần nhỏ những món quà đổ đống. Hốc nhà Bilbo từ lâu đã khá bừa bộn những đồ đạc trải suốt chiều dài cuộc đời đắc thọ của ông. Trở nên bừa bộn là xu hướng chung của các hốc Hobbit: về điểm này tập quán tặng quá nhiều quà sinh nhật chịu phần lớn trách nhiệm. Dĩ nhiên, không phải các món quà sinh nhật lúc nào cũng mới, có một vài mathom không còn ai nhớ dùng để làm gì đã chu du lòng vòng khắp cả quận; nhưng Bilbo thường tặng những món quà mới và giữ lại những món đã nhận. Cái hốc cũ giờ đây đang quang đi tí chút.

Từng món quà chia tay khác nhau đều có nhãn đề tặng, đích thân Bilbo viết lên, vài món còn hàm ý bóng gió, hay bỡn cợt. Nhưng cố nhiên, đa phần quà tặng đều đến đúng nơi người ta cần chúng và sẽ hoan nghênh chúng. Những Hobbit nghèo, nhất là cư dân Dãy Lộn Bao, chào đón chúng nhiệt liệt. Bõ Già Gamgee được hai bao khoai tây, một cái thuổng mới, một cái áo chẽn len, một chai thuốc mỡ chữa nhức khớp. Già Rory Hươu Bia Rum, để đền đáp lại lòng mến khách vô bờ, được cả chục chai Vườn Nho Cũ: thứ rượu đỏ rất nặng gốc gác mãi Tổng Nam, giờ đã ngấu lắm rồi, vì được chính cha ông Bilbo ủ. Rory thế là hoàn toàn tha thứ cho Bilbo, hết chai thứ nhất thì tuyên bố Bilbo là người anh em quý hóa nhất hạng.

Vẫn còn lại thừa đủ mọi thứ cho Frodo. Và dĩ nhiên, tất cả những đồ quý chủ yếu, cùng sách, tranh, và đồ đạc vốn hơn cả đủ, đều được để lại cho Frodo sở hữu. Tuy vậy, không thấy có dấu hiệu hay nhắc nhở nào đến tiền hay châu báu: Bilbo không cho đi lấy một đồng xu hay một hột thủy tinh nào.

* * *

Chiều hôm đó Frodo đã phải cực kỳ cố gắng. Lời đồn nhảm rằng toàn bộ gia sản đang được mang ra phát không lan nhanh như lửa; chẳng mấy chốc mà cả hốc đã đông nghẹt những người không có phận sự gì, nhưng không thể gạt ra rìa. Nhãn quà bị xé toạc và xáo trộn, cãi cọ nổ ra. Vài người cố đổi chác thỏa thuận ngay trong sảnh; số khác cố chuồn êm cùng những món nho nhỏ không đề gửi họ, hoặc bất kể thứ gì có vẻ như không ai buồn lấy hoặc không ai để ý. Con đường vào cổng nghẽn đầy xe cút kít và xe đẩy.

Chính giữa lúc rối loạn thì nhà Xắc Vải-Bao Gai đến. Frodo đã rút lui được một lúc, mặc cho anh bạn Merry Hươu Bia Rum để mắt đến mọi thứ. Khi Otho lớn tiếng yêu cầu được gặp Frodo, Merry cúi chào lịch sự.

“Frodo khó ở,” cậu nói. “Anh ấy đang nghỉ rồi.”

“Ý mày là trốn chứ gì,” Lobelia nói “Gì thì gì chúng tao vẫn muốn gặp nó, chúng tao nhất định phải gặp nó. Cứ đi báo nó như vậy!”

Merry bỏ mặc bọn họ ở lại trong sảnh một lúc lâu, nên cả hai có đủ thời gian khám phá món quà chia tay toàn là thìa dành cho mình. Món quà chẳng làm họ tươi tỉnh thêm. Cuối cùng họ cũng được đưa vào phòng đọc. Frodo đang ngồi bên một cái bàn chất đầy giấy tờ trước mặt. Nom cậu có vẻ khó ở thật - không vì lý do gì khác thì cũng vì phải gặp nhà Xắc Vải-Bao Gai; cậu đứng dậy, loạt soạt gì đó trong túi. Nhưng cậu nói năng cực kỳ lịch thiệp.

Vợ chồng Xắc Vải-Bao Gai khá là khó chịu. Họ bắt đầu chào mời cậu những cái giá hữu nghị tệ mạt (như chỗ bạn bè với nhau) để đổi lấy những món đồ giá trị chưa thấy có nhãn quà. Khi Frodo đáp rằng chỉ những thứ đích thân Bilbo chỉ định mới được đem cho, họ liền nói toàn bộ sự việc này thật ám muội. “Tôi thấy duy nhất một điểm rõ ràng,” Otho nói, “ấy là toàn bộ vụ này có lợi cho cậu ghê gớm. Tôi phải được xem di chúc.”

Otho lẽ ra đã là người thừa kế Bilbo, nhưng rồi lại có việc thận nuôi Frodo. Ông ta đọc di chúc cẩn thận và thở phì phò. Thật không may, di chúc quá rõ ràng và chuẩn xác (theo đúng tập quán pháp lý của người Hobbit, vốn yêu cầu đủ bảy chữ ký làm chứng bằng mực đỏ, cùng nhiều thứ khác).

“Lại thua rồi!” ông ta bảo vợ. “Sau sáu mươi năm chờ đợi nữa chứ. Thìa à? Láo toét!” Ông ta bật ngón tay tanh tách ngay dưới mũi Frodo, đoạn huỳnh huỵch lui ra. Nhưng không dễ mà thoát được Lobelia như thế. Một lát sau Frodo ra khỏi phòng đọc định xem mọi việc diễn tiến thế nào thì thấy bà ta vẫn còn loanh quanh trong hốc, kiểm tra mọi ngóc ngách và gõ gõ khắp sàn nhà. Cậu cương quyết hộ tống bà ta ra khỏi địa giới hốc, sau khi đã giải thoát hộ vài món nho nhỏ (nhưng khá là giá trị) không hiểu sao lại vô tình rơi vào trong cái ô của bà ta. Mặt bà ta nom như thể đang khổ sở cố nghĩ ra một đòn nhận xét chia tay trí mạng, nhưng tất cả những gì bà ta nói được, khi ngoái lại ngay bậc cửa, chỉ là:

“Chừng nào còn sống mi sẽ còn hối tiếc chuyện này, đồ nhãi ranh! Sao mi không biến đi luôn đi? Mi không thuộc về nơi này, mi đâu phải người nhà Bao Gai - mi - mi chỉ là một thằng Hươu Bia Rum!”

“Merry, em có nghe thấy không? Như thể là sỉ nhục đấy, thiệt tình,” Frodo vừa nói vừa đóng sầm cửa trước mũi bà ta.

“Đấy là một lời khen,” Merry Hươu Bia Rum nói, “nên dĩ nhiên không đúng.”

Rồi cả hai đi quanh hốc, tống cổ ba tay Hobbit trẻ (hai tay Boffin và một tay Bolger) đang mải gõ lún mấy bức tường một trong những hầm chứa. Frodo còn ẩu đả với Sancho Bàn Chân Oách (cháu nội già Odo Bàn Chân Oách), tay này đã bắt đầu đào bới trong phòng lớn để đồ ăn vì đinh ninh đã nghe thấy âm thanh rỗng. Huyền thoại về vàng của Bilbo đã kích thích cả trí tò mò lẫn niềm hy vọng; bởi vàng huyền thoại (kiếm được một cách khó hiểu, nếu không muốn nói đằng thắng ra là bất minh) thì, như ai cũng biết, ai tìm được người nấy hưởng – trừ phi việc tìm kiếm bị người ta làm cho gián đoạn.

Thắng được Sancho và đẩy tay này ra ngoài xong xuôi, Frodo ngồi sụm xuống một chiếc ghế trong sảnh. “Merry, đến lúc đóng cửa hàng rồi,” cậu nói. “Khóa cửa lại, hôm nay đừng mở cho ai nữa, kể cả họ có mang gỗ phá thành tới cũng đừng.” Rồi cậu đi làm một cốc trà muộn cho sảng khoái.

Cậu còn chưa kịp ngồi thì nghe có tiếng gõ khe khẽ ngoài cửa trước. “Chắc chắn lại Lobelia rồi,” cậu nghĩ. “Bà ta hẳn đã nghĩ ra cái gì hiểm ác lắm đây, nên mới quay lại nói. Thế thì cứ đợi đi.”

Cậu cứ tiếp tục uống trà. Tiếng gõ cửa lặp lại, to hơn, nhưng cậu không để ý. Đột nhiên cái đầu thầy phù thủy hiện ra ngoài cửa sổ.

“Này Frodo, cháu mà không cho ta vào, ta sẽ thổi bay cánh cửa này thẳng ra ngoài hốc rồi xuyên tuốt qua đồi đấy,” lão nói.

“Ông Gandalf thân mến! Nửa phút thôi!” Frodo la lên, chạy từ trong phòng ra cửa. “Mời vào! Mời vào! Cháu tưởng là bà Lobelia.”

“Vậy thì ta tha thứ cho cháu. Nhưng ta vừa mới gặp bà ta xong, đang đánh cái xe ngựa lùn về hướng Bờ Nước với bộ mặt hẳn sẽ đóng đông được cả sữa non.”

“Bà ấy suýt nữa làm cả cháu cũng đông cứng người nữa là. Suýt nữa thì cháu đã đeo nhẫn của bác Bilbo vào. Cháu chỉ mong sao được biến đi.”

“Chớ làm thế!” Gandalf nói, và ngồi xuống. “Hết sức cẩn thận với cái nhẫn ấy đấy Frodo! Thực tình, một phần chính vì nó mà ta đến để nói lời cuối cùng đây.”

“Ừm, cái nhẫn có chuyện gì ạ?”

“Cháu đã biết những gì?”

“Chỉ những chuyện bác Bilbo kể cho cháu thôi. Cháu đã được nghe chuyện của bác ấy: bác ấy tìm thấy nó ra sao, sử dụng nó ra sao: ý cháu là, trong chuyến phiêu lưu của bác ấy.”

“Không biết đấy là câu chuyện nào vậy,” Gandalf nói.

“À, không phải những chuyện bác ấy kể cho Người Lùn nghe hay viết trong cuốn sách rồi,” Frodo nói. “Bác ấy kể cho cháu nghe câu chuyện thật ngay sau khi cháu đến sống ở đây. Bác ấy nói ông cứ đòi mãi kỳ đến khi bác ấy đành phải kể cho ông nghe, nên cháu cũng nên được biết. ‘Không có bí mật giữa hai bác cháu ta, Frodo ạ,’ bác ấy đã nói thế; ‘Nhưng cũng không còn gì nữa đâu. Dẫu sao chiếc nhẫn cũng là của ta.’ ”

“Thú vị đấy,” Gandalf nói. “Chà, cháu nghĩ gì về tất cả chuyện này?”

“Nếu ý ông là bịa tạc ra từng ấy chuyện chỉ vì một ‘món quà’, thì cháu nghĩ câu chuyện thật khả dĩ hơn nhiều, và cháu không hiểu nổi tại sao lại cần phải thay đổi. Dù sao làm thế chẳng hợp với tính khí bác Bilbo tí nào; và cháu nghĩ chuyện này khá kỳ khôi.”

“Ta cũng nghĩ vậy. Song chuyện kỳ khôi vẫn thường xảy ra với những người có những thứ của báu như thế - nếu họ sử dụng chúng. Cứ coi đó là một lời cảnh báo cho cháu rằng phải hết sức cẩn thận với nó. Biết đâu nó còn có những quyền năng khác chứ không chỉ mỗi khiến cháu biến mất khi nào cháu muốn.”

“Cháu không hiểu,” Frodo nói.

“Ta cũng không hiểu,” thầy phù thủy trả lời. “Ta chỉ vừa mới bắt đầu băn khoăn về cái nhẫn, nhất là từ sau đêm qua. Không cần phải lo lắng đâu. Nhưng nếu cháu muốn nghe lời khuyên của ta thì hãn hữu lắm hãy dùng đến nó, hoặc là tuyệt đối không dùng. Ít nhất là xin cháu đừng dùng nó theo bất cứ cách nào khơi chuyện bàn tán hoặc gây nghi ngờ. Ta nhắc lại: giữ nó cho an toàn, giữ cho thật kín vào!”

“Ông khó hiểu quá! Ông sợ gì chứ?”

“Ta không dám chắc, nên ta sẽ không nói nữa. Có lẽ khi nào về ta có thể nói cho cháu biết điều gì đó. Ta sẽ ra đi ngay lập tức: vậy nên trước mắt thì chào tạm biệt.” Lão đứng dậy.

“Ngay lập tức à!” Frodo kêu lên. “Tại sao chứ, cháu tưởng ông sẽ ở lại ít ra là một tuần. Cháu đã trông chờ được ông giúp đỡ cơ đấy.”

“Ta cũng định giúp cháu, nhưng đành phải đổi ý. Có lẽ ta sẽ đi xa khá lâu; nhưng ta sẽ lại đến thăm cháu, ngay khi có thể. Cứ chờ ta thì ta sẽ đến! Ta sẽ lẻn vào thật êm. Ta sẽ không thường xuyên viếng thăm Quận công khai nữa. Ta thấy là ta đã thành ra không được người ta mến chuộng cho lắm. Họ nói ta là kẻ khó chịu và quấy phá hòa bình. Vài người còn kết tội ta đã bắt cóc Bilbo đi mất, hay còn xấu xa hơn nữa. Nếu cháu muốn biết thì nghe đồn hai bác cháu ta có hẳn một âm mưu hòng chiếm đoạt của cải của ông ấy nữa đấy.”

“Thật đúng cái loại người!” Frodo la lên. “Ý ông là Otho và Lobelia phải không. Sao mà ghê tởm! Cháu sẵn lòng biếu không họ cả Đáy Bao và mọi thứ khác, chỉ cần cháu có thể mang bác Bilbo trở lại và cùng bác ấy bỏ đi lang thang khắp đồng quê. Cháu yêu Quận lắm. Nhung cháu bắt đầu ước gì cháu cũng đã biến đi cho xong. Cháu không biết liệu mình có còn gặp lại bác ấy nữa không.”

“Ta cũng băn khoăn thế,” Gandalf. “Mà ta còn băn khoăn nhiều chuyện khác nữa. Giờ thì tạm biệt! Tự bảo trọng nhé! Hãy để ý đợi gặp ta, nhất là những lúc không ai ngờ! Tạm biệt!”

Frodo tiễn lão ra tới cửa. Lão vẫy tay chào lần cuối, và rảo bước mất hút mau đến không ngờ; mặc dù Frodo nghĩ thầy phù thủy già nom còng lưng một cách bất thường, hầu như lão đang mang một trọng lượng gì ghê gớm. Bóng chiều đang buông xuống, bóng chiếc áo choàng chẳng mấy chốc đã mất hút trong ánh chạng vạng. Sẽ lâu lâu nữa Frodo mới gặp lại lão.

CHƯƠNG II BÓNG MA TỪ QUÁ KHỨ

Tin đồn không tan biến đi sau chín ngày hay kể cả chín mươi chín ngày cũng vậy. Lần biến mất thứ hai này của ông Bilbo Bao Gai được bàn thảo khắp Hobbit Thôn, mà thực ra là khắp cả Quận, suốt cả một năm lẻ một ngày sau đó, còn in trong đầu óc thì lâu hơn thế nhiều. Nó trở thành câu chuyện kể bên bếp lửa cho các Hobbit trẻ nghe; nên cuối cùng Bao Gai Điên, lão già cứ xập xòe beng một cái là biến mất rồi sau đó tái xuất với những bịch nọ bịch kia toàn châu báu và vàng, đã thành ra một kiểu nhân vật huyền thoại được nhiều người ưa chuộng, cứ còn sống động mãi sau khi mọi sự biến có thực rành rành kia đã bị quên bẵng đi rồi.

Song trước mắt thì ý kiến phổ biến quanh vùng là Bilbo, ông già lúc nào cũng hơi gàn dở, cuối cùng đã hoàn toàn phát điên mà bỏ đi vào chốn Mờ Xanh rồi. Ở đó ông hẳn nhiên đã rơi xuống một cái vụng hoặc một con sông rồi đi đến một kết cục thê thảm khó có thể nói là không hợp lý. Tội lỗi chủ yếu đổ lên đầu Gandalf.

“Giá như cái lão phù thủy phải gió ấy để cho cậu Frodo trẻ người non dạ được yên, biết đâu cậu ta sẽ bình tâm lại mà nảy ra được một tí trí khôn của dân Hobbit,” họ bảo. Và trước mắt bàn dân thiên hạ, lão phù thủy quả đã để cho Frodo được yên và cậu quả đã bình tâm, nhưng “nảy ra trí khôn của dân Hobbit” thì chẳng thấy đâu mấy. Thật ra, cậu đã ngay tắp lự rước lấy cái tiếng kỳ quặc của ông bác Bilbo. Cậu từ chối để tang; và ngay năm sau cậu tổ chức một bữa tiệc tôn vinh lần thứ một trăm lẻ mười hai ngày sinh ông bác Bilbo, mà cậu gọi là Đại tiệc Trăm Cân. Nhưng ước lượng thế vẫn còn hụt chán, bởi theo lời dặn Hobbit thì tận hai mươi khách được mời và có tới vài bữa với thức ăn như tuyết rơi, đồ uống như mưa trút.

Vài người hơi sốc; nhưng Frodo vẫn duy trì lề lối tổ chức Tiệc Sinh Nhật Bilbo năm này qua năm khác cho đến khi họ thành quen. Cậu nói rằng cậu không nghĩ Bilbo đã chết. Khi họ hỏi: “Vậy thì ông ấy ở đâu?” cậu chỉ nhún vai.

Cậu sống một mình, như Bilbo trước kia; nhưng cậu có vô khối bạn hữu chí thiết, nhất là trong đám Hobbit trẻ (đại đa là lớp hậu sinh của Già Took) hồi bé từng yêu quý Bilbo và thường ra ra vào vào Đáy Bao. Folco Boffin và Fredegar Bolger là hai trong số này; nhưng bạn chí thiết nhất của cậu chỉ có Peregrin Took (tên thường gọi Pippin), và Merry Hươu Bia Rum (tên thật Meriadoc, nhưng họa hoằn lắm mới có người nhớ ra như thế). Frodo cùng họ đi rong ruổi khắp cả Quận; nhưng thường thường cậu chỉ lang thang một mình, và những người biết xét đoán thường kinh ngạc khi biết thỉnh thoảng lại có người bắt gặp cậu ở rất xa nhà, mải miết tản bộ trên những ngọn đồi và trong những khoảnh rừng dưới ánh sao. Merry và Pippin ngờ là thỉnh thoảng cậu có đi thăm tộc người Tiên, như Bilbo ngày xưa.

Thòi gian trôi đi, dân chúng bắt đầu để ý thấy là Frodo cũng có dấu hiệu “duy trì thể lực” tốt: bề ngoài cậu vẫn giữ được dáng dấp một Hobbit cường tráng, đầy nghị lực chỉ vừa hết tuổi lửng lơ. “Vài kẻ thật may mắn đủ đường,” họ bảo; nhưng cho mãi đến khi Frodo gần vào độ ngũ tuần chín chắn hơn thì họ mới bắt đầu nghĩ như thế thật kỳ quặc.

Sau cú sốc đầu tiên, bản thân Frodo cũng thấy rằng tự mình làm chủ mình, làm ông Bao Gai chủ Đáy Bao khá là dễ chịu. Có dễ vài năm cậu tuyệt đối hạnh phúc, không mấy lo lắng về tương lai. Nhưng dù chỉ lờ mờ trong ý thức, niềm hối tiếc đã không ra đi với bác Bilbo vẫn lớn lên đều đều. Cậu thấy mình thỉnh thoảng lại băn khoăn, nhất là vào độ mùa thu, mường tưởng về vùng đất hoang, về những ảo ảnh núi non kỳ lạ cậu chưa bao giờ thấy cứ hiển hiện trong những giấc mơ. Cậu bắt đầu bụng bảo dạ: “Có lẽ một ngày nào đó chính mình sẽ vượt sông Bia.” Đáp lại, nửa kia tâm trí cậu bao giờ cũng chỉ một lời: “Chưa đâu.”

Cứ thế thời gian trôi đi, cho đến khi những năm tháng tứ tuần dần cạn, và sinh nhật lần thứ năm mươi đến gần: năm mươi là con số mà chẳng hiểu sao cậu cảm thấy rất có ý nghĩa (hoặc giả như báo điềm xấu); giá nào thì vào đúng tuổi ấy đột nhiên chuyện phiêu lưu đã xảy đến với Bilbo. Frodo bắt đầu cảm thấy bồn chồn, những con đường mòn quen thuộc dường như đã quá quen bước chân người. Cậu xem bản đồ, và băn khoăn tự hỏi có gì nằm bên ngoài những cái rìa kia: bên ngoài địa giới, bản đồ lập tại Quận chủ yếu để trắng. Cậu bắt đầu nghiện lang thang xa hơn nữa ngoài đồng và thường xuyên chỉ có một mình; nên Merry và mấy người bạn kia dõi theo cậu đầy lo lắng. Người ta thường thấy cậu vừa tản bộ vừa nói chuyện với những lữ khách lạ độ này bắt đầu lai vãng đến Quận.

Đã có nhiều đồn đãi quanh những sự việc kỳ lạ đang xảy ra ở thế giới bên ngoài; và bởi cho tới thời điểm ấy, có dễ đã vài năm Gandalf không thấy xuất hiên hay gửi bất cứ thông điệp nào, Frodo tự mình thu thập mọi tin tức cậu có thể thu thập. Bây giờ người ta còn có thể thấy các Tiên, vốn hiếm khi bước chân lên đất Quận, đang mải miết băng rừng về hướng Tây vào buổi tối, băng qua và không quay trở lại; nhưng bọn họ đang rời Trung Địa, chẳng còn bận tâm gì đến những bất an ở đó nữa. Nhưng còn có cả Người Lùn ở trên đường, đông đến lạ thường. Con đường Đông - Tây cổ xưa chạy qua Quận đến mãi Cảng Xám, Người Lùn vẫn luôn đi đường này tới khu mỏ của họ ở Dãy Núi Lam. Họ vốn là nguồn chủ yếu đưa thông tin về những xứ sở xa xăm đến với người Hobbit - đấy là nếu người Hobbit thèm biết tin: tính tình Người Lùn vốn kiệm lời mà Hobbit cũng chẳng hay hỏi lắm. Nhưng giờ đây Frodo hay gặp những Người Lùn lạ từ các lãnh địa xa, đến tìm chốn trú ẩn nơi miền Tây. Họ có vẻ bấn loạn thấy rõ, đôi kẻ còn thì thào về Kẻ Thù và Đất Mordor.

Cái tên ấy dân Hobbit chỉ biết đến ở trong truyền thuyết và quá khứ đen tối, như một cái bóng trên nền ký ức của họ; nhung nó hung gở và khiến người ta lo lắng. Có vẻ như thế lực hắc ám ở rừng Âm U đã bị Hội Đồng Trắng hất cẳng chỉ để rồi lại tái xuất mạnh vô biên trong những thành quách cũ ở Mordor. Tòa Tháp Tối đã được dựng lại, theo lời đồn. Từ đó thế lực này bành trướng ra khắp nơi, lan xa mãi về phía Đông và phía Nam, nơi chiến tranh đang hiện diện và nỗi sợ hãi đang lớn dần. Những tên Orc lại sinh sôi trong các rặng núi. Quỷ khổng lồ ra đường giữa ban ngày, không còn đần độn nữa mà xảo quyệt và trang bị vũ khí giết người. Còn cả những bóng gió xì xầm về các sinh vật kinh khủng hơn tất thảy, nhưng chẳng ai biết tên.

* * *

Cố nhiên, chẳng mấy thông tin này đến được tai dân thường Hobbit. Song thậm chí kẻ điếc lác nhất, thường xuyên ở rịt trong nhà nhất cũng đã bắt đầu nghe được những câu chuyện đáng ngờ; ai vì công việc thường hay phải lui tới các vùng giáp ranh thì còn bắt gặp nhiều sự việc lạ lùng. Cuộc trò chuyện trong quán Rồng Xanh làng Bờ Nước, vào một buổi tối đúng mùa xuân Frodo sắp năm mươi tuổi, chứng tỏ tin đồn đã lan tới tận cái trung tâm tiện nghi thoải mái này của Quận, dầu cho hầu hết dân Hobbit vẫn chỉ cười nhạo tin đồn ấy.

Sam Gamgee đang ngồi ở một góc gần lò sưởi, đối diện chú là Ted Sạn Mịn con trai ông chủ cối xay; vài Hobbit quê mùa khác đang lắng nghe cuộc tranh cãi của cả hai.

“Đúng là dạo này toàn nghe những chuyện lạ lùng ghê,” Sam nói.

“À,” Ted đáp, “ai để tai nghe thì nghe phải thôi. Nhưng nếu muốn, tôi còn nghe được cả chuyện kể bên bếp lửa và chuyện dọa con nít ở nhà ấy chứ.”

“Hẳn nhiên là nghe được rồi,” Sam bắt bẻ, “mà tôi dám nói vài chuyện trong đấy còn chứa nhiều sự thật hơn cậu tưởng nữa kìa. Dầu sao thì ai mà bịa ra những chuyện ấy chứ? Cứ lấy rồng làm ví dụ này.”

“Không, cảm ơn cậu,” Ted nói, “Tôi không làm thế đâu. Tôi có nghe kể về chúng hồi còn là một Hobbit bé con, nhưng bây giờ chẳng cần phải tin vào chúng. Ở Bờ Nước này Rồng chỉ có một, chính là Rồng Xanh,” chú ta nói khiến xung quanh cười rộ.

“Được thôi,” Sam nói, cũng cười cùng những người kia. “Nhưng thế còn Người Cây, to cao khổng lồ thì sao? Họ nói là cách đây chưa lâu lắm đã thấy tít bên kia Truông Bắc một người to hơn cả cái cây nhé.”

“Họ là những ai?”

“Anh họ Hal của tôi là một này. Anh ấy làm cho ông Boffin ở Trên Đồi nên đi lên mãi tận Tổng Bắc săn bắn. Anh ấy có thấy một người cây hẳn hoi.”

“Có lẽ anh ta chỉ nói là đã thấy thôi. Anh họ Hal của cậu lúc nào chả nói đã thấy đủ thứ; mà có khi anh ta thấy những thứ không có ở đấy ấy chứ.”

“Nhưng thứ này to bằng cả cây du, còn bước đi nữa - bước bảy thước mất có một sải chân, cứ như chỉ là một phân ấy.”

“Vậy tôi dám cá chẳng có phân nào đâu. Cái thứ anh ta thấy đúng là một cây du.”

“Nhưng cái này còn bước đi, tôi đảm bảo với cậu mà; vả lại trên Truông Bắc làm gì có cây du nào.”

“Vậy thì Hal không thể nhìn thấy cái nào hết,” Ted nói. Có vài người cười rộ và vỗ tay: thính giả dường như nghĩ rằng Ted vừa ghi được một điểm.

“Thế cả thôi,” Sam nói, “cậu không thể phủ nhận rằng ngoài anh Haifast nhà chúng tôi còn nhiều người khác đã nhìn thấy những kẻ đáng ngờ đi ngang qua Quận - đi ngang qua đấy nhé, xin nhớ cho: còn nhiều kẻ nữa bị buộc phải quay trở lại ở biên giới. Đội Biên Cảnh xưa nay chưa lắm việc thế bao giờ.

“Tôi còn nghe kể các Tiên đang Tây tiến. Họ nói bọn họ đang đi về cảng, ngoài xa mãi tít bên kia Ba Tháp Trắng.” Sam huơ cánh tay mô tả ang áng: cả chú lẫn mấy người bọn họ đều không biết ra đến Đại Dương, quá mấy tòa tháp cũ bên ngoài ranh giới phía Tây của Quận là bao xa. Nhưng đã thành chuyện kể lâu đời là mãi xa ngoài ấy có Cảng Xám, thỉnh thoảng tàu của dân Tiên từ đó nhổ neo ra khơi, không bao giờ trở về.

“Họ nhổ neo, nhổ neo, nhổ neo vượt Biển, họ đang đi vào miền Tây, bỏ chúng ta lại,” Sam nửa như nói, nửa như hát mấy từ này, vừa lắc đầu buồn bã và nghiêm nghị. Nhưng Ted cười phá lên.

“Dào, cái đó có gì mới đâu, nếu cậu tin những chuyện kể cổ xưa. Hơn nữa tôi chả thấy chuyện đó quan trọng gì với tôi hay là cậu. Kệ xác bọn họ ra khơi! Nhưng tôi dám chắc cậu chưa hề tận mắt thấy bọn họ đi qua, bất kể ai khác ở Quận cũng vậy.”

“Ầy, tôi không biết,” Sam đáp vẻ tư lự. Chú tin chú đã từng gặp một người Tiên trong rừng, và vẫn còn mong ngày nào đó được gặp nhiều nữa. Trong tất cả các truyền thuyết chú từng được nghe những năm đầu đời, những mẩu chuyện rời rạc như thế và những câu chuyện người Hobbit nửa nhớ nửa quên về người Tiên luôn khiến chú xúc động sâu xa hơn hết. “Có một số, kể cả ở những mạn này, còn biết dân Mỹ Tộc và có tin tức từ bọn họ,” chú nói. “Có cậu Bao Gai chẳng hạn, mà tôi làm việc cho đấy. Cậu ấy kể tôi nghe bọn họ đang ra khơi và cậu ấy biết chút ít về các Tiên nhé. Ông già Bilbo còn biết nhiều hơn thế cơ: bao nhiêu lần tôi đã trò chuyện với ông ấy hồi còn bé tí.”

“Ôi, cả hai đều gàn cả,” Ted nói. “Ít ra là ông già Bilbo đã gàn hẳn, còn Frodo sắp gàn. Nếu đấy là chỗ cậu lấy tin, cậu sẽ không bao giờ phải đau khổ vì thiếu những chuyện tưởng tượng vớ vẩn đâu. Này, các bạn, tôi về nhà đây. Giữ sức khỏe nhé!” Cậu ta dốc cạn ca và ầm ĩ đi ra khỏi quán.

Sam ngồi lặng im, không nói gì nữa. Chú đã có quá đủ thứ cần nghĩ ngợi. Trước hết, còn nhiều việc phải làm nốt trong khu vườn Đáy Bao, ngày mai chú sẽ có cả một ngày bận rộn, nếu thời tiết sáng sủa. Cỏ đang mọc vù vù. Nhưng trong đầu Sam còn nhiều thứ khác chứ không chỉ là vườn tược. Sau một chốc chú thở dài, đứng dậy đi ra.

Đang là đầu tháng Tư, bầu trời quang đãng sau cơn mưa nặng hạt. Mặt trời đã xuống thấp, buổi chiều tối nhợt nhạt mát mẻ đang dần dần lặn vào đêm. Chú rảo bộ về nhà dưới những vì sao sớm, băng qua Hobbit Thôn ngược lên Quả Đồi, vừa đi vừa huýt sáo khe khẽ và tư lự.

Đúng vào lúc ấy thì Gandalf xuất hiện trở lại sau đợt vắng mặt dài ngày. Ba năm sau Bữa Tiệc lão triền miên đi vắng. Rồi lão đáo qua thăm Frodo một chuyến, sau khi ngắm nghía cậu thật kỹ lão lại ra đi. Suốt một hai năm sau đó lão quay lại khá thường xuyên, toàn đến bất thình lình sau chạng vạng, rồi bỏ đi không báo trước trước bình minh. Lão thường không thảo luận công việc riêng và những chuyến chu du của mình, mà có vẻ chủ yếu lưu tâm đến tin tức lặt vặt về tình hình sức khỏe và công việc của Frodo.

Rồi đột ngột những chuyến viếng thăm ngưng hẳn. Có dễ đã hơn chín năm kể từ lần cuối Frodo nhìn thấy hay nghe tin về lão, nên cậu đã bắt đầu nghĩ rằng thầy phù thủy sẽ chẳng bao giờ quay về và hẳn đã thôi không còn hứng thú gì với người Hobbit nữa. Vậy mà tối đó, lúc Sam đang rảo bộ về nhà và hoàng hôn dần nhạt, tiếng gõ từng một thời quen thuộc lại vang lên trên khung cửa sổ thư phòng.

Frodo ngạc nhiên sung sướng chào đón người bạn già. Họ nhìn nhau chăm chú.

“Khỏe cả hở?” Gandalf lên tiếng. “Trông cháu vẫn hệt như hồi nào, Frodo ạ!”

“Ông cũng vậy,” Frodo đáp, nhưng thâm tâm cậu nghĩ là Gandalf trông già đi và tiều tụy hẳn. Cậu ép lão kể chuyện bản thân và thế giới rộng lớn bên ngoài, chẳng mấy chốc họ đã mê mải chuyện trò, cứ thế thức mãi tới đêm khuya.

Sáng hôm sau sau bữa sáng trễ tràng, thầy phù thủy ngồi cùng Frodo bên cửa sổ thư phòng rộng mở. Một ngọn lửa đang rực sáng trong lòng lò sưởi, nhưng mặt trời ấm áp, còn gió thì ở đằng Nam. Mọi thứ nom tươi mới, và màu xanh non của mùa xuân đang lung linh trên những cánh đồng, trên những đầu mút các ngón tay cây.

Gandalf đang mải nghĩ về một mùa xuân, ngót tám mươi năm trước, thuở Bilbo chạy khỏi Đáy Bao không có lấy nổi một chiếc mùi soa. Mái tóc lão có lẽ đã trắng hơn hồi ấy, râu lão và lông mày lão có lẽ đã dài hơn, và mặt lão nhiều nếp nhăn hơn sau bao lo âu và trải nghiệm; nhưng đôi mắt lão vẫn sáng như bao giờ đến giờ, lão hút thuốc và thả những vòng khói vẫn bằng sinh lực lẫn khoái cảm ấy.

Bây giờ lão đang hút thuốc trong im lặng, vì Frodo đang ngồi yên, mải mê suy nghĩ. Ngay cả trong ánh sáng buổi sớm mai cậu vẫn cảm nhận được cái bóng tăm tối của những tin tức Gandalf đem về. Cuối cùng cậu cũng phá vỡ im lặng.

“Ông Gandalf, đêm qua ông mới bắt đầu kể cho cháu nghe những chuyện lạ lùng về chiếc nhẫn của cháu,” cậu nói. “Rồi ông lại thôi, bởi vì ông nói là những vấn đề như thế tốt nhất để đến sáng ngày. Ông không nghĩ ông nên hoàn tất ngay bây giờ sao? Ông nói chiếc nhẫn nguy hiểm, nguy hiểm hơn cháu phỏng đoán rất nhiều. Nguy hiểm kiểu gì?”

“Nhiều kiểu lắm,” thầy phù thủy trả lời. “Chiếc nhẫn quyền năng hơn thoạt đầu ta dám tưởng rất nhiều, quyền năng đến nỗi chung cuộc nó sẽ hoàn toàn đánh gục bất cứ ai thuộc giống phàm trần mà lại sở hữu nó. Nó sẽ sở hữu lại kẻ đó.

“Ở Eregion lâu lắm rồi đã chế tạo rất nhiều nhẫn Tiên, những chiếc nhẫn thần như người Hobbit vẫn gọi, và dĩ nhiên chúng có đủ loại: vài chiếc uy lực vượt trội và vài chiếc yếu thua. Những chiếc nhẫn yếu chỉ là các thử nghiệm nghề rèn trước khi nghề hoàn toàn chín muồi, và đối với các Tiên thợ rèn chúng chỉ là thứ vặt vãnh - dù theo ta thì vẫn nguy hiểm cho người phàm. Trong khi những chiếc Nhẫn Báu, những chiếc Nhẫn Quyền Lực, thì cực kỳ nguy hiểm.

“Frodo ạ, một người phàm mang Nhẫn Báu sẽ không chết, nhưng anh ta không thể lớn lên hay có thêm sự sống, anh ta chỉ cứ thế tồn tại, cho đến cuối cùng từng phút một đều thành mệt mỏi. Và nếu sử dụng chiếc nhẫn thường xuyên để làm cho bản thân vô hình, anh ta sẽ mờ dần: anh ta cuối cùng sẽ trở thành vô hình vĩnh viễn, và sống trong cảnh chập choạng dưới con mắt của Thế Lực Hắc Ám cai quản Bộ Nhẫn. Phải, không sớm thì muộn - muộn nếu anh ta thoạt đầu khỏe mạnh và có ý tốt, nhưng không sức mạnh hay mục đích thiện lương nào trụ nổi vĩnh viễn - sớm hay muộn Thế Lực Hắc Ám sẽ nuốt chửng anh ta.”

“Thật kinh khủng!” Frodo nói. Lại là một khoảng im lặng dài. Tiếng Sam Gamgee đang xén cỏ vọng vào từ ngoài vườn.

“Ông biết điều này bao lâu rồi?” Frodo cuối cùng cũng hỏi. “Mà bác Bilbo biết được những gì?”

“Bilbo chẳng biết gì hơn những gì chú ấy kể với cháu, ta chắc chắn vậy,” Gandalf nói. “Chú ấy chắc chắn sẽ không bao giờ truyền lại cho cháu bất cứ cái gì chú ấy nghĩ sẽ là hiểm họa mặc dầu ta có hứa sẽ trông nom cháu. Chú ấy nghĩ chiếc nhẫn rất đẹp, lúc cần thì rất hữu dụng, và nếu có điều gì không ổn hay đáng ngờ thì chính là tại chú ấy. Chú ấy đã nói nó ‘nung nấu trong tâm trí tôi’, chú ấy lúc nào cũng lo lắng về nó; nhưng chú ấy không hề ngờ rằng chiếc nhẫn tự nó là thủ phạm. Dù chú ấy đã phát giác ra rằng thứ đó cần được để mắt; nó có vẻ như không phải lúc nào cũng kích cỡ ấy, trọng lượng ấy; nó co lại hay giãn ra rất kỳ quặc, và có khi đột nhiên tuột khỏi ngón tay mới đây còn chặt khít nữa.”

“Đúng vậy, bác ấy có cảnh báo chuyện đó trong lá thư sau cùng,” Frodo nói, “nên cháu luôn tròng vào sợi xích.”

“Rất khôn ngoan,” Gandalf nói. “Nhưng suốt cả cuộc đời dài của mình. Bilbo không hề liên hệ cái sự ấy với chiếc nhẫn. Chú ấy nhận lấy mọi công trạng cho bản thân mình, và hết sức tự hào. Mặc dù chú ấy bắt đầu trở nên bồn chồn và bực bội. Mỏng quẹt và dài ngoẵng ra, như chú ấy nói. Một dấu hiệu cho thấy chiếc nhẫn đang dần nắm quyền kiểm soát.”

“Ông biết tất cả chuyện này bao lâu rồi?” Frodo lại hỏi.

“Biết ư?” Gandalf nói. “Ta biết nhiều điều chỉ Hội Đồng Thông Thái được biết, Frodo ạ. Nhưng nếu ý cháu là ‘biết về chiếc nhẫn này’ thì, chà, ta vẫn còn chưa biết, có thể nói thế. Còn một cuộc kiểm tra cuối cùng phải làm. Song ta không còn nghi ngờ phỏng đoán của mình nữa.”

“Ta đã bắt đầu phỏng đoán khi nào nhỉ?” lão đăm chiêu, lục tìm trong trí nhớ. “Để xem nào - chính cái năm Hội Đồng Trắng đuổi Thế Lực Hắc Ám ra khỏi rừng Âm U, ngay trước Trận Chiến Năm Đạo Quân, Bilbo đã tìm thấy chiếc nhẫn. Lúc đó bóng tối đổ xuống tim ta, mặc dầu lúc bấy giờ ta chưa biết mình sợ điều gì. Ta thường tự hỏi làm thế nào gã Gollum lại vớ được một chiếc Nhẫn Báu, bởi rõ ràng nó là Nhẫn Báu - ít nhất chuyện đó đã rõ ràng ngay từ đầu. Rồi ta nghe câu chuyện kỳ lạ của Bilbo về việc chú ấy đã ‘thắng’ được nó ra sao, ta không thể nào tin nổi. Khi cuối cùng ta cũng ép được chú ấy nói ra sự thực, ngay lập tức ta thấy ra rằng chú ấy đã luôn cố khẳng định quyền sở hữu không thể tranh cãi đối với chiếc nhẫn. Rất giống Gollum với ‘món quà sinh nhật’ của gã. Những lời nói dối quá giống nhau khiến ta thấy không thoải mái. Rõ ràng chiếc nhẫn có một quyền năng gớm ghiếc lập tức bắt đầu ảnh hưởng đến người giữ nhẫn. Đó là cảnh báo thực sự đầu tiên đến với ta, rằng không phải tất cả đều ổn. Ta thường bảo Bilbo, những chiếc nhẫn như vậy tốt hơn hết là bỏ không dùng; nhưng chú ấy phật ý, phát cáu ngay. Ta chẳng thể làm gì khác. Ta không thể lấy nhẫn của chú ấy mà không gây hại ghê hơn và dù sao chăng nữa ta đâu có quyền làm thế. Ta chỉ có thể quan sát và chờ đợi. Ta cũng có thể hỏi ý kiến Saruman Áo Trắng, nhưng có điều gì đó luôn ngăn ta lại.”

“Ông ta là ai?” Frodo hỏi. “Truớc kia cháu chưa nghe nói đến ông ta bao giờ.”

“Có lẽ chưa,” Gandalf trả lời. “Dân Hobbit hiện giờ, hay trước kia, đều không quan tâm đến ông ta. Song ông ta rất quan trọng trong Hội Đồng Thông Thái. Ông ta là thủ lĩnh của hội ta, đứng đầu cả Hội Đồng. Hiểu biết của ông ta thâm sâu, nhưng hiểu biết sâu đến đâu tính tự kiêu tự đại lớn đến đó, nên mọi sự can thiệp đều khiến ông ta khó chịu. Toàn bộ tích truyện về những chiếc nhẫn Tiên, vĩ đại lẫn nhỏ bé, chính là địa hạt của ông ta. Ông ta đã nghiên cứu địa hạt này từ lâu, tìm kiếm các bí mật thất truyền về công cuộc chế tác; nhưng khi những chiếc nhẫn được đem ra tranh luận trong Hội Đồng, mọi hiểu biết về tích truyện nhẫn mà ông ta tiết lộ cho chúng ta lại bác bỏ các lo ngại của ta. Vậy nên nghi ngờ của ta cứ ngủ yên - dù không dễ dàng gì. Ta vẫn quan sát và chờ đợi.

“Và mọi việc với Bilbo dường như vẫn ổn. Rồi nhiều năm trôi đi. Phải, nhiều năm trôi đi, và năm tháng dường như không chạm tới chú ấy. Không thấy chú ấy có dấu hiệu tuổi tác. Cái bóng đen mơ hồ lại chụp xuống ta. Nhưng ta tự nhủ: ‘Chẳng qua chú ấy xuất phát từ một gia đình đàng ngoại thọ cao. Chưa đến lúc thôi. Cứ đợi đấy!’

“Vậy là ta cứ đợi. Cho đến cái đêm chú ấy rời ngôi nhà này. Chú ấy đã nói và làm những việc khiến lòng ta tràn ngập nỗi sợ hãi không lời lẽ nào của Saruman xoa dịu nổi. Cuối cùng ta cũng hiểu rằng có thứ gì đó tăm tối và chết chóc đang hành động. Và kể từ đó ta dành phần lớn năm tháng để tìm ra sự thực.”

“Chưa có thiệt hại lâu dài nào cả, phải không?” Frodo lo âu hỏi. “Rồi dần dà bác ấy sẽ ổn, phải không? Ý cháu là, có thể được yên nghỉ bằng an?”

“Chú ấy thấy khá hơn ngay lập tức,” Gandalf nói. “Nhưng chỉ có một Thế Lực duy nhất trên thế gian này biết mọi điều về Bộ Nhẫn cùng ảnh hưởng của chúng; còn theo như ta biết chẳng Thế Lực nào trên thế gian này biết tường tận về dân Hobbit cả. Trong Hội Đồng Thông Thái, ta là người duy nhất ham mê nghiên cứu tích truyện Hobbit: một nhánh tri thức chẳng mấy thông tin, song lại đầy những kinh ngạc. Họ có thể mềm như bơ, nhưng đôi khi cứng như rễ cổ thụ. Ta nghĩ có khả năng vài người sẽ cưỡng lại những chiếc Nhẫn được lâu hơn phần lớn Hội Đồng Thông Thái dám tin rất nhiều. Ta nghĩ cháu không cần phải lo lắng cho bác Bilbo đâu.

“Cố nhiên, chú ấy sở hữu chiếc nhẫn đã nhiều năm, thật sự đã sử dụng nó, nên có lẽ phải một thời gian dài nữa ảnh hưởng mới phai hết - phải một thời gian dài nữa thì chú ấy mới có thể nhìn thấy nó mà vẫn không bị làm sao, chẳng hạn thế. Còn như ngược lại, chú ấy có thể sống tiếp nhiều năm nữa, hoàn toàn hạnh phúc: giữ y nguyên như khi chia tay với chiếc nhẫn. Bởi cuối cùng chú ấy đã tự nguyện rời bỏ nó: đây là điểm tối quan trọng. Không, ta không lo lắng về Bilbo thân mến nữa, một khi chú ấy đã buông thứ ấy ra. Ta cảm thấy có trách nhiệm với chính cháu kia.

“Kể từ khi Bilbo rời đi ta đã luôn lo lắng cho cháu, cho tất cả những Hobbit tuyệt vọng, ngơ ngẩn, đáng yêu này. Sẽ là một đòn nặng nề cho thiên hạ, nếu Thế Lực Hắc Ám lấn át toàn Quận; nếu tất cả những Bolger, Rúc Tù Và, Boffin, Chật Nịt Quần tốt bụng vui vẻ và ngu ngốc, và mọi người còn lại, chưa kể nhà Bao Gai nực cuời, bị bắt làm nô lệ.”

Frodo rùng mình. “Nhưng tại sao chúng cháu sẽ bị như thế?” cậu hỏi. “Mà tại sao hắn ta lại muốn những nô lệ như dân Hobbit?”

“Nói thật với cháu,” Gandalf đáp, “ta tin rằng cho đến giờ - lưu ý cháu là cho đến giờ - hắn ta hoàn toàn bỏ qua sự tồn tại của dân Hobbit. Cháu nên lấy đó làm may. Nhưng thời kỳ an toàn của các cháu đã qua rồi. Hắn ta không cần các cháu - hắn ta có vô khối tay sai đắc dụng hơn - nhưng hắn ta sẽ không quên các cháu lần nữa. Mà dân Hobbit làm thân nô lệ đau khổ sẽ khiến hắn ta hài lòng hơn là dân Hobbit tự do và hạnh phúc. Trên đời này còn có dã tâm và báo thù vậy đấy.”

“Báo thù?” Frodo nói. “Báo thù chuyện gì? Cháu vẫn chưa thật hiểu mọi chuyện này thì liên quan gì đến bác Bilbo, đến bản thân cháu, và chiếc nhẫn của hai bác cháu.”

“Có liên quan mật thiết đến chiếc nhẫn rồi đấy,” Gandalf nói. “Cháu còn chưa biết mối hiểm họa thực sự; nhưng rồi cháu sẽ biết thôi. Lần trước khi ở đây, bản thân ta còn chưa chắc chắn về mối hiểm họa ấy; nhưng đã đến lúc cần biết rồi. Đưa chiếc nhẫn cho ta một lát.”

Frodo lấy nhẫn từ túi quần chẽn, chiếc nhẫn được tròng vào sợi dây treo lủng lẳng nơi thắt lưng. Cậu tháo nhẫn ra, từ từ đưa cho thầy phù thủy. Đột nhiên chiếc nhẫn nghe rất nặng, như thể nó hoặc chính Frodo phần nào lưỡng lự không muốn để Gandalf chạm vào.

Gandalf giơ nhẫn lên. Trông nó như được làm từ vàng đặc nguyên chất. “Cháu có thấy dấu khắc nào trên mặt nhẫn không?” lão hỏi

“Không,” Frodo nói. “Không có gì. Hoàn toàn trơn, nó cũng chưa bao giờ bị xước hay có dấu hiệu bị mòn.”

“Chà, vậy thì nhìn xem!” Trước sự ngạc nhiên và kinh hoảng của Frodo thầy phù thủy đột ngột quẳng nó vào một góc lò lửa đang bốc ngùn ngụt. Frodo kêu lên chộp vội lấy que cời; nhưng Gandalf đã giữ cậu lại.

“Đợi đã!” lão nói giọng ra lệnh, đảo mắt nhìn Frodo thật nhanh từ dưới cặp mày rậm rì.

Không thấy có thay đổi rõ ràng nào từ chiếc nhẫn. Một lúc sau Gandalf đứng dậy, khép chớp lật bên ngoài cửa sổ, kéo rèm. Căn phòng trở nên tối và tĩnh lặng, mặc dầu vẫn còn thoáng nghe vẳng từ ngoài vườn tiếng kéo của Sam lách cách, giờ đã gần của sổ hơn. Trong giây lát thầy phù thủy đứng nhìn ngọn lửa, rồi lão khom người dùng que cời gắp chiếc nhẫn lên bệ lò, đoạn nhón ngay nó lên. Frodo bật kêu.

“Nó lạnh nguyên mà,” Gandalf nói. “Đỡ lấy!” Frodo đỡ lấy chiếc nhẫn trong lòng bàn tay run rẩy: dường như nó đã dày lên và nặng thêm hơn bao giờ hết.

“Giơ nó lên!” Gandalf ra lệnh. “Nhìn thật kỹ vào!”

Frodo làm theo, giờ cậu đã thấy những dòng tinh xảo, tinh xảo hơn nét bút tinh xảo nhất, chạy vòng quanh thân nhẫn, mặt bên ngoài lẫn bên trong, những vệt lửa có vẻ tạo thành các con chữ bằng một kiểu chữ viết tay bay bướm. Chúng tỏa sáng rực rỡ chói lói, song lại mơ hồ, như thể hiện ra từ chốn sâu thẳm tận cùng.

“Cháu không đọc được mấy chữ lửa,” Frodo nói, giọng run run.

“Cháu thì không,” Gandalf đồng tình, “nhưng ta thì có. Đây là chữ Viết Tiên, thuộc một mẫu tự cổ xưa, song ngôn ngữ thì là của Đất Mordor, ta sẽ không thốt ra ở đây. Theo Ngôn Ngữ Chung thì đây là những gì dòng chữ viết, khá sát nghĩa đấy:

Một Nhẫn Chúa thống trị tất cả, một Nhẫn Chúa tìm ra hết

Một Nhẫn Chúa tập hợp tất cả, trong bóng tối trói buộc hết

Đó chỉ là hai dòng từ một đoạn thơ đã truyền lại từ xửa xưa trong các tích truyện Tiên:

Ba Nhẫn cho các Tiên Chúa sống dưới gầm trời xanh

Bảy cho các Chúa Người Lùn dưới sảnh đá bất diệt

Chín cho Con Người Phàm Trần định mệnh dành phải chết

Một cho Chúa Tể Hắc Ám ngự cao trên ngai đen.

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.

Một Nhẫn Chúa thống trị tất cả, một Nhẫn Chúa tìm ra hết

Một Nhẫn Chúa tập hợp tất cả, trong bóng tối trói buộc hết

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.”

Lão ngừng lại, và rồi chậm rãi nói bằng giọng thật trầm: “Đây là chiếc Nhẫn Chủ, Nhẫn Chúa thống trị tất cả. Đây chính là chiếc Nhẫn Chúa hắn bị mất nhiều năm về trước, làm cho thế lực hắn suy yếu nặng nề. Hắn thèm khát nó vô cùng - nhưng không thể để hắn lấy được nó.”

Frodo ngồi im lặng và bất động. Nỗi sợ hãi như đang thò bàn tay to lớn, hệt đám mây đen đang nhô lên phía đằng Đông lừng lững chực nhận chìm cậu. “Cái nhẫn này ư!” cậu lắp bắp “Thế quái nào... thế quái nào nó lại đến được với cháu?”

“À!” Gandalf nói. “Đó là một câu chuyện rất dài. Phần mở đầu khởi nguồn từ Những Năm Đen Tối, bây giờ chỉ các bậc thầy uyên bác còn nhớ. Nếu ta phải kể cho cháu nghe toàn bộ câu chuyện, chắc chúng ta sẽ còn ngồi đây tận đến khi Xuân đã quá sang Đông.

“Nhưng đêm qua ta đã kể cháu nghe về Sauron Đại Đế, Chúa Tể Hắc Ám. Những tin đồn mà cháu đã nghe được đều đúng cả đấy: hắn quả thật lại đang trỗi dậy, rời nơi trú ẩn ở rừng Âm U quay trở lại thành trì cổ trong tòa Tháp Tối Đất Mordor. Cái tên ấy đến cả dân Hobbit các cháu cũng đã từng nghe, hệt một bóng ma bên lề những câu chuyện xưa. Luôn luôn sau mỗi lần thất bại và nghỉ ngơi, Bóng Ma sẽ mang lấy một hình dạng khác và lớn mạnh thêm.”

“Ước gì chuyện đó không xảy ra ở thời của cháu,” Frodo nói.

“Ta cũng ước được vậy,” Gandalf đáp, “tất cả những ai sống trải và chứng kiến những thời đại như thế đều ước vậy. Nhưng không đến lượt họ quyết định. Tất cả những gì chúng ta cần quyết định là làm gì với cái thời đại rơi vào tay chúng ta. Và đã bắt đầu rồi đấy Frodo, thời đại của chúng ta đã bắt đầu khoác vẻ đen tối rồi. Kẻ Thù đang nhanh chóng trở nên quá mạnh. Mưu đồ của hắn còn lâu mới chín muồi, ta nghĩ vậy, nhưng chúng cũng đang dần chín. Chúng sẽ khiến chúng ta khốn đốn. Chúng sẽ khiến chúng ta hết sức khó khăn, kể cả nếu không có vận hội chết người này.

“Kẻ Thù vẫn còn thiếu một thứ cho hắn ta sức mạnh và sự tinh thông hòng đánh lui mọi kháng cự, phá vỡ mọi phòng thủ cuối cùng, bao trùm toàn cõi trong cảnh tăm tối lần thứ hai. Hắn còn thiếu Nhẫn Chúa.

“Ba Nhẫn, tinh xảo hơn tất thảy thì các chúa Tiên đã giấu hắn ta, tay hắn chưa bao giờ chạm được vào hay làm dơ bẩn chúng. Bảy Nhẫn thì các vị vua Người Lùn sở hữu, nhưng hắn giành lại được ba, những chiếc khác lũ rồng thiêu rụi. Chín Nhẫn hắn đã trao cho những Nguời Phàm, kiêu hãnh và vĩ đại, vì vậy mà bẫy được bọn họ. Từ lâu bọn họ đã rơi vào quyền thống trị của Nhẫn Chúa và trở thành Ma Nhẫn, những bóng ma ở bên dưới cái Bóng Ma lớn là hắn, những đầy tớ khủng khiếp nhất của hắn. Lâu lắm rồi. Đã nhiều năm kể từ dạo Bộ Chín còn xuất hiện dưới nắng trời. Nhưng ai mà biết được? Khi Bóng Ma một lần nữa trỗi dây, biết đâu chúng sẽ lại hiện ra. Mà thôi nào! Chúng ta sẽ không nói những chuyện như thế ngay giữa buổi sớm ở Quận đấy chứ.

“Vậy tức là thế này: Bộ Chín thì hắn ta đã gom lại được cho mình; Bộ Bảy cũng vậy, không thì cũng bị hủy rồi. Bộ Ba vẫn còn được giấu kín. Nhưng chuyện đó không khiến hắn phiền lòng nữa. Hắn chỉ cần Nhẫn Chúa; bởi hắn đã tự tay làm chiếc ấy, Nhẫn Chúa chính là hắn, và hắn đã để phần lớn quyền năng cũ của chính mình nhập vào trong đó, để có thể thống trị tất cả các nhẫn kia. Nếu giành lại được Nhẫn Chúa, hắn sẽ lại thống lĩnh tất cả các nhẫn, bất kể chúng ở đâu, kể cả Bộ Ba, tất cả những gì đã làm nên nhờ chúng sẽ lộ ra, hắn sẽ mạnh hơn bao giờ hết.

“Và vận hội chết người chính là đây, Frodo ạ. Hắn từng tin là Nhẫn Chúa đã tiêu vong; rằng tộc người Trên đã phá hủy nó, bởi đáng lẽ nên là vậy. Nhưng bây giờ thì hắn biết nó chưa tiêu vong, có kẻ đã tìm ra nó. Vậy nên hắn ta đang truy tìm nó, truy tìm mải miết, mọi suy nghĩ của hắn ta nhất nhất dồn vào đó. Nó là hy vọng lớn của hắn ta, và nỗi lo lớn cho chúng ta.”

“Tại sao, tại sao nó không bị hủy?” Frodo la lên. “Còn nữa, thế nào mà Kẻ Thù lại đến nỗi mất nó, nếu như hắn ta quá mạnh, chiếc Nhẫn lại là bảo bối quý giá với hắn ta như thế?” Cậu siết chặt chiếc Nhẫn trong tay, như thể đã thấy được những ngón tay đen ngòm đang vươn dài ra chộp lấy nó.

“Hắn ta bị đoạt mất,” Gandalf nói. “Sức mạnh của tộc người Tiên kháng cự hắn xưa kia mạnh mẽ hơn nhiều; hơn nữa hồi ấy không phải mọi Con Người đều lánh khỏi các Tiên. Con Người từ Tây Châu đã đến trợ giúp họ. Đó là một chương của lịch sử cổ đại, mà hồi tưởng lại cũng tốt; bởi vì ngày đó cũng có đau buồn, và bóng tối giăng đầy, nhưng lòng dũng cảm thì thật lớn lao, và những kỳ tích không hoàn toàn uổng phí. Một ngày nào đó, biết đâu đấy, ta sẽ kể cho cháu nghe toàn bộ câu chuyện, hoặc là cháu sẽ được nghe kể trọn vẹn từ người hiểu nó hơn ai hết.

“Nhưng bây giờ, bởi vì hơn hết cháu cần phải biết vật này đến với cháu ra sao, và thế cũng là đủ chuyện rồi, ta sẽ chỉ kể riêng chuyện ấy. Gil-galad chúa Tiên và Elendil người Tây Châu là những anh hùng đã lật đổ Sauron, dù bản thân họ cũng bỏ mạng trong kỳ tích ấy; và Isildur con trai Elendil chặt lấy chiếc Nhẫn từ tay Sauron và giữ nó cho mình. Rồi Sauron bị chế ngự, linh hồn hắn đào tẩu, trốn chui lủi suốt nhiều năm đằng đẵng, cho đến khi bóng ma của hắn hiện hình trở lại ở rừng Âm U.

“Nhưng chiếc Nhẫn thì đã mất. Nó rơi xuống Sông Cả Anduin, rồi biến mất tăm. Bởi vì Isildur lúc ấy đang dẫn quân về phương Bắc dọc theo bờ Đông con sông, đến gần Đồng Diên Vĩ thì bị những tên Orc khổng lồ trong núi mai phục, hầu hết thuộc hạ của ông bị giết. Ông nhảy xuống dòng nước, nhưng chiếc Nhẫn tuột khỏi tay trong lúc ông bơi, và rồi bợn Orc nhìn thấy ông, giết ông bằng những mũi tên.”

Gandalf ngừng lại. “Rồi ở đó trong những vụng nước tối ngay giữa Đồng Diên Vĩ,” lão nói, “chiếc Nhẫn tuột ra khỏi truyền thuyết cùng mọi hiểu biết của người đời; mà câu chuyện cho đến đó cũng chỉ vài người còn biết, và Hội Đồng Thông Thái chẳng thể khám phá điều gì nữa. Nhưng cuối cùng ta đã có thể tiếp tục câu chuyện ấy, ta nghĩ vậy.

“Rất lâu sau đó, nhưng vẫn là xa xưa về trước, ở hai bên bờ con Sông Cả ngay rìa Vùng Đất Hoang có một giống người nhỏ bé chân tay khéo léo, bước đi không tiếng động. Ta đoán họ cũng là giống người Hobbit; có họ với cụ kị dòng Đại Cồ, bởi vì họ yêu Sông Cả, thường bơi ngoài sông, hoặc làm những chiếc thuyền nhỏ xíu bằng sậy. Trong số họ có một gia tộc cực kỳ danh giá, bởi lớn mạnh và giàu có hơn hầu hết tất cả. Gia tộc này được một cụ bà trưởng tộc cai trị, vừa nghiêm khắc vừa khôn ngoan biết rành tích cũ, những tích nào họ còn gìn giữ. Người tò mò tọc mạch, ưa tìm hiểu nhất trong gia tộc tên gọi là Sméagol. Gã rất say mê rễ cây và những sự khởi đầu; gã lặn xuống nhiều vụng sâu; gã đào bới bên dưới cây thân gỗ và thân cỏ đương lớn; gã làm hầm ngạch vào bên trong các mô cỏ; và gã thôi không ngước nhìn những đỉnh đồi, hoặc lá trên cây, hoa bừng nở trong không trung nữa: đầu gã và mắt gã hướng xuống đất.

“Gã có một anh bạn tên gọi Déagol, tính tình y hệt gã, cặp mắt sắc hơn nhưng không nhanh và mạnh được bằng. Một lần họ lấy thuyền xuôi xuống Đồng Diên Vĩ, nơi có cơ man nào những thảm diên vĩ và sậy trổ hoa. Đến nơi, Sméagol xuống thuyền, chúi mũi sục sạo hai bên bờ còn Déagol ngồi lại trên thuyền câu cá. Đột nhiên một con cá cực lớn mắc vào lưỡi câu, và chưa kịp hiểu minh ở chỗ nào thì anh ta đã bị kéo ra xa, chìm nghỉm dưới dòng nước, xuống tận đáy. Thế rồi anh ta buông sợi dây câu ra, bởi nghĩ mình nhìn thấy thứ gì sáng lóa dưới lòng sông, và anh ta nín thở vồ lấy nó.

“Rồi anh ta trồi lên phun phì phì, rong tảo trên mái tóc và một vốc bùn đầy tay; anh ta bơi vào bờ. Và nhìn kìa! Khi anh ta rửa sạch bùn, rành rành trên tay anh ta một chiếc nhẫn vàng tuyệt đẹp; nó phát sáng và lấp lánh dưới mặt trời, đến độ con tim anh ta thấy hân hoan. Nhưng từ sau một thân cây Sméagol đã chăm chú theo dõi anh bạn tự bao giờ, và nhân lúc Déagol mải hể hả với chiếc nhẫn, Sméagol lẻn êm lại đằng sau.

“ ‘Đưa chúng ta thứ đó nào, Déagol bạn yêu,” Sméagol nói với qua vai bạn.

“ ‘Vì sao?’Déagol hỏi.

“ ‘Bởi vì hôm nay là sinh nhật của ta, bạn yêu, ta muốn có nó,’ Sméagol nói.

“ ‘Ta chẳng bận tâm,’ Déagol đáp. ‘Ta đã tặng quà cho bạn rồi, mà còn vượt quá khả năng chi trả của ta nữa. Ta tìm thấy vật này, nên ta sẽ giữ nó.’

“ ‘Ô, bạn sẽ giữ thật sao, bạn yêu,’ Sméagol nói; rồi gã thộp cổ họng Déagol, siết cổ anh chàng, bởi vì vàng trông sáng rỡ và đẹp đẽ quá chừng. Sau rốt gã tra chiếc nhẫn vào ngón tay mình.

“Không ai tìm hiểu ra được chuyện đã xảy đến với Déagol; anh này bị sát hại cách xa nhà, thi thể bị giấu đi một cách xảo trá. Còn Sméagol quay về nhà một mình; gã nhận thấy không ai trong nhà có thể nhìn thấy gã chừng nào gã còn đeo chiếc nhẫn. Gã rất hài lòng với khám phá của mình nên giấu nhẹm nó đi; rồi gã dùng nó để tìm ra những điều bí mật, gã dùng hiểu biết đó cho những mục đích không trung thực và hiểm độc. Gã trở nên nhanh mắt thính tai với mọi chuyện dễ gây tổn hại. Chiếc nhẫn đã cho gã quyền năng đúng theo tầm vóc của gã. Chẳng có gì phải ngạc nhiên là gã trở nên vô cùng đáng ghét và bị tất cả họ hàng tránh né (mỗi khi hiện hình). Họ tống cổ gã đi, còn gã lồng lộn trả đũa. Gã nhiễm thói trộm cắp, và đi khắp đó đây tự lẩm nhẩm một mình, vừa gầm gừ trong cổ họng. Vậy nên người ta gọi gã là Gollum, và nguyền rủa gã, bảo gã hãy cút đi thật xa, và bà gã, mong được bình yên, đã khai trừ gã khỏi gia tộc, đuổi gã ra khỏi hốc của bà.

“Gã lang thang trong cô độc, khóc than chút đỉnh về nỗi nhân gian tàn nhẫn, rồi gã khởi hành đi ngược lên thượng nguồn Sông Cả, cho đến khi gặp một con suối chảy từ trên rặng núi xuống, liền đi theo hướng ấy. Gã bắt cá trong vụng sâu bằng những ngón tay vô hình, rau ráu ăn sống. Một ngày nọ trời rất nóng, trong lúc khom người trên một vụng nước, gã cảm thấy sau gáy như bị thiêu đốt, rồi một tia sáng chói lòa từ dưới nước làm đôi mắt ướt của gã nhức nhối. Gã kinh ngạc, bởi gã đã hầu như quên mất Mặt Trời. Rồi gã ngược lên dứ nắm đấm về phía Thái Dương một lần cuối.

“Nhưng vừa hạ tầm mắt, gã thoáng nhìn tít xa bên trên các đỉnh núi Dãy Núi Mù, nơi dòng suối chảy ra. Và đột nhiên gã nghĩ: ‘Bên dưới rặng núi kia hẳn sẽ râm và mát. Ở đó Mặt Trời sẽ không săm soi ta được. Bộ rễ của những quả núi kia thực ra cũng là rễ; hẳn phải có những bí mật to lớn bị chôn vùi ở đó chưa kẻ nào khám phá ra kể từ thuở khai thiên lập địa.’

“Vậy là ban đêm gã khởi hành ngược lên cao nguyên và gã tìm thấy một cái hang con nơi con suối tối đen chảy ra; rồi gã cứ luồn lọt như thể con giòi vào mãi trung tâm những quả đồi, sau đó thì bặt tăm bặt tích không còn ai biết đến nữa. Chiếc Nhẫn đi vào bóng tối cùng với gã, và ngay cả kẻ làm ra nó, khi quyền lực đã lớn mạnh trở lại, cũng không thể biết được gì.”

“Gollum!” Frodo la lên. “Gollum? Có phải ý ông đây chính là sinh vật Gollum bác Bilbo từng gặp? Ghê tởm quá!”

“Ta nghĩ đó là một câu chuyện buồn,” thầy phù thủy nói, “và rất có thể xảy đến cho bất kỳ kẻ nào khác, kể cả vài Hobbit mà ta biết rõ.”

“Cháu không thể tin là Gollum có họ hàng với người Hobbit, dù xa xôi mấy,” Frodo nói vẻ hơi nóng nảy. “Thật là một ý tưởng ghê sợ!”

“Dù sao chăng nữa vẫn đúng là thế,” Gandalf đáp “về nguồn gốc bọn họ, giá nào ta cũng hiểu được hơn dân Hobbit tự mình hiểu lấy. Vì ngay cả câu chuyện của chú Bilbo cùng cho thấy mối quan hệ họ hàng. Có vô khối điều trong tâm thức và ky ức của họ hết sức tương đồng. Chẳng hạn, họ hiểu rõ nhau đến kinh ngac, rõ hơn Hobbit có thể hiểu Người Lùn, hay Orc hay thậm chí cả Tiên rất nhiều. Trước hết, cứ thử nghĩ đến những câu đố họ cùng biết rõ mà xem.”

“Đúng,” Frodo nói. “Nhưng ngoài Hobbit ra thì các dân khác cũng chơi câu đố chứ, lại phần nhiều cùng một kiểu. Còn nữa, dân Hobbit không chơi gian. Gollum thì lúc nào cũng có ý chơi gian. Gã ta chỉ nhăm nhăm đánh lạc hướng bác Bilbo tội nghiệp. Và cháu dám nói sinh vật quái ác đó khoái lắm mỗi khi khởi lên một trò chơi mà kết cục có thể mang lại cho gã một nạn nhân dễ ợt, mà giả sử có thua cũng sẽ không tổn hại đến gã.”

“Ta e là đúng như vậy,” Gandalf thừa nhận. “Nhưng ta nghĩ còn gì đó khác trong chuyện đấy, mà cháu chưa thấy được. Gã Gollum cũng không đổ đốn toàn phần. Gã ta đã tỏ ra dẻo dai hơn bất cứ ai trong Hội Đồng Thông Thái dám phỏng đoán - như một Hobbit có thể chịu đựng. Trong tâm trí gã vẫn tồn tại góc nhỏ nào đó thuộc về chính gã, rồi ánh sáng đi qua đó, như thể qua một kẽ nứt trong bóng tối: ánh sáng từ quá khứ. Ta nghĩ quả thực cũng dễ chịu nếu được nghe lại một giọng nói chân thành, gợi lên bao ký ức về gió, cây, mặt trời trên cỏ, những thứ bị lãng quên như vậy.

“Nhưng dĩ nhiên, như thế chung cuộc sẽ chỉ khiến cho phần xấu xa trong con người gã thêm cáu giận - trừ phi phần đó có thể bị chinh phục. Trừ phi nó có thể được chữa trị,” Gandalf thở dài. “Chao! Chẳng có hy vọng gã ta sẽ được thế. Nhưng cũng không đến nỗi hoàn toàn vô vọng. Không, không hoàn toàn, dù gã đã sở hữu chiếc Nhẫn lâu quá, hầu như từ tận hồi nảo hồi nào đến suýt không còn nhớ nổi. Bởi vì cũng đã lâu gã không còn đeo thường xuyên: trong bóng tối đen đặc thì hiếm lúc nào cần đến nó. Chắc chắn gã vẫn chưa từng ‘mờ đi’. Gã vẫn còn mảnh khảnh mà dẻo dai. Nhưng thứ đó ăn dần tâm trí gã, dĩ nhiên rồi, và cực hình trở nên gần như không chịu nổi.

“Mọi ‘bí mật to lớn’ bên dưới rặng núi hóa ra chỉ là đêm trống rỗng: chẳng có gì hơn để mà tìm hiểu, chẳng có gì đáng làm duy nhất chỉ có ăn uống dơ dáy lén lút và hồi tưởng đầy phẫn nộ. Gã nhìn chung rất khốn khổ. Gã sợ bóng tối, và còn ghét ánh sáng hơn: gã ghét mọi thứ, trên hết là chiếc Nhẫn.”

“Ý ông là gì?” Frodo hỏi. “Chắc chắn chiếc Nhẫn là Bảo Bối của gã, thứ duy nhất gã quan tâm đến chứ? Còn nếu gã ghét nó, tai sao gã không tống khứ nó đi hay rời đến nơi khác bỏ nó lại?”

“Cháu phải bắt đầu hiểu đi chứ, Frodo, sau tất cả những gì cháu đã được nghe,” Gandalf nói. “Gã căm ghét nó và cũng yêu nó, hệt như gã căm ghét và yêu chính bản thân mình. Gã không thể giũ bỏ nó đi. Trong chuyện này gã chẳng còn lại tí ý chí nào hết.

“Một chiếc Nhẫn Quyền Năng tự lo liệu được cho bản thân, Frodo ạ. Nó thì có thể tuột đi mất một cách rất xảo trá, nhưng kẻ giữ nó thì không bao giờ từ bỏ nó được. Cùng lắm kẻ đó sẽ tung hứng cái ý tưởng chuyển nó sang cho người khác - mà cũng chỉ ở giai đoạn đầu thôi, khi chiếc nhẫn vừa khởi sự kiểm soát kẻ giữ nó. Nhưng như ta được biết trước nay duy chỉ có Bilbo đã từng đi xa hơn cả ý tưởng, đã thực sự làm tới thật. Mà đấy là chú ấy cần sự trợ giúp toàn lực của ta. Và kể cả như thế thì chú ấy, cũng không bao giờ cứ thế mà từ bỏ, hay vứt nó đi. Không phải Gollum, Frodo ạ, mà chính chiếc Nhẫn quyết định mọi chuyện, Chiếc Nhẫn đã rời bỏ gã.”

“Cái gì, vừa kịp để gặp được bác Bilbo á?” Frodo đáp. “Chẳng phải một gã Orc sẽ thích hợp hơn sao?”

“Đây không phải chuyện đùa,” Gandalf nói. “Không phải để cháu đùa đâu. Cho đến nay đấy là sự biến kỳ lạ nhất trong toàn bộ câu chuyện về chiếc Nhẫn: sự xuất hiện của Bilbo đúng vào thời điểm ấy, và đặt tay lên nó, mò mẫm thôi, ngay trong bóng tối.

“Không chỉ có một quyền năng đang vận động, Frodo ạ. Chiếc Nhẫn đang cố gắng trở về với chủ nhân. Nó đã tuột ra khỏi bàn tay của Isildur để phản bội ông; rồi khi có cơ may xuất hiện nó liền tóm bắt lấy Déagol tội nghiệp, và anh ta bị sát hại; sau đó là Gollum; nó đã ngấu nghiến gã. Nó không còn lợi dụng gã được nữa: gã quá nhỏ bé và hẹp hòi; chừng nào nó còn ở lại gã sẽ chẳng bao giờ rời cái vụng sâu lần nữa. Vậy nên bây giờ, khi chủ nhân của nó một lần nữa tỉnh thức và từ rừng Âm U gửi đi tâm tưởng tối tăm của hắn ta, nó liền bỏ rơi Gollum. Để rồi được nhân vật không ngờ tới nhất nhặt về: Bilbo ở Quận!

“Đằng sau chuyện ấy còn có điều gì đó khác đang hành động, vượt quá bất kể chủ đích nào của kẻ chế tác ra chiếc Nhẫn. Ta chẳng thể tìm được cách diễn đạt nào đơn giản hơn là: Bilbo đã được sắp đặt để tìm ra chiếc Nhẫn, và không phải do kẻ chế tác kia. Trong trường hợp ấy cháu cũng được sắp đặt để có nó. Và có lẽ đấy là một ý tưởng khích lệ người ta.”

“Chẳng khích lệ gì cả,” Frodo nói. “Mặc dù cháu không chắc là cháu hiểu ý ông. Vậy làm sao ông biết được tất cả những chuyện này về chiếc Nhẫn, về Gollum nữa? Ông có thực sự biết mọi sự, hay ông vẫn chỉ đang đoán thôi?”

Gandalf nhìn Frodo, đôi mắt lão lóe sáng. “Ta biết nhiều, ta cũng đã học được nhiều,” lão trả lời. “Nhưng ta sẽ không ngồi kể lể về tất cả những việc làm của ta cho cháu. Câu chuyện về Elendil và Isildur và chiếc Nhẫn Chúa, cả Hội Đồng Thông Thái ai cũng biết. Chiếc nhẫn của cháu rõ ràng là chiếc Nhẫn Chúa, chỉ căn theo mẫu hỏa tự không thôi, chứ chưa cần đến bằng chứng nào khác.”

“Vậy ông khám phá ra chuyện đó khi nào?” Frodo hỏi, ngắt lời lão.

“Cố nhiên là vừa mới rồi, trong căn phòng này,” thầy phù thủy trả lời gắt. “Song ta đã đoán trước sẽ phát hiện ra điều đó. Ta trở về từ những chuyến đi tăm tối và cuộc tìm kiếm trường kỳ cốt để làm cuộc kiểm tra sau cùng này. Nó là bằng chứng tối hậu, và bây giờ thì rõ quá rồi. Về vai trò của Gollum, rồi để ráp vai trò đó vào chỗ hổng nào trong câu chuyện, thì cần thêm chút thời gian suy nghĩ. Có thể ta đã bắt đầu bằng những phỏng đoán về Gollum, nhưng bây giờ không phải phỏng đoán nữa. Ta biết rõ rồi. Ta đã gặp gã.”

“Ông đã gặp Gollum,” Frodo kêu lên kinh ngạc.

“Phải. Việc tất yếu phải làm, cố nhiên là nếu có thể. Ta cố gắng từ lâu; cuối cùng cũng thành công.”

“Vậy đã có chuyện gì sau khi bác Bilbo thoát khỏi gã? Ông có biết không?”

“Không rõ lắm. Chuyện ta kể cho cháu nghe chỉ là những gì Gollum sẵn lòng kể - dù dĩ nhiên không y hệt như ta thuật lại đây. Gollum đã quen dối trá, nên cháu phải gạn lọc câu chữ của gã. Chẳng hạn, gã gọi chiếc Nhẫn là ‘quà sinh nhật’ của gã, rồi cứ bám lấy lối nói đó. Gã bảo nó là của bà gã, bà có khối món đẹp đẽ loại ấy. Một câu chuyện nực cười. Ta chẳng nghi ngờ gì rằng bà của Sméagol là một bà chúa, một con người vĩ đại theo kiểu của bà ấy, nhưng nói bà sở hữu rất nhiều nhẫn Tiên thì thật ngớ ngẩn, còn như cho chúng đi thì đúng là dối trá. Song là lời dối trá kèm một mẩu sự thật.

“Biến cố sát hại Déagol ám ảnh Gollum, gã bịa ra lời bào chữa cho mình, lặp đi lặp lại lời ấy với ‘Bảo Bối’ của gã hết lần này sang lần khác, trong lúc gặm xương trong bóng tối, cho đến khi gã hầu như tin là thật. Đó đúng là ngày sinh nhật của gã. Déagol đáng ra phải tặng cho gã. Rõ ràng nó tự dưng xuất hiện vừa hay để thành một món quà. Nó chính là quà sinh nhật của gã, cứ thế, và cứ thế.

“Ta cố hết sức chịu đựng gã, nhưng sự thực mang tầm quan trọng ghê gớm, nên cuối cùng ta đành lỗ mãng. Ta gây sức ép lên tật sợ lửa của gã, moi móc câu chuyện thực ra khỏi đầu gã, từng li từng tí một, cùng với hàng lố những rên rẩm và hầm hừ. Gã nghĩ gã bị hiểu lầm, bị lợi dụng. Nhưng cuối cùng gã đã kể cho ta nghe câu chuyện của mình, đến đoạn kết của trò câu đố và Bilbo tẩu thoát, thì gã không nói gì nữa, ngoài những lời ám chỉ tối nghĩa. Nỗi sợ nào đó trong lòng gã còn lớn hơn cả nỗi sợ ta đã khới ra. Gã lầm rầm tuyên bố sẽ lấy lại cái của mình. Thiên hạ rồi sẽ thấy liệu gã có đứng đó mà chịu bị đá, bị dồn vào một cái hốc nào đó rồi bị cướp trắng hay không. Gollum bây giờ có bằng hữu tốt rồi, bằng hữu tốt, rất mạnh. Họ sẽ giúp gã. Bao Gai sẽ phải trả giá cho chuyện này. Đó là ý nghĩ quan trọng nhất. Gã ghét Bilbo, nguyền rủa tên chú ấy. Hơn nữa, gã biết chú ấy từ đâu đến.”

“Nhưng làm thế nào gã tìm hiểu được?” Frodo hỏi.

“À, về phần cái tên, Bilbo đã rất ngớ ngẩn tự mình nói cho Gollum nghe; sau đó thì khám phá ra xứ sở của chú ấy chẳng khó khăn gì, miễn là Gollum chịu ra ngoài. Đúng vậy, gã ra ngoài đấy. Lòng khao khát có được chiếc Nhẫn trong gã át cả nỗi sợ bọn Orc, át cả nỗi sợ ánh sáng. Một hai năm sau gã rời rặng núi. Cháu biết đấy, dù vẫn bị trói buộc bởi khát khao sở hữu, chiếc Nhẫn không còn giày vò gã nữa, gã bắt đầu phục hồi chút đỉnh. Gã cảm thấy già nua, già nua khủng khiếp, dầu vậy bớt hẳn rụt rè, và gã đói chết được.

“Ánh sáng, ánh sáng của Mặt Trời và Mặt Trăng, gã vẫn còn sợ và căm hận, ta nghĩ gã sẽ luôn sợ và căm hận; nhưng gã láu cá. Gã thấy mình có thể lẩn tránh ánh sáng ban ngày cũng như ánh trăng, tiến lên nhanh êm giữa đêm khuya thanh vắng nhờ cặp mắt xanh nhợt lạnh lẽo, bắt những thứ bé nhỏ, khiếp sợ và khinh suất. Cùng với nguồn thực phẩm mới, bầu không khí mới, gã trở nên mạnh và liều lĩnh hơn. Gã tìm được đường vào sâu trong rừng Âm U, đúng như ta dự đoán.”

“Có phải đó là nơi ông tìm thấy gã ta không?” Frodo hỏi.

“Ta gặp gã ở đó,” Gandalf trả lời, “nhưng trước đó gã đã đi lang thang xa lắm, lần theo dấu vết của Bilbo. Khó có thể biết được gì chắc chắn từ gã, bởi cuộc chuyện trò của gã liên tục bị gián đoạn vì chửi rủa và hăm dọa. ‘Nó có cái gì trong túi áo?’ gã hỏi. ‘Nó không chịu nói, không bảo bối ạ. Đồ lỏi lừa đảo. Không phải một câu hỏi công bằng. Nó lừa trước mà, đúng như vậy. Nó phá luật. Chúng ta đáng lý phải siết nó thật chặt, phải đấy bảo bối. Rồi chúng ta sẽ siết thật chặt, bảo bối ạ!”

“Đó là ví dụ lối nói năng của gã. Ta không nghĩ là cháu muốn nghe thêm. Ta đã nghe đến phát mệt không biết bao nhiêu ngày rồi. Dầu vậy từ nhiều lời bóng gió rơi rớt đây đó giữa mớ bòng bong, ta lượm lặt ra rằng đôi chân cuốc bộ cuối cùng đã đưa gã đến Esgaroth, tới cả những con phố trong thành bang Thung Lũng, vừa lén lút nghe ngóng vừa dòm ngó. Chao, tin tức về các biến cố to lớn thường lan xa khắp Vùng Đất Hoang, nhiều người nghe được tên Bilbo và biết chú ấy từ đâu đến. Chúng ta cũng không giữ bí mật hành trình quay trở về nhà chú ấy ở miền Tây. Đôi tai thính của Gollum chẳng mấy mà biết được điều gã muốn biết.”

“Vậy tại sao gã không lần theo bác Bilbo nữa?” Frodo hỏi. “Tại sao gã không đến Quận?”

“À,” Gandalf nói, “bây giờ chúng ta đến đoạn đó đây. Ta nghĩ Gollum đã cố. Gã lên đường quay lại miền Tây, đến mãi chỗ Sông Cả. Nhưng rồi gã rẽ ngang. Ta dám chắc gã không bị quãng đường xa làm cho thoái chí. Không, thứ gì đó khác đã kéo gã đi. Bạn bè ta, những người săn lùng gã giùm ta nghĩ vậy.

“Các Tiên Rừng lần theo gã trước tiên, một nhiệm vụ dễ dàng cho bọn họ, bởi bấy giờ dấu vết của gã vẫn mới nguyên. Dấu vết dẫn dắt bọn họ qua rừng Âm U rồi trở về, song họ chẳng tài nào tóm được gã. Khu rừng đầy tin đồn về gã, những câu chuyện đến muôn thú chim chóc cũng còn thấy ghê rợn. Các xóm Người Rừng nói rằng nỗi kinh hoàng mới nào đó đang hoành hành một con ma uống máu. Con ma trèo cây tìm tổ, nó bò vào trong các hốc tìm con non; nó luồn qua cửa sổ vào tìm nôi trẻ.

“Nhưng ở mé Tây rừng Âm U dấu vết đột ngột ngoặt đi, lạc xa xuống phía Nam, vượt ra khỏi địa hạt của Tiên Rừng, rồi mất hẳn. Và rồi ta phạm một sai lầm lớn. Đúng vậy, Frodo ạ, và cũng không phải lần đầu; mặc dầu ta e đó sẽ thành ra lần tệ nhất. Ta mặc cho mọi chuyện như vậy. Ta mặc cho gã đi; bởi ở thời điểm ấy ta đã có đủ chuyện khác phải nghĩ tới, và ta vẫn còn tin vào mọi tích truyện Saruman kể.

“Ái chà đó là chuyện nhiều năm về trước rồi. Từ đó đến nay ta đã phải trả giá cho sai lầm đó bằng biết bao ngày tháng tăm tối và hiểm nghèo. Dấu vết của gã đã nguội lạnh từ lâu lúc ta lại tiếp tục lần tìm, sau khi Bilbo đã rời đây đi. Và cuộc tìm kiếm của ta hẳn sẽ vô vọng, nếu không có sự giúp đỡ của một người bạn: Aragon người lữ hành vĩ đại nhất, tay đi săn cừ khôi nhất thời đại này. Cùng nhau chúng ta săn tìm Gollum suốt cả chiều dài Vùng Đất Hoang, không hy vọng, không kết quả. Song cuối cùng, khi ta đã từ bỏ cuộc truy đuổi và rẽ sang những vùng đất khác thì lại tìm thấy Gollum. Bạn ta từ bao hiểm nguy to lớn trở về đem theo bên mình sinh vật khốn khổ kia.

“Gã đã làm gì từ độ đó đến giờ, gã không đời nào nói. Gã chỉ khóc và mắng chúng ta là độc ác, với vô khối tiếng nuốt khan gồ-lùm trong họng; rồi khi chúng ta dồn ép thì gã rên rỉ rúm cả lại, chà xát đôi bàn tay lòng khòng, liếm những ngón tay như thể bị đau, như thể gã nhớ lại khổ hình xa xưa nào đấy. Nhưng ta e không còn có thể nghi ngờ nữa: gã đã đi theo cái lối từ từ, lén lút ấy, từng bước một, từng dặm một, xuôi phương Nam cuối cùng tới tận Đất Mordor.”

Im lặng nặng nề ập xuống căn phòng. Frodo có thể nghe được cả tiếng tim mình đập. Ngay cả ngoài kia mọi thứ cũng có vẻ im lìm. Bây giờ không nghe thấy tiếng kéo xén cây của Sam nữa.

“Phải, tới Mordor,” Gandalf nói. “Chao ôi! Mordor lôi kéo mọi thứ xấu xa tội lỗi, Thế Lực Hắc Ám đang dồn toàn bộ ý chí gom chúng về đó. Chiếc Nhẫn của Kẻ Thù cũng sẽ để lại dấu vết, khiến gã phải tuân theo lời hiệu triệu. Bàn dân thiên hạ lại đang thì thào chuyện Bóng Ma mới ở phía Nam, cùng lòng căm hận mà nó dành cho miền Tây. Đấy là các bằng hữu tử tế mới của gã, họ sẽ giúp gã trả hận!

“Đồ ngu thảm hại! Trên mảnh đất đó gã sẽ còn học được nhiều, quá nhiều đến không chịu nổi ấy chứ. Mà không sớm thì muộn, cứ ẩn núp rồi sục sạo ở vùng biên giới ấy, gã tất sẽ bị tóm cổ bị đưa đi – thẩm tra. Ta e sự thể đã xảy ra là vậy. Khi người ta tìm thấy gã, gã đã tới đó từ lâu, đang trên đường quay về. Vì mục đích nguy hại nào đó. Nhưng chuyện đó giờ không mấy quan trọng. Hành động nguy hại nhất gã đã thực hiện xong rồi.

“Than ôi, đúng vậy đấy! Qua gã mà Kẻ Thù biết được Nhẫn Chúa đã lại được tìm ra. Kẻ đó biết nơi Isildur vong mạng. Hắn biết nơi Gollum tìm thấy nhẫn. Hắn biết rằng đó là môt chiếc Nhẫn Báu, bởi nó giúp trường sinh. Hắn biết rằng đó không phải một trong Bộ Ba, bởi Bộ Ba chưa bao giờ bị thất lạc và cũng không chịu nổi cái ác. Hắn biết đó không phải một trong Bộ Bảy hay Bộ Chín, vì mọi nhẫn đó đều đã dò ra dấu tích. Hắn biết rằng đó là Nhẫn Chúa. Và hắn cuối cùng đã nghe nhắc đến dân Hobbit cùng Quận này.

“Quận ta - hắn có lẽ giờ vẫn đang tìm kiếm, giả sử hắn còn chưa tìm thấy nó nằm ở xó xỉnh nào. Quả tình, Frodo ạ, ta e là hắn có khi còn nghĩ ra được cái tên Bao Gai vốn từ lâu không bị nhòm ngó mà dạo gần đây bỗng thành ra quan trọng cũng nên.”

“Nhưng thế thì kinh khủng quá!” Frodo la lên. “Tệ hơn cả điều tệ nhất cháu từng tưởng tượng ra từ những lời gợi ý và cảnh báo của ông nữa. Ôi ông Gandalf, người bạn tốt nhất trong mọi người bạn, cháu phải làm gì? Vì bây giờ cháu thực sự sợ quá rồi. Cháu phải làm gì? Bác Bilbo không đâm chết sinh vật hèn hạ đó lúc có cơ hội, thật đáng thương thay!”

“Đáng thương ư? Chính lòng Thương hại đã giữ tay chú ấy lại. Thương hại, và Từ bi: không được tấn công khi không cần thiết. Và chú ấy đã được đền ơn xứng đáng, Frodo ạ. Đừng quên là chú ấy hầu như không bị cái ác làm tổn thương, cuối cùng còn tẩu thoát được, bởi vì chú ấy bắt đầu sở hữu chiếc Nhẫn bằng cách ấy. Nhờ lòng Thương hại.”

“Cháu xin lỗi,” Frodo nói. “Nhưng cháu kinh hãi quá; và cháu không thấy chút thương hại nào cho Gollum hết.”

“Cháu chưa thấy gã đấy thôi,” Gandalf ngắt lời.

“Chưa, và cháu cũng không muốn thấy,” Frodo nói. “Cháu không hiểu ông đấy. Có phải ông muốn nói rằng ông, và người Tiên, đã để cho gã tiếp tục sống sau tất cả những hành vi xấu xa kia? Giờ giá nào thì gã cũng xấu ngang bọn Orc khổng lồ rồi, chỉ là một kẻ thù. Gã đáng phải chết.”

“Đáng ư! Ta dám nói gã đáng. Khối kẻ đang sống đáng phải chết. Một số đã chết lại đáng sống. Cháu có thể trao cái đáng ấy cho bọn họ không? Vậy đừng quá nôn nóng đưa ra lời phán sinh tử. Vì kể cả bậc nhất mực khôn ngoan cũng không lường nổi mọi kết cục. Ta không mấy hy vọng Gollum có thể được cứu chữa trước khi gã chết, nhưng vẫn còn một cơ may. Vả chăng gã bị ràng buộc với vận mệnh của chiếc Nhẫn. Trái tim mách bảo ta rằng gã vẫn còn vài nhiệm vụ trước khi kết cuộc giở ra, bất kể là tốt hay xấu; và đến lúc ấy thì cái sự thương hại kia của Bilbo biết đâu sẽ quyết định số phận của nhiều người - đặc biệt là cháu. Bất luận thế nào chúng ta đã không giết gã: gã quá già và quá khốn khổ. Các Tiên Rừng giam cầm gã, song đối xử với gã bằng lòng nhân từ còn gọi được trong trái tim khôn ngoan của bọn họ.”

“Dù thế nào đi nữa,” Frodo nói, “kể cả là bác Bilbo không thể nào giết Gollum, cháu chỉ ước gì bác ấy đã không giữ chiếc Nhẫn. Cháu ước gì bác ấy chưa bao giờ tìm thấy nó, và cháu cũng không có nó! Sao ông lại để cho cháu giữ nó? Sao ông không bắt cháu ném nó đi, hay, hay là hủy nó đi chẳng hạn?”

“Để cho cháu? Bắt cháu ư?” thầy phù thủy thốt lên. “Nãy giờ cháu không nghe ta nói gì sao? Cháu nói mà không suy nghĩ gì cả. Còn như ném nó đi, thì là sai rõ rành rành. Những chiếc Nhẫn này luôn có cách để được người ta tìm thấy. Nếu ở trong tay kẻ xấu nó có thể đã gây họa tày trời. Tệ nhất, nó có thể đã rơi vào tay Kẻ Thù của ta. Mà chắc sẽ không tránh khỏi, vì đây là Nhẫn Chúa, và hắn đang sử dụng mọi quyền năng hòng tìm ra hoặc kéo nó về với mình.

“Dĩ nhiên, Frodo yêu quý, chiếc Nhẫn thật nguy hiểm cho cháu; và điều đó khiến ta phiền lòng ghê gớm. Nhưng có quá nhiều thứ bị lâm nguy khiến ta phải mạo hiểm một phen - cho dù chưa từng có ngày nào Quận không được cảnh giới bởi những cặp mắt cảnh giác đề phòng, kể cả khi ta vắng mặt. Miễn là cháu không dùng đến nó, ta không nghĩ chiếc Nhẫn sẽ có ảnh hưởng lâu dài nào lên cháu, không có ảnh hưởng xấu xa, bất cứ giá nào cũng không có trong một thời gian rất dài nữa. Và cháu phải nhớ rằng chín năm về trước, khi ta lần cuối cùng gặp cháu, ta còn chưa biết gì chắc chắn cả.”

“Nhưng tại sao không hủy nó, như ông nói đáng lý phải làm từ lâu lắm rồi đấy?” Frodo lại kêu lên. “Giá ông cảnh báo cháu trước, hoặc nhắn cho cháu một câu thôi, hẳn cháu xử lý nó xong luôn rồi.”

“Thật ư? Cháu định làm việc đó thế nào? Cháu đã thử bao giờ chưa?”

“Chưa. Nhưng cháu cho là ta có thể quai bẹp hoặc nung chảy nó ra.”

“Thử đi!” Gandalf nói. “Thử ngay đi!”

Frodo lấy chiếc Nhẫn ra khỏi túi áo lần nữa và chăm chú ngắm. Lúc này nó có vẻ trống trơn và nhẵn thín, cậu không thấy một dòng chữ hay hình vẽ nào. Vàng nom rất tốt và nguyên chất, Frodo nghĩ màu sắc mới đẹp và thắm làm sao, vành tròn mới hoàn hảo làm sao. Nó là một tạo vật đáng kinh ngạc và nói chung là rất quý báu. Lúc lấy nó ra cậu đã định liệng đi, vào góc nóng bỏng nhất của lò lửa. Nhưng bây giờ cậu lại thấy không thể nào làm thế, nếu không vận hết ý chí. Cậu xem xét cẩn thận chiếc Nhẫn trong tay, chần chừ, rồi ép mình nhớ lại tất cả những điều Gandatf vừa mới nói; rồi hạ quyết tâm, cậu làm một động tác, như thể ném nó đi - nhưng rồi cậu nhận ra mình lại cất nó trở vào trong túi.

Gandalf cười u ám. “Cháu thấy chưa? Cả cháu cũng vậy rồi, Frodo, không thể dễ dàng vứt nó đi, hay đủ ý chí để làm hại nó. Và ta không thể ‘bắt’ cháu được - trừ phi dùng vũ lực, mà như thế sẽ phá hại tâm trí cháu. Còn như đập vỡ chiếc Nhẫn, vũ lực cũng vô dụng. Kể cả nếu cháu cầm đập nó bằng cây búa tạ hạng nặng cũng sẽ không khiến nó bị một vết hằn nào. Chiếc Nhẫn không thể bị phá bỏ bởi tay cháu, hay tay ta.

“Ngọn lửa nhỏ của cháu, cố nhiên, không nấu chảy được dẫu chỉ vàng thường. Chiếc Nhẫn này đã kinh qua lửa mà không hề suy suyển, thậm chí không bị nóng lên. Cũng không lò rèn nào ở Quận này có thể thay đổi nó. Không cả đe lẫn lò lửa của Người Lùn nào có thể làm điều đó. Tương truyền rằng lửa rồng có thể nấu chảy và tiêu hủy những chiếc Nhẫn Quyền Năng, nhưng bây giờ trên trái đất không còn lấy một con rồng nào mang ngọn lửa ngày xưa còn đủ nóng; mà cũng không con rồng nào, kể cả Ancalagon Đen, có thể làm hại Nhẫn Chúa, Nhẫn Thống Trị, bởi món đó do chính Sauron rèn ra.

“Chỉ có một cách: tìm Khe Định Mệnh dưới vực sâu trong lòng Orodruin, ngọn Núi Lửa, và quẳng chiếc Nhẫn vào đấy, nếu cháu thực sự mong muốn phá hủy nó, muốn đặt nó bên ngoài phạm vi quyền lực của Kẻ Thù mãi mãi.”

“Cháu thực sự mong phá hủy nó!” Frodo la lên. “Đúng hơn là, ưm, mong ai đó phá hủy nó cho cháu. Những nhiệm vụ mạo hiểm không thích hợp với cháu, ước gì cháu chưa từng nhìn thấy chiếc Nhẫn này! Tại sao nó lại đến với cháu? Tại sao cháu lại được lựa chọn?”

“Sao có thể trả lời những câu hỏi như thế,” Gandalf nói. “Chỉ có thể dám bảo với cháu là không phải vì bất cứ phẩm chất nào người khác không có: giá nào cũng không phải vì quyền uy hay trí khôn. Nhưng cháu đã được lựa chọn, do đó cháu phải sử dụng sức mạnh, nhiệt tâm và trí khôn vốn có.”

“Nhưng những phẩm chất đó thứ nào cháu cũng có quá ít! Ông từng trải và uy lực biết bao. Ông muốn nhận lấy chiếc Nhẫn không?”

“Không!” Gandalf la lên, bật đứng dậy. “Với quyền năng ấy ta sẽ có uy lực quá lớn và khủng khiếp. Qua ta chiếc Nhẫn sẽ có được uy lực còn to lớn và chết chóc hơn.” Đôi mắt lão lóe sáng, khuôn mặt lão như thể được một ngọn lửa tâm can thiêu đốt “Đừng cám dỗ ta! Bởi ta không muốn trở nên giống như chính Chúa Tể Hắc Ám. Dù rằng chiếc Nhẫn đến với trái tim ta sẽ bằng vào lòng thương hại, thương hại cho kẻ yếu và khát khao sức mạnh để làm điều thiện. Đừng cám dỗ ta! Ta không dám nhận, dẫu chỉ để giữ cho nó được an toàn không động đến. Ước muốn sử dụng nó sẽ quá lớn, sức mạnh của ta không chịu nổi. Ta sẽ nảy sinh cái nhu cầu cần đến nó. Những hiểm nguy to lớn trải phía trước ta.”

Lão đi đến cửa sổ, rẽ rèm lẫn cửa chớp sang bên. Ánh mặt trời lại chảy tràn vào căn phòng. Sam đang huýt sáo đi xuôi con đường mòn bên ngoài. “Còn bây giờ,” thầy phù thủy nói, quay lại Frodo, “quyết định tùy ở cháu. Nhưng ta sẽ luôn giúp cháu.” Lão đặt tay mình lên vai Frodo. “Ta sẽ giúp cháu mang gánh nặng này chừng nào nó do chính cháu mang. Nhưng chúng ta phải làm gì đó, thật sớm vào. Kẻ Thù đang vận động.”

Một thoáng im lặng kéo dài. Gandalf lại ngồi xuống và bập bập rít tẩu thuốc, như thể chìm trong suy tưởng. Đôi mắt lão có vẻ đã khép, nhưng từ bên dưới mi mắt, lão đang chăm chú quan sát Frodo, Frodo nhìn trân trân những cục than đỏ rực trong lò, cho đến khi chúng choán hết tầm mắt, dường như cậu đang nhìn vào tít sâu bên trong những giếng lửa thăm thẳm. Cậu đang nghĩ về Khe Định Mệnh trong truyền thuyết và nỗi kinh hoàng trong lòng Núi Lửa.

“Chà!” cuối cùng Gandalf lên tiếng. “Cháu đang nghĩ gì thế? Cháu đã quyết định sẽ làm gì chưa?”

“Chưa!” Frodo trả lời, sực tỉnh lại thoát khỏi bóng đêm đen, kinh ngạc nhận ra rằng trời chưa tối, rằng bên ngoài cửa sổ cậu có thể nhìn thấy khu vườn ngập nắng. “Mà, có lẽ là rồi. Theo như cháu hiểu điều ông vừa nói, cháu đoán cháu phải giữ chiếc Nhẫn và bảo vệ nó, ít nhất là hiện tại, bất kể nó có làm gì cháu.”

“Bất kể có làm gì, nó cũng sẽ thi hành cái ác chậm thôi, chậm thôi, nếu cháu giữ nó vì chủ đích kia,” Gandalf nói.

“Cháu hy vọng thế,” Frodo nói. “Nhưng cháu mong là ông có thể mau chóng tìm ra ai khác giữ Nhẫn thích hợp hơn. Còn trong lúc này có vẻ như cháu là hiểm họa, hiểm họa cho tất cả những ai ở gần cháu. Cháu không thể vừa giữ chiếc Nhẫn vừa ở lại đây. Cháu phải rời Đáy Bao, rời Quận, rời bỏ mọi thứ và đi thật xa.” Cậu thở dài.

“Nếu cứu được thì cháu cũng muốn cứu Quận lắm - dù có lúc cháu đã nghĩ cư dân ở đây quá ngu đần và tối dạ không lời lẽ nào tả xiết, và cháu cũng từng cảm thấy rằng một con địa chấn hay lũ rồng tràn đến biết đâu lại tốt cho bọn họ. Nhưng giờ cháu không cảm thấy như thế nữa. Giờ cháu cảm thấy chùng nào Quận còn ở sau lưng, an toàn và vô sự, cháu sẽ dễ chịu đựng hành trình chu du lang thang hơn nhiều: cháu sẽ biết là đâu đó còn có một chỗ trú chân vững chắc, ngay cả khi chân cháu không thể đứng ở đó thêm lần nào nữa.

“Dĩ nhiên, cháu đôi khi đã nghĩ đến chuyện đi xa, nhưng cháu chỉ tưởng tượng chuyện đó đại khái như một kỳ nghĩ lễ, một loạt những cuộc phiêu lưu giống như của bác Bilbo hoặc hay ho hơn, kết thúc bình an vô sự. Nhưng đây sẽ là chuyến tha hương, là cuộc chạy trốn khỏi nguy hiểm để rồi lại rơi vào nguy hiểm, kéo nguy hiểm theo đuôi. Và chắc hẳn cháu sẽ phải đi một mình nếu cháu buộc phải làm thế để cứu Quận. Mà cháu lại cảm thấy mình rất nhỏ bé, rất lênh đênh và ờm - tuyệt vọng. Kẻ Thù thì quá mạnh và khủng khiếp.”

Cậu không kể với Gandalf, nhưng ngay khi đang nói đó, niềm khao khát được theo chân Bilbo bùng cháy mãnh liệt trong tim cậu - khao khát được theo chân Bilbo, và có lẽ sẽ một lần nữa tìm thấy bác. Khao khát mạnh đến độ vượt quá cả nỗi sợ hãi trong cậu: cậu suýt nữa đã chạy ào ra kia và rồi không mũ mão cứ đường ấy mà xuôi, như Bilbo từng làm nhân một buổi sáng cũng thế này đã lâu lắm.

“Frodo yêu quý của ta!” Gandalf kêu lên “Hobbit đúng thực là những sinh vật đáng kinh ngạc, như ta đã từng nói rồi đấy. Ta có thể học biết tất tật những gì cần phải biết về luồng lạch nông sâu của họ trong vòng một tháng, rồi trăm năm sau họ vẫn có thể làm ta kinh ngạc  nếu cần. Ta không kỳ vọng sẽ nhận được một câu trả lời như vậy, kể cả là từ cháu. Nhưng Bilbo quả tình đã chọn người thừa kế không nhầm, mặc dầu chú ấy hẳn đã không nghĩ sự việc té ra lại quan trọng dường nào. Ta e là cháu đúng. Chiếc Nhẫn sẽ không thể lẩn trốn ở Quận lâu hơn nữa; và vì lợi ích của cháu, cũng như vì mọi người khác, cháu sẽ phải đi, bỏ cái tên Bao Gai lại sau lưng. Mang cái tên đó sẽ không an toàn bên ngoài địa giới Quận, hay ở Miền Hoang Vu. Bây giờ ta sẽ đặt cho cháu một cái tên đi đường. Khi cháu đi, hãy lấy tên ông Gầm Đồi mà đi.

“Nhưng ta không nghĩ cháu cần phải đi một mình. Không cần, nếu cháu biết ai đấy cháu có thể tin tưởng được, sẵn lòng kề vai sát cánh bên cháu - mà cháu sẵn sàng đưa vào những hiểm nguy chưa biết trước. Song nếu cháu tìm kiếm một người bạn đồng hành, hãy lựa chọn cẩn thận! Và coi chừng những gì cháu nói, kể cả với bạn bè gần gũi nhất! Kẻ thù có nhiều tai mắt, nhiều đường nghe ngóng.”

Đột nhiên lão ngừng lại như thể đang lắng nghe. Frodo chợt nhận thấy chung quanh tất cả đều yên ắng, trong nhà lẫn ngoài nhà. Gandalf rón rén lẻn tới một bên thành cửa sổ. Rồi vút một cái lão nhao ra ngoài bậu cửa, sục cánh tay dài ngoằng ra ngoài. Có tiếng la oai oái, rồi nhô lên cái đầu tóc xoăn của Sam Gamgee bị xách một bên tai.

“Chà, chà, cầu trời phù hộ cho bộ râu của ta!” Gandalf nói. “Sam Gamgee đây chăng? Nói xem chú mình có thể đang làm gì nhỉ?”

“Lạy trời phù hộ ông, ông Gandalf, thưa ông!” Sam nói. “Không gì hết! Cháu chỉ đang xén bờ cỏ dưới cửa sổ thôi nếu ông hiểu ý cháu nói.” Chú nhặt cái kéo lớn giơ lên làm vật chứng.

“Ta không hiểu,” Gandalf cười dữ tợn. “Cũng phải một lúc rồi ta không nghe thấy tiếng kéo của cậu. Cậu chơi trò tai vách mạch rừng được bao lâu rồi?”

“Tai vách mạch rừng à, thưa ông? Xin ông thứ lỗi cho, cháu không hiểu. Ở Đáy Bao này chẳng có vách cũng chẳng có rừng, thật đấy.”

“Đừng có giả ngây! Cậu đã nghe được gì, tại sao cậu lại nghe lén?” Cặp mắt Gandalf lóe sáng và đôi lông mày lão chĩa ra tua tủa.

“Cậu chủ Frodo, thưa cậu!” Sam la lên oai oái. “Đừng để ông ấy đánh tôi, cậu ơi! Đừng để ông ấy biến tôi thành thứ gì quái dị! Ông già tôi sẽ nổi sùng lên mất. Tôi không có ý hại ai, thề danh dự, thưa cậu!”

“Ông ấy không làm gì cậu đâu,” Frodo nói, suýt không nhịn nổi cười, mặc dầu chính cậu cũng giật mình và khá là bối rối. “Ông ấy, cũng như tôi, đều hiểu là cậu không có ý gì xấu. Chỉ cần cậu đứng dậy và lập tức trả lời những câu hỏi của ông ấy thôi!”

“Chà, thưa cậu,” Sam nói, vẫn còn hơi lập cập. “Tôi nghe được một lố việc mà tôi chưa hiểu mấy, về kẻ thù nào đó, những cái nhẫn, và ông Bilbo, thưa ông, rồi lũ rồng, rồi một ngọn núi lửa, rồi - rồi người Tiên, thưa cậu. Tôi nghe vì tôi không đừng được, ấy là nếu cậu hiểu ý tôi. Lạy trời phù hộ tôi, thưa cậu, cơ mà tôi khoái những câu chuyện kiểu này. Và tôi cũng tin vào chúng, bất kể Ted Sạn Mịn có nói gì. Người Tiên, cậu ơi! Tôi mới mong được thấy bọn họ chứ. Cậu không thể mang tôi theo để xem người Tiên sao cậu, khi nào cậu đi ấy?”

Đột nhiên Gandalf cười lớn. “Vào trong nhà mau!” lão quát và lão dang cả hai cánh tay ra nhấc bổng chú chàng Sam kinh ngạc, đủ cả kéo lớn lẫn vụn cỏ, qua cửa sổ rồi đặt chú ta xuống sàn nhà. “Mang chú mình theo để xem người Tiên, hử?” lão nói trừng trừng nhìn Sam thật sát, nhưng thoáng một nụ cười hiện lên khuôn mặt. “Vậy chú mình đã nghe được là cậu Frodo sắp đi xa đấy?”

“Cháu đã nghe, thưa ông. Thế nên cháu mới tắc thở: thành ra ông nghe được thì phải. Cháu đã cố nín, thưa ông, nhưng nó cứ phì ra: tại cháu bối rối quá,”

“Không đừng được, Sam ạ,” Frodo buồn bã nói. Cậu đã thình lình nhận ra rằng bỏ chạy khỏi Quận đồng nghĩa với những cuộc chia xa đau đớn hơn nhiều chứ không chỉ đơn thuần nói lời tạm biệt các tiện nghi quen thuộc nơi Đáy Bao. “Tôi sẽ phải đi. Nhưng” - đến đây cậu nhìn Sam nghiêm nghị - “nếu cậu thực sự yêu quý tôi, cậu sẽ giữ bí mật tuyệt đối chuyện đó. Hiểu chứ? Nếu cậu không giữ bí mật, nếu cậu chỉ hé một lời về những gì cậu vừa nghe được ở đây, thì tôi mong Gandalf sẽ biến cậu thành con cóc ghẻ và làm cho khu vườn đầy rắn cỏ.”

Sam ngã khuỵu gối, run lẩy bẩy. “Đứng dậy, Sam!” Gandalf lên tiếng. “Ta vừa nghĩ ra chuyện hay hơn thế nhiều. Một chuyện để bịt miệng cậu lại, đồng thời trừng phạt cậu thích đáng vì tội cố tình nghe lén. Cậu sẽ đi cùng cậu Frodo!”

“Cháu ư, thưa ông!” Sam la lên, nhảy cẫng như chú chó sắp sửa được đưa đi đạo. “Cháu đi xem người Tiên và đủ thứ khác! Hoan hô!” chú la tướng, và rồi òa khóc.

CHƯƠNG III BA NGƯỜI LÀ ĐỦ ĐOÀN

“Cháu phải thật kín đáo, và phải khởi hành sớm đi,” Gandalf bảo. Chừng hai hay ba tuần gì đó đã trôi vèo qua, mà vẫn chưa thấy Frodo có tín hiệu sắp sửa ra đi.

“Cháu biết. Nhưng trọn vẹn cả hai việc thì rất khó,” cậu phản đối. “Nếu cháu cứ thế biến mất như bác Bilbo, chẳng mấy chốc chuyện sẽ lan ra khắp cả Quận.”

“Dĩ nhiên cháu không được biến mất!” Gandalf nói. “Thế sẽ không ổn tí nào! Ta đã nói sớm, chứ đâu phải ngay. Nếu cháu có thể nghĩ ra bất cứ cách nào lẻn rời khỏi Quận mà thiên hạ không hay biết thì cũng đáng trì hoãn một chút. Nhưng cháu không được trì hoãn quá lâu.”

“Mùa thu thì sao, vào độ Sinh Nhật Ghép hoặc sau đấy?” Frodo hỏi. “Cháu nghĩ đến lúc ấy khả năng cháu có thể chuẩn bị xong vài thứ.”

Thực tình mà nói khi đã đến lúc phải hành động, cậu rất ngần ngừ chuyện khởi hành. Đáy Bao đột nhiên có vẻ là chốn an cư đáng thèm muốn hơn cả vốn dĩ bao năm qua, và cậu muốn tận hưởng thỏa thuê mùa hè cuối cùng của mình ở Quận. Khi mùa thu tới, cậu biết rằng chí ít thì một góc trái tim mình sẽ sẵn lòng nghĩ tới việc bắt đầu hành trình hơn, như thu nào cũng vậy. Thực ra, cậu đã ngấm ngầm quyết chí ra đi đúng vào ngày sinh nhật lần thứ năm mươi của mình: tức lần thứ một trăm hai mươi tám của bác Bilbo. Không hiểu sao nó có vẻ là ngày thích hợp để mà khởi hành đi theo ông cụ. Đi theo Bilbo là điều quan trọng nhất trong tâm trí cậu, cũng là điều duy nhất khiến cho ý nghĩ ra đi còn có thể chịu đựng được. Cậu cố nghĩ thật ít về chiếc Nhẫn, về chuyện rốt cuộc nó có thể dẫn cậu đi đâu. Nhưng cậu không kể mọi suy nghĩ của mình cho Gandalf. Thầy phù thủy già đoán được gì thì khó mà nói nổi.

Lão nhìn Frodo, mỉm cười. “Được thôi,” lão nói “Ta nghĩ thế sẽ ổn thỏa - nhưng không được muộn hơn đâu đấy Ta đang thấy rất bồn chồn. Trong khi chờ đợi, phải cẩn thận, và đừng để lộ là cháu sắp đi đâu! Nhớ để mắt sao cho Sam Gamgee đừng bép xép. Nó mà bép xép, ta sẽ biến nó thành cóc thật chứ chả bỡn.”

“Về chuyện cháu sắp đi đâu” Frodo nói, “cũng khó mà để lộ được, vì chính cháu còn chưa rõ.”

“Đừng có lố bịch thế!” Gandalf nói. “Ta chẳng khuyên cháu không để lại một địa chỉ nào đấy ở sở bưu điện đâu! Song cháu sắp rời Quận - không được ai biết chuyện đó, cho đến khi nào cháu đã ở xa hẳn. Và cháu phải đi, không thì chí ít cũng bắt đầu khởi hành, về phía Nam, Bắc, Đông, hoặc Tây - cả chuyện hướng đi chắc chắn cũng không ai được biết.”

“Cháu bị những suy nghĩ về việc rời Đáy Bao, rồi nói lời giã từ choán hết tâm trí, đến nỗi còn chưa xem xét gì đến phương hướng,” Frodo nói. “Cháu phải đi đến đâu? Cháu sẽ định hướng theo cái nào? Nhiệm vụ của cháu phải dẫn đến gì? Bác Bilbo đi tìm một vật báu, đến nơi rồi quay về, nhưng theo như cháu thấy thì cháu đi để làm mất vật báu, và sẽ không trở lại.”

“Nhưng mà cháu không thấy được bao xa,” Gandalf nói. “Ta cũng không nốt. Có lẽ sứ mệnh của cháu là tìm ra Khe Định Mệnh mà cũng có thể nhiệm vụ đó dành cho kẻ khác: ta không biết được. Dù gì đi nữa cháu cũng chưa sẵn sàng cho con đường dài ấy.”

“Quả thật là chưa!” Frodo nói. “Nhưng trong lúc đấy cháu sẽ phải chọn hướng nào?”

“Về phía hiểm nguy, nhưng không được hấp tấp, cũng không được quá thẳng tuột,” thầy phù thủy già trả lời. “Nếu cháu muốn lời khuyên của ta, hãy tới Thung Đáy Khe. Hành trình ấy có vẻ không quá nguy hiểm, mặc dù Đường Đông không còn dễ đi như trước kia, mỗi năm trôi qua lại trở nên nguy hiểm hơn.”

“Thung Đáy Khe!” Frodo nói. “Tuyệt lắm: cháu sẽ đi về hướng Đông, và cháu sẽ đến Thung Đáy Khe. Cháu sẽ đưa Sam đi xem người Tiên, chú ta sẽ vui lắm.” Frodo nói nhẹ tênh; nhưng trái tim cậu thốt nhiên thổn thức mong muốn được thấy ngôi nhà của Elrond Á Tiên, hít thở bầu không khí của thung lũng sâu kia, nơi nhiều cư dân Mỹ Tộc vẫn sinh sống trong cảnh thanh bình.

Một tối mùa hè nọ, có mẩu tin đáng kinh ngạc ào tới quán Bụi Thuờng Xuân và quán Rồng Xanh. Những người khổng lồ cùng điềm hung gở trên biên giới Quận bị quên phứt đi vì những vấn đề hệ trọng hơn nhiều: Cậu Frodo sắp bán Đáy Bao, quả thực là cậu đã bán nó rồi - mà lại cho nhà Xắc Vải-Bao Gai!

“Cũng kiếm được món bở,” ai đó nói. “Giá rẻ như cho,” mấy người khác lên tiếng, “và càng có khả năng đó hơn, khi mà bà chủ nhà Lobelia đứng ra mua.” (Otho qua đời đã vài năm về trước, ở cái tuổi già nẫu nhưng đáng chán ngán là 102.)

Còn vì sao mà cậu Frodo bản cái hốc đẹp đẽ của mình thì thậm chí còn đáng tranh cãi hơn cả vấn đề giá cả. Được chính cậu Bao Gai gật gù ngụ ý tán đồng, vài người khăng khăng giữ lập luận rằng tiền của Frodo sắp cạn đến nơi: cậu sắp rời khỏi Hobbit Thôn, rồi sẽ sống đời lặng lẽ nhờ khoản thu từ việc bán chác này mãi dưới mạn Trấn Hươu giữa những người bà con Hươu Bia Rum nhà cậu. “Xa hẳn nhà Xắc Vải-Bao Gai,” ai đó đế vào. Nhưng cái ý niệm về khối tài sản không tài nào đong đếm nổi của nhà Bao Gai ở Đáy Bao đã trở thành thâm căn cố đế đến nỗi phần đa thấy lập luận này khó lòng tin nổi, khó tin hơn bất cứ cái lý hay vô lý nào khác mà sức tưởng tượng của họ có thể gợi ra: với phần đông, sự tình chỉ cho thấy là lão già Gandalf có một mưu đồ đen tối chưa bị ai phát giác. Mặc dầu lão giữ mình rất kín đáo, lại không đi đâu loanh quanh buổi ban ngày, không ai là không biết việc lão đang “trốn kỹ trên Đáy Bao”. Nhưng dầu một cuộc chuyển dời chỗ ở có thể ăn vào những trù tính ma thuật của lão đến đâu, cũng không còn gì phải nghi ngờ sự kiện này: Frodo Bao Gai sắp trở lại Trấn Hươu.

“Phải, mùa thu này tôi sẽ chuyển,” cậu nói. “Merry Hươu Bia Rum đang để ý tìm một cái hốc be bé xinh xinh cho tôi, không thì có thể là một căn nhà nhỏ.”

Thực tế là nhờ sự giúp đỡ của Merry cậu đã chọn mua xong một căn nhà nhỏ ở làng Hõm Crick mạn quê mùa bên kia Ấp Hươu. Đối với tất cả mọi người trừ Sam, cậu vờ như mình sắp định cư luôn ở đó. Quyết định khởi hành về hướng Đông đã gợi cho cậu ý tưởng này; bởi Trấn Hươu ở biên giới phía Đông của Quận, hơn nữa vì hồi nhỏ cậu từng sống ở đấy nên việc cậu trở về chí ít cũng có vẻ đáng tin.

Gandalf ở lại Quận đến hơn hai tháng. Rồi một buổi tối, chừng cuối tháng Sáu, chẳng bao lâu sau khi kế hoạch của Frodo cuối cùng đã được sắp đặt xong xuôi, lão đột nhiên tuyên bố rằng sáng hôm sau lão sẽ lại ra đi. “Ta hy vọng chỉ trong một thời gian ngắn thôi,” lão nói. “Nhưng ta sẽ xuống quá biên giới phía Nam thu thập vài tin tức, nếu có thể. Lâu nay ta đã nhàn rỗi quá mức cần thiết rồi.”

Lão nói nhẹ bẫng, nhưng theo như Frodo thấy thì lão nom có vẻ khá lo âu. “Đã có chuyện gì thế?” cậu hỏi.

“À không; nhưng ta mới nghe được một chuyện khiến ta lo lắng, cần phải tìm hiểu cho rõ ngọn ngành. Nếu rốt cục ta thấy cháu phải ra đi ngay, ta sẽ lập tức quay về, hay chí ít cũng nhắn về nhé. Trong lúc chờ đợi, cứ y theo kế hoạch của cháu; nhưng phải nhớ cẩn thận hơn bao giờ hết, nhất là cẩn thận chiếc Nhẫn. Để ta nhắc cháu một lần nữa: đừng dùng đến nó!”

Lão ra đi lúc bình minh. “Ta có thể về bất cứ hôm nào,” lão nói. “Muộn nhất ta sẽ trở về vào đúng tiệc chia tay. Ta nghĩ rốt cuộc cháu có thể sẽ cần có ta làm bạn đồng hành trên Đường Đông.”

Thoạt tiên Frodo bối rối vô kể, thường băn khoăn tự hỏi Gandalf đã nghe được chuyện gì; nhưng cảm giác băn khoăn bứt rứt nơi cậu dịu dần, rồi trong một thời gian ngắn giữa tiết trời tuyệt đẹp cậu quên phứt cả những vấn đề của bản thân. Quận hiếm khi trải qua một mùa hè tươi đẹp thế, hay một mùa thu dồi dào thế: những cây táo trĩu quả, mật ong nhỏ giọt trong tảng ong, ngô vừa cao vừa mập.

Mùa thu đã vào giữa độ, Frodo mới lại bắt đầu lo lắng về Gandalf. Tháng Chín sắp qua mà vẫn chưa có tin tức gì của lão. Ngày Sinh Nhật cùng thời điểm chuyển nhà mỗi lúc một đến gần mà lão vẫn chưa về, cũng chưa nhắn gì cả. Đáy Bao bắt đầu tất bật. Vài người bạn của Frodo đến ở giúp cậu gói ghém: có Fredegar Bolger và Folco Boffin, và dĩ nhiên cả hai người bạn chí cốt Pippin Took và Merry Hươu Bia Rum. Họ cùng nhau đảo tung toàn bộ khu nhà.

Ngày 20 tháng Chín hai cỗ xe mui kín nặng trĩu khởi hành đi Trấn Hươu, chuyên chở đồ đạc hàng họ Frodo không bán hết tới ngôi nhà mới của cậu, bằng con đường qua cầu Bia Rum Đun. Ngày kế đó Frodo trở nên lo lắng thực sự, cứ liên tục dõi ra ngoài chờ Gandalf. Thứ Năm, buổi sáng ngày sinh nhật cậu, rạng đông lộng lẫy và trong trẻo y hệt như bữa tiệc lớn của bác Bilbo từ hôm nảo hôm nào. Gandalf vẫn không xuất hiện. Tối đến, Frodo mở tiệc giã từ: tiệc rất nhỏ, đơn giản là một bữa tối cho cậu và bốn người bạn trợ thủ; nhưng cậu lo lắng không yên, cảm thấy không lòng dạ nào mà ăn uống. Trái tim cậu trĩu nặng ý nghĩ sẽ sớm phải rời xa những người bạn trẻ tuổi của mình. Cậu băn khoăn tự hỏi mình sẽ báo tin này với họ thế nào đây.

Bốn Hobbit trẻ, tuy vậy, đang cao hứng, và bữa tiệc chẳng mấy chốc trở nên sôi động bất kể sự vắng mặt của thầy phù thủy Gandalf. phòng ăn trống trơn ngoại trừ một cái bàn và vài cái ghế, nhưng thức ăn thì ngon, lại còn có rượu hảo hạng; rượu của Frodo không nằm trong lô bán cho nhà Xắc Vải-Bao Gai.

“Bất kể chuyện gì xảy ra cho số đồ đạc còn lại của tôi, khi mà nhà S.-B. chạm được móng vuốt lên chúng, giá nào tôi cũng đã tìm thấy ngôi nhà tốt cho thứ này!” Frodo nói, uống cạn ly của mình. Đó là giọt cuối cùng thứ rượu đỏ Vườn Nho Cũ.

Sau khi đã hát xong khá nhiều bài, và kể xong nhiều chuyện từng làm cùng nhau, họ nâng cốc chúc mừng sinh nhật Bilbo, họ uống vì sức khỏe của ông và của Frodo đúng theo tập quán của Frodo. Rồi họ đi ra ngoài một lát để hít thở khí trời, ngắm các vì sao, xong xuôi họ lên giường. Bữa tiệc của Frodo kết thúc, mà Gandalf vẫn chưa đến.

Sáng hôm sau họ bận rộn chằng buộc số hành lý còn lại lên một cỗ xe khác. Merry đảm nhiệm việc này, sau rồi đánh xe đi mất cùng với anh Bự (tức là Fredegar Bolger). “Phải có người đến đó sưởi ấm căn nhà trước khi anh tới nơi chứ,” Merry nói. “Vậy gặp lại anh sau nhé - ngày kia, nếu anh không ngủ quên dọc đường!”

Folco về nhà sau bữa trưa, nhưng Pippin thì nán lại đằng sau. Frodo vẫn lo lắng không yên, tuyệt vọng ngóng trông một tiếng động mơ hồ nào đó của Gandalf. Cậu quyết định đợi cho đến chập tối. Sau đấy, nếu Gandalf cần gặp cậu cấp bách, lão có thể đến Hõm Crick, mà lão có khi còn đến đó trước cũng chưa biết chừng. Vì Frodo tính cuốc bộ. Kế hoạch của cậu - để cho khoan khoái và lần cuối ngắm Quận cùng bất kể lý do gì khác - là sẽ cuốc bộ từ Hobbit Thôn đến bến phà Ấp Hươu, hoàn toàn thảnh thơi.

“Ta cũng sẽ ép được bản thân rèn luyện một tí,” cậu vừa nói vừa nhìn mình trong tấm gương xỉn bụi trong căn phòng lớn quá nửa trống trơn. Đã một thời gian dài cậu không đi bộ đường trường, và cậu nghĩ hình ảnh trong gương có vẻ khá ẻo lả.

Sau bữa trưa, nhà Xắc Vải-Bao Gai, Lobelia cùng Lotho, anh con trai tóc hung của bà ta, xuất hiện trước sự khó chịu của Frodo. “Cuối cùng cũng thuộc về ta!” Lobelia lên tiếng ngay khi bước vào trong nhà. Thật không lịch sự, lại không đúng hoàn toàn, bởi việc bán Đáy Bao phải đến nửa đêm mới phát huy hiệu lực. Nhưng có thể tha thứ cho Lobelia: bà ta đã buộc phải chờ Đáy Bao lâu hơn kỳ vọng bảy mươi bảy năm ròng, bây giờ bà ta đã chẵn trăm tuổi rồi. Dù sao, bà ta cũng phải đến để xem chắc là không thứ gì bà ta đã trả tiền mua bị khuân đi mất; vả lại bà ta muốn lấy chìa khóa, phải mất một lúc lâu bà ta mới được hài lòng, vì đã mang theo một bản liệt kê đầy đủ và ngay lập tức kiểm tra hết lượt. Cuối cùng bà ta ra về cùng với anh con trai Lotho, chiếc chìa khóa dự phòng và lời hứa chìa kia sẽ được để lại nhà Gamgee ở Dãy Lộn Bao. Bà ta khịt mũi, thẳng thừng tỏ ý bà ta nghĩ nhà Gamgee thừa khả năng khoắng sạch cả hốc này nội trong đêm. Frodo không mời bà ta ngụm trà nào.

Cậu dùng trà với Pippin và Sam Gamgee trong phòng bếp. Đã có tuyên bố chính thức rằng Sam sẽ đến Trấn Hươu để “giúp việc cho cậu Frodo và trông nom vườn cho cậu ấy”; một sự thu xếp được Bõ Già chấp thuận, mặc dầu vẫn chẳng thể giúp ông nguôi ngoai trước cái triển vọng có hàng xóm là Lobelia.

“Bữa ăn cuối cùng của chúng ta ở Đáy Bao đây!” Frodo nói, đẩy ghế mình ra. Họ bỏ việc rửa bát đĩa lại cho Lobelia. Pippin và Sam chằng buộc hành lý của cả ba, chất đống tất cả ngoài hiên. Pippin ra ngoài vườn tản bộ lần cuối. Sam biến mất.

Mặt trời lặn. Đáy Bao có vẻ đượm buồn, tăm tối và nhếch nhác. Frodo đi loanh quanh mấy căn phòng quen thuộc, ngắm ánh tà dương nhạt đi trên những bức tường, và bóng tối bò ra từ mọi ngóc ngách. Bên trong nhà dần tối thẳm. Cậu rảo bộ ra ngoài cổng mãi cuối lối đi, rồi xuôi Đường Đồi một quãng ngắn. Cậu có phần hy vọng Gandalf sắp từ bóng tối sải bước hiện ra.

Bầu trời trong trẻo, các vì sao đang lấp lánh sáng. Đêm nay sẽ đẹp lắm đây,” Cậu nói to. “Bắt đầu thế là thuận lợi rồi. Mình thấy thích đi bộ. Mình không chịu nổi nếu phải quanh quẩn ở đây thêm nữa. Mình sẽ khởi hành, rồi Gandalf sẽ phải đi theo thôi.” Cậu định quay về, nhưng rồi dừng lại, vì cậu nghe có mấy giọng nói, ngay chỗ ngoặt cuối Dãy Lộn Bao. Một giọng chắc chắn là của Bõ Già; giọng kia là lạ, không hiểu sao nghe khó ưa. Cậu không thể luận ra câu chuyện là gì, nhưng có nghe được tiếng trả lời của ông cụ Bõ Già, khá chói tai. Ông già có vẻ cáu.

“Không, cậu Bao Gai đi rồi. Đi sáng nay, Sam nhà tôi đi cùng: gì thì gì đồ đoàn của cậu ấy cũng đi ráo cả rồi. Phải, nói cho anh biết nhé, bán sạch đi rồi. Tại sao hả? Tại sao chả phải việc của anh hay tôi. Đi đâu hả? Cái đó thì chả giấu. Cậu ấy chuyển tới Ấp Hươu gì đó rồi, tít mãi dưới kia kìa. Phải đấy đấy - đường nhỏ lắm. Chính tôi cũng chưa hề đi xa tới đó; ở mạn Trấn Hươu toàn dân quái dị lắm. Không, tôi không nhắn nhiếc gì đâu. Chào anh lại nhà!”

Tiếng bước chân đi xa dần xuống đồi. Frodo mơ hồ tự hỏi tại sao cậu lại có vẻ nhẹ cả người khi họ không đi tiếp lên Quả Đồi như thế chứ. “Có lẽ mình đã chán ngấy những câu hỏi và thói tò mò mọi chuyện mình làm,” cậu nghĩ. “Họ đúng thật là một đám mới tọc mạch chứ!” Cậu đã định đi hỏi Bõ Già xem ai vừa hỏi thăm; nhưng rồi cậu nghĩ thấu đáo sự tình, và quay người rảo bước trở lại Đáy Bao.

Pippin đã ngồi sẵn trên chốc hành lý của mình dưới cổng vòm. Sam không ở đây. Frodo bước vào bên trong cánh cửa tối đen. “Sam!” cậu gọi. “Sam! Đến giờ rồi!”

“Đến ngay, cậu ơi!” tiếng trả lời vọng ra từ tít sâu trong nhà, chẳng mấy chốc Sam ra theo, vừa đi vừa chùi mồm. Chú vừa mới nói lời tạm biệt thùng bia trong hầm chứa.

“Tất cả sẵn sàng rồi chứ Sam?” Frodo hỏi.

“Vâng, thưa cậu. Tôi xong ngay bây giờ rồi đây.”

Frodo đóng cánh cửa tròn rồi khóa lại, trao chìa khóa cho Sam. “Sam, chạy mang cái này xuống nhà cậu!” cậu nói. “Rồi đi tắt dọc theo Dãy Lộn Bao, gặp chúng tôi càng nhanh càng tốt ở cánh cổng chỗ đường làng bên kia đồng cỏ. Đêm nay ta không đi qua thôn đâu. Quá nhiều những đôi tai đang vểnh lên, những cặp mắt đang nhìn soi mói.” Sam chạy vụt đi hết tốc lực.

“Chà, rốt cuộc chúng ta khởi hành đây!” Frodo xuýt xoa. Họ quảy hành lý lên vai, nhặt gậy, đoạn đi quành góc đường sang phía Tây Đáy Bao. “Tạm biệt!” Frodo nói, nhìn những khung cửa sổ trống không tối đen. Cậu vẫy tay, rồi quay lại và (theo chân Bilbo, giá cậu biết thế) vội vàng đuổi theo Peregrin dọc lối đi trong vườn. Họ nhảy qua chỗ thâm thấp ở bờ giậu chân dốc, ra cánh đồng, biến mất vào bóng tối như âm thanh xào xạc nơi nội cỏ.

Ở chân mạn Tây Quả Đồi họ tới chỗ cái cổng mở ra một con đường làng nhỏ hẹp. Họ tạm nghỉ ở đó chỉnh đốn dây buộc hành lý. Chẳng mấy chốc Sam xuất hiện, vừa chạy lóc cóc vội vã vừa thở hổn hển; cái bọc nặng chất cao trên vai, đầu đội túi nỉ cao bẹp rúm mà chú gọi là mũ. Trong bóng tối mờ mờ nom chú hết sức giống một Người Lùn.

“Tôi chắc chú mình đã để cho tôi mọi thứ nặng nhất,” Frodo đùa. “Thật đáng thương cho lũ sên, cùng tất cả những giống mang nhà trên lưng.”

“Tôi còn mang được nhiều nữa, thưa cậu. Hành lý của tôi nhẹ lắm,” Sam dũng cảm cả quyết sai sự thật.

“Không, cậu đừng làm thế, Sam!” Pippin nói. “Thế có lợi cho anh Frodo quá. Anh ấy đâu có gì ngoài những thứ yêu cầu chúng ta gói ghém. Dạo gần đây anh ấy đẫy ra đấy, khi nào trút được ít cân nặng trên người anh ấy sẽ cảm thấy bớt nặng trên vai ngay,”

“Nhân từ với Hobbit già nua tội nghiệp nào!” Frodo cười phá. “Chắc chắn anh sẽ gầy như thân liễu, trước cả khi đến được Trấn Hươu. Nhưng tôi chỉ nói vớ vẩn thế thôi. Tôi ngờ là cậu đã mang nhiều hơn phần của cậu đấy Sam, lần chất hành lý tới tôi sẽ xem xét kỹ.” Cậu lại nhặt cây gậy của mình lên. “Chà, tất cả chúng ta đều thích cuốc bộ trong bóng tối,” cậu nói, “vậy chúng ta hãy xơi tái vài ba dặm trước giờ đi ngủ nào.”

Chừng một quãng ngắn, họ đi về phía Tây dọc con đường làng. Rồi ra khỏi đường làng họ rẽ trái một lần nữa lặng lẽ băng cánh đồng. Họ đi thành hàng một dọc theo các hàng giậu và bờ cây con, màn đêm buông tối đen chung quanh họ. Trong những tấm áo choàng thẫm màu, họ vô hình tựa như tất cả đều đeo nhẫn thần kỳ. Bởi họ đều là người Hobbit, lại đều đang cố im hơi lặng tiếng, họ thậm chí lặng lẽ tới mức dân Hobbit cũng chẳng nghe được. Cả những vật hoang dã trên cánh đồng lẫn trong rừng cũng hầu như không để ý thấy họ đi ngang.

Một lúc sau họ vượt sông Cái Nước, phía Tây Hobbit Thôn, trên cây cầu ván hẹp. Dòng chảy ở đó chỉ như một tấm ruy băng ngoằn ngoèo đen kịt, hai bên bờ nghiêng ngả rặng tổng quán sủi. Một hai dặm nữa về phía Nam họ vội vã băng ngang Đường Cái chạy từ cầu Bia Rum Đun; giờ họ đang ở Hạt Took, đang ngoặt hướng Tây Nam thẳng tiến đến Vùng Đồi Xanh. Vừa rảo bước leo lên triền dốc đầu tiên, họ vừa quay nhìn lại, thấy những ngọn đèn ở Hobbit Thôn nhấp nháy xa tít bên dưới thung lũng Cái Nước yên ả. Chẳng mấy chốc thung lũng biến mất trong những nếp gấp của miền đồi chìm dưới đêm, kế đó là đến Bờ Nước bên cạnh cái ao xám xịt. Khi ánh đèn của trang trại cuối cùng đã xa tít sau lưng, lấp ló đây đó giữa rừng cây, Frodo quay người vẫy tay chào từ biệt.

“Không biết liệu có bao giờ ta còn được đứng trông xuống thung lũng kia,” cậu khẽ thì thầm.

Đi bộ được khoảng ba giờ thì họ nghỉ. Đêm trong lành, mát mẻ, đầy sao, nhưng những làn sương như khói vẫn đang bò lên các sườn đồi từ dưới những con suối và đồng cỏ sâu lút. Những cây bạch dương vỏ mỏng tang, đu đưa lắc lư trong cơn gió nhẹ bên trên đầu họ, kết thành tấm lưới trên bầu trời nhợt nhạt. Họ ăn một bữa tối rất đạm bạc (đối với người Hobbit), rồi lại tiếp tục đi. Chẳng mấy chốc họ gặp một con đường hẹp, con đường uốn khúc nhấp nhô, xám dần vào trong vùng bóng tối đen đặc phía trước: con đường dẫn đến làng Sảnh Rừng, thị trấn Stock, và bến phà Ấp Hươu. Nó tách khỏi con đường chính dưới thung lũng Cái Nước, đoạn uốn quanh chân khu Đồi Xanh hướng về phía Rừng Cuối, một xó hoang sơ thuộc Tổng Đông.

Một lúc sau, họ dấn bước vào một lối mòn rẽ đôi tít sâu giữa những cây cao xào xạc lá khô trong đêm. Trời đã tối lắm. Thoạt tiên họ nói chuyện, hoặc cùng nhau khẽ âm ư một giai điệu nào đấy, bởi giờ đây đã xa hẳn những đôi tai tọc mạch. Rồi họ rảo bước tiếp trong im lặng, còn Pippin bắt đầu tụt lại đằng sau. Cuối cùng, khi họ vừa dợm leo một con dốc đứng, thì cậu dừng lại ngáp dài.

“Em buồn ngủ quá,” cậu nói, “sắp ngã sụp xuống đường rồi đây. Mọi người định vừa đi vừa ngủ chăng? Gần nửa đêm rồi.”

“Anh tưởng em thích tản bộ trong bóng tối chứ,” Frodo nói. “Nhưng không phải vội vã gì cả. Merry sẽ chờ chúng ta vào ngày kia; mà thế vị chi ta còn gần hai ngày nữa. Ngay khi đến chỗ thích hợp, ta sẽ nghỉ ngơi.”

“Gió ở đằng Tây,” Sam nói. “Nếu sang đến bên kia đồi, ta sẽ tìm thấy một chỗ kín gió và đủ ấm cúng, thưa cậu. Có khu rừng linh sam khô ráo ngay phía trước, nếu tôi nhớ không nhầm.” Sam biết nằm lòng vùng đất này trong khoảng hai mươi dặm quanh Hobbit Thôn, nhưng đấy cũng là giới hạn toàn bộ hiểu biết địa lý của chú.

Ngay quá đỉnh đồi là họ gặp vạt rừng linh sam. Rồi đường mòn họ đi sâu vào bóng tối rừng sâu thẳm đượm hương nhựa thông, lượm cành khô và quả thông nhóm lửa. Chẳng mấy chốc họ đã gây ngọn lửa cháy lách tách ngay chân một cây linh sam lớn và ngồi quây quần quanh đó lúc lâu, cho đến khi bắt đầu gà gật. Rồi, mỗi người mỗi góc bộ rễ cái cây khổng lồ, họ co tròn trong áo choàng cùng chăn, chẳng mấy chốc đã ngủ lịm. Họ không cắt đặt cảnh giới; kể cả Frodo cũng chưa lo ngại hiểm nguy gì cụ thể, bởi họ vẫn còn ngay trong lòng Quận. Vài sinh vật đến nhìn ngó họ lúc ngọn lửa đã tàn. Một chú cáo ngang qua vạt rừng có việc riêng dừng vài phút hít hít ngửi ngửi.

“Bọn Hobbit!” chú nghĩ. “Chà, gì nữa đây? Mình có nghe được khối sự lạ ở đất này, nhưng hiếm khi nghe nói một Hobbit ngủ vạ vật ngoài trời dưới gốc cây. Những ba đứa! Có gì đó vô cùng quái lạ đằng sau chuyện này.” Chú hoàn toàn đúng, có điều chú chẳng bao giờ tìm hiểu được cặn kẽ hơn.

Buổi sáng đến, nhợt nhạt và ẩm ướt. Frodo tỉnh giấc đầu tiên, nhận thấy một nhánh rễ cây đã khoan được hẳn một cái lỗ trên lưng cậu, còn cổ cậu thì cứng đờ. “Đi bộ cho thoải mái cơ đấy! Sao ta không đi xe ngựa nhỉ?” cậu nghĩ, như thường thường cậu vẫn nghĩ mỗi khi bắt đầu một cuộc hành trình. “Còn tất cả những chiếc giường lông vũ đẹp đẽ của ta thì bán cho nhà Xắc Vải-Bao Gai chứ! Đám rễ cây này cũng tốt chán cho bọn họ rồi.” Cậu duỗi người. “Hobbit, dậy!” cậu la to. “Buổi sáng đẹp trời đây.”

“Tinh mơ có gì mà đẹp?” Pippin nói, hé một mắt dòm qua mép chăn. “Sam! Chuẩn bị bữa sáng sẵn sàng trước chín rưỡi nhé! Cậu đã chuẩn bị nước tắm nóng chưa?”

Sam bật dậy, nom hơi u u minh minh. “Chưa, thưa cậu, tôi chưa xong!” chú chàng đáp.

Frodo gỡ tuột chăn khỏi người Pippin, vần cậu ta ngửa lên, rồi rảo bộ ra bìa rừng. Xa xa phía đằng Đông mặt trời đang lên đỏ rực bên trên màn sương giăng dày đặc khắp nhân gian. Nhuốm màu vàng đỏ, cây cối mùa thu dường như đang bơi lơ lửng trong một biển bóng tối. Dưới cậu một quãng về bên trái, con đường chạy dốc xuống một thung sâu rồi mất hút.

Khi cậu trở lại Sam và Pippin vừa mới nhóm xong một đống lửa to. “Nước!” Pippin hét tướng. “Nước đâu?”

“Anh không trữ nước trong túi áo,” Frodo thủng thẳng.

“Bọn em tưởng anh đi kiếm nước chứ,” Pippin nói, vừa bận rộn bày thức ăn cùng cốc chén. “Anh nên đi luôn bây giờ đi.”

“Em cũng có thể đi cùng,” Frodo nói, “tiện mang hết mấy cái chai đi.” Có một dòng suối ở dưới chân đồi. Họ lấy đầy các chai và cái ấm dã ngoại nhỏ bên con thác bé, nơi dòng nước từ chừng một mét bên trên đổ xuống một cụm đá xám nhô lên. Nước lạnh như băng; họ vừa lập cập rên vừa thở phì phì lúc rửa mặt mũi chân tay.

Khi bữa sáng kết thúc và hành lý của họ được bó lại xong xuôi thì đã quá mười giờ, ngày bắt đầu chuyển sáng sủa và nóng nực. Họ đi xuống dốc, băng qua dòng suối đúng đoạn nó thình lình biến mất bên dưới con đường, rồi lên con dốc tiếp theo, hết lên lại xuống một vai đồi nữa, và lúc đó áo choàng, chăn, thức ăn, nước uống, cùng mọi thứ đồ đạc đã có vẻ thành gánh nặng.

Cuốc đi hôm nay hứa hẹn sẽ là công việc nhọc nhằn làm cho nóng người. Tuy vậy, sau vài dặm, con đường thôi gập ghềnh lên xuống: nó ngoằn ngoèo mệt mỏi trèo lên đỉnh một bờ sông dốc đứng, rồi chực lao xuống lần cuối. Họ đã thấy trước mặt vùng đất thấp lấm chấm các cụm cây nhỏ nhòa dần ở đằng xa nối vào một mảng rừng nâu xỉn. Họ đang phóng tầm mắt quá Rừng Cuối về phía dòng sông Bia Rum Đun. Con đường uốn lượn mất hút phía trước họ hệt như một mẩu dây.

“Con đường cứ chạy dài chạy mãi,” Pippin nói, “nhưng em thì không thể đi mãi nếu không được nghỉ. Đã quá giờ ăn trưa rồi,” Cậu ngồi xuống bờ đất bên vệ đường, nhìn xa xăm về phía Đông tới mảng nâu xỉn, qua khỏi đó là sông Bia, cũng là biên giới Quận cậu đã sống cả đời. Sam đứng cạnh cậu. Đôi mắt tròn của Sam mở to - vì mải nhìn chân trời mới nào đó mãi tít bên kia những vùng đất chú chưa thấy bao giờ.

“Liệu người Tiên có sống trong những khu rừng kia không?” chú hỏi.

“Tôi chưa từng nghe nói đến chuyện đó,” Pippin đáp. Frodo im lặng. Cậu cũng đang chăm chú nhìn về phía Đông, mắt hút theo con đường, như thể trước nay cậu chưa hề nhìn thấy nó. Đột nhiên, lớn tiếng nhưng như thể cho mình mình nghe, cậu cất tiếng nói chậm rãi:

Con Đường cứ chạy dài chạy mãi

Tự cửa ngoài miết mải vô chừng.

Hút trước mắt Con Đường đã trải,

Sức ta còn, còn đuổi theo cùng;

Cùng theo đuổi chân guồng mệt mỏi

Tới thênh thang đường mới nhập vào,

Bao ngã rẽ về bao đích gọi.

Tiếp về đâu? Chưa nói được nào.

“Nghe như một đoạn vè của ông già Bilbo thì phải,” Pippin nói. “Hoặc là một trong những bài thơ bắt chước của anh. Chẳng thấy có chút khích lệ gì.”

“Anh không biết,” Frodo nói. “Đoạn thơ này cứ đến với anh vậy thôi, như thể anh tự bịa ra; nhưng biết đâu anh nghe được từ xưa. Chắc chắn nó gợi cho anh nhớ nhiều tới bác Bilbo dạo cuối đó, trước khi bác ấy đi xa. Bác hay nói có duy nhất một Con Đường; rằng nó giống như một dòng sông lớn: luồng lạch của nó ở mọi ngưỡng cửa, và mọi nẻo đường đều là phụ lưu. ‘Đi ra khỏi cửa nhà mình, Frodo ạ, là một việc nguy hiểm,’ bác từng nói thế. ‘Cháu bước xuống Con Đường, và nếu cháu không liệu bước chân, không thể biết cháu có thể bị cuốn đi tới tận đâu. Cháu có nhận thấy rằng cũng chính con đường này chạy qua rừng Âm U, và rằng nếu cháu cứ theo mãi, nó có thể đưa cháu tới Ngọn Cô Độc hay thậm chí xa hơn nữa, tới những chốn xấu xa hơn?’ Bác từng nói thế trên đường làng bên ngoài cửa chính Đáy Bao, nhất là sau mỗi lần dạo bộ rõ xa trở về.”

“Dào, chí ít trong một giờ tới Con Đường sẽ không cuốn em đi đâu hết,” Pippin vừa nói vừa tháo hành lý. Hai người kia theo gương cậu, đặt hành lý tựa vào bờ đất, duỗi chân thò ra đường. Sau khi nghỉ một lúc họ dùng bữa trưa ngon lành, rồi lại nghỉ thêm.

Mặt trời bắt đầu xuống thấp, ánh tà dương tãi trên mặt đất lúc họ đi xuống đồi. Cho đến lúc này họ chưa gặp một bóng người nào trên đường. Lối này không mấy khi có ai qua lại, vì hầu như không thích hợp cho xe cộ, mà lại không có mấy khách bộ hành và xe kéo đến Rừng Cuối. Họ tiếp tục rảo bộ được chừng hơn nửa giờ thì Sam dừng giây lát như thể đang lắng nghe. Lúc này họ đã xuống đến đất bằng, và con đường sau bao nhiêu ngoằn ngoèo khúc khuỷu giờ nằm thẳng tắp xuyên qua đồng cỏ rải rác cây cao, tức là vành đai bên ngoài của khu rừng sắp tới.

“Tôi nghe có tiếng một con ngựa lùn hoặc ngựa cao đang phi đến trên con đường sau lưng ta,” Sam nói.

Họ quay nhìn lại, tuy vậy khúc ngoặt không cho phép họ trông được bao xa. “Không biết có phải Gandalf đang đuổi theo bọn ta không,” Frodo nói; nhưng vừa nói dứt lời, cậu đã linh cảm ngay không phải như vậy, đồng thời trong lòng đột ngột trỗi lên mong muốn phải trốn khuất khỏi tầm nhìn của tên kỵ sĩ sắp phi tới kia.

“Có thể không đáng ngại mấy,” cậu nói vẻ áy náy, “nhưng tôi không thích bị ai nhìn thấy trên đường - ai cũng vậy thôi. Tôi chán ngấy chuyện cứ làm gì là lại bị săm soi bàn tán rồi. Còn nếu đó là Gandalf,” cậu nói thêm, “chúng ta có thể cho lão bất ngờ tí chút, trả miếng lại việc quá chậm trễ. Ta hãy biến cho khuất nào!”

Hai người kia nhanh chóng chạy sang mé trái, chui vào bên trong hốc đất con không xa đường bao lăm. Họ nằm ẹp ở đó. Frodo ngập ngừng giây lát: tính tò mò hoặc giả tình cảm gì đó khác đang phải vật lộn với mong muốn lẩn trốn trong cậu. Tiếng vó ngựa mỗi lúc một gần hơn. Vừa hay cậu kịp quăng mình xuống vạt cỏ dài bên cạnh một cái cây rợp bóng lên đường. Rồi cậu ngóc đầu thận trọng hé nhìn qua mấy gộc rễ to đùng.

Vòng quanh góc đường xuất hiện một bóng ngựa ô, không phải giống ngựa lùn người Hobbit hay cưỡi mà là một con ngựa cỡ thường; trên lưng con vật lừng lững một người cao lớn, hồ như rạp mình trên yên, kín mít trong chiếc áo choàng lớn màu đen có mũ trùm, đến nỗi duy nhất đôi ủng trên bàn đạp ngựa cao lâng châng là lộ ra bên dưới; khuôn mặt hắn ta bị che khuất không thể trông thấy được.

Khi đến chỗ cái cây, thẳng hàng Frodo, con ngựa dừng khựng lại. Hình nhân kỵ mã ngồi lặng tờ đầu cúi gục, như thể đang nghe ngóng. Từ bên trong mũ trùm vọng ra một âm thanh như ai đó khịt mũi cố bắt lấy một mùi hương khó đoán; cái đầu quay nhìn hết bên này lại bên kia con đường.

Nỗi kinh sợ bị phát hiện bất đồ không duyên cớ tóm chặt lấy Frodo, khiến cậu nghĩ đến chiếc Nhẫn. Cậu hầu như không dám thở, thế mà mong muốn được lấy nó ra khỏi túi áo trở nên mạnh đến nỗi cậu bắt đầu từ từ ngọ nguậy bàn tay. Cậu cảm thấy rằng chỉ cần đeo vào, là rồi cậu sẽ bình an vô sự. Lời khuyên của Gandalf có vẻ như vô lý. Bác Bilbo đã từng đeo Nhẫn cơ mà. “Và ta vẫn còn đang ở Quận,” cậu nghĩ, bàn tay chạm vào sợi xích treo chiếc Nhẫn. Đúng giây phút đó, kỵ mã ngồi thẳng dậy, giật dây cương. Con ngựa giậm chân tiến lên, thoạt tiên bước chầm chậm, sau đó bứt nước đại vụt đi.

Frodo bò ra rìa đường dõi nhìn theo kỵ sĩ, mãi đến khi hắn mất hút phía đằng xa. Cậu không hoàn toàn đoan chắc, nhưng có vẻ như bất thình lình, ngay trước lúc ra khỏi tầm mắt, con ngựa ô rẽ ngang đi sâu vào vùng rừng bên tay phải.

“Chà, ta nghĩ thế hết sức lạ lùng đấy, và thực là đáng ngại,” Frodo lẩm nhẩm một mình trong lúc bước về phía hai bạn đồng hành. Pippin và Sam nãy giờ vẫn nằm ệp trên cỏ, chẳng thấy gì; thành thử Frodo phải tả lại tay kỵ mã và hành xử kỳ lạ của kẻ này.

“Tôi không thể giải thích tại sao, nhưng tôi cảm thấy chắc chắn hắn đang sục sạo hoặc đánh hơi tìm mình; và cũng cảm thấy chắc chắn là tôi không muốn bị hắn phát hiện ra. Trước nay ở Quận tôi chưa từng chứng kiến hay cảm nhận cái gì tương tự.”

“Nhưng một kẻ Cao Lớn thì có can hệ gì đến chúng ta?” Pippin nói. “Mà hắn làm cái gì ở chốn này?”

“Có một vài Người Cao Lớn đi lại quanh đây đấy,” Frodo nói. “Anh tin là dưới Tổng Nam người ta từng gặp rắc rối với người Cao Lớn rồi. Nhưng anh chưa từng nghe nói tới thứ gì giống tên kỵ mã này. Anh không hiểu hắn ta từ đâu tới.”

“Cơ mà vô phép cậu,” Sam đột ngột xen vào, “tôi biết hắn ta từ đâu tới đấy. Cái tên kỵ sĩ đen sì này chính là từ Hobbit Thôn ta tới chứ đâu, trừ phi có những hơn một tên. Tôi còn biết hắn ta tính đi đâu nữa cơ.”

“Ý cậu là sao?” Frodo gay gắt hỏi, kinh ngạc nhìn bạn đồng hành. “Sao cậu không lên tiếng từ trước?”

“Tôi vừa mới sực nhớ ra thôi, thưa cậu. Chuyện là thế này: buổi tối hôm qua khi tôi quay trở về hốc nhà tôi mang theo chìa khóa, thì bố tôi, ông ấy bảo tôi: Hê, Sam. Ta tưởng con đã đi với cậu Frodo sáng nay rồi cơ đấy. Có một người khách lạ hỏi thăm ông Bao Gai chủ Đáy Bao, ông ta vừa mới đi thôi. Ta đã chỉ ông ta đến Ấp Hươu. Cũng chả phải là ta thích thú gì cái giọng ông ta đâu nhé. Ông ta có vẻ cáu ghê gớm lúc ta bảo ông ta ông Bao Gai mới rời nhà cũ đi luôn rồi. Rít vào mặt ta, thật đấy. Làm ta rùng cả mình. Hắn là giống người gì thế? tôi hỏi Bõ Già. Ta không biết, ông bảo; nhưng hắn không phải Hobbit đâu. Hắn cao, đen sì ấy, hắn cúi lom khom trên đầu ta. Ta đồ chừng đó là một kẻ thuộc giống Người Cao Lớn đến từ vùng xa lạ. Hắn nói nghe ngồ ngộ.

“Tôi không thể nấn ná nghe thêm nữa, cậu biết đấy, vì cậu còn đang đợi; mà chính tôi cũng không chú ý lắm vào câu chuyện. Bõ Già già rồi, đâu phải chỉ mỗi hơi mù dở không thôi, vả chăng lúc tên kia lên Quả Đồi thấy cụ đang hóng gió ở cuối Dãy Nhà chúng tôi thì trời hẳn đã sẩm tối. Tôi mong hắn ta chưa gây ra tai hại gì, thưa cậu, cả tôi nữa cũng chưa.”

“Dầu sao cũng không thể đổ lỗi cho Bõ Già,” Frodo nói. “Thực tình tôi có nghe được ông cụ nói chuyện với một người lạ có vẻ như đang dò hỏi về tôi, suýt nữa tôi đã lại hỏi xem hắn là ai. Giá mà tôi làm thế, hoặc không giá cậu nói với tôi chuyện này từ sớm. Dọc đường tôi có lẽ đã cẩn thận hơn.”

“Tuy vậy, có thể tên kỵ mã này và người lạ của Bõ Già không can hệ gì đến nhau,” Pippin nói. “Chúng ta rời Hobbit Thôn hoàn toàn kín đáo, thành thử em không nghĩ hắn ta có thể bám theo ta được.”

“Chuyện đánh hơi thì sao, thưa cậu?” Sam hỏi. “Và Bõ Già đã nói hắn ta là một gã đen sì.”

“Uớc gì ta chịu đợi Gandalf,” Frodo lầm rầm. “Nhưng có lẽ thế chỉ làm cho tình hình xấu thêm thôi.”

“Vây anh có biết hay đoán được gì về tên kỵ mã à?” Nghe loáng thoáng mấy lời lẩm bẩm, Pippin hỏi.

“Anh không biết, và anh cũng sẽ không đoán,” Frodo đáp.

“Được rồi, anh họ Frodo! Bây giờ anh cứ giữ bí mật ấy đi, nếu anh muốn làm ra vẻ bí ẩn. Trong lúc ấy chúng ta phải làm gì đây? Em thì muốn được một miếng ăn với hớp rượu, nhưng không hiểu sao em nghĩ sau đây chúng ta nên đi tiếp. Anh cứ nói đến lũ kỵ sĩ đánh hơi với những cái mũi vô hình khiến lòng em rối hết cả.”

“Phải, anh nghĩ bây giờ chúng ta nên đi tiếp,” Frodo nói; “nhưng không phải trên đường - phòng trường hợp tên kỵ mã kia quay lại, hoặc có tên khác theo sau hắn. Hôm nay ta phải guồng chân hơn nữa. Trấn Hươu còn xa lắm.”

Lúc họ lại lên đường, bóng cây rừng đã chuyển dài và mảnh trên cỏ. Bấy giờ họ giữ cự ly cách lề trái đường chừng một tầm quăng đá, cố ẩn mình khuất tầm nhìn chừng nào hay chừng nấy. Nhưng việc này làm họ bị chậm lại; bởi vì cỏ vừa dày vừa rối từng búi, nền đất thì gồ ghề, cây rừng bắt đầu sít vào nhau thành cụm dày.

Mặt trời đã lặn xuống đỏ rực đằng sau những quả đồi sau lưng họ, và buổi tối ập đến trước khi họ kịp quay trở lại con đường cuối dải đất chạy thẳng tắp ước chừng đã vài dặm liền. Ở điểm cuối ấy con đường uốn sang trái và dốc xuống miền đất thấp Vale dẫn ra thị trấn Stock; song le một lối mòn bẻ nhánh sang phải, uốn khúc xuyên qua khu rừng toàn sồi cổ thụ tới làng Sảnh Rừng. “Đó là lối đi dành cho chúng ta,” Frodo nói.

Không xa chỗ chia đường bao lăm, họ đụng phải khúc thân khổng lồ của một cái cây: khúc thân vẫn còn sống, có lá trên những cành nhỏ chia chỉa quanh các gộc cành to nứt nở đã rụng từ lâu; nhưng khúc thân rỗng ruột, có thể chui vào qua một chỗ nứt toác ở phía không hướng ra đường. Ba Hobbit bò vào bên trong ngồi đó trên nền lá khô gỗ mục. Họ nghỉ và ăn nhẹ, khe khẽ nói chuyện, thỉnh thoảng lắng tai nghe.

Họ bò trở ra lối mòn cũng là lúc bóng trời chạng vạng vây bủa chung quanh. Gió Tây đang thở dài trên các cành cây. Lá thì thào. Chẳng mấy chốc con đường bắt đầu chìm nhè nhẹ mà dứt khoát vào bóng tối. Một ngôi sao ló lên bên trên rừng cây ở phía đằng Đông đen ngòm trước mặt. Họ đi sóng hàng đều bước, cố giữ vững tinh thần. Một lúc sau, khi các vì sao đã dày chi chít và sáng lung linh hẳn, cảm giác bất an trong họ đâu hết, họ không còn lắng tai nghe ngóng tiếng vó ngựa nữa. Họ bắt đầu âm ư khe khẽ, vì dân Hobbit có cái lối âm ư hát như thế mỗi khi cuốc bộ nhất là khi sắp sửa về đến nhà buổi đêm. Đối với đa phần Hobbit đấy là một bài ca ăn tối hoặc bài ca đi ngủ; nhưng ba Hobbit của chúng ta âm ư một bài ca đi bộ (mặc dầu không thiếu nhắc nhở đến chuyện ăn tối cũng như đi ngủ, dĩ nhiên rồi). Bilbo Bao Gai đã soạn lời cho một giai điệu xưa như núi đồi, rồi dạy lại cho Frodo khi hai bác cháu tản bộ trên những lối mòn ở thung lũng Cái Nước, vừa đi vừa nói chuyện Phiêu Lưu.

Trên lò sưởi lửa đang rực đỏ,

Dưới mái nhà có một cái giường;

Nhưng chân ta còn chưa thấy mỏi,

Mà biết đâu đi quá góc đường

Có cái cây hay hòn đá đứng

Ngoài ta ra, kẻ khác chưa tường.

Cây và lá và hoa và cỏ,

Chào đi qua! Chào đi qua!

Đồi và suối dưới bầu trời tỏ,

Vượt cho xa! Vượt cho xa!

Quá góc đường biết đâu còn đợi

Nẻo mới toanh hay cổng nấp người,

Nay ta qua vô tình không thấy,

Mai biết đâu ta lại qua chơi

Theo ngã rẽ chân chưa in lối

Đến Mặt Trăng hay tận Mặt Trời.

Táo với gai với mận với dẻ,

Từ giã thôi! Từ giã thôi!

Cát và đá và hồ và lũng,

Tạm biệt ngươi! Tạm biệt ngươi!

Nhà sau lưng thế gian trước mặt,

Vô số đường còn giục bước lên

Qua vùng bóng tới rìa đêm thẳm,

Tới lúc sao lấm tấm lên đèn.

Xoay lưng lại thế gian ta tiến,

Trước mặt nhà với cái giường êm.

Sương với chiều tà, mây và bóng,

Tan đi thôi! Biến đi thôi!

Lửa và đèn, bánh mì và thịt,

Lên giường ngơi! Rồi lên giường ngơi!

Bài ca kết thúc. “Lên giường ngơi! Giờ lên giường ngơi!” Pippin cao giọng hát.

“Suỵt!” Frodo nói. “Anh lại nghe như có tiếng vó ngựa.”

Họ dừng khựng, đứng lặng im như thể bóng cây, lắng tai nghe ngóng. Có âm thanh giống tiếng vó ngựa trên con đường nhỏ, đâu đó đằng sau, nhưng đang chầm chậm đến và rõ ràng xuôi chiều gió. Mau lẹ và lẳng lặng, họ tuột khỏi đường, chạy vào trong bóng râm sâu thẳm bên dưới các cây sồi.

“Ta đừng đi quá xa,” Frodo nói. “Tôi không muốn bị trông thấy, nhưng vẫn muốn xem liệu có phải là một Kỵ Sĩ Đen nữa hay không,”

“Được thôi!” Pippin nói. “Nhưng đừng quên chuyện đánh hơi đấy!”

Tiếng vó ngựa vẳng đến gần hơn. Họ không còn thì giờ tìm được chỗ lẩn trốn nào tốt hơn bóng tối mơ hồ bên dưới những cái cây; Sam và Pippin lom khom đằng sau một thân cây lớn, trong lúc Frodo bò chừng vài thước trở lại đường mòn. Nó hiện ra xám nhợt nhạt, một đường sáng nhạt dần xuyên suốt rừng cây. Bên trên đường mòn, những ngôi sao dày đặc trên bầu trời mờ tối, nhưng không có trăng.

Tiếng vó ngựa ngừng bặt. Frodo nhìn thấy cái gì đó tối đen băng qua khoảng còn sáng giữa hai cái cây, và rồi dừng hẳn. Nom giống cái bóng đen sì của một con ngựa được một bóng đen nhỏ hơn cầm cương. Bóng đen đứng sát chỗ họ vừa rời bỏ đường mòn, đu đưa hết bên này lại bên kia. Frodo dường như nghe có tiếng khịt mũi đánh hơi. Bóng đen khom người xuống đất, và rồi bò về phía cậu.

Một lần nữa mong muốn được đeo chiếc Nhẫn choán hết tâm trí Frodo; nhưng lần này mạnh hơn trước. Mạnh đến độ, gần như chưa kịp nhận ra mình đang làm gì, tay cậu đã mò mẫm trong túi. Nhưng đúng lúc đó nghe có âm thanh giống một bài ca hòa lẫn tiếng cười. Những giọng nói trong trẻo vói lên rồi lại chìm nghỉm trong không gian ngập ánh sao. Bóng đen ngồi thẳng dậy đoạn rút lui. Nó trèo lên lưng con ngựa bóng đêm, rồi dường như băng qua con đường nhỏ mất hút vào khoảng mịt mùng phía bên kia. Frodo lại thở bình thường.

“Người Tiên!” Sam thốt lên giọng thì thào khàn khàn. “Các Tiên, thưa cậu!” Chú chàng đã chực vọt ra khỏi rừng cây lao thẳng về phía những giọng nói kia, giả sử hai người kia không lôi chú lại.

“Phải, đó là người Tiên đấy,” Frodo nói. “Thỉnh thoảng người ta có thể gặp họ ở Rừng Cuối. Họ không sống ở Quận, nhưng họ đi lang thang vào Quận mỗi độ xuân và thu, từ vùng đất của họ mãi bên kia khu Đồi Tháp. Tôi thật đến biết ơn vì họ đã làm như thế! Cậu không thấy đâu, nhưng tên Kỵ Sĩ Đen kia dừng ngay đây và thực ra đang bò về phía chúng ta đúng lúc bài hát bắt đầu. Vừa nghe thấy những giọng hát hắn liền lỉnh đi mất.”

“Thế còn người Tiên?” Sam hỏi, chú phấn khích quá nên không còn bận tâm gì về tên kỵ sĩ kia. “Ta không thể đi xem họ hay sao?”

“Nghe đi! Họ đang đi về hướng này đấy,” Frodo nói. “Ta chỉ cần đợi là được.”

Tiếng hát vọng lại gần hơn. Một giọng trong veo giờ cao vượt hẳn mấy giọng kia. Nó đang hát bằng ngôn ngữ Tiên du dương, mà Frodo có biết tí chút, còn hai người kia thì chẳng biết mảy may. Tuy vậy âm thanh hòa quyện với giai điệu có vẻ như tự định hình trong suy nghĩ của bọn họ thành những lời lẽ bọn họ chỉ hiểu phần nào. Còn đây là bài ca theo như Frodo nghe được:

Bạch Tuyết! Bạch Tuyết! Ơi Nương Nương thanh khiết!

Ơi Hoàng Hậu bên kia bờ bể biếc phương Tây!

Ơi ánh sáng xa soi chúng ta nay phiêu bạt

Giữa thế giới cây rừng sát sát đan dày!

Gilthoniel! Ơi Elbereth!

Ơi ánh mắt trong veo mà hơi thở sáng tươi!

Bạch Tuyết! Bạch Tuyết! Ca tên người tha thiết

Bên kia bể triền miên nơi mảnh đất xa vời!

Ơi những ngọn sao trong Năm Thiếu Mặt Trời

Tự lấp lánh bàn tay đích thân người gieo xuống

Những đồng cỏ gió lùa, nay trong ngần chói sáng

Thành hoa bạc mọc lên cho ta ngắm rập rờn!

Ơi Elbereth! Gilthoniel!

Ta còn giữ trong lòng, qua bao nhiêu năm tháng

Sống trên đất xa xăm dưới cây rừng rợp bóng,

Ánh sáng ngọn sao người trên bể biếc phương Tây.

Bài ca kết thúc. “Những người này là Thượng Tiên! Họ vừa hát tên Elbereth!” Frodo reo lên kinh ngạc. “Rất hiếm khi nhìn thấy giới Tiên cao quý bậc nhất này ở Quận. Hiện giờ chẳng mấy bọn họ còn ở Trung Địa, phía Đông Đại Dương. Đây quả là một cơ may kỳ lạ!”

Ba Hobbit ngồi trong bóng tối bên lề đường. Chẳng lâu la gì toán người Tiên đã xuất hiện ở cuối con đường nhỏ dẫn vào thung lũng. Họ đi chậm, nên các Hobbit có thể thấy ánh sao lấp lánh trên mũ và trong mắt họ. Họ không mang đèn đuốc gì, nhưng khi họ bước đi thì một vệt sáng mờ, hệt ánh trăng bên trên đường viền dãy đồi trước lúc mặt trời lên, chực như rơi xuống quanh chân. Bấy giờ họ không hát nữa, và khi bước qua, người Tiên sau chót quay nhìn về phía mấy Hobbit, phá lên cười.

“Chào, Frodo!” ông ta réo gọi. “Cậu ở ngoài trời muộn thế. Hay có khi cậu bị lạc chăng?” Rồi ông ta lớn tiếng gọi mấy người kia vậy là cả đoàn dừng lại tập hợp thành vòng tròn.

“Chuyện này thật phi thường!” họ nói. “Những ba Hobbit ở trong rừng ban đêm! Từ hồi Bilbo đi đến giờ chúng ta chưa từng thấy sự gì như thế. Thế có nghĩa là gì nhỉ?”

“Nó có nghĩa, hỡi người mỹ tộc,” Frodo nói, “đơn giản là chúng tôi hình như đang đi cùng đường quý vị đây. Tôi thích tản bộ dưới trời sao. Nhưng cũng hoan nghênh các vị làm bạn đồng hành.”

“Nhưng chúng ta thì không cần thêm bạn đồng hành đâu, vả lại dân Hobbit quá tối dạ,” bọn họ cười lớn. “Và làm sao cậu biết chúng ta đi cùng đường với cậu, bởi vì cậu đâu biết chúng ta đang đi đâu?”

“Thế làm sao các vị biết tên tôi?” Frodo hỏi ngược lại.

“Chúng ta biết nhiều điều lắm,” họ nói. “Trước đây chúng ta thường thấy cậu ở với Bilbo, mặc dầu có lẽ cậu đã không trông thấy chúng ta.”

“Các vị là ai, và ai là chúa tể của các vị?” Frodo hỏi.

“Ta là Gildor,” thủ lãnh của cả bọn trả lời, chính là người Tiên đã lên tiếng chào Frodo trước nhất. “Gildor Inglorion thuộc Gia tộc Finrod. Chúng ta là lớp Tha Hương, phần lớn bà con thân quyến chúng ta đã ra đi từ lâu và chúng ta giờ cũng chỉ nấn ná lại đây một thời gian, trước lúc vượt Đại Dương trở về. Nhưng một vài họ hàng của chúng ta vẫn sống bình yên ở Thung Đáy Khe. Nào, Frodo, kể chúng ta nghe cậu đang làm gì vậy? Bởi chúng ta thấy rằng có cái bóng sợ hãi nào đó đang bao phủ quanh cậu.”

“Ôi các vị Thông Thái!” Pippin hớn hở cắt ngang. “Hãy nói cho chúng tôi biết về các Kỵ Sĩ Đen đi!”

“Kỵ Sĩ Đen à?” họ thì thào. “Tại sao các người hỏi về Kỵ Sĩ Đen?”

“Bởi vì ngày hôm nay có hai Kỵ Sĩ Đen đã đuổi kịp chúng tôi, hoặc là một tên đuổi kịp hai lần,” Pippin nói; “vừa mới đây thôi hắn vụt đi ngay khi các ông đến gần.”

Người Tiên không trả lời ngay, nhưng khe khẽ nói với nhau bằng ngôn ngữ riêng của họ. Cuối cùng Gildor quay về phía ba Hobbit. “Chúng ta sẽ không nói chuyện này ở đây,” ông ta đáp. “Chúng ta nghĩ các người tốt nhất là đi luôn với chúng ta đi. Thông thường không có chuyện như thế này, nhưng riêng lần này chúng ta sẽ đưa các người theo trên đường, và các người sẽ nghỉ cùng chúng ta đêm nay, nếu muốn.”

“Hỡi người Mỹ Tộc! Thật là cơ may vượt quá mong đợi của tôi,” Pippin nói. Sam thì nghẹn cả lời. “Tôi thật cảm ơn ông, Gildor Inglorion,” Frodo cúi người nồng nhiệt đáp. “Elen síla lúmenn’ omentielvo, một vì sao sáng rọi vào giờ khắc chúng ta gặp gỡ,” cậu bổ sung bằng tiếng Thượng Tiên.

“Hãy cẩn thận, các anh em!” Gildor vừa kêu lên vừa cười lớn. “Chớ nói những điều bí mật! Ở đây hiện có một bậc học giả Cổ Ngữ cơ đấy. Bilbo quả là ông thầy giỏi. Chào, hỡi Bạn Tiên!” ông nói, và cúi chào Frodo. “Giờ hãy cùng hai anh bạn của cậu nhập đoàn chúng tôi! Các cậu tốt nhất nên đi ở giữa để không lăng quăng mà lạc mất. Có thể các cậu sẽ mệt lử trước khi chúng ta dừng chân tạm nghỉ đấy.”

“Tại sao? Ta sẽ đi đâu?” Frodo hỏi.

“Nội đêm nay chúng ta sẽ đi đến khu rừng trên dãy đồi bên trên Sảnh Rừng. Chừng vài dặm đấy, nhưng đến cuối chặng các cậu sẽ được nghỉ, và hành trình của các cậu ngày mai sẽ ngắn bớt.”

Bấy giờ họ lại tiến bước trong im lặng, lướt đi như những cái bóng hay luồng sáng yếu ớt: bởi người Tiên (thậm chí giỏi hơn cả dân Hobbit) có thể bước đi không một âm thanh hay tiếng bước chân bất cứ khi nào họ muốn. Pippin chẳng mấy chốc bắt đầu cảm thấy buồn ngủ, một đôi lần lảo đảo; nhưng mỗi lần như thế một người Tiên cao ráo ngay sát sườn lại giơ tay đỡ cho cậu khỏi ngã sụm. Sam rảo bước cạnh Frodo, như trong một giấc mơ, nét mặt nửa sợ hãi nửa hân hoan kinh ngạc.

Khu rừng cả hai bên trở nên rậm rạp hẳn; cây giờ non hơn và to đậm hơn; ở chỗ con đường nhỏ thấp dần, chạy hút xuống một nếp đồi, xuất hiện nhiều khóm phỉ cắm sâu trên mấy sườn dốc lừng lững ở cả hai bên đường. Cuối cùng đoàn Tiên rẽ ra khỏi con đường nhỏ. Một dải lối đi xanh xanh hầu như khuất nẻo xuyên qua những bụi cây bên phải; theo lối này họ vòng vèo hút trở lên những sườn đồi rừng phủ tới tận đỉnh một vai đồi nhô ra nhìn xuống vùng đất thấp hơn dưới thung lũng sông. Đột nhiên họ ra khỏi bóng tối của rừng cây, và trước mắt họ trải rộng một vùng cỏ xám dưới trời đêm. Ba mặt bị rừng cây quây chặt, nhưng phía Đông nền đất sụt hẳn, khiến cho những ngọn cây tối đen mọc dưới chân dốc lại thành ra ở bên dưới chân họ. Xa hơn nữa, miền đất thấp hiện lên tối mờ bằng phẳng dưới bầu trời sao. Gần hơn, vài ngọn đèn nhấp nháy sáng trong làng Sảnh Rừng.

Người Tiên ngồi xuống cỏ và nhỏ nhẹ nói chuyện với nhau; họ dường như không còn chú ý gì đến ba Hobbit. Frodo và hai bạn đồng hành quấn kín thân mình trong áo choàng và chăn, cơn buồn ngủ liền tóm ngay lấy họ. Đêm càng lúc càng sâu, ánh sáng dưới thung lũng đã tắt. Pippin ngủ gật, đầu gối lên một mô đất xanh cỏ.

Cao xa phía đằng Đông đong đưa chòm sao Tua Rua Lưới Remmirath, trong khi chầm chậm bên trên lớp lớp sương mù, ngôi sao đỏ Borgil lấp ló, tỏa sáng rực rỡ như một viên ngọc lửa. Rồi nhờ những luồng khí lưu chuyển thế nào đó, sương mù bị xua tan đi như tấm mạng, và kia, trên đường leo lên rìa thế giới hiện ra Kiếm Sĩ Trên Trời, Menelvagor với chiếc thắt lưng sáng loáng. Những người Tiên bật hát vang. Đột nhiên bên dưới cây rừng một đống lửa bùng sáng đỏ lựng.

“Tới đây đi!” người Tiên gọi ba Hobbit. “Tới đây nào! Đến giờ chuyện gẫu vui vẻ rồi!”

Pippin ngồi dậy dụi mắt. Cậu rùng mình. “Có một đống lửa trong phòng khách và thức ăn cho quý khách đang đói bụng đây,” một Tiên đứng ngay trước mặt cậu nói.

Tận cùng đằng Nam bãi cỏ có một khoảng đất trống. Nền cỏ xanh ở đó tiếp tục chạy hút vào giữa rừng, tạo thành một khoảng không gian rộng rãi như thể một phòng khách, mái lợp bằng những đụm cành cây. Những khúc thân cây khổng lồ san sát như cột trụ kín cả bốn phía. Ở chính giữa có một ánh lửa rừng, và bên trên dãy cột trụ bằng thân cây ấy, những ngọn đuốc lửa vàng lửa bạc cháy rực không lay động. Người Tiên ngồi quây tròn quanh đống lửa, bên trên bãi cỏ hoặc trên những vành thân cây già cỗi đã bị đốn hạ. Vài người đi đi lại lại lấy cốc tách và rót rượu, mấy người kia bưng thức ăn đến trên những đĩa vuông đĩa tròn đầy ngất.

“Bữa tiệc này quá đơn sơ,” họ phân trần với ba Hobbit, “bởi vì chúng ta đang ở trong rừng xanh núi đỏ xa nhà. Giá các bạn là khách tại gia, chúng ta sẽ thết đãi các bạn được thịnh soạn hơn.”

“Với tôi thì nó đã thịnh soạn chẳng kém gì một bữa tiệc sinh nhật rồi,” Frodo nói.

Sau này Pippin hầu như không nhớ được thức ăn hay đồ uống gì bởi tâm trí cậu tràn ngập thứ ánh sáng ngời ngợi trên mấy khuôn mặt Tiên, cả âm thanh mấy giọng nói quá khác biệt, quá du dương đến nỗi cậu thấy mình như đang mộng du. Tuy vậy cậu cũng nhớ rằng có bánh mì, vượt xa hương vị của ổ bánh trắng tuyệt cú trước mũi kẻ đang chết đói; lại cả trái cây ngọt như quả mọng trong rừng, mọng hơn những trái quả được chăm tưới cẩn thận trong vườn, cậu uống cạn một cốc đầy ắp cái thứ nước ngào ngạt hương thơm, mát lạnh như suối nguồn trong veo, vàng sánh như thể một chiều hè.

Sam chẳng bao giờ có thể diễn tả thành lời, hay tự mình mường tượng được cho thật rõ ràng, những gì chú cảm thấy hay suy nghĩ đêm hôm ấy, mặc dầu trong ký ức của chú nó vẫn đọng lại thành một trong những sự kiện chính yếu của cả cuộc đời. Cố gắng thành công nhất của chú chỉ là bật thốt: “Ồ, thưa cậu giá tôi có thể trồng giống táo như thế, tôi sẽ gọi mình là một thợ làm vườn. Nhưng chính tiếng hát mới làm tôi thấm thìa tận tâm can, cậu hiểu ý tôi đấy.”

Frodo ngồi, ăn, uống và chuyện trò vui vẻ; nhưng tâm trí cậu chủ yếu để vào những lời lẽ được nói ra kia. Cậu hiểu biết một ít ngôn ngữ Tiên nên hào hứng lắng nghe. Thỉnh thoảng cậu đối đáp với những người Tiên phục vụ mình và cảm ơn họ bằng tiếng nói của chính họ. Họ mỉm cười với cậu, vừa cười vừa nói: “Đây quả là một viên ngọc giữa những người Hobbit!”

Lát sau Pippin ngủ thiếp đi, và được bế bổng lên, đem tới một lùm cây dưới tán rừng; cậu được đặt nằm ở đó trên một chiếc giường êm, thành ra ngủ nốt cả đêm say sưa. Sam nhất định không chịu rời cậu chủ. Sau khi Pippin đã đi, chú đến ngồi cuộn tròn dưới chân Frodo, cuối cùng thì gà gật nhắm mắt ngay đó. Frodo hãy còn thức rất lâu, trò chuyện cùng Gildor.

Họ nói nhiều chuyện, cả cũ lẫn mới, Frodo hỏi mãi Gildor về những biến cố trong thế gian rộng lớn bên ngoài Quận. Tin tức chủ yếu xấu và đáng ngại: bóng tối tụ lại, những cuộc chiến tranh của Con Người, cuộc tháo chạy của người Tiên. Cuối cùng Frodo hỏi câu hỏi bấy nay vẫn băn khoăn thắc thỏm:

“Nói tôi hay, Gildor, ông có gặp Bilbo kể từ hồi bác ấy rời bỏ chúng tôi không?”

Gildor mỉm cười. “Có,” ông trả lời. “Hai lần. Ông ấy chào tạm biệt chúng ta tại chính địa điểm này. Nhưng ta còn gặp ông ấy một lần nữa, cách đây rất xa.” Ông chừng như không định nói gì về Bilbo nữa, nên Frodo chìm vào im lặng.

“Frodo, cậu không hỏi hay kể ta nghe nhiều về bản thân mình,” Gildor nói. “Nhưng ta đã biết một ít, và ta còn có thể đọc được nhiều hơn thế từ nét mặt cậu và từ suy nghĩ ẩn sau những câu hỏi của cậu. Cậu đang rời Quận, và cậu vẫn chưa tin rằng sẽ tìm thấy thứ cậu tìm kiếm, hoăc giả sẽ hoàn thành điều cậu dự định, hay sẽ có thể trở về. Có phải thế chăng?”

“Đúng vậy,” Frodo đáp; “nhưng tôi tưởng chuyện ra đi của tôi là một bí mật chỉ ông Gandalf và chú Sam trung thành biết.” Cậu nhìn xuống Sam giờ đang ngáy khẽ.

“Bí mật này sẽ không từ chúng ta mà đến tai Kẻ Thù đâu,” Gildor nói.

“Kẻ Thù à?” Frodo hỏi. “Vậy ông biết vì sao tôi rời Quận ư?”

“Ta không biết vì lý do gì Kẻ Thù truy đuổi cậu,” Gildor đáp; “nhưng theo ta thấy thì đúng là hắn ta đang truy đuổi cậu - mặc dầu điều đó với ta quả tình kỳ quặc. Và ta cảnh báo cậu là hiểm nguy giờ cả ở đằng trước lẫn đằng sau cậu, hai bên sườn nữa.”

“Ý ông nói các Kỵ Sĩ? Tôi e bọn chúng là tay chân của Kẻ Thù. Các Kỵ Sĩ Đen thực ra là sao?”

“Gandalf chưa nói với cậu?”

“Về những sinh vật thế này thì chưa hề.”

“Vậy có lẽ cũng chẳng đến phần ta nói gì thêm - vì e rằng sợ hãi sẽ khiến cậu rời xa cuộc hành trình. Bởi ta thấy có vẻ như cậu khởi hành chỉ vừa hay kịp lúc, nếu quả đúng còn kịp lúc. Giờ cậu phải mau lên, không nấn ná cũng không quay lại; bởi Quận không còn là chốn che chở cho cậu nữa.”

“Tôi không thể tưởng tượng nổi còn thông tin nào có thể đáng sợ hơn những lời bóng gió và cảnh báo của ông,” Frodo thốt lên. “Cố nhiên tôi biết rằng nguy hiểm chờ phía trước; nhưng tôi không trông đợi gặp nguy hiểm ở ngay Quận. Lẽ nào một Hobbit không thể bình yên rảo bộ từ Cái Nước tới sông Bia?”

“Nhưng đây không phải Quận của riêng các cậu,” Gildor nói. “Những người khác đã cư ngụ ở đây trước dân Hobbit; và những người khác sẽ lại cư ngụ ở đây khi không còn dân Hobbit nữa. Thế giới rộng lớn này vây khắp xung quanh cậu: cậu có thể rào nhốt chính mình lại, những không thể vĩnh viễn rào ngăn thế giới ở bên ngoài.”

“Tôi biết - nhưng nơi này trước giờ luôn có vẻ an toàn và thân thuộc vô cùng. Tôi làm gì được bây giờ? Kế hoạch của tôi là bí mật rời Quận, và tìm đường tới Thung Đáy Khe; những giờ tôi bị bám gót, trong khi còn chưa tới được Trấn Hươu.”

“Ta nghĩ cậu vẫn nên theo trù tính cũ,” Gildor nói. “Ta không cho là Con Đường rốt cuộc quá gian nan so với lòng can đảm của cậu. Tuy vậy nếu cậu mong lời khuyên rõ ràng hơn, cậu nên hỏi Gandalf. Ta không thấu suốt nguyên do cuộc ra đi của cậu, và do đó ta không biết những kẻ truy đuổi câu sẽ tấn công cậu bằng phương tiện gì. Những điều này Gandalf hẳn phải biết. Ta cho là cậu sẽ gặp ông ấy trước khi rời Quận chứ?”

“Tôi cũng mong vậy. Nhưng ấy lại là một chuyện nữa khiến tôi lo lắng. Tôi đã mong Gandalf nhiều ngày nay rồi. Ông lão đáng lý phải đến Hobbit Thôn ít ra là hai đêm trước; nhưng ông không xuất hiện. Giờ tôi đang băn khoăn không hiểu có thể đã xảy ra chuyện gì. Tôi có nên đợi ông không?”

Gildor im lặng giây lát. “Ta không thích cái tin này,” cuối cùng ông nói. “Sự việc Gandalf đành trễ hẹn như thế, không báo trước điềm gì tốt đẹp. Nhưng đã có câu: Đừng xía vào chuyện của các thầy Phù Thủy, bởi họ tinh quái và chóng giận. Lựa chọn là ở cậu: đi hay đợi.”

“Và cũng có câu,” Frodo đáp: “Đừng đi tìm người Tiên xin lời khuyên, bởi bọn họ sẽ nói cả không lẫn có.”

“Thật vậy sao?” Gildor cười lớn. “Người Tiên hiếm khi cho lời khuyên khinh suất, bởi lời khuyên là món quà nguy hiểm, dẫu là hiền giả khuyên hiền giả, và mọi dự tính đều có thể chuyển thành hung. Nhưng liệu cậu có chịu chăng? Cậu chưa kể ta nghe mọi chuyện can hệ tới bản thân cậu; vậy thì ta sẽ lựa chọn hay hơn cậu thế nào được? Nhưng giả sử cậu gặng hỏi xin lời khuyên, ta sẽ vì tình bạn mà nói. Ta nghĩ bây giờ cậu nên đi ngay lập tức, không chậm trễ; và nếu Gandalf vẫn chưa xuất hiện trước khi cậu cất bước thì ta khuyên thêm nữa: đừng đi một mình. Đem theo những người bạn đáng tin cậy và sẵn lòng giúp đỡ. Giờ cậu nên tự thấy mình may mắn, bởi ta không vui vẻ cho cậu lời khuyên này đâu. Người Tiên có công có việc riêng, có buồn đau riêng, nên chẳng bận tâm đến những lề thói của người Hobbit, hay bất cứ sinh vật nào khác trên quả đất. Đường chúng ta đi hiếm khi giao cắt đường của họ, dẫu tình cờ hay cố ý. Cuộc gặp gỡ này có lẽ không chỉ là tình cờ; song mục đích của nó thì ta chưa rõ, nên ta kinh sợ phải nói quá nhiều.”

“Tôi vô cùng biết ơn,” Frodo nói; “nhưng giá ông có thể nói thật thẳng thắn cho tôi nghe các Kỵ Sĩ Đen kia là ai. Giả sử tôi nghe theo lời khuyên của ông, có lẽ tôi sẽ không gặp ông Gandalf trong một thời gian dài nữa, và tôi phải được biết mối nguy hiểm nào đang đuổi theo mình chứ.”

“Biết rằng chúng là thuộc hạ của Kẻ Thù lẽ nào còn chưa đủ?” Gildor trả lời. “Hãy chạy trốn chúng! Đừng nói lời nào với chúng! Chúng gieo chết chóc. Đừng hỏi ta gì nữa! Nhưng linh tính mách bảo trái tim ta rằng, trước khi tất cả xong xuôi thì chính cậu, Frodo con trai Drogo, sẽ tường tận mọi chuyện ghê gớm này hơn cả Gildor Inglorion ta. Cầu Elbereth che chở cho cậu!”

“Nhưng tôi lấy đâu ra can đảm?” Frodo hỏi, “Đó là thứ tôi cần nhất bây giờ.”

“Người ta tìm thấy can đảm ở những chốn ít mong chờ nhất,” Gildor nói. “Hãy cứ hy vọng! Giờ thì ngủ đi! Đến sáng chắc chúng ta đã đi rồi; nhưng chúng ta sẽ gửi thông điệp qua mọi miền đất. Các nhóm Tiên Du Mục sẽ biết về hành trình của các cậu, những ai có quyền năng hướng thiện sẽ cảnh giác chờ đón. Ta mệnh danh cậu là một Bạn Tiên; và cầu mong muôn triệu vì sao tỏa sáng cuối con đường các cậu đi! Hiếm khi chúng ta hân hoan đến thế khi gặp người lạ, và thật tuyệt được nghe lời Cổ Ngữ từ đôi môi những kẻ lang thang khác trong chốn nhân gian.”

Frodo cảm thấy cơn buồn ngủ đè nặng, ngay cùng lúc Gildor nói dứt lời. “Tôi đi ngủ đây,” cậu bảo; vậy là người Tiên dẫn cậu tới một lùm cây bên cạnh Pippin; cậu gieo mình lên một chiếc giường và lập tức chìm vào giấc ngủ li bì không mộng mị.

CHƯƠNG IV ĐƯỜNG TẮT TỚI TÌM NẤM

Buổi sáng Frodo tỉnh dậy, vô cùng sảng khoái. Cậu đang nằm bên dưới một lùm cây do một cái cây tươi sống có cành đan nhau thõng xuống tận dưới đất tạo thành; chiếc giường của cậu là dương xỉ lẫn cỏ, vừa dày vừa mềm, lại thơm kỳ lạ. Mặt trời chiếu sáng qua muôn chiếc lá rung rinh vẫn còn xanh mướt trên cây. Cậu nhổm dậy đi ra ngoài.

Sam đang ngồi trên bãi cỏ gần bìa rừng. Pippin đang đứng xem trời và thời tiết. Không thấy bóng dáng người Tiên đâu.

“Họ để lại cho chúng ta trái cây và đồ uống, cả bánh mì,” Pippin nói. “Lại dùng bữa sáng của anh đi. Bánh mì còn ngon gần bằng tối hôm qua. Em không muốn chừa lại cho anh tí nào đâu, nhưng Sam cố nài đấy.”

Frodo ngồi xuống cạnh Sam và bắt đầu ăn. “Kế hoạch ngày hôm nay như thế nào?” Pippin hỏi.

“Đi tới Ấp Hươu càng nhanh càng tốt,” Frodo trả lời, tập trung chú ý vào chỗ thức ăn.

“Anh có nghĩ là chúng ta sẽ còn trông thấy bọn Kỵ Sĩ không?” Pippin phấn chấn hỏi. Dưới vầng mặt trời buổi sớm, viễn cảnh trông thấy cả binh đoàn bọn chúng không có vẻ quá đáng ngại với cậu.

“Ừ, có thể còn,” Frodo nói, không thích lời nhắc nhở này. “Nhưng anh hy vọng ta sẽ sang được đến bên kia sông mà không bị bọn chúng trông thấy.”

“Anh có tìm hiểu được gì về bọn chúng từ chỗ Gildor không?”

“Không nhiều - toàn ám chỉ và đánh đố,” Frodo trả lời lảng tránh.

“Anh có hỏi chuyện đánh hơi không?”

“Anh và ông ấy chưa bàn đến chuyện đó,” Frodo nói, mồm lúng búng đầy thức ăn.

“Đáng lý anh nên hỏi. Em tin chắc ý đó rất quan trọng.”

“Cho dù anh có hỏi, Gildor chắc cũng sẽ từ chối giải thích,” Frodo cả quyết. “Giờ thì để anh yên một lúc đi! Anh không muốn trả lời cả một lô lốc câu hỏi trong lúc đang ăn. Anh muốn được suy nghĩ!”

“Cao xanh ơi!” Pippin rên rỉ. “Vào giờ ăn sáng ấy à?” Cậu lạng bước ra phía bìa rừng.

Trong tâm trí Frodo, buổi sáng rực rỡ - rực rỡ đến xảo trá, cậu nghĩ - không xua tan được nỗi sợ bị truy đuổi, vậy nên cậu nghiền ngẫm những lời Gildor nói. Giọng hân hoan của Pippin vọng đến tai cậu. Cậu ta đang vừa chạy trên mặt cỏ xanh vừa hát.

“Không! Mình không thể!” cậu bụng bảo dạ. “Dẫn theo những người bạn trẻ trung đi lang thang khắp Quận đến chừng bọn mình đói mềm và mệt rời mệt rã, rồi thức ăn và giường ngủ mời gọi ngọt ngào, là một chuyện. Đưa họ vào cuộc lưu đày, đói mệt có khi vô phương xua đuổi, lại là chuyện hoàn toàn khác - ngay cả nếu bọn họ sẵn lòng đi nữa. Di sản này là của mình mình. Ngay cả Sam mình cũng không cho là nên dẫn theo.” Cậu nhìn Sam Gamgee, và phát hiện ra Sam đang quan sát mình chăm chú.

“Này, Sam!” cậu nói. “Cậu thấy thế nào? Tôi định rời Quận ngay khi có thể - thực ra tôi vừa quyết định là bây giờ sẽ không đợi thêm một ngày nào ở Hõm Crick nữa, nếu có thể được “

“Hay quá, thưa cậu!”

“Cậu vẫn muốn đi cùng tôi à?”

“Tôi muốn chứ.”

“Sẽ rất nguy hiểm, Sam ạ. Giờ đã nguy hiểm rồi. Nhiều khả năng sẽ không ai trong chúng ta còn trở về.”

“Nếu cậu không trở về, thưa cậu, tôi cũng không, cái đó là chắc chắn,” Sam nói. “Đừng có bỏ cậu ấy đấy nhé! họ nói với tôi. Bỏ cậu chủ ấy à! tôi bảo. Không đời nào. Tôi sẽ đi với cậu ấy, kể cả cậu ấy có trèo lên Cung Trăng, và nếu có tên Kỵ Sĩ Đen nào kia nhăm nhe cản cậu ấy, chúng sẽ phải coi chừng Sam Gamgee, tôi bảo thế. Họ cười rần rần.”

“Họ là ai, và cậu đang nói về chuyện gì vậy?”

“Người Tiên, thưa cậu. Chúng tôi có nói chuyện tối qua; và họ có vẻ biết cậu sắp đi xa, nên tôi thấy phủ nhận chẳng để làm gì. Tộc người thật tuyệt vời, người Tiên ấy, thưa cậu! Tuyệt vời!”

“Quả họ là vậy,” Frodo nói. “Giờ cậu đã được ngắm gần hơn, cậu vẫn thích họ chứ?”

“Hình như họ cao quý hơn chuyện thích và không thích của tôi một chút, là để nói vậy,” Sam từ tốn trả lời. “Hình như dù tôi nghĩ gì về họ thì cũng không thành vấn đề. Họ hoàn toàn khác với tôi chờ đợi - vừa quá già lại vừa quá trẻ, vừa quá tươi vui vừa quá u buồn, có thể cho là thế.”

Frodo nhìn Sam hơi sửng sốt, có phần chờ đợi được thấy dấu hiệu bề ngoài nào đó của sự thay đổi kỳ lạ dường như đã choán lấy chú chàng. Nghe không giống giọng của Sam Gamgee thân thuộc mà cậu tưởng là cậu hiểu. Nhưng nom vẫn chỉ như Sam Gamgee thân thuộc đang ngồi đó, ngoại trừ khuôn mặt chú ta trầm ngâm đến khác thường.

“Bây giờ cậu có thấy cần phải rời Quận không - khi mà mơ ước được trông thấy bọn họ đã thành sự thực?” Frodo hỏi.

“Có chứ, thưa cậu. Tôi không biết phải nói chuyện đó ra sao, nhưng sau đêm qua tôi thấy khác. Tôi dường như thấy trước sự việc - theo một cách nào đó. Tôi biết chúng ta đang chọn một con đường rất dài, dấn thân vào bóng tối; nhưng tôi biết tôi không thể quay lại. Bây giờ điều tôi muốn không phải là được trông thấy người Tiên, hay rồng hay núi non nữa - tôi không biết chính xác mình muốn gì: nhưng tôi có việc gì đó phải làm trước khi kết thúc, và kết thúc đó còn ở phía trước, không phải ở Quận. Tôi phải làm cho bằng được, thưa cậu, nếu cậu hiểu ý tôi.”

“Ngọn ngành thì không. Nhưng tôi hiểu rằng ông Gandalf đã chọn cho tôi một bạn đồng hành tốt. Tôi hài lòng lắm. Chúng ta sẽ đi cùng nhau.”

Frodo ăn xong bữa sáng trong im lặng. Rồi cậu đứng dậy phóng tầm mắt nhìn vùng đất phía trước, cất tiếng gọi Pippin.

“Xong cả để khởi hành rồi chứ?” cậu hỏi lúc Pippin chạy lại. “Ta phải lên đường ngay thôi. Ta ngủ muộn quá; mà còn quá nhiều dặm đường phải đi.”

“Ý anh là, anh ngủ muộn thì có,” Pippin nói. “Em dậy trước lâu rồi; bọn em chỉ đang đợi anh ăn xong bữa sáng với lại suy nghĩ thôi.”

“Giờ anh đã xong cả hai việc rồi. Anh định sẽ đi đến bến phà Ấp Hươu càng sớm càng tốt. Anh không định đi bằng đường chính, quay lại lối ta bỏ tối hôm qua đâu: từ đây ta sẽ đi cắt thẳng ngang qua vùng quê.”

“Vây anh sẽ phải bay cho xem,” Pippin nói. “Anh sẽ không giò bộ mà cắt thẳng tuột được ở bất kể chỗ nào trong vùng quê này đâu.”

“Dẫu gì chúng ta vẫn có thể cắt thẳng hơn so với đường chính,” Frodo đáp. “Phà ở về phía đằng Đông Sảnh Rừng; mà con đường đất nện lượn vành sang trái - em có thể thấy một khúc quanh mãi tít hướng Bắc đằng kia. Nó chạy vòng quanh tận cùng phía Bắc của Chằm Lớn để tới bờ đường đắp cao qua cầu Bia bên trên thị trấn Stock. Nhưng thế thì sẽ chệch ra ngoài hàng dặm. Ta có thể giảm được một phần tư quãng đường nếu làm thẳng một vệt đến bến phà từ nơi đang đứng đây.”

“Đường tắt chỉ tổ chậm trễ,” Pippin phản đối. “Vùng này vốn gồ ghề, lại có đầm lầy với đủ loại trở ngại duới đằng Chằm Lớn - em biết rõ đất đai ở những mạn này. Và nếu anh lo ngại các Kỵ Sĩ Đen, em hoàn toàn không đồng ý là nếu đụng độ chúng ở trên đường thì sẽ nguy hiểm hơn ở trong rừng hay dưới cánh đồng.”

“Ở trong rừng và dưới cánh đồng thì tìm người không dễ,” Frodo đáp. “Và do ai cũng nghĩ em đang trên đường đi nên có khả năng em sẽ bị chúng truy đuổi ở trên đường chứ không phải tìm kiếm những nơi không có đường.”

“Thôi được rồi!” Pippin nói. “Em sẽ theo anh xuống từng đầm lầy, từng con hào một. Nhưng bực mình quá! Em đã hy vọng được đi qua quán Rô Vàng ở Stock trước hoàng hôn. Bia ở đấy ngon nhất Tổng Đông, không thì cũng từng ngon nhất. Lâu lắm rồi em không được nếm.”

“Coi như xong!” Frodo khẳng định. “Đường tắt chỉ tổ chậm trễ, nhưng nhà trọ còn chậm trễ dài dài hơn. Bằng mọi giá chúng ta phải kéo em tránh xa quán Rô Vàng. Ta phải đến được Ấp Hươu truớc khi trời tối sập. Cậu nói sao, Sam?”

“Tôi sẽ đi cùng với cậu, thưa cậu Frodo,” Sam nói (dù trong bụng nghi ngại ngấm ngầm và tiếc nuối sâu sắc thứ bia thượng hạng ngon nhất Tổng Đông).

“Vậy nếu ta tính lội qua những đầm lầy với lại bụi mâm xôi, thì đi thôi!” Pippin nói.

Trời đã gần nóng bằng ngày hôm trước; nhưng mây bắt đầu đùn lên từ phía đằng Tây. Nom có nhiều khả năng sẽ xoay ra mưa. Ba Hobbit trượt xuống một bờ cỏ dốc đứng rồi dấn bước vào rừng cây rậm bên dưới. Hướng đường họ chọn sẽ đi qua Sảnh Rừng phía bên trái, và cắt chênh chếch qua những rừng cây mọc thành cụm dọc bờ Đông dãy đồi, cho đến khi tới các trảng đất bằng phẳng phía bên kia. Rồi thì họ có thể thẳng tiến tới bến phà băng qua quãng đất hoàn toàn quang quẻ, ngoại trừ vài con hào và mấy đoạn hàng rào. Frodo tính họ phải đi mười tám dặm theo đường chim bay.

Cậu chẳng mấy chốc đã nhận thấy cây bụi san sát hơn và chằng chịt hơn thoạt nhìn nhiều. Không có lối mòn nào qua các tầng cây thấp, và họ tiến lên không nhanh lắm. Chật vật đến được cuối bờ đất, họ phát hiện thấy một con suối chảy xuống từ trên những ngọn đồi đằng sau, lòng suối sâu, hai bên bờ trơn trượt lơ lửng chòi ra những bụi mâm xôi. Bất tiện đến thế là cùng, con suối cắt ngang lối đi họ đã chọn. Họ không thể nào nhảy qua, mà thực ra là không thể vượt qua mà không bị ướt nhẹp, cào xể, vấy bùn. Họ tạm dừng lại, băn khoăn không biết phải làm gì. “Chướng ngại số một!” Pippin nói, vừa mỉm cười u ám.

Sam Gamgee quay nhìn lại. Qua một quãng trống trong rừng chú thoáng thấy đỉnh bờ cỏ mà họ vừa trèo xuống.

“Nhìn kìa!” chú nói, giật cánh tay Frodo. Cả ba cùng nhìn, và nơi rìa đất cao bên trên, họ thấy một con ngựa lừng lững hắt bóng lên nền trời. Bên cạnh con vật lom khom một cái bóng đen sì.

Họ lập tức bỏ ý tưởng quay trở lại. Frodo dẫn dầu, vội nhào người vào giữa mấy bụi rậm bên bờ suối. “Gớm quá!” cậu nói với Pippin. “Cả hai ta đều đúng! Đường tắt thành ra quanh co rồi; nhưng may mà ta được che chắn kịp thời. Sam, cậu có đôi tai thính: cậu nghe có tiếng gì đang tiến lại không?”

Họ đúng lặng im, gần như nín thở nghe ngóng; nhưng không có tiếng truy đuổi. “Tôi không nghĩ hắn muốn đưa ngựa xuống cái bờ dốc đó đâu,” Sam nói. “Nhưng tôi đoán hắn biết chúng ta đã xuống dưới này. Chúng ta nên đi tiếp,”

Đi tiếp không hẳn dễ dàng. Họ còn hành lý phải mang, những bụi rậm và lùm mâm xôi không sẵn lòng để họ qua. Họ bị sống đồi đằng sau cản gió, không khí lặng tờ ngột ngạt. Khi cuối cùng cũng luồn lách ra được chỗ quang hơn, họ thảy đều nóng bức, mệt mỏi và xước xát, cũng không còn chắc chắn mình đang đi huớng nào nữa. Xuống đến vùng đất bằng, hai bên bờ suối sụt hẳn, rộng ra và nông đi, uốn khúc quanh co xuôi về phía Chằm Lớn và sông Bia.

“Sao chứ, suối Stock đây mà!” Pippin reo lên. “Nếu chúng ta tính quay lại đường đã định thì phải vượt suối ngay, rồi rẽ phải.”

Ho lội suối, vội vội vàng vàng hướng tới bãi đất rộng thông thoáng không cây mà chỉ có cói mọc ở phía bờ bên kia. Quá khoảng không rộng mở ấy họ lại đến một vành đai cây: phần lớn là sồi cao lớn, đây đó một cây du hoặc tần bì. Nền đất khá bằng phẳng, hầu như không có tầng cây thấp; nhưng cây cối sát nhau quá khiến họ không nhìn được xa đằng trước. Lá lốc ngược lên trong những đợt gió bất thình lình, muôn hột mưa bắt đầu đổ xuống từ trên bầu trời tối sầm. Rồi gió lặng hẳn và mưa tuôn xối xả. Họ cố hết sức lê bước, trên những vạt cỏ, qua những bè dày toàn lá mục, khắp quanh họ mưa lộp bộp nhỏ thành dòng. Họ không nói, nhưng liên tục liếc đằng sau, lẫn cả hai bên.

Sau khoảng nửa giờ Pippin lên tiếng: “Em hy vọng chúng ta không xiên quá về hướng Nam, chưa đi tuốt tuột cả chiều dài khu rừng! Đây không phải một vành đai quá rộng - phải nói là đến chỗ rộng nhất cũng chẳng quá một dặm - đáng nhẽ bây giờ chúng ta phải qua hẳn rồi chứ.”

“Bây giờ mà bắt đầu đi kiểu chữ chi thì cũng vô ích,” Frodo nói. “Chẳng giải quyết vấn đề gì. Ta cứ tiếp tục đi như nãy giờ! Anh không chắc mình đã muốn ra ngoài đồng trống hay chưa.”

Họ đi tiếp có lẽ chừng hai dặm. Rồi mặt trời lại ló ra khỏi những đám mây tướp táp và mưa ngớt dần. Lúc này đã qua chính ngọ, họ cảm thấy đã đến lúc ăn trưa. Họ tạm nghỉ dưới một cây du: tảng lá vẫn rất dày mặc dù đang ngả vàng mau chóng, nền đất dưới gốc vừa tương đối khô vừa kín gió. Đến khi chuẩn bị bữa ăn, họ nhận thấy người Tiên đã đổ đầy vào chai của họ một thứ nước uống trong vắt, màu vàng nhạt, đượm mùi thơm của thứ mật ong kết hợp các loài hoa, sảng khoái diệu kỳ. Chẳng mấy chốc họ đã cười to, còn bật ngón tay tanh tách nhạo mưa nhạo cả lũ Kỵ Sĩ Đen. Họ cảm thấy mấy dặm cuối chẳng mấy sẽ khuất hẳn sau lưng.

Frodo tựa lưng vào thân cây du, nhắm mắt. Sam và Pippin ngồi bên cạnh, bắt đầu âm ư, và rồi khe khẽ hát:

Hô! Hô! Hô! nào ta chộp lấy vó

Chữa tim đau và nhấn chìm âu lo.

Mưa cứ rơi và gió cứ việc thổi,

Đường có lẽ nhiều dặm xa còn đợi.

Thì sao! Ta ngả mình dưới cây này,

Nhìn lên trời thây kệ mây bay.

Hô! Hô! Hô! họ lặp lại lần nữa to hơn. Họ đột nhiên ngưng bặt. Frodo bật đứng dậy. Một tiếng rền rĩ kéo dài theo gió vọng lại, giống như tiếng nỉ non của loài sinh vật cô đơn quỷ quái nào đó. Tiếng rền rĩ hết bổng lại trầm, sau cùng kết thúc bằng một nốt cao chói lói. Đương lúc họ người ngồi kẻ đứng, như thể đột nhiên hóa đá, một tiếng kêu khác đáp trả, nghe mờ nhạt và xa xăm hơn, nhưng lạnh máu không kém. Rồi chỉ còn là im lặng, riêng có tiếng gió trong kẽ lá khuấy động thinh không.

“Anh nghĩ đấy là tiếng gì vậy?” cuối cùng Pippin hỏi, cố nói như không, những vẫn hơi run rẩy. “Nếu là một con chim, thì đúng là giống chim em chưa bao giờ nghe thấy ở Quận.”

“Đó không phải là chim hay thú đâu,” Frodo nói. “Mà là một tiếng gọi, hay tín hiệu - trong tiếng gọi ấy có lời, dù anh không hiểu được. Cũng không Hobbit nào có cái giọng như thế.”

Không ai nói gì đến chuyện này nữa. Tất cả họ đều đang nghĩ đến các Kỵ Sĩ, nhưng chẳng ai nói gì. Giờ họ còn đang lưỡng lự chẳng muốn ở lại cũng chẳng ham đi tiếp; nhưng chẳng chóng thì chày họ vẫn phải băng qua quãng đồng trống dẫn tới bến phà, và tốt nhất là đi sớm, vào lúc ban ngày. Một lát sau họ đã lại vác hành lý lên vai mà lên đường.

Chẳng mấy chốc khu rừng thình lình chẳng còn đâu nữa. Những đồng cỏ rộng trải trước mắt họ. Họ bây giờ đã nhận thấy quả tình mình có đi xiên quá về phía đằng Nam thật. Tít xa bên trên những đồng bằng, họ có thể thoáng thấy quả đồi thấp là Ấp Hươu bên kia sông Bia, nhưng giờ đã chếch về bên tay trái. Thận trọng bò ra khỏi bìa rừng, họ bắt đầu lên đường băng qua quãng trống thật nhanh.

Thoạt tiên họ thấy sợ, vì đã ra khỏi sự che chở của khu rừng. Chỗ đất cao nơi họ vừa ăn sáng lững thững mãi tít đằng sau. Frodo có phần tin chắc sắp thấy hình dáng một kỵ sĩ nho nhỏ xa xăm trên đỉnh dãy đồi tối thẫm như tạc lên nền trời; nhưng không thấy bóng dáng kẻ nào. Mặt trời mới thoát khỏi những đám mây rách nát, vì đã lặn xuống sau dãy đồi lúc họ rời đi, giờ lại đang tỏa sáng rạng rỡ. Nỗi sợ hãi rời bỏ họ, mặc dầu họ vẫn cảm thấy bồn chồn. Nhưng đất dần trở nên thuần hơn và khuôn khổ hẳn. Chẳng mấy chốc trước mắt họ đã trải ra những cánh đồng tươi tốt, những vạt cỏ được chăm nom: hàng giậu cổng nhà dựng lên khắp nơi, hào dẫn nước tề chỉnh. Vạn vật dường yên ả thanh bình, chỉ là một góc bình thường nào đó ở Quận. Tinh thần họ phấn chấn hẳn lên theo từng bước chân. Đường viền bờ sông Bia dần gần lại; đám Kỵ Sĩ Đen kia bắt đầu có vẻ chỉ là những bóng ma rừng giờ đã lùi khuất đằng sau.

Họ đi men rìa một cánh đồng củ cải khổng lồ, tới cái cổng chắc nịch. Bên kia cổng, một đường đất nhiều vết lún chạy giữa hai bờ giậu ngay ngắn thấp tè về phía lùm cây đằng xa. Pippin dừng lại.

“Em biết những cánh đồng với cái cổng này!” cậu nói. “Đây là Luống Đậu, đất của lão chủ trại Maggot. Trang trại nhà lão ở chỗ khóm cây đằng kia kìa.”

“Rắc rối nọ xọ rắc rối kia!” Frodo nói, trông có vẻ hoảng hốt cứ như Pippin vừa thông báo lối đi này chính là đường xoi dẫn đến hang ổ một con rồng. Hai người kia ngạc nhiên nhìn cậu.

“Lão Maggot thì có gì không ổn?” Pippin hỏi. “Lão là bạn tốt của cả họ nhà Hươu Bia Rum. Dĩ nhiên lão là nỗi kinh hoàng cho khách qua đường, lại còn nuôi bầy chó dữ - nhưng nói cho cùng, dân mạn dưới này sống ven đường biên nên cần phải cảnh giác đề phòng hơn.”

“Anh biết,” Frodo nói. “Nhưng thế cả thôi,” cậu nói thêm kèm theo điệu cười ngượng nghịu, “anh kinh lão và lũ chó của lão. Anh tránh trang trại của lão không biết bao nhiêu năm rồi. Vài lần lão bắt gặp anh tự tiện xâm nhập hòng chôm nấm hồi anh còn là một thằng nhỏ ở Dinh Bia Rum. Dịp cuối cùng lão đánh anh, bắt anh dúi ra cho lũ chó. ‘Nhìn đi, các con,’ lão nói, ‘lần sau cái phường lỏi vô công rồi nghề này đặt chân lên đất của ta, các con cứ ăn sống. Giờ thì tống tiễn cho ta!’ Chúng đuổi anh xuống tận bến phà. Anh chưa bao giờ hết sợ - mặc dù anh dám nói lũ quái thú ấy biết phận sự của chúng nên sẽ không thực sự đụng tới anh.”

Pippin cười lớn. “Chà, đến lúc anh dàn hòa với ông cụ rồi. Nhất là nếu anh đang quay trở lại sống ở Trấn Hươu. Lão thực sự là một ông bạn già kiên cường - miễn là anh để cho nấm của lão được yên. Ta cứ đi lên đường đất thì sẽ không phải là tự tiện xâm nhập nữa. Nếu gặp lão, cứ để em nói chuyện. Lão là chỗ bạn bè của Merry, hồi xưa đã nhiều lần em đến đây cùng anh ấy.”

Họ đi theo con đường đất, cho đến khi thấy những mái rơm của ngôi nhà lớn và nhiều tòa nhà nông trại lấp ló giữa cây cối đằng trước. Nhà Maggot, nhà Chân Đạp Bùn ở thị trấn Stock, cả phần lớn dân cư Chằm Lớn, là dân ở nhà chứ không ở hốc; vậy nên trang trại này được xây gạch kiên cố và có bức tường cao bao quanh. Giữa bức tường, có một cái cổng gỗ rộng bè mở thông ra con đường đất

Họ vừa đến gần hơn thì đột nhiên tiếng chó hết tru lại sủa om sòm rộ lên, rồi nghe có giọng ồm ồm quát: “Ngoạm! Nanh! Sói! Đi nào, chúng bay!”

Frodo và Sam dừng khựng, nhưng Pippin bước thêm vài bước. Cánh cổng mở và ba con chó khổng lồ phóng vọt ra đường đất, lao về phía các lữ khách mà sủa như điên. Chúng không để ý đến Pippin; trong khi Sam rúm người lùi sát vào tường, hai con chó trông không khác gì chó sói đánh hơi chú đầy ngờ vực, nhe nanh gầm gừ ngay hễ chú liều cử động. Con lớn nhất và hung dữ nhất trong ba con dừng trước mặt Frodo, lông dựng đứng, miệng gầm gừ rền rĩ.

Cánh cổng bây giờ hé ra cho thấy một lão Hobbit vai to ngực nở, mặt đỏ tròn vành vạnh. “Ô này, ô này! Các người là ai, đến đây kiếm tìm gì thế?”

“Xin chào lão Maggot!” Pippin lên tiếng.

Lão nông nhìn cậu săm soi. “Ồ, tôi dám cá, chẳng phải cậu Pippin - Peregrin Took đây là gì!” lão kêu lên, nhanh chóng chuyển từ cau mày sang cười toét miệng. “Lâu lắm rồi tôi mới thấy cậu quanh đây đấy. Thật may cho cậu là tôi biết cậu. Tôi vừa định khích cho lũ chó cứ tùy ý tấn công khách lạ. Ngày hôm nay có xảy ra vài chuyện đến kỳ khôi. Dĩ nhiên, thỉnh thoảng chúng tôi đúng là có gặp quái dân lang thang dạt đến những mạn này. Gần sông Bia quá,” lão nói, vừa lắc đầu. “Nhưng gã này là kẻ kỳ dị nhất tôi từng để ý thấy. Gã ta còn khuya mới vô phép vô tắc đi qua đất của tôi một lần nào nữa, tôi mà cản được thì đừng hòng.”

“Ý lão nói gã nào?” Pippin hỏi.

“Vậy ba cậu không gặp gã à?” lão nông chưng hửng. “Vừa lúc nãy, gã đi lên đường đất về hướng bờ đường đắp cao. Gã đúng là một tay nực cười, rặt hỏi những câu đến nực cười. Mà hay các cậu vào trong đi, ta trao đổi tin tức tiện hơn. Tôi có một ít bia ngon trong thùng, nếu cậu và hai bạn cậu sẵn lòng, thua cậu Took.”

Có vẻ rành rành là lão nông định kể cho họ nghe nhiều nữa, nếu được phép tùy tiện theo cung cách và thì giờ của lão, vậy nên cả bọn nhận lời mời. “Thế còn bầy chó?” Frodo lo lắng hỏi.

Lão nông cười lớn. “Chúng sẽ không làm hại cậu đâu - không đời nào trừ phi tôi bảo chúng. Này, Ngoạm! Nanh! Lui!” Lão quát. “Lui, Sói!” Frodo và Sam thở phào nhẹ nhõm thấy lũ chó lảng ra xa để cho họ tự do đi.

Pippin giới thiệu hai người kia với lão nông. “Cậu Frodo Bao Gai,” cậu nói. “Ông có thể không nhớ ra anh ấy, nhưng anh ấy từng sống ở Dinh Bia Rum.” Nghe cái tên Bao Gai lão nông rùng mình, liếc Frodo một cái sắc lẹm. Trong một thoáng Frodo đã nghĩ rằng ký ức về những cây nấm bị đánh cắp lại bị khơi dậy và lũ chó sắp được lệnh tống tiễn cậu đi. Nhưng ông già nông dân tóm lấy cánh tay cậu.

“Cha cha, thế chả phải lạ lùng hơn bao giờ hết sao?” lão thốt lên. “Cậu Bao Gai đấy nhỉ? Vào trong đi nào! Chúng ta phải nói chuyện mới được.”

Họ đi vào trong bếp nhà lão nông, rồi ngồi bên lò sưởi rộng. Bà Maggot mang ra một bình bia khổng lồ, đoạn rót đầy bốn cốc vại. Đúng là thứ bia ngon, Pippin thấy chuyện lỡ mất quán Rô Vàng chẳng còn thấm tháp vào đâu. Sam nhấp bia vẻ nghi ngờ. Chú vốn bẩm sinh không tin cư dân ở những vùng khác trong Quận; vả chăng chú không sẵn lòng chóng vánh làm bạn với bất kỳ ai từng đánh cậu chủ của chú, đánh từ xửa xưa mấy cũng vậy.

Sau vài nhận xét về thời tiết và quang cảnh miền quê (vốn chẳng dở tệ hơn bình thường chút nào), lão nông Maggot đặt vại bia xuống, lần lượt nhìn cả bọn.

“Nào, cậu Peregrin,” lão nói, “không biết cậu vừa từ đâu đến, và sắp đi đâu đây? Cậu đến để thăm tôi ư? Bởi vì, nếu quả vậy, cậu đã bước qua cổng nhà tôi mà tôi không hề nhìn thấy cậu.”

“À, không,” Pippin trả lời “Nói thật với lão, vì đắng nào lão cũng đoán ra rồi, chúng tôi đi vào đường đất từ đầu đằng kia: chúng tôi đi qua mấy cánh đồng của lão. Nhưng chuyện đó chỉ hoàn toàn do tình cờ thôi. Chúng tôi lạc đường trong rừng, đầu kia gần Sảnh Rừng, trong khi đang cố tìm đường tắt tới bến phà.”

“Nếu các cậu đang vội thì đi đường cái sẽ tiện hơn đấy,” lão nông thủng thẳng. “Không phải nhưng tôi đang lo chuyện ấy. Cậu được phép đi qua đất của tôi, nếu cậu muốn, cậu Peregrin ạ. Và cậu nữa, cậu Bao Gai - mặc dù tôi dám nói cậu vẫn còn thích nấm.” Lão cười to. “Mà phải, tôi nhận ra cái tên này đấy. Tôi hẵng còn nhớ cái hồi cậu Frodo Bao Gai nhỏ dại còn là một trong những thằng lỏi đáng ghét nhất Trấn Hươu. Nhưng không phải tôi nghĩ đến nấm niếc gì đâu. Tôi chỉ vừa mới được nghe cái tên Bao Gai trước khi ba cậu đột nhiên xuất hiện. Các cậu đoán xem gã nực cười đó hỏi tôi cái gì?”

Họ hồi hộp chờ lão nói tiếp. “Ai dà,” lão nông tiếp tục, sung sướng rề rà vòng vo dẫn dắt đến câu chuyện chính, “gã cưỡi một con ngựa đen to tướng tiến vào cổng lúc bấy giờ lại tình cờ đang để ngỏ, rồi lên mãi tận cửa nhà tôi. Bản thân gã cũng đen tuyền, áo choàng kín, mũ sùm sụp, như thể không muốn bị ai nhận ra. ‘Gã có thể muốn thứ quái gì ở Quận nhỉ?’ tôi nghĩ thầm. Chúng ta đâu có thấy nhiều người Cao Lớn đi qua biên giới; và hơn nữa tôi chưa từng nghe nói có kẻ nào như gã đen sì này.

“ ‘Này, chúc một ngày tốt lành!’ tôi chào, và tiến ra chỗ gã ta. ‘Đường này không dẫn đến đâu cả, ngươi có định đi đâu thì lối nhanh nhất vẫn là trở về đường cái.’ Tôi không thích kiểu nhìn của gã; thế rồi khi con Ngoạm chạy ra, nó ngửi gã ta một cái, thốt oẳng lên một tiếng như thể bị ai châm: nó cụp đuôi, tru lên đau đớn rồi cum cúp chạy mất. Gã đen sì ngồi yên như không.

“ ‘Ta từ đằng kia đến,’ gã nói, vừa chậm vừa rin rít, đoạn chỉ lại phía đằng Tây, qua đồng ruộng của tôi chứ lại, cứ thử nghĩ mà xem. ‘Lão gặp thằng Bao Gai không?’ gã hỏi bằng cái giọng lạ lùng, cúi xuống phía tôi. Tôi không thể thấy mặt mũi gì ráo, vì mũ trùm của gã sụp xuống quá thấp; rồi tôi cảm thấy một cơn rùng mình chạy suốt dọc sống lưng. Nhưng tôi không hiểu tại sao gã lại phải cưỡi ngựa léo lên đất đai của tôi công nhiên quá vậy.

“ ‘Ngươi cút!’ tôi mới quát. ‘Chẳng có Bao Gai nào ở đây sất. Ngươi nhầm chỗ ở Quận này rồi. Khôn hồn thì quay đằng Tây mà về Hobbit Thôn - nhưng lần này ngươi đi đường cái được rồi đấy.’

“ ‘Thằng Bao Gai đã đi,’ gã thì thào trả lời. ‘Nó đang đến. Nó chưa xa lắm. Ta ước sao tìm thấy nó. Nếu nó đi qua lão sẽ bảo ta chứ? Ta sẽ quay lại mang theo vàng.’

“ ‘Không, ngươi đừng hòng quay lại đây,’ tôi bảo. ‘Mau cuốn gói về chỗ của ngươi thuộc về, nhanh bằng hai lúc đi. Cho ngươi một phút trước khi ta xuỵt cả bầy chó nhà ta ra đấy.’

“Gã phát ra một tiếng gì như huýt gió. Đó có thể là cười, mà cũng có thể không phải. Rồi gã thúc con ngựa to lớn của gã xồ thẳng vào tôi, tôi chỉ kịp nhảy sang bên tránh lối. Tôi xuỵt bầy chó, nhưng gã đã lao đi, vọt qua cổng lên đường đất về phía bờ đường đắp cao nhanh như chớp. Các cậu nghĩ chuyện này là sao?”

Frodo ngồi trong giây lát nhìn ngọn lửa, nhưng ý nghĩ duy nhất của cậu là làm thế nào họ đến được bến phà bây giờ. “Tôi không biết phải nghĩ gì nữa,” cuối cùng cậu nói.

“Vậy tôi sẽ bảo cho cậu phải nghĩ gì,” Maggot nói. “Cậu đi dây dưa dính dứa với dân Hobbit Thôn là dại, cậu Frodo ạ. Dân trên đó quái lắm.” Sam nhấp nhổm trên ghế, nhìn lão nông bằng con mắt không thân thiện. “Mà cậu lúc nào cũng khinh suất. Lúc tôi nghe tin cậu bỏ nhà Hươu Bia Rum mà đi theo cái ông già Bilbo ấy, tôi đã bảo là cậu sắp đi tìm lấy rắc rối đây. Nhớ lời tôi nhé, tất cả chuyện này đều từ những việc làm kỳ lạ của ông già Bilbo mà ra. Tiền của ông ta có được nhờ cái lối kỳ lạ nào đó ở những miền xa xôi, người ta bảo vậy. Biết đâu, cứ như tôi nghe được, có cả vài người còn muốn biết vàng và châu báu ông ấy chôn trên đồi ở Hobbit Thôn giờ ra sao ấy chứ, phỏng?”

Frodo chẳng nói chẳng rằng: những phỏng đoán sắc sảo của lão nông khiến cậu hơi luống cuống.

“Chà, cậu Frodo,” lão Maggot tiếp tục. “Tôi mừng là cậu đã khôn ra mà quay lại Trấn Hươu. Lời khuyên của tôi này: ở nguyên đó! Và đừng dây dưa dính dứa với đám quái dân. Cậu sẽ có bạn bè ở miền này. Nếu tên đen sì nào còn lần đến tìm cậu, tôi sẽ xử lý chúng. Tôi sẽ bảo chúng cậu chết rồi, hoặc đã rời Quận rồi, hoặc gì tùy cậu. Và như thế cũng tương đối đúng; vì chắc hẳn cái chúng cần là tin tức về ông già Bilbo cơ.”

“Có lẽ lão nói phải,” Frodo nói, lảng tránh con mắt của lão nông mà trân trân nhìn ngọn lửa.

Lão Maggot nhìn cậu trầm ngâm. “Chà, tôi thấy là cậu có ý kiến riêng của cậu,” lão nói. “Rõ rành như cái mũi đang ở trên mặt tôi đây là không có ngẫu nhiên ngẫu nhiếc gì mang nổi cả cậu lẫn gã kỵ mã kia đến chốn này cùng một buổi chiều; mới lại xét cho cùng, biết đâu tin tức của tôi chẳng phải tin tức quý hóa to tát gì cho cậu. Tôi không định nài cậu kể cho tôi nghe bất cứ chuyện gì cậu có ý giữ kín đâu; nhưng tôi thấy cậu hình như đang gặp rắc rối. Phải cậu đang nghĩ thật chẳng dễ gì đi được đến bến phà mà không bị bắt không nhỉ?”

“Tôi đúng là đang nghĩ vậy,” Frodo thừa nhận. “Nhưng chúng tôi phải thử, phải đến được phà; ngồi mà nghĩ không thôi sẽ chẳng được việc. Vậy nên tôi e chúng tôi phải đi đây. Thực tình cảm ơn lão rất nhiều vì đã vô cùng tử tế! Hơn ba mươi năm ròng, tôi sợ chết khiếp lão và bầy chó của lão, lão nông Maggot thân mến, mặc dù nghe điều này chắc lão cười. Đúng là đáng tiếc: vì tôi đã lỡ mất một người bạn tốt. Còn bây giờ tôi rất tiếc phải đi quá sớm. Nhưng tôi sẽ trở về, có lẽ vậy, một ngày nào đó - giả sử tôi có cơ may.”

“Cậu cứ đến tất sẽ được chào đón,” lão Maggot nói. “Nhưng bây giờ tôi có ý này. Đã gần mặt giời lặn rồi, chúng tôi sắp dùng bữa tối; bởi vì chúng tôi hầu hết đi ngủ ngay theo mặt giời. Nếu cậu và cậu Peregrin và cả đoàn ta có thể ở lại ăn một vài miếng với chúng tôi, chúng tôi sẽ mừng lắm!”

“Chúng tôi cũng thế!” Frodo nói. “Nhưng e chúng tôi phải đi ngay. Kể cả đi bây giờ trời cũng sẽ tối sập trước khi tới được phà.”

“A! Mà chờ một phút! Nghe tôi nói này: sau bữa tối tôi sẽ mang cỗ xe ngựa nhỏ ra, tôi sẽ đánh xe đưa tất cả các cậu tới bến phà. Như thế đỡ cho các cậu hơn quãng cuốc bộ khá xa, có khi còn đỡ cho các cậu khỏi phiền phức loại khác nữa ấy chứ.”

Frodo bấy giờ rất biết ơn mà chấp nhận lời mời, trước cái thở phào nhẹ nhõm của Pippin và Sam. Mặt trời đã ở sau những quả đồi đằng Tây, ánh sáng đang nhạt nhòa. Hai anh con trai Maggot và ba cô con gái lão đi vào, một bữa tối thịnh soạn liền được dọn lên bàn lớn. Căn bếp được thắp sáng bằng nến, lò sưởi được khơi to. Bà Maggot tất tả đi vào đi ra. Một hai Hobbit khác cũng là người trong nhà đi vào. Chẳng mấy chốc có mười bốn người ngồi xuống ăn. Có bia tràn trề, một đĩa to tướng nấm lẫn thịt lợn muối xông khói, bên cạnh nhiều thức ăn thức uống thôn dã khác. Lũ chó nằm bên lò sưởi, gặm bì lợn xông khói và xương cắn dở.

Họ ăn xong, lão nông cùng hai con trai xách đèn đi ra, chuẩn bị xe ngựa sẵn sàng. Lúc khách cũng đi ra thì ngoài sân trời đã tối. Họ quẳng hành lý lên thùng xe rồi cùng trèo vào. Lão nông ngồi trên ghế xà ích, vụt roi quất hai con ngựa lùn rắn chắc. Vợ lão đứng ở vùng ánh sáng nơi cửa.

“Ông cẩn thận thân ông đấy, ông Maggot!” bà gọi. “Đừng đi tranh cãi với người lạ, nhớ về thẳng nhà!”

“Biết rồi!” lão báo, đoạn đánh xe ra khỏi cổng. Không thấy hơi gió nào động cựa; đêm yên lặng và tĩnh mịch, trong thinh không có một luồng khí lạnh. Họ đi không đèn đuốc và thật chậm. Sau một hai dặm, dải đường đất đến điểm tận cùng, vắt qua một con hào sâu, bò qua sườn dốc ngắn lên trên bờ đường đắp cao.

Lão Maggot nhảy xuống nhìn săm soi cả hai hướng, Bắc lẫn Nam, nhưng trong bóng tối chẳng thể thấy gì, không một tiếng động nào giữa bầu không khí lặng tờ. Những vệt sương mù từ ngoài sông lơ lửng bên trên mấy con hào, rồi bò lan khắp đồng.

“Sương sẽ dày đây,” lão Maggot nói; “nhưng tôi không thắp đèn đâu, đợi đến lúc quay về hẵng. Đêm nay, ta sẽ nghe được mọi tiếng động trên khúc đường này từ mãi xa trước khi chạm mặt đấy.”

Từ đường đất nhà lão Maggot đến bến phà cả thảy năm dặm có dư. Ba Hobbit trùm người kín mít, nhưng tai họ căng ra trước mọi âm thanh át tiếng lạch cạch của bánh xe và tiếng lốp cốp thong dong của móng cặp ngựa lùn. Frodo thấy cỗ xe ngựa dường như chậm hơn sên. Bên cạnh cậu Pippin đang gật gà gật gù buồn ngủ; Sam thì trân trân nhìn sâu vào trong màn sương mù đang dâng lên đằng trước.

Cuối cùng họ cũng đến lối vào đường phà. Lối vào nổi bật hai cột trụ trắng cao đột nhiên hiện ra lùm lùm bên tay phải. Lão nông Maggot kéo hai con ngựa lùn và cỗ xe cót két dừng lại. Họ chỉ vừa dợm trèo ra thì đột nhiên nghe được âm thanh khiến tât cả hãi hùng: tiếng vó ngựa trên con đường phía trước. Âm thanh đang tiến về phía họ.

Lão Maggot nhảy xuống đứng giữ đầu đôi ngựa lùn, nhìn săm soi bóng tối mờ mịt đằng trước. Lốp cốp, lốp cốp vọng đến tiếng kỵ mã đang phi tới. Tiếng vó nện nghe rõ mồn một trong thinh không tĩnh lặng, mờ sương.

“Cậu Frodo, cậu nên trốn đi thì hơn,” Sam nói vẻ lo lắng. “Cậu nằm trong xe này, trùm kín chăn, chúng ta sẽ đuổi cho tay kỵ mã ấy đằng sau quay!” Sam trèo ra ngoài, đi tới bên lão nông. Lũ Kỵ Sĩ Đen sẽ phải phi qua xác chú nếu muốn đến gần cỗ xe.

Lốp cốp, lốp cốp. Kỵ mã đã ở sát cạnh họ.

“Ô này, chào!” lão nông Maggot gọi to. Vó ngựa phi dừng khựng lại. Họ tưởng đã có thể lờ mờ đoán được một hình thù tối tăm kín mít áo choàng trong màn sương, chừng một hai thước đằng trước mặt.

“Sao nào!” lão nông vừa đánh tiếng vừa quăng dây cương cho Sam rồi sải bước tiến lên. “Cấm ngươi bước thêm một bước nào nữa! Ngươi muốn gì, từ đâu tới?”

“Tôi muốn cậu Bao Gai. Lão có gặp cậu ấy không?” một giọng nghèn nghẹt cất lên - nhưng đấy là giọng nói của Merry Hươu Bia Rum. Một cái đèn tối mù chợt bỏ lớp phủ, ánh sáng đèn rớt trúng khuôn mặt lão nông sửng sốt.

“Cậu Merry!” lão la lên.

“Phải, dĩ nhiên rồi! Thế lão nghĩ là ai?” Merry vừa nói vừa tiến lên trước. Sau khi cậu bước ra khởi màn sương và bao nhiêu sợ hãi của họ nguôi đi, cậu dường như co tụt về cỡ một Hobbit bình thường. Cậu đang cưỡi một con ngựa lùn, cổ quấn khăn quàng kín mít quá cằm cho khỏi bị sương.

Frodo nhảy phắt ra khỏi cỗ xe đón cậu em họ. “Vậy là cuối cùng anh đây rồi!” Merry nói. “Em đã bắt đầu tự hỏi liệu ngày hôm nay anh có xuất hiện hay không đấy, mà em cũng đang tính về ăn tối. Lúc trời trở sương mù em quay lại phi ngựa về hướng thị trấn Stock, định xem liệu anh có rơi xuống con hào nào không. Nhưng em mà biết anh đi hướng nào thì trời đánh thánh vật em đi. Lão tìm thấy họ ở đâu vậy, lão Maggot? Trong ao thả vịt nhà lão hả?”

“Không, tôi bắt được họ xâm nhập trái phép,” lão nông nói “còn xuỵt lũ chó ra cắn; mà rồi họ sẽ kể hết mọi chuyện cho cậu nghe, tôi chả nghi ngờ gì đâu. Giờ nếu các cậu bỏ quá cho tôi, cậu Merry, cậu Frodo và cả đoàn, tốt nhất là tôi nên quay về nhà thôi. Bà Maggot sẽ lo lắm vì đêm đang sập xuống rồi.”

Lão lùi cỗ xe trở ra đường đất rồi quành. “Thôi, chúc tất cả các cậu ngủ ngon,” lão nói. “Hôm nay đúng là một ngày kỳ lạ, chẳng phải bàn nữa. Nhưng mọi việc cứ hễ kết thúc tốt đẹp thì ấy là tốt đẹp; mặc dù ta chưa nên nói thế khi nào ta còn chưa về đến cửa nhà mình. Tôi sẽ khộng phủ nhận là bây giờ tôi chỉ mừng khi nào về được đến cửa nhà mình.” Lão thắp mấy cái đèn rồi đứng dậy. Đột nhiên lão lấy từ bên dưới ghế ra một cái giỏ to tướng. “Tôi suýt thì quên,” lão nói. “Bà lão Maggot bỏ thứ này cho cậu Bao Gai, kèm mấy lời hỏi thăm của bà ấy.” Lão đưa cái giỏ rồi cáo lui luôn, hẳn một dàn đồng ca những lời cảm ơn và chúc ngủ ngon đuổi theo lão.

Họ dõi theo những quầng ánh sáng nhợt nhạt quanh mấy ngọn đèn nhỏ dần vào đêm sương giá. Đột nhiên Frodo phá lên cười: từ trong chiếc giỏ đậy kín cậu đang ôm, mùi nấm dậy lên.

CHƯƠNG V ÂM MƯU BỊ VẠCH TRẦN

“Bây giờ chính chúng ta cũng nên về nhà thì hơn,” Merry nói. “Em cùng thấy toàn bộ chuyện này có gì đó quái lạ; nhưng phải đợi sau khi chúng ta đến nơi đã.”

Họ đi xuống đường phà, dải đường thẳng thớm và được bảo quản tốt, hai bên vệ kè những hòn đá to quét vôi trắng. Được chừng một trăm thước, dải đường dẫn họ tới bờ sông, nơi có cầu tàu gỗ rộng thênh thang. Con phà to dẹt neo ngay cạnh. Những cây cọc buộc phà trăng trắng gần mé nước lấp lóa trong ánh sáng từ hai ngọn đèn trên cột cao. Đằng sau họ, những dải sương là là đồng ruộng bằng phẳng giờ đã cao lưng lửng bên trên các bờ giậu; còn dòng sông trước mặt tối thẫm, chỉ có một vài làn khói cuộn xoáy như hơi nước giữa đám sậy ven bờ. Ở phía bờ bên kia dường như đã đỡ sương mù.

Merry dẫn con ngựa lùn lên cầu tàu ra phà, những người còn lại đi theo. Merry từ từ đẩy phà ra xa bằng một cây sào dài. Dòng sông Bia Rum Đun chảy lặng lờ và mênh mông trước mắt họ. Phía bên kia, bờ sông dốc đứng, một con đường mòn ngoằn ngoèo bò từ dưới bến ngược lên cao. Ở đó có những ngọn đèn đang sáng lấp lánh. Đằng sau những ngọn đèn là Đồi Hươu lừng lững; và trên mạn đồi, qua màn sương lắc rắc, mở ra sáng rõ nhiều cửa sổ tròn, đỏ đỏ vàng vàng. Chúng là những cửa sổ Dinh Bia Rum, nơi định cư thượng cổ của nhà Hươu Bia Rum.

Một năm xa xưa, Gorhendad Lão Hươu, trưởng gia tộc Lão Hươu, một trong những người già nhất ở Chằm Lớn hay thậm chí già nhất cả Quận, đã vượt dòng sông vốn là ranh giới phía Đông khởi thủy của Quận. Ông xây (và đào) Dinh Bia Rum, đổi tên mình thành Hươu Bia Rum, ở lại định cư để rồi trở thành chủ nhân của cái cộng đồng có phần giống một quốc gia độc lập con con. Gia đình ông lớn hoài lớn mãi, sau đời ông vẫn tiếp tục lớn lên, cho đến khi Dinh Bia Rum choán toàn bộ quả đồi thấp, có đến ba cửa chính đồ sộ, rất nhiều cửa bên, và chừng một trăm cửa sổ. Con cháu nhà Hươu Bia Rum cùng hậu duệ vô số kể lại bắt đầu đào hốc, rồi sau đó xây nhà, khắp cả chung quanh. Đó chính là nguồn gốc Trấn Hươu, một dải đất quần cư đông đúc giữa dòng sông và Rừng Già, hao hao một khu kiều dân từ Quận ra đi. Làng lớn nhất là Ấp Hươu, quần tụ hai bên bờ sông và những triền dốc phía sau Dinh Bia Rum.

Dân ở Chằm Lớn thân thiện với người Trấn Hươu, và uy quyền của Chủ Dinh (người ta vẫn gọi tộc trưởng nhà Hươu Bia Rum như vậy) hãy còn được các nông dân sống trong khu vực nằm giữa thị trấn Stock và làng Đảo Cói thừa nhận. Nhưng phần lớn dân Quận cũ xem người nhà Trấn Hươu như những kẻ kỳ quái, có thể nói là ngoại lai phân nửa. Mặc dầu, thực ra họ không khác các Hobbit ở Tứ Tổng mấy tí. Ngoại trừ một điểm: Họ yêu thích thuyền, và vài người trong số họ biết bơi.

Ban đầu đất đai của họ không được che chắn ở đằng Đông; nhưng rồi họ đã dựng lên một tường giậu ngay chính phía ấy: Bờ Giậu Cao. Bờ được trồng từ nhiều thế hệ trước, nên bây giờ vừa dày vừa cao, cũng bởi được chăm nom luôn luôn. Bờ chạy suốt từ cầu Bia Rum Đun, thành một đường cánh cung to lớn uốn vòng từ con sông đi mãi xa, cuối cùng tới làng Đuôi Giậu (nơi phụ lưu Liễu Gai Quấn Quýt chảy ra khỏi Rừng Già hòa vào dòng sông Bia Rum Đun): hơn hai chục dặm từ đầu này tới đầu kia. Nhưng dĩ nhiên, đấy không phải một sự che chắn bảo vệ. Ở nhiều đoạn, Rừng Già đã tiến đến sát bờ giậu. Những người Trấn Hươu cứ khóa cửa im ỉm sau chạng vạng, với người Quận thế cũng là bất bình thường.

Phà đi chầm chậm qua sông. Bờ phía Trấn Hươu gần lại. Sam là thành viên duy nhất của cả đoàn trước nay chưa từng vượt sông. Chú cảm nhận một điều kỳ lạ trong lúc cái dòng ùng ục chầm chậm này trôi qua: cuộc đời cũ của chú cũng nằm lại đằng sau trong sương, còn phiêu lưu tăm tối chờ trước mặt. Chú vò đầu, và trong phút chốc thoáng ước mong sao cậu Frodo cứ tiếp tục sống đời lặng lẽ nơi Đáy Bao.

Bốn Hobbit bước khỏi phà. Merry buộc phà lại, và khi Pippin đã bắt đầu dẫn con ngựa lùn lên lối mòn thì Sam (nãy giờ mải ngoái nhìn như thể gửi lời chào giã biệt đến Quận) cất tiếng thì thầm khào khào:

“Nhìn đằng sau kìa, cậu Frodo! Cậu có thấy gì không?”

Trên bến bên kia, dưới hai ngọn đèn xa xăm, họ kịp nhận thấy một dáng người: nom như một bó gì đen tối bị bỏ lại đằng sau. Nhưng đúng lúc họ nhìn thì nó dường như di chuyển, lắc lư bên nọ bên kia, như thể mải lần mò nền đất. Rồi nó bò, hoặc giả đi lom khom, lùi vào vùng tối bên ngoài những ngọn đèn.

“Cái chết tiệt gì giữa Quận thế?” Merry la lên.

“Cái gì đó vẫn bám theo bọn anh từ đầu,” Frodo nói. “Nhưng giờ đừng hỏi nữa! Ta hãy đi khỏi đây ngay!” Họ vội vã leo lối mòn lên đỉnh bờ đất, nhưng khi nhìn lại thì bờ xa đã chìm trong sương, và chẳng còn thấy gì được nữa.

“Tạ ơn trời ta không để thuyền nào lại bờ Tây!” Frodo nói. “Ngựa có thể vượt sông không?”

“Chúng có thể phi mười dặm về phía Bắc, tới cầu Bia Rum Đun - không thì chúng có thể bơi,” Merry trả lời. “Mặc dù em chưa từng nghe có con ngựa nào bơi vượt dòng Bia Rum Đun. Mà ngựa thì liên quan gì?”

“Anh sẽ nói em nghe sau. Chúng ta cứ vào trong nhà rồi hẵng nói.”

“Thôi được! Anh và Pippin biết đường; nên em sẽ phi trước lên kia bảo Bolger Bự rằng anh sắp tới rồi. Bọn em sẽ chuẩn bị bữa tối và các thứ.”

“Bọn anh vừa mới ăn tối sớm với lão Maggot,” Frodo nói; “nhưng ta có thể làm bữa nữa.”

“Anh sẽ được bữa nữa! Đưa em cái giỏ kia!” Merry nói, đoạn phi ngựa lên trước, khuất vào trong đêm tối.

Từ dòng sông Bia Rum Đun tới nhà mới của Frodo ở làng Hõm Crick là cả một quãng đường dài. Họ đi qua Đồi Hươu và Dinh Bia Rum ở bên tay trái, rồi tới ngoại vi Ấp Hươu thì đụng phải con đường chính qua Trấn Hươu chạy từ cầu Bia Rum Đun về mãi phía Nam. Men theo đường này nửa dặm về hướng Bắc, họ gặp một lối mòn trổ ra bên tay phải. Theo ngã này họ đi khoảng đôi dặm nữa, và con đường bắt đầu gập ghềnh lên lên xuống xuống hút vào miền đồng quê.

Cuối cùng họ đến một cái cổng hẹp nương vào bờ giậu rậm rì. Chẳng thể thấy bóng dáng ngôi nhà của cậu trong bóng tối: nó đứng lùi vào cách lối đi chính giữa một bãi cỏ tròn to tướng, có vành đai cây thấp bao quanh bên trong bờ giậu ngoài cùng. Frodo chọn ngôi này, vì nó đứng ở một góc đồng quê lạc lõng, lại không có nhà cửa gì khác gần bên. Có thể đi vào rồi trở ra mà không bị ai để ý. Ngôi nhà được gia đình Hươu Bia Rum xây quãng lâu lâu về trước, để cho khách hoặc thành viên gia đình nào muốn trốn chạy nhịp sống tấp nập của Dinh Bia Rum một thời gian. Đó là môt ngôi nhà quê hóa kiểu dáng cổ lỗ, cố gắng hết cỡ cho giống một cái hốc Hobbit: vừa dài vừa thấp, không có tầng; lại có một lớp mái cỏ rơm, những cửa sổ tròn, một cửa lớn cũng tròn.

Không thấy có đèn đuốc gì lúc họ bước qua cổng lên lối mòn xanh; mọi cánh của đều tối đen và sập chớp. Frodo gõ lên cửa, và Bolger Bự ra đón. Ánh sáng thân thiện tràn ra. Họ vội vã bước vào, nhốt cả bản thân lẫn quầng ánh sáng vào trong. Họ đang ở một phòng khách rộng, tứ phía đều có cửa; trước mặt họ là một hành lang chạy thốc vào tận giữa nhà.

“Chà, anh thấy thế nào?” Merry vừa hỏi vừa đi lên hành lang. “Bọn em đã cố hết sức trong thời gian gấp rút làm cho nó giống y như ở nhà đấy. Suy cho cùng thì hôm qua Bự và em mới đến đây với xe hàng cuối cùng.”

Frodo nhìn quanh. Nơi đây quả thực giống y như ở nhà. Rất nhiều đồ đạc ưa thích của cậu - hoặc đồ đạc của bác Bilbo (trong khung cảnh mới chúng gợi cậu nhớ đến bác ghê gớm) - được sắp xếp gần như y hệt ở Đáy Bao trước kia. Thật là một nơi dễ chịu, tiện nghi, mời gọi; và cậu nhận ra mình ước sao đúng là đang thực sự về đây để định cư yên ổn. Bắt bạn bè khổ công cực nhọc đến thế này có vẻ chẳng công bằng; vậy là cậu lại băn khoăn tự hỏi sẽ làm sao báo cho họ biết rằng cậu buộc phải bỏ họ lại sớm lắm, mà thực ra là ngay lập tức đây. Thế mà việc đó sẽ phải xong nội đêm nay, trước khi cả bọn lên giường.

“Thật sung sướng quá!” cậu cố nói. “Anh gần như không cảm thấy mình đã dọn đi.”

Các lữ khách treo áo choàng, rồi chất hành lý thành đống trên sàn. Merry dẫn họ xuống hành lang, mở tung một cánh cửa phía cuối. Ánh lửa hắt ra, cả đám hơi nước phả đánh phụt.

“Bể tắm à!” Pippin la lên. “Ôi Meriadoc thần thánh!”

“Ta sẽ vào theo thứ tự nào?” Frodo hỏi. “Lớn tuổi trước, hay nhanh nhất trước? Chọn cách nào thì em cùng là cuối cùng, Nhóc Peregrin ạ.”

“Phải tin em giỏi sắp xếp đâu vào đấy hơn thế chứ!” Merry nói. “Chúng ta không thể nào bắt đầu cuộc đời ở Hõm Crick bằng một trận cãi vã về bồn tắm được. Trong phòng kia có ba bồn, cả một chảo đồng đầy nước sôi sùng sục. Cũng có đủ khăn tắm, thảm chùi chân lẫn xà phòng. Cứ vào trong mau lên!”

Merry và Bự đi vào trong căn bếp ở cuối hành lang, bận rộn chuẩn bị nốt bữa ăn khuya. Những đoạn rời rạc của nhiều bài ca chen nhau vọng ra từ nhà tắm hòa lẫn với tiếng vầy nước tung tóe lẫn đầm mình ì ọp. Giọng Pippin đột nhiên vói lên cao hơn hẳn mấy giọng kia, ngân nga một trong những bài ca đi tắm yêu thích của Bilbo:

Cao ca lên! bữa tắm cuối ngày

nhọc mệt theo bùn đất sạch ngay!

Chỉ đứa ngốc mới không ca tụng:

Ồ! Nước Nóng giời ban cho quý thay!

Ồ! Nhất vui là tiếng mưa rơi,

tiếng suối lăn xuống cỏ trên đồi;

nhưng mưa suối tha hồ róc rách

bằng thế nào Nước Nóng nghi ngút hơi.

Ồ! Nước lạnh khi cần ta ực

mát họng bỏng rang đã cơn khát;

nhưng có Bia dội họng với lưng

dội Nước Nóng thì cứ là hơn đứt.

Ồ! Vọt lên nước rõ đẹp xinh

dưới trời xanh đài nước trắng tinh;

nhưng đẹp mấy cũng không bì được

bằng chân ta quậy Nước Nóng cho lanh tanh bành!!

Nghe có tiếng quậy nước đánh tõm một cái cực lớn, rồi có tiếng hét Hô! Từ miệng Frodo. Dường như kha khá nước tắm của Pippin đã bắt chước một đài nước mà lao vọt lên cao.

Merry lại cửa nhà tắm: “Bữa tối và bia mát cổ họng thì thế nào đây?” cậu gọi vào. Frodo vừa lau khô tóc vừa đi ra.

“Nhiều nước trong không khí đến nỗi anh sẽ vừa đi vào bếp vừa tắm nốt được mất,” cậu nhận xét.

“Ái da!” Merry vừa ngó vào bếp vừa kêu lên. Nền nhà bằng đá ướt sũng từ bao giờ. “Em sẽ phải lau hết chỗ kia đi trước khi được ăn bất kể món gì, Peregrin ạ,” Merry nói. “Mau lên, không bọn anh sẽ không đợi em đâu.”

Họ ăn tối trong bếp trên một cái bàn gần lò sưởi. “Tôi đoán là ba anh không thèm nấm nữa đâu nhỉ?” Fredegar nói, không quá hy vọng.

“Có chứ!” Pippin kêu lên.

“Nấm là của tôi!” Frodo nói. “Chính bà lão Maggot, bà hoàng giữa các bà nông dân, mới cho tôi đấy. Bỏ cái tay tham lam của anh ra, tôi sẽ tự chia phần.”

Dân Hobbit say mê nấm, lòng say mê vượt quá mọi sở thích tham lam ham hố nhất của Người Cao Lớn. Một thực tế phần nào biện giải cho bao cuộc viễn chinh của Frodo đến các cánh đồng lừng tiếng trên Chằm Lớn, cũng như thái độ phẫn nộ của lão nông Maggot bị hại. Còn bữa nay có thừa đủ cho tất cả, thậm chí là thừa theo tiêu chuẩn của dân Hobbit. Cũng có nhiều món khác thêm vào đấy, thành thử ra khi xong xuôi đến ngay Bolger Bự cũng thốt một tiếng thở dài thỏa mãn. Họ đẩy lùi bàn, đoạn kéo mấy cái ghế lại quanh lò sưởi.

“Chúng ta sẽ dọn dẹp sau,” Merry nói. “Giờ kể em nghe mọi chuyện đi nào! Em đoán là các anh đã trải qua lắm cuộc phiêu lưu mà không có em, thật chẳng công bằng. Em muốn một câu chuyện đầy đủ chi tiết đấy; và trên hết em muốn biết có chuyện gì với lão Maggot, tại sao lão nói năng với em kiểu ấy. Nghe cứ như thể lão hoảng sợ hết hồn ấy, nếu như có khả năng đó thật.”

“Tất cả bọn em đều sợ hết hồn,” Pippin nói sau một thoáng ngập ngừng vì Frodo cứ chăm chăm nhìn vào ngọn lửa chẳng nói chẳng rằng. “Chắc anh cũng sẽ thế, nếu suốt hai ngày liền bị các Kỵ Sĩ Đen truy đuổi.”

“Bọn chúng là cái giống gì?”

“Những cái bóng đen sì cưỡi ngựa ô,” Pippin trả lời. “Nếu anh Frodo không định nói, em sẽ kể cho anh nghe toàn bộ câu chuyện từ đầu.” Nói rồi cậu thuật lại toàn bộ hành trình của họ từ lúc rời Hobbit Thôn. Sam thỉnh thoảng thốt lên khe khẽ, hoặc gật đầu đồng tình liên tục. Frodo vẫn im lặng.

“Chắc hẳn anh đã nghĩ em bịa ra mọi chuyện,” Merry nói, “nếu như không nhìn thấy cái bóng đen sì đó trên bến sông - và nghe được âm sắc lạ lùng kia trong giọng lão Maggot. Anh giải thích chuyện này thế nào, anh Frodo?”

“Anh họ Frodo gần đây rất kín tiếng,” Pippin nói. “Nhưng đã đến lúc anh ấy phải cởi mở rồi. Cho đến giờ chúng ta chả được cung cấp đầu mối gì ngoài lời đoán của lão Maggot rằng chuyện có gì đó liên quan đến kho báu của ông già Bilbo.”

“Chỉ là lời đoán thôi,” Frodo vội nói. “Lão Maggot không biết gì hết.”

“Lão già Maggot là tay sắc sảo,” Merry nói. “Nhiều thứ sôi sục đằng sau khuôn mặt tròn vạnh của lão lắm, chỉ có điều không vuột ra thành lời thôi. Em nghe đâu lão từng đi vào Rừng Già rồi đấy, và lão có tiếng biết nhiều thứ kỳ lạ hay ho. Nhưng anh Frodo, ít nhất thì anh cũng nói cho bọn em biết anh nghĩ lời đoán của lão trúng hay trật chứ.”

“Anh nghĩ,” Frodo chậm rãi đáp, “đó là một phỏng đoán khá sát, trong chừng mực nhất định. Quả có mối liên hệ với những cuộc phiêu lưu trước đây của bác Bilbo, vả lại các Kỵ Sĩ Đen đang tìm kiếm, hoặc ta nên nói là lùng sục, bác ấy hoặc anh. Nếu các em muốn biết, anh e rằng đấy hoàn toàn không phải chuyện đùa; ở đây hay ở đâu thì anh cũng không được an toàn.” Cậu nhìn quanh những cánh cửa sổ cùng bốn bức tường, như thể sợ chúng đột nhiên đổ sụp. Mấy người còn lại im lặng nhìn cậu, trao đổi cho nhau những cái liếc mắt nhiều ý nghĩa.

“Sắp nói vuột ra ngay đây,” Pippin thì thào với Merry, Merry gật gù.

“Chà!” cuối cùng Frodo nói, ngồi thẳng lưng dậy, như thể cậu vừa có một quyết định. “Tôi không thể mù mờ mọi chuyện lâu hơn nữa. Tôi có việc này phải nói với tất cả. Nhưng chưa biết phải bắt đầu thế nào.”

“Em nghĩ em có thể giúp anh,” Merry khẽ nói, “bằng cách tự nói cho anh nghe vài phần câu chuyện.”

“Ý em nói gì?” Frodo nói, vừa băn khoăn nhìn Merry.

“Chỉ là thế này, ông anh Frodo thân mến: anh khổ sở, bởi anh không biết làm thế nào nói lời tạm biệt. Anh định rời Quận, cố nhiên. Nhưng hiểm nguy đã tìm đến anh sớm hơn anh chờ đợi, và giờ đây anh đang quyết chí phải đi ngay lập tức. Và anh không muốn vậy. Bọn em rất thông cảm với anh.”

Frodo há miệng ra rồi lại ngậm vào. Vẻ kinh ngạc của cậu khôi hài đến độ họ phá lên cười. “Anh Frodo thân mến!” Pippin nói. “Anh thực sự nghĩ là anh đã tung hỏa mù lòe được bọn em à? Anh chưa đủ cẩn trọng hay thông minh để làm được thế đâu! Anh rõ ràng đang lên kế hoạch ra đi, mải mốt tạm biệt tất cả những nỗi ám ảnh của anh suốt cả năm nay kể từ hồi tháng Tư. Bọn em cứ liên tục phải nghe anh lẩm bẩm: ‘Không biết liệu có bao giờ ta còn được đứng trông xuống thung lũng kia,’ với lại đủ thứ kiểu ấy. Còn giả vờ rằng anh đã đến nước cạn sạch tiền, phải bán cả đến Đáy Bao thân yêu của anh cho bọn nhà Xắc Vải-Bao Gai! Lại còn tất tật những cuộc nói chuyện kín bưng ấy với lão già Gandalf.”

“Ôi chao ôi!” Frodo thốt lên. “Anh cứ tưởng mình cẩn trọng thông minh lắm. Anh không biết ông Gandalf sẽ nói gì đây. Vậy phải chăng toàn Quận đang bàn tán việc anh ra đi?”

“Ồ không!” Merry nói. “Đừng lo chuyện đó! Bí mật sẽ không giữ được lâu, cố nhiên; nhưng hiện tại thì vẫn không sao, em nghĩ vậy, chỉ duy có hội đồng mưu bọn em là biết. Mà rút cuộc, anh phải nhớ là bọn em thừa hiểu anh, và thường vẫn ở bên anh. Bọn em thường có thể đoán ngay ra anh đang nghĩ gì. Em cũng biết rõ bác Bilbo. Nói thật với anh, từ hồi bác ấy bỏ đi em vẫn theo dõi anh tương đối sát sao. Em chắc chẳng chóng thì chày anh sẽ đi theo bác ấy; mà thực tình em cứ ngỡ anh đi sớm hơn cơ đấy, và dạo gần đây bọn em rất lo. Bọn em đã phát hoảng lên chỉ sợ anh trốn bọn em mà ra đi bất thình lình, một thân một mình y như bác ấy. Kể từ dạo mùa xuân vừa rồi bọn em vẫn để ý xem sao, còn chủ động lên khối kế hoạch. Anh không trốn thoát dễ thế đâu!”

“Nhưng anh phải đi,” Frodo nói. “Vô phương rồi, các bạn thân mến. Thật là khốn khổ cho tất cả chúng ta, nhưng mọi người có giữ anh cũng chẳng ích gì. Bởi vì mọi người đã đoán ra đến thế, xin hãy giúp anh, đừng cản trở anh!”

“Anh không hiểu à!” Pippin kêu lên. “Anh phải đi - vậy nên bọn em cũng phải đi. Merry và em sẽ đi cùng anh. Sam thì là anh bạn tuyệt vời rồi, dám nhảy xuống cuống họng rồng để cứu anh ấy chứ, giả sử cậu ấy không trượt ngã vì giẫm phải chân mình; nhưng anh sẽ không chỉ cần một bạn đồng hành trong cuộc phiêu lưu nguy hiểm của anh.”

“Các bạn Hobbit thân mến, các em yêu dấu nhất trần đời của anh!” Frodo nói, vô cùng xúc động. “Nhưng anh không thể cho phép các em làm thế. Anh cũng đã quyết định lâu rồi. Các em nói về hiểm nguy, nhưng các em không hề hiểu. Đây không phải là cuộc truy tìm kho báu, không phải chuyến đi đến-đó-rồi-về. Anh đang chạy từ nguy hiểm chết người này sang nguy hiểm chết người nọ.”

“Dĩ nhiên là bọn em hiểu,” Merry cả quyết. “Thế nên bọn em mới quyết định sẽ đi. Bọn em biết chiếc Nhẫn không phải chuyện để cười đùa; nhưng bọn em sẽ cố gắng hết sức để giúp anh chống lại Kẻ Thù.”

“Chiếc Nhẫn!” Frodo thốt lên, lúc này thì kinh ngạc hoàn toàn.

“Phải, chiếc Nhẫn đấy,” Merry nói. “Ông anh Hobbit thân mến, anh quả tình không ngờ đến tính tọc mạch ở bạn bè. Em đã biết về sự tồn tại của chiếc Nhẫn nhiều năm rồi - trước cả khi bác Bilbo đi xa, thực vậy; nhưng bởi vì bác rõ ràng coi đó là bí mật, nên em đành giữ phát hiện ấy trong đầu, cho đến khi bọn em lập mưu này. Em không hiểu bác Bilbo như hiểu anh, cố nhiên rồi; em cũng còn quá trẻ, và bác lại quá cẩn trọng - nhưng bác vẫn chưa đủ cẩn trọng. Nếu anh muốn biết thoạt đầu làm thế nào em tìm hiểu được, em sẽ kể anh nghe.”

“Cứ kể tiếp đi!” Frodo nói chẳng ra hơi.

“Chính nhà Xắc Vải-Bao Gai là nguồn cơn vỡ lở cho bác ấy, như anh có lẽ sẽ đoán ra. Một hôm, trước Bữa Tiệc khoảng một năm, em tình cờ đang đi dạo dọc đường thì thấy bác Bilbo đằng trước. Đột nhiên nhà S.-B. ở đằng xa xuất hiện, đi về phía hai bác cháu. Bác Bilbo chậm lại, và rồi alê hấp! bác biến mất tăm. Em quá đỗi giật mình chẳng còn lý trí đâu mà che chắn bản thân theo lối bình thường hơn; song em sang được bên kia bờ giậu và rảo bước men theo cánh đồng phía bên trong. Em dòm ra đường, sau khi nhà S.-B. đã đi qua, thành ra lại đang nhìn thẳng vào bác Bilbo đúng lúc bác ấy đột nhiên xuất hiện trở lại. Em thoáng nhìn thấy ánh vàng ròng trong khi bác nhét cái gì đó vào túi quần.

“Sau hôm ấy em luôn để ý xem sao. Quả tình, em thừa nhận là em đã rình mò đấy. Nhưng anh phải công nhận là sự tình rất hấp dẫn người ta, mà em lại đang tuổi trẻ. Trừ anh ra, anh Frodo ạ, em chắc là người duy nhất ở Quận từng nhìn thấy cuốn sách bí mật của ông già.”

“Em đọc cuốn sách của bác ấy rồi!” Frodo la lên. “Trời cao đất dày! Không thứ gì còn được bình an vô sự nữa sao?”

“Không bình an vô sự mấy, em dám nói thế đấy,” Merry đáp. “Nhưng em chỉ liếc vội được một lần, thế nên khó mà hiểu được gì. Bác ấy chẳng bao giờ để sách lung tung. Em tự hỏi liệu giờ nó ra sao rồi. Em muốn xem thêm lần nữa. Anh có mang theo ở đây không, anh Frodo?”

“Không. Nó không ở Đáy Bao. Chắc bác ấy mang nó đi rồi.”

“Chà, như em vừa mới nói đấy,” Merry lại tiếp tục, “em cứ giữ phát hiện ấy cho mình, cho đến mùa xuân vừa rồi khi mọi chuyện trở nên nghiêm túc. Rồi bọn em lập mưu này; và vì bọn em cũng nghiêm túc, thực sự định làm là làm, bọn em cũng không dè dặt đạo lý gì lắm. Anh không phải là cái hạt quả dễ nậy, Gandalf còn khó hơn. Nhưng nếu anh muốn làm quen với tay đầu lãnh thanh tra của bọn em thì em có thể gọi hắn ra đây.”

“Hắn đâu?” Frodo nói, rồi nhìn quanh, như thể chờ đợi một hình nhân ám muội che mặt nạ từ chậu rửa bát nào đấy vọt lên.

“Bước lên đi, Sam!” Merry gọi; Sam đứng dậy, khuôn mặt đỏ lựng đến tận mang tai. “Đây là nhà sưu tầm thông tin của bon em! Trước khi bị tóm cậu ấy đã cung cấp được khối ra, cho anh biết. Sau vụ ấy, cậu ấy hình như coi mình là tù nhân được tạm tha vì đã cam kết, nên thôi hẳn.”

“Sam!” Frodo hét lên, cảm thấy sự ngạc nhiên không thể nào tăng hơn được nữa, nên tuyệt đối không tài nào xác định nổi mình đang cảm thấy tức giận, khoái chí, thở phào nhẹ nhõm, hay đơn giản là ngốc nghếch.

“Vâng, thưa cậu!” Sam lên tiếng. “Xin cậu bỏ lỗi cho! Mà tôi không có ý không phải với cậu, cậu Frodo, hay với ông Gandalf về cái chuyện này đâu. Ông ấy có trí khôn ghê gớm, xin cậu nhớ cho; nên khi cậu nói đi một mình, ông ấy đã bảo đừng! hãy mang theo ai đó cháu có thể tin tưởng được.”

“Nhưng chẳng có vẻ là tôi tin tưởng được ai hết,” Frodo nói.

Sam nhìn cậu vẻ không vui. “Tất cả tùy thuộc anh muốn gì,” Merry chêm vào. “Anh có thể tin tưởng bọn em sẽ gắn bó với anh bất chấp mọi khó khăn - cho đến cùng. Và anh có thể tin tưởng bọn em sẽ giữ bất kể bí mật gì của anh - kín hơn là tự anh giữ nhiều. Nhưng anh không thể tin tưởng bọn em sẽ để mặc anh đối diện khó khăn một mình, và bỏ đi mà không nói một lời nào. Bọn em là bạn anh, Frodo. Mà dù sao đi nữa: chuyện đã thế rồi. Bọn em biết gần hết những điều ông Gandalf đã nói với anh. Bọn em biết vô khối về chiếc Nhẫn. Bọn em sợ khủng khiếp - nhưng bọn em sẽ đi cùng anh; hoặc là lẽo đẽo theo gót anh như bầy chó săn.”

“Và xét cho cùng, cậu ạ,” Sam đế thêm, “cậu nhất định phải nghe lời người Tiên khuyên. Gildor bảo cậu nên chấp nhận kẻ nào tự nguyện đi theo cậu, nên cậu không thể khước từ.”

“Tôi không khước từ,” Frodo nói, vừa chăm chăm nhìn Sam lúc này đã chuyển sang nhăn nhở cười. “Tôi không khước từ, nhưng từ giờ tôi sẽ không bao giờ tin là cậu đang say ngủ, cho dù cậu có ngáy hay không. Tôi sẽ đá cậu thật lực để xem cho chắc.

“Các cậu là phường vô lại lừa lọc!” cậu nói, vừa quay sang ba người còn lại. “Nhưng trời phù hộ các cậu!” cậu cười lớn, đứng dậy phẩy tay, “tôi đầu hàng. Tôi sẽ nghe theo lời khuyên của Gildor. Nếu hiểm nguy này không quá ghê gớm, chắc tôi đã nhảy múa vì sung sướng. Mà ngay cả ghê gớm thật, tôi cũng không thể không cảm thấy sung sướng; sung sướng hơn nhiều những gì tôi cảm nhận được suốt một thời gian dài. Thế mà cứ nghĩ đến buổi tối này là tôi đã thấy sợ.”

“Tốt! Thế là xong. Hoan hô Thuyền trưởng Frodo và toàn đoàn ba lần!” họ hét lên; và nhảy múa quanh cậu. Merry và Pippin bắt đầu một bài ca mà rõ ràng đã thủ sẵn cho chính dịp này.

Nó được sáng tác theo mẫu bài ca của Người Lùn đã đưa tiễn Bilbo vào cuộc phiêu lưu từ hồi xưa, theo cùng giai điệu đó:

Tạm biệt thôi phòng khách bếp lửa ơi!

Mưa có rơi mà gió kia có thổi,

Ta phải đi trước lúc bình minh tới

Qua dãy non cao vợi vạt rừng xa.

Tới Thung Đáy Khe, Tiên vẫn ngụ cư

Giữa trảng rừng dưới truông mù sương đặc,

Qua bãi trống đồng không ta phi gấp,

Tiếp về đâu ta chưa biết được nào.

Kẻ thù đón trước, hãi sợ đuổi sau,

Trời làm màn ta soạn giường sửa chiếu,

Tới hồi chót nhọc nhằn đà kết liễu,

Hành trình xong, nhiệm vụ hết quay về.

Ta phải ra đi! Ta phải ra đi!

Ta phải phi trước lúc bình minh tới!

“Tốt lắm!” Frodo nói. “Nhưng trong trường hợp ấy thì còn nhiều việc cần làm trước khi chúng ta lên giường - bên dưới một mái nhà, ít nhất là trong đêm nay.”

“Ôi! Đây mới gọi là nên thơ!” Pippin kêu lên. “Có thật anh định khởi hành trước lúc bình minh tới không?”

“Anh chưa biết,” Frodo đáp. “Anh sợ các Kỵ Sĩ Đen, và chắc chắn sẽ không an toàn nếu anh ở lại một nơi quá lâu, nhất lại là một nơi mà chuyện anh đến ai cũng biết cả. Hơn nữa, Gildor khuyên anh không nên đợi. Nhưng anh hết sức cần gặp ông Gandalf. Anh có thể thấy là ngay cả Gildor cũng bối rối khi nghe được tin ông Gandalf không hề xuất hiện. Tình hình thực sự phụ thuộc vào hai yếu tố. Liệu bọn Kỵ Sĩ có thể đến Ấp Hươu chóng đến mức nào? Và chúng ta có thể khởi hành khẩn trương ra sao? Sẽ mất vô khối công việc chuẩn bị.”

“Câu trả lời cho câu hỏi thứ hai,” Merry lên tiếng, “ấy là chúng ta có thể khởi hành trong vòng một giờ. Thực ra em đã chuẩn bị mọi thứ. Có năm con ngựa lùn trong tàu ngựa bên kia quãng đồng này; đồ ăn thức uống dự trữ và dụng cụ đều đã được chằng buộc, trừ vài bộ quần áo thêm vào, và thực phẩm dễ thối hỏng.”

“Có vẻ như là hội đồng mưu cực kỳ hiệu quả,” Frodo nói. “Nhưng còn các Kỵ Sĩ Đen? Liệu chờ ông Gandalf thêm một ngày có an toàn không?”

“Cái đó hoàn toàn phụ thuộc vào việc anh cho là bọn Kỵ Sĩ sẽ làm gì, nếu chúng tìm ra anh ở đây,” Merry trả lời. “Dĩ nhiên, đến giờ có thể chúng đã đến được đây rồi, nếu không bị chặn ở cổng Bắc, chỗ Bờ Giậu chạy xuống bờ sông, ngay phía bên này cầu. Ban đêm những người gác cổng sẽ không để chúng qua, mặc dù chúng có khi cứ xông qua thôi. Em nghĩ, thậm chí ban ngày họ cũng sẽ cố giữ chân chúng ở bên ngoài, bằng bất cứ giá nào kỳ đến khi chuyển được lời nhắn tới Chủ Dinh - bởi vì họ sẽ không thích cái vẻ của bọn Kỵ Sĩ, và chắc chắn sẽ bị chúng làm cho kinh hoảng. Nhưng dĩ nhiên, Trấn Hươu không thể kháng cự một cuộc tấn công kiên quyết được bao lâu. Và có khả năng là vào buổi sớm mai ngay cả một tay Kỵ Sĩ phi đến đồi gặp ông Bao Gai cũng có thể được cho qua. Dân tình đại thể cũng biết khá rõ là anh sắp quay trở về sống ở Hõm Crick.”

Frodo ngồi ngầm nghĩ trong giây lát. “Tôi đã quyết rồi,” cuối cùng cậu nói. “Tôi sẽ khởi hành ngày mai, ngay lúc trời sáng. Nhưng tôi sẽ không đi bằng đường bộ, làm thế thì đợi ở đây còn an toàn hơn. Nếu đi qua cổng Bắc, việc tôi rời Trấn Hươu sẽ bị bại lộ ngay; mà biết đâu lẽ ra còn bí mật được chí ít vài ngày nữa. Và hơn nữa, cầu Bia và Đường Đông gần biên giới chắc chắn sẽ bị theo dõi, dù có tên Kỵ Sĩ nào xâm nhập vào Trấn Hươu hay không. Chúng ta không biết có bao nhiêu tên, nhưng ít nhất cũng có hai, mà có lẽ còn nhiều hơn. Việc duy nhất phải làm là chuồn đi theo hướng hoàn toàn không ai ngờ tới.”

“Nhưng nói thế chỉ có nghĩa là đi vào trong Rừng Già!” Fredegar hốt hoảng nói. “Anh không thể nào lại nghĩ đến chuyện làm thế được. Việc đó cũng nguy hiểm không kém gì bọn Kỵ Sĩ Đen.”

“Không hẳn,” Merry nói. “Nghe thì rất vô vọng, nhưng tôi tin Frodo đúng. Đấy là cách duy nhất ra đi mà không bị đuổi theo ngay lập tức. Nếu may mắn chúng ta có thể bỏ xa được tương đối.”

“Nhưng trong Rừng Già anh sẽ không có được may mắn nào hết,” Fredegar phản đối. “Chưa một ai từng may mắn ở trong đó cả. Anh sẽ bị lạc. Người ta không ai đi vào trong đo.”

“Ồ người ta có chứ!” Merry nói. “Nhà Hươu Bia Rum vẫn vào rừng - thỉnh thoảng khi cơn hứng lấy mất hồn vía họ. Chúng tôi có một lối vào bí mật. Frodo đã vào một lần, lâu lâu hồi trước. Tôi cũng đã ở trong đó vài bận: thường vào ban ngày, cố nhiên rồi, lúc mà cây cối còn ngái ngủ và tuyệt đối yên lặng.”

“Ầy, cứ làm những gì các anh cho là tốt nhất!” Fredegar buông lời. “Tôi sợ Rừng Già hơn bất cứ thứ gì từng biết đến: những câu chuyện về nó quả là một cơn ác mộng, nhưng phiếu của tôi chả tính làm gì, vì tôi sẽ không đi tiếp cuộc hành trình nảy. Dù sao đi nữa, tôi lấy làm mừng vì ai đó sẽ ở lại đằng sau, để có thể cho Gandalf biết các anh đã làm gì, khi ông ấy xuất hiện mà tôi chắc chắn ông ấy sẽ xuất hiện chẳng lâu la gì đâu.”

Mặc dù rất chi yêu quý Frodo, Bolger Bự chẳng hề mong muốn rời Quận, hay là xem xem có gì nằm ở bên ngoài kia. Gia đình cậu đến từ Tổng Đông, mà thực ra là từ Bến Budge ở vùng Đồng Cầu, nhưng cậu chưa bao giờ vượt qua cầu Bia Rum Đun. Sứ mệnh của cậu, theo như kế hoạch ban đầu của mấy kẻ đồng mưu, là phải ở lại đằng sau mà giải quyết đám dân tò mò tọc mạch, rồi duy trì càng lâu càng tốt cái sự giả vờ rằng cậu Bao Gai hãy còn đang ngụ tại làng Hõm Crick. Cậu thậm chí còn mang theo vài bộ quần áo cũ của Frodo để hỗ trợ việc đóng phân vai này. Họ hầu như không buồn nghĩ xem phân vai ấy có thể lại nguy hiểm nhường nào.

“Tuyệt!” Frodo thốt lên, sau khi hiểu ngọn ngành kế hoạch.

“Chúng ta không thể để lại lời nhắn cho ông Gandalf bằng cách nào khác được. Tôi dĩ nhiên không biết bọn Kỵ Sĩ có biết đọc hay không, nhưng chắc không nên liều gửi một lời nhắn giấy trắng mực đen, phòng trường hợp chúng xông vào lục soát ngôi nhà. Song nếu cậu Bự sẵn sàng giữ pháo đài, và chúng ta có thể chắc chắn ông Gandalf sẽ biết được chúng ta đi đường nào, thì tôi quyết định được rồi. Ngày mai, tôi sẽ đi vào Rừng Già từ sáng sớm.”

“Chà, thế là xong,” Pippin nói. “Tính hết mọi nhẽ, em thà nhận phần việc của chúng ta hơn là phần cậu Bự - đợi mòn ở đây tới chừng nào bọn Kỵ Sĩ Đen mò đến.”

“Cứ chờ đến bao giờ anh ở hẳn trong Rừng Già đi hẵng,” Fredegar nói. “Anh sẽ ước gì được quay lại đây với tôi trước cả giờ này ngày mai.”

“Tranh cãi mãi cũng chẳng ích gì,” Merry lên tiếng. “Chúng ta vẫn còn phải dọn dẹp và sửa sang nốt chỗ hành lý, trước khi lên giường. Tôi sẽ gọi tất cả các anh trước rạng đông.”

Cuối cùng cũng về được giường, mất một lúc Frodo không tài nào ngủ nổi. Hai chân cậu đau nhức. Cậu mừng là sáng hôm sau mình sẽ cưỡi ngựa. Sau rốt cậu chìm vào một cơn mộng mị mơ hồ, trong cơn mộng ấy cậu dường như đang ngước nhìn cả một biển cây cối quấn vào nhau tối thẫm bên ngoài một cửa sổ cao. Xuống mãi bên dưới giữa đám rễ cây có tiếng những loài sinh vật vừa bò trườn vừa khụt khịt. Cậu cảm thấy chắc chắn chẳng chóng thì chầy chúng sẽ ngửi ra mình.

Rồi cậu nghe thấy tiếng động ở đằng xa. Thoạt tiên cậu nghĩ đó là cơn gió lớn ào qua tán lá rừng. Rồi cậu hiểu đó không phải lá, mà là âm thanh của Đại Dương xa xôi; thứ âm thanh cậu chưa nghe thấy bao giờ trong cuộc đời tỉnh thức, mặc dầu nó vẫn hay quấy rầy những cơn mơ. Đột nhiên cậu thấy mình ở giữa trời. Rốt cục chẳng có cây cối gì sất. Cậu đang ở trên một đồng thạch nam đen thẫm, và trong thinh không có mùi muối là lạ. Nhìn lên cậu thấy phía trước mình một tòa tháp trắng cao vứt đứng đơn độc trên một sống núi cao. Mong muốn cháy bỏng được trèo lên tòa tháp ngắm Đại Dương choán lấy cậu. Cậu bắt đầu hì hục bò lên sống núi hướng tới đó: nhưng đột ngột một luồng sáng hiện lên trên bầu trời, và có tiếng sấm.

CHƯƠNG VI RỪNG GIÀ

Frodo đột nhiên tỉnh giấc. Trong phòng vẫn tối. Merry đang đứng đấy cầm cây nến trong tay, tay kia nện mạnh lên cánh cửa. “Được rồi! Chuyện gì vậy?” Frodo hỏi, hãy còn run rẩy, ngơ ngác.

“Chuyện gì ư?” Merry la lên. “Đến giờ dậy chứ gì. Bốn rưỡi rồi, trời mù lắm. Đi nào! Sam sắp chuẩn bị xong bữa sáng. Đến Pippin cũng dậy rồi. Em đang tính đi thắng yên cương cho lũ ngựa lùn và đem con làm ngựa thồ hành lý về đây. Đánh thức đồ Bự lười nhác kia đi! Ít nhất cậu ta cũng phải dậy tiễn chúng ta chứ.”

Qua sáu giờ một chút cả năm Hobbit đã sẵn sàng khởi hành. Bolger Bự hãy còn đang ngáp. Họ lẳng lặng lẻn ra khỏi ngôi nhà. Merry đi đằng trước dắt một con ngựa lùn nặng trĩu hành lý, chọn đường đi dọc lối mòn chạy qua một lùm cây phía sau nhà, rồi băng qua vài cánh đồng. Lá cây sáng lấp loáng, từng cành con nhểu nước; cỏ xám vì sương lạnh. Vạn vật tĩnh lặng những tiếng động xa xăm hồ như gần và rõ ràng: lũ gà ríu rít trong khoảnh sân nào đấy, ai đó đóng cánh cửa một ngôi nhà đằng xa.

Trong nhà kho họ thấy lũ ngựa lùn còn lại; đám thú nhỏ bé chắc nịch đúng cái giống dân Hobbit yêu quý, không nhanh, nhưng giỏi chịu đựng một ngày lao động dài dặc. Họ trèo lên, chẳng mấy chốc đã đi mất vào trong màn sương mù dường như miễn cưỡng mở ra trước họ rồi lại khép lại đầy dọa dẫm đằng sau. Sau khi đi quãng chừng một giờ, chầm chậm và không nói năng gì, họ thấy Bờ Giậu đột nhiên hiện ra lờ mờ ngay phía trước. Bờ cao và bị mạng nhện lấp lánh ánh bạc phủ kín.

“Các cậu sẽ vượt qua đây thế nào đây?” Fredegar hỏi.

“Theo tôi!” Merry nói, “rồi các anh sẽ thấy.” Cậu rẽ sang trái men theo Bờ Giậu, và chẳng mấy chốc họ đến chỗ bờ quành vào bên trong, chạy men theo mé một thung trũng. Một đường hào nhỏ vừa mới đào, cách Bờ Giậu một khoảng, thoai thoải dốc xuống mặt đất. Đường hào lát tường gạch hai bên, tường nhô cao dần dần cho đến chỗ đột nhiên khép lại thành vòm tạo thành đường hầm ngụp sâu bên dưới Bờ và thoát ra giữa thung ở phía bên kia.

Đến đây Bolger Bự dừng lại. “Tạm biệt, Frodo!” cậu chào. “Tôi chỉ ước sao cậu sẽ không đi vào Rừng. Tôi hy vọng cậu sẽ không cần giải cứu trước lúc tàn ngày. Dù sao cũng chúc cậu may mắn - ngày hôm nay và mọi ngày sau!”

“Nếu phía trước không còn thứ gì đáng sợ hơn Rừng Già nữa, tôi sẽ cho là mình may mắn,” Frodo đáp. “Hãy báo ông Gandalf gấp rút tiến dọc theo Đường Đông nhé; chúng tôi sẽ sớm trở lại đường cái và sẽ đi nhanh hết mức.” “Tạm biệt!” họ chào to, rồi phi xuống dốc, biến khỏi tầm mắt Fredegar mà khuất vào trong đường hầm.

Bên trong tối và ẩm ướt. Ở đầu đằng kia, một cánh cổng toàn những chấn song sắt ken dày đóng chặt đường hầm. Merry tiến đến mở khóa cổng, và khi tất cả họ đã băng qua cậu ấy trở lại. Cổng sập keng một tiếng, cái khóa kêu lách cách. Âm thanh nghe hung gở.

“Đó!” Merry thốt lên. “Ta vừa rời Quận, và giờ đã ở bên ngoài, ở ngay bìa Rừng Già.”

“Liệu những câu chuyện về nó có đúng thật không?” Pippin hỏi.

“Còn tùy ý em nói chuyện gì,” Merry trả lời. “Nếu ý em là chuyện yêu ma ba bị xưa rích mà mấy vú em nhà cậu Bự từng kể cho cậu ta nghe, về yêu tinh và chó sói với lại đủ thứ kiểu ấy thì anh dám nói là không. Giá nào anh cũng không tin chúng tồn tại. Nhưng Rừng Già quả là kỳ quặc. Mọi thứ ở trong đó đều sống động hơn nhiều, ý thức được những gì đang diễn ra rõ ràng hơn nhiều, ấy là nói vậy, so với các thứ ở Quận. Và cây cối trong đó không thích người lạ. Chúng theo dõi người ta. Chúng thường chỉ lặng lẽ theo dõi người ta, chừng nào ánh sáng ban ngày còn sót lại, chứ không làm gì hơn. Họa hoằn lắm vài cây cực kỳ thù địch có thể đánh rơi một cành, hoặc chìa một nhánh rễ ra, hoặc dùng một cái dây leo rõ dài tóm lấy ta. Nhưng ban đêm sự tình có thể cực kỳ đáng sợ, không thì cũng là người ta bảo thế. Anh mới ở trong này một hai lần sau nhá nhem, và chỉ mới gần chỗ Bờ Giậu Cao. Anh cứ có cảm giác tất cả lũ cây cối bấy giờ đang thì thầm với nhau, truyền cho nhau tin tức với lại mưu đồ bằng một thứ ngôn ngữ bất thành lời; những cành cây đu đưa, quờ quạng mà không hề có gió. Họ còn nói lũ cây này thực sự di chuyển được, có thể quây người lạ rồi vây bọc họ lại. Thực tình là hồi trước chúng từng tấn công Bờ Giậu: chúng đến công nhiên cắm rễ ngay cạnh đó, xoãi cành lá qua đó. Nhưng dân Hobbit đến đốn hạ hàng trăm cây, rồi đốt một đống lửa khổng lồ ở trong Rừng, thiêu rụi toàn bộ dải đất dài phía Đông Bờ Giậu. Sau đó lũ cây từ bỏ cuộc tấn công, nhưng chúng trở nên rất không thân thiện. Vẫn còn một trảng trống hoặc không xa bên trong ấy nơi đống lửa được đốt lên.”

“Chỉ cây cối là nguy hiểm thôi phải không?” Pippin hỏi.

“Còn vô số thứ kỳ quái sống sâu tít trong rừng, cả ở phía đằng kia,” Merry nói, “ít nhất là anh nghe nói vậy; nhưng chưa từng nhìn thấy thứ nào. Nhưng có cái gì đó tạo nên những lối mòn. Cứ hễ ai đó đi vào bên trong rừng anh ta liền tìm thấy những lối mòn lộ thiên; nhưng hình như chúng dịch chuyển và thay đổi từng lúc từng lúc một cách kỳ quái. Không xa đường hầm này cũng có một lối vào, không thì ít nhất là hồi xưa từng có, thông với một lối mòn khá rộng dẫn đến Trảng Cháy, và rồi chạy tiếp đại khái cùng hướng của ta. Đông hơi chếch Bắc. Đấy là lối mòn anh đang thử tìm.”

Mấy Hobbit bây giờ rời cổng đường hầm, cưỡi ngựa băng qua cái thung rộng. Phía đằng xa có một lối mòn mờ nhạt dẫn lên thềm Rừng Già, hơn một trăm thước cách Bờ Giậu; nhưng lối mòn biến mất ngay khi đưa họ tới chân rừng cây. Nhìn lại họ có thể thấy hình dáng Bờ Giậu tối thẫm qua những thân những nhánh chưa chi đã rậm rạp xung quanh. Nhìn đằng trước họ chỉ có thể thấy thân cây, đủ loại kích cỡ và hình dáng: thẳng hoặc cong, xoắn vặn, nghiêng ngả, to bè hoặc thon mảnh, nhẵn hoặc lắm mấu lắm cành; thảy mọi thân nhánh đều xanh rì hoăc nâu xỉn vì rêu và u bướu nhầy nhụa.

Chỉ riêng Merry là có vẻ khá hân hoan. “Em nên đi lên đầu tìm lối mòn đó thì hơn,” Frodo nói với cậu ta. “Đừng để chúng ta lạc mất nhau, hoặc quên mất là Bờ Giậu nằm ở phương nào!”

Họ chọn lối đi giữa những thân cây, lũ ngựa lùn lộp cộp đi theo, cẩn thận tránh nhiều cụm rễ xoắn bện và vặn vẹo. Không có tầng cây thấp. Nền đất cao dần lên đều đặn, và trong khi họ tiến lên phía trước cây cối có vẻ như trở nên cao thêm, thẫm màu đi, và ken dày hơn hẳn. Không có âm thanh nào, ngoại trừ thảng hoặc tiếng nước đọng nhỏ giọt qua đám lá lặng tờ. Lúc đó vẫn không có tiếng thì thào hay chuyển động nào giữa các cành cây; nhưng họ thảy đều có một cảm giác bất an rằng họ đang bị theo dõi bằng thái độ khó chịu, nặng nề đến thành ra căm ghét, thậm chí thù địch. Cảm giác này cứ dần gia tăng, cho đến khi họ phải vội ngước nhìn lên, hoặc ngoái đầu ra sau, như thể chờ một cú đấm bất thình lình.

Vẫn chưa thấy bóng dáng lối mòn nào, và cây cối dường như liên tục chặn đường. Pippin đột nhiên cảm thấy cậu không thể nào chịu thêm được nữa, vậy là cậu chẳng báo trước gì mà kêu lên rõ to. “Ê! Ê!” cậu la lối. “Tôi không định làm gì đâu. Các người cho tôi qua đi, được không!”

Ba Hobbit kia giật mình dừng lại; nhưng tiếng kêu mất hút đi đâu như thể bị một tấm rèm nặng trịch bóp nghẹt. Không thấy âm vọng hay hồi đáp nào hết, dù khu rừng có vẻ trở nên chật chội thêm và cảnh giác hơn khi trước.

“Nếu là em, anh sẽ không la lối làm gì,” Merry nói. “Lợi bất cập hại.”

Frodo bắt đầu tự hỏi liệu có thể tìm ra đường xuyên rừng hay không, và liệu cậu có đúng khi đưa ba người bạn đi vào trong khu rừng kinh tởm này. Merry đang nhìn hết bên nọ lại bên kia, dường như không chắc chắn sẽ phải đi hướng nào. Pippin nhận ra ngay. “Chẳng cần mất nhiều thời gian để anh lạc mất mọi người nhỉ,” cậu mỉa mai. Nhưng đúng lúc ấy Merry thốt một tiếng huýt sáo khoan khoái và chỉ trước mặt.

“Cha chà, cha chà!” cậu xuýt xoa. “Những cái cây này di chuyển thật. Trảng Cháy đúng là ở phía trước ta (không thì anh cũng mong vậy), nhưng lối mòn đến đó hình như đã dịch đi đâu mất!”

Ánh sáng trở nên rõ hơn khi họ tiến dần lên phía trước. Đột nhiên họ ra khỏi rừng cây và thấy mình ở giữa một khoảng đất hình trong thoáng đãng rộng rãi. Đã thấy trời trên đầu, xanh và trong đến đáng kinh ngạc, bởi bên dưới mái Rừng Già họ chẳng thể nhìn thấy buổi sáng đang tới cùng sương mù tan. Tuy vậy, mặt trời vẫn chưa đủ cao để soi sáng được xuống khoảng rừng thưa, dù ánh nắng đã chạm tới những ngọn cây. Lá ở ngoài rìa trảng dày và xanh hơn hẳn, tạo thành một bức thành gần như chắc đặc bao quanh trảng. Chẳng cây cối nào mọc ở đó, ngoại trừ cỏ bờm xờm cùng nhiều cây cao: độc cần héo cuống dài, ngò tây dại, cỏ liễu lan đang tán hạt thành tàn tro phủ lông tơ, rồi cây kế và cây tầm ma um tùm. Một chốn thê lương: song sau Rừng Già sin sít lại mang dáng vẻ của một mảnh vườn hân hoan đầy quyến rũ.

Bốn Hobbit cảm thấy phấn chấn hẳn, bèn tràn trề hy vọng ngước nhìn ánh ngày lồng lộng trên bầu trời. Ở đầu bên kia trảng có một lỗ hổng trên bức tường cây, và một lối mòn thẳng tắp ngay tại đó. Họ có thể thấy lối mòn ấy chạy mãi, vào tít trong rừng, có vài đoạn rộng thênh và bên trên thông thoáng, dù thỉnh thoảng cây cối vẫn sáp lại, các cành lớn tối thẫm che mờ lối. Họ đi lên lối mòn này. Họ vẫn đương leo thận trọng, nhưng bây giờ thì đi mau hơn nhiều, tâm can nhẹ nhõm hẳn, bởi dường như khu rừng đã mủi lòng, rút cuộc đang để họ đi qua mà không ngăn trở.

Nhưng một lúc sau không khí bắt đầu nóng và ngột ngạt dần. Cây cối sáp lại san sát cả hai bên lối mòn, họ không còn nhìn xa đằng trước được nữa. Bây giờ, hơn bao giờ hết, họ cảm thấy rõ ràng cái ác tâm của rừng cây đang đè nặng lên mình. Im lặng đến độ tiếng nện móng của lũ ngựa lùn, xào xạc trên lá khô và thỉnh thoáng vấp phải rễ ẩn, như đấm thình thịch vào tai họ. Frodo cố hát một bài ca động viên cả bọn, nhưng giọng cậu hạ thành tiếng thì thào.

Ôi! Lữ khách qua vùng bóng đổ,

chớ chùn chân! Dẫu phủ mịt mùng,

rừng đâu đâu cũng tới lúc cùng,

chân trời thoáng nhường trông vừng nhật:

mặt trời lặn, mặt trời sẽ mọc,

ngày khép màn, ngày chốc kéo màn.

Đông Tây chi rừng tất sẽ tàn...

Tàn - ngay giữa lúc nói từ này giọng cậu nhỏ dần rồi tắt hẳn. Bầu không khí dường như nặng nề, khiến mỗi chữ phát ra đều mệt mỏi. Ngay đằng sau họ một cành lớn từ cái cây già cỗi lòa xòa rụng xuống lối mòn nghe sầm một tiếng. Đằng trước họ, cây cối dường như sáp lại gần.

“Chúng không thích những cùng với tàn đó đâu,” Merry nói. “Giờ em thì sẽ không hát thêm gì nữa. Cứ chờ cho đến khi chúng ta tới được bìa rừng, rồi ta sẽ quay lại đồng ca cho chúng một khúc thật phấn chấn!”

Cậu hớn hở nói, và nếu có cảm thấy chút lo lắng tột độ nào, cậu cũng không thể hiện ra. Ba người kia không trả lời. Họ đang chán nản. Một khối nặng đang từ từ đè xuống tim Frodo, và bây giờ mỗi khi cất bước cậu lại hối tiếc vì đã nghĩ đến chuyện thách thức mối hăm dọa của rừng cây. Thực ra, cậu vừa mới tính dừng lại và đề nghị quay về (nếu vẫn còn có thể), thì mọi sự xoay sang một hướng mới. Lối mòn thôi dốc, và suốt một lúc lâu thành ra gần như bằng phẳng. Những cái cây tối tăm dạt sang bên, nên họ có thể thấy trước mặt con đường chạy hầu như thẳng tắp. Đằng trước, nhưng vẫn cách một khoảng, sừng sững một đỉnh đồi trọc xanh lục, nhô lên bên trên vành đai rừng y hệt một cái đầu hói. Con đường dường như đang dẫn thẳng đến đó.

Giờ họ lại vội vã tiến lên, phấn khởi với ý nghĩ sẽ trèo lên bên trên mái rừng thông thoáng trong một lúc. Lối mòn nhao xuống, rồi lại vươn lên cao, cuối cùng dẫn họ tới chân sườn đồi dốc đứng. Tại đó, nó bỏ lại rừng cây và mất hút trong lớp đất mặt đầy cỏ mọc. Rừng đứng cả chung quanh đồi như thể mái tóc dày thình lình dừng phắt lại làm thành một vành tròn quanh cái chỏm đầu húi trụi.

Các Hobbit dắt ngựa lên, lượn vòng quanh rồi vòng quanh cho đến khi lên tới đỉnh. Tại đó họ đứng nhìn chung quanh. Không khí lấp lánh ngập nắng, nhưng mù sương; và họ không thể nhìn được quá xa. Gần họ, màn sương giờ đã gần tan hết; mặc dù đây đó sương còn phủ trong các thung lũng rừng lòng chảo, và về phía đằng Nam bọn họ, từ bên dưới một nếp thung sâu cắt ngang rừng, lớp mù vẫn dâng lên tựa như hơi nước hoặc giả những cọng khói trắng.

“Đấy,” Merry chỉ tay nói, “đấy là sông Liễu Gai Quấn Quýt. Nó bắt nguồn trên Vệt Đồi đi xuống rồi chảy về hướng Tây Nam qua Rừng Già để rồi nhập vào sông Bia Rum Đun ngay dưới làng Đuôi Giậu. Chúng ta không đi đường đó đâu! Thung lũng sông Liễu Gai Quấn Quýt đồn là nơi kỳ quái nhất cả rừng này - mọi sự kỳ quái đều từ chỗ trung tâm ấy mà ra, cứ là nói vậy.”

Ba người kia nhìn theo hướng Merry trỏ, nhưng họ hầu như chẳng thấy gì ngoài sương mù bên trên thung lũng sông thoải sâu ẩm ướt; và đằng sau, nửa phía Nam khu rừng mờ dần không nhìn được.

Mặt trời trên đỉnh đồi bây giờ đang nóng lên. Hẳn đã khoảng mười một giờ sáng, nhưng sương mù mùa thu vẫn ngăn chưa cho họ nhìn được bao xa những hướng còn lại. Ở đằng Tây họ chưa thể luận ra đường Bờ Giậu cũng như thung lũng sông Bia Rum Đun bên kia Bờ Giậu. Họ háo hức nhìn về phía mạn Bắc, song không thấy cái gì là vệt Đường Đông to lớn họ đang định hướng đến. Họ đang ở trên một ốc đảo giữa biển cây, chân trời thì bị giấu kín.

Ở mạn Đông Nam, nền đất dốc xuống cheo leo, như thể triền dốc đồi còn hạ mãi xuống bên dưới rừng cây, giống các bờ biển đào mà thực ra là sườn bên một quả núi nọ nhô lên từ biển sâu. Họ vừa ngồi trên sống đồi xanh trông ra khu rừng bên dưới vừa ăn bữa giữa ngày. Lúc mặt trời lên cao và đã quá trưa, họ thoáng thấy xa mãi phía đằng Đông những nét xanh xám của Vệt Đồi nằm ở bên kia Rừng Già mạn ấy. Cảnh tượng cổ vũ họ ghê gớm; bởi vì thật vui mừng xiết bao được trông thấy thấp thoáng bất cứ thứ gì bên kia ranh giới khu rừng, mặc dầu nếu có thể được họ sẽ không tính đi lối ấy: trong truyền thuyết của người Hobbit, vệt đồi Mộ Đá nổi tiếng hung gở chẳng kém Rừng Già.

Cuối cùng họ quyết định lại đi tiếp. Lối mòn đã đưa họ lên đồi lại xuất hiện bên mạn Bắc; nhưng họ đi chưa được bao xa thì đã nhận ra là nó rõ ràng đang rẽ về bên phải. Chẳng mấy chốc nó bắt đầu dốc xuống hun hút nên họ đoán nó hẳn lại đang đâm thẳng ra thung lũng Liễu Gai Quấn Quýt: hoàn toàn không phải hướng họ muốn chọn. Sau khi bàn bạc một hồi họ quyết định bỏ lối mòn lầm lạc này mà dấn về hướng Bắc; bởi mặc dầu họ đã không thể nhìn thấy từ trên đỉnh đồi song Đường Đông hẳn phải nằm lối ấy, và không thể nào cách đây quá nhiều dặm. Cũng về phía mạn Bắc, bên trái lối mòn, mặt đất dường như khô khạo và thoáng rộng hơn, cao dần lên tới những sườn dốc cây cối mảnh hơn, thông và phi thay thế sồi, tần bì, cùng những loài cây vô danh kỳ lạ của rừng rậm.

Thoạt đầu lựa chọn của họ có vẻ đúng; họ xoay xở giữ được tốc lực kha khá, tuy nhiên bất cứ khi nào thoáng thấy mặt trời trong một trảng rừng thưa trống trải, họ lại thấy mình đã xoay sang hướng Đông tự lúc nào không sao lý giải nổi. Nhưng sau một lúc cây cối lại bắt đầu khép chặt ngay chỗ lúc nãy nom từ xa có vẻ thưa hơn và không rối bùng beng đến vậy. Rồi những nếp thung sâu trên mặt đất lộ ra bất thình lình, hệt những vệt lún của các bánh xe khổng lồ hay những con hào sâu hoặc đường trũng từ lâu không chân bước đầy nghẹt bụi mâm xôi. Những nếp thung sâu này thường nằm vắt ngang đường tiến lên của họ, và chỉ có thể vượt qua bằng cách bò xuống rồi lại bò lên, khá rầy rà, lại khó khăn cho lũ ngựa lùn. Mỗi lần bò xuống họ lại thấy hõm lòng chảo ken đầy những bụi cây rậm rạp và tầng cây thấp giăng mắc rối bù, không hiểu sao không chịu tránh đường bên trái mà chỉ mở lối khi họ quay sang phải, họ phải đi một đoạn dưới đáy rồi mới tìm thấy được lối lên ở bờ bên kia. Mỗi lần họ lổm ngổm bò ra được, rừng cây dường như lại hun hút hơn, tối tăm đi, lúc nào cũng vậy, sang trái và ngược lên là khó tìm lối nhất, nên họ buộc phải sang phải và xuôi xuống.

Sau chừng một hai giờ, họ mất mọi cảm giác rõ ràng về phương hướng, mặc dầu vẫn biết thừa là mình đã hoàn toàn không còn đi về phía Bắc một lúc lâu rồi. Họ đang bị cản trở, chỉ đang đơn giản đi theo một tuyến đường được lựa chọn sẵn cho mình - hướng Đông và hướng Nam, vào tận giữa rừng chứ không phải ra khỏi đó.

Buổi chiều tan dần mà họ vẫn đang bò toài và loạng choạng đi vào trong một nếp thung rộng hơn, sâu hơn bất cứ nếp thung lũng nào họ từng gặp phải. Nó dốc đứng và cây cối um tùm xõa xuống mép đến độ rõ ràng không thể trèo thoát lên được dù là tiến hay lui, nếu không bỏ lũ ngựa lùn cùng hành lý lại đằng sau. Tất cả những gì họ có thể làm là đi theo nếp thung - xuôi xuống dưới. Nền đất trở nên mềm xốp, đôi chỗ lầy lội; những mạch nguồn nhỏ xuất hiện hai bên bờ, và chẳng mấy chốc họ thấy mình đang đi dọc một con suối chảy thành dòng róc rách qua lòng đáy thung um tùm cỏ dại. Rồi nền đất bắt đầu dốc xuống hun hút, dòng suối nhỏ trở nên mạnh mẽ và huyên náo, chảy và lao vội vã xuống chân đồi. Họ đang ở trong một lòng máng sâu, sáng nhờ nhờ, cây cao rợp thành vòm bên trên đầu.

Sau khi vấp loạng choạng thêm một quãng dọc dòng suối, họ bất thình lình ra khỏi cảnh tối tăm ảm đạm. Ánh mặt trời hiện ra trước mặt như thể vừa xuyên qua một cánh cổng. Tới chỗ đồng không họ nhận thấy mình vừa đâm đường đi xuống theo khe nứt cắt vào triền dốc cao, gần như vách đá. Dưới chân khe là một khoảng rộng rợp cỏ lẫn lau sậy; và ở đằng xa có thể thoáng thấy một triền đất nữa cũng dốc gần bằng. Buổi chiều vàng rực ngập ánh tà dương trải ấm áp và mơ màng bên trên rẻo đất ẩn ở giữa. Chính giữa rẻo đất, uốn khúc lững lờ một dòng sông tối tăm nước nâu nhờ, giáp bờ toàn liễu cổ thụ, rợp thành vòm liễu bên trên, nghẽn lại vì cành liễu gãy, lại điểm lốm đốm cả nghìn lá liễu úa vàng. Không khí đậm đặc mùi lá liễu, rập rờn sắc vàng trên cành; bởi có một làn gió nhẹ ấm áp êm đềm thổi nhẹ qua thung lũng sông, nên lau sậy đang xào xạc, và những cành liễu to vặn mình răng rắc.

“Chà, giờ ít ra em cũng hiểu chúng ta đang ở chỗ nào!” Merry nói. “Chúng ta gần như ở hướng ngược hẳn hướng chúng ta dự tính. Đây chính là sông Liễu Gai Quấn Quýt! Em sẽ đi tiếp khám phá xem sao.”

Cậu đi ra ngoài nắng và biến mất trong đám cỏ cao. Một lúc sau cậu lại hiện ra, bảo rằng đất khá rắn từ chân vách đá đến dòng sông; ở vài chỗ lớp đất mặt rắn chắc dốc xuống tận mé nước. “Quan trọng hơn,” cậu nói, “hình như có gì đó giống một con đường đất quanh co dọc bờ sông bên này. Nếu chúng ta rẽ trái và cứ đi theo đó, rốt cuộc sẽ phải ra được bìa Đông khu rừng,”

“Hẳn rồi!” Pippin lên tiếng. “Đấy là, giả thử con đường đất còn tiếp tục xa thế, chứ không chỉ đơn giản đưa chúng ta vào bãi lầy rồi bỏ chúng ta lại đó. Ai đã làm con đường này, các anh thử nghĩ xem, và tại vì sao? Em chắc chắn không phải vì lợi ích của chúng ta rồi. Càng lúc em càng rất nghi ngờ khu rừng này cùng mọi thứ trong rừng, em còn bắt đầu tin tất cả những chuyện kể về nó. Mà các anh có hình dung được ta sẽ phải đi về phía Đông bao xa không?”

“Không,” Merry đáp, “anh thì không. Anh hoàn toàn không biết chúng ta đang ở điểm nào trên dòng Liễu Gai Quấn Quýt, hay là ai lại có thể đến đây thường xuyên đến nỗi làm hẳn một con đường suốt dọc bờ sông. Nhưng anh không thể thấy hay nghĩ được lối ra nào khác.”

Đến đó không còn lựa chọn nào khác, họ nối nhau tiến lên, Merry dẫn cả bọn tới con đường cậu vừa phát hiện được. Khắp nơi lau sậy và cỏ mơn mởn cao, đôi chỗ lút đầu, nhưng một khi đã tìm thấy, con đường thật dễ theo, bởi nó rẽ và lượn quanh co, dễ tìm ra nền đất rắn giữa những bãi lầy và vụng nước. Đây đó nó băng qua những dòng suối nhỏ, chảy xuống suối lạch dẫn vào Liễu Gai Quấn Quýt từ những vùng đất rừng cao hơn, và tại mỗi điểm này có nhiều thân cây hoặc bó cây bụi đặt ngay ngắn vắt ngang.

Các Hobbit bắt đầu thấy rất nóng. Có hàng quân đoàn ruồi đủ loại vo ve quanh tai họ, còn mặt trời buổi chiều thì thiêu đốt mấy tấm lưng. Cuối cùng họ đột nhiên đi vào một vùng bóng râm nhạt; những cành xám lớn vươn từ bên này sang bên kia đường. Cứ mỗi bước tiến lên phía trước là bước tiếp sau lại trở nên lưỡng lự hơn. Cơn buồn ngủ như đang bò từ dưới đất lên chân họ, rồi nhẹ nhàng rớt xuống đầu và mắt họ.

Frodo mặc cho cằm mình gục xuống còn đầu thì gà gật. Ngay trước cậu Pippin ngã nhào khuỵu cả gối. Frodo dừng lại. “Không hay rồi,” cậu nghe được Merry nói. “Không thể đi thêm bước nào nữa nếu không dừng nghỉ. Phải đánh giấc xép thôi. Dưới mấy cây liễu kia rất mát. Đỡ ruồi!”

Frodo không thích cái giọng này. “Thôi nào!” cậu kêu to. “Chưa thể đánh giấc xép đâu. Chúng ta phải ra khỏi rừng trước đã.” Nhưng những người khác đã quá kiệt sức không buồn bận tâm. Bên cạnh họ Sam đứng ngáp dài, chớp chớp mắt ngơ ngẩn.

Đột nhiên chính Frodo cũng cảm thấy cái ngủ chế ngự mình. Đầu cậu quay cuồng. Lúc này hầu như không có một âm thanh nào trong thinh không. Lũ ruồi đã thôi vo ve. Duy nhất một tiếng động khe khẽ trong tầm tai, một rung động êm ru như bài ca thì thầm, có vẻ khuấy động những cành lớn bên trên. Cậu ngước đôi mắt nặng trĩu lên và thấy lõa xõa trên đầu một cây liễu to lớn, già cỗi và bạc phếch. Nom nó khổng lồ, cành nghều ngào vươn lên cao như những cánh tay nhiều ngón dài đang cố vươn ra, thân cuộn xoắn và đầy mấu mở ngoác thành nhiều khe rộng cọt kẹt mơ hồ mỗi khi các cành to di chuyển. Tán lá rung rinh trên nền trời sáng rỡ khiến cậu lóa mắt; cậu ngã nhào, nằm vật tại chỗ trên bãi cỏ.

Merry và Pippin lê mình tiến lên, nằm xuống dựa lưng vào thân cây liễu. Đằng sau họ những khe nứt lớn há miệng rộng ngoác chào đón trong khi cái cây đu đưa kẽo kẹt. Họ ngước nhìn lá cây vàng lẫn xám, đang vừa chuyển động êm ru ngược sáng vừa reo ca. Họ nhắm mắt, và rồi dường như họ có thể thực sự nghe được lời, những lời dịu êm, đang nói về nước và giấc ngủ. Họ buông mình theo bùa ngải cám dỗ ấy, nhanh chóng chìm vào giấc ngủ dưới chân cây liễu xám lớn.

Frodo nằm một lát đấu tranh với giấc ngủ đang chế ngự mình; rồi nỗ lực hết sức cậu lại gượng đứng dậy. Cậu thấy thèm nước mát quá. “Đợi tôi nhé, Sam,” cậu lắp bắp đề nghị. “Phải nhúng chân một lát.”

Nửa tỉnh nửa mê cậu đi thơ thẩn ra phía thân cây giáp bờ sông, nơi những cụm rễ lớn ngoằn ngoèo trồi ra nhúng vào dòng chảy, hệt bầy tiểu long xù xì vươn mình uống nước. Cậu ngồi dạng chân lên một cụm rễ, khỏa đôi bàn chân nóng bỏng trong làn nước nâu mát mẻ; rồi ngay ở đó chính cậu cũng tự dưng thiếp đi, lưng dựa vào cây.

Sam ngồi xuống vò đầu, mồm ngáp nhệch như thể cái hang. Chú thấy lo. Chiều đang dần muộn, và chú nghĩ cơn buồn ngủ đột ngột này thật không bình thường. “Đằng sau chuyện này không chỉ là mặt trời với lại không khí ấm áp,” chú lẩm bẩm một mình. “Mình không thích cái cây to ghê gớm này. Mình không tin nó. Bây giờ nghe nó hát ru giấc ngủ kìa. Chuyện này không ổn chút nào!”

Chú xốc mình đứng dậy, lê bước đến xem lũ ngụa lùn ra sao. Chú thấy hai con đã lang thang trên đường được một quãng dài; chú đương giữ lấy chúng, dắt chúng về phía mấy con kia thì nghe được hai tiếng động; một rất to, tiếng kia nhỏ nhưng rất rõ. Một là tiếng tõm của cái gì nặng rơi xuống nước; kia như là tiếng khóa siết khi có cánh cửa sập chặt khít, êm ru.

Chú vội chạy trở ra bờ sông. Frodo đang ở dưới nước sát mé sông, một cái rễ lớn có vẻ như đang đè lên cậu, ghìm chặt cậu xuống, nhưng cậu không vùng vẫy. Sam nắm áo choàng của cậu, kéo cậu ra từ bên dưới cái rễ, rồi khó nhọc lôi cậu lên hẳn trên bờ. Gần như ngay lập tức cậu tỉnh dậy, vừa ho vừa khạc phì phì.

“Cậu biết không, Sam,” cuối cùng cậu nói, “cái cây đáng tởm nó đẩy tôi xuông đấy! Tôi cảm thấy nó. Cái rễ to cứ thế cuốn tròn rồi huých tôi xuống!”

“Tôi mong là cậu chỉ đang mơ thôi, cậu Frodo,” Sam đáp. “Cậu không nên ngồi ở chỗ nước nôi như thế, nếu thấy buồn ngủ.”

“Hai người kia thì sao?” Frodo hỏi. “Tôi tự hỏi họ đang mơ những giấc mơ kiểu gì.”

Họ đi vòng sang phía bên kia thân cây, và rồi Sam hiểu được tiếng lách cách chú mới nghe thấy. Pippin đã biến mất. Cái khe Pippin đặt mình nằm cạnh ban nãy đã đóng kín lại, đến nỗi không còn thấy một vết nứt nào. Merry thì bị mắc bẫy: một cái khe khác đóng lại ngang hông cậu; chân cậu nằm ngoài, nhưng cả người còn lại ở bên trong một lỗ hổng tối om, mép lỗ mút chặt như thể gọng kìm.

Frodo và Sam trước tiên đánh lên thân cây Pippin dựa lúc trước. Rồi họ tuyệt vọng vật lộn hòng kéo cho bộ hàm của cái khe giữ Merry tội nghiệp mở ra. Hoàn toàn vô ích.

“Chuyện khốn khổ gì xảy ra đây!” Frodo hét rối lên. “Tại sao chúng ta lại đi vào khu rừng đáng sợ này? Tôi ước gì tất cả chúng ta trở lại Hõm Crick được!” Cậu dùng hết sức đá cái cây, không buồn để ý đến chân với cẳng mình. Một luồng run rẩy khó nhận thấy chạy suốt thân cây, lên tận các cành; lá xào xạc và thì thào; nhưng bằng một thanh âm giờ như tiếng cười xa xăm hiu hắt.

“Tôi đoán ta không có cái rìu nào trong hành lý, cậu Frodo?” Sam hỏi.

“Tôi mang một cái con con để chặt củi đun,” Frodo đáp. “Nó không mấy ích lợi đâu.”

“Đợi chút!” Sam la lên, nảy ra một ý nhờ được chữ củi đun mách nước. “Chúng ta có thể dùng lửa làm gì đó.”

“Có thể,” Frodo nói vẻ ngờ vực. “Chúng ta có thể quay sống Pippin bên trong ấy đấy.”

“Chúng ta có thể thử bắt đầu bằng cách dọa hoặc nướng cái cây,” Sam hăm hở đề nghị. “Nếu nó không thả họ ra, tôi sẽ đến hạ nó, kể cả phải dùng răng mà gặm.” Chú chạy tới lũ ngựa lùn và chẳng bao lâu quay trở lại với hai miếng bùi nhùi cùng một cái rìu con.

Họ nhanh chóng vớ cỏ khô, lá lẻo, cùng những mẩu vỏ cây; cắt một đống cành gẫy và que củi chẻ. Họ chất đống tất cả quanh thân cây phía cách xa hai kẻ bị cầm tù. Sam đánh lửa vào bùi nhùi, tia lửa lập tức bắt sang cỏ khô và một bùng lửa ngậm khói bốc lên. Củi cành lách tách. Những lưỡi lửa be bé liếm vào lớp vỏ khô xù xì của cội cây cổ thụ, thiêu sém nó. Một cơn rùng mình chạy suốt cả cây liễu. Lá như rít trên đầu họ, âm thanh đau đớn và tức giận. Một tiếng kêu to từ Merry phát ra, và từ mãi bên trong cội cây họ nghe được Pippin ré lên một tiếng nghèn nghẹt.

“Dập đi ngay! Dập đi ngay!” Merry kêu toáng. “Lão ta sẽ nghiến em đứt đôi, nếu các anh không dập. Lão ta bảo thế.”

“Ai? Cái gì cơ?” Frodo hỏi to, vừa chạy vòng sang phía bên ấy.

“ Dập đi ngay! Dập đi ngay!” Merry van vỉ. Những cành liễu bắt đầu lắc dữ dội. Có âm thanh nghe như gió nổi tràn sang cành lá mọi cây khác xung quanh, như thể họ vừa thả một hòn đá vào giấc ngủ yên ắng của thung lũng sông, khiến cho những gợn sóng lăn tăn giận dữ chảy tràn khắp cả cánh rừng. Sam đá vào đống lửa con dập các tia lửa. Nhưng Frodo, hoàn toàn không rõ tại sao mình làm vậy, hay bản thân hy vọng điều gì, thì chạy suốt dọc con đường, vừa chạy vừa la Cứu với! Cứu với! Cứu với! Cậu hình như còn không nghe được âm thanh giọng nói chói lói của chính mình: nó bị gió liễu thổi bay đi và nhận chìm trong tiếng la ó ầm ầm của lá, ngay khi lời nói rời miệng cậu. Cậu cảm thấy tuyệt vọng: lạc lối và mất hết trí khôn.

Đột nhiên cậu dừng khựng. Có tiếng trả lời, hoặc cậu nghĩ là như vậy; nhưng dường như nó đến từ đằng sau cậu, mãi tận cuối đường ngược vào sâu nữa trong rừng. Cậu quay lại lắng nghe, và tức thì không còn có thể nghi ngờ gì nữa: ai đó đang ca một bài ca; một giọng trầm vui vẻ đang sung sướng hát vô tư lự nhưng chỉ là hát vu vơ vô nghĩa:

Hây nào! vui lên nào! rung cho vung cho vang vào!

Rung lên kìa! tưng lên rìa! ô bên kia cây liễu chìa!

Tom Bồm, bôm lên tồm, Tom Bombadil xồm!

Nửa mừng nửa lo có nguy hiểm gì mới, Frodo và Sam giờ đứng sững cả lại. Đột nhiên từ một chuỗi dài những lời vô nghĩa (hoặc là hình như vậy) giọng hát vút lên to rõ ràng thành bài ca này:

Hây! Lại đây mà chơi! Đến đây vui! Bạn lòng ơi!

Gió giời, sáo đá non, bay lon ton ngang qua giời.

Dưới kia, chân Quả Đồi, tắm ánh nắng ngày lấp lánh

Đứng trên ngưỡng cửa rời chờ ánh sao đêm lành lạnh,

Người đẹp ta yểu điệu, con gái Người Đàn Bà Sông,

Mảnh mai như nhánh liễu, trong trẻo hơn dòng nước trong.

Hoa súng đầy ôm trong lòng, Tom Bombadil nhảy nhót

Quay về nhà vui trong lòng. Này có nghe lão hát?

Hây! Lại đây mà chơi! Ố la vui! Cực là chơi!

Anh Đào Vàng, Anh Đào Vàng, vàng như anh như đào ơi!

Tội thân Lão Cổ Liễu, lão rụt cái rễ lão lại!

Tom ta đang vội đây. Ngày sắp qua đêm sắp lại.

Tom quay về nhà này, hoa súng đầy ôm trong lòng,

Hây! Lại đây mà chơi! Này có nghe ta hát không?

Frodo và Sam đứng yên như bị thôi miên. Gió tắt phụt. Lá liễu lại rủ yên ả trên cành cây cứng quèo. Thêm một chuỗi ca hát nữa, rồi bất thình lình hiện ra bên trên lau sậy một cái mũ cũ mèm nhàu nát chóp cao, vành cài lông vũ xanh biếc rõ dài, vừa cà tưng vừa nhảy nhót dọc đường. Thêm một cú nhảy nữa và xuất hiện một con người hoặc là hình như vậy. Giá nào thì ông ta cũng quá to, quá nặng so với một Hobbit, cho dù chưa hẳn đủ cao so với Người Cao Lớn, mặc dù ông ta gây ồn ào không kém gì bọn họ, vừa đi rầm rập với hai cẳng chân to chắc xỏ trong đôi ủng lớn màu vàng, vừa lao qua lau cỏ như một con bò xuống sông uống nước. Ông ta mặc áo choàng xanh da trời và có bộ râu dài màu nâu; mắt ông ta xanh và sáng, khuôn mặt đỏ lựng như trái táo chín, nhưng hằn thành hàng trăm nếp nhăn tươi cười. Trên tay ông ta bưng một chiếc lá lớn làm khay đựng một vốc con con hoa súng.

“Cứu với!” Frodo và Sam vừa la lối vừa chạy về phía ông ta, hai tay giơ ra trước.

“Uầy! Uầy! Ở yên đó!” ông già kêu to, giơ một bàn tay lên, và họ dừng khựng, như thể bị đánh cho đờ đẫn. “Nào, mấy anh bạn nhỏ của ta, các anh đang chạy đi đâu, mà thở hổn hển như ống bễ? Vấn đề ở đây là gì nào? Các anh bạn biết ta là ai không? Ta là Tom Bombadil. Cứ cho ta biết rắc rối của các anh là gì! Tom bây giờ đang vội. Các anh đừng đè hoa súng của ta đấy!”

“Hai người bạn của tôi bị mắc kẹt trong cây liễu,” Frodo kêu lên không kịp thở.

“Cậu Merry đang bị nghiến trong cái khe!” Sam kêu lên.

“Cái gì?” Tom Bombadil hét, nhảy dựng lên không. “Lão Cổ Liễu hả? Không chuyện gì tệ hơn phải không hả? Cái đó chữa nhanh thôi. Ta biết giai điệu cần cho lão. Lão Cổ Liễu xám xịt! Ta sẽ đóng băng lõi của lão, nếu lão không liệu đường cư xử. Ta sẽ hát trốc rễ lão. Ta sẽ hát khuấy gió lên thổi trụi lá cành. Lão Cổ Liễu!”

Đặt chỗ hoa súng cẩn thận xuống cỏ, lão chạy tới cái cây. Ở đó lão thấy đôi bàn chân Merry vẫn đang thò ra ngoài - cả người còn lại đã bị kéo thụt vào trong. Tom ghé miệng lại chỗ nứt và bắt đầu thấp giọng hát vào trong. Họ chẳng bắt được từ nào, nhưng rõ ràng Merry đang tỉnh lại. Đôi chân cậu bắt đầu đá vung. Tom bật nảy ra, bẻ một cành là là, dùng nó đánh mạnh sườn cây liễu “Ngươi thả chúng ra lại nào. Lão Cổ Liễu!” lão kêu. “Ngươi suy nghĩ cái gì vậy? Ngươi không nên thức giờ này. Ăn đất! Đào sâu! Uống nước! Đi ngủ kỹ! Bombadil đang nói đây!” Đoạn lão túm chân Merry lôi ra khỏi chỗ nứt thình lình mở rộng.

Có tiếng rắc như xé gỗ và chỗ nứt kia tách mở, từ đó Pippin bắn ra như thể bị đá. Rồi “rầm” một tiếng lớn cả hai chỗ nứt lại khép chặt lại Một cú rùng mình chạy suốt thân cây từ gốc lên tít ngọn, rồi im lặng tuyệt đối bao trùm.

“Xin cảm ơn!” các Hobbit nói, người nọ tiếp người kia.

Tom Bombadil phá lên cười. “Chà, các bằng hữu bé nhỏ của ta!” lão vừa nói vừa khom người để có thể nhìn vào mặt họ. “Anh em sẽ về nhà cùng ta! Bàn trĩu nặng hết cả kem vàng, mật ong, bánh mì trắng và bơ rồi. Anh Đào Vàng đang đợi. Thì giờ đủ cho bao nhiêu câu hỏi quanh bàn ăn tối. Anh em hãy vận hết tốc lực theo ta!” Nói đoạn lão nhấc chỗ hoa súng, rồi phẩy tay ra dấu một cái và tiếp tục chân sáo nhảy múa dọc con đường mòn hướng về phía Đông, lại hát rổn rảng vô nghĩa.

Quá kinh ngạc và quá nhẹ nhõm không cất nổi thành lời, các Hobbit cố theo lão mau hết sức. Nhưng thế vẫn chưa đủ mau. Tom chẳng mấy đã biến mất đằng trước, tiếng hát ồn ào của lão yếu dần và xa hút. Đột nhiên giọng lão trôi trở lại trong tiếng hú gọi rổn rảng.

Nhảy đi thôi, bạn nhỏ ơi, ngược dòng Liễu Gai Quấn Quýt!

Tom nhanh bước đi lên trước, về nhà còn đem nến thắp,

Mặt Giời đằng Tây lăn xuống dốc, chẳng mấy chốc tha hồ mò.

Khi đêm xuống buông phủ bóng, cửa nhà ta sẽ mở to,

Từ các ô xa cửa sổ, ánh sáng vàng ló nhấp nhó.

Đừng sợ đen sì tổng quán sủi! Đừng nhìn lơ phơ liễu cổ!

Đừng sợ rễ, đừng sợ cành! Tom về trước các bạn mình!

Hây nào! vui lên nào! Chúng ta chờ các bạn mình!

Sau đó các Hobbit không nghe thấy gì nữa. Gần như tức thì mặt trời chìm vào trong rừng cây đằng sau. Họ tưởng đến ánh sáng xiên xiên lúc tối trời lấp lánh bên trên sông Bia Rum Đun, rồi những ô cửa sổ Ấp Hươu lục tục lập lòe hàng trăm ánh đèn. Những bóng tối đen to lớn buông lên người họ; những thân và cành cây lơ lửng tối tăm, hăm dọa bên trên lối mòn. Sương trắng bắt đầu dâng cuộn mặt sông, lắc rắc quanh đám rễ cây ven bờ. Từ ngay nền đất dưới chân họ một làn hơi mờ ảo dâng lên lẫn vào bóng tối nhá nhem đang đổ xuống.

Đi theo con đường mòn trở nên khó khăn, vả lại họ đã rất mệt. Chân họ nặng như chì. Những tiếng động lén lút là lạ chạy quanh các bụi rậm và lau sậy hai bên đường; và nếu nhìn lên bầu trời nhợt nhạt, họ thoáng bắt gặp những khuôn mặt u bướu, lắm đầu mấu kỳ quặc, hiện lên tối tăm trong ánh nhá nhem, hằn học liếc xuống họ từ trên những bờ cao và bìa rừng. Họ bắt đầu cảm thấy cả vùng đất này là không thực, rằng họ đang lập cập đi qua một cơn mơ hung gở sẽ chẳng bao giờ thức tỉnh.

Vừa lúc cảm thấy chân mình chậm lại sắp đứng yên, họ nhận thấy nền đất đang thoai thoải cao lên. Nước bắt đầu rì rào. Trong bóng tối họ thoáng thấy lấp lánh trắng những bọt nước nơi dòng sông chảy qua một đoạn thác ngắn. Rồi đột nhiên cây cối đâu hết và sương mù đã nằm lại đằng sau. Họ bước ra khỏi Rừng Già, thấy một vùng cỏ rộng vồng lên trước mắt. Dòng sông, giờ chỉ còn nhỏ và xiết, đang vui vẻ lao xuống gặp họ, phản chiếu lấp lánh đây đó ánh sáng các vì sao đã sáng rỡ trên bầu trời.

Cỏ dưới chân họ mượt và ngắn, như được xén hay cắt bằng. Các mái Rừng Già sau lưng được cắt xén như bờ giậu. Con đường mòn giờ rõ mồn một đằng trước họ, đâu ra đấy, bờ be bằng đá. Nó ngoằn ngoèo lên tới đỉnh một gò cỏ giờ đây dưới đêm trời sao nhợt nhạt và ở đằng kia, cao bên trên một sườn dốc xa nữa họ thấy ánh sáng nhấp nhánh từ một ngôi nhà. Con đường lại đi xuống, và rồi lại lên, lên một sườn đồi êm dài toàn cỏ mặt, dẫn về phía ánh sáng. Đột nhiên một chùm sáng vàng to tướng từ cánh cửa vừa mở chảy tràn rực rỡ ra ngoài. Nhà của Tom Bombadil ngay trước mặt họ, lên, xuống, bên dưới đồi. Đằng sau ngôi nhà, một vai đất dốc đứng phơi trần xám xịt, quá đó những hình thù tối tăm của vệt đồi Mộ Đá lẩn đi vào đêm phía Đông.

Cả bọn quày quả tiến lên, Hobbit lẫn ngựa lùn. Phân nửa lo lắng và mọi nỗi sợ hãi của họ đều đã rơi rụng cả. Hây! Lại đây chơi! Bài ca vang ra mừng đón họ.

Hây nào! Vui lên nào! Nhảy theo sau, các bạn thiết!

Hobbit! Ngựa lùn tịt! Cứ có tiệc là ta thích!

Nào trò vui hãy bắt đầu! Ta hát cùng bên nhau!

Rồi một giọng trong trẻo nữa, thanh xuân và cổ xưa như chính Mùa Xuân, như bài ca của dòng nước vui tươi từ buổi sáng rạng rỡ nơi vùng đồi chảy xuống vào đêm, đổ ào đến chào đón họ như tiếng bạc:

Nào bài ca hãy bắt đầu! Ta hát cùng bên nhau:

Giời với giăng, sao với mù, mưa với mây giăng trên đầu,

Lá nhú xanh nắng long lanh, sương mai uớt mượt lông chim,

Trên đồi rộng gió lồng lộng, lục lạc reo đồng thạch nam,

Lau lách bờ ao râm mát, hoa súng mặt nước bềnh bồng,

Lão Tom Bombadil với nàng con gái Dòng Sông!

Rồi trong âm thanh bài ca ấy các Hobbit đã đứng trên ngưỡng cửa, một vầng ánh sáng vàng ròng ngập tràn khắp chung quanh.

CHƯƠNG VII TRONG NHÀ TOM BOMBADIL

Bốn Hobbit bước qua ngưỡng cửa rộng bằng đá, và đứng sững, chớp chớp mắt. Họ đang ở trong một căn phòng thấp rõ dài, ngập ánh sáng những ngọn đèn đung đưa dưới mấy thanh dầm mái; trên cái bàn gỗ được đánh bóng sẫm màu lừng lững nhiều cây nến, cao và vàng, đang cháy rực.

Trên một chiếc ghế, ở đầu xa căn phòng đối diện cửa ra vào, một phụ nữ đang ngồi. Mái tóc nàng dài vàng óng róc rách chảy xuống vai; chiếc váy dài màu xanh, xanh như sậy non, lốm đốm bạc hệt những hạt sương; và đai lưng nàng bằng vàng, tựa như một chuỗi hoa diên vĩ dại khảm muôn con mắt biếc nhạt hoa lưu ly. Quanh chân nàng, trong những chậu rộng bằng sứ nâu và xanh, hoa súng trắng bập bềnh, đến nỗi nàng trông như đang ngự trên ngôi báu ở giữa hồ.

“Vào đi, các vị khách quý!” nàng nói, và khi nàng nói họ hiểu ra mình vừa nghe chính giọng trong trẻo của nàng ca hát. Họ bước thêm vài bước rụt rè vào trong phòng, cúi chào thật thấp, cảm thấy kinh ngạc và ngượng nghịu đến kỳ lạ, giống kẻ gõ vào cánh cửa túp lều tranh xin lấy một hớp nước uống, lại được một nữ hoàng tiên trẻ trung xinh đẹp bận toàn hoa tươi ra mở. Nhưng họ chưa kịp nói điều gì, nàng đã nhẹ nhàng bật đứng dậy băng qua mấy chậu hoa súng và vừa cười vừa chạy về phía họ; lúc nàng chạy chiếc váy dài sột soạt như cơn gió hai bên bờ sông bạt ngàn hoa nở.

“Lại đây bạn thân mến!” nàng nói, nắm lấy tay Frodo. “Hãy cười và vui lên! Ta là Anh Đào Vàng, con gái Dòng Sông.” Rồi nhẹ nhàng nàng đi qua họ đóng cửa lại, xong xoay lưng lại cánh cửa, hai cánh tay nàng trắng ngần xoải rộng. “Chúng ta hãy cài đêm ở bên ngoài!” nàng nói. “Bởi các bạn có lẽ còn sợ hãi sương mù, bóng cây, nước thẳm và những thứ chưa bị ai chế ngự. Chớ sợ gì cả! Bởi đêm nay các bạn ở dưới mái nhà của Tom Bombadil.”

Các Hobbit nhìn nàng kinh ngạc; và nàng nhìn từng người bọn họ mỉm cười. “Quý nương Anh Đào Vàng xinh đẹp!” Frodo cuối cùng thốt nên lời, cảm thấy trái tim mình rung động một niềm hân hoan không hiểu nổi. Cậu đứng giống như đôi lần đứng đắm đuối trước những giọng Tiên ngọt ngào; nhưng bùa chú giờ đây ếm lên cậu thì khác hẳn: niềm vui sướng kém mãnh liệt và cao sang, nhưng thẳm sâu và gần gụi trái tim phàm tục hơn; diệu kỳ mà không hề xa lạ. “Quý nương Anh Đào Vàng xinh đẹp!” cậu lại nói. “Bây giờ đây tôi đã rõ niềm hân hoan ẩn trong những bài ca chúng tôi nghe được.

Ô mảnh mai như nhánh liễu! Ô trong trẻo hơn nước trong!

Ô dáng lau ao lay động! Diễm kiều con gái Dòng Sông!

Ô sắc xuân pha màu hạ, rồi tiếp lại xuân xanh!

Ô gió lướt qua mặt thác, ôi tiếng cười lá thanh!”

Đột nhiên cậu dừng bặt và lắp bắp, mất hết cả tinh thần vì kinh ngạc nghe mình nói những lời như vậy. Nhưng nàng Anh Đào Vàng chỉ cười.

“Xin chào mừng!” nàng nói. “Ta chưa từng biết dân ở Quận giọng lưỡi lại ngọt ngào đến vậy. Nhưng ta thấy ngươi là một Bạn Tiên; ánh sáng trong mắt ngươi và âm điệu giọng nói của ngươi cho biết điều ấy. Đây quả là cuộc hội ngộ hân hoan! Giờ hãy ngồi xuống, đợi Chủ Nhân của ngôi nhà. Ông ấy không lâu nữa đâu. Ông ấy đang chăm sóc lũ thú mỏi mệt của các bạn.”

Các Hobbit vui mừng ngồi xuống mấy chiếc ghế thấp đệm cói, trong khi nàng Anh Đào Vàng bận rộn quanh bàn; và mắt họ dõi theo nàng, bởi vẻ duyên dáng mảnh mai trong cử động nàng làm ngập tràn trong họ nỗi vui sướng yên bình. Từ đâu đó sau nhà vọng đến tiếng hát. Thảng hoặc giữa vui lên nào, đến đây vui và rung cho vung cho vang vào họ lại bắt được những từ lặp đi lặp lại:

Lão Tom Bombadil, cả ngày vui hớn hở,

Ủng dưới chân lão màu vàng, áo khoác xanh rạng rỡ.

“Quý nương xinh đẹp!” một lúc sau Frodo lại noi. “Liệu nàng có thể cho tôi biết, nếu câu hỏi của tôi không có vẻ quá ngây ngô, Tom Bombadil là ai không?”

“Là ông ấy,” nàng Anh Đào Vàng nói, ngừng cử động thoăn thoắt và mỉm cười.

Frodo nhìn nàng vẻ dò hỏi. “Là ông ấy, như ngươi đã thấy,” nàng nói, đáp lại cái nhìn của cậu. “Là Chủ Nhân của rừng, nước và đồi.”

“Vậy toàn bộ vùng đất kỳ lạ này thuộc về ông ấy?”

“Không hẳn thế,” nàng trả lời, và nụ cười nhạt dần. “Thế thực sẽ là một gánh nặng,” nàng nói thêm, giọng trầm xuống, như thể cho mình mình nghe. “Cây cỏ và vạn vật mọc trên mặt đất hoặc sống trong vùng đất từng thứ một chỉ thuộc về chính chúng. Tom Bombadil là vị Chủ Nhân. Chưa ai từng bắt được Tom Già đi trong rừng, lội dưới nước, nhảy chân sáo trên những đỉnh đồi dưới ánh sáng hay bóng tối. Ông ấy không sợ gì cả. Tom Bombadil là vị chủ nhân.”

Một cánh cửa mở và Tom Bombadil bước vào. Lão bấy giờ không có mũ lộ mái tóc nâu dày đội vành lá thu. Lão vừa cười vừa đi tới bên nàng Anh Đào Vàng, nắm lấy tay nàng.

“Công nương xinh đẹp của ta đây!” lão nói, và cúi chào các Hobbit. “Anh Đào Vàng của ta vận toàn màu xanh lục ánh bạc với hoa gài thắt lưng đây. Chẳng hay bàn đã sắp chưa? Ta thấy kem vàng, sáp ong, bánh mì trắng, cả bơ; sữa, pho mát, thảo dược xanh và quả mọng chín. Thế đủ cho chúng ta chưa? Bữa tối đã sẵn sàng chưa?”

“Đã sẵn sàng rồi,” nàng Anh Đào Vàng đáp; “nhưng các vị khách của chúng ta có lẽ là chưa?”

Lão Tom vỗ tay kêu lên: “Tom, Tom ơi! Khách của lão đang mệt, vậy mà lão suýt thì quên khuấy! Đi nào, bằng hữu vui vẻ của lão, Tom này sẽ làm các vị sảng khoái! Các vị sẽ làm sạch đôi tay cáu bẩn, rửa khuôn mặt lo âu; cởi bỏ áo choàng lấm bùn và chải mượt mớ tóc rối!”

Lão mở cánh cửa, và họ theo lão đi dọc một đoạn hành lang ngắn rồi vòng quanh một chỗ ngoặt thình lình. Họ tới một căn phòng thấp có mái dốc (một gian áp mái, hình như vậy, được xây áp vào đầu Bắc ngôi nhà). Bốn bức tường bằng đá sạch, nhưng bị rèm vàng và mành mành xanh lòng thòng che phủ gần hết. Sàn phòng lát đá, trải những thảm cói xanh tươi. Có bốn tấm nệm dày nằm trên nền phòng dọc một bên tường, mỗi tấm chồng đống mền trắng. Dựa vào bức tường đối diện là một băng ghế dài trĩu nặng những chậu đất nung, bên cạnh băng ghế lừng lững mấy bình nâu đầy nước, số lạnh, số nóng nghi ngút. Có mấy đôi dép cỏ mềm để sẵn sàng cạnh mỗi giường.

Một lát sau, sạch sẽ và khỏe khoắn, bốn Hobbit được mời ngồi vào bàn, hai người mỗi bên, còn hai đầu bàn là nàng Anh Đào Vàng và Chủ Nhân. Đó là một bữa ăn lâu vui vẻ. Mặc dầu bốn Hobbit ăn uống chẳng khác gì những Hobbit sắp chết đói nhưng vẫn không hề thiếu đồ ăn. Thức uống trong bát uống dường như là nước lạnh tinh khiết, nhưng đi vào tim họ y hệt rượu, giải phóng giọng ca của họ. Các vị khách chợt nhận ra rằng họ đang hát vui vẻ, như thể thế dễ dàng và tự nhiên hơn là nói.

Cuối bữa lão Tom và nàng Anh Đào Vàng nhanh chóng đứng dậy dọn sạch bàn. Các vị khách được yêu cầu ngồi yên lặng, rồi được xếp ngồi vào các ghế, mỗi người một cái đôn kê đôi chân mệt mỏi. Lửa nhóm trong lò sưởi lớn trước mặt họ, đang cháy sáng tỏa mùi thơm ngọt, như thể nhóm bằng gỗ táo. Mọi thứ được xếp đặt đâu vào đấy xong, tất thảy đèn nến trong nhà liền bị thổi tắt, trừ một cây đèn và một cặp nến ở mỗi đầu kệ ống khói. Rồi nàng Anh Đào Vàng cầm một cây nến đến đứng trước họ, chúc từng người bọn họ một đêm an lành và giấc ngủ sâu.

“Giờ hãy bình tâm,” nàng nói, “cho đến sáng. Đừng nghe những tiếng động ban đêm! Bởi không gì có thể lọt qua cửa ra vào và cửa sổ nơi đây ngoại trừ ánh trăng, ánh sao và cơn gió ngoài đỉnh đồi. Chúc ngủ ngon!” Nàng lướt ra khỏi căn phòng trong ánh sáng mờ mờ và tiếng sột soạt. Tiếng bước chân nàng như dòng suối nhẹ nhàng chảy trôi xuống chân đồi qua những tảng đá mát lạnh trong đêm yên lặng.

Lão Tom lặng lẽ ngồi nán lại bên họ một lúc, trong khi từng người bọn họ gắng dồn can đảm hỏi một trong rất nhiều câu đã định hỏi từ bữa tối. Giấc ngủ tụ lại trên mi mắt họ. Cuối cùng Frodo nói.

“Chủ Nhân à, lúc ấy lão nghe được tôi gọi hay ngọn gió tình cờ đưa lão đến?”

Lão Tom cựa quậy như thể vừa bị lay tỉnh khỏi giấc mơ dễ chịu. “À ờ, gì nhỉ?” lão lúng búng. “Lão nghe thấy cậu gọi không à? Chậc, lão chẳng nghe gì cả: lão còn bận hát. Vậy ngọn gió tình cờ đưa lão đến rồi, nếu cậu cho đó là tình cờ. Đó không phải trù định của lão, dầu bấy giờ lão đương đợi cậu. Chúng ta nghe được tin tức của cậu, và biết rằng cậu đang lang thang phiêu bạt. Chúng ta đoán chừng cậu chẳng mấy sẽ đến nơi dòng nước: mọi con đường mòn đều dẫn ra lối ấy, xuống Liễu Gai Quấn Quýt. Lão Cổ Liễu xám ấy, lão là một ca công mạnh vô biên, hạng người nhỏ bé khó lòng chạy thoát mê cung ma mãnh của lão. Nhưng Tom có việc ở đó, mà lão đố dám cản trở.” Tom gật gù như thể giấc ngủ lại đang bắt lão đi; nhưng rồi lão tiếp tục ngân nga êm ái:

Ta có việc ở phía đó: hái hoa súng mang về nhà,
lá xanh rờn búp trắng muốt cho vui lòng người đẹp ta,
những bông cuối trước năm tàn, về giấu qua mùa đông rét,
cho nở hoa bên gót sen, tới kỳ khắp rừng tan tuyết.

Mỗi năm khi hè sắp hết ta tới tìm hoa cho nàng,
dọc sông Liễu Gai Quấn Quýt, tận ao sâu rộng nước trong,
xuân sang hoa nở đầu tiên và lưu lại đây tới cuối.

Ta gặp con gái Dòng Sông rất lâu xưa bên hồ ấy,
nàng Anh Đào Vàng tươi trẻ giữa lau lách bên bờ ao.

Nàng hát ngọt ngào là thế, tim nàng đập rộn ràng sao!

Lão mờ mắt nhìn họ, lóe trong mắt một ánh xanh bất thình lình:

Và đến là may cho các bạn - vì từ giờ trở về sau
ta không còn đi xa nữa dọc sông vào trong rừng sâu,
khi năm sang độ cạn mùa. Ta cũng chẳng còn cất bước
qua nhà Lão Cổ Liễu già sau ngày mùa xuân ngủ thiếp,
trước khi xuân vui lại thức và nàng con gái Dòng Sông
nhảy múa theo đường quấn quýt xuống tắm mình dòng nước trong.

Lão lại rơi vào im lặng; nhưng Frodo không nhịn nổi bên hỏi một câu nữa: câu cậu muốn được trả lời nhất. “Hãy cho chúng tôi biết về lão Liễu, hỡi Chủ Nhân,” cậu nói. “Lão là giống gì? Tôi trước nay chưa từng nghe nói về lão.”

“Không, đừng!” Merry và Pippin đồng thanh, ngồi thẳng ngay dậy. “Không phải bây giờ! Đợi đến sáng mai đi!”

“Đúng thế!” ông già nói. “Giờ là lúc nghỉ ngơi. Vài thứ đáng sợ không nên nghe khi thế gian đang trong bóng tối. Cứ ngủ đến sáng ngày, kê cao gối! Đừng để ý tiếng động về đêm! Đừng sợ liễu xám nào cả!” Nói đoạn lão cầm đèn xuống rồi thổi tắt, vớ lấy mỗi tay một ngọn nến và dẫn họ ra khỏi căn phòng.

Đệm và gối dành cho họ mềm như lông tơ, còn chăn bằng len trắng. Hầu như chưa kịp đặt mình lên mấy cái giường dày lún rồi kéo chăn mỏng che người, họ đã ngủ thiếp đi.

Trong đêm sâu, Frodo nằm mơ một giấc mơ không ánh sáng. Rồi cậu thấy trăng non mọc lên; dưới ánh trăng mờ ảo hiện ra trước mắt cậu một bức tường đá đen, bị một mái vòm đen tối y như cái cổng khổng lồ xuyên thủng. Frodo có cảm giác mình được nâng lên cao, và khi bay qua bức tường đá cậu thấy nó là một vành đai đồi, bên trong vành đai đồi là một bình nguyên, chính giữa bình nguyên sừng sững một trụ đá, hệt một tòa tháp vĩ đại nhưng không phải do bàn tay con người dựng nên. Trên đỉnh núi đá có hình dáng một người đang đứng. Mặt trăng đang lên dường như trong giây lát treo lơ lửng trên đầu ông ta, sáng lấp loáng trên mái tóc trắng mỗi lúc gió lùa qua đó. Từ bình nguyên tối đen bên dưới vọng lên tiếng kêu khóc của những giọng nói chết chóc, cả tiếng tru của nhiều con sói. Đột nhiên một bóng đen bay qua mặt trăng, hình dạng hệt đôi cánh vĩ đại. Bóng người giơ tay lên, một tia sáng lóe ra từ cây trượng trong tay. Một con đại bàng to lớn vụt tới mang ông ta đi mất. Những giọng nói rền rĩ, bầy sói càu nhàu. Có âm thanh nào đó như tiếng gió thổi mạnh, và cùng với gió là tiếng móng guốc, đang phi dồn dập, dập dồn, dồn dập từ phía đằng Đông đến. “Kỵ Sĩ Đen!” Frodo nghĩ và bừng tỉnh, tiếng móng guốc vẫn vang vọng trong tâm trí. Cậu tự hỏi liệu còn có bao giờ cậu lại đủ can đảm rời bỏ những bức tường đã an toàn này không. Cậu nằm bất động, vẫn lắng tai nghe; song tất cả giờ đã chìm vào yên lặng, nên cuối cùng cậu xoay người và lại ngủ thiếp đi hoặc lang thang vào giấc mơ nào khác không sao nhớ nổi.

Bên cạnh, Pippin đang nằm mơ khoan khoái; song một sự thay đổi đến với giấc mơ của cậu và cậu trở mình rên rỉ. Đột nhiên cậu tỉnh giấc, hoặc tưởng mình đã tỉnh, mà vẫn nghe được trong bóng tối tiếng động đã quấy rầy giấc mơ của mình: rắc-rắc, cót-két: tiếng động như thể các cành cây đang càu nhàu trong gió, những ngón tay cành con cào tường và cửa sổ: roạt, roạt, roạt. Cậu tự hỏi có rặng liễu nào gần ngôi nhà không; và rồi đột nhiên cậu có cái cảm giác đáng sợ rằng mình không hề ở trong một ngôi nhà bình thường, mà ở bên trong cây liễu, lại đang lắng nghe giọng nói khô khốc cọt kẹt kinh khủng ấy cười nhạo mình. Cậu ngồi dậy, cảm thấy mấy cái gối mềm mại chịn dưới tay, nên yên tâm nằm trở xuống. Cậu dường như nghe thấy văng vẳng trong tai mình tiếng vọng của mấy từ: “Đừng sợ gì cả! Hãy bình tâm đến sáng! Đừng nghe những tiếng động ban đêm!” Vậy là cậu lại ngủ.

Tiếng nước là thứ Merry nghe thấy rơi vào trong giấc ngủ yên lặng của mình: nước chảy xuống thành dòng nhè nhẹ, và rồi loang ra, loang ra không cưỡng nổi khắp chung quanh ngôi nhà thành một vụng nước tối đen không bờ bến. Nước ùng ục dưới các bức tường, và cứ dâng lên từ từ mà đều đều. “Mình sẽ bị chết đuối mất!” cậu nghĩ. “Nước sẽ vào được, rồi mình sẽ chết đuối.” Cậu cảm thấy mình đang nằm trong một bãi lầy nhão nhớt, và cố nhảy bật lên, cậu đặt chân lên góc nhà bằng đá phiến cứng lạnh. Rồi nhớ ra mình đang ở đâu cậu lại nằm xuống. Cậu mơ hồ nghe hay nhớ có thoáng nghe nói: “Không gì có thể lọt qua cửa ra vào hay cửa sổ ngoại trừ ánh trăng, ánh sao và cơn gió ngoài đỉnh đồi.” Một luồng không khí ngòn ngọt mơ hồ lay động cánh rèm. Cậu thở sâu rồi lại ngủ thiếp đi.

Tất cả những gì Sam còn nhớ nổi là, cậu ngủ suốt đêm toại nguyện vô cùng, giả sử gỗ súc còn biết mà toại nguyện.

Họ tỉnh dậy, cả bốn cùng một lúc, trong ánh ban mai. Lão Tom đang đi lại quanh phòng huýt sáo váng lên như một ngôi sao nhí. Nghe thấy họ cục cựa lão vỗ tay đen đét la lên: “Hây! Lại đây mà chơi! Đến đây vui! Các bạn thiết!” Lão kéo mở những rèm vàng, và bốn Hobbit nhận thấy chúng vốn che hết cả hai cửa sổ, ở cả hai đầu phòng, một trông hướng Đông, cái kia trông hướng Tây.

Họ nhảy lên sảng khoái. Frodo chạy đến cửa sổ đằng Đông, thấy mình đang nhìn ra một khu vườn rau xám xịt vì sương. Cậu tưởng đâu sẽ thấy cỏ mặt ngút lên đến tận tường, lốm đốm toàn vết móng ngựa. Song tầm mắt cậu ngợp một hàng đậu leo cột cao ngất; cao và xa bên kia hàng đậu, đỉnh đồi xám hiện lên lừng lững trước bình minh. Đó là một buổi sáng nhợt nhạt: ở đằng Đông, sau những dải mây dài như hàng hàng len bẩn bị ruộm đỏ ngoài riềm, le lói cả biển sắc vàng. Bầu trời báo hiệu cơn mưa sắp tới; nhưng ánh ngày đang lan rộng thật mau, và những bông hoa đỏ trên giàn đậu bắt đầu lóng lánh nổi bật trên thảm lá xanh ướt nhoáng.

Pippin hướng ánh mắt ra bên ngoài cửa sổ đằng Đông, nhìn xuống một vụng sương mù. Rừng Già khuất dưới màn sương. Y hệt như từ trên cao nhìn xuống một đụn mây dốc tuột. Có một khe núi hoặc giả lòng suối ở chỗ sương mù tản thành nhiều chùm nhiều cồn: thung lũng sông Liễu Gai Quấn Quýt. Dòng nước chảy xuống đồi phía bên trái rồi mất hút vào trong những bóng trắng. Gần hơn là một vườn hoa và bờ giậu giăng lưới bạc cắt tỉa gọn gàng, bên kia là cỏ xám đã xén trắng xóa những giọt sương. Không thấy có cây liễu nào.

“Chào buổi sáng, các bạn vui tươi!” lão Tom la lên, vừa mở toang cửa sổ đằng Đông. Một luồng gió mát ùa vào; gió mang mùi mưa. “Ta đang nghĩ hôm nay mặt trời sẽ không ló mặt mấy đâu. Ta vừa đi dạo thênh thênh, tung tăng trên các đỉnh đồi, từ lúc bình minh xám vừa rạng, ngửi gió và thời tiết, cỏ ướt dưới chân, trời ướt trên đầu. Ta đánh thức nàng Anh Đào Vàng bằng tiếng hát dưới cửa sổ; song chẳng đánh thức dân Hobbit lúc sáng sớm. Đêm hôm đám người nhỏ tỉnh dậy trong bóng tối, sáng bảnh mắt thì mới thiếp ngủ! Rung cho vung vào! Rung cho vang cho rang nào! Vui lên nào, các bạn thiết! Nếu ra sớm các bạn sẽ thấy bữa sáng trên bàn. Nếu ra muộn sẽ chỉ có nước mưa và cỏ!”

Chẳng cần phải bảo - dù chẳng phải là lời đe dọa của lão Tom nghe quá nghiêm trọng gì - nhóm Hobbit ra sớm và rời bàn muộn, mãi lúc bàn ăn bắt đầu nom khá là nhẵn nhụi. Cả lão Tom lẫn nàng Anh Đào Vàng đều không ở đó. Có thể nghe rõ tiếng lão quanh nhà, huyên thuyên trong bếp, lên lên xuống xuống cầu thang, rồi hát hò đây đó bên ngoài. Căn phòng trông ra hướng Tây bao quát thung lũng mù sương, cửa sổ để mở. Nước nhỏ xuống từ mái hiên lợp rạ. Họ chưa kịp xong bữa sáng thì mây đã tụ thành một vành nón khổng lồ duy nhất, một cơn mưa xám xịt thẳng rẵng dìu dịu đều đều đổ xuống. Bức màn sâu thẳm hoàn toàn bưng kín Rừng Già.

Họ đang nhìn ra ngoài cửa sổ thì nghe giọng ca trong trẻo của nàng Anh Đào Vàng lảnh lót trên cao, rớt xuống nhẹ nhàng như thể đang từ bầu trời chảy xuống cùng mưa. Họ hầu như chỉ nghe lõm bõm ca từ, nhưng không hiểu sao vẫn ý thức rất rõ ràng rằng bài ca là một bài ca ngày mưa, ngọt ngào như mưa rào trên những quả đồi khô rốc, rằng bài ca kể câu chuyện về một dòng sông bắt nguồn từ con suối nhỏ trên miền cao nguyên đổ ra Đại Dương mãi bên dưới. Nhóm Hobbit sung sướng lắng nghe; Frodo thì hân hoan trong dạ, và cảm ơn thời tiết rủ lòng, bởi thời tiết đã trì hoãn chuyến khởi hành của họ. Ý nghĩ đi tiếp vẫn trĩu nặng lòng cậu kể từ thời khắc tỉnh giấc; nhưng giờ cậu đoán chừng ngày hôm ấy họ sẽ chẳng đi xa hơn được.

Cơn gió tầng cao cố định ở hướng Tây, những đám mây càng lúc càng dày và ẩm ướt cuồn cuộn quần tụ thả mưa nặng hạt lên các mái đầu Vệt Đồi trọc lốc. Xung quanh ngôi nhà chẳng còn nhìn thấy được gì ngoài nước đổ rào rào. Frodo đứng gần cửa ra vào để ngỏ ngắm con đường mòn phấn trắng biến thành một dòng sông nhỏ trắng như sữa ùng ục chảy hút xuống dưới thung lũng. Tom Bombadil lúp xúp chạy về quanh đầu hồi ngôi nhà, tay khua khua như thể lão muốn gạt mưa đi - và quả tình lúc nhảy qua ngưỡng cửa trông lão hoàn toàn khô cong, ngoại trừ mỗi đôi ủng. Ủng lão tháo ra để ngay bên lò sưởi. Đoạn lão ngồi vào chiếc ghế lớn nhất rồi gọi các Hobbit tụ tập lại quanh mình.

“Hôm nay là ngày giặt giũ của nàng Anh Đào Vàng,” lão nói, “cũng là kỳ dọn dẹp mùa thu của nàng. Dân Hobbit không chịu nổi ẩm ướt thế này đâu - hãy cứ để bọn họ nghỉ chừng nào hay chừng đấy! Ngày thích hợp cho những chuyện kể thật dài, cho những câu hỏi và lời giải đáp, vậy nên lão Tom ta sẽ mở lời.”

Tiếp đó lão kể bọn họ nghe nhiều câu chuyện đáng ghi nhớ, thỉnh thoảng lại tuồng như đang nói một mình, thỉnh thoảng con mắt sáng xanh dưới hàng lông mày rậm nhìn họ đăm đăm thảng thốt. Thường thường giọng lão chuyển thành bài ca, rồi lão sẽ đứng khỏi ghế mà nhảy nhót. Lão kể họ nghe chuyện bầy ong và hoa, chuyện đời sống cây rừng, cả chuyện những sinh vật lạ của Rừng Già, chuyện những thứ tà ác và những thứ thiện lương, những thứ thân thiện và những thứ hằn thù, những điều độc địa cùng những điều hiền hòa, cả vô số bí mật ẩn bên dưới các bụi mâm xôi.

Trong lúc lắng nghe, họ bắt đầu hiểu muôn sự sống của Rừng Già, khác xa với họ, quả tình họ còn cảm thấy mình như kẻ lạ nơi mọi sinh vật khác đang thoải mái ở nhà. Liên tục ra ra vào vào lời kể là Lão Cổ Liễu, nên bây giờ Frodo đã biết vô khối chuyện đủ để tự thấy hài lòng, thực chất còn hơn cả đủ, bởi đây chẳng phải thứ tri thức giúp người ta khuây khỏa gì. Lời lão Tom phơi trần mọi tâm địa cùng suy nghĩ của đám cây rừng, vốn thường tăm tối lẫn kỳ quặc, chúng căm ghét sâu cay những thứ tự do đi lại trên mặt đất, chuyên gặm, chuyên cắn, chuyên bẻ, chuyên đốn chặt và đốt cháy: quân hủy diệt, quân tiếm đoạt. Chẳng phải vô duyên vô cớ mà khu rừng được gọi là Rừng Già, bởi khu rừng quả thực cổ xưa, phần còn lại của những đại ngàn bị lãng quên; và hãy còn sinh sống trong ấy cha ông của cha ông đám cây rừng, già nua đi chẳng nhanh hơn núi đồi, mãi nhớ nhung thời chúng còn là chúa tể. Năm tháng vô biên đã rót vào trong chúng niềm kiêu hãnh và trí thông thái ăn sâu bám rễ, cả ác tâm nữa. Nhưng không kẻ nào nguy hiểm hơn Đại Liễu: trái tim lão ung thối, song sức mạnh của lão tươi xanh; lão xảo quyệt, là bậc thầy hô phong hoán vũ, bài ca và ý nghĩ của lão chạy suốt rừng trên cả hai triền sông. Linh hồn khát cháy xám xịt của lão hút năng lượng từ trái đất rồi lan tỏa những sợi rễ tí xíu trong lòng đất như những ngón tay - cành con vô hình trong không trung, cho đến khi nắm dưới quyền quản hạt của mình gần như tất cả cây cối của Rừng Già từ Bờ Giậu cho chí Vệt Đồi.

Đột nhiên câu chuyện của lão Tom bỏ khu rừng mà nhảy vọt lên dòng suối non trẻ, qua các thác nước ngầu bọt, qua những sỏi cuội và đá tảng bị bào mòn, len lỏi giữa muôn hoa be bé trong cỏ san sát và nhiều khe núi ẩm ướt, cuối cùng lang thang lên tận Vệt Đồi. Họ nghe chuyện các Mộ Đá Lớn, cùng những gò đống xanh tươi, những vòng đá trên đồi lẫn trong hốc trũng giữa những quả đồi. Đàn cừu đang kêu be be. Những bức tường xanh và tường trắng mọc lên. Các pháo đài xây trên đỉnh núi. Các vị vua tiểu quốc sát cánh chiến đấu, cả Mặt Trời non trẻ chiếu sáng như lửa trên thứ kim loại đỏ của những lưỡi kiếm trẻ trung tham lam. Có chiến thắng và chiến bại; những tòa tháp sụp đổ, những pháo đài cháy rụi, rồi lửa bốc ngút trời. Vàng chất đống trên quan tài các vua và hoàng hậu đã băng hà; rồi gò đống che phủ chúng, rồi những cánh cửa đã đóng lại; rồi cỏ mọc trùm lên tất thảy. Lũ cừu đi lại hồi lâu gặm cỏ, nhưng chẳng mấy chốc những quả đồi lại trống không. Một cái bóng thoát ra từ chốn tăm tối xa xăm, làm các bộ xương cựa quậy trong gò đống. Đám ác hồn Mộ Đá tràn ra những hốc trũng, lách cách tiếng nhẫn trên mấy ngón tay lạnh giá, tiếng xích vàng trong gió. Những vòng đá nhe nhởn cười trên nền đất như hàm răng vỡ dưới ánh trăng.

Bốn Hobbit rùng mình. Ngay cả ở Quận lời đồn về đám ác hồn Mộ Đá bên kia Rừng Già cũng đã phong thanh. Song đó chẳng phải câu chuyện kể mà Hobbit muốn nghe, ngay cả kể bên lò sưởi ấm cúng mơ màng cũng vậy. Bốn người bạn bấy giờ chợt nhớ ra niềm hoan lạc của ngôi nhà đã đánh lạc khỏi tâm trí họ điều gì: ngôi nhà của Tom Bombadil ẩn ngay dưới vai vệt đồi đáng sợ. Họ lạc mất mạch chuyện kể của lão mà cục cựa không yên, đánh mắt nhìn sang nhau.

Lúc lại đuổi kịp lời lão, họ phát hiện ra bấy giờ lão đã huyên thuyên vào tận những miền xa lạ vượt ra ngoài cả trí nhớ lẫn ý thức của họ, vào tận những thời kỳ thế gian rộng lớn hơn, còn các biển chảy thẳng tới Bờ Biển phía Tây; và cứ tiếp tục ngược dòng thời gian lão Tom hát vào trong ánh sao cổ đại, thuở chỉ cha ông người Tiên vừa tỉnh giấc. Rồi đột nhiên lão hạ giọng, và họ thấy lão gật gù như đang ngủ gật. Các Hobbit ngồi yên mê mẩn trước mặt lão; và dường như thể, bị lời nói của lão phù phép, gió lặng, mây dần tan, và ngày bị đẩy lùi, đêm từ cả đằng Đông lẫn đằng Tây ập tới, cả bầu trời chi chít ánh sáng những ngôi sao trắng.

Frodo không phân biệt nổi ấy là đã trôi qua buổi sáng hay buổi tối của một ngày hay rất nhiều ngày nữa. Cậu không cảm thấy đói hay mệt, chỉ ngập tràn thảng thốt. Những ngôi sao chiếu qua cửa sổ và cảnh tĩnh mịch của thiên đường dường như ở khắp chung quanh cậu. Cuối cùng cậu cất tiếng nói vì kinh ngạc và vì đột nhiên sợ cái im lặng ấy:

“Người là ai, thưa Chủ Nhân?” cậu hỏi.

“Ờ, há?” lão Tom vừa nói vừa ngồi thẳng dậy, cặp mắt lão lóe sáng trong bóng tối ảm đạm. “Cậu còn chưa biết tên lão hay sao? Chỉ có một câu trả lời duy nhất. Nói lão nghe, cậu là ai khi ở một mình, là chính mình chứ không mang tên họ? Nhưng cậu thì trẻ còn lão già rồi. Cao niên nhất, chính là lão đấy. Ghi nhớ lời lão đây, các bạn hữu thân mến: Tom đã ở đây trước cả dòng sông, trước cả cây rừng; Tom còn nhớ giọt mưa đầu tiên, quả đồi thứ nhất. Chân lão dẫm thành đường mòn trước cả Người Cao Lớn, lão cũng thấy bọn dân Thấp Bé đến xứ này. Lão đã ở đây trước các vị Vua, những nấm mồ và ác hồn Mộ Đá. Thuở người Tiên đi về phía Tây, Tom đã ở đây, trước cả khi các biển bị bẻ cong. Lão chứng kiến bóng tối dưới trời sao khi nó còn chưa đáng sợ - trước cả khi Chúa Tể Hắc ám từ Ngoài Rìa tới.”

Dường như có cái bóng lướt qua cạnh cửa sổ, nên bốn Hobbit liếc vội qua ô cửa. Khi họ quay đầu lại, nàng Anh Đào Vàng đã đứng sau cánh cửa từ bao giờ, lọt trong ánh sáng viền quanh. Nàng cầm một ngọn nến, tay che ngọn lửa khỏi gió lùa; ánh sáng cháy qua ngọn lửa, như ánh mặt trời qua chiếc vỏ sò trắng.

“Mưa tạnh rồi,” nàng nói; “dòng nước mới đang chảy xuống đồi. Dưới trời sao. Bây giờ chúng ta hãy cười to và vui lên!”

“Chúng ta hãy ăn và uống nữa!” Tom la lên. “Những chuyện kể dài khiến người ta khát. Còn lắng nghe lâu là thứ việc khiến đói mèm, cả sáng, cả trưa, cả tối!” Nói đoạn lão nhảy ra khỏi ghế, rồi hốp một cái lấy ngọn nến trên kệ ống khói, thắp nó bằng ngọn lửa nàng Anh Đào Vàng đang giữ; xong lão nhảy múa quanh bàn. Đột nhiên lão nhảy chân sáo qua cửa rồi biến mất.

Lão trở lại rất mau, mang theo một khay lớn chất ngất. Rồi cùng nàng Anh Đào Vàng dọn bàn; các Hobbit ngồi xuống nửa kinh ngạc nửa luôn cười: kiều diễm biết mấy là vẻ duyên dáng của nàng Anh Đào Vàng, khiến những hành vi lạ lùng của lão Tom càng vui nhộn và kỳ quặc. Vậy mà không hiểu vì sao dường như họ đang kết dệt một điệu nhảy chung, người này không cản trở người kia, vào vào ra ra căn phòng, vòng quanh bàn; và nhanh như chớp thức ăn, bình vại cùng nến đã được soạn sửa đâu vào đấy. Những mặt bàn chói lóa vì ánh nến, cả trắng lẫn vàng. Lão Tom cúi chào khách. “Bữa tối đã sẵn sàng,” nàng Anh Đào Vàng nói; bấy giờ các Hobbit mới nhận ra nàng mặc tuyền màu bạc kèm một chiếc đai lưng trắng, giày của nàng giống như vây cá. Còn lão Tom tuyền màu xanh biếc trong, xanh như hoa cỏ lưu ly đã được mưa gột rửa, và lão đi tất màu xanh lục.

Ấy là một bữa tối thậm chí còn ngon hơn lúc trước. Các Hobbit mê man vì lời kể của lão Tom hẳn có bỏ mất một hay nhiều bữa, nhưng khi thức ăn bày ra trước mặt thì cứ như ít nhất cả tuần rồi họ chẳng được ăn gì. Mất một lúc, họ không hát cũng không nói nhiều, toàn tâm toàn ý ăn. Nhưng được một lúc tâm tình lại cao hứng, giọng họ sang sảng cười đùa và sung sướng.

Sau khi họ ăn xong, nàng Anh Đào Vàng hát nhiều bài ca phục vụ họ, những bài ca khởi đầu tươi vui trên đồi rồi nhẹ nhàng rơi vào im lặng họ thấy trong tâm trí hiện lên những hồ và vùng nước rộng lớn hơn bất cứ vùng nước nào từng thấy, nhìn sâu xuống họ thấy bầu trời bên trong và những ngôi sao như ngọc quý dưới đáy sâu. Rồi một lần nữa nàng chúc bọn họ đêm ngon giấc rồi rời khỏi họ bên lò sưởi. Song dường như bấy giờ tỉnh hẳn, lão Tom dồn dập hỏi họ nhiều câu hỏi.

Lão có vẻ đã biết nhiều về họ và toàn thể gia đình họ hàng họ, thực ra lão biết kha khá toàn bộ lịch sử cùng sự biến của Quận tít từ những ngày chính dân Hobbit cũng khó lòng nhớ nổi. Chuyện không còn khiến họ ngạc nhiên nữa; song lão không giấu giếm rằng lão chủ yếu nhờ vào lão nông Maggot để biết những thông tin gần đây. “Đất nằm bên dưới đôi chân già nua của lão ta, đất sét dính trên ngón tay lão ta; trí khôn nằm trong xương lão ta, vả lại hai mắt lão ta đều mở cả,” Tom nói. Cũng rõ rành rằng Tom có đi lại với người Tiên, hình như bằng cách nào đó tin tức về cuộc trốn chạy của Frodo đã từ chỗ Gildor đến đôi tai lão.

Quả tình lão Tom biết quá nhiều, cái lối hỏi han của lão lại quá ranh mãnh, đến độ Frodo thấy mình cứ kể thêm nữa cho lão nghe về bác Bilbo cùng những hy vọng và sợ hãi của bản thân, nhiều hơn hẳn trước nay từng kể, thậm chí là cho ông già Gandalf. Tom gục gặc mái đầu, trong mắt lão có một tia sáng lóe lên khi nghe đến Kỵ Sĩ Đen.

“Cho ta xem Nhẫn quý!” lão đột ngột đòi giữa chừng câu chuyện: và Frodo tự lấy làm kinh ngạc thấy mình kéo sợi xích ra khỏi túi áo, cởi chiếc Nhẫn đưa ngay cho Tom.

Chiếc Nhẫn dường như trương to hẳn ra lúc nằm giây lát trên bàn tay da nâu to bè của lão. Rồi đột ngột lão đưa nó lên mắt cười lớn. Trong một thoáng các Hobbit nhìn thấy, vừa khôi hài vừa đáng ngại, hình ảnh con mắt xanh sáng của lão ngời lên qua một vành vàng. Rồi Tom xỏ chiếc Nhẫn vào tận gốc ngón tay út, đoạn giơ ngón tay trước ánh nến. Trong một chốc cả bốn Hobbit chẳng để ý thấy việc này có gì lạ hết. Rồi họ hổn hà hổn hển. Chẳng thấy lão Tom có vẻ sắp biến mất tí nào!

Tom lại cười lớn, đoạn tung chiếc Nhẫn lên không trung - nó lóe sáng rồi mất hút. Frodo thốt la to - còn Tom nhoài người ra trước mỉm cười đưa trả nó lại cho cậu.

Frodo nhìn kỹ chiếc nhẫn, vẻ khá ngờ vực (giống kẻ đưa cho tay lừa bịp mượn món nữ trang), vẫn là chiếc nhẫn như cũ, hoặc giả nom y như cũ và nặng y như cũ: bởi chiếc Nhẫn luôn có vẻ nặng đến lạ lùng trong tay Frodo. Nhưng điều gì đó thúc giục cậu phải kiểm nghiệm lại. Cậu có lẽ đã khó chịu chút đỉnh khi thấy lão Tom dường như quá xem nhẹ thứ ngay cả Gandalf cũng cho là hệ trọng một cách nguy hiểm. Cậu đợi thời cơ, rồi khi cuộc chuyên trò lại tiếp diễn, lão Tom bấy giờ đang kể giai thoại lố bịch về lũ lửng và lối sống quái dị của chúng - cậu bèn xỏ chiếc nhẫn vào.

Merry quay sang cậu định nói gì đó thì giật nảy mình ghìm tiếng la. Frodo vui sướng (trong chừng mực nào đó): nó đúng là chiếc Nhẫn của cậu rồi, bởi Merry đang trân trối nhìn chiếc ghế cậu ngồi, và rõ ràng không thể trông thấy cậu. Cậu đứng dậy lẳng lặng lảng xa mé lò suởi mà hướng về phía cửa ngoài.

“Hây kia!” Tom la lên, liếc về phía cậu với cái vẻ cực kỳ thông tỏ trong cặp mắt sáng ngời. “Hây! Lại đây Frodo, kìa! Cậu đang đi đâu đấy? Tom Bombadil già cả này còn chưa mù đến thế đâu. Tháo chiếc nhẫn vàng của cậu ra! Tay cậu không có nó thì đẹp hơn. Quay lại nào! Bỏ trò chơi ấy đi rồi ngồi xuống cạnh lão! Chúng ta phải nói chuyện một lát nữa, và suy nghĩ về buổi sáng mai nữa chứ. Tom phải chỉ dạy con đường đúng, tránh cho đôi chân cậu khỏi lang thang thơ thẩn.”

Frodo bật cười (cố cảm thấy vui lòng), đoạn tháo chiếc Nhẫn ra và đến ngồi trở xuống. Tom bấy giờ bảo họ rằng lão đồ rằng ngày mai Mặt Trời sẽ chiếu sáng, nên hẳn sẽ là một buổi sáng hân hoan, và khởi hành hẳn là khả dĩ. Song đi sớm thì tốt, bởi thời tiết ở vùng ấy là thứ ngay cả Tom cũng chẳng dám chắc được bao lâu, đôi khi trời chuyển nhanh hơn cả lão thay áo khoác. “Ta không phải bậc sư phụ thời tiết,” lão nói; “cũng chẳng có bất cứ giống gì đi lại trên hai chân được làm cái bậc ấy.”

Theo lời khuyên của lão họ quyết định từ nhà lão đi hầu như hướng chính Bắc, vượt những sườn Tây và triền thấp của Vệt Đồi: họ có thể hy vọng bằng cách đó đến được Đường Đông trong nội một ngày đường, nhân tiện tránh Mộ Đá. Lão bảo họ đừng sợ - nhưng phải chuyên chú việc mình.

“Tuyệt đối bám theo cỏ xanh. Đừng đi quấy rầy đá cổ hay Ác Hồn lạnh ngắt hay tò mò tọc mạch vào nhà chúng, trừ phi người là kẻ mạnh với trái tim chẳng bao giờ chùn!” Lão nói điều này không chỉ một lần; rồi lão khuyên họ đi qua mặt đằng Tây lũ Mộ Đá, giả sử họ vô tình đi lạc lại gần một cột nào. Xong lão dạy họ một giai điệu dặn họ hát, nếu vận rủi khiến ngày hôm sau họ rơi vào bất kể hiểm nguy hay khó khăn nào.

Hô! Tom Bombadil, Tom Bombadil ơi!

Nhân danh nước, rừng với đồi, nhân danh liễu xanh ngời,

Nhân danh lửa, giời với giăng, lắng tai mà nghe tiếng khẩn!

Đến ngay Tom Bombadil, đã tới lúc cần lắm lắm!

Sau khi họ đã đồng thanh hát theo lão khúc này, lão vỗ vai cười với từng người, rồi cầm nến đưa họ về phòng ngủ.

CHƯƠNG VIII SƯƠNG TRÊN VỆT ĐỒI MỘ ĐÁ

Suốt đêm đó họ không nghe thấy tiếng động nào. Song không hiểu trong hay ngoài những giấc mơ, không sao phân biệt nổi, Frodo nghe được tiếng hát ngọt ngào chạy trong tâm trí: một bài ca dường như ánh sáng nhợt nhạt sau màn mưa xám, dần sáng hẳn lên biển cả bức màn xám thành thủy tinh và bạc, cho đến cuối cùng màn cuộn lại, và một miền đất xanh thẳm mở ra trước cậu dưới bình minh vội vã.

Ảo cảnh tan chảy thành thức tỉnh; và kia là Tom đang huýt sáo vang lên như một cái cây đầy chim chóc; mặt trời đã kịp chiếu xéo xuống đồi qua cửa sổ để ngỏ. Bên ngoài vạn vật xanh mởn và vàng óng nhạt.

Sau bữa sáng lại ăn một mình họ chuẩn bị sẵn sàng nói lời tạ từ, lòng dù trĩu nặng, nhưng rồi cũng chẳng được bao lăm trước cảnh vật ban mai: man mát, sảng sủa, lại sạch tinh dưới bầu trời thu quang quẻ xanh lơ. Không khí từ Tây Bắc tràn về tinh khôi. Lũ ngựa lùn lặng lẽ gần như trở nên nghịch ngợm hẳn, hít ngửi rậm rịch liên hồi. Tom ra khỏi nhà, vừa vẫy mũ vừa nhảy nhót trên ngưỡng cửa, khua các Hobbit trở dậy để rồi khởi hành mà đi cho nhảu.

Họ cưỡi ngựa lùn dọc một lối mòn uốn lượn từ sau nhà đi xa hút, leo chếch lên phía Bắc đỉnh đồi mà ngôi nhà nương náu dưới chân. Họ vừa mới nhảy xuống định dắt lũ ngựa lùn lên sườn dốc đứng sau cùng thì đột nhiên Frodo dừng lại.

“Anh Đào Vàng!” cậu kêu lớn. “Quý nương xinh đẹp của ta, mặc tuyền màu xanh lá ánh bạc! Chúng ta chưa hề chào tạ từ nàng, cũng chưa gặp nàng kể từ tối hôm qua!” Cậu lo lắng đến độ đã quay người lại; nhưng đúng lúc đó một tiếng gọi trong trẻo vọng xuống lan như sóng. Trên đỉnh đồi cao kia nàng đứng vẫy tay chào họ: mái tóc nàng đang bay lõa xõa, và bắt ánh mặt trời mà tỏa sáng lung linh. Một vầng ánh sáng như màng nước lấp lánh trên cỏ đẫm sương vụt hiện dưới chân nàng nhún nhảy.

Họ vội vàng leo lên sườn dốc cuối cùng, và đứng hổn hển cạnh nàng. Họ cúi chào, song nàng huơ cánh tay mời họ nhìn quanh; từ trên đỉnh đồi họ phóng tầm mắt nhìn đất đai trải dưới ban mai. Bấy giờ miền đất quang đãng và xa thẳm chẳng kém gì từng bị sương mù che mờ lúc trước khi họ đứng trên mỏm đồi trong Rừng Già, mỏm đồi giờ có thể thấy nhô lên nhàn nhạt màu xanh bên trên cây rừng tối thẫm ở đằng Tây. Cũng hướng đó, đất dâng lên ở những chỗ sống đồi nhiều cây, xanh, vàng, nâu đỏ dưới mặt trời, đằng sau đó là thung lũng sông Bia Rum Đun nằm ẩn mình. Hướng Nam, bên kia dòng Liễu Gai Quấn Quýt, thấy có ánh lóe sáng xa xăm giống thủy tinh bợt bạt nơi sông Bia Rum Đun đánh vòng cung vĩ đại tại vùng đất thấp rồi chảy ra ngoài tầm hiểu biết của người Hobbit. Hướng Bắc, bên kia những quả đồi teo nhỏ dần, đất trải mãi vào những miền bằng phẳng lẫn gò đồi màu xám, màu xanh cùng đủ màu đất nhợt, cho đến khi mờ dần vào một khoảng đằng xa không đường nét chìm trong tối. Hướng Đông, vệt đồi Mộ Đá nhô cao, nếp nọ tiếp nếp kia gối vào trong ban mai, mất hút khỏi tầm mắt mà hòa vào một vệt áng chừng: ấy chỉ là một vệt áng chừng màu xanh và một vầng sáng trắng xa xăm quyện với đường viền chân trời, nhưng vẫn gợi lên trong tâm tưởng họ, nhờ ở ký ức và các truyện kể xưa cũ, các quả núi xa và cao.

Họ hít một hơi thật sâu, cảm thấy chỉ cần một cú nhảy cẫng cùng vài sải chân chắc nịch cũng đủ mang họ đi bất cứ đâu họ muốn. Có vẻ như đi ì ạch men rìa vùng đồi gồ ghề nhắm phía Đường Đông thì quá nhút nhát, trong khi đáng lẽ họ phải đang nhảy tưng tưng, khỏe khoắn như lão Tom, dùng những mỏm đồi làm bàn đạp mà nhảy thẳng hướng Dãy Núi Mù kia.

Nàng Anh Đào Vàng cất tiếng nói, gọi đôi mắt và dòng suy nghĩ của bọn họ trở về. “Mau chân nào, các vị khách quý!” nàng nói. “Và hãy vững lòng! Thẳng về Bắc với gió nơi mắt trái cùng lời chúc phúc trên mọi bước chân quý khách! Hãy mau mau chừng nào mặt trời còn chiếu sáng!” Và riêng với Frodo nàng nói: “Giã từ, hỡi Bạn Tiên, thật là cuộc hội ngộ hân hoan!”

Song Frodo thì nghẹn lời không đáp. Cậu cúi chào thật thấp, rồi nhảy lên con ngựa lùn, dẫn theo các bạn chầm chậm đi xuống sườn dốc thoai thoải sau đồi. Ngôi nhà của Tom Bombadil, thung lũng cùng cả Rừng Già chìm lẫn không còn nhìn thấy. Không khí trở nên ấm áp hơn giữa những bức tường xanh toàn sườn đồi với sườn đồi, mùi thơm từ lớp cỏ mặt dậy lên đằm ngọt mỗi hơi họ hít thở. Quay nhìn lại, lúc xuống đến đáy thung lũng xanh rì, họ trông thấy nàng Anh Đào Vàng, bấy giờ nhỏ bé mảnh mai như một bông hoa bắt nắng trên nền trời: nàng đứng yên đó dõi theo họ, đôi tay mở rộng chìa về phía họ. Họ nhìn lên thì nàng cất tiếng gọi trong veo, rồi giơ bàn tay lên nàng quay người biến mất sau đồi.

Đường họ đi uốn lượn theo lòng thung lũng, vòng quanh chân đồi xanh dốc đứng vào một thung lũng khác sâu rộng hơn, và rồi qua nhiều vai đồi xa hơn, xuống những tay đồi dài, lại lên những suờn đồi mượt mà, lên tới tận những đỉnh đồi mới, xuống những thung lũng mới. Không thấy có cây hay vùng nước nào trước mắt: đó là một vùng toàn cỏ và cỏ mặt êm chân lúp xúp, im lặng trừ tiếng thì thầm của thinh không bên kia rìa vùng đất cùng những tiếng kêu cô độc cao vút của lũ chim lạ. Họ càng đi mặt trời càng lên cao, và nóng rẫy. Mỗi lần họ trèo lên một sống đồi, cơn gió nhẹ dường như đã lại thêm lặng tờ. Khi có thể nhìn thấy thấp thoáng miền đất phía đằng Tây, họ thấy khu Rừng Già xa xa hình như đang bốc khói, như thể nước mưa rơi xuống giờ đang bốc hơi từ lá, rễ và đất mùn. Một cái bóng bấy giờ bao quanh rìa tầm mắt họ, màn sương mù tăm tối đội tầng trời cao bên trên giống hệt chiếc mũ màu xanh, nóng bỏng và trĩu nặng

Chừng giữa ngày họ tới một quả đồi đỉnh rộng và phẳng dẹt, giống một cái đĩa nông có vành xanh đắp nổi cao. Bên trong không một chút không khí lưu thông, và bầu trời dường như ngay sát đầu họ. Họ cho ngựa băng qua và nhìn về phía Bắc. Để rồi trái tim đập rộn, vì hầu như rõ rành là họ đã tiến được xa hơn dự tính. Hẳn nhiên mọi khoảng cách giờ đã trở nên mịt mờ và lừa mị hết cả, nhưng không thể nghi ngờ gì là Vệt Đồi sắp hết. Một thung lũng dài trải ra bên dưới uốn lượn về phía Bắc, cho đến khi gặp một khe đường giữa hai vai đồi dốc đứng. Xa hơn nữa hình như không còn đồi. Chính hướng Bắc, họ thoáng thấy một đường kẻ dài tối sẫm. “Đấy là một hàng cây,” Merry nói, “nên chắc đấy phải là dấu mốc Đường Đông rồi. Suốt dọc đường phía Đông cách cầu Bia Rum Đun hàng bao nhiêu lý có rất nhiều cây mọc. Vài người nói chúng được trồng từ hồi xửa hồi xưa.”

“Tuyệt vời!” Frodo nói. “Nếu chiều nay chúng ta cố đi nhanh được như ban sáng, chúng ta sẽ rời Vệt Đồi trước khi mặt trời lặn rồi thong thả đi tìm chỗ dựng trại.” Nhưng ngay khi đang nói cậu quay nhìn đằng Đông, và thấy ở phía ấy những quả đồi còn cao hơn, ngạo nghễ nhìn xuống họ; tất cả những quả đồi ấy đều có gò đống xanh um bao quanh ở đỉnh, trên vài gò là những cột đá chỉ thiên sừng sững như hàm răng lởm chởm bên trên u nướu xanh um.

Cảnh quan ấy có phần làm họ kinh động; vậy nên họ quay mình không nhìn nữa mà đi sâu xuống thung lũng. Ở chính giữa thung lũng sừng sững một cột đá đơn độc, đứng cao ngất dưới mặt trời bên trên, và vào giờ ấy không hề hắt bóng. Nó không ra hình thù gì nhưng đầy ý nghĩa: giống như một mốc địa giới, hay một ngón tay hộ vệ, hay hơn thế - một dấu hiệu cảnh báo. Nhưng họ bấy giờ đang đói, vả lại mặt trời còn đang ở ban trưa không đáng sợ; vậy nên họ dựa lưng vào mặt phía Đông cột đá. Đá mát lạnh, như thể mặt trời chẳng có chút quyền năng sưởi ấm chúng; nhưng bấy giờ điều này lại có vẻ dễ chịu. Họ bèn lấy đồ ăn thức uống ra, đánh chén một bữa trưa thật ngon khó ai có thể còn đòi ngon hơn dưới bầu trời rộng mở; bởi thức ăn là từ “bên dưới Đồi Tom” mà có. Lão Tom đã chuẩn bị cho họ thừa đủ cả ngày. Lũ ngựa lùn được cởi gánh thì tản mát trên bãi cỏ.

Cưỡi ngựa vượt mấy quả đồi, ăn cho no bụng, mặt trời ấm áp và mùi hương cỏ, nằm lâu thêm tí chút, vừa giãn chân cẳng vừa ngắm bầu trời trên chóp mũi: chừng ấy có lẽ đủ để giải thích việc đã xảy ra. Mà dù gì thì cũng là thế này: họ bứt rứt choàng tỉnh khỏi một giấc ngủ không hề có trong dự kiến. Cột đá thì lạnh lẽo, đổ cái bóng dài nhợt nhạt kéo thượt về phía đằng Đông, trùm lên họ. Mặt trời màu vàng nhợt run rẩy, đang chiếu sáng xuyên qua màn sương mù ngay bên trên vách phía Tây thung lũng nơi họ nằm; phía Bắc, phía Nam, và phía Đông, bên kia vách thung, sương dày đặc, lạnh và trắng xóa. Thinh không im lặng, nặng trĩu và buốt giá. Lũ ngựa lùn đứng túm tụm chúi đầu.

Các Hobbit hốt hoảng bật đứng dậy, chạy tới mép thung phía Tây. Họ thấy mình đang ở trên một hòn đảo giữa biển sương. Đương khi mất hết cả tinh thần mà trông về phía tà dương, mặt trời tức thời lặn ngay trước mắt họ xuống biển sương trắng, rồi bóng đêm xám lạnh bật dậy ở phía đằng Đông sau lưng. Sương cuộn lên những vách đồi, dâng cao quá đầu họ, vừa bốc lên vừa uốn mình bên trên đầu họ cho đến khi trở thành một mái vòm: họ bị nhốt chặt trong sảnh đường sương mà cột trụ trung tâm chính là cột đá nọ.

Họ cảm thấy như có một cái bẫy đang khép lại chung quanh; nhưng họ không mất hết lòng can đảm. Họ hẵng nhớ quang cảnh vệt Đường Đông phía trước mới đây còn tràn đầy hy vọng, và họ vẫn còn biết nó nằm ở đằng nào. Bất luận ra sao, bây giờ họ vô cùng ớn ghét cái chốn không sương xung quanh trụ đá đến nỗi không mảy may nghĩ đến chuyện nán lại. Họ gói ghém nhanh hết mức, vận hết tốc lực của những ngón tay lạnh cóng.

Chẳng mấy chốc họ đã dẫn lũ ngựa lùn đi hàng một qua mép đồi xuống sườn đồi giãi dài phía Bắc, chìm vào trong một biển sương. Trong lúc họ đi xuống sương trở nên lạnh hơn và ẩm ướt thêm, tóc họ rủ bết nhỏ giọt trên trán. Họ xuống đến đáy thì trời lạnh đến độ phải tạm dừng mà lấy áo choàng cùng mũ trùm ra, nhưng áo mũ chẳng mấy chốc cũng ướt sũng những giọt sương xám xám. Xong xuôi, nhảy lên ngựa, họ lại chầm chậm đi tiếp, lần mò tìm đường nhờ nền đất chỗ gồ lên chỗ trũng xuống. Theo như suy đoán, họ đang hướng về phía khe hở giống như cánh cổng ở tận cùng phía Bắc thung lũng dài dặc mà họ đã nhìn thấy sáng nay. Một khi đã qua được khe ấy rồi, họ chỉ còn phải tiếp tục cứ đường thẳng mà đi và cuối cùng hẳn sẽ ra tới Đường Cái. Suy nghĩ của họ chưa đi xa hơn mức đó, ngoại trừ một hy vọng mơ hồ rằng có lẽ ngoài Vệt Đồi biết đâu không còn sương mù.

Họ đi rất chậm. Để không bị xé lẻ và tản mát ra các hướng khác nhau họ bám thành hàng một, Frodo dẫn đầu. Sam ở đằng sau cậu, sau Sam đến Pippin, rồi đến Merry. Thung lũng dường như kéo dài ra vô tận. Thốt nhiên Frodo thấy một dấu hiệu đáng mừng. Cả hai phía trái lẫn phải đằng trước, bóng tối bắt đầu hiện ra nhờ nhờ qua màn sương; cậu đoán là họ cuối cùng cũng sáp đến gần khe mở giữa những quả đồi, cánh cổng Bắc vệt đồi Mộ Đá. Nếu có thể đi thoát qua đó, họ sẽ được tự do.

“Đi nào! Theo tôi!” cậu gọi với ra sau, đoạn rảo bước tiến lên. Nhưng hy vọng của cậu chẳng mấy đã chuyển thành bối rối và hốt hoảng. Các mảng bóng tối thẫm lại thật, song cũng co ngắn lại; rồi đột nhiên cậu thấy sừng sững đáng sợ trước mặt là hai cột đá khổng lồ, hơi ngả vào nhau như hai trụ đứng một cánh cửa không trụ ngang. Cậu không nhớ nổi hồi sáng từ trên đồi trông ra có thấy bất kể bóng dáng nào của mấy thứ này dưới thung lũng hay không. Cậu đi qua giữa hai cột đá lúc nào hầu như không hay biết: và ngay giữa lúc cậu đi qua, màn đêm dường như buông khắp chung quanh. Con ngựa lùn chồm hai vó trước khịt khịt mũi, đẩy cậu rơi khỏi lưng. Ngoái nhìn đằng sau cậu thấy mình chỉ có một mình: những người khác đã không theo kịp.

“Sam!” cậu gọi. “Pippin! Merry! Đến đây! Sao các cậu không theo tôi?”

Không có tiếng trả lời. Nỗi sợ hãi chộp lấy cậu, và cậu vừa chạy ngược trở lại qua hai cột đá vừa hét như điên dại: “Sam! Sam! Merry! Pippin!” Con ngựa lùn vọt vào trong sương rồi biến mất. Từ đâu đó rõ xa, hoặc hồ như vậy, cậu nghĩ mình nghe thấy tiếng gọi: “Hô! Frodo! Hô!” Tiếng gọi ở mãi đằng Đông, bên trái cậu lúc cậu đứng bên dưới hai cột đá lớn, căng mắt nhìn chòng chọc vào cảnh tối tăm. Cậu lao về hướng tiếng gọi, và thấy mình đang đi lên đồi dốc cheo leo.

Vừa chật vật trèo cậu vừa gọi lần nữa, và mỗi lúc thêm điên cuồng gọi tiếp mãi; song suốt một lúc cậu không nghe thấy ai trả lời, và rồi tiếng trả lời hồ như yếu ớt, vừa xa đằng trước vừa cao bên trên cậu. “Frodo! Hô!” những tiếng nói từ trong sương thoảng tới: và rồi một tiếng kêu nghe như cứu, cứu! lúc lúc lại lặp lại, kết thúc bởi một tiếng cứu! cuối cùng nhỏ dần thành tiếng rền rĩ lê thê đột nhiên đứt đoạn. Cậu chạy sấp ngửa hết tốc lực về phía trước theo hướng mấy tiếng kêu; nhưng ánh sáng giờ đã tắt, đêm đeo đẳng vây quanh cậu, đến độ không thể nào chắc chắn hướng nào là hướng nào nữa. Dường như suốt thời gian ấy cậu toàn leo lên, lên mãi.

Duy nhất sự thay đổi độ bằng phẳng của nền đất dưới chân cho biết tự lúc nào cậu rốt cục đã đến một sống đồi hay đỉnh đồi. Cậu mệt lử, túa mồ hôi song lạnh cóng. Trời tối mịt mùng.

“Mọi người ở đâu?” cậu gào lên khốn khổ.

Không có tiếng đáp trả. Cậu đứng lắng nghe. Cậu đột nhiên nhận ra trời đang trở lạnh ghê gớm, và rằng trên này gió đang bắt đầu thổi, một đợt gió băng giá. Thời tiết đang thay đổi. Sương bấy giờ đang bay qua người cậu từng vệt từng dải tả tơi. Hơi thở cậu tỏa khói, còn bóng tối lùi dần và loãng ra. Cậu ngước nhìn, kinh ngạc thấy những ngôi sao xa mờ đang hiện lên trên đầu giữa những dải mây và sương mù hối hả. Gió bắt đầu rít trên cỏ.

Đột nhiên cậu ngờ mình thoáng nghe được một tiếng kêu nghèn nghẹt, bèn tiến về phía ấy; giữa lúc cậu tiến về phía trước sương mù như bị cuộn lại và đẩy sang bên, bầu trời lấp lánh sao lộ ra hẳn. Liếc mắt nhìn, cậu nhận thấy mình giờ đang đối diện hướng chính Nam, ở trên một đỉnh đồi tròn vo mà hẳn cậu đã trèo lên từ mạn Bắc. Từ phía đằng Đông cơn gió cắt da cắt thịt vẫn đang thổi. Bên tay phải, cậu lại thấy lờ mờ hiện trên nền sao trời đằng Tây một hình thù đen tối. Một trụ Mộ Đá đồ sộ đứng ngay đó.

“Các cậu ở đâu?” cậu lại gọi, tức giận lẫn sợ hãi.

“Ở đây!” một giọng nói vang lên, vừa trầm vừa lạnh lẽo, mà hồ như phát ra từ trong lòng đất. “Ta đang đợi nhà ngươi!

“Không!” Frodo đáp; song cậu không bỏ chạy. Đầu gối cậu rụng rời, và cậu ngã khuỵu xuống đất. Chẳng chuyện gì xảy ra cả, cũng không có âm thanh nào. Cậu ngước nhìn run rẩy, vưa đúng lúc thấy một hình dáng cao cao tăm tối như bóng đen trên nền sao trời. Nó ngó xuống cậu. Cậu nghĩ có hai con mắt, rất lạnh lẽo mặc dầu lóe sáng, thứ ánh sáng nhợt nhạt như từ khoảng xa xăm nào rọi tới. Rồi một gọng kìm cứng hơn thép, lạnh hơn đồng bóp lấy cậu. Cái đụng chạm băng giá khiến xương cốt cậu đóng băng, rồi cậu chẳng nhớ gì nữa.

Khi tỉnh lại, mất một lúc cậu chẳng thể hồi tưởng được điều gì ngoại trừ cảm giác khiếp đảm. Rồi đột nhiên cậu hiểu rằng mình vừa bị cầm tù, bị bắt một cách vô vọng; cậu đang ở bên trong một trụ Mộ Đá. Một ác hồn Mộ Đá vừa bắt cậu, và rất có khả năng câu đã bị ếm những bùa chú kinh hồn của lũ ác hồn Mộ Đá mà bao chuyện kể rỉ tai vẫn nhắc. Cậu không dám đụng cựa, chỉ thấy mình hiện sao thì cứ nằm nguyên thế: lưng áp xuống một tảng đá lạnh, hai tay trên ngực.

Những dẫu nỗi sợ hãi lớn đến độ gần như hòa vào chính bóng tối chung quanh, cậu thấy mình vẫn vừa nằm vừa nghĩ ngợi đến bác Bilbo Bao Gai cùng các câu chuyện của bác, nghĩ đến hai bác cháu rong ruổi cùng nhau trên mọi xóm ngõ của Quận, mải mê trò chuyện về những ngả đường và những cuộc phiêu lưu. Luôn có một hạt giống can trường ẩn náu (thường khá sâu, thực vậy) trong trái tim gã Hobbit béo nhất và nhút nhát nhất, ém kỹ đợi chút hiểm nguy tuyệt vọng chung cuộc, để nó được lớn lên. Frodo không béo lắm cũng không nhút nhát lắm; thực tình, dù cho cậu không hề biết, bác Bilbo (và cả Gandalf) vẫn cho rằng cậu là Hobbit cừ nhất Quận. Cậu nghĩ mình đã đến đoạn kết cuộc phiêu lưu này, một đoạn kết kinh khủng, song ý nghĩ ấy khiến cậu thêm cứng cỏi. Cậu thấy mình cứng cỏi hẳn, như thể chuẩn bị cho cú nhảy bật cuối cùng; cậu không còn cảm thấy nhũn chi chi như con mồi tuyệt vọng nữa.

Trong lúc nằm đó, vừa nghĩ ngợi vừa xốc lại tinh thần, cậu ngay tắp lự để ý thấy rằng bóng tối đang chầm chậm lùi bước: một ánh sáng xanh nhợt lớn dần chung quanh cậu. Thoạt đầu nó chưa giúp cậu biết mình đang ở một chỗ thế nào, bởi ánh sáng kia duờng như từ chính cậu tỏa ra, cả từ nền sàn bên dưới cậu, và còn chưa lan tới được mái hay tường. Cậu quay người, và kia trong vùng sáng lạnh cậu thấy nằm cạnh mình là Sam, Pippin, rồi cả Merry. Họ đều nằm ngửa, mặt họ nom nhợt nhạt đầy tử khí; họ còn mặc toàn đồ trắng. Quanh họ ngổn ngang nhiều của báu, có lẽ bằng vàng, dầu cho dưới ánh sáng ấy nom chúng lạnh lẽo và chẳng đáng yêu chút nào. Trên đầu họ gài những đai nhỏ bằng vàng, xích vàng quấn quanh eo lưng, và trên mười ngón tay họ đeo vô số nhẫn. Kiếm để bên sườn, khiên ở dưới chân. Song bắc ngang ba cần cổ họ là một lưỡi kiếm trần dài thượt.

Đột nhiên một bài ca cất lên: một tiếng thì thầm lạnh lẽo, lúc bổng lúc trầm. Giọng hát dường xa xôi và đáng kinh hãi vô cùng, thảng hoặc cao vút tầng không và lảnh lót, thảng hoặc như tiếng rên trầm u từ trong lòng đất. Từ dòng suối không hình thù toàn những âm thanh buồn bã mà kinh khủng, từng chuỗi câu chữ lúc lúc lại định hình: những câu chữ lạnh cứng ác nghiệt, nhẫn tâm và khốn khổ. Đêm tối đang chửi bới ban mai mà nó bị tước đoạt, và cái lạnh đang nguyền rủa cảm giác ấm áp nó hằng thèm khát. Frodo rét tận xương tủy. Một lúc sau bài ca trở nên rõ ràng hơn, và cậu kinh hoàng tận tâm can hiểu ra là nó đã biến thành một câu thần chú:

Lạnh đi tay trái tim xương tủy,

lạnh đi giấc ngủ dưới đá vòm:

đừng tỉnh dậy trên giường đá nữa

tới kỳ Nhật Nguyệt tắt dần mòn.

Gió đen thổi ngàn sao rụng chết,

chúng vẫn nằm mê mệt trên vàng,

tới kỳ bàn tay chúa hắc ám

cất trên biển chết đất lửa héo tàn.

Cậu nghe sau gáy tiếng cào và cọt kẹt. Cậu chống tay rướn người lên quan sát, và trong ánh sáng nhợt nhạt giờ cậu thấy họ đang ở trên một lối đi mà ngay đằng sau là một chỗ quành. Từ sau chỗ quành một cánh tay dài thò ra mò mẫm, những ngón tay chạy về phía Sam đang nằm gần đấy nhất, nhằm thẳng đốc kiếm để trên người chú.

Thoạt tiên Frodo cảm thấy như thể cậu quả thực đã bị hóa đá vì câu thần chú vừa rồi. Rồi ý nghĩ chạy trốn điên rồ chợt đến. Cậu tự hỏi giả sử đeo chiếc Nhẫn vào, liệu ác hồn Mộ Đá có bỏ sót cậu chăng, rồi biết đâu cậu sẽ tìm được cách nào đó thoát thân. Cậu tưởng tượng ra mình chạy thoát trên đồng cỏ, thương khóc Merry, Sam và Pippin, nhưng bản thân thì nhởn nhơ và còn sống nguyên. Gandalf hẳn sẽ công nhận rằng cậu chẳng thể làm gì khác cả.

Song lòng dũng cảm vừa mới thức giấc trong con người cậu giờ trở nên quá mạnh: cậu không thể bỏ mặc bạn bè dễ dàng như thế. Cậu dao động, mò trong túi áo, và rồi lại tự đấu tranh tư tưởng; đang còn loay hoay thế thì cánh tay kia đã bò lại gần. Đột nhiên, ý chí quyết tâm trong cậu đanh hẳn lại; chộp vội thanh đoản kiếm lay lắt ngay cạnh, rối quỳ xổm dậy, cậu lom khom thật thấp băng qua người các bạn mình. Vận tất cả sức mạnh còn lại cậu chặt trúng gần cổ cánh tay đang bò, bàn tay liền đứt rời; song cùng lúc đó lưỡi kiếm nát vụn đến tận chuôi. Nghe một tiếng rít inh tai rồi ánh sáng vụt biến. Trong bóng tối có tiếng gầm gừ.

Frodo ngã nhào lên người Merry, mặt Merry sờ vào lạnh ngắt. Ngay lập tức, từ đúng nơi nó đã biến mất vào ngay đợt sương giá đầu tiên, ký ức về ngôi nhà dưới chân đồi và về lão Tom đang ca hát trở về tâm trí cậu. Cậu nhớ bài ca mà lão Tom đã dạy họ. Bằng giọng khe khẽ tuyệt vọng, cậu hát lên: Hô, Tom Bombadil! và vừa thốt ra cái tên ấy giọng cậu dường như to hẳn lên: âm giọng sống động đầy đặn, làm khoang hầm tối âm vang như thể đánh trống hay thổi kèn trumpet.

Hô! Tom Bombadil, Tom Bombadil ơi!

Nhân danh nước, rừng với đồi, nhân danh liễu xanh ngời,

Nhân danh lửa, giời với giăng, lắng tai mà nghe tiếng khẩn!

Đến ngay Tom Bombadil, đã tới lúc cần lắm lắm!

Đột nhiên cả không gian chìm trong sự im lặng sâu thẳm, đến nỗi Frodo có thể nghe thấy cả tiếng trái tim mình đập. Một khắc dài lê thê sau, cậu nghe thấy rõ rành một giọng hát đáp trả, dù rất xa xăm, như thể từ lòng đất hoặc qua mấy lượt tường dày vọng đến:

Lão Tom Bombadil, cá ngày vui hớn hở,

Ủng dưới chân lão màu vàng, áo khoác xanh rạng rỡ.

Chưa ai bắt được lão đâu nhé, vì Tom đây là chủ nhân:

Bài ca lão mạnh hơn mọi kẻ, chân nhanh hơn mọi chân.

Nghe có tiếng ầm ầm lớn, như thể vô số hòn đá đang lăn và rơi, rồi đột nhiên ánh sáng tràn vào, ánh sáng thực, ánh sáng trắng của ban ngày. Một lỗ hổng thấp nom giống ô cửa xuất hiện ở cuối khoang hầm ngay quá chân Frodo; và kia cái đầu của lão Tom (mũ, lông vũ và đủ cả) nổi trên ánh mặt trời đang lên đỏ rực sau lưng. Ánh sáng chiếu xuống nền sảnh, xuống khuôn mặt ba Hobbit đang nằm cạnh Frodo. Họ vẫn không cựa quậy, song sắc màu chết chóc đã rời bỏ họ. Bây giờ trông họ như thể chỉ đang ngủ rất sâu.

Lão Tom cúi người, bỏ mũ, đoạn bước vào trong khoang hầm tối, vừa bước vừa hát:

Ra ngay, lũ Ác Hồn này! Trời tru nắng diệt chúng mày!

Quắt lại đi như sương lạnh, như gió hú gào xa bay,

Vào miền đất hoang cằn cỗi, xa tít bên kia rặng núi!

Đùng bao giờ trở lại đây! Mộ đá trống không chừa lại!

Cút ngay vào xó lãng quên, tối hơn bóng thẳm tối tăm,

Nơi các cổng muôn đời vẫn đóng, tới khi chữa lành thế gian.

Dứt những lời này nghe có tiếng rú và một phần mặt trong đầu hầm đổ sụp đánh rầm. Thế rồi nghe tiếng rú dài lê thê, lịm dần vào khoảng cách không sao đoán được; và sau đó là im lặng.

“Lại đây, bạn Frodo!” lão Tom nói. “Chúng ta hãy ra ngoài cỏ sạch. Cậu phải giúp lão khiêng bọn họ ra.”

Họ cùng nhau khiêng Merry, Pippin rồi Sam ra ngoài. Lần sau cùng rời trụ mộ Frodo thoáng có cảm giác như vừa trông thấy một bàn tay đứt lìa vẫn đang co giật như con nhện bị thương, giữa một đống đất mới sụp. Tom lại đi trở vào, và liền có tiếng đấm tay nện chân ghê gớm. Lúc đi ra lão ôm trong tay cả một ôm lớn của báu: các thứ bằng vàng, bạc, đồng thiếc và đồng đỏ; nhiều hột châu, dây chuyền và đồ trang trí nạm đá quý. Lão trèo lên mộ đá xanh và đặt tất cả chúng trên đỉnh gò dưới ánh mặt trời.

Lão đứng đó, mũ trong tay và gió lùa mái tóc, nhìn xuống ba anh chàng Hobbit đã được đặt nằm ngửa trên cỏ cạnh phía Tây gò đất. Giơ bàn tay phải lên, lão nói bằng giọng oai vệ và rành mạch:

Dậy thôi, các cậu vui tươi! Dậy nghe ta đang gọi vời!

Ấm lại tim ấm lại chân tay! Đá lạnh kia sụp đổ rồi;

Cửa tăm tối đã mở bung; bàn tay chết đã chặt đứt.

Đêm dưới Đêm cuốn gói chuồn, Cánh Cổng kia đã bật!

Frodo hân hoan tột độ thấy mấy anh chàng Hobbit cựa quậy, duỗi tay, dụi mắt và rồi bất thình lình ngồi bật dậy. Họ kinh ngạc nhìn quanh, đầu tiên nhìn Frodo, sau đó nhìn lão Tom đang đứng sống động bằng xương bằng thịt trên đỉnh mộ đá cao bên trên kia; rồi nhìn lại mình trong mớ giẻ rách trắng mỏng tang, đầu đội miện lưng thắt đai bằng vàng nhạt, lại còn leng keng đủ thứ trang sức trên người.

“Cái quái gì đây?” Merry khơi mào, sờ sờ cái vành mũ miện vàng nhỏ vừa tụt xuống một bên mắt. Cậu dừng khựng, một bóng đen lướt qua mặt, cậu nhắm mắt lại. “Dĩ nhiên rồi, mình nhớ rồi!” cậu nói. “Bọn quỷ thành Carn Dûm sáp tới đánh chúng ta hồi đêm, và chúng ta đại bại. A! Lưỡi mác đâm vào tim ta!” Cậu túm chặt lấy ngực. “Không! chả phải!” cậu kêu, vừa mở mắt ra. “Tôi đang nói gì vậy? Chắc tôi vừa nằm mơ. Anh biến đi đâu vậy, Frodo?”

“Anh tưởng anh bị lạc,” Frodo giải thích; “nhưng anh không muốn nhắc đến chuyện đó nữa. Hãy tính xem bây giờ nên làm gì đây! Ta cứ đi tiếp thôi!”

“Ăn mặc như thế này sao, thưa cậu?” Sam lên tiếng. “Quần áo của tôi đâu rồi?” Chú ném vương miện, đai lưng, nhẫn nhủng lên cỏ, rồi tuyệt vọng nhìn quanh, như thể trông chờ tìm thấy áo choàng, áo khoác, quần chẽn của mình, cùng y phục của các anh chàng Hobbit kia nữa nằm đâu đó gần tầm tay.

“Các cậu sẽ không tìm lại được quần áo đâu,” lão Tom nói, vừa nhảy từ trên gò xuống, rồi vừa cười vừa nhảy nhót quanh họ dưới ánh mặt trời. Người ta hẳn sẽ nghĩ là chẳng xảy ra chuyện gì nguy hiểm hay kinh khủng cả; và quả thực nhìn thấy lão, thấy tia nhìn tươi vui trong mắt lão, nỗi sợ hãi từ từ rút lui khỏi tim họ.

“Ý lão là sao?” Pippin hỏi, nhìn lão nửa bối rối nửa buồn cười. “Tại sao không?”

Song lão Tom lắc đầu, bảo: “Các cậu đi tìm lại được chình mình, từ vùng nước thăm thẳm đó. Quần áo là mất mát không đáng kể, khi mà các cậu thoát khỏi cảnh chết đuối. Hãy sung sướng nào, các bạn tươi vui của lão, bây giờ cứ để ánh mặt trời ấm áp xoa lành trái tim và chân cẳng! Quăng những giẻ rách giá lạnh này đi! Cứ chạy trần truồng trên cỏ, trong khi lão Tom đi săn một cái!”

Lão lao vút xuống đồi, vừa huýt sáo vang vừa hô lớn. Nhìn hút theo, Frodo thấy lão chạy tít về phía Nam men theo thung lũng xanh um giữa quả đồi họ đang ngồi và quả đồi kế bên vẫn vừa huýt sáo vừa la gọi:

Ây dào! Ra đây nào! Chúng mày mất tiêu đâu đấy?

Lên, xuống, gần hay xa, đây hay kia hay đằng ấy?

Ê Tai Thính, này Mũi Tinh! Đuôi Vun Vút! Cu Thộn Ngố!

Vớ Trắng, này chú mình! Đâu rồi bạn già Buớu Ú?

Lão cứ thế vừa hát vừa chạy thật nhanh, tung mũ lên cao rồi bắt lại, cho đến khi khuất sau một nếp đất đồi: nhưng cứ thỉnh thoảng tiếng ây dào! ra đây nào! của lão lại xuôi theo cơn gió đang chuyển vòng về đằng Nam mà trôi trở lại.

Không khí lại dần trở nên rất ấm áp. Bốn chàng Hobbit chạy quanh một lúc trên cỏ, y theo lời lão. Rồi họ nằm tắm nắng với niềm sung sướng của những kẻ đột nhiên được nhẹ đưa từ mùa đông lạnh căm căm đến một vùng khí hậu ôn hòa, hay của những con người sau bao ngày bị ốm liệt giường, một ngày tỉnh dậy chợt nhận ra mình khỏe khoắn không ngờ và ngày mới lại lần nữa đầy hứa hẹn.

Đến lúc lão Tom trở về thì họ đang cảm thấy vô cùng sung sức (và đói ngấu). Lão lại ló ra, mũ trước tiên, bên trên chỏm đồi đằng sau lão là sáu con ngựa lùn đi thành hàng ngoan ngoãn: năm con của họ và một con nữa. Con cuối cùng rõ ràng là Bướu Ú: nó to hơn, béo hơn (và già hơn) lũ ngựa lùn của họ. Merry, nguyên là chủ sở hữu của tất cả những con ngựa kia, thực ra chưa từng đặt cho chúng bất cứ cái tên nào như thế, vậy mà suốt phần đời còn lại chúng chỉ đáp lại những cái tên mới lão Tom trao cho. Lão Tom gọi từng con một, chúng bèn trèo lên đỉnh đồi, rồi sắp thành hàng. Rồi lão Tom cúi chào các chàng Hobbit.

“Lũ ngựa lùn của các cậu đây!” lão nói. “Chúng có linh tính (về mặt nào đó) còn tốt hơn đồ Hobbit lang thang các cậu đấy - ít ra là khứu giác tốt hơn. Bởi chúng đánh hơi thấy trước hiểm nguy mà các cậu thì sa thẳng chân vào; và nếu chúng chạy để thoát thân, thì chúng cũng chạy đúng đường. Các cậu phải tha thứ cho tất cả bọn chúng nhé; bởi cho dù trái tim chúng vẫn thủy chung, chúng sinh ra không phải để đương đầu với nỗi sợ ác hồn Mộ Đá. Nhìn xem, chúng lại về đây rồi, thồ theo mọi gánh nặng của chúng nữa!”

Merry Sam, và Pippin bấy giờ đã trang phục xong xuôi bằng những thứ quần áo dự phòng trong hành lý; bọn họ chẳng mấy chốc lại cảm thấy quá nóng, bởi buộc phải khoác lên nguời vài thứ vừa ấm vừa dày mà họ đã mang theo phòng mùa đông sắp tới.

“Cái con vật già nua kia, cái con Bướu Ú kia, từ đâu ra nhỉ?” Frodo hỏi.

“Nó là của ta,” lão Tom nói. “Anh bạn bốn chân của ta; mặc dù ta hiếm khi cưỡi nó, nó cũng thường lang thang tít xa, tự do trên các triền đồi. Lúc lũ ngựa lùn của các cậu ở nhà ta, chúng đã làm quen Bướu của ta; trong đêm chúng đánh hơi được Bướu, liền chạy vội tới gặp. Ta nghĩ nó cũng đi tìm bọn chúng và dùng những lời lẽ thông thái xua tan mọi nỗi sợ của chúng. Nhưng giờ, Bướu hay hớm của ta ơi, lão Tom già này sẽ cưỡi chú mình. Hây! Lão sẽ đi cùng các cậu, chỉ đưa các cậu lên đường cái thôi, nên lão cần một con ngựa lùn. Bởi người ta không dễ nói chuyện với những anh chàng Hobbit đang cưỡi ngựa, nhất là khi người ta đi bộ lót tót đằng sau bọn họ.”

Các Hobbit nghe thế thì hớn hở lắm, bèn cảm ơn lão Tom rối rít; nhưng lão cười lớn, bảo rằng họ quá giỏi tự làm mình lạc đến độ lão sẽ chỉ thấy vui chừng nào nhìn thấy họ bình an ra khỏi địa giới của lão. “Lão có việc phải làm,” lão bảo; “lão gây dựng và lão ca hát, lão nói chuyện và lão du hành, lão đi tuần địa hạt của mình. Tom không thể luôn ở ngay gần để mở những cửa và khe liễu. Tom có ngôi nhà phải chăm lo, và nàng Anh Đào Vàng đang đợi.”

Căn theo mặt trời thì vẫn còn khá sớm, đâu giữa chín và mười giờ, nên bốn anh chàng Hobbit chuyển tâm trí sang đồ ăn. Bữa gần nhất của họ là bữa trưa bên cạnh cột đá ngay hôm trước. Bây giờ họ điểm tâm hết veo số thực phẩm dự trữ lão Tom cho, vốn định dành cho bữa tối, thêm những thứ bổ sung lão Tom mang theo người. Nó không phải bữa ăn thịnh soạn gì (theo tiêu chuẩn của các chàng Hobbit mà lại trong hoàn cảnh nay), song họ cảm thấy khá hơn nhiều sau khi ăn. Trong khi họ đang ăn lão Tom đi lên gò đất, kiểm tra kỹ càng số của báu. Phần lớn những thứ này lão chồng thành một đống sáng loáng lấp lánh trên thảm cỏ. Lão bắt chúng nằm đó “dành cho mọi ai tìm thấy tùy ý lấy, chim muông hay dã thú, Tiên hay Con Người, cùng mọi sinh vật tử tế”; bởi chỉ như thế bùa chú của gò đất mới bị bẻ gãy và tản mác làm không một Ác Hồn nào còn đường quay trở lại. Lão chọn từ đống của báu một chiếc ghim hoa nạm những viên đá xanh dương đa sắc điệu như những bông hoa lanh hay cánh lũ bươm bướm xanh. Lão nhìn chiếc ghim hoa thật lâu, như thể ký ức nào đó vừa khuấy động, vừa lắc đầu, rồi cuối cùng nói:

“Món đồ chơi xinh đẹp cho Tom và cho người đẹp của lão đây! Lộng lẫy làm sao là quý phi xưa kia gài thứ này trên vai. Anh Đào Vàng giờ sẽ lại gài nó, và chúng ta sẽ chẳng quên nàng!”

Cho mỗi chàng Hobbit, lão chọn một con dao găm dài, hình lá, và bén lẹm, tinh xảo, nạm những hình rắn đỏ và vàng. Lão rút chúng ra khỏi bao dao màu đen, chúng sáng loáng, được rèn từ thứ kim loại lạ lùng nào đó, nhẹ và cứng rắn, dát nhiều đá sáng như lửa. Không biết do phẩm chất nào đó của những chiếc bao dao hay bởi bùa chú nào kia ếm lên trên gò đất, những lưỡi dao duờng như chưa bị thời gian chạm tới, chúng không rỉ sét mà vẫn sắc ngọt, lấp lánh dưới nắng trời.

“Dao cũ dài vừa bằng kiếm cho dân Hobbit,” lão nói. “Lưỡi dao sắc bén sẽ vô cùng có ích, nếu dân Quận đi chơi xa, Đông Nam, hay xa tít vào chốn tối tăm nguy hiểm.” Đoạn lão bảo họ rằng những lưỡi dao này nhiều năm về trước do Con Người Tây Châu rèn nên: bọn họ là kẻ thù của Chúa Tể Hắc Ám, nhưng rồi bị tên vua ác quỷ ở kinh thành Carn Dûm nước Angmar đánh bại.

“Giờ chẳng mấy ai còn nhớ đến họ,” Tom lầm bầm, “dù vẫn còn vài người đi lang thang, hậu duệ của các vị vua bị lãng quên chu du trong cô độc, bảo vệ bọn dân lơ đễnh khỏi các thứ ác quỷ.”

Bốn Hobbit không hiểu lời lão, song khi lão nói trước mắt họ dường như hiện ra hình ảnh một quãng năm tháng lớn lao đã lui lại đằng sau, giống như một đồng bằng bóng tối bao la trên đó sải bước những hình dáng Con Người, lênh khênh và trầm mặc, đeo gươm sáng loáng, người đi cuối cùng có ngôi sao trên lông mày. Rồi hình ảnh ấy nhạt nhòa đi, và họ trở lại thế giới chan hòa ánh nắng. Lại đến lúc khởi hành. Họ sửa soạn sẵn sàng, chằng buộc các túi chất lên lũ ngựa lùn. Các thứ vũ khí mới họ đeo lủng lẳng trên thắt lưng da, bên dưới áo khoác, cảm thấy mình đến kỳ cục, băn khoăn không biết chúng có ích gì chăng. Chẳng ai trong bọn họ từng nảy ra ý nghĩ giao chiến là một trong những thứ phiêu lưu mà chuyến rút chạy này sẽ đưa đến cho mình.

Cuối cùng họ khởi hành. Họ dắt lũ ngụa lùn xuống đồi; và rồi cưỡi lên chúng chạy nước kiệu thật mau xuôi thung lũng. Họ ngoái nhìn đằng sau thấy cái chỏm gò đất cũ trên đồi, từ đó ánh mặt trời trên vàng ròng bốc ngược lên như ngọn lửa vàng rực. Thế rồi họ rẽ vào một vai Vệt Đồi và tất cả khuất khỏi tầm nhìn.

Mặc dầu đã nhìn quanh tứ phía Frodo vẫn chẳng thấy bóng dáng nào của hai trụ đá vĩ đại giống như trụ cổng, rồi chẳng mấy chốc họ đã đến khe đường phía Bắc bèn nhanh chóng phi qua, và miền đất thấp đã trải ra đằng trước họ. Ấy là một hành trình vui vẻ có Tom Hombadil hoan hỉ phi nước kiệu bên cạnh, hoặc giả đằng trước họ, trên lưng Bướu Ú đang đi chuyển nhanh hơn so với tốc độ mà người ta dự đoán được khi nhìn cỡ vòng yên bụng của nó. Lão Tom hát gần như suốt đường, chủ yếu những lời chẳng nghĩa lý gì, hoặc có lẽ bằng thứ ngôn ngữ lạ lùng các Hobbit không hề biết, mọi thứ ngôn ngữ cổ mà các từ chủ yếu nói lên niềm kinh ngạc và nỗi hân hoan.

Họ tiến lên đều đặn, song sớm nhận ra Đường Cái xa xôi hơn họ tưởng. Kể cả không có sương mù, giấc ngủ giữa ngày hẳn cũng đã ngăn không cho họ đến đích trước sẩm tối ngày hôm qua. Đường kẻ tối sẫm họ nhìn thấy khi trước không phải là hàng cây mà là một hang bụi rậm mọc trên bờ ria con hào sâu có tường hào dốc đứng phía bên kia. Lão Tom bảo rằng con hào từng là ranh giới một vương quốc, nhưng đã xa xưa lắm. Lão dường như nhớ chuyện buồn nào về vương quốc đó, nên không định nói gì nhiều.

Họ leo xuống leo lên con hào rồi qua một khe hở trên tường, và rồi lão Tom xoay chính Bắc, bởi nãy giờ họ đã phần nào chếch sang phía Tây. Vùng đất giờ rộng mở và khá bằng phẳng, nên họ đẩy nhanh nhịp bước, song phải tới khi mặt trời lặn thấp lắm rồi họ mới thấy một hàng cây cao truớc mặt và biết rằng mình đã quay về đến Đường Đông sau bao nhiêu cuộc phiêu lưu không ngờ. Họ thúc lũ ngựa lùn phi nước đại qua mấy sải cuối cùng, rồi dừng lại dưới bóng dài của hàng cây. Họ đang ở trên đỉnh một bờ dốc, và Đường Cái, bấy giờ đã mờ tối trong chiều buông, uốn lượn xa dần bên dưới. Ở đoạn này con đường gần như chạy theo hướng Tây Nam - Đông Bắc, nên về bên phải họ nó đổ vội xuống một lòng chảo rộng. Đường bị lún và mang nhiều dấu hiệu của cơn mưa nặng hạt vừa xong; có những vũng cùng ổ gà đầy nước. Họ phi xuống bờ dốc, hết nhìn lên lại nhìn xuống. Chẳng thấy gì. “Chà, cuối cùng cũng lại đây rồi!” Frodo thốt lên. “Tôi đồ rằng chúng ta mất thêm chưa quá hai ngày nhờ lối đi tắt qua Rừng Già của tôi! Những có lẽ sự chậm trễ này lại hữu ích - có thể nó đã đánh lạc hướng chúng khỏi lộ trình của ta.”

Mấy Hobbit kia nhìn cậu. Cái bóng của nỗi sợ bọn Kỵ Sĩ Đen lại đột nhiên lướt qua họ. Kể từ khi vào Rừng Già họ chủ yếu chỉ chăm chăm nghĩ đến chuyện trở lại Đường Cái cho bằng được; chỉ đến giờ đường nằm ngay dưới chân rồi, họ mới nhớ ra hiểm nguy theo sát họ, có thể còn đang nằm chờ họ trên chính con đường này. Họ lo lắng ngoái nhìn hướng mặt trời đang lặn, nhưng Đường Đông vẫn xám nâu và trống không.

“Các anh có nghĩ,” Pippin ngập ngừng hỏi, “các anh có nghĩ đêm nay chúng ta sẽ bị bám theo không?”

“Không, ta hy vọng không phải đêm nay,” lão Tom Bombadil trả lời; “có lẽ ngày mai cũng không. Nhưng đừng vội tin phỏng đoán của ta; bởi ta không dám chắc đâu. Xa mãi bên ngoài đằng Đông, hiểu biết của ta chẳng đâu vào đâu. Tom không phải chủ nhân lũ Kỵ Sĩ từ Vùng Đất Đen quá xa bên kia địa hạt của lão.”

Dù sao thì cả bốn Hobbit cũng ước sao lão cứ đi mãi cùng mình. Họ cảm thấy lão sẽ biết phải xử lý lũ Kỵ Sĩ Đen như thế nào, ấy là nếu trên đồi quả có ai đó biết chuyện ấy. Ngay giờ đây họ sắp đi vào vùng đất hoàn toàn xa lạ, ở ngoài mọi chuyện kể trừ những truyền thuyết xa xăm mơ hồ nhất của Quận, và trong chạng vạng họ mong mỏi được về nhà. Nỗi cô đơn sâu thẳm và cảm giác mất mát trùm lên họ. Họ đứng im lặng, ngần ngừ không muốn chia tay lần cuối, mãi mới dần dần nhận ra rằng lão Tom đang chào tiễn biệt, chúc họ vững tâm, phi suốt đến tối đừng nghỉ giữa chừng.

Tom sẽ cho các bạn lời khuyên hay, cho đến hết ngày hôm nay (sau đó sẽ phải trông chờ sự may mắn của bản thân chỉ đường cho các bạn): bốn dặm xuôi Đường Cái các bạn sẽ thấy một ngôi làng, làng Bree dưới đồi Bree, với những cánh cửa trông về hướng Tây. Trong làng có một quán trọ lâu đời gọi là quán Ngựa Lồng. Đại Mạch Bơ Gai là chủ quán, một người đáng quý. Các bạn có thể nghỉ đêm ở đó, rồi thì buổi sáng sẽ giúp các bạn lên đường. Hãy dũng cảm, nhưng thận trọng! Giữ trái tim hân hoan của các bạn luôn mạnh giỏi, và hãy phi nhanh đi gặp vận mệnh của mình!”

Họ van xin lão chí ít hãy đi đến tận quán trọ và uống với họ một lần nữa; song lão cười lớn và từ chối mà bảo:

Đến đây dừng địa hạt Tom: lão không vượt qua biên giới.

Tom còn nhà phải chăm nom, nàng Anh Đào Vàng đang đợi!

Nói đoạn lão quay lưng, tung mũ thật cao, nhảy lên lưng Bướu Ú, rồi phi lên đỉnh bờ hào và vừa hát vừa mất hút dần vào trong hoàng hôn.

Bốn Hobbit trèo lên dõi theo cho đến khi lão khuất khỏi tầm mắt.

“Thật đáng tiếc khi phải chia tay Chủ Nhân Bombadil,” Sam cảm thán. “Ông ấy thật là người cẩn trọng, chắc chắn rồi. Tôi đồ là chúng ta có thể sẽ đi xa khối nữa mà chẳng gặp được cái gì tốt đẹp hơn, hay lạ lùng hơn ông ấy. Nhưng tôi không chối là mình rất khoái được thấy quán Ngựa Lồng ông ấy nói đến kia. Hy vọng nó sẽ giống quán Rồng Xanh mãi tít quê nhà! Mà dân ở Bree ra cái giống gì nhỉ?”

“Có dân Hobbit ở Bree đấy,” Merry nói, “cả Người Cao Lớn nữa. Tôi dám nói sẽ giống quê nhà ta lắm cho mà xem. Ngựa Lồng là một quán được, xét theo mọi mặt. Người nhà tôi thỉnh thoảng vẫn đi ra đó.”

“Nó có thể là tất cả những gì ta dám ước ao,” Frodo nói; “nhưng dù sao vẫn cứ nằm ngoài Quận. Chớ buông thả cứ như đang ở nhà! Xin nhớ cho - tất cả mọi người - là KHÔNG ĐƯỢC nhắc đến cái tên Bao Gai. Tôi là ông Gầm Đồi đấy, giả sử cần phải cáo tên tiếc gì.”

Bấy giờ họ trèo lên ngựa lùn và lặng lẽ phi hút vào chiều tối. Bóng đêm ập xuống thật nhanh, trong lúc họ chậm chạp lê bước xuống đồi rồi lại lên đồi, cuối cùng nhìn thấy những ánh đèn nhấp nháy xa xa đằng trước.

Trước mặt họ lừng lững đồi Bree chắn lối, một khối đen sẫm chắn sao trời mờ sương; và bên dưới sườn Tây núp náu một ngôi làng lớn. Họ hối hả về phía ấy, chỉ mong sao trông thấy một cái lò sưởi, với một cánh cửa ngăn giữa họ và đêm tối.

CHƯƠNG IX DƯỚI TẤM BIỂN QUÁN NGỰA LỒNG

Bree là làng chính thuộc Đạo Bree, một vùng đất nhỏ có người ở, hệt một hòn đảo giữa đất đai đìu hiu chung quanh. Ngoài bản thân Bree, còn có các làng Staddle ở sườn kia quả đồi. Combe trong một thung sâu xa hơn về phía Đông, và Archet ở bìa rừng Chet. Nằm bao quanh đồi Bree và mấy làng là một vùng đồng ruộng và đất rừng đã khai khẩn chỉ rộng chừng vài dặm.

Con Người ở Bree tóc nâu, to ngang, khá thấp, vui tính và độc lập: họ chẳng thuộc quyền ai ngoại trừ bản thân mình; song lại thân thiện như người trong nhà với dân Hobbit, Người Lùn, các Tiên cùng những cư dân khác của thế giới quanh họ hơn thường thấy ở Người Cao Lớn. Theo chuyện kể của chính họ thì họ là dân đầu tiên cư ngụ ở đây, hậu duệ của những Con Người đầu tiên từng ngao du vào miền Tây trung thế giới. Chẳng mấy nguời sống sót qua bao chấn động thời Cựu Niên ấy; song sau này các vị vua vượt Đại Dương trở về thấy người Bree vẫn ở đó, và họ hẵng còn ở đó đến giờ, khi mà ký ức về các đời Vua xưa đã nhạt vào trong cỏ.

Những ngày đó, chẳng Con Người nào sinh sống xa đến như họ về phía đằng Tây, hoặc giả trong vòng trăm lý quanh Quận. Song ở vùng đất hoang dã bên kia Bree còn có những kẻ lang thang bí ẩn. Dân Bree gọi họ là người Tuần Du, dù chẳng biết nguồn gốc của họ là đâu. Họ cao lớn hơn, da sẫm hơn Con Người ở Bree, nghe đồn có những năng lực thị giác thính giác lạ lùng, còn hiểu được ngôn ngữ của muông thú và các loài chim. Họ tùy tiện rong ruổi Nam tiến hoặc Đông tiến thậm chí xa mãi Dãy Núi Mù; song họ chỉ còn vài kẻ và hiếm khi còn được ai trông thấy. Dù mỗi khi xuất hiện họ lại mang tin tức từ nơi xa, và kể những câu chuyện kỳ lạ bị quên lãng mà người ta cứ hào hứng lắng nghe, nhưng dân Bree không đánh bạn với bọn họ.

Cũng có nhiều gia đình Hobbit ở Đạo Bree, họ thì lại tuyên bố đây là khu định cư Hobbit lâu đời nhất trần gian, được lập ra trước cả thời dân Hobbit vượt sông Bia Rum Đun tới định cư ở Quận. Họ sống hầu hết tại làng Staddle mặc dầu một số ở ngay Làng Bree, nhất là trên những sườn cao hơn của quả đồi, bên trên cả nhà của Con Người. Cao Lớn và Thấp Bé (như họ vẫn gọi nhau) chan hòa thân ái, bên nào lo việc bên nấy theo cách riêng, song đều hết sức hữu lý coi bản thân tộc minh là cấu phần thiết yếu của dân Bree. Chẳng thấy có sự dàn xếp dị thường (nhưng rất tuyệt vời) kiểu này ở nơi nào khác trên thế gian.

Dân Bree, Bé hay Lớn, đều không mấy khi đi chu du thiên hạ; những vấn đề của bốn làng mới là mối lo chính yếu của họ. Thỉnh thoảng, dân Hobbit Bree cũng đi đến mãi tận Trấn Hươu hoặc giả Tổng Đông; nhưng dầu cho dải đất bé tí của họ chẳng xa hơn một ngày đi ngựa về phía Đông cầu Bia Rum Đun bao lăm, dân Hobbit ở Quận giờ hiếm khi còn tới viếng thăm mạn đó. Một người nhà Trấn Hươu hiếm hoi hoặc một người nhà Took ưa phiêu lưu mạo hiểm thường sẽ ra quán Ngựa nghỉ một hai đêm, song kể cả chuyện ấy cũng đâm ra bớt thường xuyên. Dân Hobbit ở Quận gọi những kẻ ở Bree, và bất kể ai khác sống bên ngoài địa giới mình, là Bọn Ngoài Rìa, và hầu như chẳng quan tâm gì đến họ, coi như họ đều đần độn và hoang dã hết cả. Dạo ấy có dễ là còn nhiều Bọn Ngoài Rìa lang thang rải rác ở Miền Tây Thế Giới hơn người ở Quận tưởng tượng. Vài kẻ, chẳng nghi ngờ gì, cũng chỉ là đám hành khất, lăm lăm đào một cái hốc trên bờ hào bất kỳ và chỉ lưu trú lại chừng nào còn thấy hợp ý mình. Song ở Đạo Bree, dù sao chăng nữa, dân Hobbit thảy đều đứng đắn và phát đạt, chẳng quê kệch hơn phần lớn họ hàng xa ở Trong Rìa chút nào. Cái thời chuyện đi lại giữa Quận và Bree còn rất là nhộn nhịp vẫn chưa bị lãng quên. Có dòng máu Bree chảy trong người họ nhà Hươu Bia Rum, mọi nguồn tin đều bảo thế.

Làng Bree có vài trăm ngôi nhà đá của Người Cao Lớn chủ yếu bên trên Đường Đông, nép mình trên sườn đồi với các cửa sổ trông hướng Tây. Ở phía bên ấy, vòng thành một hình bán nguyệt bắt đầu và kết thúc ở đồi Bree, có một con hào sâu trồng hàng giậu dày trên bờ hào bên trong. Đường Đông cắt qua hào này nhờ một bờ đường đắp cao; song tới chỗ xuyên qua hàng giậu thì bị một cái cổng vĩ đại ngáng lại. Còn một cổng nữa ở lối vào phía Nam nơi Đường Đông chạy ra khỏi làng. Hai cổng cứ đêm xuống là đóng chặt; song ngay bên trong cổng có chòi canh nhỏ dành cho nguời gác cổng.

Xuôi Đường Đông, đúng chỗ ngoặt sang phải để đi vòng quanh chân đồi, có một quán trọ lớn. Quán đã được xây từ xưa hồi tình hình lưu thông trên các con đường nhộn nhịp hơn nhiều. Bởi Bree trấn ở giao điểm xưa cũ nơi các ngã đường hội ngộ; còn một con đường cổ xưa khác nữa vắt ngang Đường Đông ngay bên ngoài con hào ở cuối làng phía đằng Tây, hồi xưa Con Người và đủ hạng dân khác từng đi lại nhiều trên đó. Lạ như tin tức từ Bree vẫn là một câu châm ngôn ở Tổng Đông, lưu truyền từ những ngày xưa kia, hồi còn có thể nghe ngóng tin tức Đông, Nam, Bắc ngay trong quán trọ, cả hồi dân Hobbit ở Quận quen đi thường xuyên hơn để nghe ngóng những tin tức ấy. Song các vùng Đất Bắc đã từ lâu tiêu điều, và Đường Bắc giờ hiếm khi còn ai đụng tới: nó bị cỏ mọc đầy, và dân Bree gọi nó là đường Xanh.

Song Quán Trọ Bree thì vẫn đấy, chủ quán vẫn cứ là một nhân vật quan trọng. Ngôi nhà của lão là chốn hội ngộ cho bọn nhàn tản rảnh rỗi, bọn lắm lời, và quân tọc mạch lẫn trong mọi bọn dân, Lớn lẫn Bé, khắp bốn làng này; cũng là khu nghỉ ngơi dành cho dân Tuần Du cùng những người lang thang khác, và cho các lữ khách nào (đa số là Người Lùn) còn tiếp tục hành trình trên con Đuờng Đông, đi đi về về Dãy Núi Mù.

Trời đã tối, sao trắng đang lấp lánh, Frodo và các bạn đồng hành cuối cùng cũng đến ngã tư giao với đường Xanh và áp sát ngôi làng. Họ đi đến cổng Tây thì thấy cổng đóng, nhưng ở cửa chòi canh quá bên kia cổng có một người đang ngồi. Hắn ta bật dậy lấy một ngọn đèn và ngạc nhiên nhìn họ bên kia cổng.

“Các người muốn gì, các nguời từ đâu tới?” hắn ta hỏi cộc lốc.

“Chúng ta đương định đến quán trọ vùng này,” Frodo trả lời. “Chúng ta đương du hành Đông tiến mà đêm nay không thể đi xa hơn.”

“Hobbit à! Những bốn tên Hobbit! Lại còn chưa kể, rõ là người ở Quận, căn theo giọng chúng,” tên gác cổng nói, khe khẽ như thể lẩm bẩm cho mình mình nghe. Hắn ta chằm chằm nhìn họ u ám trong giây lát, đoạn từ từ mở cổng để họ cho ngựa qua.

“Chúng tôi không thường thấy dân Quận phi băng băng trên Đường Cái ban đêm,” hắn tiếp, lúc bọn họ ngừng lại một khắc ngay cổng cái chòi. “Xin các ngài thứ lỗi cho vì tôi cứ băn khoăn không biết công việc gì đưa các ngài đi xa tít phía Đông Bree chứ! Không biết tôi có thể hỏi tên các ngài là gì được chăng?”

“Tên chúng ta lẫn công việc của chúng ta là chuyện của chúng ta, đây chẳng có vẻ một chốn hay ho để mà luận bàn,” Frodo đáp, không thích vẻ mặt lẫn giọng điệu của gã người.

“Công việc của ngài là chuyện của ngài, hẳn thế rồi,” gã người nói; “song đặt câu hỏi sau chập tối là việc của tôi.”

“Chúng ta là Hobbit từ Trấn Hươu đến, chúng ta thích đi chu du đây đó và định nghỉ lại quán trọ vùng nay,” Merry đế vào. “Ta là ông Hươu Bia Rum. Thế đã đủ cho ngươi chưa? Dân Bree vốn ăn nói tử tế với lữ khách cả mà, ta từng nghe được thế đấy.”

“Được rồi, được rồi!” gã người dịu giọng. “Tôi đây không định gây hấn. Song các ngài sẽ thấy có khi còn khối kẻ chứ chả phải mình lão Harry canh cổng sắp hỏi han tới các ngài. Có khối kẻ kỳ lạ loanh quanh đây. Nếu các ngài đi đến quán Ngựa Lồng sẽ thấy chả phải mình các ngài là khách trọ.”

Hắn chúc họ ngon giấc, và bọn họ không nói gì thêm song trong ánh đèn Frodo có thể thấy gã đàn ông vẫn đang nhìn theo họ vẻ hiếu kỳ. Cậu cả mừng nghe cánh cổng kêu loảng xoảng sau lưng, lúc cả bọn đang rong lên phía trước. Cậu tự hỏi vì sao gã đó hoài nghi đến vậy, và liệu có phải ai đó vẫn đang dò hỏi tin tức về một đoàn Hobbit hay không. Liệu có phải là chính Gandalf? Có khi lão đã đến trước, còn bọn họ thì bị lâu la chậm trễ trong Rừng Già và Vệt Đồi. Song có điều gì đấy nơi vẻ mặt và cái nhìn của gã gác cổng khiến cậu cảm thấy bất an.

Gã đàn ông chăm chú nhìn theo đoàn Hobbit một thoáng rồi gã đi vào chòi. Gã vừa quay lưng, một bóng đen trèo vội qua cổng vào trong, hòa mình vào bóng tối của đường làng.

Các Hobbit giục ngựa đi tiếp lên một sườn đồi thoai thoải, qua vài ngôi nhà lẻ loi, dừng lại bên ngoài quán trọ. Những ngôi nhà trước mắt họ nom to đùng và kỳ lạ. Sam trừng trùng ngước nhìn quán trọ ba tầng với bao nhiêu cửa sổ, cảm thấy trái tim mình chùng xuống. Chú đã tưởng tượng rằng trong cuộc hành trình, sẽ đến lúc mình gặp những gã khổng lồ cao hơn cả cây rừng, cả nhưng sinh vật khác kinh khiếp hơn nhiều; vậy mà lúc này đây chú lại nhận ra mình đang bị áp đảo tinh thần khi lần đầu tiên tận mắt nhìn Con Nguời và nhà cửa cao nghênh của họ, thực sự quá đủ để trở thành đoạn cuối đen tối của một ngày mệt mỏi. Chú hình dung những con ngựa ô sừng sững yên cương chực sẵn trong bóng tối sân nhà trọ, và lũ Kỵ Sĩ Đen từ những cửa sổ đen ngòm trên cao liếc xuống.

“Chắc chắn ta không định ở đây đêm nay, phải không thưa cậu?” chú la lối. “Nếu có dân Hobbit quanh chốn này, sao ta không kiếm ai đó sẵn lòng mời ta vào? Sẽ giống như ở nhà hơn.”

“Quán trọ này thì có vấn đề gì?” Frodo nói. “Lão Tom Bombadil giới thiệu nó mà. Tôi tin bên trong cũng khá giống như ở nhà.”

Thậm chí nhìn từ bề ngoài quán trọ cũng nom giống một ngôi nhà dễ chịu trước những con mắt quen nhìn nhà cửa. Nó xoay mặt tiền sát đường cái, hai chái nhà chạy suốt ra sau trên miếng đất phần nào được xắn ngọt từ mấy sườn đồi thoải thấp hơn, nên ở phía cuối nhà các cửa sổ tầng hai lại ngang bằng với mặt đất. Có một cửa tò vò rộng dẫn tới cái sân trong giữa hai chái nhà, và ở phía tay trái bên dưới cửa tò vò có một lối ra vào lớn chỉ cần nhảy mấy bậc cấp rộng là tới. Cánh cửa mở toang và ánh sáng từ đấy tuôn chảy ra. Bên trên cửa tò vò có một ngọn đèn, và bên dưới ngọn đèn lủng lẳng tấm biển lớn: một con ngựa lùn trắng béo núc chổng vó hai chân sau. Bên trên cánh cửa ra vào có sơn những chữ trắng: QUÁN NGỰA LỒNG của ĐẠI MẠCH BƠ GAI. Nhiều cửa sổ tầng duới lấp ló ánh đèn sau lớp rèm dày.

Đương lúc họ ngần ngừ ngoài bóng tối âm u, bên trong ai đó dọn giọng ca một bài vui tươi và nhiều giọng hớn hở hòa theo ầm ĩ thành cả dàn đồng ca. Họ lắng nghe âm thanh khích lệ này chốc lát và rồi xuống khỏi lưng lũ ngựa lùn. Bài ca chấm dứt, rộ lên một tràng cuời lớn và tiếng vỗ tay tán thưởng.

Họ dắt lũ ngựa lùn vào dưới cửa tò vò, rồi bỏ chúng đứng trong sân mà bước lên bậc cấp. Frodo đi lên trước, suýt nữa đâm sầm vào một lão người béo lùn có cái đầu hói và khuôn mặt đỏ lừ. Lão ta mặc chiếc tạp dề trắng, đang lao ra cửa này chuẩn bị vào qua cửa kia, bưng cái khay nặng trĩu những vại bia đầy.

“Chúng tôi liệu có...” Frodo cất tiếng.

“Nửa phút nữa, các vị làm ơn!” lão hét vói qua vai, rồi biến mất giữa cả mớ hỗn độn giọng nói và nguyên một trời mây khói thuốc. Thoáng một cái lão ta đã lại ra, vừa lau lau tay lên tạp dề.

“Xin chào buổi tối, cậu chủ!” lão gập người nhìn họ. “Chẳng hay cậu muốn gì đây?”

“Giường cho bốn người, chuồng cho năm con ngựa lùn, nếu ông lo nổi. Phải ông là ông Bơ Gai không?”

“Đúng thế! Đại Mạch là tên tôi. Đại Mạch Bơ Gai xin được phục vụ quý vị! Quý vị từ Quận đến, hử?” lão nói, rồi bất thình lình đập tay lên trán, như thể cố nhớ ra chuyện gì đấy. “Hobbit!” lão la to. “Giờ thì chuyện ấy gợi nhớ đến cái gì nhỉ? Có phiền tôi hỏi tên không, thưa các cậu?”

“Ông Took và ông Hươu Bia Rum,” Frodo giới thiệu; “còn đây là Sam Gamgee. Còn tôi là Gầm Đồi.”

“Thế đấy!” lão Bơ Gai nói, đoạn bật ngón tay đánh tách. “Lại quên mất rồi! Mà nó sẽ quay về thôi, khi tôi có thời giờ suy nghĩ. Tôi đang phải chạy rụng chân đây; nhưng tôi sẽ xem xem có thể làm gì cho các vị không. Dạo này ở đây chúng tôi không thường nhận nguyên một đoàn từ Quận đến, tôi nên xin lỗi vì không làm cho các vị thấy được chào đón mới phải. Song đã có một đám đông to đùng trong nhà tôi đêm nay rồi, khá lâu rồi chưa từng thế. Chả mưa thì thôi, mưa là đổ rào rào, ở Bree chúng tôi nói thế đấy.”

“Này! Nob!” lão gào lên. “Mày ở đâu, cái đồ chậm chạp chân len kia? Nob!”

“Ra đây, ông ơi! Ra đây!” Một Hobbit mặt mũi tưng tửng từ một cánh cửa vọt ra, nhìn thấy mấy lữ khách liền dừng khựng, nhìn họ chằm chằm vẻ quan tâm cực độ.

“Thằng Bob đâu?” lão chủ quán hỏi. “Mày không biết phỏng? Vậy thì tìm nó đi! Nhanh bằng hai vào! Tao không có sáu chân, cũng chẳng có sáu mắt đâu! Bảo thằng Bob có năm con ngựa lùn cần vào chuồng. Nó làm sao tìm ra chỗ thì tìm.” Nob lót tót chạy đi, vừa nháy mắt vừa cười nhăn nhở.

“Chà, xem nào, tôi định nói gì nhỉ?” lão Bơ Gai vỗ vỗ trán nói. “Chuyện nọ bó chuyện kia, ấy là cứ nói vậy. Đêm nay tôi bận quá thể, nên đầu óc quay mòng mòng hết cả. Đêm qua có một nhóm từ dưới phía Nam đi lên đường Xanh này - mà thế cũng đã lạ lắm rồi. Rồi có một toán Người Lùn nay đây mai đó đang đi về phía Tây ghé vào đây tối nay. Và giờ đến các vị. Nếu các vị chẳng phải dân Hobbit, tôi còn không biết liệu có cho các vị tá túc được không đấy. Nhưng chúng tôi còn một hai phòng gì đó ở chái Bắc vốn được soạn riêng cho dân Hobbit, hồi xây cất nơi này. Ở tầng trệt đúng như họ thuờng ưa thích nhá; các cửa sổ tròn và đủ cả như họ muốn. Hy vọng các vị sẽ thoải mái. Các vị chắc đang chờ bữa tối, còn ngờ gì nữa. Ngay tắp lự thôi. Lối này nào!”

Lão đưa họ xuống hành lang một quãng, rồi mở một cánh cửa. “Phòng ngủ nhỏ xinh đây rồi!” lão nói. “Tôi hy vọng nó sẽ vừa vặn. Giờ tôi xin kiếu. Tôi bận lắm. Chẳng thì giờ đâu mà chuyện trò. Tôi phải chạy đi đây. Đúng là vất vả cho hai chân, nhưng tôi không gầy đi được. Tôi sẽ lại qua xem sau. Nếu các vị muốn gì, cứ rung chuông tay, Nob sẽ đến. Nếu nó không đến, cứ rung rồi gọi to vào!”

Cuối cùng lão đi ra, để mặc họ đang cảm thấy suýt tắc thở đến nơi. Lão dường như có khả năng nói liên tu bất tận, bất kể đang bận chừng nào. Họ thấy mình ở trong một căn phòng nhỏ ấm áp. Có ánh lửa nhỏ bập bùng trong lò sưởi, đằng trước ngọn lửa là mấy cái ghế thấp vừa vặn thuận tiện. Có một cái bàn tròn, trải sẵn mảnh vải trắng, trên bàn là một cái chuông tay lớn. Song họ chưa kịp nghĩ đến chuyện lắc chuông thì Nob, chú Hobbit giúp việc, đã xồng xộc chạy vào. Chú mang nến và một khay đầy những đĩa.

“Các ngài có muốn uống gì không, các chủ nhân?” chú hỏi. “Mà tôi sẽ chỉ giường cho các ngài, trong khi bữa tối đang được chuẩn bị sẵn sàng chứ?”

Họ tắm rửa xong và đang giữa chừng tiến công những vại bia to đùng ngon lành thì lão Bơ Gai và Nob lại đi vào. Chỉ trong nháy mắt bàn đã bày xong. Có súp nóng, thịt nguội, mứt dâu đen, bánh mì mới, mấy lát bơ, nửa phong phó mát chín ngấu: thức ăn đơn giản mà ngon, ngon ngang với những gì Quận có thể sửa soạn, và đủ mang lại cảm giác thân thuộc như ở nhà để xua tan mối nghi ngờ cuối cùng của Sam (vốn đã nhẹ bớt kha khá nhờ chất lượng bia xuất sắc ở đây).

Chủ quán lượn qua lượn lại một lúc, đoạn soạn sửa ra đi để mặc họ lại. “Tôi không biết liệu các vị ăn tối xong có muốn tham gia với chúng tôi không,” lão đứng ở cửa nói. “Có lẽ các vị thích lên giường hơn. Dù sao, chúng tôi cũng rất hân hạnh chào đón các vị, nếu các vị có nhã ý. Chúng tôi không thường xuyên đón dân Ngoài Rìa - ấy tôi nên nói là lữ khách từ Quận đến, các vị bỏ quá cho; và chúng tôi rất mong được nghe chút tin tức, hoặc bất kể câu chuyện hay bài ca nào các vị có nhã ý trình bày. Nhưng cứ tùy các vị thôi nhé! Cứ rung chuông, nếu các vị thiếu thứ gì!”

Cảm thấy quá sảng khoái và phấn khích cuối bữa tối (ngót ba phần tư giờ đồng hồ đều đặn chiến đấu, không bị chuyện trò vớ vẩn nào cản trở) nên Frodo, Pippin, và Sam quyết định xuống tham gia cùng bọn người kia. Merry nói làm thế ngột ngạt lắm. “Em thà ngồi yên tại đây bên bếp lửa một lát, rồi sau đó có khi đi ra ngoài hít không khí. Nhớ cư xử nói năng cho chừng mực, và đừng quên rằng nhiệm vụ của các anh là bí mật đào tẩu, mà hiện hẵng còn đang trên đường cái khơi khơi chưa xa Quận mấy đâu!”

“Được rồi!” Pippin đáp. “Cứ lo cho bản thân anh ấy! Đừng để bị lạc, và đừng quên trong nhà thì an toàn hơn cả!”

Bọn người kia ở trong phòng khách lớn của quán trọ. Đám tụ tập khá đông đúc và ô hợp, Frodo khám phá ra vậy, khi mắt cậu đã quen với ánh sáng. Ánh sáng này chủ yếu từ một lò sưởi củi đang cháy sáng rực, bởi ba cái đèn treo lơ lửng trên xà nhà đều lờ mờ tối, ám khói quá nửa. Đại Mạch Bơ Gai đang đứng gần lò sưởi nói chuyện với một cặp Nguời Lùn và một hai con người lạ mặt. Trên mấy băng ghế là đủ loại dân: con người ở Bree, đủ chủng loại Hobbit địa phương (đang ngồi mải tán chuyện cùng nhau) thêm một vài Người Lùn và mấy nhân vật mơ hồ khác khó phân biệt nổi đang ở trong bóng tối và các góc phòng.

Các Hobbit từ Quận vừa bước vào, đã nghe dân Bree đồng thanh chào mừng. Những kẻ lạ mặt, nhất là mấy kẻ mới ngược đường Xanh lên, nhìn họ chằm chằm vẻ tò mò. Chủ quán giới thiệu khách mới đến với dân Bree, liến thoắng đến độ, mặc dầu nghe được nhiều cái tên, họ hầu như khó mà dám chắc cái tên nào thuộc về ai. Con Người ở Bree dường như thảy đều có họ tên khá yêu thực vật, chẳng hạn Nến Lõi Bấc, Kim Ngân, Ngón Chân Thạch Nam, Nhà Táo, Len Cây Kế và Dương Xỉ (chưa kể đến lão Bơ Gai). Vài Hobbit cũng có họ giống vậy. Chẳng hạn nhà Ngải Cứu có vẻ đông đảo. Song phần lớn bọn họ đều mang họ dính đến thiên nhiên, như Triền Dốc Tuột, Nhà Lửng, Hốc Dài, Thợ Bốc Cát, Đào Hang, nhiều họ nay cũng phổ biến ở Quận. Có vài tay Gầm Đồi làng Staddle đến, và vốn không sao tưởng có lý do gì lại có thể khiến họ không có liên hệ họ hàng với nhau, họ rộng lòng nhận ngay Frodo là người anh em họ mạc từ lâu đứt liên lạc.

Thật tình là dân Hobbit Bree thân thiện và tọc mach đến nỗi chẳng mấy chốc Frodo hiểu là sẽ cần đưa ra vài lý giải về nỗi cậu đang mưu sự cái gì. Cậu trình bày rằng mình say mê lịch sử và địa lý (đến đây thấy khá lắm cái đầu lúc lắc, mặc dầu hai từ đó chẳng được sử dụng mấy trong phương ngữ Bree). Cậu nói cậu đang toan tính viết một cuốn sách (đến đây là kinh ngạc lặng tờ), và rằng cậu cùng mấy bạn muốn thu thập thông tin về các Hobbit sống bên ngoài Quận, nhất là ở vùng đất phía Đông này.

Đến đây một dàn hợp xướng các giọng nói rộ lên. Giá Frodo thực sự muốn viết một cuốn sách, và có thật nhiều tai, hẳn cậu đã thu thập đủ cho vài chương chỉ trong mấy phút. Và nếu thế vẫn chưa đủ, cậu còn được cho một danh sách họ tên, bắt đầu với “Lão Đại Mạch đây”, mà cậu có thể tới hỏi thêm thông tin. Song một lúc sau, bởi Frodo chẳng tỏ dấu hiệu gì là sắp viết một cuốn sách ngay tại chỗ, các Hobbit liền quay về mấy câu hỏi về đời sống ở Quận. Frodo không tỏ ra quá hay chuyện, nên chẳng bao lâu cậu đã thấy mình ngồi trơ một góc, nghe ngóng và nhìn quanh.

Con Người và Người Lùn hầu hết đang bàn tán các sự việc xa xôi và kể lể tin tức mang màu sắc đang dần trở nên quá quen thuộc. Có rối loạn ở mãi phía Nam, và có vẻ như những Con Người lên đường Xanh này đều đang đi chuyển, tìm kiếm các miền đất nơi họ có thể thấy được chút hòa bình. Dân Bree biết thông cảm, song rõ ràng không hết sức sẵn lòng nhận một lượng lớn người lạ vào địa hạt nhỏ bé của họ. Một trong những lữ khách, một gã mắt lác không được ai ưa, tiên đoán rằng sắp tới sẽ ngày càng nhiều người đi về phía Bắc. “Nếu không có chỗ, họ sẽ tự tìm lấy chỗ cho mình. Họ có quyền được sống, như mọi bọn dân khác,” gã nói oang oang. Cư dân địa phương nom không có vẻ hài lòng trước viễn cảnh ấy.

Các Hobbit thì không quá để ý đến mọi chuyện này, vả chăng chuyện tức thời chẳng có vẻ liên quan đến dân Hobbit. Dân Cao Lớn khó có thể cầu xin chỗ ở trong hốc Hobbit. Họ khoái Sam và Pippin hơn, hai kẻ bấy giờ đang cảm thấy hết sức giống ở nhà, mải mê tán chuyện hân hoan về các biến cố ở Quận. Pippin gây vô khối tiếng cười nhờ câu chuyện sụp mái Hốc Thị Chính ở Mỏ Cộ: thị trưởng Will Chân Trắng, cũng là Hobbit béo nhất Tổng Tây, bị vùi trong bụi phấn, nên thoát ra ngoài trông y như cái bánh bao phủ bột. Tuy vậy có vài câu hỏi được nêu ra khiến Frodo hơi bồn chồn. Một cư dân Bree, có vẻ như đã ở Quận vài bận, muốn biết nhà Gầm Đồi sống ở đâu và họ có họ hàng với những ai.

Đột nhiên Frodo để ý thấy một con người lạ mặt vẻ dãi dầu sương gió, ngồi trong bóng tối gần tường, cũng đang chăm chú lắng nghe cuộc chuyện trò giữa Hobbit với nhau. Anh ta có một cái cốc vại cao ngống ngay trước mặt, và mải hút một điếu tẩu đót dài chạm trổ kỳ quái. Đôi chân anh ta duỗi dài, lồ lộ cặp ủng cao bằng da mềm thật hợp người, song cũng đã sờn mòn nhiều và bấy giờ đóng bánh những bùn. Một cái áo choàng lấm bụi đường bằng vải xanh thẫm nặng trịch được vén gọn quanh mình, và bất chấp căn phòng nóng nực, anh ta vẫn trùm mũ che khuất khuôn mặt; song mắt vẫn sáng lên trong lúc anh ta theo dõi mấy Hobbit.

“Ai kia?” Frodo hỏi, nhân có dịp thì thào vào tai lão Bơ Gai. “Tôi nghĩ ông chưa giới thiệu anh ta thì phải?”

“Anh ta hả?” chủ quán thì thào đáp, nhướng một bên mắt mà không xoay đầu. “Tôi không biết rõ lắm. Anh ta thuộc một giới nay đây mai đó - chúng tôi gọi bọn họ là dân Tuần Du. Anh ta hiếm khi mở miệng: song đúng là nếu muốn anh ta hoàn toàn có thể kể một câu chuyện hiếm có. Anh ta biến mất cả tháng trời, hoặc cả năm, rồi lại xuất đầu lộ diện. Mùa xuân trước anh ta ra ra vào vào thường xuyên lắm; nhưng dạo gần đây tôi không thấy anh ta mấy. Tên thật anh ta là gì thì tôi chưa từng nghe; nhưng quanh đây người ta gọi anh ta là Sải Chân Dài. Đi khắp nơi rõ nhanh nhờ đôi cẳng chân dài ấy; mặc dầu anh ta không nói cho ai nghe nguyên do gì khiến anh ta phải vội vàng. Nhưng ‘không tài nào hiểu được Đông và Tây’, như ở Bree chúng tôi vẫn nói, ấy thứ lỗi cho tôi, tức là chỉ dân Tuần Du và dân ở Quận. Không ngờ các vị lại hỏi thăm về anh ta đấy.” Song đúng lúc ấy lão Bơ Gai bị gọi đi lấy thêm bia, không kịp giải thích lời nhận xét sau cùng.

Frodo nhận ra Sải Chân Dài giờ đang nhìn mình, như thể anh ta nghe thấy và đoán ra mọi điều vừa rồi. Lúc này, bằng một cái vẫy tay và gật đầu, anh ta mời Frodo sang ngồi cạnh mình. Frodo vừa đến gần thì anh ta liền lật mũ trùm ra sau, để lộ một mái đầu bờm xờm tóc đen lấm chấm hoa râm, và trên khuôn mặt nhợt nhạt nghiêm nghị là cặp mắt xám sắc sảo.

“Người ta gọi tôi là Sải Chân Dài,” anh nói nhỏ. “Tôi rất hân hạnh được gặp cậu. Cậu - Gầm Đồi, nếu lão Bơ Gai nghe đúng tên cậu.”

“Lão nghe đúng,” Frodo nói ngắc ngứ. Cậu cảm thấy khó thoải mái nói dưới cái nhìn chằm chằm của cặp mắt sắc kia.

“Chà, cậu Gầm Đồi,” Sải Chân Dài nói, “nếu là cậu, tôi sẽ ngăn không cho mấy anh bạn trẻ của cậu nói quá nhiều. Đồ uống, bếp lửa, và cuộc gặp gỡ tình cờ quả là thú vị, song, chà - đây đâu phải Quận. Chung quanh đầy những kẻ lạ lùng. Dẫu cậu có thể nghĩ tôi chẳng đến lượt tôi nói thế,” nhìn thấy cái liếc mắt của Frodo, anh bồi thêm nụ cười tinh quái. “Mà dạo gần đây, thậm chí còn có những lữ khách lạ lùng hơn nữa đi qua Bree,” anh nói tiếp, vẫn theo dõi nét mặt Frodo.

Frodo nhìn đáp trả song chẳng nói chẳng rằng; Sải Chân Dài cũng không tỏ dấu hiệu gì hơn. Có vẻ như tâm trí anh thình lình xoáy cả vào Pippin. Frodo hoảng hồn nhận ra là cậu Took trẻ nực cuời, được thành công của câu chuyện ngài Thị truởng béo ị thị trấn Mỏ Cộ khích lệ, bấy giờ đang rao giảng câu chuyện khôi hài về bữa tiệc tạ từ của Bilbo. Cậu đã bắt chước xong Bài Diễn Thuyết và sắp đến gần Cú Biến Mất đáng kinh ngạc.

Frodo nổi giận. Câu chuyện khá vô hại đối với hầu hết dân Hobbit địa phương, hẳn nhiên là thế: đấy chỉ là một câu chuyện buồn cười về chúng dân buồn cười ở mãi bên kia sông Bia; song vài kẻ (lão Bơ Gai chẳng hạn) lại biết một hai chuyện, và có lẽ từ lâu đã nghe được những lời đồn đãi về việc Bilbo mất tăm. Nó sẽ khiến cái tên nhà Bao Gai trồi bật lên trong trí óc họ, nhất là nếu đã từng có kẻ dọ hỏi cái tên đó ở Bree.

Frodo bồn chồn, tự hỏi phải làm gì. Pippin rõ ràng đang hết sức tận hưởng sự chú ý tự dưng có được, và hẳn đã quên biến mối hiểm nguy rình rập họ. Frodo đột nhiên kinh sợ rằng đang hứng khởi như hiện thời biết đâu anh chàng sẽ nhắc đến chiếc Nhẫn cũng nên; mà thế rất có thể sẽ là thảm họa.

“Cậu nên làm gì đó nhanh vào!” Sải Chân Dài thì thào bên tai.

Frodo bật dậy đứng lên một cái bàn, và bắt đầu lên tiếng nói. Sự chú ý đám thính giả dồn vào Pippin bị nhãng đi. Vài Hobbit nhìn Frodo cười và vỗ tay, tưởng là ông Gầm Đồi uống bia nhiều quá nên chẳng còn tỉnh táo.

Frodo thốt nhiên cảm thấy cực kỳ ngu ngốc, và bỗng thấy mình (thói quen của cậu mỗi khi phải lên phát biểu) lần tìm các thứ đồ trong túi áo. Cậu sờ thấy cái Nhẫn trên sợi xích, và hoàn toàn không hiểu nổi vì sao mong muốn được đeo nó lên tay rồi biến luôn khỏi tình huống ngớ ngẩn này lại chiếm lấy cậu. Và không hiểu sao cậu có cảm giác ý nghĩ đó đến với cậu từ bên ngoài xui khiến, từ ai đó hay cái gì đó trong phòng. Cậu kiên quyết cưỡng lại cám dỗ kia, nắm chặt chiếc Nhẫn trong tay, như thể phải cầm giữ nó, ngăn nó không chạy trốn hay làm bất cứ chuyện gì nguy hại. Dù sao thì nó cũng không truyền cảm hứng gì được cho cậu. Cậu nói “vài lời hợp cảnh” như người ta vẫn nói ở Quận: Tất cả chúng tôi hết sức tri ân thịnh tình đón tiếp tử tế của các vị, nên tôi mạo muội mong rằng chuyến viếng thăm ngắn ngủi của mình sẽ giúp làm mới lại những mối giao hảo cũ giữa Quận và Bree; đoạn cậu ngập ngừng ho.

Ai nấy trong phòng giờ đều đang nhìn cả vào cậu. “Hát một bài đi!” một Hobbit la lên. “Hát một bài đi! Một bài đi!” tất cả những người kia la lên. “Ngay bây giờ đi nào, cậu chủ, hát bài gì đó chúng tôi chưa được nghe đi!”

Frodo đứng há hốc miệng mất một khắc. Rồi tuyệt vọng, cậu bắt đầu một bài ca nực cười mà Bilbo từng khá thích (thực ra là khá tự hào, bởi ông tự mình đặt lấy phần lời). Bài ca nói về một quán trọ; và có lẽ vì thế mà đúng lúc ấy Frodo chợt nhớ ra. Đầy đủ nó là thế này. Giờ thì đúng như lẽ đời, người ta chỉ còn nhớ được vài từ.

Xưa có quán trọ vui nhộn lắm

nằm dưới chân đồi xám già,

Bia nâu sánh nấu ngon có tiếng

Ông Cung Trăng một đêm bay xuống

quyết uống cho thỏa thuê.

Chú ngựa có con mèo chếnh choáng

chơi vĩ cầm năm dây;

Hắn nhấn vĩ lên rít chin chít,

Rút vĩ xuống thì kêu khìn khịt,

giữa thì cò cưa nhây.

Chủ quán có chó cún bé xíu

mê nhất là chuyện đùa;

Cứ khách khứa tán láo tán phiếm,

Chú ngóng hóng chớ sót một tiếng

rồi cười lăn cười bò.

Lại còn có con bò sừng nhú

kiêu kỳ như bà hoàng;

Nhưng nhạc cử ả ta say lử,

Quất cái đuôi túm lông chí tử

trên cỏ xanh nhảy quàng.

Lại còn nữa! bạc hàng dãy đĩa,

bạc ròng cả kho thìa!

Một cặp đặc biệt dành Chủ nhật,[8]

Lôi ra đánh bóng thật cật lực

Thứ Bảy khi chiều về.

Ông Cung Trăng đã say lử khử,

con mèo cất tiếng rên;

Một đĩa một thìa trên bàn nhảy,

Bò ngoài vườn chồm chồm muốn chạy,

chó săn đuổi như điên.

Ông Cung Trăng cạn thêm vại nữa,

lăn đùng dưới ghế nằm;

Chốc đã mơ màng thấy bia sánh

Riết đến trên trời sao biến sạch

bình minh đang tới gần.

Chủ ngựa mới bảo mèo chếnh choáng:

“Lũ ngựa bạch Cung Trăng

Hết hí dồn lại nhay hàm thiếc;

Mà chủ chúng ngủ khì như chết,

Mặt Trời thì sắp lên!”

Mèo rút vĩ kẽo ca kẽo két cọt cà cọt kẹt

đủ dựng dậy người dưới mồ:

Đàn chin chít rồi khìn khịt rồi rin rít rồi xìn xịt

Chủ quán lay rồi thì lắc Ông Cung Trăng rồi thì nhắc:

“Ông ơi đã hơn ba giờ!”

Họ chậm chạp vần ông lên đỉnh,

tống ông vào trong Trăng,

Lũ ngựa chồm chân tung vó trước,

Bà cà tửng như hươu lên dốc,

đĩa cùng thìa chạy rông.

Đàn thêm nhanh réo ra réo rắt xột xà xột xoặt;

con chó nghe đàn rống lên,

Lũ ngựa cùng con bò lộn đầu đứng chổng vó,

Khách khứa tung chăn ra bỏ giường cùng nhảy múa

tưng bừng với nhau trên sàn.

Bỗng nghe bựt rồi nghe pựt mấy dây dàn cùng đứt phựt!

con bò nhảy qua Mặt Trăng,

Con cún nhỏ cười bò càng thấy thật buồn cười quá sức,

Đĩa Thứ Bảy hẹn hò cùng cái thìa bạc ngày Chủ nhật

bỏ nhà dắt nhau đi hoang.

Trăng lông lốc lăn sau đồi khuất

vừa Mặt Trời ngửng lên.

Nàng ta[9] tròn xoe đôi mắt lửa;

Ô hay sáng tinh mơ vừa tỏ,

bàn dân quay về giường!

Hẳn một tràng pháo tay vừa to vừa dài. Frodo có giọng hát hay, và bài ca kích thích trí tưởng tượng của họ. “Lão Mạch đâu?” họ la gọi. Lão nhất định phải nghe bài này. Bob phải dạy con mèo của hắn chơi vĩ cầm nhé, xong rồi chúng ta sẽ nhảy một điệu.” Họ gọi thêm bia, rồi bắt đầu la lối: “Hãy hát lại đi nào cậu chủ! Ngay đi nào! Một lần nữa thôi!”

Họ bắt Frodo làm một chầu nữa, và rồi hát lại bài ca của cậu, trong khi nhiều người trong bọn họ hòa theo; bởi giai điệu thì đã quá quen thuộc, và họ nhớ lời rất nhanh. Giờ đến lượt Frodo cảm thấy tự mãn. Cậu nhảy cỡn trên bàn; rồi lần thứ hai đến Con bò nhảy qua mặt Trăng, cậu nhảy lên không trung. Có lẽ là hơi mạnh quá; bởi cậu rơi đánh uỳnh xuống một khay đầy vại bia, rồi trượt chân, và lăn lông lốc khỏi mặt bàn rầm, lộc cộc, sầm! Tất cả khán giả há hốc mồm chuẩn bị cười, và rồi ngưng bặt nghẹn lời; bởi ca công đã biến mất. Cậu cứ thế mất tăm, như thể đã chui lọt qua cái nền phòng không một lỗ nẻ!

Các Hobbit địa phương nhìn trừng trừng kinh ngạc, rồi bật dậy hét gọi lão Đại Mạch. Cả hội liền tránh xa Pippin và Sam, hai cậu giờ thấy mình bị bỏ lại chơ vơ một góc, bị quan sát từ xa một cách hằm hè lẫn nghi ngại. Rõ ràng là nhiều người giờ đang coi bọn họ là đồng bạn của một tay phù thủy lang thang, quyền năng và mục đích chẳng rõ ràng. Song có một cư dân Bree da ngăm ngăm đen đứng nhìn họ với vẻ nửa hiểu biết nửa giễu cợt kiến họ cảm thấy hết sức bất an. Ngay sau đó hắn ta chuồn ra khỏi cửa, theo sau là gã miền Nam mắt lác: cả hai đã thì thào cùng nhau cả tối. Lão Harry gác cổng cũng đi ra ngay sau bọn họ.

Frodo cảm thấy mình thật khờ hết sức. Chẳng biết phải làm gì khác, cậu bò dưới gầm bàn lủi sang góc tối cạnh Sải Chân Dài bấy giờ ngồi không nhúc nhích, chẳng để lộ chút suy nghĩ nào. Frodo dựa lưng vào tường và tháo Nhẫn ra. Cậu không thể giải thích làm sao nó lại đeo vào ngón tay mình. Cậu chỉ đoán là mình đang mải mân mê nó trong túi giữa lúc hát, rồi thì vì sao đó nó xỏ tuốt vào ngón tay khi cậu bất thình lình xoài tay chống đỡ cú ngã. Trong một khắc cậu băn khoăn tự hỏi có phải chiếc Nhẫn vừa chơi cậu một vố không; có lẽ nó cố xuất đầu lộ diện đáp lại điều ước hay mệnh lệnh nào đó bàng bạc trong phòng. Cậu không thích dáng vẻ của mấy gã vừa mới đi ra.

“Sao?” Sải Chân Dài hỏi, đúng lúc cậu hiện hình trở lại. “Tại sao cậu làm thế? Còn tệ hơn bất kể chuyện gì các bạn cậu có thể nói lộ ra nữa! Cậu tự đưa chân vào tròng rồi! Hay nên nói là đưa tay nhỉ?”

“Tôi không biết anh có ý gì,” Frodo cãi bay, vừa bực vừa lo.

“Ồ có, cậu biết đấy,” Sải Chân Dài đáp; “song chúng ta nên đợi cho tiếng ồn lắng xuống đã. Rồi, nếu cậu vui lòng, cậu Bao Gai, tôi muốn có lời riêng với cậu.”

“Về chuyện gì?” Frodo gắt hỏi, tảng lờ việc anh ta bất thình lình gọi đúng tên cậu.

“Một vấn đề khá quan trọng - cho cả hai ta, Sải Chân Dài đáp, nhìn thẳng vào mắt Frodo. “Cậu có thể nghe được vài điều có lợi cho cậu.”

“Được lắm,” Frodo nói, cố ra vẻ không mảy may bận tâm. “Tôi sẽ nói chuyện với anh sau.”

Trong khi ấy một cuộc cãi vã đang xảy ra bên lò sưởi. Lão Bơ Gai vừa mới chạy vào, và giờ đang cố lắng nghe vài lời kể mâu thuẫn nhau cùng một lúc.

“Chính mắt tôi thấy cậu ấy mà, ông Bơ Gai ạ,” một Hobbit nói; “hoặc nói đúng hơn là chính mắt tôi không thấy, là nếu ông hiểu ý tôi. Nói một cách khác, cậu ấy cứ thế biến tăm hơi thôi.”

“Ông nói đùa đấy à, ông Ngải Cứu!” chủ quán nói, vẻ bối rối.

“Tôi nói thật đấy!” Ngải Cứu đáp. “Mà thêm nữa, tôi nghĩ sao nói vậy.”

“Chuyện này có nhầm lẫn sao đó,” lão Bơ Gai nói, vừa lắc đầu. “Cái cậu Gầm Đồi ấy to bự như thế làm sao biến tăm hơi được hay biến tăm mù, bởi thế có vẻ hợp lý hơn ở cái phòng này.”

“Nếu vậy thì cậu ấy đâu rồi?” vài kẻ la lối.

“Sao mà tôi biết được? Cậu ấy được hoan nghênh muốn đi đâu thì đi, miễn là sáng ngày ra cậu ấy thanh toán đủ. Giờ hẵng còn cậu Took đây, cậu ấy có biến mất đâu.”

“Ái chà, tôi biết tôi nhìn thấy gì, tôi biết cả tôi không nhìn thấy gì,” Ngải Cứu ngoan cố cãi.

“Còn tôi thì bảo có nhầm lẫn sao đó,” lão Bơ Gai nhắc lại, nhặt cái khay lên, đoạn thu dọn mảnh sành vỡ.

“Dĩ nhiên có nhầm lẫn rồi!” Frodo cất tiếng. “Tôi đâu có biến mất. Tôi đây! Tôi chỉ vừa trao đổi vài lời với anh Sải Chân Dài trong góc này.”

Cậu bước ra trước chỗ ánh lửa; song đám kia lùi dạt gần hết còn bối rối hơn cả lúc trước. Họ không chút hài lòng trước lời giải thích của cậu rằng cậu đã bò vụt đi dưới gầm bàn ngay sau khi bị ngã. Hầu hết các Hobbit và Con Người ở Bree đùng đùng bỏ về ngay lập tức, chẳng còn hứng thú giải trí thêm gì nữa tối hôm ấy. Một hai kẻ nhìn Frodo tăm tối, vừa bỏ đi vừa thì thào với nhau. Những Người Lùn và hai ba Con Người lạ mặt còn nán lại đứng dậy chào tạm biệt chủ quán, song tảng lờ Frodo và các bạn cậu. Chẳng mấy chốc chẳng còn ai ngoài Sải Chân Dài, nãy giờ vẫn ngồi, chẳng bị ai để ý, sát tường.

Lão Bơ Gai không có vẻ bực bội lắm. Lão tính, rất có khả năng, là nhiều đêm tới đây, sau khi mà cái bí ẩn hiện tại này được bàn tán thấu đáo đâu vào đấy, nhà lão sẽ lại đầy khách như trước. “Giờ nào, cậu vừa mới làm gì vậy, cậu Gầm Đồi?” lão hỏi. “Dọa khách của tôi rồi đánh vỡ cốc vại sành của tôi bằng mấy trò nhào lộn ấy!”

“Tôi rất xin lỗi nếu đã gây ra bất cứ chuyện gì cho ông,” Frodo nói. “Tôi đảm bảo với ông, tôi hoàn toàn không cố ý. Một sự cố không may hết sức.”

“Được rồi, cậu Gầm Đồi! Nhưng nếu cậu lại định diễn trò ngã nhào, hay ảo thuật, hay gi gỉ gì gi những gì nữa, tốt nhất cậu cứ báo cho người ta biết trước, báo cho tôi nữa. Quanh đây chúnh tôi hơi nghi ngại bất kể thứ gì không theo lối thường - ghê sợ lắm, cậu hiểu ý tôi không; và chúng tôi không phải bất thình lình mà quen với chuyện đó đâu.”

“Tôi sẽ không bao giờ làm bất kể chuyện gì như thế này nữa, thưa ông Bơ Gai, tôi hứa với ông. Còn bây giờ có lẽ tôi sẽ sửa soạn về giường thôi. Chúng tôi sẽ khởi hành sớm. Ông lo liệu hộ cho lũ ngựa lùn của chúng tôi được sẵn sàng trước tám giờ được không?”

“Quá tốt rồi! Nhưng trước khi cậu đi, tôi muốn có lời riêng với cậu, cậu Gầm Đồi ạ. Tôi vừa nhớ lại một chuyện nhất định phải nói với cậu. Tôi hy vọng cậu không phật ý. Chốc nữa lo liệu xong một hai thứ, tôi sẽ đến phòng cậu, nếu cậu sẵn lòng “

“Hẳn rồi!” Frodo nói; song trái tim cậu như chùng xuống. Cậu tự hỏi còn bao nhiêu lời riêng nữa rồi cậu mới được về giường, và liệu chúng sẽ tiết lộ điều gì. Phải chăng những người này thảy đều đang hùa nhau chống lại cậu? Cậu bắt đầu nghi ngờ khuôn mặt béo ních của lão già Bơ Gai cũng đang che giấu những mưu đồ tăm tối.

CHƯƠNG X SẢI CHÂN DÀI

Frodo, Pippin và Sam quay trở về phòng ngủ. Không có đèn đóm gì. Merry không ở đó, lửa lò thì đã lụi. Mãi đến khi thổi than hồng bùng thành ngọn lửa và ném lên trên đôi bó củi xong họ mới phát hiện ra Sải Chân Dài đã vào theo họ. Anh ta ngồi bình thản trong chiếc ghế cạnh cửa tự bao giờ!

“Chào!” Pippin nói. “Anh là ai, và anh muốn gì?”

“Tôi tên là Sải Chân Dài,” anh ta đáp; “và mặc dầu bạn cậu có thể đã quên, cậu ta có hứa sẽ nói chuyện riêng với tôi.”

“Tôi nghĩ là anh đã bảo tôi có thể nghe được chuyện gì đó có lợi,” Frodo nói. “Anh có gì để nói?”

“Vài điều đấy,” Sải Chân Dài đáp. “Song, dĩ nhiên, tôi cũng đặt cái giá riêng.”

“Ý anh là gì?” Frodo hỏi độp.

“Đừng hoảng sợ! Ý tôi chỉ thế này: Tôi sẽ kể cho cậu nghe những gì tôi biết, cho cậu lời khuyên quý báu nữa - song đổi lại tôi muốn có phần thưởng.”

“Phần thưởng kiểu gì, nói xem?” Frodo nói. Giờ cậu ngờ là mình vừa rơi vào tay một kẻ bất lương, và bứt rứt nghĩ bụng mình chỉ mang mỗi một chút tiền theo người. Tất cả số tiền ấy cũng khó lòng thỏa mãn một tên kẻ cướp, thế mà cậu lại chẳng thể cho đi dù chỉ một đồng.

“Không quá khả năng của cậu đâu,” Sải Chân Dài trả lời với nụ cười chậm rãi, như thể đoán ra ý nghĩ của Frodo. “Chỉ thế này: cậu phải đưa tôi đi cùng với cậu, tới chừng nào tự tôi muốn rời đoàn.”

“Ô, thực vậy à!” Frodo đáp trả, kinh ngạc, song không nhẹ nhõm được bao nhiêu. “Kể cả nếu tôi cần thêm một bạn đồng hành, tôi cũng không nên đồng ý chuyện kiểu này, trừ phi tôi biết nhiều hơn nữa về anh cùng công chuyện của anh.”

“Tuyệt!” Sải Chân Dài kêu lên, bắt tréo chân, đoạn ngồi thụt lùi vào cho thoải mái. “Cậu có vẻ tỉnh táo trở lại rồi đấy và thế chỉ có tốt thôi. Nãy giờ cậu đã quá bất cẩn. Được rồi! Tôi sẽ kể cậu nghe những gì tôi biết, và tùy cậu quyết định chuyện phần thưởng. Có lẽ cậu sẽ vui lòng mà ban, sau khi đã nghe tôi kể.”

“Vậy kể đi!” Frodo nói. “Anh biết gì?”

“Quá nhiều; quá nhiều những thứ hắc ám,” Sải Chân Dài trầm ngâm nói. “Song về công chuyện của cậu...” Anh đứng dậy đi ra cửa, mở vội nhìn ra ngoài. Đoạn anh đóng cửa khẽ khàng và lại ngồi xuống. “Tôi có đôi tai nhạy lắm,” anh ta tiếp tục, hạ hẳn giọng, “và dù không biết biến thành vô hình, tôi đã đi săn nhiều thứ hoang dã giỏi cảnh giác và thường thì có thể tránh bị trông thấy, nếu tôi muốn. Tối nay tôi đã ở sau bờ giậu trên Đường Cái phía Tây Bree, đúng lúc bốn Hobbit đi ra khỏi Vệt Đồi. Tôi không cần nhắc lại mọi điều họ đã nói với lão Bombadil hoặc với nhau, song một chuyện khiến tôi để ý. Xin nhớ cho, một người bọn họ nói, là không được nhắc đến cái tên Bao Gai. Tôi là ông Gầm Đồi, nếu có cần phải cáo tên tiếc gì. Chuyện ấy khiến tôi thấy quan tâm đến độ tôi theo bọn họ đến tận đây. Tôi lẻn vào qua cổng ngay sau bọn họ. Có lẽ ngài Bao Gai hẳn có một lý do tốt đẹp cho việc để tên của ngài lại đằng sau; song nếu vậy, tôi khuyên ngài và các bạn mình nên cẩn trọng hơn.”

“Ta không thấy tên ta có gì thú vị cho ai ở Bree này cả,” Frodo giận dữ nói, “và ta vẫn còn chưa biết vì sao nó khiến ngươi thích thú. Ngài Sải Chân Dài hẳn có một lý do tốt đẹp cho việc theo dõi và nghe lén; song nếu vậy, tôi khuyên ngài hãy giải thích rõ ràng,”

“Trả lời hay lắm!” Sải Chân Dài đáp, vừa cười lớn. “Song giải thích của ta lại rất đơn giản: Ta đang tìm kiếm một Hobbit tên gọi Frodo Bao Gai. Ta muốn tìm ra anh ta thật sớm. Ta được biết rằng anh ta đang mang ra khỏi Quận, chà, một bí mật liên quan tới ta và bạn hữu của ta.”

“Nào xin đừng hiểu nhầm!” anh ta kêu lên, lúc Frodo nhổm dậy khỏi chỗ ngồi, còn Sam quắc mát nhảy dựng cả lên. “Tôi sẽ lưu tâm lo cho bí mật ấy hơn cả cậu nữa. Và cẩn thận đúng là cần thiết!” Anh nhao nguời ra trước nhìn họ chằm chằm. “Hãy nhìn kỹ mọi cái bóng!” anh nhỏ giọng. “Đã có những kỵ sĩ đen đi qua Bree rồi. Hôm thứ Hai một tên đi xuôi đường Xanh, họ bảo thế; rồi một tên nữa xuất hiện sau đấy, từ phía Nam đi ngược lên đường Xanh.”

Im lặng bao trùm. Cuối cùng, Frodo bảo Pippin và Sam: “Đáng lẽ tôi đã phải đoán ra truyện qua cái cách lão gác cổng chào đón chúng ta mới phải,” cậu nói. “Cả lão chủ quán cũng có vẻ như đã biết được điều gì đó. Tại sao lão cứ ép chúng ta nhập bọn? Mà tại lý do quỷ quái gì chúng ta lại cư xử ngu đần làm vậy: đáng nhẽ ta nên ở yên trong này.”

“Đáng nhẽ làm thế là tốt hơn hết,” Sải Chân Dài cất tiếng. “Tôi đã muốn ngăn các cậu đi vào phòng khách, giá có thể; song lão chủ quán lại chẳng để tôi vào gặp các cậu, hay là cho để lại lời nhắn gì.”

“Anh có nghĩ lão ta...” Frodo dợm hỏi.

“Không, tôi chẳng nghĩ xấu gì cho lão già Bơ Gai cả. Chỉ là lão không hoàn toàn thích những hạng lang thang bí ẩn như tôi thôi.” Frodo băn khoăn nhìn anh. “Chà chà, trông tôi bộ dạng lưu manh thế còn gì?” Sải Chân Dài hỏi, khóe mép khẽ vén lên và mắt thoáng ánh nhìn kỳ lạ. “Song tôi mong chúng ta sẽ hiểu nhau hơn nữa. Chừng nào chúng ta hiểu nhau, tôi mong cậu sẽ giải thích chuyện gì đã xảy ra khi hết bài ca của cậu. Vì cái trò tiểu xảo ấy...”

“Đó đơn thuần là tai nạn!” Frodo cắt lời.

“Tôi băn khoăn đấy,” Sải Chân Dài nói. “Cứ cho là tai nạn đi. Tai nạn đó khiến cậu lâm vào tình thế nguy hiểm.”

“Khó lòng nguy hiểm hơn hồi nào đến giờ được,” Frodo nói. “Tôi biết những tên kỵ sĩ đó đang truy đuổi mình; song bây giờ, dù sao đi nữa, có vẻ như chúng đã để xổng tôi và biến đi rồi.”

“Cậu chớ tin chuyện ấy!” Sải Chân Dài đanh giọng. “Chúng sẽ quay lại. Nhiều tên nữa đang đến. Còn những tên khác nữa. Tôi biết số lượng chúng. Tôi biết đám Kỵ Sĩ này.” Anh ngừng lời, đôi mắt lạnh băng và nghiêm nghị. “Cũng có vài dân Bree không tin tưởng được,” anh tiếp. “Bill Dương Xỉ chẳng hạn. Gã khét tiếng xấu xa ở Đạo Bree, và chuyên có bọn quái dân gọi cửa nhà gã. Cậu hẳn đã để ý thấy hắn giữa đám người lúc nãy: một tay ngăm ngăm đen ưa nhạo báng. Gã rất thân mật với một trong những kẻ lạ mặt miền Nam, bọn chúng chuồn ra ngoài cùng với nhau sau ‘tai nạn’ vừa rồi của cậu. Không phải mọi tay miền Nam ấy đều có ý tốt; còn về Dương Xỉ, gã sẵn sàng bán bất cứ thứ gì cho bất cứ ai; hoặc giả chơi việc ác làm thú vui.”

“Dương Xỉ thì bán gì chứ, mà tai nạn của tôi liên quan gì tới hắn?” Frodo vặc lại, vẫn cương quyết không chịu hiểu những lời bóng gió của Sải Chân Dài.

“Bán tin tức về cậu, cố nhiên rồi,” Sải Chân Dài trả lời. “Một mẩu chuyện về cuộc biểu diễn vừa rồi của cậu thôi cũng sẽ rất thú vị cho vài bọn người nào đó. Sau đó chúng sẽ chẳng cần được nói rõ mới biết tên thật của cậu. Tôi thấy rất có khả năng chưa qua đêm nay thì chúng đã biết được chuyện vừa rồi. Thế đủ chưa? Về phần thưởng của tôi, cậu có thể làm gì thì làm: nhận hoặc không nhận tôi làm người dẫn đường tùy cậu. Nhưng tôi dám nói là tôi biết mọi đường đất giữa Quận và Dãy Núi Mù, vì tôi từng nhiều năm lang thang qua lại đây. Tôi già hơn vẻ bề ngoài nhiều. Tôi có thể hữu ích đấy. Cậu sẽ phải rời đường lớn sau đêm nay; bởi đám kỵ mã sẽ theo dõi con đường cả ngày lẫn đêm. Cậu có thể trốn thoát khỏi Bree, và được phép đi tiếp trong khi Mặt Trời còn ở trên cao; song cậu sẽ không đi xa được đâu. Chúng sẽ đuổi kịp cậu nơi đồng hoang, trong chỗ tối nào đó nơi không có ai cứu giúp. Cậu có muốn chúng tìm thấy cậu không? Chúng kinh khủng lắm!”

Các Hobbit nhìn anh chằm chằm, kinh ngạc thấy khuôn anh rúm ró như thể bị đau đớn, hai bàn tay anh ghì chặt thành ghế. Căn phòng lặng tờ, ánh sáng dường như đã nhạt hẳn. Mất một lúc anh ngồi với đôi mắt vô định như thể đang bước đi trong ký ức xa xăm nào hoặc giả đang lắng nghe những thanh âm của đêm thăm thẳm.

“Đấy!” lúc sau anh kêu lên, giơ tay lên ngang mày. “Có lẽ tôi biết về những kẻ truy đuổi này nhiều hơn cậu. Cậu sợ chúng, song cậu sợ chúng vẫn chưa đủ. Ngày mai cậu sẽ phải trốn sao cho thoát, nếu có thể. Sải Chân Dài có thể đưa cậu đi theo những lối mòn hiếm người qua lại. Cậu sẽ nhận anh ta chứ?”

Một sự im lặng nặng nề bao trùm. Frodo không trả lời, tâm trí cậu bối rối những nghi ngờ và sợ hãi. Sam cau mày, nhìn chằm chằm cậu chủ; cuối cùng chú vuột nói:

“Xin phép cậu, cậu Frodo, tôi thì cứ nói không! ông Sải Chân Dài đây, ông ta cảnh cáo rồi ông ta nói coi chừng, thì vâng tôi nghe, rồi cứ bắt đầu từ ông ấy trước đi. Ông ấy từ Vùng Đất Hoang đi ra, mà tôi chưa nghe được gì tốt đẹp về hạng người như thế. Ông ta biết nhiều chuyện, rõ là thế, quá nhiều đến nỗi không thích được; nhưng để ông ta dẫn dắt chúng ta vào chốn tăm tối không ai cứu giúp, như ông ta nói, thì thật là vô lý.”

Pippin bồn chồn, nom không thoải mái. Sải Chân Dài không đáp lời Sam, mà quay cặp mắt chăm chú sang Frodo. Frodo bắt gặp cái nhìn của anh, bèn quay đi. “Không,” cậu chầm chậm nói. “Tôi không đồng ý. Tôi nghi, có lẽ anh không hẳn giống như vẻ ngoài mà anh đã chọn. Lúc bắt đầu mở miệng với tôi thì anh nói y như dân Bree, song rồi giọng anh thay đổi. Nhưng Sam có vẻ đúng ở điểm này: tôi không hiểu tại vì sao anh cảnh báo chúng tôi nên cẩn thận mà lại yêu cầu chúng tôi tin anh. Tại sao phải giả trang như vậy? Anh là ai? Anh thực sự biết gì về… về công chuyện của tôi; và làm thế nào anh biết được?”

“Bài học thận trọng đã được lĩnh hội triệt để” Sải Chân Dài nói kèm theo nụ cười nghiêm nghị. “Song thận trọng là một chuyện, do dự là chuyện khác. Các cậu sẽ chẳng bao giờ tự sức mình mà tới được Thung Đáy Khe đâu, cơ may duy nhất của các cậu là phải tin tôi. Các cậu phải quyết định đi. Tôi sẽ trả lời một vài câu hỏi của các cậu, nếu làm thế giúp các cậu quyết định. Mà tại sao các cậu nên tin lời nói của tôi, nếu chẳng phải các cậu đã tin tôi rồi? Tuy thế chuyện là thế này...”

Đúng lúc ấy có tiếng gõ cửa cốc cốc. Lão Bơ Gai vừa mang nến đến, đằng sau lão là Nob cầm mấy can nước nóng. Sải Chân Dài rút vào trong một góc tối.

“Tôi đến chúc các vị ngủ ngon đây,” lão chủ quán nói, đặt nến lên bàn. “Nob! Mang nước vào các phòng nhanh!” Lão vào hẳn bên trong đoạn đóng cửa.

“Chả là thế này,” lão dợm giọng, vừa ngập ngừng nom lo lắng. “Nếu tôi đã gây hậu quả tai hại, tôi thực bụng xin lỗi. Song chuyện nọ bó chuyện kia, như các cậu sẽ công nhận thôi: tôi là một lão già bận rộn. Mà tuần này đầu tiên có một thứ rồi lại thứ khác lúc lắc nhắc nhớ cái trí nhớ của tôi, như ngạn ngữ vẫn nói; và tôi mong là chưa quá muộn. Các cậu biết không, nguời ta dặn tôi ngóng chờ mấy Hobbit từ Quận đến, nhất là chờ một người có tên Bao Gai.”

“Chuyện đó liên quan gì đến tôi?” Frodo hỏi,

“À! Cậu biết rõ nhất,” lão chủ quán đáp, vẻ biết tỏng mọi chuyện. “Tôi sẽ không tố cậu đâu; song người ta bảo tôi là tay Bao Gai này có lẽ sẽ dùng cái tên Gầm Đồi mà đi lại, tôi còn được nghe một bản mô tả khớp in cậu đây, tôi xin được nói vậy.”

“Thế à! Ta hãy thử lắng nghe xem nào!” Frodo nói, ngắt lời chẳng mấy khôn ngoan.

“Một ông bạn nhỏ bé vâm váp má đỏ hây hây,” lão Bơ Gai nói vẻ trịnh trọng. Pippin cười rúc rích, còn Sam nom có vẻ công phẫn. “Thế không giúp ông mấy nhỉ; thế giống hầu hết các Hobbit mất rồi, ông Mạch ạ, ông ta bảo tôi,” lão Bơ Gai tiếp tục, vừa liếc xéo Pippin. “Nhưng anh bạn này cao hơn đa số và đẹp đẽ hơn hầu như tất cả, cậu ta còn có cái cằm chẻ, thần thái tươi tỉnh, có con mắt sáng. Xin cậu bỏ quá chứ, ông ta nói ra những câu đó, chẳng phải tôi.”

“Ông ta nói những câu đó? Mà ông ta là ai?” Frodo háo hức hỏi.

“À! Là Gandalf đó, giả sử cậu biết là ai. Nguòi ta nói ông ấy là một lão phù thủy, nhưng ông ấy là bạn tốt của tôi, phù thủy hay không phù thủy cũng vậy. Nhưng bây giờ giả sử gặp lại ông ấy tôi không biết ông ấy sẽ nói gì với tôi đây: có làm chua hết cả bia của tôi hay biến tôi thành khúc gỗ, tôi cũng chẳng nên kinh ngạc. Ông ấy vốn tính vội vàng. Nhưng mà chuyện gì đã xảy ra thì cũng chẳng xóa bỏ được.

“Vậy, ông đã làm gì?” Frodo nói, sốt ruột vì kiểu bộc bạch suy nghĩ chậm chạp của lão Bơ Gai.

“Tôi đang đến đoạn nào rồi nhỉ?” lão chủ quán nói, ngập ngừng rồi bật ngón tay đánh tách. “A, rồi! Ông Gandalf. Ba tháng trước ông ấy bước thẳng vào phòng tôi không thèm gõ cửa. Ông Mạch, ông ấy bảo, sáng mai ta sẽ ra đi. Ông sẽ làm cho ta một việc chứ? Ông cứ nói việc đó ra là được, tôi mới đáp. Ta đang vội, ông ấy bảo, và bản thân ta không có thời gian, nhưng ta muốn chuyển một lời nhắn đến Quận. Ông có ai tin cẩn có thể sai đi không? Tôi có thể tìm ra ai đó, tôi bảo, ngày mai, hoặc có lẽ là ngày kia. Cứ làm ngay ngày mai đi, ông ta bảo, và rồi đưa cho ta một bức thư.

“Bức thư đề địa chỉ rõ ràng,” lão Bơ Gai nói, lấy bức thư từ trong túi ra, đoạn rành rọt đọc địa chỉ một cách chậm rãi và hãnh diện (lão rất quý danh tiếng bản thân là con người có chữ nghĩa);

Ông FRODO BAO GAI, ĐÁY BAO, HOBBIT THÔN tại QUẬN

“Một bức thư ông Gandalf gửi cho tôi!” Frodo la lên.

“A!” lão Bơ Gai đáp. “Vậy tên cậu đúng là Bao Gai?”

“Quả vậy,” Frodo thú thực, “và ông nên đưa bức thư đó cho tôi ngay, rồi giải thích xem vì sao ông không chuyển đi. Tôi đoán đó chính là chuyện ông muốn nói tôi nghe, mặc dầu ông đã lòng vòng mất bao thời gian mới đi vào chuyện chính.”

Lão Bơ Gai tội nghiệp nom bối rối. “Cậu nói đúng, cậu chủ ạ,” lão thú nhận, “tôi mong cậu bỏ quá. Tôi còn sợ chết khiếp không biết ông Gandalf sẽ nói gì, nếu sự trễ nải này sinh ra tai họa. Nhưng tôi không cố ý giữ thư lại đâu. Tôi cất nó đi cho an toàn. Rồi hôm sau tôi chẳng tìm được ai sẵn lòng đi Quận, ngày hôm sau đó cũng không, cũng chẳng có đứa nào trong quán rảnh rang; thế rồi việc nọ tiếp việc kia khiến tôi quên khuấy mất. Tôi quả là một lão già bận rộn. Tôi sẽ làm mọi việc có thể để chỉnh đốn sự tình, và nếu tôi giúp được bất kể gì, cậu cứ việc nói ra thôi.

“Cất bức thư đi, tôi hứa với ông Gandalf đúng như thế. Ông Mạch, ông ấy bảo tôi, người bạn này của ta từ Quận đi, chẳng mấy nữa cậu ấy có lẽ sẽ ra đến đường này, cậu ấy và những người khác nữa. Cậu ấy sẽ xưng tên là Gầm Đồi. Lưu ý chi tiết ấy nhé! Song ông không cần phải hỏi gì cả. Và nếu ta không ở bên cậu ấy, thì cậu ấy có thể đang gặp rắc rối, nên cậu ấy sẽ cần được giúp. Cứ làm mọi việc có thể cho cậu ấy, ta sẽ rất biết ơn, ông ấy bảo thế. Và cậu đây rồi, rắc rối thì hình như chẳng còn bao xa.”

“Ý ông là sao?” Frodo hỏi.

“Những kẻ áo choàng đen,” lão chủ quán hạ giọng nói. “Bọn chúng tìm kiếm Bao Gai, gớm, chúng mà có ý tốt thì chắc tôi đã thành dân Hobbit rồi. Ấy là hôm thứ Hai, lũ chó làng oăng oẳng hết cả lên còn bầy ngỗng la quàng quạc. Tôi thì cứ gọi chuyện này là ghê sợ. Thằng Nob, nó đến bảo tôi là hai người áo choàng đen đang ở ngoài cửa hỏi thăm một Hobbit tên gọi Bao Gai. Tóc thằng Nob dựng đứng hết cả. Tôi đuổi bọn người áo choàng đen đi, đóng sầm cửa trước mặt chúng; song chúng cứ hỏi đi hỏi lại câu đó suốt dọc đường đến Archet, tôi nghe đồn vậy. Và cái gã Tuần Du, Sải Chân Dài ấy, gã ta cũng hỏi suốt. Cố vào đây gặp cậu bằng được, chưa cho cậu nhai được một miếng hay nhấp được ngụm nào, vậy chứ lại.”

“Vậy chứ lại!” Sải Chân Dài đột ngột lên tiếng, tiến vào trong vùng ánh sáng. “Và hẳn đã tránh được khối rắc rối, nếu lúc ấy lão để cho gã ta vào, lão Đại Mạch ạ.”

Lão chủ quán giật nảy người kinh ngạc. “Nhà anh à!” lão gào tướng. “Anh hay bất thình lình vọt ra nhỉ. Anh muốn gì?”

“Anh ta ở đây là được tôi cho phép,” Frodo nói. “Anh ta đến đề nghị tôi cho anh ta giúp sức.”

“Ái chà, cậu biết việc cậu, nhỉ,” lão Bơ Gai nói, ngờ vực nhìn Sải Chân Dài chằm chằm. “Song giá tôi ở trong tình cảnh của cậu tôi đừng hòng nhận một gã Tuần Du.”

“Vậy lão sẽ nhận ai?” Sải Chân Dài hỏi. “Một lão chủ quán trọ béo ị chỉ nhớ mỗi tên mình vì ngày nào cũng bị người ta hét cái tên vào mặt? Họ chẳng thể ở lại quán Ngựa Lồng mãi mãi, họ lại chẳng thể về nhà. Họ còn một chặng đường dài trước mặt. Lão có tính đi cùng họ bảo vệ họ khỏi bọn áo choàng đen không?”

“Tôi hả? Rời Bree ấy à! Có các bao nhiêu tiền tôi cũng không làm thế,” lão Bơ Gai đáp, nom thực sự sợ hãi. “Mà sao cậu không thể ở yên lại đây một ít lâu, cậu Gầm Đồi? Tất cả những chuyện kỳ quặc này là thế nào? Bọn áo choàng đen muốn gì, mà chúng từ đâu ra, tôi thực muốn biết?”

“Rất tiếc tôi không thể giải thích hết được,” Frodo đáp. “Tôi đang rất mệt và lo lắng, mà chuyện thì dài. Nhưng nếu ông định giúp tôi, tôi buộc phải cảnh báo là ông sẽ gặp nguy hiểm chừng nào tôi còn ở trong nhà của ông đấy. Bọn Kỵ Sĩ Đen này: tôi không dám chắc, nhưng có lẽ, tôi e rằng chúng từ...”

“Chúng từ Mordor đến,” Sải Chân Dài trầm giọng nói. “Từ Mordor, Đại Mạch ạ, nếu từ đó có chút ý nghĩa nào với lão.”

“Cứu chúng con!” lão Bơ Gai rú lên, mặt tái nhợt; cái tên rành rành là quen thuộc với lão. “Đó là tin tức xấu nhất đến với Bree trong thời của tôi.”

“Quả vậy,” Frodo thừa nhận. “Ông vẫn sẵn lòng giúp tôi chứ?”

“Có chứ,” lão Bơ Gai nói, “Hơn bao giờ hết. Mặc dù tôi không biết loại người như tôi có thể làm được gì chống lại, chống lại...” lão nao núng.

“Chống lại Bóng Tối phía Đông,” Sải Chân Dài lẳng lặng nói. “Không nhiều, Đại Mạch ạ, song chút ít cũng là giúp. Lão có thể để cậu Gầm Đồi ngủ lại đây đêm nay, vẫn là cậu Gầm Đồi, và lão có thể quên cái tên Bao Gai đi, kỳ đến lúc nào cậu ấy xa rồi.”

“Tôi sẽ làm thế,” Bơ Gai nói. “Nhưng tôi e chúng sẽ tìm ra cậu ấy ở đây chẳng cần sự giúp đỡ của tôi. Thật đáng tiếc tối nay cậu Bao Gai lại lôi kéo sự chú ý về mình, ấy là nói nói giảm nói tránh nhất rồi đấy. Trước đêm nay ở Bree, câu chuyện về cú biến mất của ông Bilbo cũng đã phong thanh. Đến thằng Nob của chúng tôi cũng đang loay hoay đoán mò bằng cái đầu chậm hiểu ấy: mà có khối kẻ khác ở Bree sáng ý hơn nó.”

“Chà, chúng ta chỉ có thể mong bọn Kỵ Sĩ chưa quay lại,” Frodo nói.

“Mong là đừng, thật thế,” Bơ Gai nói. “Mà ma quỷ hay chẳng ma quỷ cũng vậy, chúng sẽ không vào được quán Ngựa Lồng dễ thế đâu. Từ giờ đến sáng mai các vị chớ lo. Nob sẽ không nói câu nào. Chừng nào tôi còn đứng vững hai chân, không một tên áo choàng đen nào qua được cửa quán này. Tôi và người của tôi sẽ canh gác đêm nay; nhưng nếu được, các vị cứ nên chợp mắt một chút.”

“Bất kể thế nào, nhất định phải gọi chúng tôi trước bình minh đấy,” Frodo nói. “Chúng tôi phải khởi hành càng sớm càng tốt. Bữa sáng sáu giờ rưỡi nhé.”

“Được! Tôi sẽ lo liệu xếp đặt mọi chuyện,” chủ quán nói. “Chúc ngủ ngon, cậu Bao Gai - Gầm Đồi chứ nhỉ! Chúc ngủ ngon - ôi nào, xin phù hộ con! Cậu Hươu Bia Rum đâu rồi nhỉ?”

“Tôi không biết,” Frodo nói, thốt nhiên lo lắng. Họ đã quên khuấy Merry, và đêm thì đang về khuya. “Tôi e cậu ta ra ngoài rồi. Cậu ta nói đi hít thở không khí trong lành gì đó.”

Chà, các cậu đúng là cần trông nom thêm, thật thế: đoàn các cậu cứ như đang đi hưởng kỳ nghỉ ấy!” lão Bơ Gai mỉa mai. “Tôi phải đi cài cửa nẻo ngay, nhưng tôi sẽ gắng chừng để bạn cậu vào được khi cậu ấy quay về. Tôi nên sai thằng Nob đi tìm cậu ta thì hơn. Chúc toàn thể các vị ngủ ngon!” Cuối cùng lão Bơ Gai đi ra, nhìn Sải Chân Dài đầy ngờ vực lần nữa đoạn lắc đầu một cái. Bước chân lão bặt dần cuối hành lang.

“Sao?” Sải Chân Dài lên tiếng. “Bao giờ các cậu định mở lá thư kia?” Frodo thận trọng nhìn dấu niêm phong trước khi xé thư. Có vẻ rành rành là thư của Gandalf. Bên trong, chữ viết duyên dáng mà mạnh mẽ của ông già phù thủy trình bày thông điệp sau:

QUÁN NGỰA LỒNG, BREE. Ngày giữa năm, năm Quận 1418.

Frodo thân thương,

Tin xấu đã đến tai ta nơi đây. Ta phải khởi hành ngay lập tức. Cháu nên sớm rời Đáy Bao, và ra khỏi Quận muộn nhất trước cuối tháng Bảy. Ta sẽ trở lại sớm nhất có thể; và ta sẽ đi theo cháu, nếu thấy rằng cháu đã ra đi trước rồi. Cứ để lại cho ta một lời nhắn, nếu cháu đi qua Bree. Cháu có thể tin cậy chủ quán (lão Bơ Gai), Cháu cũng có thể gặp một người bạn của ta trên Đường Cái: một Con Người, cao gầy, da sậm màu, tên thì vài người gọi là Sải Chân Dài. Anh ấy biết chuyện của ông cháu ta nên sẽ giúp cháu. Hãy đến Thung Đáy Khe. Ta hy vọng chúng ta sẽ có thể tái ngộ ở đó. Nếu ta không đến được, Elrond sẽ cho cháu lời khuyên.

Ông già của cháu đang rất vội,

GANDALF

TB: ĐỪNG dùng Nó nữa, bất kể lý do gì cũng đừng! Đừng đi vào ban đêm!

TTB: Phải kiểm tra cho chắc đấy là Sải Chân Dài thật. Có khối kẻ lạ mặt lang thang trên đường. Tên thật của anh ấy là Aragorn.

Đích thực là vàng thời không lấp lánh,

Lang thang cô lánh chẳng cứ lạc đường;

Cội khỏe thân cường dẫu già không mạt,

Rễ sâu bám chặt phạm nào tuyết sương.

Từ đống tro tàn sẽ khêu lại lửa,

Giữa đêm phong tỏa ánh sáng bật ra;

Lưỡi thép gãy lìa lại rèn sắc bén,

Kẻ không vương miện tái hồi ngai vua.

TTTB: Ta hy vọng lão Bơ Gai gửi thư này lập tức. Một người đáng tin cậy thật, song trí nhớ của lão hệt một căn buồng chứa đồ tạp nhạp: thứ cần đến lúc nào cũng bị chôn vùi. Nếu lão quên, ta sẽ quay chín lão.

Chúc Lành!

Frodo đọc thầm bức thư, đoạn chuyển cho Pippin và Sam. “Lão Bơ Gai thực sự đã làm rối beng mọi chuyện!” cậu nói. “Lão xứng đáng bị quay chín lắm. Nếu tôi nhận thư này ngay, có phải tất cả chúng ta giờ đã yên ổn ở Thung Đáy Khe rồi không. Mà chuyện gì có thể đã xảy ra cho ông Gandalf chứ? Ông ấy viết như thể sắp dấn thân vào nguy hiểm gì đó vô cùng lo lớn ấy.”

“Bao nhiêu năm nay ông ấy vẫn làm như thế,” Sải Chân Dài nói.

Frodo đăm chiêu quay nhìn anh ta, băn khoăn về lới tái bút thứ hai của Gandalf. “Tại sao anh không nói ngay cho tôi biết anh là bạn của ông Gandalf?” cậu hỏi. “Sẽ đỡ bao nhiêu thời gian.”

“Có thực thế không? Cho đến tận bây giờ, có ai trong các cậu đã tin tôi?” Sải Chân Dài hỏi. “Tôi chẳng biết là có bức thư này. Tất cả những gì tôi biết là tôi phải thuyết phục cậu tin tôi không bằng cớ, nếu muốn giúp cậu. Bất luận ra sao, tôi cũng không định ngay lập tức kể cho cậu mọi chuyện về bản thân. Tôi phải tìm hiểu các cậu trước, và chắc chắn về các cậu đã. Kẻ Thù từng gài bẫy tôi trước đây rồi. Chừng nào trí tôi quyết, tôi đã sẵn sàng kể cậu nghe bất kể chuyện gì cậu hỏi. Song tôi phải thừa nhận,” anh nói thêm với tiếng cười kỳ quặc, “là tôi cứ mong cậu sẽ mến tôi chỉ vì chính tôi thôi đấy. Một kẻ bị săn đuổi đôi khi chán ghét sự bất tín và khát khao tình bằng hữu. Nhưng đấy, tôi tin là ngoại hình phản lại tôi,”

“Ngoại hình phản thật - ngay cái nhìn đầu tiên thì giá nào cũng bị phản,” Pippin cười lớn vẻ khoan khoái đột ngột sau khi đọc bức thư của Gandalf. “Mà đẹp trai không bằng cư xử đẹp, như ở Quận chúng tôi vẫn nóí; mà tôi dám nói tất cả chúng tôi sẽ nom từa tựa như anh sau vài ngày nằm bờ hào hàng giậu.”

“Các cậu cần nhiều hơn vài ngày, thậm chí vài tuần, hay vài năm lang thang trong Miền Hoang Vu mới nom giống được như Sải Chân Dài này,” anh trả lời. “Mà các cậu sẽ chết vùi trước đó, trừ phi các cậu cứng cỏi hơn vẻ bề ngoài.”

Pippin dịu lại, song Sam không nản chí, chú vẫn lườm Sải Chân Dài vẻ nghi ngại. “Làm sao chúng tôi biết anh chính là Sải Chân Dài mà ông Gandalf nói đến?” chú vặn hỏi. “Anh chẳng hề nhắc cái tên Gandalf, cho mãi tới lúc bức thư này xuất hiện. Biết đâu anh là gián điệp giả trang, theo như tôi thấy, cố ép chúng tôi đi cùng anh. Biết đâu anh đã giết Sải Chân Dài thật rồi lấy quần áo của anh ấy. Anh định đáp lại thế nào đây?”

“Đáp lại rằng chú thật là một anh chàng dũng cảm,” Sải Chân Dài nói; “song ta e câu trả lời duy nhất cho chú, Sam Gamgee ạ, là thế này. Nếu ta đã giết Sải Chân Dài thật, ta có thể giết cả chủ. Và ta đã giết chú rồi mà chẳng cần nhiều lời. Nếu ta nhằm vào chiếc Nhẫn, ta có thể đoạt lấy nó - NGAY LÚC NÀY!”

Anh đứng dậy, dường như đột ngột cao lớn hẳn lên. Trong mắt anh lóe một tia sáng, sắc lẹm và đầy uy vũ. Hất áo choàng ra sau, anh đặt tay lên chuôi thanh kiếm nãy giờ vẫn đeo khuất bên sườn. Cả bọn không dám cử động. Sam im bặt, ngồi há mồm nhìn anh chằm chằm.

“Nhưng tôi đúng là Sải Chân Dài đích thực, may thay,” anh nói, vừa nhìn xuống cả bọn, khuôn mặt dịu đi bằng một nụ cười bất thình lình. “Tôi là Aragorn con trai Arathorn; và nếu dù sinh hay tử mà có thể cứu các cậu, tôi cũng sẵn lòng,”

Im lặng kéo dài. Cuối cùng Frodo ngập ngừng nói. “Tôi đã tin là anh ở phe tôi trước khi bức thư xuất hiện,” cậu nói, “hoặc chí ít tôi cũng mong như thế. Tối nay anh đã mấy lần khiến tôi chết khiếp, nhưng không hề giống như cái lối của lũ bầy tôi của Kẻ Thù, hoặc tôi tưởng tượng thế. Tôi nghĩ gián điệp của hắn sẽ - chà, trông đẹp đẽ tử tế và bốc mùi đáng ghét hơn, nếu anh hiểu ý tôi.”

“Tôi hiểu,” Sải Chân Dài cười lớn. “Tôi thì lại trông đáng ghét và bốc mùi tử tế. Thế phải không? Đích thực là vàng thời không lấp lánh, lang thang cô lánh chẳng cứ lạc đuờng.”

“Vậy những câu thơ này vận vào anh à?” Frodo hỏi. “Tôi không thể luận ra chúng nói ý gì. Nhưng làm sao anh biết những câu thơ ấy có ở trong lá thư của ông Gandalf, nếu anh chưa hề đọc thư?”

“Tôi không hề biết, anh đáp. “Song tôi là Aragorn, và những vần thơ ấy đi cùng cái tên này.” Anh rút gươm ra, họ thấy là lưỡi gươm quả tình đã bị gãy cách chuôi quãng một bộ. “Không tác dụng mấy nhỉ, chú Sam?” Sải Chân Dài nói. “Song thời điểm nó được rèn mới lại sắp đến rồi.”

Sam không nói gì.

“Vậy thì,” Sải Chân Dài nói, “được sự cho phép của Sam, chúng ta sẽ coi như thỏa thuận thế nhé. Sải Chân Dài sẽ là nguời dẫn dường cho các vị. Ngày mai chúng ta sẽ có một cuốc đường gian nan. Kể cả nếu được phép tự do rời Bree, giờ đây chúng ta khó có thể mong rời đi mà không bị ai để ý. Song ta sẽ cố biến đi càng sớm càng hay. Tôi biết một hai lối ra khỏi Đạo Bree ngoài con đường cái. Một khi rũ được bọn truy đuổi, chủng ta sẽ thẳng đường đến Đỉnh Gió.”

“Đỉnh Gió?” Sam hỏi. “Cái gì thế?”

“Đó là một quả đồi, ngay phía Bắc Đường Cái, chừng nửa đường từ đây tới Thung Đáy Khe. Đỉnh Gió nhìn bao quát một vùng rộng khắp chung quanh; và ở đó chúng ta có cơ hội quan sát chung quanh ta. Gandalf sẽ đến đó, nếu ông ấy đi theo chúng ta. Sau Đỉnh Gió, hành trình sẽ trở nên khó khăn hơn, và chúng ta sẽ phải lựa chọn giữa đủ loại nguy hiểm.”

“Lần cuối anh gặp ông Gandalf là khi nào?” Frodo hỏi. “Anh có biết ông ấy ở đâu, hay đang làm gì không?”

Sái Chân Dài lộ vẻ nghiêm trang. “Tôi không biết,” anh nói. “Tôi đi vê phía Tây cùng ông ấy hồi mùa xuân. Mấy năm gần đây, tôi thường vẫn canh chừng vùng biên cương của Quận, khi ông ấy bận rộn ở nơi khác. Ông ấy hiếm khi bỏ ngỏ vùng biên cương không người canh chừng. Chúng tôi gặp nhau lần cuối hôm mồng một tháng Năm: ở Bến Sarn xuôi dòng Bia Rum Đun. Ông bảo tôi rằng công chuyện của ông với cậu tiến triển tốt, và cậu sẽ sớm khởi hành đi Thung Đáy Khe trong tuần cuối tháng Chín. Vì tôi biết ông ấy vẫn sát bên cậu, nên tôi đi nơi khác riêng một chuyến. Hóa ra làm thế rất dở; vì rõ ràng đã có vài tin tức đến với ông ấy, mà tôi thì không ở cạnh để trợ giúp.

“Lần đầu tiên kể từ khi biết ông ấy, tôi thấy bồn chồn bất an. Chúng tôi đáng lẽ phải nhận được các thông điệp chứ, kể cả nếu tự ông ấy không thể đến. Nhiều ngày trước, khi quay trở về, tôi nghe được tin tức xấu. Các mẩu tin lan đi khắp nơi rằng Gandalf thì mất tích và người ta đã trông thấy bọn kỵ mã. Chính các Tiên nhà Gildor đã kể cho tôi hay việc này; và gần đây bọn họ kể rằng các vị đã rời bỏ quê nhà; song không có tin tức gì về việc các vị rời khỏi Trấn Hươu. Bấy nay tôi vẫn đang lo lắng theo dõi Đường Đông,”

“Anh có nghĩ các Kỵ Sĩ Đen liên quan gì đó đến chuyện kia không - ý tôi là sự mất tích của ông Gandalf ấy?” Frodo hỏi.

“Tôi không biết tới bất kể thứ gì khác có thể cản trở ông ấy, ngoại trừ chính Kẻ Thù,” Sải Chân Dài nói. “Nhưng đừng từ bỏ hy vọng! Gandalf vĩ đại hơn dân Quận các cậu biết nhiều - bởi theo lệ thường các cậu chỉ có thể thấy những trò đùa chơi của ông ấy. Nhưng công chuyện này của chúng ta là sứ mệnh vĩ đại nhất của ông ấy.”

Pippin ngáp dài. “Tôi xin lỗi,” cậu nói, “nhưng tôi mệt chết đi được. Mặc kệ mọi nguy hiểm với lại lo lắng, tôi phải đi về giường đây, không thì ngủ ngồi tại chỗ mất. Cái đồ ngốc Merry ấy đâu nhỉ? Mình mà phải đi ra ngoài tối kia để tìm anh ta nữa thì đúng là giọt nước tràn ly đấy nhé.”

Đúng lúc ấy họ nghe tiếng sập cửa đánh rầm; rồi tiếng chân chạy dọc hành lang. Merry ào vào theo sau là chú Nob. Cậu đóng vội cửa, đoạn tựa người lên đó. Cậu hụt cả hơi. Họ nhìn cậu chằm chằm hoảng sợ trong giây lát rồi nghe thấy cậu hổn hển: “Frodo, em đã trông thấy chúng! Em đã trông thấy chúng! Kỵ Sĩ Đen!”

“Kỵ Sĩ Đen ư!” Frodo la lên. “Ở đâu?”

“Ở đây. Trong làng này. Em ở trong nhà gần một giờ đồng hồ. Rồi vì các anh không quay về, em ra ngoài đi dạo một cuốc. Rồi em quay về và đứng ngay bên ngoài vùng ánh sáng ngọn đèn nhìn ngắm sao trời. Đột nhiên em rùng mình cảm thấy cái gì đó rất kinh khủng đang bò lại gần: có một cái gì đại để như bóng tối đặc hơn nấp giữa những cái bóng vắt ngang đường, ngay bên ngoài riềm ánh sáng đèn. Nó chuồi mất ngay lập tức vào trong bóng tối không một tiếng động. Không có ngựa nghẽo gì hết,”

“Nó đi lối nào?” Sải Chân Dài thình lình hỏi sẵng. Merry giật nảy mình, bấy giờ lần đầu để ý thấy người lạ. “Kể tiếp đi!” Frodo nói. “Đây là bạn của ông Gandalf. Anh sẽ giải thích sau.”

“Hình như nó chuồn lên Đường Cái, về phía Đông,” Merry tiếp tục. “Em đã cố theo. Dĩ nhiên, nó biến mất gần như ngay tắp lự; nhưng em cũng đi vòng chỗ rẽ và đi tiếp mãi đến căn nhà cuối cùng ven Đường Cái.”

Sải Chân Dài nhìn Merry vẻ kinh ngạc. “Cậu có một trái tim dũng cảm,” anh nói; “nhưng thật dại dột.”

“Tôi không biết nữa,” Merry phân trần. “Tôi nghĩ không dũng cảm mà cũng chẳng dại dột đâu. Tôi gần như không kiềm chế nổi bản thân. Cứ như tôi bị kéo đi sao đó. Tôi đi, rồi thình lình tôi nghe được mấy giọng nói cạnh bờ giậu. Ai đó đang càu nhàu; người kia thì đang thì thào, hoặc rít lên khe khẽ. Tôi không nghe được lời nào bọn chúng nói. Tôi không bò lại gần hơn bởi vì tôi run bắn hết cả người. Rồi tôi cảm thấy sợ khủng khiếp, tôi quay đầu, và suýt chạy vọt về nhà, thì cái gì đó trờ tới đằng sau và tôi... tôi ngã dúi dụi.”

“Tôi tìm thấy cậu ấy, thưa cậu,” chú Nob xen vào. “Ông Bơ Gai cử tôi mang đèn đi ra ngoài tìm. Tôi đi xuống cổng Tây, rồi lại trở lên phía cổng Nam. Ngay gần nhà Bill Dương Xỉ tôi thấy hình như có gì đó trên Đường Cái. Tôi không thể thề đúng thực là thế, nhưng nom như thể hai người đang lom khom bên trên thứ gì đó, nâng nó dậy. Tôi quát to, nhưng khi đến nơi thì không thấy dấu vết gì của chúng, chỉ mỗi cậu Hươu Bia Rum đang nằm bên vệ đường. Cậu ấy có vẻ đang ngủ. ‘Hình như tôi vừa rơi xuống nước sâu,’ cậu ấy nói khi tôi lay cậu ấy. Cậu ấy lạ lắm, và tôi vừa đánh thức cậu ấy dậy, cậu ấy liền đứng phắt lên rồi chạy về đây nhanh như thỏ.

“Tôi e đúng là thế đấy,” Merry nói, “mặc dù chẳng biết mình đã nói gì. Tôi mơ một giấc mơ khó chịu, không sao nhớ nổi. Tôi đã ngất đi. Tôi không biết cái gì ám lấy mình nữa.”

“Tôi biết đấy,” Sải Chân Dài lên tiếng. “Hơi Thở Hắc Ám. Bọn Kỵ Sĩ hẳn đã bỏ ngựa ở bên ngoài, và bí mật vào lại qua cổng Nam. Giờ hẳn chúng đã biết mọi tin tức rồi, bởi vì chúng đã viếng thăm Bill Dương Xỉ; và biết đâu gã miền Nam kia cũng là một tên do thám. Có thể sẽ sinh chuyện trong đêm, trước khi chúng ta rời Bree này.”

“Sinh chuyện gì?” Merry hỏi. “Chúng sẽ tấn công quán trọ ư?”

“Không, tôi không nghĩ thế,” Sải Chân Dài đáp. “Chúng chưa ở cả đây. Và bất luận trường hợp nào, đó không phải kiểu của chúng. Đơn độc trong bóng tối mới là khi chúng mạnh nhất; chúng sẽ không khơi khơi tấn công một ngôi nhà có đèn sáng và có nhiều người - sẽ không tấn công trừ phi chúng tuyệt vọng, chưa tấn công trong khi mọi dặm dài xứ Eriador còn ở phía trước ta. Những quyền lực của chúng nằm ở khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng, và đã có vài kẻ ở Bree này mắc vào nanh vuốt của chúng. Chúng sẽ dẫn dụ những kẻ khốn nạn này vào sứ mệnh ma quỷ nào đó: Dương Xỉ, cùng một vài kẻ lạ mặt, và, biết đâu đấy, cả lão gác cổng nữa. Chúng đã lời qua lời lại với Harry ở cổng Tây hôm thứ Hai. Lúc đó tôi đã quan sát chúng. Lúc chúng bỏ đi, lão ta trắng bệch mặt và run bần bật.”

“Hình như chúng ta có kẻ thù khắp xung quanh,” Frodo nói. “Ta phải làm gì đây?”

“Ở yên đây, đừng về phòng các cậu! Chúng chắc chắn đã tìm ra ấy là những phòng nào rồi. Phòng cho dân Hobbit có các cửa sổ hướng Bắc và thấp tè sát đất. Tất cả chúng ta sẽ ở cùng nhau và chặn cả cửa sổ này lẫn cửa ra vào. Nhưng trước tiên Nob và tôi sẽ đi lấy hành lý của các cậu đã.”

Trong lúc Sải Chân Dài đi ra ngoài, Frodo kể vắn tắt cho Merry nghe mọi chuyện đã xảy ra kể từ sau bữa tối. Merry hãy còn đang vừa đọc vừa ngẫm nghĩ bức thư của Gandalf thì Sải Chân Dài và Nob đã quay về.

“Các cậu nhá,” Nob kêu. “Tôi đã bới hết quần áo lên và xếp một cái gối ống dọc ngay giữa từng giường. Và tôi làm giả cái đầu ngài rất giỏi bằng miếng thảm len màu nâu, thưa ngài Bao - Gầm Đồi,” chú ta toét miệng nói thêm.

Pippin phá lên cười. “Giống thực lắm!” cậu nói. “Nhưng chuyện gì sẽ xảy ra khi chúng phát giác trò ngụy trang?”

“Chúng ta sẽ xem xem,” Sải Chân Dài nói. “Ta hãy cứ hy vọng giữ pháo đài được đến sáng,”

“Chúc các ngài ngủ ngon,” chú Nob nói, đoạn đi ra nhận phần việc canh gác các cửa ra vào.

Túi bố và yên cương của họ chất đống trên sàn phòng ngủ. Họ đẩy một cái ghế thấp chặn cửa rồi cài chặt cửa sổ. Ghé nhìn ra ngoài, Frodo thấy đêm vẫn trong veo. Lưỡi Liềm[10] đang đong đưa bên trên những vai đồi Bree. Cậu khép cửa gài các cánh chớp nặng nề bên trong, đoạn kéo khít rèm. Sải Chân Dài khơi lửa và thổi tắt hết nến.

Các Hobbit nằm xuống chặn hướng bàn chân về phía lò sưởi; còn Sải Chân Dài tự yên vị trên chiếc ghế chặn cửa đi. Họ nói chuyện một chốc, bởi Merry hẵng còn vài câu phải hỏi

“Nhảy qua Mặt Trăng à!” Merry cười khúc khích lúc cuộn mình trong chăn. “Frodo, anh nực cười quá đấy! Nhưng em ước gì mình được ở đó mà chứng kiến. Mấy vị danh giá làng Bree sẽ còn bàn tán cả trăm năm cho xem,”

“Tôi hy vọng vậy,” Sải Chân Dài đáp. Rồi cả bọn đâm im lặng, và lần lượt từng Hobbit ngủ thiếp đi.

CHƯƠNG XI CON DAO TRONG BÓNG TỐI

Trong khi họ chuẩn bị đi ngủ trong quán trọ ở Bree, bóng tối phủ lên Trấn Hươu; một màn sương lạc vào mấy thung lũng nhỏ và men bờ sông. Ngôi nhà ở Hõm Crick đứng im lìm. Bolger Bự thận trọng mở cửa ra vào nhòm ra ngoài. Suốt cả ngày một cảm giác kinh sợ không ngừng tráo ứ lên trong cậu, và cậu không tài nào bình tĩnh hay lên giường đi ngủ nổi: mối đe dọa nào đó đang ủ mầm trong không gian ban đêm nghẹn thở. Trong lúc cậu chằm chằm nhìn vào bóng tối âm u, có bóng đen đi chuyển bên dưới lùm cây; cổng dường như tự động mở rồi đóng lại không một âm thanh. Nỗi kinh hoàng chụp lấy cậu. Cậu lùi thụt lại, và trong khoảnh khắc đứng run lẩy bẩy trong sảnh. Rồi cậu khóa cửa lại.

Đêm sâu thêm. Có âm thanh êm êm của lũ ngựa bị dắt lén lút dọc đường làng. Chúng dừng lại ở bên ngoài cổng, rồi ba bóng đen đi vào, giống những cái bóng của đêm tối bò ngang qua sân. Một tên tiến tới cửa, hai tên còn lại mỗi tên tới một góc nhà, rồi chúng đứng yên đó lặng phắc như bóng dưới chân tảng đá, trong lúc đêm nhọc nhằn trôi. Căn nhà và lùm cây im lặng dường như nín thở chờ đợi.

Nghe chút khuấy động nhạt nhòa trong đám lá, một con gà trắng gáy tít đằng xa. Canh giờ lạnh lẽo trước bình minh đang trôi đi. Bóng người bên cửa cử động. Trong bóng tối không trăng sao một lưỡi dao rút ra sáng lóe, như thể một luồng sáng lạnh vừa rời vỏ. Một cú đập, êm mà nặng trịch, và cánh cửa rung bần bật

“Nhân danh Mordor, mở cửa!” một giọng the thé đe dọa cất lên.

Sau cú đập thứ hai cánh cửa chịu thua, đổ lật ra sau, thớ gỗ bắn tung, khóa vỡ. Ba bóng đen nhanh chóng đi vào.

Đúng lúc ấy, giữa lùm cây gần đó, tiếng tù và rống lên. Âm thanh xé nát đêm tối như ngọn lửa trên một đỉnh đồi.

DẬY! CÓ BIẾN! CHÁY! KẺ THÙ! DẬY!

Bolger Bự chẳng phải vừa ngồi không rảnh rỗi. Vừa nhìn thấy những hình thù đen tối bò ra từ khu vườn, cậu đã biết ngay rằng cậu phải chạy, không thì tiêu tùng. Và cậu chạy thật, ra khỏi cửa sau, băng vườn, và qua hết mấy mảnh ruộng. Khi cậu đến ngôi nhà gần nhất, cách xa hơn cả dặm, cậu sụp xuống ngưỡng cửa. “Không, không, không!” cậu luôn miệng la. “Không, không phải tôi! Tôi không giữ nó!” Mất một lúc rồi ai đó mới luận ra cậu đang lảm nhảm về chuyện gì. Cuối cùng họ cũng hiểu ra rằng kẻ thù đang ở Trấn Hươu, những kẻ xâm nhập lạ lùng nào đó từ phía Rừng Già. Và rồi họ không mất thêm thời gian nữa.

CÓ BIẾN! CHÁY! KẺ THÙ!

Nhà Hươu Bia Rum đang thổi Tù Và hiệu lệnh Trấn Huơu, vốn chẳng được nghe tiếng suốt một trăm năm qua, kể từ hồi bọn chó sói trắng sục đến trong Mùa Đông Khốc Liệt, khi mà dòng sông Bia Rum Đun bị đóng băng hoàn toàn.

DẬY! DẬY!

Đã nghe thấy những tiếng tù và trả lời tít đằng xa. Hiệu lệnh báo nguy đang truyền đi. Những bóng đen đào tẩu khỏi căn nhà. Một trong số chúng đánh rơi chiếc áo choàng Hobbit trên bậc thềm, trong lúc mải chạy. Trên đường làng tiếng vó ngựa túa ra, rồi dồn dập thành phi nước đại, nện mất hút vào trong bóng tối. Khắp Hõm Crick vang âm thanh tiếng tù và thổi, và những giọng la lối lẫn chân chạy. Song các Kỵ Sĩ Đen đã phi như bão lốc ra cổng Bắc. Cứ mặc bọn người bé tí thổi tù và! Sauron sẽ giải quyết chúng sau. Trong lúc này chúng có sứ mệnh khác nữa: chúng đã biết là ngôi nhà trống không và chiếc Nhẫn đã đi rồi. Chúng xồ qua những người gác cổng rồi mất hút khỏi Quận.

Lúc đầu đêm, Frodo tỉnh dậy sau cơn ngủ li bì, bất thình lình, như thể tiếng động hoặc sự hiện diện nào đó làm kinh động cậu. Cậu thấy Sải Chân Dài vẫn đang ngồi tỉnh rụi trên ghế bành: đôi mắt anh lóe sáng trong ánh lửa lò đã được cời lên từ bao giờ, đang cháy sáng rực rỡ; song không hề có ý động cựa.

Frodo nhanh chóng ngủ trở lại; song những giấc mơ của cậu lại bị tiếng ồn của gió và tiếng móng ngựa phi nước đại quấy rầy. Cơn gió dường như đang cuộn xoắn quanh ngôi nhà, rung lắc ngôi nhà; và tít xa cậu nghe thấy một tiếng tù và rúc điên dại. Cậu mở mắt, nghe tiếng một con gà trống gáy khí thế trong sân. Sải Chân Dài đã vén rèm đẩy mở hai chớp cửa nghe đánh keng. Ánh sáng xám đầu tiên của ngày mới tràn ngập căn phòng, không khí lạnh tràn vào qua cửa sổ để ngỏ.

Đánh thức tất cả bọn họ dậy xong, Sải Chân Dài lập tức dẫn đường sang dãy phòng ngủ của họ. Nhìn mấy căn phòng, họ lấy làm mừng rằng đã làm theo lời khuyên của anh; các cửa sổ bị bật mở, đang đung đưa lủng lẳng, rèm bay phần phật; giường bị xô đẩy lung tung, gối ống bị rạch, liệng khắp sàn; chiếc thảm màu nâu rách tươm từng mảnh.

Sải Chân Dài lập tức đi gọi lão chủ quán. Lão Bơ Gaí tội nghiệp nom ngái ngủ và kinh hãi. Lão đã hầu như cả đêm không nhắm nổi mắt (ấy là lão bảo vậy), vậy mà lão chẳng hề nghe thấy tiếng động nào.

“Chưa bao giờ có sự thế này xảy ra ở thời của tôi!” lão la lên giơ hai tay kinh hãi. “Khách không ngủ nổi trong giường của họ, gối ống tốt đẹp hỏng hết cả! Ta sẽ còn đi đến đâu nữa đây?”

“Đến thời kỳ tăm tối,” Sải Chân Dài đáp. “Nhưng hiện tại thì lão có thể được yên, chừng nào lão dứt được chúng tôi đi. Chúng tôi sẽ đi ngay lập tức. Khỏi cần bận tâm về bữa sáng: một món đồ uống và một miếng vừa đứng vừa ăn cũng xong. Mấy phút nữa chúng tôi sẽ gói ghém chằng buộc đâu vào đấy.”

Lão Bơ Gai quày quả đi lo liệu cho lũ ngựa lùn của họ được sửa soạn sẵn sàng, cũng là để lấy cho họ một “miếng đứng ăn”. Nhưng ngay lập tức, lão quay lại, mất hết cả tinh thần. Lũ ngụa lùn đã biến mất tăm! Cửa chuồng ngựa bị mở toang hết cả hồi đêm, còn lũ vật thì biến đâu mất hết: chẳng phải mỗi mấy con ngựa lùn của Merry, mà tất cả ngựa nghẽo thú vật khác tại đấy cũng vậy.

Frodo nghe tin tức này mà suy sụp hẳn. Họ sao có thể hy vọng cuốc bộ đến được Thung Đáy Khe, trong khi kẻ thù thì cưỡi ngựa truy đuổi? Có lẽ nên khởi hành đi lên Cung Trăng là vừa rồi. Sải Chân Dài ngồi yên lặng hồi lâu, chăm chú nhìn các Hobbit, như thể anh đang cân lượng sức mạnh và đức can trường của họ.

“Ngựa lùn cũng chẳng giúp ta chạy thoát các kỵ sĩ đâu,” cuối cùng anh nói, vẻ trầm ngâm, như thể anh đoán ra Frodo dự định điều gì. “Chúng ta cũng chẳng đi chậm hơn mấy khi cuốc bộ, trên những con đường tôi dự tính sẽ đi. Tôi đã định không có chuyện này vẫn cứ phải đi bộ mà. Chính lương thực và các thứ dự trữ mới khiến tôi lo lắng. Chúng ta không thể mong đợi kiếm ra thức gì đó để ăn từ đây đến Thung Đáy Khe, ngoại trừ những thứ mang theo mình, nên chúng ta sẽ phải mang vô khối theo mà để dành; bởi ta có thể bị cản trở, hoặc buộc phải đi vòng quanh, xa hẳn lối đi thẳng. Các cậu sẵn sàng cõng được chừng nào trên lưng đây?”

“Phải mang chừng nào thì mang chừng ấy,” Pippin nói, tâm trạng chùng hẳn xuống, song vẫn cố tỏ ra rằng mình rắn rỏi hơn so với bề ngoài (hay cảm thấy trong lòng).

“Tòi có thể mang bằng hai nguời,” Sam nói vẻ chống chế.

“Không làm được gì hay sao, ông Bơ Gai?” Frodo hỏi. “Chẳng nhẽ chúng ta không thể kiếm được một cặp ngựa lùn trong làng, hay thậm chí một con chỉ để cõng hành lý thôi? Tôi không cho là ta có thể thuê, nhưng ta có thể mua được,” cậu nói thêm, đầy nghi hoặc, tự hỏi liệu cậu có đủ tiền trang trải việc này không.

“Tôi ngờ lắm,” lão chủ quán rầu rĩ nói. “Hai ba con ngựa lùn còn cưỡi được hiện có ở Bree đều nhốt trong cái chuồng ngựa trong sân quán tôi đấy, và giờ chúng mất tiêu rồi. Còn như những con vật khác, ngựa hay là ngựa lùn để kéo hay làm chuyện khác, ở Bree có rất ít, và chúng không phải để bán đâu. Nhưng tôi sẽ cố hết sức. Tôi sẽ tìm bằng được thằng Bob, sai nó đi một vòng ngay khi có thể.”

“Phải,” Sải Chân Dài lưỡng lự nói, “lão nên làm thế thì hơn. Tôi sợ chúng ta sẽ phải cố kiếm chí ít một con ngựa lùn. Nhưng thế là chấm hết hy vọng khởi hành sớm, và chuồn đi thật êm! Chúng ta có rúc tù và thông báo khởi hành thì cũng không ồn hơn. Chính là một phần kế hoạch của bọn chúng đấy, không còn nghi ngờ gì nữa,”

“Cũng có một chút an ủi,” Merry lên tiếng, “mà còn hơn một chút, tôi hy vọng thế: chúng ta có thể ăn điểm tâm trong khi chờ đợi - ngồi xuống mà ăn. Tóm lấy thằng Nob nào!”

Chung cuộc là họ chậm mất hơn ba giờ. Bob quay về báo cáo rằng dù bằng tình hay bằng tiền thì cũng vẫn không đổi được ngựa nghẽo hay ngựa lùn nào khắp quanh vùng lân cận đây - ngoại trừ một con: Bill Dương Xỉ có một con mà khả năng hắn sẽ bán. “Một sinh vật già nua tội nghiệp ốm đói thôi đấy,” Bob bảo; “vậy mà hắn không chịu chia tay nó dưới gấp ba lần thực giá, vì đã thấy các ngài bị đặt vào thế bí ra sao, nếu mà tôi hiểu đúng Bill Dương Xỉ.”

“Bill Dương Xỉ?” Frodo nói. “Liệu có mánh gì chăng? Có thể nào con vật rồi sẽ vọt về với hắn cùng toàn bộ đồ đoàn của ta, hoặc giả giúp hắn dò đường của ta sao đó?”

“Biết đâu đấy,” Sải Chân Dài nói. “Song tôi không sao tưởng tượng nổi có con vật nào chạy trở về nhà hắn, một khi đã bỏ đi được. Tôi cho đấy chỉ là ý nghĩ vuốt đuôi của ông chủ Dương Xỉ tử tế thôi: chỉ là một cách tăng lợi nhuận cho hắn từ vụ làm ăn này. Mối nguy chính ấy là con vật tội nghiệp có lẽ đang ở ngưỡng cửa tử rồi. Nhưng có vẻ không còn lựa chọn nào khác. Hắn ta muốn đổi gì?”

Cái giá của Bill Dương Xỉ là mười hai đồng xu bạc; và như thế quả tình gấp ba lần giá ngựa lùn ở những vùng này. Nó đúng là một con vật xương xẩu, đói ăn, ủ rũ; nhưng ít ra nom nó chưa giống đang hấp hối. Lão Bơ Gai tự mình trả tiền con vật, còn cho Merry mười tám xu nữa coi như chút ít bồi hoàn cho mấy con bị mất. Lão là người thực thà, cũng dư dật theo như mức sống ở Bree; song ba mươi xu bạc là một cú đau xót cho lão, vả lại bị Bill Dương Xỉ lừa gạt càng khiến cú đau thêm phần khó chịu.

Thực tế là hóa ra cuối cùng lão gặp hên. Hóa ra là chỉ một con ngựa quả thực đã bị ăn trộm. Những con còn lại bị lùa tứ tán, hoặc chạy thục mạng vì kinh hoảng, và rồi được tìm thấy khi lang thang ở những xó xỉnh khác nhau khắp Đạo Bree. Lũ ngựa lùn của Merry chạy trốn cùng nhau, nên cuối cùng (vì khá là khôn ngoan) chúng lần được đường về Vệt Đồi tìm Bướu Ú. Vậy nên chúng đến nương bóng che chở của Tom Bombadil trong chốc lát, và đã vô cùng sung sướng. Song khi tin tức về những sự kiện ở Bree đến tai Tom, Tom bèn gửi chúng về cho lão Bơ Gai, lão này thế là vớ bẫm năm con vật với một cái giá quá hời. Chúng phải lao động cực nhọc hơn khi đến Bree, nhưng Bob đối xử với chúng tử tế; vậy nên về đại thể chúng được may mắn: chúng thoát một cuộc hành trình hiểm nguy và tăm tối. Nhưng chúng chẳng bao giờ đến được Thung Đáy Khe.

Tuy nhiên, trước mắt lúc bấy giờ lão Bơ Gai chỉ biết tiền của lão đã ra đi mãi mãi. Hơn nữa lão còn những rắc rối khác. Bởi có ngay một cơn ồn ĩ ghê gớm khi các khách đang lưu trú trở dậy nghe được tin về cuộc đột kích quán trọ. Nhóm lữ khách miền Nam mất vài con ngựa, liền to tiếng buộc tội chủ quán, cho đến khi sự tình rõ ra là một người trong số họ cũng đã biến mất trong đêm, không ai khác ngoài gã bạn mắt lác của Bill Dương Xỉ. Nghi ngờ lập tức rơi ụp xuống hắn.

“Nếu các vị chọn bạn bè với một tên trộm ngựa, còn rước hắn vào nhà tôi,” lão Bơ Gai giận dữ nói, “các vị nên tự động mà trả tiền bồi thường mọi thiệt hại, chứ không phải đến hét vào mặt tôi. Đi mà hỏi Dương Xỉ xem bạn hữu tốt đẹp của các người ở đâu!” Song có vẻ hắn chẳng phải bạn bè của ai hết, và không ai có thể nhớ ra hắn đã nhập bọn với bọn họ từ lúc nào.

Sau bữa điểm tâm sáng, nhóm Hobbit phải đóng gói lại hành lý, nhặt nhạnh thêm nhu yếu phẩm cho chuyến đi mà bấy giờ họ chắc chắn sẽ lâu lắc hơn. Cuối cùng họ cũng khởi hành khi đã sát sạt mười giờ. Đến lúc bấy giờ toàn thể Bree đã xôn xao vì phấn khích. Cú biến mất của Frodo; sự xuất hiện của các kỵ mã áo choàng đen; biến cố cướp tàu ngựa; và tin tức không hề thứ yếu là Sải Chân Dài, anh chàng Tuần Du đã gia nhập đoàn Hobbit bí hiểm, tất cả hợp thành một câu chuyện kể sẽ còn bị bàn tán nhiều năm ròng không sự biến gì. Hầu hết cư dân các làng Bree và Staddle, cả nhiều người từ mãi Combe và Archet, đều tụ tập trên đường để xem đoàn lữ khách khởi hành. Những khách trọ khác trong quán thì đứng bên cửa ra vào hoặc thò cổ ra ngoài cửa sổ.

Sải Chân Dài đã đổi ý, quyết định rời Bree theo đường lớn. Mọi nỗ lực khởi hành bằng miền rừng quê ngay lập tức chỉ tổ khiến rắc rối trầm trọng hơn: phân nửa cư dân sẽ lẵng nhẵng đi theo họ, để xem họ mưu tính chuyện gì, và ngăn không cho họ đi tắt qua đất nhà mình.

Họ nói lời giã từ Nob và Bob, cáo biệt lão Bơ Gai sau vô số lời cảm tạ. “Tôi hy vọng chúng ta sẽ tái ngộ một ngày nào đó, khi tình hình lại một lần nữa dễ chịu,” Frodo nói. “Tôi không mong gì hơn được bình yên mà lưu lại nhà ông một thời gian.”

Họ nặng nề bước đi, lo âu và chán nản, dưới con mắt giám sát của cả đám đông. Chẳng phải mọi khuôn mặt đều thân thiện, cũng chẳng phải mọi lời lẽ gào lên đều tử tế. Song hầu hết người Đạo Bree dường như đều kính sợ Sải Chân Dài, và những kẻ bị anh trừng mắt nhìn tới đều ngậm miệng lại rồi dạt ra xa. Anh bước đi đầu với Frodo; sau đó đến Merry và Pippin; cuối cùng đến Sam dắt con ngựa lùn tội nghiệp bị chất tối đa số hành lý mà họ đành lòng chất; tuy nhiên con vật nom đã bớt rầu rĩ, như thể nó tán thưởng sự thay đời đổi vận này. Sam đang đăm chiêu nhai một quả táo. Cậu có hẳn một túi đầy: món quà chia tay của Nob và Bob. “Táo cho khi cuốc bộ, tẩu cho khi ngồi nghỉ,” câu nói. “Nhưng tôi cho là chẳng mấy chốc nữa thôi tôi sẽ nhớ cả hai món này.”

Đoàn Hobbit không để ý gì đến những mái đầu tọc mạch thò ra ngoài mấy cửa ra vào, hay nghển qua mấy đoạn tường rào, lúc họ đi qua. Song khi họ đến gần cổng ngoài, Frodo thấy một ngôi nhà tồi tàn tăm tối đằng sau bờ giậu rậm rì: ngôi nhà cuối cùng trong làng. Ở một của sổ cậu thoáng thấy một khuôn mặt vàng bủng, với cặp mắt liếc xéo quỷ quyệt; nhưng khuôn mặt mất hút ngay lập tức.

“Vậy ra đấy là nơi gã miền Nam kia đang lẩn trốn!” cậu nghĩ. “Nom gã giống yêu tinh đến quá nửa ấy chứ!”

Bên kia bờ giậu xuất hiện thêm một người đàn ông trơ tráo nhìn trừng trừng. Gã có cặp lông mày đen rậm, đôi mắt đen sẫm đầy khinh miệt; cái mồm rộng của gã vén một nụ cười chế nhạo. Gã đang hút tẩu thuốc ngắn màu đen. Họ vừa lại gần, gã liền bỏ tẩu thuốc khỏi mồm khạc nước miếng.

“Chào buổi sáng, Cẳng Dài!” gã chào. “Khởi hành sớm nhỉ? Cuối cùng cũng tìm thấy vài người bạn, hả?” Sải Chân Dài gật đầu, song không trả lời.

“Chào buổi sáng, các anh bạn bé nhỏ!” gã nói với số còn lại. “Tôi cho là các vị biết các vị đã nhận lời với ai phỏng? Nghĩa là chính Sải Chân Dài Chớ-dây-vào đấy! Dù tôi còn nghe được vài cái tên khác không hay hớm lắm. Đêm nay chớ dại mà ngủ! Còn mày nữa, Sam còi, chớ có đi hành hạ con ngựa lùn già nua tội nghiệp của tao! Toẹt!” Gã lại khạc nước miếng.

Sam quay ngoắt lại. “Còn ngươi, thằng Dương Xỉ kia!” chú nói, “cất cái bản mặt xấu xí của ngươi đi, không thì bị đau này “ Bất thình lình đánh tách, nhanh như chớp, một quả táo rời tay chú bay trúng giữa mũi Bill. Gã cúi người quá chậm, và tiếng chửi rủa vọng ra từ sau bờ giậu. “Phí cả quả táo ngon,” Sam nói vẻ tiếc rẻ, đoạn sải bước đi tiếp.

Cuối cùng họ cũng bỏ ngôi làng lại đằng sau. Đám hộ tống toàn trẻ con và những người lang thang dật dờ theo họ nãy giờ đã thấm mệt nên đến chỗ cổng Nam thì lộn lại. Đi qua cổng, họ tiếp tục xuôi Đường Cái thêm vài dặm. Con đường uốn về bên trái, ôm lấy chân đồi Bree mà lượn vòng trở lại trục đường thẳng sang Đông, rồi bắt đầu chạy ruôn ruốt xuôi xuống miền đất rừng. Phía bên trái họ có thể thấy một vài ngôi nhà con người và hốc Hobbit làng Staddle trên những sườn đồi thoai thoải hơn phía Đông Nam; dưới một thung sâu mãi phía Bắc Đường Cái có những làn khói mảnh bốc lên đánh dấu vị trí làng Combe; Archet thì khuất giữa cây rừng xa hơn nữa.

Sau khi Đường Đông chạy xuống thêm chút nữa, bỏ lại đồi Bree đứng thành vệt nâu sừng sững đằng sau, họ bắt gặp một lối mòn hẹp dẫn xa hẳn về hướng Bắc. “Đến đây, chúng ta phải rời vùng đồng trống và phải ẩn núp rồi,” Sải Chân Dài nói.

“Mong không phải một ‘lối tắt’,” Pippin nói. “Lối tắt qua rừng vừa mới đây của chúng tôi kết thúc thật thảm họa.”

“À, nhưng lúc ấy các cậu chưa có tôi đi cùng,” Sải Chân Dài cười lớn. “Lối của tôi, bất kể dài hay tắt, đều sẽ không sai lầm.” Anh đưa mắt nhìn ngược rồi xuôi Đường Cái. Không một bóng người; nên anh mau chóng dẫn đường xuống thung lũng chìm trong cây.

Kế hoạch của anh, trong chừng mực họ hiểu được mà không cần biết rõ vùng đất này, là đầu tiên đi về hướng Archet, song sau đó rẽ phải đi tiếp về hướng Đông, và rồi cố gắng hướng thật thẳng qua miền đất hoang đến Đồi Đỉnh Gió. Cứ cách ấy nếu mọi việc suôn sẻ, họ sẽ rút gọn được một vòng cung Đường Đông rất lớn, vì đường vòng xuống Nam sau đây một quãng tránh các đầm lầy Nước Muỗi Vằn. Nhưng dĩ nhiên họ sẽ phải băng qua các đầm lầy, và mô tả của Sải Chân Dài về chúng chẳng khiến ai thích thú.

Tuy vậy, cứ như hiện thời, chuyến cuốc bộ không kém phần dễ chịu. Thực ra, giá chẳng có mấy biến cố khó chịu đêm trước, hẳn họ đã tận hưởng đoạn hành trình này một cách nhiệt tình hơn hẳn so với bất kể đoạn nào cho tới lúc bấy giờ. Mặt trời đang tỏa sáng, trong veo mà không quá nóng. Cây rừng trong thung lũng hãy còn chưa trụi lá và rực rỡ sắc màu, nên không gian dường như yên ả và trong lành. Sải Chân Dài tự tin dẫn dắt họ giữa bao nhiêu lối mòn giao nhau, mặc dầu nếu chỉ có một mình họ hẳn sẽ lạc ngay. Anh đang chọn một tuyến đường dích dắc với nhiều chỗ rẽ và ngoặt thình lình, hòng cản bước truy đuổi.

“Bill Dương Xỉ sẽ quan sát xem ta rời Đường Cái ở đâu, chắc chắn vậy,” anh nói; “mặc dầu tôi không nghĩ hắn ta sẽ tự mình đi theo chúng ta đâu. Hắn hiểu vùng đất quanh đây khá kỹ càng nhưng hắn biết mình không phải đối thủ của tôi ở trong rừng. Tôi chỉ sợ những gì hắn đi kể lể với kẻ khác. Tôi không cho là bọn chúng ở xa xôi lắm. Nếu bọn chúng nghĩ chúng ta đi về làng Archet, sẽ hay hơn rất nhiều.”

Bất kể là bởi tài khéo của Sải Chân Dài hay vì lý do nào khác, họ không thấy dấu vết nào, không nghe được âm thanh nào của bất kể sinh vật sống nào khác suốt cả ngày hôm ấy: cả hai chân (trừ lũ chim), lẫn bốn vó, trừ một con cáo và vài con sóc. Ngày kế tiếp họ bắt đầu nhằm thẳng hướng Đông mà tiến; mà tất thảy vẫn yên ả và thanh bình. Vào ngày thứ ba sau khi rời khỏi Bree họ ra khỏi rừng Chet. Mặt đất vẫn dốc xuống đều đặn kể từ lúc họ từ Đường Cái rẽ ngang, và bây giờ họ đi vào một miền đồng quê bằng phẳng rộng lớn, khó xoay xở hơn nhiều. Họ đã ở bên ngoài biên giới Đất Bree khá xa, giữa chốn hoang dã không đường mòn, và đang tiến gần đến vùng đầm lầy Nước Muỗi Vằn.

Bấy giờ nền rừng trở nên ẩm ướt, và ở nhiều chỗ lầy lội đây đó họ bất gặp những vụng nước, cả các dải lau sậy bát ngát tràn ngập tiếng líu lo của lũ chim nhỏ ẩn khuất. Họ phải chọn lối đi cẩn thận để giữ cho chân khô lẫn lộ trình không chệch. Thoạt tiên họ tiến lên bằng tốc độ vừa phải, nhưng rồi càng đi, đường lối càng trở nên chậm rề và hiểm trở hơn. Vùng đầm lầy phản trắc khiến người ta bối rối, qua các bãi lầy quanh co không có lối mòn cố định khiến ngay cả dân Tuần Du cũng khó dò dẫm qua được các bãi lầy sụt lún. Ruồi bắt đầu hành hạ họ, không trung đầy những cụm mây muỗi vằn bé xíu bò vào ống tay áo, vào quần chẽn lẫn trong mũ họ.

“Tôi đang bị ăn tươi nuốt sống!” Pippin la lên. “Nước Muỗi Vằn mốc xì! Có nhiều muỗi vằn hơn cả nước!”

“Chúng sống bằng gì khi không bắt được Hobbit mà ăn nhỉ?” Sam vừa hỏi vừa gãi cổ.

Họ mất cả ngày khốn khổ ở vùng đất hoang vắng khó chịu ấy. Chỗ dựng trại của họ ẩm ướt, lạnh lẽo và bất tiện; lũ côn trùng cắn đốt chẳng để cho họ ngủ. Cũng có những sinh vật đáng tởm lởn vởn trong lau sậy và búi cỏ mà cứ căn giọng chúng thì là họ hàng ma quỷ của loài dế. Có đến hàng nghìn con, và bọn chúng đồng thanh rúc rích, níc-bờ-ríc, níc-bờ-ríc, không ngừng nghỉ cả đêm cho đến khi các Hobbit của chúng ta gần như phát điên.

Ngày hôm sau, tức ngày thứ tư, chả khá hơn mấy, và ban đêm cũng khó chịu không kém. Bọn Ních Bờ Rích (như Sam gọi) đã bị bỏ lại đằng sau, muỗi vằn thì vẫn bám theo họ.

Trong lúc Frodo nằm, mệt mỏi nhưng không sao nhắm nổi mắt cậu thấy dường như xa xa xuất hiện một ánh sáng trên bầu trời đằng Đông: ánh sáng lóe lên rồi mờ đi nhiều lần. Chưa phải bình minh, bởi vẫn còn vài giờ nữa.

“Ánh sáng gì vậy?” cậu hỏi Sải Chân Dài vừa mới trở dậy, đang đứng nhìn chăm chăm đêm tối phía trước.

“Tôi không rõ,” Sải Chân Dài trả lời. “Xa quá không xác định được. Giống như sét nảy từ những đỉnh đồi lên vậy.”

Frodo lại nằm xuống, nhưng suốt một lúc lâu cậu vẫn thấy những ánh lóe sáng trắng, và in trên nền sáng ấy bóng Sải Chân Dài tối lênh khênh, đứng yên lặng và cảnh giác. Cuối cùng cậu chìm vào giấc ngủ bất an.

Ngày thứ năm họ chưa đi được bao xa thì đã bỏ những vụng nước rải rác và các bãi lau vũng đầm lầy lại đằng sau. Đất phía trước họ lại bắt đầu dốc lên dần dần. Tít đằng xa phía Đông bấy giờ đã có thể thấy một vệt đồi. Quả đồi cao nhất ở bên phải vệt đó, hơi cách xa những quả đồi còn lại. Đỉnh đồi này hình nón, hơi bẹt trên chóp.

“Đỉnh Gió đấy,” Sải Chân Dài nói. “Đường Cũ chúng ta đã bỏ lại mãi tít bên phải kia chạy về mé Nam Đỉnh Gió và cách chân Đỉnh Gió không xa. Chúng ta có thể đến được đó khoảng trưa mai, nếu ta đi thẳng. Tôi cho là ta nên làm thế thì hơn.”

“Anh có ý gì?” Frodo hỏi.

“Ý tôi là: chúng ta có đến được đó thật, cũng chưa chắc sẽ gặp phải cái gì. Nó rất gần Đường Cái.”

“Nhưng chắc chắn chúng ta đang hy vọng tìm thấy ông Gandalf ở đó phải không?”

“Phải, nhưng hy vọng rất mong manh. Nếu ông ấy có đến lối này, vẫn có thể ông ấy không qua Bree, và như vậy biết đâu ông ấy không biết chúng ta đang làm gì. Dù thế nào đi nữa, trừ phi may mắn mà chúng ta đến nơi gần như cùng lúc, còn thì chúng ta sẽ lạc nhau; đợi lâu ở đó sẽ không an toàn cho cả ông ấy lẫn chúng ta. Nếu bọn Kỵ Sĩ không tìm được chúng ta trong vùng hoang, rất có khả năng chúng sẽ tự tìm đến Đỉnh Gió. Nó bao quát một vùng quang cảnh rộng lớn xung quanh. Thực tế là từ trên đỉnh đồi ấy, vô khối chim chóc và muông thú ở vùng này có thể thấy chúng ta đứng đây. Không phải con chim nào cùng đáng tin, và có nhiều loại gián điệp xấu xa hơn cả chúng nữa.”

Các Hobbit lo lắng nhìn những quả đồi đằng xa. Sam nhìn lên bầu trời nhợt nhạt, chỉ sợ sẽ thấy những con diều hâu hay đại bàng đang bay liệng bên trên đầu với cặp mắt sáng quắc không thân thiện. “Anh khiến tôi cảm thấy khó chịu bơ vơ rồi đấy, Sải Chân Dài!”

“Anh khuyên chúng tôi phải làm gì?” Frodo hỏi.

“Tôi nghĩ,” Sải Chân Dài chậm rãi trả lời, như thể anh không hoàn toàn chắc chắn, “có lẽ tốt nhất là phải từ đây đi càng thẳng càng tốt về hướng Đông, để đến được vệt đồi thay vì Đỉnh Gió. Ở đó chúng ta có thể đi vào một lối mòn mà tôi biết chạy quanh chân vệt đồi ấy; lối mòn sẽ đưa chúng ta đến Đỉnh Gió từ phía Bắc, đỡ lộ mình hơn. Rồi những gì cần thấy chúng ta sẽ thấy.”

Cả ngày hôm đó họ lê bước nặng nhọc, cho đến khi đêm sớm lạnh lẽo ập xuống. Đất trở nên khô hơn và cằn cỗi hơn; những làn sương cùng hơi ẩm thì lẩn khuất đằng sau họ bên trên các bãi lầy. Một vài con chim u buồn hết tu huýt lại than vãn cho đến khi vầng mặt trời đỏ tròn vành vạnh từ từ chìm vào trong bóng tối đằng Tây; rồi cảnh im lặng trống rỗng bao trùm. Các Hobbit tưởng đến ánh hoàng hôn mềm mại xiên xiên qua bao cửa sổ Đáy Bao tươi vui thuở xa xăm.

Lúc cuối ngày họ đến một dòng suối lững lờ từ trên đồi chảy xuống để rồi mất tăm trong đất đầm lầy tù đọng, đi theo dòng ngược lên dọc bờ suối trong lúc ánh sáng còn lưu lại. Lúc họ nghỉ lập trại bên dưới mấy cây tổng quán sủi còi cọc ven bờ suối thì đã vào đêm. Đằng trước giờ lừng lững in trên nền trời mờ tối những lưng đồi trọc dãi gió. Đêm ấy họ cắt cử ca gác, và Sải Chân Dài hình như không hề ngủ. Mặt trăng đang tròn dần, và trong những giờ đầu buổi tối ánh sáng xám lạnh lẽo trải khắp mặt đất.

Sáng hôm sau họ lại khởi hành ngay sau bình minh. Không trung ướt đẫm sương giá, và bầu trời màu xanh dương trong lọt. Các Hobbit cảm thấy sảng khoái trở lại, như thể vừa được một đêm ngủ một mạch. Họ đã dần quen với việc cuốc bộ thật nhiều theo khẩu phần ăn ít ỏi, giá nào cũng ít hơn mức người ở Quận hẳn sẽ nghĩ là đủ để cho đôi chân không khuỵu xuống. Pippin tuyên bố rằng Frodo giờ trông to gấp đôi bộ dạng Hobbit khi trước.

“Lạ quá,” Frodo nói, thít dây lưng chặt thêm, “vì rằng thực tế là anh đã gầy đi khá nhiều rồi. Anh hy vọng quá trình gầy dần đi sẽ không tiếp diễn liên tu bất tận, bằng không anh sẽ thành ma mất.”

“Đừng nói những chuyện như thế!” Sải Chân Dài vội bảo, với vẻ khẩn thiết bất ngờ.

Những quả đồi gần lại. Chúng tạo thành một vệt đồi chung nhấp nhô, thường cao lên suýt soát cả ba bốn trăm mét, thảng hoặc đây đó lại sụt xuống thành khe thấp hoặc con đèo dẫn hút vào vùng đất đằng Đông xa xa. Dọc đỉnh vệt đồi ấy các Hobbit có thể thấy nhiều thứ nom như tàn tích các bức tường rêu cỏ phủ xanh và mương hào, và dưới những khe thấp kia vẫn sừng sững các công trình đá cổ đổ nát. Đến đêm họ đã đến chân mấy suờn đồi huớng Tây, và hạ trại ở đó. Ấy là đêm ngày thứ năm trong tháng Mười, và họ đã ra khỏi Bree được sáu ngày.

Vào buổi sáng, lần đầu tiên kể từ lúc rời rừng Chet họ thấy một lối mòn hiện lên rõ rành rành. Họ rẽ phải đi theo lối mòn về hướng Nam. Lối mòn chạy ngoắt ngoéo, vạch một đường như được chọn sẵn để hết mức tránh khỏi tầm quan sát kể cả các đỉnh đồi bên trên lẫn các bãi bằng phía Tây. Lối mòn lặn vào trong các thung lũng nhỏ, ôm lấy những bờ dốc đứng; và khi nào đó băng qua nền đất bằng phẳng trống trải thì có nhiều dãy đá cuội lớn và đá xẻ che cho đoàn lữ khách hệt như một bờ giậu.

“Không hiểu ai làm lối mòn này, và để làm gì nhỉ,” Merry nói, lúc họ bước đi dọc theo một trong những hành lang rừng này, nơi đá đặc biệt lớn và xếp sát cạnh nhau. “Tôi không chắc là mình thích lắm: nó có một cái vẻ hơi - chà, hơi ác hồn Mộ Đá. Có mộ đá nào trên Đỉnh Gió không?”

“Không. Không có mộ đá nào trên Đỉnh Gió, hay trên bất cứ quả đồi nào ở vùng này,” Sải Chân Dài trả lời. “Con Người phương Tây không sống ở đây; dầu ở sau này, họ cũng đóng trụ trên những quả đồi một thời gian, chống lại ác quỷ vương quốc Angmar. Đường này được làm nhằm hỗ trợ các pháo đài dọc những bức tường. Nhưng trước đó rất lâu, ngay thời kỳ lập quốc của Vương Quốc Bắc, họ đã xây một tòa tháp canh vĩ đại trên Đỉnh Gió, gọi nó là Amon Sûl. Tòa tháp canh đã cháy và gãy đổ, giờ chẳng còn lại gì ngoài một vòng đá đổ nát, như chiếc vương miên thô trên trán đồi già nua. Một thời nó sừng sững đep đẽ biết bao. Nghe kể là Elendil đã đứng đó dõi nhìn đợi Gil-galad từ phía Tây xuất hiện, trong những ngày mở Liên Minh Cuối Cùng.”

Các Hobbit nhìn Sải Chân Dài chằm chằm. Có vẻ như anh uyên bác tích truyện cổ xưa, cũng không kém gì am hiểu những đuờng lối hoang vu. “Gil-galad là ai?” Merry hỏi; song Sải Chân Dài không trả lời, dường như đang lạc trong suy tư. Đột nhiên một giọng trầm thì thào:

Gil-galad vua Tiên dũng lược,
kể chuyện người điệu hạc ngùi thương:

tự do vương quốc cuối cùng,

Biển cho chí Núi một vùng xinh tươi.

Kiếm người dài, thương người nhọn hoắt,
mũ trụ người sáng quắc từ xa;

mặt khiên người dát bạc già,

đồng trời muôn búp sao sa soi mình.

Nhưng người thúc ngựa tiên đi biệt,
nay dừng cương ai biết nơi nào;

đóa sao đã rụng đêm sâu,

Mordor đất ấy từ lâu bóng nằm.

Mọi Hobbit khác kinh ngạc quay lại, vì giọng đó là của Sam.

“Hát tiếp di!” Merry nói.

“Tôi chỉ biết có thế,” Sam lắp bắp, thẹn thùng. “Tôi nghe được từ ông Bilbo hồi còn bé. Ông ấy từng kể cho tôi đủ thứ truyện kể, vì biết tôi luôn là đứa thích nghe về người Tiên mà. Chính ông Bilbo dạy tôỉ chữ đấy. Ông giỏi tri thức sách vở phi thường, ông già Bilbo thân mến ấy. Ông còn làm thơ nữa. Ông viết những câu thơ tôi vừa mới đọc đấy.”

“Ông ấy không tự nghĩ ra bài thơ ấy đâu,” Sải Chân Dài nói. “Đấy là một phần của bản trường ca tên gọi Cuộc Lâm Chung của Gil-galad, bằng một ngôn ngữ cổ xưa. Bilbo hẳn đã dịch ra. Tôi không hề biết chuyện ấy.”

“Còn nhiều nữa cơ,” Sam nói, “tất tật đều nói về Mordor. Tôi không học phần ấy, nó khiến tôi rùng cả mình. Tôi không bao giờ nghĩ chính mình sẽ đi đường dó!”

“Đi Mordor à!” Pippin la lên. “Tôi hy vọng sẽ không đến nước đó!”

“Đừng nói to cái tên ấy lên thế!” Sải Chân Dài nhắc nhở.

Lúc họ đến tận cùng phía Nam con đường mòn thì đã giữa ngày, và thấy phía trước, dưới ánh sáng trong veo nhợt nhạt của mặt trời tháng Muời, là một triền dốc xanh xám, như một cây cầu dẫn lên trên sườn Bắc quả đồi. Họ quyết định sẽ đi thẳng một mạch lên đỉnh, trong khi ánh ngày còn sáng rõ. Ẩn trốn không còn khả dĩ nữa, và họ đành hy vọng rằng không có kẻ thù hay tên do thám nào đang quan sát mình. Không thấy có gì di chuyển bên trên quả đồi. Nếu Gandalf có ở đâu đó gần đây, cũng không thấy dấu vết gì của ông cả.

Trên sườn phía Tây Đỉnh Gió họ thấy một khoảng hõm lớn ăn khuất vào sườn, dưới đáy là lòng thung nhỏ tròn như cái bát, vách rậm cỏ. Họ để Sam và Pippin lại với con ngựa lùn cùng các gói bọc và hành lý của cả bọn. Ba người còn lại đi tiếp. Sau nửa giờ trèo nhọc nhằn, Sải Chân Dài lên được đến đỉnh quả đồi. Frodo và Merry đi theo sau, mệt phờ và hụt hơi. Sườn dốc cuối cùng vừa rồi dốc đứng mà lại lởm chởm đá.

Ở trên đỉnh họ thấy, đúng như Sải Chân Dài đã nói, một vòng tròn to rộng những công trình đá cổ xưa, giờ đổ nát hoặc bị cỏ mọc tốt um che phủ từ bao giờ. Tuy nhiên ở trung tâm vành đai có những hòn đá xẻ chất đống thành gò đá. Đá bị ám đen như thể vì lửa. Quanh gò lớp cỏ mặt bị cháy sém đến tận gốc và bên trong vòng tròn đá tất thảy cỏ bị cháy héo quắt, như thể đã có những lưỡi lửa quét qua đỉnh đồi; nhưng không thấy dấu hiệu của bất kỳ sinh vật sống nào.

Đúng trên mép vòng tròn đá đổ nát, họ thấy được toàn cảnh không gian bao la ở chung quanh bên dưới, phần lớn là đất trống không, chẳng đường nét gì đặc biệt, ngoại trừ vài khoảnh đất rừng xa xa về phía Nam, đằng sau đôi chỗ bắt gặp thoáng nước xa xăm. Bên dưới họ về phía sườn Nam này, Đường Cũ trải ra như dải lụa từ đằng Tây lại, uốn lượn hết lên lại xuống, cho đến khi mờ dần sau một vệt đất tối thẳm đằng Đông. Chẳng có gì chuyển động trên đường. Đưa mắt dõi theo đường nét con đường hút về phía Đông, họ thấy Dãy Núi Mù: những quả đồi thấp dưới chân núi thì xám và ảm đạm; đằng sau sừng sững cao hơn là những hình khối xám xịt, và đằng sau những hình khối ấy lại là những ngọn trắng cao ngất lấp lánh trong mây.

“Chà, chúng ta đến nơi rồi!” Merry nói. “Nom nó mới kém vui và thiếu mời gọi chứ! Không có nước, không nơi trú ẩn. Lại còn không thấy bóng dáng ông Gandalf nữa. Nhưng tôi không trách ông ấy đã không đợi đâu - ấy là nếu ông ấy có từng đến đây.

“Tôi cũng không rõ,” Sải Chân Dài nói, trầm ngâm nhìn quanh. “Kể cả nếu ông ấy đến Bree chậm hơn chúng ta một hai ngày, ông ấy vẫn có thể đến đây trước. Ông ấy có thể phi rất nhanh khi cần gấp gáp.” Đột nhiên anh khom người nhìn hòn đá trên đỉnh gò đá; nó phẳng dẹt hơn những tảng khác, và trắng hơn, như thể đã thoát được ngọn lửa. Anh cầm lên xem xét kỹ, xoay xoay trong mấy ngón tay. “Hòn này vừa mới được xếp gần đây, anh nói. “Cậu nghĩ sao về những dấu hiệu này?”

Trên mặt dưới phẳng dẹt Frodo thấy vài nét vạch:  “Hình như có một nét sọc, một dấu chấm, ba nét sọc nữa,” cậu nói.

“Nét sọc bên trái có thể là chữ rune G hai nhánh bị mờ,” Sải Chân Dài nói. “Có thể là dấu hiệu Gandalf để lại, nhưng tôi không thể chắc chắn được. Những vết vạch rất tinh vi, và chắc chắn là trông mới tinh. Nhưng những dấu này có thể có nghĩa gì đó hoàn toàn khác, chẳng liên quan gì đến chúng ta. Người Tuần Du cũng sử dụng chữ rune, và đôi khi họ cũng đến đây.”

“Chúng có nghĩa gì, kể cả nếu đúng là ông Gandalf vạch?” Merry hỏi.

“Tôi dám nói,” Sải Chân Dài trả lời, “chúng nghĩa là G3, và báo hiệu rằng Gandalf đã ở đây hôm mồng ba tháng Mười tức ba ngày trước. Nó cũng cho thấy ông rất vội và nguy hiểm ngay gần, nên ông không kịp hoặc không dám viết gì dài hơn hay rõ ràng hơn. Nếu đúng là như thế, chúng ta phải đề phòng.”

“Tôi ước sao chúng ta chắc chắn được là chính ông vạch những dấu này, bất kể chúng có nghĩa gì,” Frodo nói. “Sẽ nhẹ nhõm xiết bao được biết là ông vẫn đang ở trên đường, dù đằng trước hoặc đằng sau chúng ta.”

“Có lẽ, Sải Chân Dài nói. “Phần tôi, tôi tin là ông đã ở đây, và gặp nguy hiểm. Đã có ngọn lửa cháy sém lướt qua đây; và giờ ánh sáng chúng ta đã nhìn thấy ba đêm về trước trên bầu trời đằng Đông mới trở lại trong tâm trí tôi. Tôi đoán là ông ấy bị tấn công trên đỉnh đồi này, nhưng kết cục ra sao tôi không nói được. ông ấy không còn ở đây nữa, nên chúng ta phải tự mình phòng vệ và tự tìm lấy đường đến Thung Đáy Khe nỗ lực hết sức.”

“Thung Đáy Khe bao xa?” Merry hỏi, vừa chăm chắm nhìn quanh lo lắng. Nhìn từ Đỉnh Gió thế gian nom thật hoang dại và bao la.

“Tôi không biết khi đã qua Quán Trọ Bỏ Không phía Đông Bree cách một ngày đường, Đường Đông có còn được đo tính bằng dặm hay không,” Sải Chân Dài trả lời. “Vài người nói nó dài vô cùng, vài người lại nói khác. Đó là một con đường quái lạ, và ai cũng vui mừng khi đến được cuối hành trình, bất kể thời gian dài hay ngắn. Nhưng tôi biết tôi đi bộ thì sẽ mất bao lâu, nếu thời tiết thuận và vận thì may: mười hai ngày từ đây đến Khúc Cạn sông Bruinen, nơi Đường Cái cắt dòng Nước Ồn chảy từ Thung Đáy Khe ra. Chúng ta có một hành trình ít nhất cũng hai tuần trước mặt, bởi tôi không nghĩ chúng ta có thể đi trên Đường Cái.”

“Hai tuần!” Frodo kêu lên. “Trong thời gian ấy có thể xảy ra vô khối chuyện.”

“Rất có thể,” Sải Chân Dài nói.

Họ đứng hồi lâu im lặng trên đỉnh đồi, gần mé Nam. Ở chốn cô đơn đó Frodo lần đầu tiên đã nhận ra trọn vẹn cảnh không nhà hiểm nguy mình đang lâm vào. Cậu cay đắng ước gì vận mệnh đã để mình sống yên tại Quận thân yêu yên tĩnh. Cậu nhìn chăm chăm theo Đường Cái đáng ghét, dẫn ngược về đằng Tây - về nhà cậu. Đột nhiên cậu nhận thấy có hai vệt đen đang di chuyển chầm chậm dọc đường, đi về hướng Tây; nhìn lại câu thấy thêm ba vệt khác đang bò về hướng Đông gặp chúng. Cậu thốt kêu lên, nắm chặt cánh tay Sải Chân Dài.

“Nhìn kìa,” cậu nói, vừa chỉ đằng sau.

Ngay lập tức Sải Chân Dài nhào xuống nền đất đằng sau vòng tròn đá đổ nát, kéo Frodo nằm xuống cạnh mình. Merry gieo mình nằm song song với cậu.

“Cái gì thế?” cậu thì thầm.

“Tôi không biết, nhưng tôi e là thứ tệ hại nhất,” Sải Chân Dài trả lời.

Họ từ từ bò trở lên mé vòng đá đổ nát, và dòm qua một khe hở giữa hai tảng đá lởm chởm. Ánh sáng không còn rực rỡ nữa, vì buổi sáng trong veo đã nhạt dần, những đám mây đang bò ra khỏi đằng Đông bấy giờ choán chỗ mặt trời bắt đầu đi xuống. Tất cả bọn họ đều thấy những vết đen, song Frodo lẫn Merry đều không thể luận ra chắc chắn hình dáng chúng ra sao; dầu vậy điều gì đó mách bảo họ rằng tít bên dưới là bọn Kỵ Sĩ Đen đang tụ tập trên Đường Đông phía sau chân quả đồi.

“Phải,” Sải Chân Dài nói, đôi mắt tinh tường hơn khiến anh chẳng mảy may nghi ngờ gì nữa. “Kẻ thù đang ở đây!”

Họ vội vàng bò đi, tuột xuống sườn Bắc quả đồi tìm các bạn đồng hành.

Sam và Peregrin nãy giờ không ngồi không. Họ đã khám phá khắp lòng thung nhỏ và các sườn dốc xung quanh. Không xa lắm họ thấy một dòng suối nước trong veo trên sườn đồi, và gần đó những dấu chân chưa quá một hai ngày. Trong chính thung thì họ thấy dấu vết một đống lửa rất mới, và nhiều dấu hiệu khác cho thấy một cái trại vội vàng. Có ít đá lở trên mép thung gần quả đồi nhất. Đằng sau chúng Sam đụng phải một kho củi xếp gọn gàng.

“Tôi tự hỏi liệu ông già Gandalf có từng đến đây không,” chú nói với Pippin. “Dù kẻ để món nảy ở đây là ai, có vẻ là kẻ đó định tâm sẽ quay lại.”

Sải Chân Dài vô cùng quan tâm đến những món khám phá được này. “Tôi ước gì chính mình đã đợi để khám phá nền đất dưới này trước,” anh nói, vội ra chỗ dòng suối để kiểm tra mấy dấu chân.

“Đúng như tôi e ngại,” anh nói, lúc quay trở lại. “Sam và Pippin vừa xéo nát chỗ đất mềm ấy, nên các dấu vết bị hỏng hoặc rối hết cả. Có đoàn Tuần Du đã ở đây mới đây thôi. Chính họ bỏ củi lại. Song cũng có ít dấu vết mới hơn không phải của dân Tuần Du. Ít nhất có dấu vết của một người để lại, mới cách đây một hai ngày, đi ủng rất nặng. Ít nhất là một. Tôi không chắc chắn được ngay, nhưng tôi nghĩ có nhiều dấu chân đi ủng.” Anh ngừng lời và đứng suy tư lo lắng.

Từng Hobbit thấy trong tâm trí mình hình ảnh bọn Kỵ Sĩ đi ủng mặc áo choàng. Nếu bọn kỵ mã tìm thấy thung này rồi, Sải Chân Dài nên dẫn họ đi nơi khác sớm chừng nào tốt chừng nấy. Sam nhìn cái hõm đất vẻ căm ghét vô chừng, vì giờ chú đã được nghe tin kẻ thù đang ở trên Đường Đông, chỉ cách xa vài dặm.

“Ta chẳng phải nên mau chóng biến đi hay sao, ông Sải Chân Dài?” chú sốt ruột hỏi. “Trời sắp muộn, và tôi không thích cái hõm này: chẳng hiểu sao nó khiến tôi thắt cả tim.”

“Phải, chúng ta chắc chắn phải quyết định nên làm gì ngay lập tức,” Sải Chân Dài đáp, ngước lên xem xét thời gian lẫn thời tiết. “Chà, Sam ạ,” cuối cùng anh nói, “tôi cũng không thích chỗ này; nhưng tôi không thể nghĩ ra bất cứ chỗ nào khác tốt hơn ta có thể đến được trước sẩm tối. Ít nhất hiện thời chúng ta đã khuất khỏi tầm quan sát, còn nếu đi chuyển nhiều khả năng chúng ta sẽ bị bọn do thám nhìn thấy hơn. Tất cả những gì ta có thể làm là phải đi ngay khỏi lối cũ lộn lại phía Bắc ngay sườn bên này vệt đồi, nơi mà đất đai gần như y hệt ở đây. Đường Cái bị theo dõi rồi, song chúng ta vẫn phải băng qua đường, nếu muốn núp trong những bụi cây xa về mạn Nam. Ở phía Bắc con đường bên kia dãy đồi, đất đai trơ trụi và bằng phẳng hàng nhiều dặm cơ đấy.”

“Bọn Kỵ Sĩ có nhìn được không?” Merry hỏi. “Ý tôi là, chúng có vẻ quen dùng mũi hơn là mắt, đánh hơi tìm chúng ta, nếu đánh hơi là từ chuẩn, ít nhất dưới ánh sáng ban ngày. Nhưng anh bắt chúng tôi nằm áp xuống đất khi anh thấy chúng ở bên dưới; còn bây giờ anh nói về chuyện bị nhìn thấy, nếu chúng ta di chuyển.”

“Tôi quá bất cẩn lúc ở trên đỉnh đồi,” Sải Chân Dài đáp. “Tôi đã quá lo lắng tìm kiếm dấu hiệu nào đó của Gandalf; mà đúng là cả ba chúng ta trèo lên đứng đó lâu như thế là một sai lầm. Vì lũ ngựa ô nhìn được, còn các Kỵ Sĩ có thể lợi dụng người và muông thú khác làm do thám, như chúng ta đã phát giác ra ở Bree. Bản thân chúng không nhìn được thế giới trong ánh sáng như chúng ta vẫn nhìn, song hình dáng của chúng ta vẫn hắt bóng lên tâm trí chúng, bóng ấy chỉ mặt trời chính ngọ mới xóa được; còn trong bóng tối chúng thu nhận được nhiều dấu hiệu và hình dạng mà chúng ta không nhận ra: đó là lúc chúng đáng sợ nhất. Và ở mọi thời điểm chúng đều ngửi được mùi máu sinh vật sống, vì chúng khát khao và căm ghét máu. Các giác quan cũng thế, còn hơn là chỉ thị lực hay khứu giác. Chúng ta có thể cảm thấy sự hiện diện của chúng - sự hiện diện ấy khiến tâm can ta bất an, ngay khi chúng ta vừa đến đây, trước cả khi chúng ta nhìn thấy chúng; chúng cũng cảm thấy hiện diện của chúng ta còn sắc bén hơn. Còn nữa,” anh nói thêm, giọng anh trầm hẳn thành một lời thì thầm, “chiếc Nhẫn thu hút chúng.”

“Vậy không có lối thoát nào sao?” Frodo nói, vừa hoảng loạn nhìn quanh. “Nếu di chuyển tôi sẽ bị nhìn thấy và bị săn đuổi! Nếu ở nguyên đây, tôi sẽ thu hút chúng đến với tôi!”

Sải Chân Dài đặt tay lên vai cậu. “Vẫn còn hy vọng,” anh nói. “Cậu không đơn độc. Chúng ta hãy coi thanh củi đặt sẵn chờ nhóm lửa này là dấu hiệu. Có rất ít chỗ trú ẩn hay cố thủ ở đây, nhưng lửa sẽ thay thế cả hai. Sauron có thể lợi dụng lửa cho những mục đích ma quỷ, như hắn lợi dụng được mọi thứ nhưng những tên Kỵ Sĩ này không thích lửa, và sợ những kẻ nắm giữ lửa. Lửa là bạn của chúng ta ở nơi hoang vu này.”

“Có lẽ,” Sam thì thào. “Cũng là một cách hay ho thông báo ‘chúng tôi đang ở đây’, chỉ kém hét lên thôi.”

Bên dưới ở góc thấp nhất, kín đáo nhất thung, họ đốt một đống lửa và chuẩn bị bữa ăn. Những cái bóng của buối tối bắt đầu buông, trời trở lạnh. Họ đột nhiên nhận ra mình đói cồn cào, bởi họ đã không ăn gì kể từ bữa điểm tâm; song họ không dám làm gì hơn một bữa tối đạm bạc. Những vùng đất phía trước trống không trừ chim chóc và muông thú ra, những chốn thù nghịch vắng bóng muôn loài của nhân gian. Dân Tuần Du thỉnh thoảng đi qua bên kia vùng đồi, nhưng họ chỉ là số ít và không lưu lại. Những khách lang thang khác rất hiếm, và toàn loài ma quỷ: bọn quỷ khổng lồ thảng hoặc lang thang ra ngoài những thung lũng mạn Bắc Dãy Núi Mù. Duy trên Đường Đông là có thể thấy các lữ khách, thường nhất là Người Lùn, hối hả đi vì công chuyện riêng, không sẵn lòng giúp đỡ và cũng chẳng sẵn lời chia sẻ cùng người lạ.

“Tôi không nghĩ ra làm thế nào chuẩn bị thức ăn được lâu,” Frodo nói. “Chúng ta đã cẩn trọng hết sức trong mấy ngày vừa qua, và bữa tối này chẳng phải yến tiệc gì; vậy mà chúng ta đã dùng hết hơn mức cần dùng, giả sử còn phải đi hai tuần nữa, và biết đâu là lâu hơn.”

“Có thể tìm thấy thức ăn ở nơi hoang dã,” Sải Chân Dài nói; “quả mọng, rễ và cỏ; vả lại tôi có chút tài thợ săn khi cần. Các cậu không phải lo chết đói trước khi mùa đông đến đâu. Song hái lượm và săn bắt thức ăn là công việc mệt mỏi và lâu dài, mà chúng ta cần gấp gáp. Cho nên hãy thắt chặt dây lưng lại, và hãy tưởng tượng mà hy vọng đến những bàn ăn đầy đề nhà Elrond!”

Cái lạnh tăng cường khi bóng tối tràn về. Từ rìa thung nhòm ra họ không thấy gì ngoài một vùng đất xám giờ đang tan biến vội vàng vào trong bóng chiều. Bầu trời bên trên đã trong veo trở lại và dần dần những vì sao lấp lánh lấp đầy. Frodo và các bạn đồng hành túm tụm quanh đống lửa, co ro trong mọi tấm vải và mảnh chăn họ có; Sải Chân Dài thì hài lòng với manh áo choàng độc nhất, ngồi hơi cách biệt, trầm ngâm rít tẩu.

Đêm xuống và ánh lửa bắt đầu sáng tỏa rạng rỡ, anh bắt đầu kể họ nghe các truyện kể xưa để xua tan nỗi sợ khỏi tâm trí họ. Anh biết nhiều câu chuyện và truyền thuyết xửa xưa, về Tiên và Con Người và những việc thiện và ác trong thời Cựu Niên. Họ băn khoăn tự hỏi anh bao nhiêu tuổi, và anh học biết toàn bộ tích truyện ấy ở đâu.

“Kể cho chúng tôi nghe về Gil-galad đi,” Merry đột ngột nói, khi anh ngừng lại lúc hết một chuyện về các vương quốc Tiên. “Anh còn biết đoạn nào bài trường ca cổ anh từng nói đến không?”

“Quả thực tôi còn biết,” Sải Chân Dài trả lời. “Frodo cũng biết, bởi nó can hệ mật thiết đến chúng tôi.” Merry và Pippin nhìn Frodo bấy giờ đang trân trân ngắm đống lửa.

“Tôi chỉ biết chút ít mà ông Gandalf kể cho nghe thôi,” Frodo chậm rãi nói. “Gil-galad là vị vua Tiên vĩ đại cuối cùng ở Trung Địa. Gil-galad nghĩa là Ánh Sao trong ngôn ngữ họ. Cùng với Elendil Bạn Tiên, người đi đến miền đất...”

“Đừng!” Sải Chân Dài lên tiếng ngắt lời, “Tôi không nghĩ nên kể câu chuyện ấy lúc này khi mà lũ tôi tớ của Kẻ Thù đang ở gần ngay đây. Nếu chúng ta chiến thắng mà tới được ngôi nhà của Elrond, các cậu có thể nghe chuyện ở đó, kể đầy đủ hết.”

“Vậy kể chúng tôi nghe chuyện ngày xưa nào khác đi, Sam van vỉ, “một truyện kể về tộc người Tiên trước thời kỳ tàn phai. Tôi vô cùng muốn nghe thêm về người Tiên; đêm tối cử như bủa vây xung quanh quá gần.”

“Tôi sẽ kể các cậu nghe chuyện kể về nàng Tinúviel,” Sải Chân Dài nói, “tóm tắt thôi - vì đó là một câu chuyện rất dài không ai biết đoạn kết; và bây giờ không còn ai, ngoại trừ Elrond, còn nhớ chuyện đúng như người xưa từng kể. Mặc dầu buồn, nó là một câu chuyện cổ thần tiên, như tất cả các truyện kể về Trung Địa, và biết đâu sẽ nâng giấc tâm hồn các cậu.” Anh im lặng giây lát, và rồi anh bắt đầu không phải nói mà là hát thật nhẹ nhàng:

Lá thời dài, cỏ thời xanh,

Tán hoa độc cần mảnh dẻ;

Trảng rừng hửng nhẹ,

Sao chạm khẽ - đêm bừng.

Tinúviel uyển chuyển thân mình

Múa theo tiếng sáo vô hình đâu đây;

Sao âu yếm mái tóc mây,

Sao đùa áo váy tung bay.

Núi hoang đỉnh lạnh Beren xuống,

Vô hướng chàng đi rừng lại rừng,

Sồng Tiên uốn khúc chân men lối

Trơ trọi một thân lòng ưu phiền.

Xao lá độc cần ghé mắt ngó,

Nào ngỡ ngàng thay! ngàn hoa vàng

Múa gấu áo choàng cánh tay áo

Tóc bồng bềnh đêm sương mênh mang.

Bùa mê chụp xuống chân quên mỏi

Những đồi định mệnh buộc chàng qua;

Rảo bước phăm phăm chàng tiến tới

Giơ tay toan bắt sợi trăng ngà.

Bàn chân thanh thoát nàng bỏ chạy

Qua lớp lớp cây rừng Quê Tiên,

Mình chàng tìm lối theo bỡ ngỡ,

Nghe tiếng rừng đêm sao lặng yên.

Lúc lại vẳng quanh chừng xao xác

Tiếng chân đặt êm như lá đoan,

Khúc nhạc dâng trào nơi đáy đất

Khuất nẻo thung đâu róc rách tràn.

Độc cần rũ tán dài mặt đất,

Lá sồi theo nhau cũng buông mình

Nhớ gì thở tiếng dài hiu hắt,

Chập chờn đông đến mùa lặng thinh.

Kiếm nàng kiếm mãi chàng rong ruổi

Qua miền lá rụng tháng năm nào,

Mượn ánh trăng soi tia sao rọi

Trên ngàn giá băng run tầng cao.

Dưới trăng vạt áo choàng lấp loáng,

Hình như nóc đồi cao đằng xa

Nàng múa, gót chân hôn mặt đất

Run rẩy quanh chân sương bạc sa.

Khi mùa đông hết nàng trở lại,

Tiếng ca giải phóng thốt nhiên xuân,

Sơn ca tỉnh ngủ, mưa trào xuống,

Nước lành thoát băng sôi ào dâng.

Quanh chân muôn đóa hoa bung cánh,

Chàng nhìn, sực tỉnh khỏi bùa mê,

Xao xuyến mong cùng nàng trên cỏ

Múa ca say đắm lòng không nề.

Nàng đà dợm chạy, chàng thoắt tới.

Tinúviel! Tinúviel!

Lẽ đâu xui thốt tên tiên gọi;

Do dự lắng tai nàng dừng chân.

Dừng chân một khắc một giây lát

Tiếng chàng bùa gieo quanh nàng vây:

Beren lướt tới cùng định mệnh,

Tinúviel đã nằm trong vòng tay.

Beren mắt đắm cặp mắt xám,

Chìm trong bóng tối vòng tóc quấn,

Đáy mắt rung rinh chàng nhận ra

Hằng hà đốm sao nơi trời xa.

Tinúviel thiếu nữ Tiên diễm lệ

Bất tử trường xuân bao thông tuệ

Rủ màn tóc đêm quanh chàng buông,

Đôi tay bạc nõn quanh chàng ôm.

Số phận đẩy đưa qua lắm lối

Họ băng đá xám núi tê người,

Vượt cửa âm u sảnh sắt nguội,

Xuyên lớp cây đêm không ngày mai.

Cách trở đôi đầu Bể Chia Cắt,

Tới hồi tái hợp lại bên nhau,

Năm xa sóng bước rời cõi đất

Giữa rừng hoan ca không biết sầu.

Sải Chân Dài thở dài và ngừng lời trước khi nói tiếp. “Đó là một bài ca,” anh nói, “theo thể thơ mà các Tiên vẫn gọi là ann-thennath, song rất khó dịch ra Ngôn Ngữ Chung của chúng ta, nên đây chỉ là một vọng âm thô ráp. Nó kể về cuộc gặp gỡ giữa Beren con trai Barahir và Lúthien Tinúviel. Beren là một nguời phàm hữu tử, còn Lúthien là con gái Thingol, một vị vua Tiên trên Trung Địa thuở thế gian còn non trẻ; và nàng là thiếu nữ xinh đẹp nhất từng chào đời giửa những đứa con của thế giới này. Nhan sắc nàng như những ngôi sao trên sương mờ miền đất phương Bắc, và khuôn mặt nàng ngời ánh sáng chiếu tỏa. Trong những ngày ấy Kẻ Thù Lớn, mà Sauron đất Mordor mới chỉ là một bầy tôi, sống ở pháo đài Angband nơi miền Bắc, còn những Tiên phương Tây đang quay trở về Trung Địa khiêu chiến với hắn hòng đòi lại những viên Silmaril hắn đã ăn trộm mất; và các bậc tổ phụ của Con Người giúp người Tiên. Nhưng Kẻ Thù chiến thắng còn Barahir bị giết, Beren thoát qua đại nạn thì vượt Rặng Núi Kinh Hoàng vào Vương Quốc náu kín của Thingol trong khu rừng Neldoreth. Tại đó chàng trông thấy Lúthien đang hát ca nhảy múa trên trảng cỏ bên cạnh dòng sông màu nhiệm Esgalduin; và chàng đạt tên nàng là Tinúviel, tức là Chim Sơn Ca trong ngôn ngữ của người xưa. Sau đó nhiều nỗi sầu muộn xảy ra với họ, và họ phải chia lìa dài lâu. Tinúviel cứu Beren khỏi ngục tối của Sauron, và bên nhau họ qua những nguy hiểm lớn, và quật ngã ngay chính Kẻ Thù Lớn từ trên ngai vàng của hắn, lấy từ vương miện sắt một trong ba viên đá Silmaril, sáng rỡ hơn hết tháy mọi viên đá quý, để làm lễ vật cầu hôn Lúthien dâng lên Thingol cha nàng. Tuy nhiên cuối cùng Beren bị sát hại bởi con Sói đến từ trước cổng pháo đải Angband, rồi chết trong vòng tay Tinúviel. Song nàng đã chọn kiếp phàm nhân hữu tử, chịu bỏ thế gian mà chết đi, sao cho có thể theo chàng; và có lời hát rằng họ tái ngộ ở phía bên kia Các Biển Chia Cắt, và sau một thời gian ngắn sống lại dạo chơi lần nữa trong những khu rừng xanh tươì, cùng nhau họ lại vĩnh viễn ra đi, lâu lắm rồi, bên kia giới hạn của thế gian này. Vậy nên một mình Lúthien Tinúviel trong số tộc Tiên đã chết thật sự và rời bỏ thế gian, và họ đã mất nàng, người thiếu nữ họ yêu nhất. Song từ nàng dòng giống chúa Tiên lâu đời truyền lại giữa con người. Vẫn còn sinh sống những người gọi Lúthien là bà bành tổ, và tương truyền rằng dòng dõi của nàng sẽ không bao giờ tàn lụi. Elrond ở Thung Đáy Khe cũng thuộc Dòng Dõi ấy. Vì bởi từ Beren và Lúthien sinh ra Dior kế vị ngai vàng của vua Thingol; còn từ Dior sinh ra nàng Elwing Cánh Trắng mà Eärendil cưới làm vợ, chàng là người lái tàu ra khỏi màn sương mù nhân gian vào trong các biển thiên đường, viên đá Silmaril trên mũi tàu. Và từ Eärendil sinh ra Các Vua Númenor, túc là vương quốc Tây Châu.”

Trong lúc Sải Chân Dài nói chuyện họ ngắm khuôn mặt hào hứng lạ kỳ của anh, sáng mờ mờ trong ánh đỏ của lửa củi. Đôi mắt anh sáng rực, giọng anh trầm ấm và sâu thẳm. Bên trên anh là bầu trời sao đen kịt. Đột nhiên một tia sáng nhợt xuất hiện bên trên chỏm Đỉnh Gió đằng sau lưng anh. Mặt trăng sắp tròn vạnh từ từ leo lên quả đồi đang phủ bóng xuống họ, và các vì sao bên trên đỉnh đồi mờ đi.

Câu chuyện kết thúc. Các Hobbit cựa quậy và vươn giãn gân cốt. “Nhìn kìa!” Merry nói. “Mặt Trăng đang lên: chắc muộn lắm rồi.”

Số còn lại ngước nhìn lên. Ngay giữa lúc đó, họ thấy trên đỉnh quả đồi có cái gì đó nhỏ và tối sẫm in bóng trên nền trời trăng lên lấp lánh. Có lẽ chỉ là một tảng đá lớn hay một khối đá nhô ra xuất hiện dưới ánh sáng mờ mờ.

Sam và Merry đứng dậy bước xa khỏi đống lửa. Frodo và Pippin ngồi nguyên im lặng. Sải Chân Dài dõi nhìn ánh trăng trên đồi chăm chú. Tất thảy dường như yên tĩnh, song Frodo cảm thấy cơn sợ lạnh buốt rón rén luồn vào tim mình, vì giờ Sải Chân Dài không còn nói gì nữa. Cậu xích lại gần đống lửa hơn. Đúng lúc ấy Sam từ rìa thung rầm rập chạy về.

“Tôi không biết là cái gì,” cậu nói, “nhưng đột nhiên tôi cảm thấy sợ. Có các tiền tôi cũng chả dám đi ra bên ngoài cái thung này nữa; tôi cảm thấy cái gì đó ấy đang bò lên sườn dốc.”

“Cậu có nhìn thấy gì không?” Frodo hỏi, đứng phắt dậy.

“Không, thưa cậu. Tôi chẳng thấy gì, nhưng tôi cũng không đứng lại nhìn.”

“Tôi thấy gì đó,” Merry nói; “hoặc giả tôi nghĩ mình nhìn thấy - xa mãi đằng Tây nơi ánh trăng lúc ấy đang chiếu xuống miền đất bằng phẳng ở phía bên kia bóng các đỉnh đồi này, tôi đã nghĩ là có hai hoặc ba bóng đen. Chúng có vẻ như đang di chuyển về hướng này.”

“Ở yên gần đống lửa, mặt quay ra ngoài!” Sải Chân Dài quát giục. “Nắm vài khúc củi dài hơn cầm sẵn trong tay các cậu!”

Suốt một quãng thời giờ ngộp thở, họ ngồi đó, im lặng cảnh giác, lưng quay về phía lửa củi, mỗi người nhìn chăm chăm vào những vùng bóng tối đang bủa vây lấy họ. Không xảy ra chuyện gì. Không có âm thanh hay chuyển động nào trong đêm. Frodo cựa quậy, cảm thấy rằng mình phải phá vỡ sự im lặng này: cậu muốn được hét to lên.

“Suyt!” Sải Chân Dài thì thào. “Gì thế?” Pippin hổn hển nói cùng lúc ấy.

Bên kia mép cái thung nhỏ, trên sườn dốc cách xa quả đồi, họ cảm thấy, chứ không hẳn là nhìn thây, một cái bóng nhô lên, một cái bóng hoặc hơn một cái. Họ căng mắt nhìn, và những cái bóng hình như lớn lên. Chẳng mấy chốc không còn ngờ gì nữa: ba hay bốn hình người cao cao đen thẫm đang đứng trên sườn dốc, nhìn xuống họ. Chúng đen thẫm đến độ hồ như giống những hố đen trong bóng tối sâu thẳm đằng sau. Frodo nghĩ là mình nghe thấy một tiếng rít khe khẽ như hơi thở của con rắn độc, cảm thấy cơn lạnh thấu xương nhức buốt. Rồi những hình người từ từ tiến lên.

Kình hoàng ụp xuống Pippin và Merry, họ nhao người nằm bẹp xuống nền đất. Sam co rúm áp vào mạng sườn Frodo. Frodo sợ cũng chẳng kém mấy bạn đồng hành; cậu đang run rẩy như thể lạnh thấu xương, nhưng nỗi kinh hoàng đột nhiên bị nuốt chửng bởi cám dỗ tức thời được đeo chiếc Nhẫn vào. Khát khao làm điều này nắm giữ cậu, nên cậu chẳng thể nghĩ được gì khác. Cậu không quên Mộ Đá, hay bức thư của Gandalf; nhưng có cái gì đó dường như đang thúc ép cậu bất chấp mọi lời cảnh báo, và cậu mong mỏi được nhường bước. Không phải cậu hy vọng tẩu thoát, hay làm bất kể chuyện gì, dù tốt hay xấu: chỉ là cậu cảm thấy mình phải lấy chiếc Nhẫn ra đeo lên ngón tay. Cậu không nói được. Cậu cảm thấy Sam đang nhìn mình, như thể chú biết cậu chủ đang gặp rắc rối lớn nào đó, song cậu không thể quay về phía chú. Cậu nhắm mắt và đấu tranh hồi lâu; song không sao chịu nổi, nên cuối cùng cậu từ từ kéo dây đeo ra, xỏ chiếc Nhẫn lên ngón trỏ bàn tay trái.

Ngay lập tức, bất chấp mọi thứ khác vẫn mờ mờ tối y nguyên như trước, các hình thù kia trở nên sáng rõ kinh hoàng. Cậu có thể nhìn thấu bên dưới những lóp vỏ bọc màu đen của chúng. Có năm kẻ tất cả: hai đứng trên mép thung, ba đang tiến lên. Trên khuôn mặt chúng trắng toát rực cháy cặp mắt tinh sắc và nhẫn tâm; bên dưới áo choàng là áo thụng xám lượt thượt; bên trên mỗi mái tóc xám là mũ trụ bạc; trong những đôi tay gầy guộc là kiếm thép. Cặp mắt chúng tấn công cậu, xuyên xoáy cậu, trong lúc chúng vụt chạy về phía cậu. Tuyệt vọng, cậu tuốt thanh kiếm của mình, thấy dường như nó đang đỏ lập lòe, như thanh củi cháy dở. Hai bóng người dừng lại. Kẻ thứ ba cao hơn bốn kẻ kia: mái tóc hắn dài lấp lánh và trên mũ trụ đặt chiếc vương miện. Một tay hắn cầm thanh kiếm dài, còn tay kia cầm con dao; cả con dao và bàn tay đang nắm lập lòe tỏa thứ ánh sáng nhợt nhạt. Hắn lao về phía trước và chồm tới Frodo.

Đúng lúc ấy Frodo nhào người xuống đất, và cậu nghe mình hét tướng lên: Ô Elbereth! Gilthoniel! Cùng lúc cậu đâm vào chân địch thủ. Một tiếng kêu the thé vang lanh lảnh trong đêm; và cậu cảm thấy cơn đau như lưỡi phi tiêu băng tẩm độc xuyên suốt vai trái. Ngay giữa lúc ngất đi cậu vẫn thoáng thấy, như thể xuyên qua một màn sương mù quần đảo, Sải Chân Dài nhảy vọt khỏi bóng tối, mỗi tay một phiến gỗ rừng rực cháy. Bằng một nỗ lực cuối cùng Frodo buông kiếm, tuột chiếc Nhẫn ra khỏi ngón tay và nắm nó thật chặt trong bàn tay phải.

CHƯƠNG XII PHI NHƯ BAY ĐẾN KHÚC CẠN

Khi Frodo tỉnh lại cậu vẫn đang tuyệt vọng giữ chặt chiếc Nhẫn trong tay. Cậu đang nằm cạnh đống lửa, bấy giờ đã được chất cao và đang cháy sáng rực. Ba bạn đồng hành đang cúi trên người cậu.

“Đã xảy ra chuyện gì vậy? Tên vua nhợt nhạt đâu rồi?” cậu cuống cuồng hỏi.

Họ vui mừng khôn xiết suốt một lúc chẳng nghe được cậu nói gì mà trả lời; họ cũng chẳng hiểu câu hỏi của cậu. Cuối cùng cậu lượm lặt được từ Sam rằng họ chẳng thấy gì ngoài những hình thù mờ ảo như bóng ma lao về phía mình. Đột nhiên Sam kinh hoảng nhận ra rằng chủ nhân chú đã biến đâu mất, rồi cùng lúc ấy một cái bóng đen sì chạy vụt qua chú, và chú ngã. Chú nghe được tiếng Frodo, nhưng cứ như từ một quãng rất xa nào đó vọng đến, không thì cũng từ dưới đất vọng lên, hò hét rổn rảng những từ lạ lùng. Họ chẳng thấy gì hơn, cho đến lúc họ vấp ngã nhào lên người Frodo, đương nằm như chết, mặt dúi xuống cỏ còn thanh kiếm thì bên mình. Sải Chân Dài lệnh cho họ nhấc cậu lên đặt nằm bên đống lửa, đoạn anh biến mất. Giờ thì chuyện đó đã xảy ra một lúc lâu rồi.

Sam rõ ràng lại bắt đầu nghi ngờ Sải Chân Dài, nhưng trong lúc họ còn đang nói chuyện anh đã trở về, hiện ra bất thình lình từ trong bóng tối. Họ giật bắn mình, và Sam rút kiếm đứng chắn trước Frodo, song Sải Chân Dài nhanh chóng quỳ xuống cạnh cậu.

“Tôi không phải là một tên Kỵ Sĩ Đen, Sam ạ,” anh khẽ nói, “cũng không câu kết với bọn chúng. Tôi vừa đang cố gắng khám phá phần nào những động thái của chúng; nhưng tôi chưa tìm ra gì cả. Tôi chưa thể nghĩ ra tại sao chúng bỏ đi không tấn công lần nữa. Nhưng không còn cảm giác có sự hiện diện của chúng ở bất kỳ đâu quanh đây.”

Khi nghe được những gì Frodo kể, anh trở nên đầy lo âu, lắc đầu thở dài. Rồi anh lệnh cho Pippin và Merry đun thật nhiều nước nóng bằng những cái ấm con con mang theo, đoạn rửa sạch vết thương bằng thứ nước ấy. “Hãy giữ lửa cháy đượm, và giữ cho Frodo được ấm!” anh nói. Rồi anh đứng dậy bước ra xa, gọi Sam đến bên mình. “Tôi nghĩ bây giờ tôi hiểu mọi chuyện hơn rồi,” anh nói nhỏ giọng. “Có vẻ như từ đầu chỉ có năm tên địch thôi. Tại sao chúng không ở cả đây, tôi không biết; song tôi nghĩ chúng không ngờ bị đánh trả. Hiện tại chúng đã rút đi. Nhưng không xa. tôi e vậy. Đêm khác chúng sẽ lại quay lại, nếu chúng ta chưa thể chạy thoát. Chúng chỉ đang đợi, bởi nghĩ rằng mục đích của chúng chẳng mấy chốc sẽ được hoàn thành, và rằng chiếc Nhẫn không thể bay đi đâu quá xa nữa. Sam a, tôi e là chúng tin cậu chủ của chú đã bị một vết thương chí tử nên sẽ khuất phục ý chí của chúng. Chúng ta sẽ xem xem!”

Sam khóc nghẹn thở. “Đừng thất vọng!” Sải Chân Dài nói. “Bây giờ chú phải tin tôi. Frodo của chú rắn chắc hơn tôi từng ước đoán, mặc dầu Gandalf đã bóng gió rằng thực tế có thể như vậy. Cậu ấy đã không bị giết, nên tôi nghĩ cậu ấy sẽ kháng cự được quyền năng ác quỷ của vết thương lâu hơn kẻ địch mong đợi. Tôi sẽ cố hết sức chữa lành cho cậu ấy. Hãy bảo vệ cậu ấy thật tốt, trong khi tôi vắng mặt!” Anh vội vã đi ngay, lại biến mất vào trong bóng tối.

Frodo ngủ chập chờn, dù cơn đau do vết thương mỗi lúc một nhức nhối, và cái lạnh chết chóc lan từ vai cậu ra cánh tay và mạng sườn. Các bạn trông nom cậu, sưởi ấm và rửa vết thương cho cậu. Đêm đi qua chầm chậm và mệt rã rời. Bình minh đang lên trên bầu trời, và khi cái thung nhỏ đã ngập trong ánh sáng xám, thì cuối cùng Sải Chân Dài cũng trở về.

“Nhìn đây!” anh gọi to; rồi cúi người anh nhấc từ dưới đất lên một cái áo choàng đen đã nằm sẵn ở đó, được bóng tối giấu kỹ. Chừng một bộ bên trên gấu áo có một vết chém. “Đây là cú đánh từ kiếm của Frodo,” anh nói, “Nó chỉ làm tổn thương kẻ thù của cậu ấy đến thế này thôi, tôi e vậy; bởi vì kiếm vẫn còn nguyên, mà mọi dao kiếm nếu đã đâm vào tên Vua khủng khiếp ấy đều tàn rụi. Hắn trọng thương chính là bởi tên của Elbereth.”

“Và Frodo trọng thương là bởi đây!” Anh lại cúi người nhặt lên một con dao dài mảnh. Trên lưỡi dao có một luồng sáng lạnh. Lúc Sải Chân Dài giơ lên họ thấy gần chót lưỡi dao bị mẻ và mũi dao thì đã gãy. Nhưng giữa lúc anh giơ cao con dao trong ánh nắng lấp lánh, họ nhìn chằm chằm kinh ngac, bởi lưỡi dao duờng như tan chảy và biến mất hút như một làn khói trong thinh không, chỉ để lại cái chuôi trong tay Sải Chân Dài. “Trời ơi!” anh rú lên. “Chính con dao đáng nguyền rủa này gây ra vết thương đây. Ngày nay hầu như hiếm ai còn khả năng chữa bệnh cân sức cân tài với những thứ vũ khí ác quỷ thế này. Nhưng tôi sẽ gắng hết sức.”

Anh ngồi bệt xuống đất, cầm cái chuôi con dao đặt cả lên đầu gối, và rồi hát cho con dao một bài ca chậm rãi bằng một thứ ngôn ngữ lạ. Rồi bỏ dao sang bên, anh quay sang Frodo và bằng giong êm ái nói những từ mấy người kia không sao nghe kịp. Từ cái túi giắt dây lưng anh lấy ra những chiếc lá dài của một loại cỏ nào đó.

“Những cái lá này,” anh nói, “tôi phải cuốc bộ mãi xa mới tìm thấy; vì loài thực vật này không mọc trên đồi trọc; nhưng trong những bụi rậm xa tít phía Nam Đường Cái tôi tìm thấy nó trong bóng tối nhờ mùi hương của lá.” Anh vò một cái trong mấy ngón tay, cái lá tỏa ra mùi thơm ngọt hăng hăng. “Thật may là tôi tìm được nó, vì đây là loại dược thảo Con Người phương Tây mang đến Trung Địa. Họ gọi nó là Athelas, và giờ nó mọc thưa thớt lắm, chỉ gần những nơi họ sống hay đóng trại hồi xưa; và ở miền Bắc không ai biết những chỗ ấy, ngoại trừ vài kẻ chuyên lang thang trong Miền Hoang Vu. Nó có những dược tính tuyệt vời nhưng trước một vết thương thế này năng lực chữa lành của nó có lẽ ít thôi.”

Anh ném mấy cái lá vào trong nước sôi và rửa vai cho Frodo. Mùi thơm của hơi nước rất sảng khoái, và những kẻ không bị đau cũng cảm thấy tâm trí họ bình yên và trong trẻo trở lại. Cỏ này cũng có vài phần năng lực trị vết thương kia, bởi vì Frodo cảm thấy cơn đau cũng như cảm giác lạnh băng giảm hẳn ở mạng sườn; song sinh khí chưa trở lại cánh tay cậu, nên cậu không thể nâng hay sử dụng bàn tay được. Cậu cay đắng hối tiếc sự ngu xuẩn của mình, tự trách mình vì thiếu ý chí; vì bấy giờ cậu hiểu ra rằng khi xỏ chiếc Nhẫn vào không phải cậu vâng theo mong muốn của riêng mình mà là tuân theo mệnh lệnh của các kẻ thù. Cậu tự hỏi liệu mình có mang thương tật suốt đời không, và giờ đây họ sẽ vật lộn xoay xỏa ra sao để tiếp tục hành trình. Cậu cảm thấy quá yếu không đứng nổi.

Những người khác đang bàn bạc chính vấn đề này. Họ nhanh chóng quyết định rời Đỉnh Gió càng sớm càng tốt. “Giờ tôi nghĩ,” Sải Chân Dài nói, “kẻ thù đã đang theo dõi chỗ này vài ngày rồi. Nếu Gandalf có đến đây, thì hẳn ông ấy đã buộc phải phóng đi xa, và ông ấy sẽ không quay lại đâu. Bất luận thế nào thì từ sau cuộc tấn công đêm qua, nếu cứ ở đây sau khi trời tối chúng ta sẽ gặp nguy hiểm lớn, và chúng ta khó có thể gặp nguy hiểm lớn hơn bất kể chúng ta đi đâu nữa.”

Ánh sáng ban ngày vừa đầy tràn, họ đã vội vàng ăn chút thức ăn rồi gói ghém hành lý. Frodo không thể cuốc bộ, vậy nên họ chia phần lớn hành lý cho bốn người bọn họ, đoạn đặt Frodo lên con ngựa lùn. Trong mấy ngày vừa qua con vật tội nghiệp đã trổ mã tuyệt vời; nó có vẻ béo lên và khỏe ra, lại bắt đầu tỏ ra quyến luyến mấy ông chủ mới, nhất là Sam. Cách đối xử của Bill Dương Xỉ hẳn rất khắc nghiệt nên hành trình trong vùng hoang vu dường như còn tốt hơn nhiều cuộc sống trước đây của nó.

Họ khởi hành theo hướng Nam. Thế này có nghĩa sẽ phải băng qua Đường Cái, song đó là lối nhanh nhất tới được vùng đất rậm rạp cây rừng. Và họ cần chất đốt; và Sải Chân Dài nói rằng Frodo cần được giữ ấm, nhất là ban đêm, trong khi lửa lại là phương cách phòng vệ cho tất cả bọn họ. Đây cũng là kế hoạch rút ngắn hành trình bằng cách cắt qua một vòng cung đường lớn nữa: phía Đông bên kia Đỉnh Gió con đường đổi hướng lượn một vòng rộng về phía Bắc.

Họ lần đường chậm chạp và cẩn trọng quanh các sườn đồi phía Tây Nam, và trong chốc lát đã ra đến lề Đường Cái. Không có dấu hiệu nào của các Kỵ Sĩ. Song giữa lúc đang vội vã băng qua đường họ nghe được xa xa hai tiếng kêu: một giọng lạnh lẽo gọi và một giọng lạnh lẽo trả lời. Run rẩy họ lao vụt về phía trước, nhằm thẳng những bụi cây ngay trước mặt. Đất phía trước họ dốc xuôi về phía Nam, nhưng hoang vu không đường lối; bui rậm và cây còi cọc mọc thành những cụm ken dày, xen kẽ là các khoảng trơ trụi rộng hoác, cỏ thưa thớt, xơ xác xám; lá trong các bụi cây đã chuyển màu đang rụng. Đúng là một miền đất không mời gọi, và hành trình của họ vừa chậm vừa ảm đạm. Họ hầu như không nói gì trong lúc lê bước đi tiếp. Lòng Frodo đau buồn nhìn họ bước đi bên cạnh cậu, đầu cúi xuống, lưng còng lại vì gánh nặng. Đến cả Sải Chân Dài dường như cũng mệt mỏi và lòng nặng trĩu.

Chặng đi bộ của ngày đầu tiên chưa kết thúc thì cơn đau của Frodo lại trỗi dậy, song cậu không lên tiếng đả động đến nó suốt một lúc lâu. Bốn ngày trôi qua, mà mặt đất hay quang cảnh không thay đổi mấy, ngoại trừ đằng sau họ Đỉnh Gió thấp dần, còn đằng trước họ dãy núi xa xa lù lù hiện ra từng chút một gần lại. Vậy mà kể từ tiếng kêu xa xăm kia họ chẳng nhìn thấy hay nghe được dấu hiệu quân địch để ý truy đuổi hay bám theo gì cả. Họ ghê sợ những giờ tối tăm, nên liên tục cảnh giới thành từng cặp ban đêm, thấp thỏm lúc nào cũng có thể bắt gặp những hình dáng đen tối lén đuổi theo trong đêm xám chỉ sáng mờ ánh mặt trăng bị mây che phủ; song không nhìn thấy gì, cũng không nghe được gì ngoài tiếng thở dài của lá héo và cỏ. Nhưng không lần nào họ có cảm giác ác quỷ hiện diện thấu tận tâm can như lúc bắt đầu cuộc tấn công dưới thung. Sẽ là hơi quá xa vời nếu hy vọng bọn Kỵ Sĩ đã lại mất dấu vết của họ. Có lẽ chúng đang đợi để bố trí một cuộc phục kích ở chỗ hẹp nào đó chăng?

Cuối ngày thứ năm nền đất bắt đầu dốc dần lên thoát khỏi thung lũng nông rộng mà họ đã trèo xuống. Sải Chân Dài giờ lại xoay tuyến đường về phía Đông Bắc, và vào ngày thứ sáu họ lên đến đỉnh một sườn dốc dài chỉ có thể leo rất chậm, và thấy tít xa phía trước có một cụm đồi rừng. Xa xa bên dưới họ có thể thấy Đường Đông quét một vòng quanh những chân đồi; và bên phải họ một dòng sông xám lấp lánh sáng nhợt dưới ánh mặt trời mỏng mảnh. Ở đằng xa họ thoáng thấy một dòng sông nữa dưới một thung lũng toàn đá ẩn hiện trong sương.

“Tôi e chúng ta phải đi trở lại Đường Cái một chốc,” Sải Chân Dài nói. “Giờ chúng ta đã tới sông Nguồn Xám, mà các Tiên vẫn gọi là Mitheithel. Nó chảy xuống từ Truông Etten, vùng đầm lầy quỷ khổng lồ phía Bắc Thung Đáy Khe, rồi nhập vào dòng Nước Ồn ở tít phía Nam. Có người gọi khúc dưới đó là Lũ Xám. Nó mở thành dòng nước vĩ đại trước khi ra tới biển. Chẳng có đường nào qua nổi dòng nước ấy phía dưới nguồn sông ở Truông Etten, ngoại trừ cây Cầu Cuối nơi Đường Đông vắt qua sông.”

“Dòng sông thứ hai chúng ta có thể nhìn thấy tít xa kia là gì vậy?” Merry hỏi.

“Đó là dòng Nước Ồn, tức là Bruinen từ Thung Đáy Khe,” Sải Chân Dài trả lời. “Đường Cái chạy dọc các mép đồi suốt nhiều dặm từ Cầu Cuối đến Khúc Cạn sông Bruinen. Song tôi chưa nghĩ ra chúng ta sẽ vượt sông đó như thế nào. Từng con sông một hẵng! Chúng ta quả thực sẽ vô cùng may mắn nếu không thấy ở cây Cầu Cuối có quân chống lại chúng ta.”

Ngày tiếp theo, sớm tinh sương, họ lại đi xuống rìa Đường Cái. Sam và Sải Chân Dài đi lên phía trước, song họ không thấy dấu hiệu của bất cứ lữ khách hay kỵ sĩ nào. Ở đây bên dưới bóng râm của cây đồi dính chút vết mưa. Sải Chân Dài phán đoán mưa đã rơi hai ngày trước, và đã rửa sạch mọi dấu chân. Theo như anh thấy, không có kẻ nào cưỡi ngựa đi qua kể từ lúc bấy giờ.

Họ vội vã đi hết tốc độ, và sau chừng một hai dặm họ thấy Cầu Cuối trước mặt, ở chân một con dốc ngắn dựng đứng. Họ nghĩ đến những hình thù đen sì đợi sẵn ở đó mà sợ, nhưng không thấy kẻ nào hết. Sải Chân Dài buộc họ ẩn nấp trong một bụi cây bên lề đường, trong khi anh đi lên phía trước thám thính.

Chẳng mấy chốc anh đã hối hả quay lại. “Tôi không thấy có dấu hiệu nào của kẻ địch,” anh nói, “và tôi đang vô cùng băn khoăn liệu thế có nghĩa là gì. Nhưng tôi mới tìm thấy thứ gì đó rất lạ.”

Anh chìa tay ra, cho thấy một viên đá quý màu xanh nhạt. “Tôi tìm thấy nó trong bùn ở giữa cầu,” anh nói. “Nó là một viên beryl, được gọi là ngọc tiên. Nó được đặt ở đó, hay tình cờ bị rơi, tôi không dám nói; song nó cho tôi hy vọng. Tôi sẽ coi đây là dấu hiệu rằng chúng ta có thể qua cầu; nhưng qua khỏi đó thì tôi không dám tiếp tục theo Đường Cái, nếu không có vài dấu hiệu rõ ràng hơn nữa.”

Lập tức họ lại đi tiếp. Họ qua Cầu Cuối an toàn, chẳng nghe thấy tiếng động nào ngoài tiếng dòng nước cuộn xoáy đạp vào ba nhịp cầu to tướng. Tiếp đó một dặm nữa họ gặp một hẻm núi hẹp dẫn chếch về phía Bắc xuyên qua sườn đất dọc phía bên trái đường. Tại đây Sải Chân Dài rẽ khỏi đường, và chẳng mấy chốc họ lạc giữa một miền đất ảm đạm toàn cây tối sẫm uốn lượn giữa những chân đồi ủ rũ.

Các Hobbit mừng rỡ được bỏ vùng đất kém phần mời gọi và Đường Đông nguy hiểm lại đằng sau; song miền đất mới này dường như cũng đầy đe dọa và không thân thiện. Họ càng đi về phía trước những quả đồi quanh họ càng dần dần cao lên. Đây đó bên trên những đỉnh và gờ họ bắt gặp vài thoáng tường đá cổ, cùng những tòa tháp đổ nát: chúng có vẻ hung gở. Frodo không phải cuốc bộ nên có thời giờ nhìn ra đằng trước suy ngẫm. Cậu nhớ lại câu chuyện bác Bilbo kể về hành trình của bác và những tòa tháp đáng ngại trên dãy đồi phía Bắc Đường Đông, trong vùng đất gần rừng của quỷ khổng lồ nơi đã diễn ra cuộc phiêu lưu rùng rợn đầu tiên của bác. Frodo đoán chừng họ giờ đang ở đúng vùng ấy, nên tự hỏi liệu tình cờ họ có đi qua gần vị trí cuộc đụng độ kia không.

“Ai sống trên đất này?” cậu hỏi. “Ai xây những tòa tháp này? Đây có phải xứ quỷ khổng lồ không?”

“Không!” Sải Chân Dài nói. “Quỷ khổng lồ không xây dựng. Không ai sống trên đất này cả. Con Người từng sống ở đây nhiều thời đại về trước; nhưng giờ không ai còn cả. Họ trở thành một tộc người độc ác, theo như truyền thuyết kể, bởi vì họ quy hàng dưới cái bóng của Angmar. Nhưng tất cả đều bị phá hủy trong cuộc chiến tranh đã đưa Vương Quốc Bắc đến ngày tàn. Nhưng đến giờ ấy là chuyện quá xa xưa đến nỗi cả dãy đồi này đã quên hết cả rồi, mặc dầu bóng tối vẫn phủ trên mặt đất này.”

“Từ đâu mà anh biết những chuyện kể ấy, nếu tất thảy đất này trống không và bị người đời quên lãng?” Peregrin hỏi. “Chim chóc và muông thú không kể những truyện kể gì kiểu như thế.”

“Những người kế vị dòng dõi Elendil không quên mọi thứ thuộc về quá khứ,” Sải Chân Dài nói; “và còn nhiều chuyện hơn nữa tôi có thể kể ra vẫn được ghi nhớ ở Thung Đáy Khe.”

“Anh thường đến Thung Đáy Khe không?” Frodo hỏi.

“Tôi thường đến,” Sải Chân Dài đáp. “Tôi từng sống ở đó, và hễ có thể tôi vẫn trở về. Trái tim tôi ở nơi đó; nhưng số phận của tôi không phải là ngồi bình yên, kể cả trong ngôi nhà đẹp đẽ của Elrond.”

Các quả đồi bấy giờ bắt đầu khép lại quanh họ. Đường Cái đằng sau lưng giữ hướng thẳng tới sông Bruinen, song cả hai đều khuất ngoài tầm mắt. Các lữ khách đi vào trong một thung lũng dài hẹp, giữa vách núi xẻ sâu hoắm, tối tăm và câm lặng. Cây cối rễ già cỗi xoắn xuýt buông rủ khắp các vách núi, và chồng chất đằng sau thành các sườn dốc gỗ thông càng lúc càng cao.

Bốn Hobbit trở nên mệt lử. Họ tiến lên quá chậm, vì phải chọn lối đi xuyên qua vùng đất không sẵn đường lối, ngổn ngang những cây đổ đá lăn. Chừng nào có thể họ còn tránh trèo lên, vì sợ cho Frodo và bởi vì quả thực khó tìm được lối lên nào trong những thung lũng hẹp này. Họ ở vùng này hai ngày thì thời tiết trở ướt lướt thướt. Gió bắt đầu thổi đều đều từ đằng Tây, đổ nước các vùng biển xa lên những mái đồi đen thẫm trong cơn mưa rây bột ướt sũng. Đến khi đêm xuống bon họ đã ướt nhễu hết cả, cái trại thì thật ảm đạm, bởi họ không thể kiếm được tí củi nào để đốt. Ngày kế tiếp các quả đồi dâng lên còn cao và dốc hơn trước mặt, và họ buộc phải rẽ dạt về phía Bắc chệch khỏi lộ trình. Sải Chân Dài dường như trở nên lo lắng: đã ra khỏi Đỉnh Gió gần mười ngày rồi, và dự trữ lương thảo đang bắt đầu vơi bớt. Trời vẫn tiếp tục mưa.

Đêm ấy họ hạ trại trên một bãi đá cạn, với một bức tường đá sau lưng, trong đó có một cái hang nông, chi là cái vũm lòng môi choen hoẻn trên vách đá. Frodo bồn chồn không yên. Lạnh và ướt khiến vết thương của cậu đau đớn hơn bao giờ hết, lại còn cơn nhức buốt và cảm giác lạnh chết chóc quét sạch con buồn ngủ đi. Cậu nằm trở mình trằn trọc, sợ hãi lắng nghe những tiếng động ban đêm lén lút: gió trong các khe đá, nước nhỏ giọt, một tiếng cạch, tiếng rơi lạch xạch bất thình lình của một hòn đá lỏng tuột ra. Cậu cảm thấy có những hình dáng đen sì đang tiến tới bóp chết cậu; song khi cậu ngồi dậy thì chẳng thấy gì ngoài tấm lưng Sải Chân Dài đang ngồi khom gù người, vừa hút tẩu vừa cảnh giới. Cậu nằm trở xuống và trôi tuột vào một giấc mơ khó chịu, trong đó cậu bước đi trên cỏ trong khu vườn hốc nhà tại Quận, song cỏ dường như mờ nhạt, chẳng rõ ràng được bằng những cái bóng đen sì cao lớn đứng nhìn qua bờ giậu.

Buổi sáng cậu tỉnh dậy thấy mưa đã ngừng rơi. Mây vẫn còn dày, song đang tan, và những dải xanh lơ nhợt nhạt ló ra giữa cảc tảng mây. Gió lại đang chuyển vần. Họ không khởi hành sớm. Ngay sau bữa sáng nguội tẻ nhạt Sải Chân Dài bỏ đi một mình, bảo những người còn lại ở nguyên dưới chỗ ẩn náu trên vách đá, cho đến chừng nào anh quay trở lại. Anh định trèo lên, nếu có thể, nhìn qua hình thế vùng này một cái.

Lúc quay lại anh chẳng nói gì cho vững dạ được. “Chúng ta đã đi chệch quá xa về phía Bắc,” anh nói, “ta phải tìm đường nào đó quay lại phía Nam thôi. Nếu cứ tiếp tục hướng đang đi chúng ta sẽ lao vào sâu tít Lũng Etten cách Thung Đáy Khe rất xa phía Bắc. Ấy là xứ quỷ khổng lồ, tôi hầu như chẳng biết gì. Chúng ta có lẽ cũng tìm thấy đường đi xuyên qua rồi vòng đến Thung Đáy Khe từ phía Bắc đấy; nhưng sẽ mất rất lâu, vì tôi không biết đường đó, hơn nữa lương thảo của ta không còn đủ dùng. Vây nên bằng cách này hay cách khác chúng ta phải tìm thấy Khúc Cạn sông Bruinen.”

Họ dành trọn thời gian còn lại của ngày hôm ấy bò toài trên nền đá lổn nhổn. Họ tìm thấy một lối đi giữa hai quả đồi dẫn vào trong một thung lũng chạy hướng Đông Nam, hướng họ muốn chọn; nhưng về cuối ngày hôm ấy họ thấy con đường lại bị một sống đất cao cản lại; cái gờ tối thẫm in trên nền trời bị cắt thành nhiều cao điểm trần trụi như hàm răng một cái cưa cùn. Họ có hai chọn lựa, hoặc quay trở lại hoặc trèo qua đó.

Họ quyết định thử khả năng trèo qua, song quả là rất khó. Chẳng bao lâu Frodo buộc phải trèo xuống mà vất vả đi bộ tiếp. Ngay cả như thế họ thường phải dốc hết sức mới lôi được con ngưa lùn lên cùng, hoặc tìm thấy được một lối mòn cho chính họ, bởi đang nặng gánh như hiện giờ. Cuối cùng, khi họ lên được tới đỉnh, ánh sáng đã gần tàn, còn họ thì mệt rũ hết cả. Họ đã leo lên đến một vùng vòng hẹp giữa hai điểm cao hơn, rồi mặt đất lại dốc truội xuống, dầu chỉ một quãng ngắn phía trước. Frodo gieo mình xuống, nằm trên mặt đất run rẩy. Tay trái cậu bất động, bên sườn và vai cậu cảm giác như bị những cái vuốt băng giá quặp lên. Cây và đá quanh cậu dường như mờ ảo chẳng rõ ràng.

“Chúng ta không thể đi xa thêm nữa đâu,” Merry bảo Sải Chân Dài. “Tôi e thế này đã là quá sức Frodo rồi. Tôi lo cho anh ấy chết được. Chúng ta phải làm gì đây? Anh nghĩ ở Thung Đáy Khe họ có thể chữa cho anh ấy không, nếu ta tới được nơi?”

“Còn phải xem thế nào đã,” Sải Chân Dài trả lời. “Ở nơi hoang dã này tôi chẳng thể làm gì hơn nữa, và chính vì vết thương của cậu ấy mà tôi hết sức nóng lòng tiếp tục tiến lên. Nhưng tôi đồng ý là đêm nay ta không đi xa thêm được nữa.”

“Có chuyện gì với cậu chủ tôi vậy?” Sam hạ giọng hỏi, đưa mắt nhìn Sải Chân Dài nài nỉ. “Vết thương của cậu ấy nhỏ, lại nom khép miệng rồi. Chẳng nhìn thấy gì ngoài một vết sẹo trắng lành lạnh trên vai.”

“Frodo đã bị vũ khí của Kẻ Thù đụng vào,” Sải Chân Dài nói, “và có độc tố hoặc tai họa tiềm tàng nào đó vượt quá khả năng tôi hóa giải. Song không được từ bỏ hy vọng, Sam ạ!”

Đêm bên trên sống đất cao lạnh buốt. Họ nhóm đống lửa nhỏ bên dưới bộ rễ rặt đầu mẩu của một cây thông già, buông thõng bên trên một cái hố nông choèn: nom như thể ở đó từng có mỏ khai thác đá. Họ ngồi túm tụm cùng nhau. Cơn gió thổi ớn lạnh qua hẻm núi, và họ nghe được tiếng những ngọn cây ngả oằn xuống rên rỉ lẫn thở dài. Frodo nằm nửa thức nửa mộng, tưởng tượng ra những đôi cánh đen thẫm bất tận đang vút qua bên trên mình, và trên những đôi cánh đó lừng lững những kẻ truy đuổi đã tìm kiếm cậu khắp các hang hốc của dãy đồi này.

Buổi sáng hừng lên rạng rỡ và tươi đẹp; không khí sạch sẽ, ánh sáng nhạt trong veo dưới bầu trời vừa đưọc cơn mưa gột rửa. Tâm tưởng họ hứng khởi hẳn lên, song họ mong đợi mặt trời sưởi ấm tứ chi lạnh cứng. Trời vừa sáng, Sải Chân Dài liền chọn Merry cùng mình đi thám sát toàn vùng từ cao độ này tới tận phía Đông hẻm núi. Mặt trời vừa lên và đương tỏa sáng rực rỡ lúc anh quay trở về mang theo tin tức thỏa lòng. Họ giờ đại khái đang đi đúng hướng. Nếu tiếp tục đi xuống phía bên kia sống đất, họ sẽ thấy Dãy Núi Mù ở bên tay trái. Cách một quãng phía trước Sải Chân Dài lại vừa thoáng thấy Nước Ồn, và anh biết rằng, mặc dầu ẩn khuất không nhìn thấy, Đường Đông qua Khúc Cạn không còn xa dòng sông, lại nằm về phía bờ gần họ nhất.

“Chúng ta lại phải xuống Đường Cái thôi,” anh nói. “Không thể hy vọng tìm được lối đi xuyên qua những quả đồi này. Bất kể nguy hiểm nào đang bủa vây, Đường Đông là lối duy nhất cho chúng ta tới được Khúc Cạn.”

Ngay khi ăn xong họ lại khởi hành. Họ trèo chầm chậm xuống phía Nam sống đất; song đường đi dễ dàng hơn họ tưởng, bởi triền đất về phía này đỡ dốc hơn nhiều, nên chẳng mấy Frodo đã lại có thể cưỡi ngựa. Con ngựa lùn già tội nghiệp của Bill Dương Xỉ đang chứng tỏ cái tài không thể ngờ là lựa được đường đi, lại còn hết sức tránh cho người cưỡi nhiều cú xóc nảy. Tinh thần của cả đoàn lại hưng phấn hẳn. Ngay cả Frodo cũng cảm thấy khá hơn trong ánh nắng sớm, song thỉnh thoảng đây đó một làn sương dường như che tối tầm nhìn của cậu, và cậu đưa tay che mắt.

Pippin đi đằng trước những người khác một chút. Đột nhiên cậu quay ngoắt lai gọi với họ. “Có đường mòn này!” cậu la to.

Khi bắt kịp, họ thấy rằng cậu đã không nhầm: rõ ràng có đoạn đầu một con đường mòn dốc lên với nhiều khúc quanh từ khu rừng bên dưới, sau đó mất hút dần trên đỉnh đồi sau lưng. Ở vài chỗ con đường bấy giờ đã mờ nhạt và rợp cỏ, hoặc bị bịt kín vì đá rơi cùng cây cối; song xem ra nó đã có thời được sử dụng nhiều. Đó là con đường được làm bởi những cánh tay mạnh khỏe và đôi chân chắc nịch. Đây đó những cây già cỗi bị đốn hoặc đổ gục, cả những hòn đá lớn bị bổ đôi hoặc vần sang bên lấy lối.

Họ đi theo lối mòn một lúc, vì nó hầu như là lối đi tiếp dễ nhất, song họ đi thận trọng, và càng vào sâu trong khu rừng tối tăm nỗi lo lắng của họ càng tăng, con đường mòn thì càng lúc càng bằng phẳng và rộng thoáng hơn. Đột nhiên, ra khỏi một vành đai cây linh sam nó chạy cheo leo xuống một triền dốc, rồi sau đó ngoặt bất thình lình về bên trái quanh góc một vai đồi lổn nhổn đá. Khi đến góc đồi họ nhìn quanh và thấy con đường mòn chạy tiếp qua một dải đất bằng bên dưới mặt vách đá thấp lõng thõng cây cối. Trên bức tường đá có một cánh cửa lơ lửng mở hờ vẹo vọ bám vào một bản lề khổng lồ.

Họ dừng cả lại bên ngoài cánh cửa. Có một cái hang hoặc giả căn phòng đá đằng sau, song trong cảnh lờ mờ này chẳng thể nhìn thấy gì ở bên trong. Sải Chân Dài, Sam và Merry vận hết sức đẩy cánh cửa rộng ra chút nữa, và rồi Sải Chân Dài cùng Merry đi vào. Họ không đi xa, bởi trên nền hang ngổn ngang nhiều xương cốt khô từ lâu, và chẳng thấy gì khác nữa gần lối ra vào ngoại trừ vài cái vại rỗng to tướng cùng bình vỡ.

“Chắc chắn đây là hang quỷ khổng lồ rồi, không còn nghi ngờ gì!” Pippin nói. “Đi ra ngay, hai người, rồi ta chuồn luôn. Giờ chúng ta biết ai làm con đường mòn này rồi - tốt nhất là nên thoát cho mau.”

“Tôi nghĩ là không cần,” Sải Chân Dài vừa nói, vừa đi ra. “Chắc chắn là hang quỷ, nhưng hình như đã bị bỏ hoang từ lâu. Tôi không nghĩ ta cần phải sợ đâu. Nhưng cứ tiếp tục đi xuống thận trọng, rồi ta sẽ xem sao.”

Con đường lại tiếp tục từ chỗ cánh cửa, rồi rẽ sang phải cắt chéo khoảng đất trống bằng phẳng mà nhao xuống một sườn dốc ken dày cây rừng. Pippin, không thích cho Sải Chân Dài thấy mình còn sợ, đi dấn lên đằng trước với Merry, Sam và Sải Chân Dài đi sau, mỗi người một bên con ngựa lùn của Frodo, bởi vì con đường giờ đã đủ rộng cho cả bốn năm Hobbit cùng sánh bước. Song họ chưa đi được bao xa thì Pippin đã chạy trở lại, theo sau là Merry. Cả hai nom kinh hoảng.

“Có quỷ khổng lồ đấy!” Pippin hổn hển. “Dưới khoảng rừng thưa trong rừng này không xa phía dưới kia. Chúng tôi thoáng thấy chúng sau mấy thân cây. Chúng to lớn lắm!”

“Chúng ta sẽ đến nhìn cho kỹ,” Sải Chân Dài nói, đoạn nhặt một cây gậy lên. Frodo không nói gì, song Sam nom sợ điếng người.

Mặt trời bấy giờ đã lên cao, rọi chiếu xuyên qua những cành cây phần nào trơ trụi, soi sáng khoảng rừng thưa bằng những mảng ánh sáng rạng rỡ. Họ dừng khựng bên bìa rừng thưa, nín thở liếc nhìn qua những thân cây. Lừng lững đứng đó là đám quỷ khổng lồ: ba tên quỷ to lớn. Một đang cúi lom khom, hai tên kia đứng nhìn gã ta chăm chú.

Sải Chân Dài bước lên phía trước vẻ không mảy may bận tâm. “Đứng dậy, đồ đá già!” anh lên tiếng, quật gẫy cây gậy lên nguời tên quỷ đang mải lom khom.

Chẳng xảy ra chuyện gì. Có tiếng các Hobbit thở hổn hển vì kinh ngạc, và rồi ngay cả Frodo cũng phá lên cười. “Chà chà!” cậu nói. “Chúng ta đang quên mất lịch sử gia tộc đây mà! Đây đích thị là ba tên từng bị ông Gandalf tóm, đang mải mê cãi nhau cách nào ngon nhất để nấu mười ba Người Lùn cùng một Hobbit.”

“Tôi không hề biết chúng ta đang ở gần chỗ ấy!” Pippin làu bàu. Cậu biết rõ câu chuyện. Bác Bilbo và Frodo thường xuyên kể; song thực tình cậu chưa bao giờ tin nó đến quá nửa. Ngay cả bây giờ đây cậu vẫn nhìn ba tên quỷ hóa đá vẻ nghi ngờ, tự hỏi liệu phép màu nào đó có đột nhiên khiến chúng hồi sinh trở lại hay không.

“Các cậu đang quên không chỉ lịch sử gia tộc, mà còn mọi tri thức các cậu từng biết về quỷ khổng lồ,” Sải Chân Dài nói. “Đang là ánh ngày bao la dưới vầng mặt trời rạng rỡ, vậy mà các cậu quay lại tính dọa tôi với câu chuyện về bọn quỷ sống sờ sờ đang đợi chúng ta nơi trảng cỏ này! Bất luận trường hợp nào các cậu hẳn đã phải để ý thấy một trong số chúng có cái tổ chim đằng sau tai. Ấy hẳn là món đồ trang sức bất bình thường với một quỷ khổng lồ còn đang sống!”

Họ thảy cười phá lên. Frodo cảm thấy tinh thần cậu lại đang hồi sinh: cảnh tượng nhắc nhở đến chặng phiêu lưu thành công đầu tiên của bác Bilbo quả có tác dụng khích lệ. Mặt trời cũng ấm áp và khuây khỏa, sương mù ngay trước mắt thì dường như đang tan đi đôi chút. Họ nghỉ một lát trong trảng cỏ, dùng bữa giữa ngày ngay dưới bóng những đôi chân to tướng của nhóm quỷ.

“Không ai cho chúng ta nghe một chút ít bài ca, trong khi mặt trời đang ở trên cao sao?” Merry hỏi, lúc họ vừa ăn xong. “Chúng ta chưa hát bài nào hay kể câu chuyện nào đã mấy ngày nay rồi.”

“Kể từ lúc ở Đỉnh Gió thì chưa,” Frodo nói. Những người khác nhìn cậu. “Đừng lo cho tôi!” cậu nói thêm. “Tôi cảm thấy khỏe hơn rồi, nhưng không nghĩ mình có thể hát được đâu. Có lẽ Sam có thể moi trong trí nhớ ra được cái gì đó.”

“Cố lên nào, Sam!” Merry động viên. “Trong đầu cậu cất trữ nhiều hơn cậu tiết lộ ra đấy.”

“Tôi không dám chắc chuyện ấy lắm,” Sam nói. “Nhưng cái này có thích hợp không nhỉ? Đấy không phải thứ tôi gọi là thơ ca đích thực, nếu các cậu hiểu ý tôi: chỉ là một bài vè vớ vẩn thôi. Nhưng những hình ảnh xưa cũ ở đây khiến tôi nhớ lại.” Đứng lên, hai tay chắp sau lưng, như thể đang ở trường, chú bắt đầu hát một giai điệu cổ xưa:

Quỷ khổng lồ bàn tọa đá ngồi trơ,

Liếm lại láp khúc xương thừa trọc lóc;

Nó đã gặm nhiều năm ròng sạch bóc,

Vì thịt đây hiếm gặp vô cùng.

Thô cùng! Khô cùng!

Trong hang đồi nó sống trơ thân mốc,

Mà thịt đây hiếm gặp vô cùng.

Tom đảo ngang đi đôi ủng to đùng,

Bảo với Quỷ: “Mày liếm gì mải miết?

Ngó như ống quyển bác Tim ta hệt,

Đáng phải nằm im dưới mộ rồi.

Chộ rồi! Ngộ rồi!

Nhiều năm ròng bác Tim đi mất biệt,

Ta tưởng nằm im dưới mộ rồi.”

Quỷ đáp lời, “Ta chôm đấy cu ơi.

Mà xương quý bỏ hố chi cho phí?

Bác nhà ngươi đã chết dì chết dí

Ta mới moi lên khúc cẳng này.

Thẳng này! Ngẳng này!

Biếu gã quỷ nghèo cũng là có lý,

Lão đâu còn cần khúc cẳng này.”

Tom bật ngay: “Lũ quỷ đói chúng mày,

Không xin phép đã tiện tay láo toét

Xương cẳng vế họ nội ta giắt mép;

Khôn hồn đưa khúc xương trả đây!

Giả đây! Nhả đây!

Bác có chết cũng là xương của bác;

Khôn hồn đưa khúc xương trả đây!”

“Cặp cà kheo,” Quỷ cà nhửng cà nhây,

“Ta sẽ chén nốt ngươi nhai cẳng tuốt.

Chất tươi xuống họng cứ là sốt sột!

Nào ghé răng nhá thử nhà ngươi.

À ngươi! Chà ngươi!

Ta đã ngán mút xương thừa da sót;

Nào vui thay xơi thử nhà ngươi.”

Nhưng tưởng đâu bữa tối đến miệng rồi,

Quỷ quờ tóm xòe tay nào có thấy;

Chưa định thần Tom đã luồn sau gáy

Đá vào mông định dạy sau chừa.

Mau chừa! Đau chừa!

Tom chắc ủng thúc mông một cái

Là hắn ta được dạy sau chừa.

Nhưng lòng đồi từ lâu lắc ngồi trơ

Xương thịt quỷ đá còn thua độ cứng.

Chẳng khác gì nhằm gốc đồi thúc ủng,

Bàn tọa kia chẳng cảm thấy gì.

Ấy gì! Đấy gì!

Quỷ hô hố nghe Tom đau kêu rống,

Biết ngón chân kia cảm thấy gì.

Chân đã què, Tom khập khễnh trở về,

Bàn chân mất ủng từ giờ cà thọt;

Còn mặc kệ, Quỷ vẫn ngồi vắt nóc

Gặm khúc xương đã lột chủ xương.

Củ xương! Thủ xương!

Bàn tọa Quỷ vẫn nguyên xi như trước,

Cùng khúc xương đã lột chủ xương!

“Chà, lời cảnh cáo cho tất cả chúng ta đấy!” Merry cười lớn. “May mà anh dùng gậy, chứ không phải tay, anh Sải Chân Dài!”

“Bài thơ ấy cậu lấy ở đâu ra, Sam?” Pippin hỏi. “Trước nay tôi chưa hề nghe được những lời đó.”

Sam lầm bầm gì đó không ai nghe nổi. “Từ trong đầu cậu ấy mà ra, dĩ nhiên rồi,” Frodo nói. “Nhờ chuyến đi này tôi đang biết được rất nhiều điều về Sam Gamgee nhé. Đầu tiên cậu ấy là một tay lập mưu, giờ cậu ấy là gã pha trò. Cậu ấy rồi thì sẽ trở thành một thầy phù thủy - không thì cũng một chiến binh!”

“Tôi mong là đừng,” Sam nói. “Tôi chẳng muốn làm ai cả!”

Buổi chiều hôm ấy họ đi tiếp xuống cánh rừng. Họ có lẽ đang đi theo chính cái lối mòn mà Gandalf, Bilbo và đoàn Người Lùn từng đi nhiều năm về trước. Sau một vài dặm họ thoát ra đến đỉnh một bờ đất cao bên trên Đường Cái. Ở điểm này Đường Đông đã bỏ sông Nguồn Xám lại tít trong thung lũng chật hẹp ở đằng sau, và giờ bám chặt lấy chân những quả đồi, chạy nhấp nhô quanh co về đằng Đông giữa những khu rừng cùng triền dốc phủ toàn cây thạch nam hướng về phía Khúc Cạn và Dãy Núi Mù. Không xa bên dưới triền đất Sải Chân Dài chỉ một hòn đá trong cỏ. Trên hòn đá vạch thô sơ và giờ đã gần mờ xỉn vì sương gió vẫn có thể thấy các chữ rune của Người Lùn cùng vài dấu hiệu bí mật.

“Kìa!” Merry nói. “Hẳn đó là hòn đá đánh dấu chỗ giấu vàng của bọn quỷ. Này anh Frodo, tôi tự hỏi phần của bác Bilbo còn lại được bao nhiêu nhỉ?”

Frodo nhìn hòn đá, ước gì Bilbo đã mang về nhà món châu báu nào bớt nguy hiểm, hay dễ từ bỏ đi hơn. “Không còn gì hết,” cậu đáp. “Bác Bilbo đã cho đi hết. Bác bảo tôi bác không cảm thấy kho báu là của mình, vì nó từ bọn kẻ cướp mà có.”

Đường Đông nằm im lặng dưới những cái bóng dài đầu buổi tối. Không nhìn thấy bóng dáng lữ khách nào khác. Vì không có hướng đường nào khác khả dĩ cho họ chọn, họ trèo xuống triền đất, rẽ trái đi ra xa hết mức. Chẳng mấy chốc một vai đồi chặn ngang ánh sáng vầng mặt trời đang chìm nhanh về phía đằng Tây. Một cơn gió lạnh từ rặng núi đằng trước thổi xuống đón đầu họ.

Họ đương định để ý tìm một chỗ cách xa Đường Cái có thể cắm trại qua đêm, thì nghe thấy một âm thanh đưa nỗi sợ bất thình lình trở lại trái tim: tiếng vó ngựa đằng sau lưng. Họ quay nhìn lại, song không thấy được xa bởi con đường nhiều khúc quanh co và lên xuống gập ghềnh. Nhanh hết mức, họ bò khỏi lối mòn lên chỗ những bụi việt quất và thạch nam nơi sườn dốc bên trên, cho đến khi gặp một vùng nho nhỏ toàn cây phi mọc ken dày. Hé nhìn từ giữa những bụi cây, họ có thể thấy Đường Cái, mờ nhạt xam xám trong ánh ngày đang tàn, độ ba chục bộ bên dưới. Tiếng vó ngựa mỗi lúc một gần. Chúng đang phi nhanh, một tràng lốc cốc lốc cốc cốc nhẹ bẫng. Rồi yếu hơn, như thể bị cơn gió hiu hiu thổi bay đi xa, họ dường như nghe được tiếng rung khe khẽ, như tiếng những quả chuông nhỏ kêu leng keng.

“Nghe không giống ngựa Kỵ Sĩ Đen chút nào!” Frodo nói, vừa lắng nghe chăm chú. Các Hobbit còn lại phập phồng nhất trí rằng không phải, nhưng tất cả họ vẫn đầy nghi hoặc. Họ đã sợ bị truy đuổi quá lâu đến độ tiếng động nào từ đằng sau cũng dường như đáng ngại và thù địch. Song Sải Chân Dài bấy giờ đang nhao người ra trước, rạp mình trên nền đất, một tay đưa lên tai, và vẻ hân hoan hiện trên khuôn mặt.

Ánh ngày nhạt dần, lá trên các bụi cây khẽ xào xạc. Những chiếc chuông rung leng keng giờ rõ hơn và gần hơn, lốc cốc cốc vọng đến tiếng vó phi nước kiệu mau dần. Đột nhiên một con ngựa trắng xuất hiện trong tầm mắt, lấp loáng sáng giữa vùng bóng tối, phi vun vút. Trong chiều chạng vạng dây cương ngựa rung rinh vụt sáng, như thể được cài những viên ngọc tựa các vì sao sống. Áo choàng của người kỵ sĩ tung bay sau lưng, và mũ trùm hất ngược ra sau; mái tóc vàng óng chảy lấp lánh trong gió vì tốc độ. Frodo thấy như có ánh sáng trắng chiếu sáng từ trong thân hình và y phục của người kỵ sĩ, tựa như thể xuyên qua một lớp mạng mỏng.

Sải Chân Dài bật khỏi chỗ nấp, lao xuống Đường Cái, thét lên một tiếng nhảy xuyên qua bụi thạch nam; nhưng anh thậm chí chưa kịp di chuyển hay gọi lớn, người kỵ sĩ đã ghìm cương ngựa và dừng lại, nhìn lên bụi rậm nơi họ đứng. Trông thấy Sải Chân Dài, ông ta xuống ngựa chạy tới, miệng gọi to: Ai na vedui Dúnadan! Mae govannen! Ngôn ngữ của ông ta và giọng nói sang sảng rõ ràng không cho phép họ ngờ vực mảy may: kỵ sĩ chính là một người dòng giống Tiên. Không ai khác sinh sống trong thế gian rộng lớn này có giọng nói nghe đẹp đẽ nhường ấy. Song dường như có nét vội vàng hay lo sợ trong lời gọi của ông ta, và họ thấy ông ta đang nói liến thoắng và khẩn cấp với Sải Chân Dài.

Lâp tức Sải Chân Dài vẫy tay ra hiệu cho họ, và các Hobbit rời mấy bụi cây hối hả đi xuống Đường Cái. “Đây là Glorfindel, hiện sống trong nhà của Elrond,” Sải Chân Dài nói.

“Chào, thật vui cuối cùng đã gặp!” vị chúa Tiên chào Frodo. “Ta được phái từ Thung Đáy Khe đi đón các bạn. Chúng ta sợ rằng các ban đang gặp nguy hiểm trên con đường này.”

“Vậy ông Gandalf đã đến Thung Đáy Khe rồi?” Frodo vui suớng kêu lên.

“Không. Lúc ta đi ông ấy vẫn chưa đến; nhưng ấy là chín ngày về trước,” Clorfindel trả lời. “Elrond nhận được tin báo khiến ông băn khoăn. Vài người họ hàng ta đang chu du trong miền đất của cậu bên kia sông Baranduin[11] hay tin đang có gì đó không ổn, nên gửi đi những lời nhắn mau lẹ nhất. Họ nói rằng Chín Kỵ Mã đã lên đường, và rằng các bạn lạc đường, mang theo gánh nặng vô cùng mà không được ai chỉ dẫn, bởi vì Gandalf chưa trở về. Thậm chí ở Thung Đáy Khe, hầu nhu không còn ai dám cưỡi ngựa công khai đọ với Chín Kỵ Mã; nhưng còn lại ai thì Elrond đã phái hết đi Bắc, Tây, Nam. Mọi người sợ các bạn có thể rẽ xa sang bên hòng tránh truy đuổi, sẽ lạc lối trong Miền Hoang Dã.

“Phần nhiệm vụ của ta là theo dõi Đường Đông, nên ta đến chỗ Cầu Mitheithel, rồi để lại ở đó một dấu hiệu, non bảy ngày trước. Ba trong số những kẻ tôi tớ của Sauron đương ở trên cầu, song chúng rút lui nên ta truy đuổi chúng về phía Tây. Ta cũng đụng độ hai tên khác song chúng quay ngựa bỏ chạy về phía Nam. Kể từ sau lúc ấy ta cứ tìm kiếm dấu vết của các bạn. Hai ngày trước ta tìm thấy, nên lần theo qua cầu; và hôm nay ta đánh dấu được nơi các bạn lại xuống đồi. Nhưng thôi nào! Không còn thì giờ thông báo tin tức thêm nữa! Bởi vì các bạn đang ở đây nên chúng ta phải mạo hiểm lên Đường Cái mà đi thôi, có năm tên theo sau chúng ta, và nếu tìm thấy dấu vết của các bạn trên Đường Cái chúng sẽ phi đuổi theo nhanh như gió. Mà chúng chưa phải là tất cả. Bốn tên kia có thể ở đâu, ta còn chưa biết. Ta e là chúng ta sẽ thấy Khúc Cạn đã bị trấn thủ chống lại chúng ta.”

Trong khi Glorfindel nói, những cái bóng của buổi tối sậm lại. Frodo cảm thấy sự kiệt quệ khôn cùng xâm chiếm mình. Kể từ lúc mặt trời bắt đầu lặn làn sương trước mắt cậu đã tối đen đi, cậu cảm thấy có một cái bóng đang len vào giữa cậu và những khuôn mặt bạn bè. Bấy giờ cơn đau lại tấn công, nên cậu cảm thấy lạnh. Cậu lảo đảo, chộp lấy cánh tay Sam.

“Cậu chủ tôi vừa ốm vừa bị thương,” Sam giận dữ nói. “Cậu ấy không thể tiếp tục cưỡi ngựa sau sẩm tối. Cậu ấy cần nghỉ.”

Glorfindel đỡ vội Frodo lúc cậu khuỵu xuống nền đất, nhẹ nhàng ôm lấy cậu trong tay, ông nhìn mặt cậu, lo lắng nghiêm trọng.

Sải Chân Dài kể tóm tắt về vụ tấn công nơi hạ trại của họ dưới Đỉnh Gió, cả con dao chết người. Anh rút cái chuôi dao vẫn giữ ra, đưa nó cho người Tiên. Glorfindel cầm lấy mà rùng mình, song ông ngắm nó mê mải.

“Có những điều ác quỷ viết trên cái chuôi dao này,” ông nói; “mặc dầu có thể mắt các bạn không thấy. Giữ lấy nó, Aragorn, cho đến chừng nào chúng ta đến ngôi nhà của Elrond! Nhưng hãy cẩn thận, cầm nắm nó thật ít thôi! Chao ôi! Những vết thưong bởi thứ vũ khí này vượt quá khả năng chữa lành của ta. Ta sẽ làm những gì có thể - nhưng ta càng khẩn thiết mong các bạn giờ hãy đi tiếp đừng dừng nghỉ là tốt nhất.”

Ngón tay ông lần tìm vết thương trên vai Frodo, và khuôn mặt ông thêm đanh lại, như thể những gì luận ra khiến ông bối rối tâm can. Song Frodo cảm thấy cảm giác lạnh buốt ở mạng sườn và cánh tay đỡ hẳn; chút hơi ấm bò từ bả vai cậu xuống bàn tay, và cơn đau vơi dần đi. Ánh chạng vạng dường như sáng lấp lánh hơn chung quanh cậu, như thể một đám mây vừa rút đi. Cậu lại nhìn được rõ rành những khuôn mặt bạn bè, và một phần sức mạnh cùng hy vọng mới mẻ trở về.

“Cậu sẽ cưỡi ngựa của ta,” Glorfindel nói. “Ta sẽ rút ngắn bàn đạp lên đến gấu yên cương, và cậu phải ngồi ghì chặt hết sức. Mà cậu không cần sợ ngựa của ta không để người cưỡi vào rơi một khi ta ra lệnh cõng đâu. Nhịp chân nó nhẹ và êm; và nếu nguy hiểm quá kề cận, nó sẽ chở cậu đi với một vận tốc mà đến cả chiến mã hắc ám của kẻ thù cùng không địch nổi.”

“Không, không có chuyện đó đâu!” Frodo nói. “Tôi sẽ không cưỡi, nếu buộc phải chở tôi đến mãi Thung Đáy Khe hay bất cứ nơi nào khác, bỏ mặc bạn bè ở lại trong nguy hiểm.”

Glorfindel mỉm cười. “Ta hết sức nghi ngờ,” ông nói, “liệu chăng bạn bè cậu sẽ bị nguy hiểm nếu cậu không ở bên họ! Bọn truy đuổi sẽ đi theo cậu và để cho chúng ta yên, ta nghĩ vậy. Chính là cậu, Frodo ạ, và cái thứ cậu mang kia mới đẩy tất cả chúng ta vào hiểm họa.”

Nghe thế Frodo không đáp lại được gì, cậu đành trèo lên con bạch mã của Glorfindel. Chú ngựa lùn bị chất nặng bổ sung một phần lớn hành lý của những người kia, thế nên bấy giờ họ cuốc bộ nhẹ nhõm hơn hẳn, và suốt một lúc đi rõ nhanh; song các Hobbit bắt đầu thấy khó theo kịp đôi chân thoăn thoắt không mệt mỏi của người Tiên. Ông cứ dẫn họ đi tiếp mãi, vào trong cái hốc miệng bóng tối, rồi mãi nữa bên dưới màn đêm sâu mờ. Không có trăng cũng chẳng có sao. Mãi đến chừng bình minh xám chì ông mới cho phép họ tạm dừng. Pippin, Merry, và Sam bấy giờ đã gần ngủ gật trên những đôi chân loạng choạng; còn cứ nhìn cái vẻ sụm vai của Sải Chân Dài thì anh dường như cũng mệt lử. Frodo ngồi trên lưng ngựa trong một giấc mơ đen tối.

Họ thả mình xuống dưới bụi thach nam cách vệ đường vài ba thước, ngủ thiếp đi lập tức. Hình như họ chưa kịp khép hẳn mắt thì Glorfindel, tự nhận cảnh giới trong khi họ ngủ, đã lại khua họ dậy. Mặt trời giờ đã trèo rõ xa lên giữa buổi sáng, mây và sương đêm đã biến mất.

“Uống cái này đi!” Glorfindel bảo họ, đổ cho mỗi người lần lượt một ít rượu từ cái túi da đính bạc. Rượu trong như nước suối, chẳng có vị gì và không cho cảm giác mát hay ấm trong miệng; song họ uống vào thì sức khỏe và sinh lực dường như chảy khắp tứ chi. Sau tợp rượu ấy bánh mì hẩm và quả héo khô (vốn là tất cả những gì họ còn lại bấy giờ) ăn vào dường như cũng thỏa mãn cơn đói hơn nhiều bữa sáng ngon lành ở Quận khi trước.

Họ nghỉ chưa được năm giờ đồng hồ thì trở lại Đưởng Cái. Glorfindel vẫn hối thúc họ liên tục, chỉ cho phép hai chặng nghỉ ngắn suốt cuốc hành quân cả ngày. Bằng cách này họ giải quyết được gần hai chục dặm trước khi đêm xuống, và đến được một điểm nơi Đường Đông vành về bên phải chạy xuống đáy thung lũng, giờ làm một mạch thẳng đến sông Bruinen. Cho đến lúc này các Hobbit không nhìn hay nghe thấy có dấu hiệu hay âm thanh truy đuổi nào; song Glorfindel thường xuyên dừng bước lắng nghe giây lát, nếu họ tụt lại đằng sau, một vẻ lo lắng buông phủ khuôn mặt ông. Một hai lần ông nói chuyện với Sải Chân Dài bằng tiếng người tiên.

Song dẫu hai người dẫn đường của họ có lo lắng thế nào, cũng rõ ràng rằng đêm ấy các Hobbit không thể đi xa hơn được nữa. Họ đi loạng choạng hoa mắt chóng mặt vì mệt mỏi, không thể nghĩ đến gì khác ngoài chân với cẳng mình. Cơn đau của Frodo đã nhân đôi, nên suốt cả ngày các thứ quanh cậu nhạt nhòa thành những bóng màu xám ma quái. Cậu có phần háo hức chào đón đêm về, bởi sau đó thế gian dường như bớt nhợt nhạt trống rỗng.

Sáng hôm sau, dù vẫn mệt lử nhưng các Hobbit đã lại khởi hành. Còn nhiều dặm đường phải đi từ đây đến Khúc Cạn, và họ gắng hết sức cà nhúc cà nhắc lao về phía trước.

“Hiểm nguy sẽ lên cao nhất ngay khi ta đến được dòng sông,” Glorfindel nói; “bởi trái tim ta cảnh báo rằng bon truy đuổi giờ đang gấp gáp đằng sau chúng ta, va nguy hiểm khác có thể đang chờ bên Khúc Cạn.”

Đường Đông vẫn chạy suốt men chân đồi, giờ đôi chỗ có ở cả hai bên vệ đường nhiều cỏ, nên hễ có dịp là các Hobbit lại bước lên cỏ, để xoa dịu đôi chân mệt căng. Trong buổi chiều muộn họ đến một khúc đường thình lình chạy dưới bóng tối thẫm của những cây thông cao vút, và rồi băng vào trong môt đoạn đường xẻ sâu xuyên rừng có những bức tường đá đỏ ẩm dốc đứng. Bao nhiêu âm dội chạy hút theo trong lúc họ hối hả lao về phía trước và dường như có nhiều tiếng bước chân đuổi theo tiếng chân họ. Ngay lập tức, như thể xuyên qua một cái cổng ánh sáng, Đường Cái lại chạy từ chỗ kết thúc đường hầm ra ngoài trời. Ở đó dưới chân một đoạn dốc nghiêng góc họ đột ngột thấy trước mặt cả dặm dài bằng phẳng, và qua đó là Khúc Cạn Thung Đáy Khe. Bên kia bờ là một bờ dốc nâu nâu, len lỏi con đường mòn quanh co; còn sau đó rặng núi vươn cao, vai tiếp vai, ngọn sau ngọn, lên tận bầu trời đang mờ dần.

Vẫn còn vọng âm như bước chân đang đi theo ở đoạn hầm xẻ đằng sau họ; tiếng động loạt xoạt như thể cơn gió đang nổi dội qua các cành thông. Glorfindel quay lại lắng nghe giây lát, đoạn ông nhảy vọt về phía trước, hét to:

“Chạy thôi!” ông kêu. “Chạy thôi! Kẻ thù đuổi kịp ta rồi!”

Con bạch mã nhảy vọt về phía trước. Các Hobbit chạy xuống triền dốc. Glorfindel và Sải Chân Dài đi theo bảo vệ đằng sau. Họ mới băng qua đoạn đường bằng được phân nửa, thì đột nhiên nghe tiếng những con ngựa đang phi nước đại. Một Kỵ Sĩ Đen phi ra khỏi cái vòm trong rừng mà họ vừa ra khỏi. Hắn ghìm cương ngựa, và dừng khựng, lắc lư người trên yên cương. Một tên khác theo sau hắn, rồi một tên khác nữa; rồi lại hai tên nữa.

“Phóng đi đi! Phóng đi!” Glorfindel thét bảo Frodo.

Cậu không tuân lời ngay lập tức, bởi một cảm giác chần chừ kỳ lạ tóm lấy cậu. Kìm cho con ngưa chuyển sang đi bộ, cậu quay lại nhìn đằng sau. Bọn Kỵ Sĩ dường ngồi yên trên chiến mã to lớn như những bức tượng đầy hăm dọa trên một quả đồi, tăm tối và đặc chắc, trong khi khu rừng và miền đất quanh chúng chìm nghỉm như thể tan vào trong màn sương. Đột nhiên cậu hiểu tận đáy lòng rằng chúng đang ngấm ngầm ra lệnh cho cậu phải đợi. Vậy là ngay lập tức nỗi sợ hãi và căm giận thức tỉnh trong cậu. Tay cậu bỏ dây cương nắm chặt đốc gươm, đoạn nhoáng đỏ rực một cái cậu rút gươm ra.

“Phi tiếp đi! Phi tiếp đi!” Glorfindel thét, và rồi to và rõ ràng ông gọi bằng tiên ngữ: noro lim, noro lim, Asfaloth!

Tức thì con bạch mã phóng vụt đi, nhanh như gió dọc đoạn cuối cùng của Đường Đông. Cùng lúc đám ngựa ô nhảy phốc xuống đồi truy đuổi, và từ phía bọn Kỵ Sĩ vọng đến tiếng thét kinh khủng, như tiếng thét Frodo đã nghe lấp đầy khu rừng với nỗi kinh hoàng ở Tổng Đông xa xôi. Có tiếng thét rộ lên đáp trả; và Frodo cùng các bạn hết hồn thấy từ rừng núi tít phía bên trái bốn Kỵ Sĩ khác bay vèo ra. Hai tên phi về phía Frodo: hai tên phi nước kiệu như điên về phía Khúc Cạn hòng cắt gọn đường thoát của cậu. Cậu thấy chúng có vẻ vun vút như gió, to lớn lên và tối sầm lại lúc đường chạy của chúng giao với cậu.

Frodo ngoái nhìn qua vai trong giây lát. Cậu không còn thấy được các bạn mình nữa. Đám Kỵ Sĩ đằng sau đang tụt lại: đàn chiến mã to lớn tốc độ cũng không sánh nổi ngựa tiên trắng của Glorfindel. Cậu lại dõi trông phía trước, và hy vong nhạt dần. Dường như chẳng có cơ may đến được Khúc Cạn trước khi bị chặn bởi hai tên đã phục sẵn kia. Bây giờ cậu thấy chúng rất rõ: chúng hình như đã quẳng mũ trùm và áo choàng đen sang bên mà vận đồ trắng và xám. Gươm tuốt trần trong bàn tay chúng nhợt nhạt; mũ trụ chụp trên đầu. Cặp mắt lạnh lẽo lóe sáng, chúng gọi cậu bằng giọng chết chóc.

Nỗi sợ giờ lấp đầy tâm trí Frodo. Cậu không còn nghĩ đến gươm trong tay nữa. Không tiếng kêu nào vuột khỏi miệng cậu. Cậu nhắm mắt nắm lấy bờm con ngựa. Gió rít trong tai cậu, những quả chưông trên yên cương rung dữ dội và chói tai. Một hởi thở lạnh lẽo chết chóc đâm xuyên cậu như lưỡi giáo, đúng lúc cùng với cú rướn cuối cùng, như một tia lửa trắng, con ngưa tiên vụt phóng nhanh như thể có cánh, băng qua ngay trước mặt tên Kỵ Sĩ đầu tiên.

Frodo nghe có tiếng nước bắn tóe. Nước sủi bọt quanh chân cậu. Cậu cảm thấy sóng dềnh rồi vụt cuộn trào khi ngựa rời con sông vật lộn đi lên con đường lổn nhổn đá. Cậu đang trèo lên bờ sông dốc đứng. Cậu đã qua được Khúc Cạn.

Song những kẻ truy đuổi đã ở sát đằng sau. Trên đỉnh bờ dốc ngựa tiên dừng khựng đoạn vừa ngoảnh lại sau vừa hí vang dữ tợn. Có chín Kỵ Sĩ ở chỗ mé nước bên dưới, tinh thần Frodo lập tức nao núng trước vẻ đe dọa trong những bộ mặt đang ngẩng lên của chúng. Cậu biết sẽ chẳng gì ngăn được chúng qua sông dễ dàng như cậu vừa làm; và cậu cảm thấy cố tẩu thoát qua con đường dài không xác định từ Khúc Cạn này đến địa giới Thung Đáy Khe thật vô ích, một khi bọn Kỵ Sĩ cũng qua được. Bất luận ra sao cậu cảm thấy mình được lệnh bức thiết phải dừng chân. Căm ghét lại bùng lên trong lòng, song cậu không còn đủ sức mạnh rũ bỏ nữa.

Đột nhiên tên Kỵ Sĩ đầu tiên thúc ngựa phi lên. Con ngựa khựng lại khi gặp dòng nước rồi lồng lên. Bằng một nỗ lực phi thường Frodo ngồi thẳng dậy vung gươm.

“Cút về đi!” cậu thét lên. “Cút về Đất Mordor, đừng theo tao nữa!” Giọng cậu nghe nhỏ tí chói lói trong tai chính cậu. Bọn Kỵ Sĩ ngừng lại, song Frodo không có cái quyền năng của lão Bombadil. Kẻ thù cười nhạo cậu, cái cười lạnh lẽo và ác nghiệt. “Về đi! Về đi!” chúng gọi. “Chúng ta sẽ đưa mi về Mordor!”

“Cút về đi!” cậu thì thào.

“Chiếc Nhẫn! Chiếc Nhẫn!” chúng gào bằng những giọng nói chết chóc; và tức thì kẻ dẫn đầu thúc ngựa tiến xuống nước, theo sát là hai tên nữa.

“Nhân danh Elbereth và Lúthien Kiều Diễm,” Frodo nói bằng nỗ lực sau cùng, nâng kiếm lên, “các ngươi sẽ không có cả chiếc Nhẫn lẫn ta!”

Rồi kẻ dẫn đầu, bấy giờ đã băng qua được một nửa Khúc Cạn, đứng lên hăm dọa trên cặp bàn đạp ngựa, giơ bàn tay lên. Frodo sốc lặng người. Cậu cảm thấy lưỡi dính chặt lấy mồm, trái tim đập nặng nhọc. Gươm của cậu gãy rơi khỏi bàn tay run lẩy bẩy. Ngựa tiên chồm lên khịt khịt sốt ruột. Con ngựa ô đầu tiên hầu như đã đặt chân lên bờ.

Đúng lúc ấy nghe có tiếng ầm ầm cuồn cuộn: tiếng ầm của một khối nước lớn đang vần trôi nhiều tảng đá. Frodo lờ mờ thấy dòng sông bên dưới cậu dâng lên, và xuôi theo dòng nước xuất hiện một đoàn kỵ binh sóng đội mũ ngù. Cậu thấy như những ngọn lửa trắng lập lòe trên bờm ngựa và cậu mơ hồ tưởng tượng ra mình thấy giữa dòng nước những kỵ sĩ trắng trên những con ngựa trắng bờm ngầu bọt. Ba tên Kỵ Sĩ vẫn đang ở giữa Khúc Cạn bị ngập lút đầu: chúng biến mất, bị chôn bất thình lình dưới bọt nước giận dữ. Những tên đằng sau hết vía lùi cả lại.

Bằng các giác quan yếu ớt cuối cùng Frodo nghe được nhiều tiếng thét, và dường như cậu thấy, xa xa phía sau lũ Kỵ Sĩ loay hoay do dự trên bờ sông, một hình dáng chói lóa ánh sáng trắng; và đằng sau hình dáng ấy là các hình thù mờ mờ tối đang vẫy những ngọn lửa sáng đỏ trong màn sương xám đang trùm xuống thế gian.

Lũ ngựa ô phát điên, nhảy chồm lên trong kinh hoảng mang những kẻ cưỡi trên mình vào giữa dòng nước lũ cuồn cuộn. Tiếng chúng gào the thé bị nhận chìm trong tiếng gầm của dòng sông đương cuốn phăng chúng đi. Rồi Frodo cảm thấy mình ngã xuống, và tiếng gầm cùng cảm giác bối rối dường như dâng lên nhận chìm cậu cùng với đám kẻ thù. Cậu không nghe hay nhìn thấy gì nữa.

Quyển Hai

CHƯƠNG I RẤT NHIỀU CUỘC GẶP GỠ

Frodo tỉnh dậy thấy mình đang nằm trên giường. Thoạt tiên cậu ngỡ mình đã ngủ muộn, sau một cơn mơ dài chẳng mấy dễ chịu vẫn còn lởn vởn trong ký ức. Hoặc cũng có thể cậu vừa ốm dậy chăng? Thế nhưng trần nhà trông thật lạ; nó phẳng lì, lại có cả những thanh rầm sẫm màu được chạm khắc tinh xảo. Cậu nằm rốn thêm một lúc, ngắm nhìn những mảng nắng hắt trên tường, và lắng nghe tiếng của một thác nước.

“Tôi đang ở đâu, và mấy giờ rồi?” cậu nói to lên với trần nhà.

“Trong nhà của Elrond, và bây giờ là mười giờ sáng,” một giọng nói cất lên. “Hiện đang là buổi sáng ngày hai tư tháng Mười, nếu cháu muốn biết thêm.”

“Ông Gandalf!” Frodo ngồi bật dậy hét lên. Thầy phù thủy già đang ngồi đó, trên chiếc ghế bên cạnh ô cửa sổ mở rộng.

“Phải rồi,” lão nói, “ta đây. Và cháu thật may mắn mới được ở đây sau tất cả những việc ngớ ngẩn cháu đã làm từ khi cháu rời nhà.”

Frodo lại nằm xuống. Cậu cảm thấy quá thoải mái và yên bình chẳng muốn mở miệng tranh cãi nữa, mà cậu nghĩ đằng nào có tranh cãi cũng không lại được. Giờ thì cậu đã tỉnh hẳn, và ký ức về cuộc hành trình lại trở về với cậu: “lối tắt” tai vạ xuyên qua khu Rừng Già, “tai nạn” tại quán Ngựa Lồng, và cả cơn điên của cậu khi xỏ chiếc Nhẫn vào tay trong cái thung dưới chân Đỉnh Gió. Xung quanh chìm vào im lặng trong lúc cậu nhớ lại mọi điều vừa rồi và cố lục lại ký ức để biết làm thế nào cậu đến được Thung Đáy Khe song vô ích, chỉ có tiếng khe khẽ bập tẩu của Gandalf khi lão thổi những vòng khói trắng ra ngoài cửa sổ.

“Sam đâu rồi?” cuối cùng Frodo hỏi. “Và những người khác vẫn ổn cả chứ ạ?”

“Ổn, tất cả bọn họ đều an toàn và khỏe mạnh,” Gandalf trả lời. “Sam ngồi đây đến tận khi ta bắt nó đi nghỉ, khoảng nửa giờ trước.”

“Điều gì đã xảy ra tại Khúc Cạn thế?” Frodo hỏi. “Tất cả mọi chuyện không hiểu sao đều rất mơ hồ, đến giờ vẫn vậy.”

“Ờ, phải vậy chứ. Khi đó cháu đương bắt đầu lả đi,” Gandalf trả lời. “Rốt cục vết thương cũng bắt đầu đánh gục được cháu. Chỉ thêm vài giờ nữa là bọn ta không thể giúp được gì cho cháu nữa. Nhưng bên trong cháu tiềm ẩn sức mạnh nào đấy, chàng Hohbit của ta ạ! Cũng như cháu đã thể hiện trong Mộ Đá. Đúng là một thời khắc xém chết: có lo là giây phút nguy hiểm nhất. Ta ước gì cháu đã có thể trụ được ở Đỉnh Gió.”

“Hình như ông đã biết được nhiều điều rồi,” Frodo nói. “Cháu vẫn chưa kể với ai về Mộ Đá cả. Ban đầu chuyện quá khủng khiếp; còn sau đó thì có nhiều thứ khác phải bận tâm. Làm sao ông biết chuyện đó?”

“Cháu đã nói mơ rất nhiều, Frodo à,” Gandalf nhẹ nhàng nói, “nên cũng chẳng khó khăn gì nếu ta muốn đọc được tâm trí và ký ức của cháu. Đừng lo lắng! Tuy ta vừa nói ‘ngớ ngẩn’ nhưng ta không hề có ý đó đâu. Ta cho là cháu rất cừ, cả những người kia nữa. Trải qua ngần ấy nguy hiểm mà cháu vẫn giữ được chiếc Nhẫn, chiến công này không hề nhỏ.”

“Bọn cháu chắc chẳng thể vượt qua được nếu không có Sải Chân Dài,” Frodo nói. “Nhưng bọn cháu cần ông. Cháu không biết phải làm gì nếu không có ông.”

“Ta gặp chuyện phải trì hoãn,” Gandalf nói, “và điều này suýt nữa làm hỏng mọi chuyện. Nhưng ta cũng không chắc lắm: biết đâu như thế này có khi lại tốt hơn.”

“Cháu mong ông sẽ kể lại những gì đã xảy ra!”

“Mọi chuyện đâu rồi sẽ có đó! Cháu không được nói chuyện hay lo lắng bất cứ điều gì trong ngày hôm nay, mệnh lệnh của Elrond đấy.”

“Nhưng nói chuyện sẽ giúp cháu thôi nghĩ ngợi và thắc mắc; cứ vậy mãi thì cũng mệt mỏi lắm,” Frodo nói. “Giờ cháu đã hoàn toàn tỉnh táo, và cháu nhớ ra nhiều thứ cần phải giải thích. Cái gì giữ chân ông lại thế? Ít ra ông cũng phải kể cho cháu nghe chuyện đó chứ.”

“Cháu sẽ sớm được nghe tất cả những gì cháu muốn biết thôi,” Gandalf trả lời. “Chúng ta sắp tổ chức một cuộc họp Hội Đồng, ngay khi cháu đủ sức tham dự. Còn bây giờ ta chỉ có thể nói rằng ta đã bị bắt giữ.”

“Ông mà bị bắt ư?” Frodo hét lên.

“Đúng vậy, chính ta, Gandalf Áo Xám này đây,” thầy phù thủy nói bằng giọng nghiêm trọng. “Có rất nhiều thế lực trên thế giới này, cả thiện lẫn ác. Một vài kẻ mạnh hơn cả ta. Vài kẻ khác ta còn chưa có cơ hội tỉ thí. Nhưng thời của ta đang tới. Chúa Morgul và những Kỵ Sĩ Đen của hắn đang động binh. Chiến tranh đã gần kề!”

“Vậy ông biết về bọn Kỵ Sĩ này rồi, từ trước cả khi cháu gặp chúng?”

“Đúng, ta biết. Thật ra là ta đã nói về bọn chúng với cháu một lần rồi; vì lũ Kỵ Sĩ Đen này chính là những Ma Nhẫn, Chín Đầy Tớ của Chúa tể những chiếc Nhẫn. Nhưng ta không biết chúng đã hồi sinh, nếu không ta đã cùng bỏ chạy ngay với cháu. Ta nghe tin tức về bọn chúng mãi sau khi từ biệt cháu vào tháng Sáu; nhưng chuyện đó thì cứ đợi đã. Vì giờ đây chúng ta đã được giải nguy, nhờ có Aragorn.”

“Vâng,” Frodo nói, “chính Sải Chân Dài đã cứu bọn cháu. Ban đầu cháu rất sợ anh ấy. Theo cháu thấy, Sam chẳng mấy tin tưởng anh ấy, chẳng một tí nào cho đến tận lúc gặp Glorfindel.”

Gandalf cười. “Ta đã nghe tất cả mọi chuyện về Sam,” lão nói. “Giờ thì cậu ấy không còn mảy may nghi ngờ gì nữa rồi.”

“Cháu rất mừng,” Frodo nói. “Vì cháu đã đâm ra thích Sải Chân Dài rồi. Mà có lẽ thích không phải là từ chuẩn. Ý cháu là anh ấy trở nên thân thiết với cháu; mặc dù anh ấy kỳ lạ, nhiều khi còn khắc nghiệt nữa. Thực tế là anh ấy thường xuyên khiến cháu liên tưởng đến ông. Cháu chẳng hề biết lại có bất cứ một Người Cao Lớn nào như vậy hết. Cháu vẫn tưởng, chà, họ chỉ được cái to xác, và hẳn là ngốc: tốt bụng và ngốc như Bơ Gai; hoặc ngốc và độc ác như Bill Dương Xỉ. Nhưng ở Quận bọn cháu chẳng biết gì nhiều về Con Người, có lẽ chỉ trừ Người ở Đạo Bree.”

“Thậm chí cả về họ cháu cũng sẽ chẳng biết nhiều, nếu cháu cho rằng lão Đại Mạch ngốc,” Gandalf nói. “Lão ta có đủ trí khôn theo cách riêng của lão. Lão ta nghĩ ít hơn nói, và cũng chậm hơn; thế nhưng cứ từ từ lão ta sẽ nhìn xuyên qua được tường gạch (như người ta vẫn thường nói ở Bree đấy). Nhưng chẳng còn lại nhiều người như Aragorn con trai Arathorn ở Trung Địa này đâu. Dòng giống Các Vua ở bên kia Đại Dương đã gần đến hồi kết rồi. Có lẽ cuộc Nhẫn Chiến này sẽ là cuộc phiêu lưu cuối cùng của họ.”

“Có phải ý ông là Sải Chân Dài thuộc về dòng dõi những vị Vua xưa?” Frodo thắc mắc hỏi. “Cháu cứ tưởng tất cả bọn họ đều đã biến mất từ rất lâu rồi chứ. Cháu tưởng anh ấy chỉ là một dân Tuần Du.”

“Chỉ là một dân Tuần Du!” Gandalf thốt lớn. “Frodo thân mến của ta, dân Tuần Du chính là như vậy đấy: tàn dư miền Bắc của dòng dõi vĩ đại những Con Người từ phương Tây. Họ đã từng giúp đỡ ta lúc trước; và ta sẽ vẫn cần sự giúp đỡ của họ trong những ngày tới đây; bởi dù chúng ta đã đến được Thung Đáy Khe, thế nhưng chiếc Nhẫn vẫn chưa yên được.”

“Cháu cũng cho là chưa,” Frodo nói. “Nhưng đến tận bây giờ ý định duy nhất của cháu chỉ là đến được đây; và cháu mong sao không phải đi thêm đoạn đường nào nữa. Cứ nghỉ ngơi thôi thì thật dễ chịu. Cháu đã tha hương và phiêu lưu suốt cả tháng nay, cháu nghĩ như vậy là đủ lắm rồi.”

Cậu chìm vào im lặng và nhắm mắt. Một lát sau cậu mới lại lên tiếng. “Cháu đang thử tính lại,” cậu nói, “nhưng cháu không thể nhớ hết những gì đã xảy ra cho đến ngày hai tư tháng Mười. Hôm nay là ngày hai mốt mới phải chứ. Chắc hẳn bọn cháu đã đến Khúc Cạn vào ngày hai mươi.”

“Cháu đã nói và tính toán nhiều hơn sức khỏe cho phép đấy,” Gandalf nói. “Sườn và vai cháu thế nào rồi?”

“Cháu không biết nữa,” Prodo trả lời. “Cháu chẳng có cảm giác gì cả, như thế cũng tốt hơn là đau, nhưng...” - cậu cố cử động - “tay cháu cử động được một chút rồi. Phải, nó đang sống lại, không còn lạnh nữa,” cậu nói thêm, đưa tay phải sờ vào tay trái.

“Tốt!” Gandalf nói. “Hồi phục nhanh đấy. Cháu sẽ sớm khỏe lại thôi. Elrond đã chữa chạy cho cháu, ông ấy đã chăm sóc cháu suốt mấy ngày, kể từ lúc cháu được đưa vào đây.”

“Mấy ngày sao?” Frodo hỏi lại.

“Đúng vậy, chính xác là bốn đêm và ba ngày. Người Tiên đưa cháu về đây từ Khúc Cạn đêm ngày hai mươi, chính là lúc cháu bắt đầu mất dấu thời gian. Chúng ta vô cùng lo lắng, Sam gần như không rời cháu được nửa bước, cả ngày lẫn đêm, chỉ trừ những lúc phải chạy đi báo tin. Elrond là bậc thầy trị thương, thế nhưng vũ khí của Kẻ Thù chúng ta quá ác nghiệt. Nói thật với cháu, ta đã chẳng còn mấy hy vọng; vì ta nghĩ vẫn còn mảnh kiếm bên trong vết thương kín miệng. Mà đến tận đêm qua mới tìm ra được nó. Elrond đã lấy ra một mảnh. Nó lút vào thật sâu, và tác oai tác quái từ bên trong.”

Frodo rùng mình nhớ lại cảnh thanh kiếm mẻ lưỡi ác hại tan biến ngay trên tay Sải Chân Dài. “Đừng hoảng hốt!” Gandalf trấn an. “Xong cả rồi. Nó đã bị tan chảy. Và có vẻ như người Hobbit không dễ gì mà chịu tàn héo đi. Ta từng biết nhiều chiến binh Người Cao Lớn mạnh mẽ có thể bị mảnh kiếm đó quy phục nhanh chóng, thế mà cháu đã mang nó trong người suốt mười bảy ngày.”

“Chúng muốn làm gì cháu?” Frodo hỏi. “Lũ Kỵ Sĩ đó đang định làm gì vậy?”

“Chúng định đâm thủng trái tim cháu bằng lưỡi dao Morgul và để lại nó bên trong vết thương. Nếu chúng thành công, cháu sẽ trở nên giống như chúng, nhưng yếu hơn và phải chịu sự chỉ huy của chúng. Cháu sẽ biến thành một hồn ma dưới sự thống trị của Chúa Tể Hắc Ám; hắn sẽ giày vò cháu vì đã dám giữ chiếc Nhẫn của hắn, đó là nếu vẫn còn sự giày vò nào khủng khiếp hơn bị cướp mất chiếc Nhẫn và rồi thấy nó ở trên tay hắn.”

“Ơn trời là cháu đã không nhận ra mối nguy khủng khiếp đó!” Frodo yếu ớt nói. “Dĩ nhiên cháu đã sợ chết khiếp, nhưng nếu biết nhiều hơn, có lẽ cháu đã không cả dám cục cựa. Thật kỳ diệu là cháu đã thoát khỏi!”

“Đúng vậy, vận may hoặc cũng có thể số mệnh đã giúp cháu,” Gandalf nói, “đó là còn chưa kể đến lòng can đảm. Vì tim cháu vẫn chưa bị chạm tới, chỉ có vai bị đâm; và cháu đã kháng cự đến cùng. Nhưng vẫn phải nói đúng là thoát trong đường tơ kẽ tóc. Tính mạng cháu bị đe dọa cực kỳ nghiêm trọng khi đeo chiếc Nhẫn, bởi khi đó cháu đã bước một chân vào thế giới hồn ma, và chúng đã suýt bắt được cháu. Cháu thấy được chúng thì chúng cũng thấy được cháu.”

“Cháu biết,” Frodo nói. “Trông chúng thật gớm ghiếc! Nhưng tại sao tất cả chúng ta đều thấy ngựa chúng cưỡi?”

“Vì đó là ngựa thật; những chiếc áo choàng đen cũng là áo thật và chúng mặc để tạo hình hài cho sự hư vô của chúng mỗi khi chúng có việc với người sống.”

“Thế tại sao những con ngựa này lại có thể chịu đựng được loại kỵ sĩ như thế? Tất cả thú vật khác đều khiếp sợ khi chúng lại gần, kể cả con ngựa tiên của Glorfindel. Lũ chó thì tru tréo, còn bầy ngỗng thì kêu quàng quạc.”

“Bởi lũ ngựa này được sinh ra và nuôi lớn để phục vụ Chúa Tể Hắc Ám đất Mordor. Không phải nô lệ và động sản nào của hắn cũng là hồn ma! Còn có lũ quỷ Orc và quỷ khổng lồ, sói tinh và ma sói; và xưa cũng có mà nay cũng vẫn còn rất nhiều Con Người nữa, những chiến binh và vua chúa, vẫn sống bình thường dưới Mặt Trời nhưng lại chịu sự điều khiển của hắn. Cứ mỗi ngày qua đi bọn chúng lại đông thêm.”

“Thế còn Thung Đáy Khe và người Tiên thì sao? Thung Đáy Khe liệu có an toàn không?”

“Vẫn an toàn vào lúc này, trước khi tất cả mọi nơi khác thảy bị xâm chiếm. Người Tiên có thể sợ Chúa Tể Hắc Ám, ho có thể phải bỏ chạy khi hắn tới, thế nhưng họ sẽ không bao giờ nghe lời hắn hay phục dịch hắn nữa. Và ở đây, ngay tại Thung Đáy Khe này, vẫn còn nhiều đối thủ đáng gờm của hắn: những người Tiên Thông Thái, những chúa tộc Eldar đến từ bên kia những bờ đại dương xa nhất. Họ chẳng hề sợ lũ Ma Nhẫn, bởi những người từng ngụ tại Vương Quốc Hằng Phước sống cùng một lúc ở cả hai thế giới và họ có quyền năng lớn lao để đối phó với cả kẻ thù vô hình lẫn hữu hình.”

“Hình như cháu đã nhìn thấy một hình thù màu trắng và tỏa sáng chứ không mờ nhạt như những hình bóng khác. Liệu đó có phải Glorfindel không?”

“Phải rồi, cháu đã thấy trong một chốc hình hài của ngài trong thế giới kia: một người thuộc Lứa Đầu dũng mãnh, là một chúa Tiên thuộc hoàng gia. Ở Thung Đáy Khe thực tế là có một quyền năng đủ kháng cự với mãnh lực của Mordor trong một thời gian: và ở nơi khác cũng vẫn còn những quyền năng khác nữa. Ngay cả Quận cũng có quyền năng theo kiểu riêng của nó. Nhưng nếu mọi việc vẫn tiếp tục diễn biến như hiện nay, tất cả những nơi đó đều sẽ sớm bị cô lập giữa vòng vây hãm. Chúa Tể Hắc Ám đang phô trương toàn bộ sức mạnh của hắn.

“Nhưng,” lão chợt đứng dậy, hất cằm nói, chòm râu bỗng cứng và thẳng đanh như những sợi dây tua tủa, “chúng ta phải duy trì dũng khí. Nếu không phải nghe ta nói chuyện đến chết thì cháu sẽ sớm khỏe thôi. Cháu đang ở Thung Đáy Khe, nên cháu không cần phải lo lắng về bất cứ điều gì vào lúc này.”

“Cháu chẳng có chút dũng khí nào để mà duy trì,” Frodo nói, “nhưng hiện giờ cháu chẳng lo lắng điều gì cả. Chỉ cần ông cho cháu biết tin về các bạn cháu, và kể cho cháu nghe kết cuộc điều đã xảy ra ở Khúc Cạn, vì cháu vẫn cứ phải hỏi thôi, rồi cháu sẽ tạm hài lòng. Sau đó cháu nghĩ sẽ ngủ thêm một giấc nữa; nhưng cháu sẽ không nhắm nổi mắt nếu ông không kể nốt câu chuyện cho cháu.”

Gandalf dịch ghế đến bên giường và nhìn Frodo thật kỹ. Sắc hồng đã trở lại khuôn mặt cậu, đôi mắt cậu trong sáng, hoàn toàn tỉnh táo và tập trung. Cậu cười, và dường như chẳng có gì bất thường ở cậu. Thế nhưng, trong mắt thầy phù thủy, một sự thay đổi mờ nhạt đã xảy ra, chỉ một chút mơ hồ như thể trong suốt, khắp người cậu, đặc biệt là khắp cánh tay trái đang để lộ ra trên tấm ga giường.

“Chuyện đó thì phải như vậy mà,” Gandalf thầm nhủ. “Cậu bé vẫn chưa đi được nửa chặng đường, và cuối cùng; cậu ta sẽ đến được đâu thì ngay cả Elrond cũng chẳng thể nói trước được. Nhưng ta nghĩ hẳn chẳng phải đến chốn ta. Cậu ta có thể sẽ trở thành chiếc cốc đựng đầy ánh sáng trong mắt ai nhìn thấy.”

“Cháu trông thật tuyệt,” lão nói to. “Ta sẽ liều kể cho cháu một đoạn ngắn mà không hỏi ý kiến Elrond vậy. Nhưng khá ngắn đấy, ta nói trước, và rồi cháu sẽ phải ngủ tiếp. Với những gì ta nghe được thì câu chuyện xảy ra như sau: lũ Kỵ Sĩ đã bám theo ngay khi cháu vừa lên ngựa chạy. Chúng chẳng cần lũ ngựa dẫn đường nữa vì cháu đã hiện hữu đối với chúng rồi, đã đứng ngay ngưỡng cửa lối vào thế giới của bọn chúng. Và cả chiếc Nhẫn cũng thu hút bọn chúng. Bạn bè cháu kịp nhảy ngay sang bên đường, nếu không thì chắc đã bị ngựa xéo lên rồi. Ho biết nếu con bạch mã thất bại thì sẽ chẳng còn gì có thể cứu được cháu nữa. Bọn Kỵ Sĩ quá nhanh chẳng tài nào bắt kịp, và quá đông không thể chống lại. Ngay cả Glorfindel và Aragorn hợp sức, nếu không có ngựa, cũng không thể đương đầu với cả Bộ Chín cùng lúc.

“Khi lũ Ma Nhẫn tràn qua, ban bè cháu đã chạy theo đằng sau. Gần Khúc Cạn có một hốc nhỏ bên đường được ít cây quắt quẹo che phủ. Họ vào đó nhanh chóng đốt một đống lửa; vì Glorfindel biết sẽ có cơn lũ tràn xuống, nếu lũ Kỵ Sĩ cố vượt sông, và ngài sẽ phải chống trả tên nào còn ở lại bên phía này bờ sông. Ngay khi cơn lũ xuất hiện, ngài lao ra, theo sau là Aragorn và những Hobbit khác cầm những khúc củi cháy rực. Kẹt giữa lửa và nước, lại phải chứng kiến vị chúa Tiên đang bừng bừng thịnh nộ, chúng mất hết tinh thần, còn lũ ngựa thì sợ hãi đến phát điên. Ba tên đã bị đợt lũ đầu tiên cuốn trôi, những tên còn lại bị lũ ngựa hất xuống nước chìm nghỉm.”

“Như vậy là đã hết đời lũ Kỵ Sĩ Đen rồi sao?” Frodo hỏi.

“Không,” Gandalf trả lời. “Lũ ngựa của chúng có lẽ đã chết, và không còn lũ ngựa, chúng như què mất chân, Nhưng bản thân lũ Ma Nhẫn thì không dẽ bị tiêu diệt như vậy. Tuy nhiên hiện tại chẳng còn gì phải sợ chúng nữa. Các bạn cháu đã vượt sông sau khi cơn lũ tràn qua; và họ thấy cháu đang nằm úp mặt trên bờ cao, bên dưới là thanh gươm gãy. Con ngựa đứng canh bên cạnh cháu. Lúc đó cháu đã tái nhợt và lạnh ngắt, họ sợ cháu đã chết, hoặc thậm chí tệ hơn. Người của Elrond ra đón họ và chầm chậm đưa cháu về Thung Đáy Khe.”

“Ai gây ra cơn lũ vậy?” Frodo hỏi.

“Elrond đã điều khiển nó,” Gandalf trả lời. “Con sông qua thung lũng này ở dưới quyền ông ấy, nó sẽ dâng lên thịnh nộ nếu ông ấy cần chặn Khúc Cạn lại. Cơn lũ bùng ngay khi tên chỉ huy lũ Ma Nhẫn thúc ngựa xuống nước. Ta cũng đã nhúng tay tô điểm một chút, nếu cho phép khoe thêm: có thể cháu không chú ý nhưng một vài con sóng mang hình dáng ngựa trắng khổng lồ với những kỵ sĩ trắng tỏa sáng trên lưng; và còn cả một trận lũ đá tảng. Mãi một lúc ta cứ tưởng chúng ta đã bộc lộ cơn phẫn nộ thái quá, thành ra có thể cơn lũ đã vượt quá tầm kiểm soát mà cuốn trôi cả các cháu rồi chứ. Dòng nước chảy xuống từ đỉnh tuyết phủ của Dãy Núi Mù có sức mạnh vô cùng mãnh liệt.”

“Phải rồi, giờ thì cháu đã nhớ lại tất cả,” Frodo nói: “một tiếng gầm thật khủng khiếp. Cháu đã nghĩ mình đang chết chìm cùng cả bạn lẫn thù hay đại khái thế. Vậy mà giờ chúng cháu vẫn an toàn!”

Gandalf thoáng nhìn Frodo, nhưng cậu đã nhắm mắt. “Phải rồi, lúc này thì tất cả các cháu đều an toàn. Chỉ lát nữa thôi, người ta sẽ mở tiệc đình đám để mừng chiến thắng tại Khúc Cạn sông Bruinen, và tất cả các cháu sẽ được mời ngồi ở vị trí danh dự.”

“Tuyệt vời!” Frodo nói. “Thật kỳ diệu khi cả Elrond, Glorfindel lẫn những vị chúa hùng mạnh như vậy, là còn chưa kể đến Sải Chân Dài, lại phải lao tâm khổ tứ đến thế, và còn đối xử với cháu tử tế như vậy.”

“Có rất nhiều lý do để họ làm vậy,” Gandalf nói vừa, cười. “Ta là một lý do thuyết phục. Chiếc Nhẫn là một lý do nữa: cháu là Người Mang Nhẫn. Cháu cũng là người thừa kế của Bilbo, Người Được Nhẫn.”

“Bác Bilbo thân yêu!” Frodo nói giọng ngái ngủ. “Cháu tự hỏi hiện bác ấy ở nơi nào. Cháu ước gì bác ấy ở đây để có thể nghe kể tất cả những chuyện đó. Chắc sẽ khiến bác ấy phá lên cười. Con bò nhảy qua Mặt Trăng! Với cả gã quỷ hang tội nghiệp!” Nói đến đây, cậu chìm luôn vào giấc ngủ.

Giờ thì Frodo đã được an toàn tại Ngôi Nhà Ấm Cúng Cuối Cùng phía Đông Đại Dương. Đó chính là ngôi nhà mà cách đây khá lâu Bilbo từng miêu tả, “là một ngôi nhà thật hoàn hảo, dù là bạn thích ăn, hoặc ngủ, hoặc kể chuyện, hoặc hát hò, hoặc chỉ ngồi mà suy nghĩ, hay một hỗn hợp thú vị của tất cả những thứ đó”. Chỉ nội việc đến đó cũng đã là liều thuốc chữa cho mọi mệt mỏi, sợ hãi hay buồn phiền.

Khi màn đêm buông xuống, Frodo lại tỉnh dậy, và cậu cảm thấy cậu chẳng cần phải ngủ hay nghỉ ngơi gì nữa, tâm trí cậu giờ đây toàn là những đồ ăn thức uống, và có lẽ là cả hát hò hay kể chuyện sau khi ăn. Cậu ra khỏi giường và nhận thấy cánh tay mình đã gần trở lại hữu dụng như trước. Cậu thấy trên giường trải sẵn bộ quần áo màu xanh lá sạch sẽ vừa khít với cậu. Nhìn vào gương, cậu giật mình khi thấy hình ảnh phản chiêu bản thân gầy gò hơn rất nhiều so với cậu nhớ; hình thù đó trông hết sức giống đứa cháu trai trẻ tuổi của Bilbo, thường lang thang cùng bác mình khắp Quận, thế nhưng cặp mắt đang nhìn chằm chằm vào cậu lại đầy vẻ trầm tư.

“Phải rồi, mi đã chứng kiến được một vài điều kể từ lần soi gương gần đây nhất,” cậu nói với hình phản chiếu của chính mình. “Nhưng giờ thì gặp nhau vui vẻ cái đã!” Cậu duỗi cả hai tay và huýt một điệu sáo.

Ngay lúc đó, có tiếng gõ cửa vang lên và Sam bước vào. Chú chạy đến nắm lấy cánh tay trái của Frodo, lúng túng và ngượng nghịu. Chú nhẹ nhàng vuốt ve nó nhưng liền đỏ mặt và vội vã quay đi.

“Này Sam!” Frodo chào.

“Nó ấm rồi!” Sam nói. “Ý tôi là cánh tay của cậu, thưa cậu Frodo. Suốt mấy đêm dài qua, nó cứ lạnh ngắt. Nhưng mà ăn mừng thôi!” chú hét lên, rồi quay lại với cặp mắt rực sáng và nhảy một điệu trên sàn. “Thật vui khi lại được thấy cậu trở dậy và trở lại là chính mình, thưa cậu! Ông Gandalf bảo tôi lên xem cậu sẵn sàng xuống kia chưa nhưng tôi cứ tưởng ông ấy đùa.”

“Tôi sẵn sàng rồi,” Frodo nói. “Hãy đi gặp cả đám còn lại nào!”

“Để tôi đưa cậu đến chỗ họ, thưa cậu,” Sam yêu cầu. “Cái ngôi nhà này to lắm, và rất kỳ bí. Lúc nào cũng có điều gì đó cần phải khám phá, và không thể biết trước được mình sẽ thấy gì sau một lối rẽ. Cả người Tiên nữa, cậu ạ! Đâu đâu cũng là người Tiên! Nhiều người giống y như vua chúa, đáng sợ và lộng lẫy; nhiều người lại vui vẻ như trẻ con. Rồi còn cả âm nhạc và ca hát nữa - cũng chẳng phải tôi có nhiều thời gian và tâm trí để nghe từ khi chúng ta đến đây. Thế nhưng tôi cũng đã kịp thuộc một vài lối đi ở nơi này đấy.”

“Tôi biết cậu đã làm những gì rồi, Sam ạ!” Frodo vừa nói vừa nắm lấy tay chú. “Nhưng tối nay cậu sẽ phải thật vui vẻ, và hãy nghe cho đến đầy tai thì thôi. Đi thôi nào, hãy chỉ đường cho tôi!”

Sam dẫn cậu đi qua vài hành lang, xuống nhiều bậc thang tới một khu vườn cao ở trên bờ sông dốc đứng. Cậu nhìn thấy bạn bè mình đang ngồi dưới mái hiên ngôi nhà quay mặt về hướng Đông. Bóng tối đã buông xuống thung lũng bên dưới, thế nhưng vẫn còn ánh sáng trên các sườn núi ở xa phía trên. Bầu không khí thật ấm áp. Tiếng nước chảy và thác đổ ồn ĩ, buổi chiều tối đượm hương vị dịu nhẹ của cỏ cây hoa lá, cứ như thể mùa hè vẫn còn nán lại trên những khu vườn nhà Elrond.

“Hoan hô!” Pippin vừa nhảy cẫng vừa hét lên. “Người anh họ đáng kính của chúng ta đây rồi! Hãy tránh đường cho Frodo Chúa tể của chiếc Nhẫn!”

“Suỵt!” Gandalf lên tiếng từ trong bóng tối phía sau mái hiên. “Những thứ xấu xa không vào được thung lũng này; nhưng dù thế nào chúng ta cũng không nên gọi tên chúng. Chúa tể của chiếc Nhẫn không phải là Frodo mà là chủ nhân của tòa Tháp Tối ở Mordor, quyền lực hắn đang lại một lần nữa lan tràn khắp thế gian! Chúng ta đang ở bên trong một pháo đài, nhưng ngoài kia đang ngày một tối tăm.”

“Ông Gandalf luôn nói những điều vui vẻ như thế đấy,” Pippin nói. “Ông nghĩ em nên giữ trật tự. Thế nhưng không hiểu sao, thật không thể nào mà cảm thấy ảm đạm hay tuyệt vọng ở nơi đây. Em cứ chỉ chực hát to lên, nếu nhớ được đúng bài vào đúng hoàn cảnh.”

“Chính anh cũng thấy thích hát,” Frodo cười phá. “Mặc dù lúc này anh thích ăn uống hơn!”

“Chứng đó sẽ sớm được chữa thôi,” Pippin nói. “Anh vẫn thật là khôn quá mới tỉnh dậy ngay đúng giờ ăn.”

“Còn hơn cả một bữa ăn nữa! Đây là tiệc!” Merry nói. “Ngay khi ông Gandalf thông báo anh đã bình phục, công việc chuẩn bị đã được bắt đầu.” Anh chàng còn chưa dừng lời thì đã nghe âm thanh triệu tập đến sảnh đường vang lên từ rất nhiều quả chuông.

Sảnh đường nhà Elrond chật kín người: đa phần là người Tiên, mặc dù cũng có một số khách mời thuộc những chủng tộc khác. Theo thông lệ, Elrond ngồi trên chiếc ngai lớn ở một đầu cái bàn dài kê trên bục; ngay bên cạnh ông, ngồi ở một bên bàn là Glorfindel, còn Gandalf ngồi phía bên kia.

Frodo kinh ngạc nhìn họ, vì trước sau cậu chưa từng gặp Elrond, dù đã được nghe rất nhiều chuyện về ông; và khi ngồi ngay bên phải và bên trái ông, Glorfindel hay thậm chí người cậu nghĩ đã biết rất rõ là Gandalf, đều hiển lộ như là những lãnh chúa đường bệ và quyền uy.

Về vóc dáng, Gandalf thấp hơn hai người còn lại; thế nhưng mái tóc trắng dài, bộ râu chấm sàn bạc óng và sải vai rộng khiến lão trông như một đấng quân vương hiện mình trong những truyền thuyết cổ đại. Trên khuôn mặt hằn tuổi tác, bên dưới cặp lông mày rậm màu tuyết, cặp mắt đen nhánh của lão như hai cục than có thể bất ngờ bùng cháy vào bất cứ lúc nào.

Glorfindel cao lớn và thẳng người; mái tóc ông vàng chói chang, khuôn mặt ông đẹp đẽ, trẻ trung, không vấn vương chút sợ hãi và luôn rạng ngời tươi vui; đôi mắt ông sáng và sắc sảo, còn giọng ông lại đầy nhạc điệu; vầng trán ông cao vời thông thái, còn cánh tay lại căng tràn sức mạnh.

Khuôn mặt Elrond thì không có tuổi, không già cũng không trẻ, mặc dù in dấu trên đó ký ức của biết bao chuyện buồn vui. Mái tóc ông sẫm như bóng tối lúc chạng vạng, chụp bên trên là một vòng miện bạc; đôi mắt ông xám như buổi tối trong lành, bên trong hắt ra ánh sáng như ánh sáng nơi những vì sao. Ông đáng kính như một vị quân vương mà mái đầu đã trải bao mùa đông, nhưng lại tráng kiện như một chiến binh dạn dày trận mạc ở độ tuổi sung sức nhất. Ông là Lãnh Chúa oai hùng của Thung Đáy Khe, được cả người Tiên lẫn Con Người kính nể.

Ở giữa bàn tiệc, áp vào những tấm vải dệt treo tường, có một chiếc ghế được đặt dưới một lọng che, ngồi trên đó là một tiểu thư có vẻ đẹp khiến ai cũng phải ngước nhìn, là nữ song nàng có nhiều nét giống Elrond đến nỗi Frodo đoán nàng hẳn là một người họ hàng gần của ông. Nàng trẻ trung mà lại như không phải. Những bím tóc đen sẫm của nàng không vương chút sương giá; đôi tay trắng nõn và khuôn mặt sáng mịn màng không chút tì vết, đôi mắt nàng, xám như trời đêm không mây, lấp lánh ánh sáng của muôn vì sao; thế mà nàng trông đường bệ như một nữ hoàng, cái nhìn đầy trí tuệ và suy tư, như của người đã biết được tất cả những gì năm tháng mang đến. Đầu nàng đội, ngay trên trán, một vương miện bạc mảnh mai trắng lóa nạm những viên ngọc nhỏ; nhưng bộ y phục giản dị màu xám nhạt trên người nàng chẳng có gì tô điểm ngoài tấm đai ghép bởi những chiếc lá bằng bạc.

Vậy là Frodo đã chiêm ngưỡng người con gái chỉ rất ít người trần được ngắm nhìn: Arwen, con gái của Elrond, theo lời đồn đãi vẻ đẹp của nàng như thể Lúthien lại giáng trần; nàng còn được gọi bằng cái tên Undómiel, bởi nàng cũng chính là Ngôi Sao Đêm của dân tộc nàng. Bao nhiêu năm nàng sống cùng họ hàng ngoại ở Lórien, xa tít bên kia Dãy Núi, và chỉ mới gần đây nàng trở về Thung Đáy Khe sống cùng cha. Thế nhưng những người anh của nàng, Elladan và Elrohir, vẫn còn mải miết ở chốn giang hồ: họ thường phóng tới những nơi xa lắc cùng dân Tuần Du miền Bắc, vì chẳng bao giờ quên nỗi đau đớn mẹ họ từng phải chịu trong hang ổ lũ Orc.

Một vẻ đẹp yêu kiều sống động như vậy Frodo chưa từng nhìn thấy cũng chưa hề tưởng tượng ra trong tâm trí; và cậu vừa ngạc nhiên vừa bối rối khi nhận thấy mình được ngồi chung bàn với Elrond cùng biết bao nhân vật cao trọng và đẹp đẽ khác. Mặc dù được ngồi trên một chiếc ghế thửa riêng cho vừa và được đôn cao bởi khá nhiều lớp đệm, cậu vẫn thấy mình thật nhỏ bé và khá lạc loài ở nơi này; nhưng rồi cảm giác đó cũng qua nhanh. Bữa tiệc quá vui, còn thức ăn thì thỏa mãn tất cả những gì cơn đói của cậu đòi hỏi. Phải mất hồi lâu cậu mới lại nhìn xung quanh hay thậm chí quay sang những người ngồi cạnh

Cậu dõi mắt tìm bạn bè mình trước tiên. Sam đã cầu xin được phép hầu hạ cậu chủ, thế nhưng được trả lời rằng lần này chú là khách mời danh dự. Giờ thì Frodo đã nhìn thấy chú, đang ngồi cùng Pippin và Merry tại đầu trên một trong số những bàn gần bục cao. Thế nhưng cậu không thấy bóng dáng Sải Chân Dài đâu cả.

Ngồi ngay cạnh Frodo, phía bên phải, là một Người Lùn có vẻ ngoài quan trọng, ăn mặc rất phong lưu. Bộ râu của ông rất dài và vểnh ra hai bên, màu trắng toát, trắng gần như áo quần màu tuyết trên người. Ông đeo chiếc thắt lưng bạc, với vòng xích bạc đính kim cương quanh cổ. Frodo ngừng ăn nhìn lên ông.

“Chào mừng và rất mừng được gặp mặt!” Người Lùn nói, quay người hướng về phía cậu. Rồi thực tình là ông nhổm hẳn người lên khỏi ghế để cúi chào. “Glóin sẵn sàng phục vụ,” ông nói, rồi cúi người xuống thấp hơn nữa.

“Frodo Bao Gai xin phục vụ ông cùng gia quyến,” Frodo đáp lại theo đúng lễ nghi, bối rối đứng dậy đến nỗi làm rơi cả những tấm đệm. “Liệu cháu có đúng khi đoán ông chính là Glóin, một trong mười hai người bạn đồng hành của Thorin Khiên Gỗ Sồi vĩ đại?”

“Khá đúng,” Người Lùn trả lời, xếp lại những tấm đệm và nhã nhặn đỡ Frodo trở lại chỗ ngồi. “Ta thì không cần phải hỏi vì ta đã được nghe kể cháu là người bà con, và là người thừa kế của bạn chúng ta, Bilbo lừng danh. Cho phép ta được chúc mừng cháu đã bình phục.”

“Cảm ơn ông rất nhiều,” Frodo nói.

“Ta nghe nói cháu đã tham gia một vài chuyến phiêu lưu kỳ lạ,” Glóin nói. “Ta cứ thắc mắc mãi điều gì đã khiến tới bốn người Hobbit thực hiện cuộc hành trình dài đến vậy. Những điều như thế đã không xảy ra từ hồi Bilbo tham gia cùng chúng ta. Nhưng có lẽ ta không nên hỏi han chuyện này tường tận quá, bởi cả Elrond lẫn Gandalf đều có vẻ không muốn tiết lộ điều gì thì phải?”

“Cháu nghĩ chúng ta không nên nói chuyện đó, hoặc ít nhất là chưa,” Frodo lịch sử trả lời. Cậu đoán rằng, ngay cả trong ngôi nhà của Elrond, những vấn đề liên quan đến chiếc Nhẫn cũng không phải là đề tài nói chuyện phiếm; và dù sao thì cậu cũng mong quên đi rắc rối đó một lúc. “Nhưng cháu cũng cảm thấy tò mò không kém,” cậu nói thêm, “muốn biết điều gì đã đưa một Người Lùn giữ trọng trách rời xa Ngọn Cô Độc đến vậy.”

Glóin nhìn cậu. “Nếu cháu vẫn chưa nghe nói gì, thì ta nghĩ chúng ta cũng chưa nên nói đến chuyện này vội. Ta tin Chủ Nhân Elrond sẽ cho mời chúng ta sớm thôi, lúc đó thì chúng ta tha hồ nghe. Nhưng có thể sẽ còn rất nhiều chuyện khác nữa.”

Hai người nói chuyện với nhau trong suốt bữa ăn, nhưng Frodo nghe nhiều hơn nói, bởi tin tức về Quận, ngoài chuyện về chiếc Nhẫn ra, thảy có vẻ nhỏ nhặt, xa xôi và chẳng quan trọng, trong khi Glóin lại có rất nhiều điều để kể về những sự kiện xảy ra phía Bắc Vùng Đất Hoang. Frodo còn được biết thêm về Grimbeorn Già, con trai của Beorn, giờ đã là thủ lĩnh rất nhiều con người mạnh mẽ, và vùng đất của họ giữa Dãy Núi Mù và rừng Âm U thì cả Orc lẫn chó sói đều không dám bén mảng tới.

“Rõ ràng,” Glóin nói, “nếu không có con cháu Beorn, con đường nối thành bang Thung Lũng với Thung Đáy Khe đã bị bít từ lâu lắm rồi. Họ là những vị anh hùng, và cho đến nay vẫn giữ thông Đèo Thượng cùng Khúc Cạn hòn Carrock. Thế nhưng phí cầu đường của họ cao quá,” ông vừa nói vừa lắc đầu; “và cũng giống như Beorn thời xa xưa, họ vẫn chẳng ưa gì Người Lùn. Dù sao thì họ vẫn cứ đáng tin cậy, và điều đó rất đáng quý vào thời nay. Không ở đâu con người thân thiện với Người Lùn bọn ta như Con Người ở Thung Lũng. Hậu duệ nhà Bard đều là người tốt. Cháu trai của cung thủ Bard, Brand con trai Bain con trai Bard hiện đang trị vì bọn họ. Cậu ta là một vị vua mạnh mẽ, và lãnh địa cậu ta đã mở rộng về phía Nam và phía Đông Esgaroth.”

“Thế còn về người của ông thì sao?” Frodo hỏi.

“Có rất nhiều chuyện để kể, tốt có, xấu có,” Glóin trả lời; “nhưng chủ yếu vẫn là tốt: chúng ta gặp vận may cho đến tận giờ, mặc dù không thoát được ra khỏi bóng tối những ngày này. Nếu cháu thực sự muốn nghe chuyện, ta sẽ rất vui lòng kể cho cháu nghe vài phần. Nhưng hãy nhớ dừng ta lại nếu cháu thấy mệt! Người Lùn vẫn thường để lưỡi nhảy múa mỗi khi kể về những chế tác thủ công của họ, người ta nói vậy.”

Và thế là Glóin đắm mình vào công cuộc phát triển của vương quốc Người Lùn. Ông tỏ ra thực sự vui thích khi có được một thính giả lịch sự đến vậy; bởi Frodo chẳng tỏ ra bất cứ một dấu hiệu mệt mỏi nào, cũng không hề có ý định chuyển đề tài, mặc dù thật ra cậu đã sớm bị lạc lối giữa một rừng tên tuổi, địa danh lạ lẫm mà cậu chưa từng được nghe trước đó. Tuy nhiên cậu vẫn khá hứng thú khi được biết Dáin vẫn còn làm Vua dưới Gầm Núi, mặc dù đã rất già (ông vừa sống qua tuổi thứ hai trăm năm mươi), được tôn sùng, và giàu có đến mức khó tưởng tượng nổi. Bảy trong số mười người bạn đồng hành, những người đã sống sót qua Trận Chiến Năm Đạo Quân, vẫn đang sát cánh bên ông: Dwalin, Glóin, Dori, Nori, Bifur, Bofur, Bombur. Bombur giờ béo đến nỗi không thể tự di chuyển khỏi xô pha ra chiếc ghế cạnh bàn ăn, mà phải nhờ đến sáu Người Lùn trẻ mới nâng được lên.

“Và điều gì đã xảy ra với Balin, Ori và Óin vậy?” Frodo hỏi.

Khuôn mặt Glóin bỗng tối sầm xuống. “Chúng ta không biết,” ông trả lời. “Chính là vì chuyện của Balin ta mới tới đây hỏi xin lời khuyên những người đang sinh sống tại Thung Đáy Khe. Nhưng tối nay chúng ta hãy chỉ nói về những chuyện vui vẻ hơn thôi!”

Rồi Glóin bắt đầu kể về công việc của người dân xứ ông, kể cho Frodo nghe về những công trình kỳ vĩ trong Thung Lũng và trong lòng Ngọn Cô Độc. “Chúng ta đã làm được rất cừ,” ông nói. “Nhưng trong việc chế tác kim loại thì chúng ta không thể bì kịp các bậc cha ông, rất nhiều bí quyết đã bị thất truyền. Bọn ta có thể làm ra những áo giáp tuyệt vời, những thanh kiếm sắc bén, thế nhưng vẫn không phải là giáp trụ, gươm đao giống như thời trước khi lũ rồng xâm chiếm. Chỉ việc khai khoáng và xây dựng là chúng ta phát triển hơn xưa. Cháu cần phải đến xem những công trình thủy lợi ở Thung Lũng, Frodo à, cả những đài phun nước, bể bơi nữa! Cháu nên đến xem những con đường lát đá nhiều màu! Và những đại sảnh cùng hệ thống đường đi ngầm dưới lòng đất với khung vòm chạm trổ như cây lá. Còn có cả những sân đài và ngọn tháp trên sườn núi! Cháu nên đến xem để thấy chúng ta không hè nhàn tản.”

“Cháu sẽ đến xem tất cả, nếu cháu có thể,” Frodo nói. “Hẳn là bác Bilbo sẽ rất bất ngờ khi được thấy những đổi thay tại Xứ Hoang Tàn của Smaug!”

Glóin nhìn Frodo mỉm cười. “Cháu rất yêu quý Bilbo phải không nào?” ông hỏi.

“Vâng,” Frodo trả lời. “Cháu muốn thấy bác ấy hơn mọi tòa tháp cùng cung điện trên thế gian này.”

Bữa tiệc rồi cũng đến hồi kết thúc. Elrond và Arwen đứng dậy đi xuống đại sảnh, mọi người dự tiệc cũng lần lượt đi theo. Những cánh cửa đều mở tung, họ tiến vào một lối đi rộng và lại đi qua những cánh cửa khác, rồi đến một đại sảnh tiếp theo. Bên trong sảnh đó không hề được kê bàn, nhưng ở chính giữa những cột đá chạm trổ, một ngọn lửa trong lò sưởi lớn đang cháy rực.

Frodo nhận thấy mình đang sánh bước cùng Gandalf. “Đây là Sảnh Lửa,” thầy phù thủy giới thiệu. “Ở đây cháu sẽ được nghe rất nhiều bài hát cũng như câu chuyện - tất nhiên là nếu cháu có thể thức được. Thế nhưng ngoài những ngày bận rộn, nơi đây lại thường vắng vẻ yên tĩnh, những người đến đây thường chỉ để tĩnh tâm suy nghĩ. Suốt quanh năm lúc nào cũng có một đống lửa ở đây, mà cũng hầu như không có ánh sáng nào khác.”

Elrond vừa bước vào bên trong và tiến tới ngai được dành sẵn cho ông, những nhạc công Tiên liền lập tức tấu lên những điệu nhạc ngọt ngào. Sảnh đường đông dần, và Frodo thực sự thích thú được nhìn ngắm biết bao khuôn mặt đẹp đẽ tụ hội cùng nhau; ánh lửa vàng ruộm nhảy múa trên khuôn mặt họ, tỏa ánh sáng lung linh trên tóc họ. Đột nhiên cậu chú ý thấy một bóng người nhỏ nhắn vận đồ đen ngồi trên ghế đẩu cách không xa phía bên kia đống lửa, lưng dựa lên một cột trụ. Ở bên cạnh ông, trên nền nhà, có một cốc nước và ít mẩu bánh mì. Frodo tự hỏi liệu ông ta có bị ốm không (giả sử người ta có thể ốm được ở Thung Đáy Khe) vì không thấy tham gia bữa tiệc. Đầu ông ta gục sâu xuống ngực trong giấc ngủ, nếp áo choàng đen kéo che kín mặt.

Elrond tiến tới đứng bên cạnh bóng hình lặng lẽ ấy. “Dậy thôi, ông chủ nhỏ!” ông vừa nói vừa cuời. Rồi quay về phía Frodo, ông gật đầu ra hiệu. “Frodo, cuối cùng thì khoảnh khắc cháu mong đợi đã đến,” ông nói. “Đây là người bạn mà lâu nay cháu vẫn hằng mong nhớ.”

Bóng áo đen ngước đầu, vén nếp áo trùm che mặt.

“Bác Bilbo!” Frodo bất chợt nhận ra và hét lên, rồi cậu nhào tới.

“Xin chào, Frodo cháu yêu!” Bilbo cất lời. “Cuối cùng thì cháu cũng đến được đây. Ta đã hy vọng cháu tới được. Chà, chà! Ta nghe nói bữa tiệc này vậy là được tổ chức để chào mừng cháu đấy. Cháu thích chứ?”

“Sao bác không ở đó?” Frodo hét lên. “Và tại sao cháu không được gặp bác sớm hơn?”

“Bởi vì cháu ngủ suốt. Chứ ta thì đã đến gặp cháu vô khối lần. Ngày nào ta cũng cùng Sam ngồi bên cháu. Con về bữa tiệc, dạo này ta không ham thích những chuyện ấy lắm. Vì ta còn có nhiều việc khác phải làm.”

“Bác phải làm gì vậy?”

“Thì ngồi suy ngẫm. Dạo đây ta vẫn thường làm việc ấy rất nhiều, và đây chính là nơi tốt nhất để làm, tất nhiên. Dậy thôi ấy à!” ông nói, nhướn một mắt lên nhìn Elrond. Có ánh sáng lấp lánh trong mắt ông và Frodo không hề thấy dấu vết nào của cơn buồn ngủ. “ông bảo dậy thôi nhưng tôi có ngủ đâu, thưa Chủ Nhân Elrond. Nếu muốn biết thì các vị đã rời bữa tiệc quá sớm và làm phiền tôi trong lúc đang sáng tác một ca khúc đấy. Tôi đang bí ở một vài câu, và đang suy ngẫm; nhưng giờ đây tôi không dám chắc mình có thể ra được đáp án nữa. Sắp sửa lại hát hò ầm ĩ đến nỗi đuổi sạch ý tưởng trong đầu tôi mất thôi. Tôi cần phải nhờ anh bạn Dúnadan giúp một tay mới được. Anh ấy đâu rồi nhỉ?”

Elrond cười phá lên. “Anh ấy sẽ được tìm thấy,” ông nói. “Rồi hai vị sẽ vào một góc mà hoàn thành tác phẩm, và chúng tôi sẽ nghe mà đánh giá trước khi kết thúc cuộc vui này.” Mấy người đưa tin được cử đi tìm bạn của Bilbo, mặc dù chẳng ai biết anh ta hiện đang ở đâu, hay tại sao anh ta lại không có mặt tại bữa tiệc.

Trong khi đó Frodo và Bilbo ngồi sát bên nhau, Sam cũng nhanh chóng tìm một chỗ ngay gần đó. Họ thì thầm nói chuyện, chẳng hề nhận ra người ta đang vui đùa ca hát khắp trong sảnh quanh họ. Bilbo chẳng có nhiều chuyện để kể về bản thân sau khi rời Hobbit Thôn, ông đã lang thang vô định, đi dọc theo Đường Cái hay trong miền đồng quê hai bên đường, thế nhưng không hiểu sao ông lại chỉ hướng đến Thung Đáy Khe.

“Ta đến đây mà chẳng phiêu lưu gì mấy,” ông nói, “sau khi nghỉ ngơi lấy sức, ta lại cùng Người Lùn tới thăm thành bang Thung Lũng: hành trình cuối cùng đấy. Ta sẽ không phiêu lưu nữa. Ông bạn già Balin đã ra đi. Rồi ta quay lại đây, và ở lại cho đến nay. Ta đã làm việc này việc kia. Ta đã viết thêm ít chương sách, và dĩ nhiên là sáng tác vài bài hát. Đôi khi họ vẫn hát đấy, nhưng chắc chỉ để làm vui lòng ta thôi, ta nghĩ vì dù sao chúng cũng chưa thực sự đủ hay so với Thung Đáy Khe. Thế rồi ta nghe và ta nghĩ. Thời gian có vẻ như chẳng trôi đi ở nơi này: nó ở lại. Quả là một nơi tuyệt vời.

“Ta đã được nghe đủ loại tin tức, tin từ phía bên kia Dãy Núi, cả từ phía Nam lên, nhưng gần như chẳng có tin nào từ Quận. Ta có nghe chuyện chiếc Nhẫn, dĩ nhiên rồi. Gandalf vẫn lui tới đây luôn. Nhưng không phải ông ấy kể ta nghe tất cả, vài năm gần đây ông ấy trở nên kín miệng hơn bao giờ hết. Anh chàng Dúnadan kể còn nhiều hơn. Thật lạ là chiếc nhẫn của ta lại gây ra nhiều phiền toái đến vậy! Tiếc là Gandalf không thể nhận ra sớm hơn. Lẽ ra ta đã có thể tự mình mang thứ đó đến đây từ lâu rồi mà không gặp phải rắc rối nào. Có lúc ta đã tính quay về Hobbit Thôn để làm điều đó; nhưng ta bắt đầu già rồi, còn bọn họ ý ta là Gandalf và Elrond, thì lại không cho phép. Có vẻ như họ sợ Kẻ Thù đang truy lùng ta ráo riết, và sẽ băm vằm ta ra nếu hắn bắt được ta đi tung tẩy trong Miền Hoang Vu.

“Rồi Gandalf còn nói: ‘Chiếc Nhẫn đã được trao rồi, Bilbo. Sẽ chẳng tốt cho ông hay cho bất cứ ai, nếu ông cứ cố can dự với nó lần nữa.’ Một kiểu dặn dò thật kỳ lạ, đúng kiểu Gandalf. Song ông ấy nói sẽ chú ý chăm sóc cháu nên ta đành phó mặc thôi. Ta mừng phát khiếp khi thấy cháu vẫn bình an vô sự.” Ông ngập ngừng, đoạn nhìn Frodo vẻ nghi ngại.

“Cháu có nó đây không?” ông thì thầm hỏi. “Ta không thể ngăn được tò mò, cháu biết đấy, sau tất cả những gì ta đã được nghe. Ta sẽ rất vui nếu được ngó qua dù chỉ một chút.”

“Cháu có,” Frodo miễn cưỡng đến kỳ lạ trả lời. “Trước đây nó thế nào thì đến giờ vẫn vậy.”

“Ta muốn nhìn nó chỉ một lát,” Bilbo nói.

Lúc thay quần áo, Frodo đã nhận ra rằng trong khi cậu ngủ chiếc Nhẫn đã được ai đó lồng vào một sợi xích đeo cổ mới, nhẹ nhưng chắc. Cậu từ từ lôi dây ra. Bilbo vội chìa tay. Nhưng Frodo nhanh chóng thu lại chiếc Nhẫn. Cậu ngạc nhiên và khổ sở nhận ra trước mắt hình như không phải Bilbo nữa; một bóng đen như phủ xuống giữa họ, và qua bóng tối ấy cậu thấy mình đang nhìn trừng trừng vào một sinh vật nhỏ thó nhăn nheo có khuôn mặt đói khát và đôi tay xương xẩu sờ soạng. Cậu bỗng muốn giáng cho sinh vật đó một cú.

Tiếng nhạc, tiếng hát quanh họ bắt đầu lắng dần, rồi bầu tĩnh lặng trùm xuống. Bilbo liếc vội khuôn mặt Frodo và lấy tay che ngang mắt mình. “Giờ thì ta hiểu rồi,” ông nói. “Cất nó đi! Ta xin lỗi: xin lỗi vì cháu đã phải hứng lấy gánh nặng này: xin lỗi vì mọi chuyện. Không lẽ các cuộc phiêu lưu lại không thể đến hồi kết? Ta chắc là không. Lúc nào cũng phải có kẻ khác nối tiếp câu chuyện. Chà, làm sao khác được. Ta không biết hoàn thành cuốn sách này liệu có ích lợi gì không? Nhưng giờ thì chúng ta khỏi bận tâm về nó - nghe những Tin Tức nóng hổi nào! Hãy kể cho ta mọi điều về Quận!”

Frodo bèn giấu chiếc Nhẫn, và bóng tối tan đi mà chẳng hề để vương lại một mảnh ký ức. Ánh sáng và âm nhạc Thung Đáy Khe lại tấu lên xung quanh cậu. Bilbo lại cười đùa thật hạnh phúc. Tất cả những tin tức ở Quận mà Frodo có thể kể - thỉnh thoảng lại được Sam bổ sung và chỉnh lý - đều khiến ông vô cùng hứng thú, từ vụ đốn cái cây bé tẹo đến trò tinh nghịch của đứa trẻ nhỏ nhất Hobbit Thôn. Họ say sưa kể về những việc xảy ra ở Tứ Tổng đến nỗi không để ý thấy một người đàn ông vận quần áo màu lục sẫm đang đi tới. Anh ta đứng đó một lúc lâu nhìn xuống họ với nụ cười trên môi.

Đột nhiên Bilbo ngước mắt lên nhìn. “A, cuối cùng thì anh cũng đã ở đây rồi, Dúnadan!” ông hét lên.

“Sải Chân Dài!” Frodo nói. “Anh có nhiều tên quá nhỉ.”

“Ồ, Sải Chân Dài là cái tên ta chưa từng được nghe trước đây,” Bilbo nói. “Tại sao cháu lại gọi anh ta như vậy?”

“Ở Bree người ta gọi tôi vậy,” Sải Chân Dài vừa nói vừa phá lên cười, “và đó cũng là cái tên người ta giới thiệu tôi với cậu ấy.”

“Vậy sao bác gọi anh ấy là Dúnadan?” Frodo hỏi.

“Chính xác là anh bạn Dúnadan,” Bilbo trả lời. “Ở đây anh ta thường được gọi như vậy. Nhưng ta cứ tưởng cháu hiểu tiếng Tiên ít nhất cũng đủ biết dún-adan chứ; nghĩa là Con Người phương Tây, người Númenor. Nhưng đây không phải là lúc để lên lớp!” Ông quay về phía Sải Chân Dài. “Anh đã ở đâu vậy, hả anh bạn của tôi? Sao anh không dự bữa tiệc? Tiểu thư Arwen cũng có ở đó đấy.”

Sải Chân Dài nhìn xuống Bilbo một cách nghiêm trang. “Tôi biết,” anh nói. “Nhưng tôi cũng thường xuyên phải bỏ những trò vui sang một bên. Elladan và Elrohir không gọi mà trở về từ Miền Hoang Vu, và họ mang những tin tức mà tôi buộc phải nghe ngay lập tức.”

“Ôi, anh bạn thân mến,” Bilbo nói, “giờ thì anh đã được nghe tin rồi, chẳng lẽ không thể dành cho tôi một lát sao? Tôi muốn nhờ anh giúp một chuyện cần kíp. Elrond nói bài hát này cần phải được hoàn thành trước khi buổi tối nay kết thúc, mà tôi lại bí quá. Hãy vào một góc rồi cùng trau chuốt nó nào!”

Sải Chân Dài mỉm cười. “Được thôi!” anh nói. “Cho tôi nghe đi!”

Frodo bị bỏ lại một mình một lúc lâu, bởi Sam đã ngủ thiếp đi rồi. Cậu cảm thấy đơn độc và có phần buồn bã, cho dù cư dân Thung Đáy Khe đang tụ hội khắp xung quanh. Nhưng những người gần cậu đều chẳng nói năng gì, chỉ chú ý lắng nghe những điệu nhạc lời ca mà chẳng hề để tâm đến điều gì nữa. Frodo cũng bắt đầu lắng nghe.

Thoạt tiên, vẻ đẹp của giai điệu và sự hòa trộn của ca từ ngôn ngữ Tiên khiến Frodo mê mẩn ngay khi cậu bắt đầu lắng tai nghe, cho dù cậu không hiểu được nhiều. Lời ca như thể có hình thù, và ảo ảnh về những miền đất xa xôi, những tạo vật chói sáng mà cậu chưa từng hình dung hiển hiện ra trước mắt cậu; đại sảnh rực ánh lửa như biến thành màn sương vàng trên mặt biển sôi trào thở than bên những ranh giới của thế gian. Rồi không khí mầu nhiệm dần trở nên huyền ảo, cho đến khi cậu cảm thấy một con sông vàng bạc dài vô tận cuốn cậu đi, vô số kể những hình thù của nó vượt quá khả năng lĩnh hội của cậu; nó hòa vào bầu không khí rộn ràng chúng quanh cậu, rồi nó dội vào cậu và dìm cậu xuống. Cậu nhanh chóng chìm duới sức nặng sáng ngời của nó vào vương quốc sâu thẳm của giấc ngủ.

Ở đó cậu lang thang trong một giấc mơ bằng âm nhạc đã hóa thành dòng nước chảy, và rồi đột ngột, chuyển thành một giọng hát. Dường như đó chính là giọng Bilbo đang ngâm nga những thi khúc. Lúc đầu lời ca còn yếu ớt nhưng càng lúc càng rõ ràng.

Eärendil là nhà hàng hải,

Arvenien trú lại đã lâu;

vào rừng quý Nimbrethil chàng đốn

gỗ bạch dương về đóng con tàu;

bạc trắng mịn dệt buồm đón gió

đèn lồng treo sáng lóa bạc gò,

mũi tạc dáng thiên nga cong vút,

rạng rỡ soi đèn đuốc hiệu cờ.

Chàng nai nịt lối quân vương cổ,

bạc kết vòng giáp bó quanh mình;

mặt khiên sáng chữ rune chạm trổ

đánh lạc đường họa ách đao binh;

cánh cung vốn sừng rồng nên gọt,

mun rừng sâu đem vót thành tên,

yểm tâm giáp thiết đan vòng bạc,

ngọc tủy làm bao kiếm danh truyền;

thanh kiếm thép chói ngời quả cảm,

sắt kim cang đúc mũ trụ cao,

lông đại bàng chóp cùng ngất ngưởng,

đính ngực chàng viên lục bảo châu.

Dưới trăng sáng sao xa rẽ nước

ngày mỗi xa bờ Bắc dông dài,

luồng nước phép đưa sai đẩy lạc

chốc đã ngoài hải vực trần ai.

Né Dải Băng Hẹp hàm nghiến siết

những đồi băng lẩn quất bóng đen,

né hoang địa bỏng ran diêm ngục,

chàng bẻ tàu chưa thoát lênh đênh

càng thêm lạc giữa miền sao tắt,

Đêm Hư Vô chàng gặp sau cùng,

vượt qua đêm, nhưng sao trước mắt

chẳng thấy bờ ánh sáng hằng mong.

Gió thịnh nộ xô tàu vùn vụt,

lòng rối bời rẽ bọt chạy cuồng

Tây sang Đông mông lung vô đích

chẳng ngờ đang nhắm mạch quê hương.

Kìa vỗ cánh Elwing tìm đến,

màu lửa bừng thắp sáng đêm đen;

kim cương quý cũng tài nào sánh

đốm lửa trong ngọc bạch cổ chim.

Viên Silmaril thắt vầng trán rộng,

nàng trao chàng lửa sống không tàn,

mày cháy rực cho tim dũng cảm,

chàng bẻ tàu nhằm thẳng vào đêm;

Thế Giới Ngoài vẫy vùng bão nổi

vượt Đại Dương thốc tới bên buồm,

Tarmenel gửi cơn gió dội

cuốn tàu theo hơi thổi căm căm,

bốc qua nẻo vắng chân phàm tục

như nương oai thần chết nhanh bay

qua bể xám hoang vu sầu muộn

thoắt từ Đông đã vượt sang Tây.

Xuyên Đêm Trường Cửu chàng trở lại

trên ngọn đen đỉnh sóng rú gào

qua hải lý tối bờ bến đắm

thuở Thời Gian còn chửa bắt đầu,

đến bãi ngọc trai reo tiếng nhạc

ngân nga nơi thế giới tận cùng,

nơi sóng cả bạc đầu dồn dập

khua vàng tươi ngọc lợt chen lăn.

Chàng thấy Núi Thiêng lừng lững mọc

giữa ánh tà chạm gót Valinor,

và mảnh đất Eldamar thấp thoáng

cuối biển khơi bao dặm xa mờ.

Chân lưu lạc mừng đêm đã thoát

cảng trắng nay đã cập bồi hồi,

chàng ngắm Quê Tiên xanh bát ngát,

gió cũng thơm, mà náu dưới Đồi

Ilmarin, trắng như sắc kính

nhấp nhánh trong thung lũng vách thành,

bao ngọn tháp Tirion đuốc sáng

soi mình trong Hồ Bóng long lanh.

Chàng nghỉ lại tạm quên phiêu bạt,

các tiên đem điệu khúc dạy thuần,

bô lão kể chuyện xưa kỳ tích,

hạc vàng đưa chỉ cách chơi nhuần.

Tiên phục trắng họ trao chàng mặc,

bảy ngọn đèn phái trước dẫn đường,

quá Calacirian quạnh vắng

tiến vào miền núp bóng hoang lương.

Chàng tới sảnh vĩnh hằng bất tận

năm lại năm xán lạn theo nhau,

Ilmarin trên Núi Thiêng vách dựng

trị vì Vua Cả đến muôn sau;

lần đầu sảnh nghe vang tiếng kể

chuyện giống Người cho chí nòi Tiên,

tai nghe chuyện như nhìn tranh vẽ

xứ bên kia đất cấm lệnh truyền.

Họ liền đóng cho chàng tàu mới

bằng mithril lắp với kính tiên

mũi lấp lánh; chẳng cần chèo mái,

chẳng buồm căng nóc bạc cột thuyền:

Silmaril thay đèn lồng nóc gắn

tắm hiệu cờ lửa sống không tàn

chính tay đức Elbereth đặt,

rồi đoái thương, người tặng cho chàng

đôi cánh trắng mang mạng bất tử,

phán truyền cho định mệnh vĩnh tồn:

giong tàu vượt vô bờ trời cả

sau Mặt Trời cùng ánh Mặt Trăng.

Từ đỉnh ngợp Hoàng Hôn Trường Cửu,

muôn đài nước bạc róc rách tuôn,

đôi cánh vượt Núi Thánh chất ngất

đưa chàng đi, đốm sáng ruổi rong.

Chàng dừng trước Tận Cùng Thế Giới

chợt nhớ nhung về cõi quê nhà

qua trùng điệp chăng đường bóng tối,

và cháy ngời như sao đảo xa

trên lớp lớp mù sương chàng đến,

đốm lửa xa xôi trước Mặt Trời,

điềm thần thánh trước bình minh rạng

trên các sông Bắc thổ xám trôi.

Qua Trung Địa cánh xuôi chàng lướt

tới lúc nghe não nuột khóc hờ

tiếng những nữ tiên cùng gái tục

thời Cựu Niên từ những năm xưa.

Nhưng định mệnh tối cao đã nhận

quỹ đạo sao, tới đận Trăng tàn,

lưu chuyển mãi, chẳng còn gửi phận

Bờ Bên Này giữa giống Phàm Nhân;

chàng vĩnh viễn làm người tín sứ

nhiệm vụ dài chẳng nghỉ lại đâu

mang ngọn đèn sáng ngời khắp xứ,

Hỏa Hoài Tinh nguyên ở Tây Châu.

Bài ca ngừng lại. Frodo mớ mắt thấy Bilbo ngồi trên ghế đẩu giữa vòng vây khán giả đang tươi cười và hoan hô.

“Giờ chúng ta nên nghe lại lần nữa,” một người Tiên nói.

Bilbo đứng dậy cúi chào. “Tôi lại được tâng bốc rồi, Lindir ạ,” ông nói. “Nhưng biểu diễn lại từ đầu thì mệt lắm.”

“Ông không quá mệt vậy đâu,” những người Tiên vừa cười vừa đáp lại. “Ông cũng biết là ngâm thơ của chính mình thì ông không bao giờ mệt mà. Nhưng thực sự chúng tôi không thể trả lời được câu hỏi của ông chỉ sau một lần nghe!”

“Gì cơ?” Bilbo kêu lên. “Các anh không thể nói được phần nào của tôi còn phần nào của anh Dúnadan sao?”

“Chẳng dễ dàng gì cho chúng tôi khi phải tìm sự khác nhau giữa hai người phàm,” người Tiên kia nói.

“Vớ vẩn, Lindir à,” Bilbo khịt mũi. “Nếu các anh không thể phân biệt được Con Người và Hobbit khác nhau thế nào, thì khả năng đánh giá của các anh kém cỏi hơn tôi tưởng đấy. Họ khác nhau như thể đậu và táo vậy.”

“Có lẽ thế thật. Đối với cừu thì những con cừu khác hiển nhiên là có khác biệt,” Lindir phá lên cười. “Hoặc với người chăn cừu cũng thế. Nhưng Người Phàm không phải đối tượng nghiên cứu của chúng tôi. Chúng tôi còn có những việc khác.”

“Tôi không tranh luận với các anh nữa,” Bilbo nói. “Hát hò nhiều tôi buồn ngủ lắm rồi. Tôi cứ để các anh đoán, nếu các anh vẫn muốn.”

Ông đứng dậy đi về phía Frodo. “Vậy là xong rồi,” ông nói nhỏ. “Nó diễn ra còn hơn cả mong đợi. Chẳng mấy khi ta được yêu cầu diễn lại như vậy đâu. Thế cháu nghĩ sao?”

“Cháu sẽ không cố đoán đâu,” Frodo vừa nói vừa cười.

“Cháu thì không cần rồi,” Bilbo nói. “Thực sự thì bài đó là hoàn toàn của ta. Chỉ trừ đoạn về viên đá xanh là do Aragorn một mực khuyên ta nên đưa vào. Hình như anh ta nghĩ nó quan trọng lắm. Ta chẳng biết tại sao nữa. Ngoài ra thì hẳn nhiên anh ta nghĩ đề tài này vượt quá tầm ta, anh ta còn nói nếu ta có gan làm thơ về Eärendil ngay trong nhà Elrond thì đấy là việc của ta. Có lẽ anh ta nói đúng.”

“Cháu không biết,” Frodo nói. “Không hiểu sao cháu lại thấy có vẻ hợp, dù cháu không thể giái thích được. Lúc bác bắt đầu, cháu đã ngủ gật rồi, thế nhưng hình như bài thơ nối tiếp chuyện gì đó cháu thấy trong giấc mơ. Cháu không nhận ra thực sự là bác đang hát cho đến tận khi gần kết thúc.”

“Rất khó giữ được tỉnh táo ở đây, trừ phi cháu đã quen,” Bilbo nói. “Cũng chẳng phải người Hobbit có bao giờ lây được thói mê nhạc, thơ, truyện của người Tiên. Có vẻ như họ thích mấy thứ đó ngang thích ăn, có khi còn hơn. Họ sẽ còn hát hò lâu nữa. Cháu có muốn lẻn ra ngoài nói chuyện riêng một lát không?”

“Làm vậy được sao?” Frodo hỏi.

“Dĩ nhiên rồi. Đây là vui chơi chứ đâu phải công việc. Cháu cứ đến và đi tùy thích, miễn là đừng gây ồn.”

* * *

Cả hai đứng dậy, và lặng lẽ rút lui vào bóng tối, rồi đi về phía cửa. Họ bỏ lại Sam lúc này đang say sưa ngủ với nụ cười trên môi. Dù rất thích thú được theo Bilbo, Frodo vẫn cảm thấy một chút tiếc nuối khi phải rời khỏi Sảnh Lửa. Ngay lúc bước qua ngưỡng cửa, họ nghe thấy một giọng ca trong trẻo cất lên.

A Elbereth Gilthoniel

silivren penna míriel

o menel aglar elenath!

Na-chaered palan-díriel

o galadhremmin ennorath,

Fanuilos, le linnathon
nef aear, sí nef aearon!

Frodo dừng lại trong chốc lát, quay lại nhìn. Elrond vẫn ngồi trên ngai, ánh lửa đùa trên khuôn mặt ông giống như nắng hè vương trên cây cối. Ngồi cạnh ông là Tiểu thư Arwen. Frodo ngạc nhiên thấy Aragorn đứng ngay bên nàng; chiếc áo choàng màu tối hất ra đằng sau, chàng hình như vận áo giáp của người Tiên với một ngôi sao lấp lánh trên ngực. Họ nói chuyện với nhau, rồi thình lình Frodo có cảm giác Arwen quay về phía cậu, và từ đằng xa, ánh sáng trong đôi mắt nàng rơi lên cậu, xuyên thấu trái tim cậu.

Cậu đứng sững sờ mê mẩn, trong khi những âm tiết ngọt ngào của bài ca tiên rớt xuống như những hạt châu báu trong trẻo trộn lẫn lời ca và giai điệu. “Đó là bài ca dành cho Elbereth,” Bilbo nói. “Đêm nay họ sẽ hát đi hát lại nó cùng một số bài khác của Vương Quốc Hằng Phước. Đi thôi nào!”

Ông dẫn Frodo về căn phòng nhỏ của riêng mình. Nó trông ra những khu vườn và hướng về phía Nam qua hẻm sông Bruinen. Họ ngồi bên nhau một lúc lâu, nhìn qua cửa sổ ngắm nhìn những vì sao đang tỏa sáng phía trên khu rừng men sườn núi, và thì thầm nói chuyện. Họ chẳng kể cho nhau những tin tức lặt vặt về Quận xa nữa, cũng chẳng nói về bóng tối và những hiểm nguy đang bủa vây họ; họ chỉ nói về những điều đẹp đẽ trên thế giới mà họ đã cùng nhau chứng kiến, về người Tiên, về sao trời, về cây cối, về mùa thu dịu dàng của năm tươi sáng nơi vùng rừng.

* * *

Cuộc nói chuyện kết thúc bởi một tiếng gõ cửa. “Xin lỗi,” Sam ló đầu vào nói, “nhưng tôi đang tự hỏi liệu cậu và ông có cần thứ gì không?”

“Cũng xin lỗi nhà người, Sam Gamgee,” Bilbo trả lời. “Ta đoán ngươi có ý nhắc nhở cậu chủ đã đến giờ lên giường.”

“Vâng thưa ông, cháu nghe nói có một cuộc họp Hội Đồng vào sáng sớm mai, mà cậu chủ thì hôm nay mới tỉnh lại lần đầu tiên.”

“Đúng đấy Sam,” Bilbo cười. “Nhà người có thể chạy đến chỗ Gandalf báo với ông ấy rằng Frodo đã đi ngủ rồi. Tạm biệt cháu, Frodo! Ơn trời, thật tốt vì lại được gặp cháu! Phải công nhận rằng rốt cuộc chẳng có giống người nào nói chuyện hay được như người Hobbit. Ta đã già quá rồi, và ta bắt đầu tự hỏi liệu có thể sống đến ngày được thấy các chương của cháu trong câu chuyện chung của chúng ta hay không. Tạm biệt! Có lẽ ta sẽ đi dạo một chút, để ngắm các vì sao của Elbereth ở ngoài vườn. Ngủ ngon nhé!”

CHƯƠNG II HỘI ĐỒNG CỦA ELROND

Sáng hôm sau, Frodo dậy sớm, cảm thấy tươi tỉnh và khỏe khoắn. Cậu tản bộ dọc hiên nhà phía trên dòng Bruinen ồn ã, ngắm vầng thái dương nhợt nhạt và lạnh lẽo mọc trên những đỉnh núi xa, và chiếu xuống, xiên qua màn sương bạc mỏng manh; sương mai trên những tấm lá vàng lấp lánh, và những mạng nhện đan dệt lung linh ở mỗi bụi cây. Sam đi ngay bên cạnh cậu, không nói không rằng, chỉ say sưa hít ngửi không khí, thỉnh thoảng lại hướng cặp mắt ngỡ ngàng về phía những ngọn núi cao hùng vĩ phía Đông. Trên đỉnh núi tuyết phủ trắng.

Cạnh một lối rẽ, trên một chỗ ngồi được tạc vào đá, ho bắt gặp Gandalf và Bilbo đang mải mê nói chuyện. “Chào buổi sáng!” Bilbo nói. “Đã sẵn sàng cho cuộc họp hội đồng thật lớn chưa nào?”

“Cháu đã sẵn sàng cho mọi thứ,” Frodo trả lời. “Nhưng trên hết hôm nay cháu muốn đi dạo và khám phá thung lũng này. Cháu muốn vào khu rừng thông phía trên kia.” Cậu chỉ tay ra tít phía mặt Bắc Thung Đáy Khe.

“Sau này cháu có thể có cơ hội,” Gandalf nói. “Nhưng bây giờ chúng ta chưa thể lên kế hoạch nào đâu. Hôm nay sẽ có rất nhiều điều phải nghe và quyết định.”

Trong lúc họ còn đang mải nói chuyện, một tiếng chuông bỗng vang lên lanh lảnh. “Đó là tiếng chuông triệu tập cuộc họp Hội Đồng của Elrond,” Gandalf kêu lên. “Đi thôi! Cả cháu lẫn Bilbo đều được triệu mời đấy.”

Frodo và Bilbo nhanh chóng nối gót lão phù thủy theo con đường uốn khúc dẫn về ngôi nhà; đằng sau họ, Sam, vị khách không mời và nhất thời bị lãng quên, lẽo đẽo đi theo.

Gandalf dẫn họ tới mái hiên, nơi Frodo găp gỡ bạn bè đêm hôm trước. Buổi sáng mùa thu trong mát giờ đã bừng sáng trong thung lũng. Tiếng nước ùng ục vọng lên ồn ào từ phía lòng sông sủi bọt. Chim hót líu lo và một vẻ thanh bình lan tỏa khắp vùng đất. Với Frodo, cuộc trốn chạy ngàn cân treo tợi tóc, và những đồn đại hãi hùng về bóng đêm đang dần che phủ thế giới ngoài kia, giờ chỉ còn đọng lại như ký ức của một giấc mơ phiền não; thế nhưng những khuôn mặt ngoảnh ra chờ đón khi họ bước vào lại đầy vẻ u tối.

Elrond có mặt ở đó, và nhiều người khác nữa đang ngồi im lặng quanh ông. Frodo nhìn thấy Glorfindel và Glóin; trong một góc phòng, Sải Chân Dài ngồi một mình lại khoác bộ áo cũ kỹ dãi dầu sương gió của chàng. Elrond kéo Frodo lại ngồi bên cạnh ông và giới thiệu cậu với mọi người:

“Hỡi các bạn, đây là một người Hobbit, Frodo con trai Drogo. Hiếm có ai tới đây mang nhiệm vụ gấp gáp và trải qua nhiều hiểm nguy hơn cậu ấy.”

Rồi ông chỉ và giới thiệu tên những người mà Frodo chưa từng gặp mặt trước đó. Có một Người Lùn trẻ hơn ngồi cạnh Glóin: con trai ông, Gimli. Bên cạnh Glorfindel là những cố vấn khác của nhà Elrond, đứng đầu là Erestor; đi cùng ông còn có Galdor, một người Tiên đến từ Cảng Xám, ông đến đây vì công chuyện của Círdan Người Đóng Tàu. Còn có một người Tiên lạ mặt nữa trong bộ áo quần màu lục và nâu, Legolas, đến đây thay mặt cha là Thranduil, Vua Tiên phía Bắc rừng Âm U. Ngồi tách ra một chút là một gã đàn ông cao lớn với khuôn mặt đẹp và quý phái, mái tóc màu sẫm, đôi mắt xám và cái nhìn nghiêm nghị, đầy kiêu hãnh.

Gã phục trang và đi ủng như thể để du hành bằng ngựa; và quả thực dù trang phục của gã ta đắt tiền còn áo choàng thì viền lông thú, song chúng đều lấm lem bởi một hành trình dài. Gã đeo vòng cổ bạc có đính một viên ngọc trắng; tóc gã cắt đến ngang vai. Gã đeo trên mình bộ đai da treo chiếc tù và lớn bịt bạc một đầu giờ đang đặt trên đầu gối. Gã nhìn Frodo và Bilbo với vẻ kinh ngạc.

“Và đây,” Elrond quay lại phía Gandalf nói, “là Boromir, người đến từ miền Nam. Anh đến đây khi bình mình vừa rạng để xin ý kiến. Ta đã mời anh dự họp, bởi ở đây những thắc mắc của anh sẽ được giải đáp.”

* * *

Giờ đây không cần phải kể hết những điều được bàn bạc và tranh luận tại Hội Đồng. Đa phần đều nói đến những sự kiện đã xảy ra ở thế giới bên ngoài, đặc biệt là ở miền Nam, và ở cả những vùng đất rộng lớn phía Đông Dãy Núi Mù. Frodo đã được nghe đồn rất nhiều về những điều này; riêng câu chuyện của Glóin thì mới mẻ với cậu, vậy nên khi ông Người Lùn nói, cậu lắng nghe chăm chú. Dường như là ở giữa những công trình tráng lệ chính tay mình tạo nên, trái tim những Người Lùn sống trong Ngọn Cô Độc vẫn phiền muộn.

“Đến nay đã là nhiều năm trước,” Glóin kể, “một bóng đen lo âu đã trùm lên tộc chúng tôi. Lúc đầu nó tới chúng tôi không nhận thức được. Bắt đầu có những lời xì xào lén lút: rằng chúng tôi đang bị nhốt trong một vùng đất chật chội, và rằng thế giới rộng lớn bên ngoài có nhiều của cải hơn và huy hoàng hơn. Vài người đã nhắc đến Moria: công trình hoành tráng của các bậc cha ông chúng tôi mà ngôn ngữ Người Lùn gọi là Khazad-dûm; rồi họ tuyên bố giờ chính là lúc chúng tôi có đủ tiềm lực và quân số để quay lại đó.”

Glóin thở dài. “Moria! Moria! Kỳ quan của thế giới Phương Bắc! Nơi đó chúng tôi đã đào bới quá sâu và đã làm thức tỉnh nỗi sợ hãi không tên. Những đền đài mênh mông của nó đã bị bỏ trống từ lâu kể từ thuở con cháu Durin tháo chạy. Nhưng giờ đây chúng tôi lại nói về nó với niềm khao khát, cả nỗi khiếp sợ nữa; bởi chưa có Người Lùn nào dám bước chân qua cánh cửa Khazad-dûm trong suốt bao nhiêu đời vua, chỉ có một mình Thrór, và ngài đã phải bỏ mạng. Tuy nhiên rốt cuộc Balin vẫn nghe theo những lời xì xào đó và quyết tâm lên đường; và mặc dù Dáin miễn cưỡng lắm mới ưng thuận cho đi, ông vẫn mang theo Ori, Óin và rất nhiều người khác nữa, và họ tiến về phía Nam.

“Ấy đã là gần ba mươi năm về trước. Ban đầu chúng tôi nhận được khá nhiều tin tức, có vẻ tốt lành: rằng họ đã vào đến Moria và khởi đầu một công trình khổng lồ. Rồi tất cả bỗng rơi vào im lặng, từ Moria thảy đều bặt vô âm tín từ đó.

“Thế rồi khoảng một năm trước, một sử giả đến gặp Dáin, nhưng không phải từ Moria - mà từ Mordor: một kỵ sĩ trong đêm; hắn ta gọi Dáin ra cổng. Chúa tể Sauron Vĩ Đại, hắn nói vậy, ướm hỏi tình bằng hữu của chúng tôi. Đổi lại hắn sẽ tặng những chiếc nhẫn, như hắn đã làm trước kia. Và hắn rốt ráo hỏi han tin tức về người Hobbit, họ là giống dân gì, họ sinh sống ở đâu. ‘Bởi Sauron biết,’ tên sứ giả nói, ‘các ông đã từng quen một kẻ giống này.’

“Nghe vậy chúng tôi đã lo âu cực độ, nên chúng tôi không trả lời. Nhưng rồi hắn ta hạ chất giọng gớm ghiếc xuống, chỉ thiếu nước nói năng thật ngọt. ‘Sauron chỉ yêu cầu một bằng chứng nhỏ cho tình bạn của các ông,’ hắn ta nói; ‘các ông hãy tìm tên trộm này,’ đây là chữ hắn ta dùng, ‘hãy đoạt lại từ y, dù muốn hay không, một chiếc nhẫn nhỏ, món đồ chơi tầm thường hết sức mà y đã lấy trộm. Đó chỉ là món đồ chơi Sauron thích thú và cũng là cơ hội để các ông thể hiện thiện chí. Tìm thấy nó, các ông sẽ có lại được bộ ba nhẫn mà các vị tông tổ Người Lùn trước đây từng sở hữu, và vương quốc Moria cũng thuộc về các ông mãi mãi. Chỉ có được tin tức về tên trộm, y còn sống hay không và hiện đang ở đâu, các ông vẫn sẽ được phần thưởng hậu hĩnh và tình bạn trường tồn của Chúa tể. Còn từ chối, mọi việc sẽ không ổn thỏa đâu. Các ông dám từ chối?’

“Nói đến đó, hắn thở phì ra như tiếng rắn, khiến tất cả những người xung quanh thảy đều run rẩy, nhưng Dáin nói: ‘Ta không đồng ý hay từ chối. Ta phải cân nhắc kỹ thông điệp này đã, xem nó có ý nghĩa thực sự gì bên trong lớp vỏ bọc đẹp đẽ.’

“ ‘Cân nhắc cho kỹ, nhưng không được lâu quá,’ hắn ta nói.

“ ‘Thời gian là của ta, ta muốn nghĩ bao lâu là do ta quyết định,’ Dáin trả lời.

“ ‘Chỉ đúng vào lúc này thôi,’ hắn nói, rồi thúc ngựa phi vào bóng đêm.

“Trái tim các thủ lĩnh chúng tôi trở nên nặng trĩu, kể từ đêm đó. Chẳng cần phải nghe thứ giọng gớm ghiếc của tên sứ giả chúng tôi mới hiểu lời cảnh báo của hắn vừa răn đe nhưng cũng vừa lừa phỉnh; bởi chúng tôi đã biết trước thế lực vừa quay lại Mordor chẳng hề thay đổi, và hắn đã từng phản bội tổ tiên chúng tôi. Tên sứ giả đó quay lại thêm hai lần nữa, nhưng lần nào cũng phải ra về trắng tay. Lần thứ ba và cùng là lần cuối, hắn nói vậy, sẽ sớm đến thôi, trước cuối năm nay.

“Cuối cùng Dáin cử tôi đến báo cho Bilbo về việc ông ấy đang bị Kẻ Thù săn đuổi, và nếu được, thì tìm hiểu tại sao hắn khao khát chiếc nhẫn này, chiếc nhẫn tầm thường hết sức này. Chúng tôi cũng đến cầu xin Elrond lời cố vấn. Bởi Bóng Tối đang ngày một dày đặc và kéo đến ngày một gần. Chúng tôi còn phát hiện ra những tên sứ giả cũng đến tìm Vua Brand thành bang Thung Lũng, và ông ấy hoảng sợ. Chúng tôi sợ là ông ấy sẽ đầu hàng. Chiến tranh đang được chuẩn bị từ biên giới phía Đông vương quốc ông. Nếu chúng tôi không trả lời, Kẻ Thù rất có thể sẽ điều những Con Người dưới quyền hắn tấn công Vua Brand, và cả Dáin nữa.”

“Ông tới đây là đúng,” Elrond nói. “Hôm nay ông sẽ được nghe mọi điều giúp ông hiểu được mục đích của Kẻ Thù. Ông cũng chẳng thể làm được gì, ngoài việc chống lại hắn, dù còn hy vọng hay tuyệt vọng. Nhưng ông sẽ không phải đương đầu một mình đâu. Ông sẽ biết mối họa của ông chỉ là một phần mối họa của cả thế giới phía Tây. Ôi chiếc Nhẫn! Chúng ta có thể làm gì đây với chiếc Nhẫn, chiếc nhẫn tầm thường hết sức, món đồ chơi mà Sauron yêu dấu này? Đó là định mệnh mà chúng ta sẽ buộc phải định đoạt.

“Đó là lý do các bạn được gọi tới đây. Ta nói được gọi cho dù ta không gọi các bạn, những người xa lạ từ những vùng đất xa xôi đến với ta. Các bạn đã đến và tất cả cùng gặp mặt tại đây, vào đúng thời điểm này, có vẻ như một điều ngẫu nhiên. Thế nhưng hoàn toàn không phải vậy. Hãy tin rằng tất cả đã được sắp đặt như vậy để cho chúng ta, những người ngồi đây, mà không phải ai khác, phải tìm ra giải pháp cho mối nguy của thế giới này.

“Vì vậy giờ đây những điều đã được giữ kín với mọi người ngoại trừ một số ít cho đến tận hôm nay sẽ được nói ra công khai. Trước tiên, để mọi người có thể hiểu hơn hiểm họa này là gì, Sự Tích chiếc Nhẫn sẽ được kể từ lúc khởi đầu cho đến bây giờ. Ta sẽ bắt đầu sự tích, mặc dầu ai đó khác sẽ kết thúc nó.”

Thế rồi tất cả lắng nghe trong khi Elrond, bằng chất giọng trong trẻo của mình, kể về Sauron và Bộ Nhẫn Quyền Năng, và quá trình rèn ra chúng từ thế giới thời Kỷ Đệ Nhị cách đây đã lâu lắm rồi. Vài người đã nghe qua một phần câu chuyện, nhưng câu chuyện trọn vẹn thì chưa ai được biết, vì thế mọi con mắt đều hướng về Elrond sợ hãi và kinh ngạc khi ông kể về những thợ rèn Tiên thị quốc Eregion và mối quan hệ của họ với Moria, kể cả niềm say mê học hỏi đã khiến họ bị Sauron gài bẫy. Bởi khi đó hắn vẫn chưa chường mặt độc ác để phải dè chừng, họ nhận được hỗ trợ từ hắn để hoàn thiện kỹ năng siêu việt trong chế tác; nhưng cùng lúc hắn đã học tất cả bí quyết của họ và phản bội lại họ, bí mật rèn chiếc Nhẫn Chúa trong ngọn Núi Lửa để trở thành chủ nhân tất cả bọn họ. Thế nhưng Celebrimbor đã phát hiện ra, bèn giấu đi Bộ Ba do mình chế tạo, để rồi chiến tranh nổ ra khiến đất đai bị tàn phá thành hoang phế, còn cánh cổng Moria thì đóng sập.

Thế rồi suốt những năm tháng tiếp sau đó ông đã lần theo dấu chiếc Nhẫn; nhưng vì câu chuyện đó đã được kể lại ở nơi khác, và đích thân Elrond cũng đã chép lại trong quyển sách tích truyền của ông, chúng ta sẽ không dẫn ra đây. Vì đó là một câu chuyện rất dài, đầy những sự việc lừng lẫy và gớm ghiếc, và cho dù Elrond cố kể thật vắn tắt, mặt trời cũng đã lên rất cao, và buổi sáng trôi qua cũng là lúc ông ngưng kể.

Ông còn kể về Númenor, sự hưng thịnh và suy tàn của vương quốc ấy, cả hành trình trở lại Trung Địa của Các Vua Con Người từ đáy sâu Đại Dương, trên đôi cánh bão tố. Rồi Elendil Khôi Vĩ và những người con trai dũng mãnh, Isildur và Anárion, trở thành những lãnh chúa vĩ đại, gây dựng nên vương quốc Bắc là Arnor, vương quốc Nam là Gondor, phía trên cửa sông Anduin. Thế nhưng Sauron đất Mordor đã tấn công họ, và họ khởi xướng Liên Minh Cuối Cùng giữa Tiên và Con Người, và các đạo quân của Gil-galad và Elendil cùng duyệt binh tại Arnor.

Kể đến đây Elrond ngưng lại thở dài. “Ta vẫn còn nhớ như in vẻ tráng lệ những ngọn cờ trận,” ông nói. “Nó làm ta liên tưởng đến vẻ huy hoàng thuở Cựu Niên và các đội quân Beleriand, biết bao vị vương tử và thống lĩnh vĩ đại đã tụ hội. Nhưng vẫn chẳng được đông đảo, được đẹp đẽ bằng cái ngày núi lửa Thangorodrim sụp đổ, và người Tiên tưởng rằng cái ác đã vĩnh viễn chấm dứt, nhưng hóa ra lại không phải vậy.”

“Ngài vẫn còn nhớ sao?” Frodo hỏi, cậu ngạc nhiên đến nỗi buột miệng nói ra suy nghĩ của mình. “Vì cháu nghĩ,” cậu lắp bắp khi Elrond quay về phía cậu, “cháu nghĩ cuộc lâm chung của Gil-galad đã xảy ra cách đây lâu lắm rồi.”

“Hoàn toàn chính xác,” Elrond trang trọng trả lời. “Nhưng ký ức của ta thậm chí bắt đầu từ thuở Cựu Niên. Eärendil là thân phụ ta, sinh ra tại Gondolin từ trước khi thành phố sụp đổ; và mẹ ta là Elwing, con gái của Dior, con trai của Lúthien vương quốc Doriath. Ta đã được chứng kiến ba kỷ nguyên ở miền Tây thế giới, có quá nhiều thất bại và những chiến thắng vô ích.

“Ta là sứ giả của Gil-galad và đã hành quân cùng đội quân của Người. Ta có mặt tại Trận Dagorlad, trước cánh Cổng Đen đất Mordor, nơi chúng ta đã chiếm ưu thế: bởi trước Giáo Thần Aeglos của Gil-galad, hay dưới Bảo Kiếm Narsil của Elendil, không kẻ thù nào có thể chống lại. Ta chứng kiến cuộc giao đấu cuối cùng trên sườn núi Orodruin, nơi Gil-galad tử trận, Elendil ngã xuống, và thanh Narsil đã gãy dưới mình Người; thế nhưng bản thân Sauron cũng bị đánh bại, Isildur nắm đốc thanh kiếm gãy của cha mình cắt chiếc Nhẫn ra khỏi tay hắn, và chiếm lấy làm của riêng.”

Đến đây, gã đàn ông lạ mặt tên Boromir chen vào. “Vậy ra đó là những gì đã xảy ra với chiếc Nhẫn!” gã thốt lên. “Nếu câu chuyện này có bao giờ được kể ở miền Nam đi nữa, người ta cũng đã quên từ lâu rồi. Tôi đã từng được nghe về chiếc Nhẫn Báu này của kẻ chúng tôi không gọi tên; nhưng chúng tôi tưởng nó đã bị phá hủy vĩnh viễn trong đống đổ nát của lãnh địa đầu tiên hắn dựng nên. Thì ra Isildur đã lấy đi! Quả là một tin quan trọng.”

“Than ôi! Đúng vậy,” Elrond nói. “Isildur đã lấy và đáng lẽ không nên thế. Đúng ra đã phải ném nó xuống ngọn lửa trong lòng núi Orodruin ngay tại đó, nơi nó được tạo ra. Nhưng có rất ít người nhận thấy điều Isildur làm. Chỉ có mình ông ấy chiến đấu bên cha trong cuộc giao chiến tuyệt mệnh đó; bên cạnh Gil-galad chỉ có Círdan và ta. Nhưng Isildur không chịu nghe theo lời khuyên của chúng ta.

“Ông ấy nói: ‘Ta sẽ coi đây như cái giá chuộc lại cái chết của cha ta, cả em trai ta nữa,’ và không cần biết chúng ta đồng ý hay không, ông ấy đã chiếm nó để giữ làm của báu. Nhưng chẳng lâu sau ông ấy bị nó phản bội đến mất mạng; vì lẽ đó người miền Bắc gọi nó là Tai Ương của Isildur. Nhưng dù sao chết vẫn còn tốt hơn những gì khác nó hẳn có thể gây ra cho ông ấy.

“Tin này chỉ lan lên phía Bắc, và cũng chỉ có vài người biết. Anh không nghe gì về chuyện này thì cũng không có gì lạ Boromir ạ. Từ đống đổ nát trên Đồng Diên Vĩ, nơi Isildur bỏ mạng chỉ có ba người vượt núi trở về được sau chặng dài rong ruổi. Một trong số này là Ohtar, tùy tùng của Isildur, mang theo mình những mảnh gươm vỡ của Elendil, và trao lại cho Valandil, người kế vị Isildur, khi đó chỉ là một đứa trẻ gửi tại Thung Đáy Khe này. Nhưng thanh Narsil đã gãy, ánh sáng của nó đã tắt, và nó vẫn còn chưa được rèn lại.

“Có phải ta đã gọi chiến thắng của Liên Minh Cuối Cùng là vô ích không? Cũng không hoàn toàn như vậy, nhưng cuộc chiến không đạt được mục đích ban đầu. Sauron thất bại, nhưng chưa bị tiêu diệt. Chiếc Nhẫn của hắn thất lạc, nhưng chưa bị phá hủy. Ngọn Tháp Tối bi đổ vỡ, nhưng nền móng vẫn còn nguyên, vì được tạo ra nhờ quyền năng của chiếc Nhẫn; một khi nó vẫn còn, nền ấy vẫn sẽ tồn tại. Nhiều người Tiên và nhiều Con Người hùng mạnh, và biết bao bạn bè của họ nữa, đã bỏ mạng trong cuộc chiến đó. Anárion bị giết chết, Isildur bị giết chết; Gil-galad và Elendil cũng không còn. Sẽ chẳng bao giờ có được một liên minh Người và Tiên như vậy nữa; bởi Con Người cứ sinh sôi nảy nở, trong khi thế hệ Lứa Đầu ngày càng mai một, và hai loài dân trở nên xa cách. Và cũng kể từ đó, dòng giống Númenor bắt đầu suy tàn, và tuổi đời của họ cũng dần ngắn lại.

“Ở miền Bắc, sau cuộc chiến tranh và cuộc tàn sát ở Đồng Diên Vĩ, giống Người Tây Châu cũng bị thu hẹp lại, thành phố Annúminas bên bờ Hồ Bóng Tà dần rơi vào cảnh hoang tàn; lớp người kế vị Valandil đã rời đi, và lên sống ở Fomost trên Khu Đồi Bắc, tuy nhiên giờ đây nơi này cũng đã bị tàn phá. Con Người gọi nơi ấy là Rãnh Người Chết, và họ sợ phải đặt chân lên đó. Chúng dân vương quốc Arnor ngày một giảm, rồi bị những kẻ thù của họ nuốt chửng; lãnh thổ của họ tàn phai, chỉ còn lại những gò đống xanh non trong vùng đồi cỏ.

“Ở miền Nam, vương quốc Gondor trụ vững trong một thời gian dài, thậm chí có giai đoạn còn trở nên hưng thịnh, gợi lại đôi chút thời huy hoàng của Númenor, trước khi sụp đổ. Họ đã xây những tòa tháp cao, những công trình vững chãi, và bến cảng cho cơ man tàu thuyền; và vầng vương miện mang cánh của Các Vua Con Người được mọi tộc dân kính nể. Thủ phủ của họ là thành phố Osgiliath, Thành Lũy Muôn Sao, và giữa thành phố đó dòng Sông Cả chảy. Họ còn xây dựng Minas Ithil, Tháp Mặt Trăng Lên ở phía Đông, trên một vai Dãy Núi Bóng Đêm; còn về phía Tây, dưới chân Dãy Núi Trắng, họ làm Minas Anor, Tháp Mặt Trời Lặn. Ở đó, trước sân điện Vua, có trồng một cây màu trắng, hạt giống lấy từ cái cây mà Isildur mang đến trong chuyến vượt bể sâu, cây này trước đó lại lấy hạt từ Eressëa, và trước đó nữa có nguồn gốc từ chính Tây Cực thời Nguyên Thủy xa xưa khi thế giới vẫn còn non trẻ.

“Thế nhưng trong những năm tháng thấm thoắt trôi vèo nơi vùng Trung Địa, dòng giống Meneldil con trai Anárion phai tàn, và cây Trắng bắt đầu khô héo, dòng máu Númenor bất đầu pha trộn với những chủng người thấp kém hơn. Và rồi sự cảnh giác đối với thành trì Mordor bắt đầu lơi lả, những thứ hắc ám mò mẫm trở lại Gorgoroth. Đến một lúc cái ác bắt đầu khuếch trương thanh thế, chúng chiếm lấy Minas Ithil, đóng đô tại đó, biến nó thành một nơi khủng khiếp, và nó mang tên mới là Minas Morgul, Tháp Ma Thuật. Rồi Minas Anor cũng bị đổi tên mới thành Minas Tirith, tòa Tháp Canh; và hai thành phố này dấn vào cuộc chiến tranh trường cửu, thế nhưng Osgiliath nằm ở giữa thì bị bỏ hoang, chỉ còn lại những cái bóng len lỏi trong đống đổ nát.

“Vậy là đã nhiều đời người kế tiếp kể từ ngày ấy. Nhưng các Lãnh Chúa Minas Tirith vẫn tiếp tục chiến đấu, thách thức kẻ thù của chúng ta, bảo vệ con đường Sông Cả từ Argonath ra Đại Dương. Và tại đây, phần câu chuyện mà ta kể đã đến gần đoạn kết. Bởi trong thời Isildur, Chiếc Nhẫn Thống Trị đã biến mất khỏi hiểu biết của mọi người, còn Bộ Ba được giải phóng ra khỏi ách cai trị của nó. Thế nhưng giờ đây chúng lại một lần nữa cận kề tai họa, bởi thật đáng buồn là chiếc Nhẫn Chúa đã được tìm thấy. Những người khác sẽ kể về việc tìm thấy nó ra sao, bởi ta không liên quan nhiều trong chuyện này.”

Ông vừa ngừng lời Boromir đã đứng phắt dậy trước mặt họ, cao lớn và kiêu hãnh. “Hãy cho phép tôi, thưa Chủ Nhân Elrond,” gã nói, “trước tiên là nói thêm về Gondor, bởi tôi đến từ chính nơi đó, và sẽ tốt hơn cho mọi người nếu biết điều gì đang xảy ra. Tôi cho rằng, bởi có quá ít người biết về kỳ công của chúng tôi, nên họ không ý thức được mối nguy hiểm của chính mình, nếu chúng tôi thất bại.

“Đừng tin rằng dòng máu Númenor đã phai tàn trên mảnh đất Gondor, cũng đừng nghĩ tất cả vinh quang và kiêu hãnh xưa bị quên lãng. Nhờ sự dũng cảm của chúng tôi, những giống dân hoang dã phía Đông vẫn bị kiềm chế, và nỗi kinh hoàng Morgul vẫn chưa thể đến gần; và chỉ nhờ thế tự do và hòa bình mới có được nơi những miền đất phía sau thành trì của chúng tôi, nghĩa là phần lớn miền Tây. Thế nhưng nếu đường Sông Cả bị đánh chiếm, điều gì sẽ xảy ra?

“Và thời khắc đó có lẽ sẽ chẳng còn bao lâu nữa. Kẻ Thù Không Tên đã trỗi dậy. Khói lại một lần nữa bốc lên từ Orodruin mà chúng tôi vẫn gọi là Đỉnh Định Mệnh. Quyền lực của Vùng Đất Đen được tăng cường, và chúng tôi đang bị vây hãm ngặt. Khi Kẻ Thù trở lại, người của chúng tôi đã bị đẩy ra khỏi Ithilien, mảnh đất đẹp đẽ bờ Đông dòng Sông Cả, cho dù chúng tôi vẫn còn cài lại đó một cứ điểm vũ trang mạnh mẽ. Nhưng ngay trong năm nay, vào những ngày tháng Sáu, Mordor đột nhiên tuyên chiến, và chúng tôi đã bị quét sạch. Chúng tôi bị lép vế về quân số bởi Mordor đã liên minh với dân miền Đông và bọn Haradrim tàn bạo; nhưng chúng tôi không thất bại vì quân số. Bởi đã có một quyền năng mà chúng tôi chưa từng đối mặt trước đó.

“Vài người kể lại đã nhìn thấy một hình thù gì đó, giống như một kỵ sĩ đen khổng lồ, một bóng tối dưới ánh trăng. Bất cứ nơi nào hắn tràn qua, hung dữ điên cuồng liền tràn ngập tâm can kẻ thù, còn nỗi sợ hãi ập xuống những người can đảm nhất trong chúng tôi, vì thế cả người lẫn ngựa đều tháo chạy. Duy chỉ có một nhóm tàn quân thuộc lực lượng phía Đông quay lại phá hủy cây cầu cuối cùng còn trụ giữa đống hoang tàn của Osgiliath.

“Tôi thuộc đội quân giữ cây cầu đó, cho đến khi nó sập xuống ngay sau lưng chúng tôi. Chỉ có bốn người sống sót nhờ biết bơi: em trai tôi, bản thân tôi, và hai người khác nữa. Song chúng tôi vẫn tiếp tục chiến đấu để giữ toàn tuyến bờ Tây dòng Anduin; nên người dân cư ngụ phía sau ca tụng chúng tôi bất cứ khi nào họ nghe đến tên chúng tôi: ca tụng nhiều nhưng giúp được thì ít. Giờ đây chỉ còn mỗi Rohan sẵn sàng cử người đến khi chúng tôi kêu gọi.

“Trong thời khắc tồi tệ ấy, tôi nhận nhiệm vụ vượt qua nhiều lý đường hiểm nguy đến với Elrond: tôi đã một mình trải qua cuộc hành trình dài một trăm mười ngày đường. Nhưng tôi đến đây không phải để tìm đồng minh chiến tranh. Người ta vẫn nói, quyền năng của Elrond là sự thông thái chứ không phải vũ khí. Tôi đến đây để xin lời khuyên và tìm giải đáp cho những lời khó hiểu. Bởi lẽ ngay đêm trước cuộc đột kích thình lình của Mordor, em trai tôi đã có một giấc mơ trong giấc ngủ chập chờn; rồi sau cuộc chiến em tôi mơ thấy giấc mơ tương tự lần nữa, và một lần đến cả tôi.

“Trong giấc mơ đó, bầu trời phía Đông tối sầm, sấm chớp nổi lên ầm ầm, thế nhưng ở phía Tây một vầng sáng nhạt vẫn còn rơi rớt, và từ đó tôi đã nghe thấy một giọng nói, xa nhưng rõ, thét lớn:

Hãy tìm đến Thanh Kiếm gãy

Tại Imladris nương nhờ;

Tại đó sẽ nghe khuyên dạy

Mạnh hơn Morgul ngải bùa.

Tại đó sẽ thấy chứng vật

Báo Định Mệnh đã gần bên:

Tai Ương Isildur tỉnh giấc,

Người Tí Hon sẽ bước lên.

Chúng tôi chẳng hiểu mấy ý nghĩa của lời ca nên đã nói chuyện này với cha chúng tôi, Denethor, Chúa thành Minas Tirith, một người rất am hiểu các tích truyện Gondor. Cha tôi chỉ nói rằng Imladris là một địa danh cổ của người Tiên chỉ một thung lũng miền viễn Bắc, nơi Elrond Á Tiên cư ngụ, người uyên bác nhất trong số các bậc thầy về học vấn. Vì thế em trai tôi, hiểu được tình cảnh đang tuyệt vọng tới mức nào, nôn nóng muốn nghe theo giấc mơ đi tìm Imladris; nhưng vì cuộc hành trình đầy những ngờ vực và nguy hiểm, nên tôi đích thân lên đường. Cha tôi miễn cưỡng để tôi ra đi, và tôi đã lang thang ngày này qua ngày khác trên những con đường bị lãng quên, tìm kiếm ngôi nhà của Elrond, mà rất nhiều người đã nghe tiếng, nhưng biết nó ở đâu lại chẳng có bao nhiêu.”

“Và giờ đây trong ngôi nhà của Elrond, anh sẽ được làm rõ thêm vài điều,” Aragorn đứng dậy nói. Chàng đặt thanh kiếm bên mình lên mặt bàn trước mặt Elrond, lưỡi kiếm đã bị rời ra làm hai mảnh. “Đây chính là Thanh Kiếm Gãy!” chàng nói.

“Vậy ngươi là ai, và ngươi có liên quan gì đến Minas Tirith?” Boromir hỏi trong khi hướng cái nhìn đầy dò xét vào khuôn mặt hốc hác của chàng Tuần Du trong bộ áo choàng bạc màu sương gió.

“Đây là Aragorn con trai Arathorn,” Elrond trả lời; “và anh ấy là hậu duệ nhiều đời của Isildur con trai Elendil thành Minas Ithil. Anh ấy hiện là Thủ Lĩnh của người Dúnedain miền bắc, giờ đây chẳng còn lại nhiều người thuộc tộc đó nữa.”

“Vậy thì nó phải thuộc về anh, chứ hoàn toàn không phải tôi!” Frodo sửng sốt hét lên, bật người đứng dậy, cứ như thể cậu nghĩ chiếc Nhẫn sẽ bị đòi lấy ngay lập tức.

“Nó không thuộc về ai trong chúng ta,” Aragorn nói; “nhưng đã có thống nhất rằng cậu nên giữ nó thêm một thời gian nữa.”

“Hãy đưa chiếc Nhẫn ra đây, Frodo!” Gandalf trang nghiêm nói. “Đã đến lúc rồi. Hãy đưa nó ra, để Boromir hiểu phần còn lại của câu đố mà anh ấy nghe được.”

Im lặng bao trùm, mọi con mắt đều đổ dồn vào Frodo. Cậu run rẩy vì nỗi xấu hổ và sợ hãi bất ngờ; và cậu thấy miễn cuỡng khi phải lấy chiếc Nhẫn ra và ghê tởm lúc chạm tay vào nó. Cậu ước mình ở đâu thật xa. Chiếc Nhẫn tỏa sáng rồi chập chờn khi bàn tay run rẩy của cậu đưa nó ra trước mắt họ.

“Hãy nhìn Tai Ương của Isildur!” Elrond nói.

Cặp mắt Boromir sáng lên, dán chặt vào chiếc vành vàng. “Người Tí Hon!” gã lẩm bẩm. “Ngày định mệnh của Minas Tirith cuốì cùng cũng đã đến rồi sao? Nhưng sao chúng tôi phải đi tìm một thanh kiếm gãy để làm gì?”

“Lời ca không hề nói định mệnh của Minas Tirith,” Aragorn nói. “Nhưng định mệnh và cả những chiến công hiển hách đều đã ở gần lắm rồi. Bởi Thanh Kiếm Gãy chính là Bảo Kiếm của Elendil, nó gãy dưới mình Người khi Người ngã xuống. Những người kế vị đã trân quý nó trong khi các báu vật gia truyền khác đều thất lạc, bởi người xưa đã truyền lại giữa chúng tôi rằng kiếm sẽ được rèn lại một khi chiếc Nhẫn, Tai Ương của Isildur, được tìm thấy. Giờ đây anh đã nhìn thấy thanh kiếm anh kiếm tìm, anh còn đòi hỏi gì nữa? Anh có mong muốn Gia tộc Elendil trở lại Vuơng quốc Gondor không?”

“Tôi đến đây không phải để cầu xin ân huệ, mà chỉ mong được giải đáp một cậu đố,” Boromir trả lời kiêu hãnh. “Song chúng tôi đang chịu nhiều sức ép, và thanh Bảo Kiếm của Elendil sẽ giúp ích hơn cả trông mong của chúng tôi - ấy là nếu thứ như thế còn có thể trở về từ bóng tối của quá khứ.” Boromir nhìn lại Aragorn, ánh mắt đầy vẻ nghi ngờ.

Frodo có cảm giác Bilbo sốt ruột nhấp nhổm bên cạnh mình. Rõ ràng ông đang khó chịu thay cho bạn mình. Đột nhiên ông đứng dậy tuôn ra một tràng:

Đích thực là vàng thời không lấp lánh,

Lang thang cô lánh chẳng cứ lạc đường;

Cội khỏe thân cường dẫu già không mạt,

Rễ sâu bám chặt phạm nào tuyết sương.

Từ đống tro tàn sẽ khêu lại lửa,

Giữa đêm phong tỏa ánh sáng bật ra;

Lưỡi thép gãy lìa lại rèn sắc bén,

Kẻ không vương miện tái hồi ngai vua.

“Có thể không được hay, nhưng vào thẳng vấn đề - nếu anh còn cần gì thêm ngoài lời nói của Elrond. Và nếu điều đó đáng để anh phải vượt qua một trăm mười ngày đường để nghe, thì tốt nhất hãy nghe cho rõ.” Nói đoạn ông khịt mũi ngồi xuống.

“Ta đã sáng tác nó đấy,” ông thì thầm với Frodo, “tặng anh chàng Dúnadan, khi lần đầu nghe anh ta kể về bản thân cách đây lâu lắm rồi. Ta gần như ước sao những ngày tháng phiêu lưu chưa chấm dứt, để ta có thể theo anh ta khi thời của anh ta đến.”

Aragorn nhìn ông mỉm cười; rồi chàng lại quay về phía Boromir. “Về phần mình, tôi tha thứ cho sự hoài nghi của anh,” chàng nói. “Bề ngoài tôi chẳng có gì giống với Elendil và Isildur, nếu chiểu theo hai bức tượng đang đứng oai nghiêm ở sảnh Denethor. Tôi chỉ là một kẻ kế vị Isildur chứ không phải bản thân Người. Tôi đã phải trải qua một cuộc sống dài và vất vả; và bao nhiêu lý từ nơi đây tới Gondor chỉ là một phần nhỏ bé trong những cuộc hành trình của tôi. Tôi đã vượt qua biết bao con sông, biết bao ngọn núi, băng qua biết bao thảo nguyên, thậm chí từng đặt chân đến những xứ sở xa xôi Rhûn hay Harad, nơi những vì sao cũng hoàn toàn lạ lẫm.

“Nhưng quê hương tôi, như tôi hằng có, chính là ở miền Bắc. Ở đó con cháu Valandil từng sinh sống bền vững qua bao thế hệ, con trai nối tiếp từ cha. Rồi thời đại của chúng tôi bắt đầu tăm tối, dòng giống bắt đầu mai một, thế nhưng Bảo Kiếm vẫn luôn có người gìn giữ. Và có điều này tôi muốn nói với anh, Boromir, trước khi tôi kết thúc. Chúng tôi là những người đơn độc, những Tuần Du giữa vùng hoang, những thợ săn - nhưng chỉ suốt đời săn đuổi những đầy tớ của Kẻ Thù; vì giờ đây chúng ở khắp nơi, chứ không ở riêng gì Mordor.

“Này Boromir, nếu Gondor là ngọn tháp vững chãi, chúng tôi lại đóng một vai trò khác. Có rất nhiều thứ hiểm ác mà tường cao cùng kiếm sáng của các anh không chống đỡ nổi. Các anh biết rất ít về những vùng đất bên ngoài biên giới các anh. Anh nói tới hòa bình và tự do ư? Miền Bắc chắc đã chẳng biết thế nào là tự do với hòa bình, nếu không có chúng tôi. Nỗi sợ hãi hẳn đã dễ dàng tiêu diệt cả hai điều ấy. Nhưng khi những thứ đen tối tràn đến từ những ngọn đồi không nhà không cửa, hay bò ra từ những khu rừng không ánh mặt trời, chúng lại chạy trốn khi giáp mặt chúng tôi. Con đường nào còn có người dám bước chân, sự an toàn nào còn lưu lại trên những mảnh đất yên tĩnh, hay bên trong ngôi nhà của những con người chất phác, nếu người Dúnedain bận say ngủ, hay đều đã dắt tay nhau xuống mồ?

“Thế mà chúng tôi ít được biết ơn hơn các anh. Các lữ khách cau mày khi thấy chúng tôi, người nông thôn gọi chúng tôi bằng những cái tên khinh miệt. Tôi là ‘Sải Chân Dài’ trong mắt một gã béo xác sống cách quân thù chỉ một ngày đường, chúng dễ dàng đóng băng trái tim gã, hay tàn phá cái làng nhỏ xinh của gã, nếu gã không có chúng tôi canh gác ngày đêm. Nhưng chúng tôi thà như vậy còn hơn phải khác đi. Nếu những người dân chất phác được thoát khỏi sợ hãi và lo âu, cứ để họ sống chất phác, và chúng tôi vẫn sẽ giữ bí mật để họ tiếp tục được như vậy. Đó luôn là nghĩa vụ của dòng dõi chúng tôi, bất kể năm tháng cứ dài thêm và cỏ cây vẫn mọc.

“Nhưng giờ đây thế giới lại một lần nữa thay đổi. Giờ khắc mới đã đến. Tai Ương của Isildur đã được tìm ra. Trận chiến đã cận kề. Bảo Kiếm sẽ được rèn lại. Tôi sẽ tới Minas Tirith.”

“Anh nói Tai Ương của Isildur đã được tìm thấy,” Boromir hỏi. “Tôi đã thấy chiếc nhẫn sáng trên tay Người Tí Hon kia; thế nhưng người ta nói cái chết của Isildur đã xảy ra từ trước khi bắt đầu kỷ nguyên này. Làm sao Hội Đồng Thông Thái biết chắc được đây là chiếc nhẫn của Người? Và nó đã đi đâu trong ngần ấy năm, cho đến khi được mang đến đây bởi một người đưa tin quá đỗi lạ lùng như vậy?”

“Điều đó sẽ được giải thích,” Elrond lên tiếng.

“Đừng vội thưa Chủ Nhân!” Bilbo nói. “Mặt Trời đã lên quá đỉnh và tôi thấy cần thứ gì đó để lấy sức,”

“Ta đâu đã gọi ông,” Elrond cười. “Nhưng ta sẽ làm vậy ngay bây giờ. Hãy đến đây! Hãy kể cho chúng ta nghe câu chuyện của ông. Và nếu ông vẫn chưa phổ thơ cho nó, thì ông cứ kể nó bằng văn xuôi. Càng ngắn gọn thì ông càng sớm được lấy sức.”

“Tốt thôi,” Bilbo nói. “Tôi sẽ làm như ngài yêu cầu. Bây giờ tôi sẽ kể câu chuyện thật, và nếu ai đó ở đây đã từng nghe tôi kể khác,” - ông liếc sang phía Glóin - “tôi xin họ hãy quên đi và tha thứ cho tôi. Bởi hồi ấy tôi chỉ muốn vật báu đó là của tôi, và cũng muốn gỡ bỏ danh hiệu kẻ cắp đã được đặt cho tôi. Giờ đây có lẽ tôi đã hiểu mọi thứ rõ ràng hơn đôi chút. Dẫu sao thì câu chuyện xảy ra thế này.”

Đối với vài người có mặt ở đó, câu chuyện của Bilbo hoàn toàn mới mẻ, họ lắng nghe với vẻ sửng sốt khi ông già Hobbit, thật tình là khoái chí, kể lại chi tiết cuộc phiêu lưu của mình cùng Gollum. Ông không hề bỏ sót một câu đố nào. Và có lẽ ông đã kể nốt cả chuyện bữa tiệc sinh nhật và sự biến mất của mình khỏi Quận nếu ông còn được tiếp tục; nhưng Elrond đã giơ tay ra hiệu.

“Kể hay lắm, ông bạn của ta,” Elrond nói, “nhưng lần này thế là đủ rồi. Hiện tại chỉ cần biết chiếc Nhẫn đã được trao cho Frodo người thừa kế của ông là đủ. Giờ hãy để cậu ấy lên tiếng!”

Và rồi dù không sẵn lòng như Bilbo, Frodo vẫn kể lại tất cả những gì cậu đã gặp phải cùng chiếc Nhẫn từ ngày nó được trao cho cậu cất giữ. Từng bước trong cuộc hành trình của cậu từ Hobbit Thôn đến Khúc Cạn sông Bruinen đều được hỏi han và suy xét rồi cả những gì cậu có thể nhớ về lũ Kỵ Sĩ Đen cũng được thẩm tra. Cuối cùng cậu lại được ngồi xuống.

“Không tồi,” Bilbo nói với cậu. “Lẽ ra cháu đã có được hẳn một câu chuyện hay ho, nếu bọn họ không cứ liên tục ngắt lời. Ta đã cố ghi lại một vài điều, nhưng chúng ta sẽ phải ngồi lại với nhau để ôn lại toàn bộ chuyện này lúc nào đó, nếu ta muốn viết nó vào sách. Sẽ có hẳn vài chương về những gì đã xảy ra trước khi cháu đến được đây!”

“Vâng, sẽ là một câu chuyện dài,” Frodo trả lời. “Nhưng cháu thấy câu chuyện có vẻ vẫn chưa trọn vẹn. Cháu còn muốn biết nhiều nữa, đặc biệt là về ông Gandalf.”

Galdor đến từ Cảng Xám, ngồi ngay bên cạnh, nghe được cậu nói. “Cậu đã nói trúng ý ta,” ông lên tiếng, rồi quay về phía Elrond nói: “Hội Đồng Thông Thái có thể có lý do chính đáng để tin rằng báu vật của anh chàng tí hon này quả thật chính là chiếc Nhẫn Báu từ lâu tranh cãi, thế nhưng đối với một số người chưa tường tận vấn đề, điều này có vẻ thật khó tin. Vậy nên chăng chúng ta cần được nghe bằng chứng? Và tôi cũng muốn hỏi điều này. Saruman thì sao? Ông ta vốn am tường tích truyện về Bộ Nhẫn, nhưng ông ta lại không có mặt cùng chúng ta đây. Ông ta sẽ chỉ bảo điều gì - nếu cũng nghe được những gì chúng ta nghe?”

“Những câu hỏi mà ông đưa ra, Galdor ạ, đều liên quan đến nhau,” Elrond nói. “Tôi không định bỏ qua đâu, và tất cả sẽ được trả lời. Nhưng đấy là phần mà Gandalf phải làm sáng tỏ; và tôi gọi ông ấy sau cùng, bởi đó là vị trí danh dự, và trong tất cả sự việc này, ông ấy luôn là người chủ trì.”

“Galdor ạ,” Gandalf nói, ‘Với một số người, tin tức của Glóin, và cuộc truy lùng Frodo đã đủ chứng minh báu vật của anh chàng tí hon này là thứ có giá trị lớn đối với Kẻ Thù. Vậy mà nó lại là một chiếc nhẫn. Ta phải hiểu ra sao? Bộ Chín thì Nazgûl cất giữ. Bộ Bảy đã bị lấy mất hoặc bị phá hủy,” Nghe đến đây Glóin cựa mình trong ghế, nhưng không nói gì. “Bộ Ba thì chúng ta đã biết rồi. Vậy chiếc nhẫn này là gì mà hắn lại quan tâm nhiều đến thế?

“Quả là có một khoảng thời gian bỏ trống dài dặc giữa Sông Cả và Dãy Núi, giữa thời điểm thất lạc và tìm thấy. Nhưng khoảng trống trong nhận thức của Hội Đồng Thông Thái cuối cùng cũng đã được lấp đầy. Cho dù quá chậm. Bởi Kẻ Thù đã ở sát đằng sau, thậm chí còn gần sát hơn cả tôi e ngại. Và thật may là chỉ đến tận năm nay, đúng vào mùa hè này, có vẻ thế, hắn mới biết được toàn bộ sự thật.

“Chắc vài người ở đây vẫn còn nhớ, nhiều năm trước chính tôi đã liều mạng vượt qua cánh cổng của tên Hắc Thuật Sĩ ở Dol Guldur, và bí mật khám phá những con đường của hắn, rồi sau đó phát hiện ra những gì chúng ta vẫn sợ là sự thực: hắn không phải ai khác mà chính là Sauron, Kẻ Thù muôn năm cũ của chúng ta, rốt cuộc đã định hình và phục hồi quyền năng trở lại. Có lẽ vài người cũng vẫn còn nhớ Saruman đã can ngăn chúng ta công khai hành động chống lại hắn ta, nên trong suốt thời gian dài chúng ta chỉ theo dõi. Và cuối cùng, khi cái bóng của hắn ta trở nên hùng mạnh, Saruman nhượng bộ, và Hội Đồng đã triển khai sức mạnh để đẩy lùi cái ác ra khỏi rừng Âm U - đó cũng chính là năm tìm ra chiếc Nhẫn này: nếu đó là sự tình cờ, thì quả là một sự tình cờ kỳ lạ.

“Thế nhưng đúng như Elrond tiên đoán, chúng ta đã hành động quá muộn. Sauron cũng theo dõi chúng ta, và đã chuẩn bị để chống lại chúng ta, từ xa cai quản Mordor qua Minas Morgul, nơi Chín bầy tôi của hắn chiếm cứ, cho tới khi tất cả đều sẵn sàng. Rồi hắn nhượng bộ trước chúng ta, nhưng chỉ là nghi binh để trốn chạy, vì chẳng lâu sau hắn đã tới tòa Tháp Tối, chính thức công khai danh tính. Rồi đến lần cuối cùng Hội Đồng mở họp; vì tới đó chúng ta đã biết là hắn đang săn lùng chiếc Nhẫn Chúa ráo riết hơn bao giờ hết. Chúng ta khi ấy đã e sợ hắn biết được những tin tức về nó mà chúng ta không hề hay biết. Thế nhưng Saruman đã phủ nhận, và lặp lại điều ông ta từng nói với chúng ta trước đây rằng chiếc Nhẫn Chúa sẽ không bao giờ được tìm thấy ở Trung Địa.

“ ‘Tệ nhất thì,’ ông ta nói, ‘Kẻ Thù cũng chỉ biết rằng chúng ta không giữ nó, rằng nó vẫn đang thất lạc. Nhưng hắn nghĩ, những gì mất rồi có thể tìm lại được. Nên đừng sợ! Kỳ vọng của hắn sẽ lừa gạt chính hắn. Chẳng phải là tôi đã nghiên cứu kỹ vấn đề này ư? Nó đã rơi xuống dòng Sông Cả Anduin; và từ lâu lắm rồi, khi Sauron vẫn còn đang ngủ kỹ, nó đã trôi từ Sông Cả xuống Đại Dương. Cứ mặc nó nằm lại đó đến tận Hồi Kết.’ ”

Gandalf chìm vào im lặng, nhìn chằm chằm về phía Đông, qua cánh cổng vòm, đến tận những đỉnh xa tít của Dãy Núi Mù, dưới những chân núi ấy bao năm ròng tiềm ẩn mối họa cho cả thế giới. Lão thở dài.

“Khi đó tôi đã sai lầm,” lão cất lời. “Tôi đã bị lời lẽ của Saruman Thông Thái ru ngủ; phải chi tôi đã tìm kiếm sự thật sớm hơn, mối nguy của chúng ta giờ đây chắc hẳn đã giảm đi nhiều.”

“Tất cả chúng ta đều sai lầm,” Elrond nói, “mà nếu không có sự đề phòng của ông, có lẽ giờ này Bóng Tối đã trùm xuống chúng ta rồi. Ông nói tiếp đi!”

“Ngay từ đầu trái tim đã bồn chồn nhắc nhở tôi, trái lại với những gì lý trí cố thuyết phục tôi,” Gandalf tiếp, “và tôi nóng lòng muốn biết bằng cách nào vật này lại rơi vào tay Gollum, và gã đã sở hữu nó trong bao lâu. Vì thế tôi để mắt theo dõi gã, đoán chẳng bao lâu gã sẽ ra khỏi bóng tối để truy lùng báu vật của gã. Gã đã tới thật, nhưng rồi gã trốn thoát mà không bị phát hiện. Và hỡi ôi! Tôi đã để mặc việc này, chỉ quan sát và chờ đợi, như chúng ta vẫn rất thường làm.

“Thời gian trôi đi với biết bao điều phải lo lắng, cho đến khi những nghi ngại của tôi bị đánh thức dậy lần nữa để trở thành nỗi sợ hãi thình lình. Chiếc nhẫn của người Hobbit từ đâu ra? Phải làm gì với nó, nếu lo sợ của tôi là sự thật? Những việc ấy cần được quyết định. Nhưng tôi vẫn chưa nói điều tôi kinh sợ này với ai, vì hiểu được hiểm họa của lời thổ lộ không đúng lúc, nếu nó đi chệch hướng. Trong tất cả những cuộc chiến lâu dài với tòa Tháp Tối, sự phản bội vẫn luôn là kẻ thù lớn nhất của chúng ta.

“Đó là chuyện mười bảy năm về trước. Ít lâu sau tôi nhận thấy rằng một đội quân do thám, thậm chí có cả chim lẫn thú, đã dồn về Quận, và nỗi sợ của tôi lớn dần. Tôi kêu gọi sự giúp đỡ của người Dúnedain, và họ tăng cường theo dõi nhiều hơn; tôi cũng mở lòng mình với Aragorn, người kế vị Isildur.”

“Còn tôi,” Aragorn lên tiếng, “thì bàn rằng chúng tôi cần phải săn lùng Gollum, cho dù đã có vẻ quá muộn. Và vì con cháu của Isildur cần phải cật lực sửa chữa lỗi lầm của Isildur, nên tôi đã sát cánh cùng Gandalf trong cuộc truy tìm dài đằng đẵng vô vọng này.”

Rồi Gandalf kể làm thế nào họ đã kiếm tìm suốt cả chiều dài Vùng Đất Hoang, xuống tận Dãy Núi Bóng Tối và bờ bao Đất Mordor. “Ở đó chúng tôi nghe tin đồn về gã, chúng tôi đoán gã đã ẩn nấp tại vùng đồi tối rất lâu; vậy mà chúng tôi vẫn không thể tìm ra gã, nên cuối cùng tôi đã tuyệt vọng. Và rồi trong nỗi tuyệt vọng, tôi bỗng nghĩ ra một bài thử có thể khiến cuộc truy lùng Gollum không còn cần thiết nữa. Chính chiếc nhẫn có thể tự khai nhận nó có phải Nhẫn Chúa hay không. Tôi nhớ lại những gì đã nghe được ở Hội Đồng: khi đó tôi chỉ nghe loáng thoáng lời Saruman nói. Bây giờ thì tôi nghe chúng rõ ràng trong tim tôi.

“ ‘Bộ Chín, Bộ Bảy, và Bộ Ba,’ ông ta nói, ‘đều có đính những loại đá quý riêng. Nhưng Nhẫn Chúa thì không. Nó tròn vành không hề có thêm thứ gì tô điểm, và nó cũng là một trong những chiếc nhẫn nhỏ hơn; tuy vậy kẻ chế tác đã đánh dấu lên nó, mà những kẻ thành thạo biết đâu có thể nhìn thấy và đọc được.’

“Ông ta không nói những dấu hiệu đó là gì. Vậy ai có thể biết được? Chính là kẻ đã chế tác ra nó. Thế còn Saruman? Tri thức về tích truyện của ông ta có thể rộng lớn, nhưng vẫn cần phải có nguồn. Ai đã nắm rõ trong tay ngoại trừ Sauron trước khi nó bị thất lạc? Chỉ duy nhất Isildur.

“Với suy nghĩ đó, tôi đã ngừng cuộc truy tìm và ngay lập tức đi đến Gondor. Những ngày xưa các thành viên ở hội tôi vẫn được tiếp đón nồng hậu ở đó, đặc biệt là Saruman. Ông ta đã trở thành khách thường xuyên của các Chúa thành. Thế nhưng Chúa Denethor không còn tỏ ra trọng thị tôi như trước đây, chỉ miễn cưỡng cho phép tôi được nghiên cứu những cuộn giấy và sách vở mà ông tích trữ.

“ ‘Nếu đúng là ông chỉ muốn đọc các bản ghi chú thời xưa và lịch sử hình thành của thành phố như ông nói thì xin cứ việc!’ ông ta nói. ‘Bởi đối với tôi những điều đã qua còn chẳng tăm tối bằng những gì sắp tới, mà đó là điều tôi quan tâm. Nhưng trừ phi ông tài giỏi hơn cả Saruman, người đã nghiên cứu ở đây rất lâu rồi, còn thì ông sẽ không thể tìm được điều gì đó mà tôi, người thông tuệ nhất về tích truyện ở thành phố này, chưa được biết.’

“Denethor đã nói vậy đấy. Tuy nhiên trong số sách vở của ông ta lại có rất nhiều bản ghi mà hiện nay ít người đọc được, ngay cả đối với các nhà am tường tích truyện, bởi những ký tự và ngôn ngữ thời đó đã trở nên mù mờ tối nghĩa với con người sau này. Và Boromir ạ, ở Minas Tirith vẫn còn lưu một cuộn giấy do chính Isildur viết, mà tôi nghĩ ngoài tôi với Saruman chưa ai đọc từ thời suy tàn của các vị vua. Bởi sau cuộc chiến tại Mordor, Isildur đã không hành quân đi ngay, như nhiều người vẫn kể.”

“Có thể là dân miền Bắc kể,” Boromir chen vào. “Bởi ở Gondor mọi người đều biết rằng Người đã ghé qua Minas Anor trước tiên và lưu lại đó một thời gian cùng cháu trai Meneldil, dạy bảo ngài, rồi trao cho ngài quyền cai trị Vương Quốc Nam. Trong thời gian đó, Người đã trồng chồi non cuối cùng của Cây Trắng để tưởng nhớ người em trai.”

“Cũng trong thời gian đó, ông ấy đã viết cuộn giấy này,” Gandalf nói; “và có vẻ như điều đó không được Gondor nhớ tới. Bởi cuộn giấy này liên quan đến chiếc Nhẫn, và Isuldur đã viết trong đó như sau:

Chiếc Nhẫn Báu sẽ lên đường tới làm bảo vật gia truyền của Vương Quốc Bắc; thế nhưng những ghi chép về nó sẽ để lại Gondor, nơi một phần con cháu của Elendil sinh sống, để phòng khi ký ức về những sự kiện trọng đại này trở nên phai mờ.

“Sau lời mở đầu này, Isildur đã mô tả lại chiếc Nhẫn khi ông có được nó.

Nó nóng rực khi tôi lần đầu tiên nhặt nó lên, nóng như hòn than đỏ, khiến bàn tay tôi cháy sém, đến nỗi tôi nghĩ mình sẽ chẳng bao giờ thoát ra khỏi nỗi đau đớn nó gây ra. Thế nhưng ngay khi tôi viết những dòng này, nó đã nguội đi nhiều, và có vẻ như đang nhỏ lại, cho dù hình dáng và vẻ đẹp vẫn vẹn toàn. Dòng chữ khắc trên nó, lúc đầu rõ ràng như ngọn lửa đỏ, giờ đây đã mờ dần đến nỗi khó lòng đọc được nữa. Nó được viết bằng tuồng chữ của người Tiên ở Eregion, bởi ở Mordor không hề có chữ viết thích hợp với tuyệt tác tinh xảo này; thế nhưng ngôn ngữ lại hoàn toàn xa lạ đối với tôi. Tôi đoán đó là thứ tiếng của Vùng Đất Đen, bởi nghe hết sức thô kệch và bỉ lậu. Tôi không biết nó nói những điều hắc ám gì, nhưng tôi có chép lại sau đây một bản phòng khi nó phai đi không thể nhớ lại được nữa. Có lẽ chiếc Nhẫn thiếu đi sức nóng từ bàn tay Sauron đen nhưng cháy như lửa, cũng vì thế Gil-galad đã bị tiêu diệt; cũng có thể nếu chất vàng được nung nóng những ký tự sẽ lại rõ ràng như cũ. Thế nhưng về phần mình tôi sẽ không bao giờ nỡ làm tổn thương vật này: nó là thứ đẹp đẽ duy nhất giữa mọi thứ Sauron từng làm ra. Nó là bảo bối với tôi, cho dù tôi đã phải trả cho nó một cái giá đau đớn khôn cùng.

“Cuộc truy tìm của tôi chấm dứt ngay khi tôi đọc được những dòng chữ này. Bởi những ký tự được đồ lại đó đúng như Isidur đã suy đoán, ghi bằng ngôn ngữ của Mordor và những đầy tớ Tháp Tối. Những gì nói ở đó đã được biết từ trước. Bởi vào cái ngày Sauron lần đầu xỏ chiếc Nhẫn Chúa vào tay, Celebrimbor, người chế tác ra Bộ Ba, đã nhận thấy hắn, từ xa người đã nghe được hắn nói ra những lời này, và vì thế mưu đồ độc ác của hắn bị phát giác.

“Tôi từ biệt Denethor ngay sau đó, thế nhưng khi tôi đang trên đường hướng lên phía Bắc, từ Lórien có tin cho tôi rằng Aragorn vừa đi qua con đường đó, và anh ấy đã tìm thấy sinh vật gọi là Gollum. Vì thế tôi trước hết đến gặp anh ấy, nghe anh ấy kể chuyện. Còn những nguy hiểm chết người một mình anh ấy đã phải trải qua thì tôi chẳng dám đoán định.”

“Chẳng có nhiều để kể về những hiểm nguy đó đâu,” Aragorn lên tiếng. “Nếu một người buộc phải bước vào tầm quan sát của Cánh Cổng Đen, hay giẫm chân lên đồng hoa chết chóc trong Thung Lũng Morgul, dĩ nhiên anh ta sẽ gặt hái được nguy hiểm. Cuối cùng tôi cũng đã tuyệt vọng và bắt đầu cuộc hành trình quay về nhà. Nhưng rồi may mắn sao tôi thình lình bắt gặp đúng thứ cần tìm: những vết chân mềm bên một đầm lầy. Khi đó, dấu chân vẫn còn mới và nhanh thoăn thoắt, không dẫn tới Mordor mà lại đi ra từ đó. Tôi đã men theo rìa Đầm Lầy Chết để đuổi theo vết chân, và rồi tôi đã có được gã. Lẩn trong một vũng nước đọng, nhìn chòng chọc xuống nước khi đêm tối buông xuống, tôi đã bắt gã, Gollum. Người gã phủ đầy nhớt xanh. Tôi e rằng gã sẽ chẳng bao giờ thích tôi đâu, bởi gã đã cắn trả, còn tôi thì cũng chẳng hề tỏ ra lịch sự. Thế nhưng tôi vẫn không thể moi từ miệng gã ra bất cứ điều gì ngoại trừ những vết răng. Quãng đường về là phần tồi tệ nhất trong hành trình, canh chừng gã cả ngày lẫn đêm, bắt gã đi trước đeo vòng thòng lọng quanh cổ, bịt miệng gã, cho đến khi gã phải thuần phục vì đói khát, dẫn gã tới rừng Âm U. Tôi trao gã cho người Tiên, bởi chúng tôi đã thống nhất từ trước là sẽ làm thế; và tôi cũng mừng vì được giải thoát khỏi mùi hôi thối của gã. Về phần mình, tôi không bao giờ muốn phải trông thấy gã thêm một lần nào nữa; thế nhưng Gandalf đã tới và nói chuyện với gã rất lâu.”

“Đúng vậy, lâu và mệt mỏi,” Gandalf nói, “nhưng không phải vô ích. Trước hết, câu chuyện gã kể về mất mát của gã hoàn toàn trùng hợp với những gì Bilbo vừa thành thật kể ra lần đầu tiên; nhưng cái đó không đáng kể máy, bởi tôi đã đoán được ra từ trước. Mà là lần đầu tiên tôi được biết rằng chiếc nhẫn của Gollum xuất hiện từ Sông Cả đoạn gần Đồng Diên Vĩ. Và tôi cũng được biết rằng hắn đã sở hữu nó rất lâu. Qua nhiều thế hệ so với giống loài bé nhỏ của gã. Quyền năng của chiếc nhẫn đã kéo dài tuổi thọ của gã vượt xa mức độ thông thường; mà thứ quyền năng đó chỉ có các Nhẫn Báu mới thi triển được.

“Còn nếu thế vẫn chưa đủ để chứng minh, Galdor ạ, vẫn còn bài thử tôi đã nhắc đến hồi nãy. Trên mặt chiếc nhẫn tròn vành không tô điểm mà ông đã thấy giơ lên kia, dòng chữ Isildur đã mô tả vẫn có thể đọc được, nếu ai có đủ ý chí để nung vật bằng vàng đó vào trong lửa một lúc. Tôi đã làm như vậy, và đọc được dòng chữ sau đây:

Ash nazg durbatulûk, ash nazg gimbatul, ash nazg thrakatulûk agh burzum-ishi krimpatul.”

Tất cả đều sững sờ nghe giọng thầy phù thủy đổi khác. Nó bất chợt trở nên đe dọa, hùng mạnh, và nghiệt ngã như đá. Như có bóng đêm tràn qua vầng mặt trời giữa trưa nắng; trong phút chốc, dưới mái hiên tối sầm xuống. Tất cả đều rúng động, ngay cả người Tiên cũng phải bưng tai.

“Xưa nay chưa ai dám thốt ra thứ ngôn ngữ đó tại Imladris này, Gandalf Áo Xám,” Elrond nói, khi bóng tối trôi qua và tất cả đã lại thở được.

“Và chúng ta hãy hy vọng sẽ không còn bất cứ ai nói nó ra ở đây nữa,” Gandalf trả lời. “Tuy nhiên tôi không cầu khẩn sự tha thứ của ngài, thưa Chủ Nhân Elrond. Bởi nếu không muốn thứ ngôn ngữ đó sớm vang lên ở mọi ngóc ngách miền Tây, thì tất cả hãy gạt bỏ mọi nghi ngờ bởi thực tế vật này chính là thứ Hội Đồng Thông Thái đã tuyên bố: báu vật của Kẻ Thù, chứa hết thảy tà ác của hắn và bao hàm trong nó phần lớn sức mạnh trước kia của hắn. Ngay từ Những Năm Đen Tối, Thợ Rèn thị quốc Eregion đã nghe được, và biết rằng họ đã bị phản bội:

Một Nhẫn Chúa thống trị tất cả, một Nhẫn Chúa tìm ra hết

Một Nhẫn Chúa tập hợp tất cả, trong bóng tối trói buộc hết

“Thưa các bạn, cũng cần biết là tôi còn tìm hiểu thêm được nhiều điều từ Gollum. Gã miễn cưỡng nói và những câu chuyện của gã cũng chẳng rõ ràng, nhưng không phải nghi ngờ gì nữa, gã đã tới Mordor, và ở nơi đó đã bị cưỡng bức thú nhận tất cả những gì gã biết. Chính vì vậy, Kẻ Thù giờ đã biết rằng Nhẫn Chúa đã được tìm thấy, rằng nó lưu lại ở Quận trong một thời gian dài; và vì thuộc hạ của hắn đã truy đuổi nó gần đến tận cửa nhà chúng ta, hắn sẽ sớm biết, hoặc có thể đã biết, ngay lúc này, rằng chúng ta đang giữ nó ở đây.”

Tất cả ngồi lặng một lúc lâu, cho đến khi Boromir lên tiếng: “Ông nói gã Gollum này là một thứ nhỏ bé phải không? Nhỏ, nhưng tai ương thì thật lớn. Gã đã thành thứ gì rồi? Ông đã đẩy gã tới kết cục nào?”

“Gã đang bị giam trong ngục, nhưng chỉ vậy thôi,” Aragorn trả lời. “Gã đã đau đớn quá nhiều. Không nghi ngờ gì chuyện gã đã bị tra tấn khổ sở, và nỗi khiếp sợ Sauron đã hằn sâu trong tim gã. Dẫu sao tôi vẫn thấy mừng vì gã được an toàn dưới sự canh gác cẩn mật của người Tiên rừng Âm U. Sự hiểm ác của gã thật vô hạn, đã tiếp cho gã nguồn sức mạnh khó tin đối với một sinh vật gầy gò héo hon đến vậy. Nếu được thả, gã vẫn có thể gây ra nhiều tai ương nữa. Và tôi tin chắc gã được thả khỏi Mordor để phục vụ một mục đích xấu xa nào đó.”

“Chao ôi! Chao ôi!” Legolas than thở, trên khuôn mặt Tiên đẹp đẽ của chàng hằn lên vẻ đau khổ ghê gớm. “Tin tức tôi được yêu cầu mang đến đây cần phải được thông báo ngay. Dù tin tức này không hề tốt đẹp, thế nhưng đến đây rồi tôi mới hiểu nó tồi tệ đến mức nào. Sméagol, nay gọi là Gollum, đã trốn thoát.”

“Trốn thoát sao?” Aragorn kêu lên. “Đúng là một tin tệ hại. Tôi sợ rồi đây chúng ta sẽ vô cùng hối hận vì đã để điều này xảy ra. Làm thế nào mà người của Thranduil lại có thể đánh mất niềm tin dành cho họ như vậy?”

“Không phải bởi không chú ý canh chừng,” Legolas giải thích; “mà có lẽ là bởi lòng tốt thái quá. Và chúng tôi sợ rằng tù nhân đó đã được trợ giúp từ những kẻ khác, và việc chúng tôi làm đã bị lộ ra ngoài nhiều hơn mong muốn. Chúng tôi đã canh gác sinh vật đó ngày đêm, theo đề nghị của Gandalf, cho dù chúng tôi quá mệt vì sứ mệnh ấy. Nhưng Gandalf cũng bảo chúng tôi trái tim gã vẫn có hy vọng chữa lành, và chúng tôi thì chẳng nỡ giam gã vĩnh viễn dưới hầm sâu, nơi gã có thể quay lại với những suy nghĩ đen tối.”

“Các người đã ít nhân hậu hơn với ta,” Glóin nói với cặp mắt lóe sáng, ký ức xưa về thời gian ông bị giam cầm dưới khu hầm của vua Tiên lại trỗi dậy.

“Nào!” Gandalf lên tiếng. “Làm ơn đừng chen ngang, anh bạn Glóin tốt bụng. Đó chỉ là hiểu lầm đáng tiếc, và đã giải quyết ổn thỏa từ lâu rồi. Nếu mọi bất hòa lâu năm giữa người Tiên và Người Lùn đều được đưa cả ra đây, thì chúng ta cũng nên dẹp luôn Hội Đồng này đi là vừa.”

Glóin đứng dậy cúi người, và Legolas tiếp tục. “Vào những ngày đẹp trời, chúng tôi vẫn thường dẫn Gollum qua khu rừng ở đó có một cây cao đứng tách biệt khỏi những cây khác và gã rất thích trèo lên. Chúng tôi thường cho gã leo lên tận những cành cao nhất để hít thở gió trời; nhưng chúng tôi cũng không quên bố trí lính gác dưới gốc. Một ngày nọ, gã không chịu trèo xuống, còn toán gác cũng chẳng có tâm trí nào mà trèo lên: gã đã học được cách bám vào cành cây bằng cả chân lẫn tay; và thế là họ phải ngồi lại đó đến tận đêm.

“Đó là một đêm mùa hè, không trăng cũng không sao, thế rồi lũ Orc bất ngờ ào tới. Sau một hồi chiến đấu, chúng tôi đã đẩy lui được chúng; mặc dù đông và hung hăng, nhưng chúng lại tới từ trên núi nên không thiện chiến ở trong rừng. Khi cuộc giao tranh kết thúc, chúng tôi phát hiện ra Gollum đã trốn thoát, còn các lính gác thì đã bị bắt đi hoặc giết hại. Chúng tôi bấy giờ hiểu ra rằng cuộc tấn công được tổ chức là để giải cứu gã, và bản thân gã đã biết trước điều này. Chuyện này được tính toán thế nào, chúng tôi không thể đoán ra được; Gollum thì xảo quyệt, còn gián điệp của Kẻ Thù lại ở khắp nơi. Những thứ đen tối mà chúng tôi đã quét đi vào năm con Rồng bị hạ gục đã lại trở về đông đảo hơn, và rừng Âm U lại trở thành vùng đất dữ, chỉ trừ nơi vẫn là vương quốc của chúng tôi.

“Chúng tôi thất bại trong việc bắt lại Gollum. Chúng tôi lần theo vết chân gã lẫn với vết chân rất đông Orc, và gã vào sâu trong rừng, về phía Nam. Nhưng chẳng mấy chốc gã đã qua mặt được khả năng truy đuổi của chúng tôi, và chúng tôi không dám tiếp tục truy lùng; bởi nó dẫn đến quá gần Dol Guldur, nơi vẫn còn quá đỗi nguy hiểm; chúng tôi không muốn theo đường đó.”

“Chà, chà, gã đã đi rồi,” Gandalf nói. “Chúng ta không còn thời gian để tìm kiếm gã nữa đâu. Gã sẽ làm những gì gã phải làm. Nhưng có lẽ gã sẽ đóng một vai trò mà bản thân gã lẫn Sauron đều không dự kiến.

“Còn bây giờ tôi sẽ trả lời câu hỏi khác của Galdor. Saruman thì sao? Ông ta sẽ chỉ bảo điều gì trong giờ phút cần kíp này? Tôi sẽ kể câu chuyện này thật đầy đủ, vì mới chỉ có Elrond nghe nó một cách vắn tắt; nhưng nó sẽ liên quan tới mọi điều chúng ta cần giải quyết. Nó là chương cuối của Sự Tích chiếc Nhẫn, cho đến lúc này.

“Cuối tháng Sáu tôi đang ở Quận, nhưng một đám mây lo âu phủ kín tâm trí tôi, và tôi đã cưỡi ngựa đến biên giới phía Nam vùng đất nhỏ bé ấy; bởi tôi bỗng có linh tính không hay về một hiểm họa nào đó, vẫn ẩn náu với tôi nhưng đã sát gần. Tại đó tôi nhận được tin về cuộc chiến và thất bại ở Gondor; trái tim tôi như lạnh toát khi nghe tới Bóng Đen. Thế nhưng tôi chẳng tìm thấy gì trừ vài người miền Nam chạy nạn; tôi có cảm giác trong họ thường trực một nỗi sợ hãi chẳng thể nói ra. Sau đó, tôi rẽ về phía Đông, và phía Bắc, rồi đi dọc đường Xanh; và ở cách Bree không xa, tôi gặp một lữ khách ngồi nghỉ trên một bờ đất bên vệ đường bên con ngựa đang gặm cỏ. Đó chính là Radagast Áo Nâu, người từng sống ở Rhosgobel, gần bìa rừng Âm U. Ông ấy là một người trong hội phù thủy của tôi, nhưng tôi đã không gặp ông ấy suốt nhiều năm rồi.

“ ‘Gandalf!’ ông ấy kêu lên. ‘Tôi đang đi tìm ông đây. Nhưng tôi chỉ là một kẻ xa lạ ở vùng này. Tất cả những gì tôi biết là ông có thể đang ở một vùng hoang vu nào đó với cái tên quê kệch là Quận.’

“ ‘Thông tin của ông chính xác đấy,’ tôi nói. ‘Nhưng đừng nói chuyện kiểu đó nếu ông gặp bất cứ người bản địa nào. Ông đang ở gần biên giới Quận đấy. Và ông muốn gì ở tôi? Hẳn là việc gấp lắm. Ông chẳng bao giờ lang thang thế này, trừ khi có việc hệ trọng.’

“ ‘Tôi có một việc khẩn,’ ông nói. ‘Tin tức của tôi rất xấu.’ Rồi ông nhìn xung quanh, như thể những bụi cây ven đường đều có tai. ‘Nazgûl,’ ông ấy nói thầm. ‘Bộ Chín đã hồi sinh. Chúng đã bí mật vượt Sông Cả và đang hướng về phía Tây. Chúng mang bộ dạng những kỵ sĩ áo đen.’

“Tôi biết ngay đó chính là điều tôi sợ hãi từ khi còn chưa rõ là gì.

“ ‘Kẻ Thù chắc hẳn đang có mưu đồ hay nhu cầu ghê gớm nào đó,’ Radagast nói; ‘nhưng điều gì đã khiến hắn phải chú ý đến vùng đất xa xôi hẻo lánh này thì tôi không đoán nổi.’

“ ‘Ông nói sao?’ tôi hỏi.

“ ‘Tôi được biết rằng đi đến bất cứ đâu lũ Kỵ Sĩ này cũng hỏi về quận huyện gì đó.’

“ ‘Là Quận,’ tôi cải chính; nhưng trái tim tôi thì nặng trĩu. Bởi ngay cả Hội Đồng Thông Thái cũng e sợ phải đương đầu với Bộ Chín một khi chúng cùng hợp nhau lại dưới sự chỉ huy của tay thủ lĩnh tàn bạo. Từng là một vị vua, một thuật sĩ quyền uy, giờ đây hắn đi gieo rắc nỗi kinh hoàng chết chóc. ‘Ai đã cho ông biết, ai phái ông đến đây?’ tôi hỏi.

“ ‘Là Saruman Áo Trắng,’ Radagast trả lời. ‘Ngài còn bảo tôi nói lại với ông nếu cần ngài sẽ giúp; nhưng ông cần phải tìm kiếm sự trợ giúp của ngài ngay lập tức, nếu không mọi chuyện sẽ quá muộn.’

“Lời nhắn nhủ đã tiếp cho tôi hy vọng. Bởi Saruman Áo Trắng là người tầm cỡ nhất hội của tôi. Dĩ nhiên Radagast cũng là một Phù Thủy giỏi giang, ông là bậc thầy biến đổi hình dạng và màu sắc; ông rất am tường về cây và thú, chim chóc thậm chí còn là bạn thân của ông ấy. Thế nhưng Saruman lại nghiên cứu rất sâu về thuật pháp của Kẻ Thù, do vậy chúng tôi vẫn thường ngăn chặn được hắn. Chính nhờ có phương cách của Saruman mà chúng tôi đã đẩy lùi hắn ra khỏi Dol Guldur. Có thể ông ấy đã tìm ra được một loại vũ khí nào đó có thể đối phó được với Bộ Chín.

“ ‘Tôi sẽ đi gặp Saruman,’ tôi nói.

“ ‘Nếu vậy ông phải đi ngay,’ Radagast nói; ‘bởi tôi đã mất nhiều thời gian đi tìm ông nên ngày tháng chẳng còn dư dả nữa đâu. Tôi được dặn phải tìm ra ông trước Hạ Chí, và giờ thì đã tới ngày đó rồi. Ngay cả nếu lên đường vào ngay lúc này, ông cũng khó lòng kịp gặp ngài trước khi Bộ Chín tìm ra được vùng đắt chúng cần tìm. Bản thân tôi cũng phải quay lại lập tức.’ Nói đến đó, ông ấy lên ngựa, định lên đường ngay.

“ ‘Hãy khoan đã!’ tôi vội nói. ‘Chúng tôi cần sự giúp đỡ của ông, và của bất cứ thứ gì đồng ý giúp. Hãy gửi tin đến tất cả chim thú là bạn ông. Bảo chúng đưa tin về bất kể điều gì liên quan đến vấn đề này cho Saruman và Gandalf. Hãy gửi tin tới Orthanc.’

“ ‘Tôi sẽ làm vậy,’ ông nói, rồi quay đầu đi thẳng cứ như thể cũng đang bị Bộ Chín truy lùng.

“Tôi không thể theo ông ấy ngay lập tức. Riêng trong ngày hôm đó, tôi đã cưỡi ngựa qua một quãng đường dài, cả tôi lẫn ngựa đều mệt rã rời; hơn nữa tôi cần phải cân nhắc các vấn đề. Tôi nghỉ đêm lại Bree, và quyết định là tôi không còn đủ thời gian quay lại Quận. Tôi chưa bao giờ phạm phải sai lầm nào lớn hơn thế!

“Tuy nhiên tôi có viết cho Frodo một bức thư, và tin tưởng nhờ bạn tôi là chủ quán trọ gửi cho cậu ấy. Tôi lên đường lúc rạng đông; và rồi cũng đến được nơi Saruman cư ngụ. Nơi đó ở xa tít về phía Nam, tại Isengard, phía cuối Dãy Núi Mù, cách không xa Cửa Núi Rohan. Boromir có thể cho mọi người biết đó là một thung lũng rộng lớn nằm giữa Dãy Núi Mù và chân những đồi cực Bắc Ered Nimrais, tức Dãy Núi Trắng ở quê hương anh ấy. Nhưng Isengard lại là một vòng đá dốc đứng như thể tường thành bao lấy thung lũng nhỏ bên trong, và ngay chính giữa thung lũng đó có một tòa tháp đá mang tên Orthanc. Nó không phải do Saruman mà do Con Người ở Númenor xây cách đây rất lâu rồi; toa tháp đó cao chót vót và chứa đầy bí ẩn, nhưng trông nó lại chẳng có vẻ gì là một công trình nhân tạo. Không thể đến được tháp trừ khi vượt qua vòng đá Isengard; và trong vòng đá đó chỉ có duy nhất một cổng.

“Một đêm đã khuya tôi đến bên cái cổng, nó trông như một vòm lớn trên bức tường đá, được canh phòng hết sức cẩn mật. Tuy nhiên toán lính canh đang ngóng chờ tôi và thông báo với tôi rằng Saruman đang đợi. Tôi vừa cưỡi ngựa đi qua mái vòm, cánh cổng đã lặng lẽ khép lại, tôi bỗng cảm thấy sợ hãi dù chẳng có lý do chính đáng nào.

“Tôi cưỡi ngựa đến tận chân tháp Orthanc, và bước lên cầu thang của Saruman; ông ta gặp tôi ở đó và đưa tôi lên phòng mình tít bên trên. Tôi thấy ông ta có đeo một chiếc nhẫn trên ngón tay.

“ ‘Vậy là ông đã đến, Gandalf,’ ông ta nói với tôi một cách trang trọng; nhưng dường như trong mắt lóe lên tia sáng như thể trong tim đang ẩn chứa một tiếng cười lạnh lẽo.

“ ‘Phải, tôi đã đến,’ tôi nói. ‘Tôi đến để nhờ ngài trợ giúp, thưa Saruman Áo Trắng.’ Và danh hiệu đó có vẻ đã khiến ông ta phật lòng.

“ ‘Thật vậy sao, Gandalf Áo Xám!’ ông ta chế giễu, ‘Nhờ trợ giúp sao? Thật hiếm khi được nghe chuyện Gandalf Áo Xám phải tìm kiếm trợ giúp, một người vốn khôn ngoan, thông thái như vậy, đi khắp các vùng đất và đích thân can dự vào mọi vấn đề, bất kể nó có liên quan gì đến mình hay không.’

“Tôi nhìn ông ta lòng đầy băn khoăn. ‘Nhưng nếu tôi không bị lừa dối,’ tôi nói, ‘mọi việc giờ đây đang vận động nên cần phải tập hợp sức mạnh của tất cả chúng ta.’

“ ‘Có lẽ vậy,’ ông ta nói, ‘thế nhưng giờ mới nghĩ vậy là muộn rồi. Ta tự hỏi ông đã giấu ta, người đứng đầu Hội Đồng, chuyện tày đình này được bao lâu rồi? Điều gì đã khiến giờ đây ông phải rời khỏi chỗ ẩn náu ở Quận?’

“ ‘Bộ Chín lại bắt đầu tung hoành,’ tôi trả lời. ‘Chúng đã vượt Sông Cả. Radagast đã báo cho tôi như vậy.’

“ ‘Radagast Áo Nâu!’ Saruman cười phá lên, chẳng thèm che giấu sự miệt thị thêm nữa. ‘Radagast Dạy Chim! Radagast Chất Phác! Radagast Đần Độn. Nhưng hắn lại vừa đủ khôn để thực hiện vai trò do ta giao cho. Vì ông đã đến đây và đó mới là mục đích chính của tin tức ta đã phát ra. Và ông sẽ phải ở lại đây, Gandalf Áo Xám ạ, để chấm dứt mọi cuộc phiêu lưu. Bởi ta là Saruman Thông Thái, Saruman Chế Tác Nhẫn, Saruman Muôn Màu!’

“Tôi nhìn lên và thấy bộ áo chùng của ông ta, mới nhìn có vẻ trắng, nhưng lại không phải vậy; chúng được dệt từ mọi màu sắc, mỗi lần ông ta cử động chúng lại tỏa sáng và đổi màu khiến mắt tôi bối rối.

“ ‘Tôi vẫn thích màu trắng hơn,’ tôi nói.

“ ‘Màu trắng!’ ông ta miệt thị. ‘Chỉ thích hợp làm mở đầu mà thôi. Áo trắng sẽ bị nhuộm. Giấy trắng sẽ bị viết lên và ánh sáng trắng sẽ bị phá vỡ.’

“ ‘Trong trường hợp đó thì không còn là trắng nữa,’ tôi đáp. ‘Và kẻ nào phá vỡ một thứ chỉ để biết đó là gì, kẻ đó đã rời bỏ chính đạo.’

“ ‘Ông đừng nói chuyện với ta như nói với những thằng ngu mà ông vẫn hay kết bạn như vậy chứ,’ ông ta nói. ‘Ta gọi ông đến đây không phải để được ông lên lớp, mà để cho ông một lựa chọn.’

“Rồi ông ta vươn người và bắt đầu diễn thuyết, cứ như thể ông ta có một bài nói đã được nhẩm luyện từ trước. ‘Thuở Cựu Niên đã qua. Thời Hiện Tại sắp qua. Và buổi Tân Niên đang bắt đầu. Thời đại của Tiên đã chấm dứt, nhưng thời đại của chúng ta thì đã ở trong tầm tay: thế giới của Con Người, là thứ chúng ta cần phải cai trị. Nhưng chúng ta cần phải có quyền lực, quyền lực để sắp xếp mọi thứ như chúng ta muốn, vì mục đích tốt đẹp đó chỉ Hội Đồng Thông Thái mới có thể thấy được.’

“ ‘Và hãy nghe đây, Gandalf, người bạn già của ta, trợ thủ của ta!’ ông ta nói, trong khi tiến đến gần tôi và nói bằng một giọng mềm mỏng hơn. ‘Ta nói chúng ta, vì sẽ là chúng ta nếu ông tham gia cùng ta. Một Quyền Lực mới đang trỗi dậy. Đối đầu với nó, những liên minh cũ, những chính sách cũ không thể giúp gì cho chúng ta. Chẳng còn hy vọng nào cho người Tiên hay cho dòng Númenor đang giãy chết. Vậy nên trước mắt ông, trước mắt chúng ta chỉ còn lại một lựa chọn. Chúng ta có thể tham gia vào Quyền Lực đó. Như vậy sẽ rất khôn ngoan, Gandalf ạ. Vì chỉ theo lối đó chúng ta mới có hy vọng. Chiến thắng của nó đang nằm trong tầm tay; và dĩ nhiên sẽ có phần thưởng hậu hĩnh dành cho những ai tiếp sức. Nếu Quyền Lực đó lớn mạnh, các đồng minh trung thành của nó cũng sẽ lớn mạnh theo; và Hội Đồng Thông Thái, như ông và ta, nếu kiên nhẫn, sau cùng sẽ có thể định hướng đường đi của nó, rồi điều khiển nó. Chúng ta cần phải biết đợi thời, phải nén suy nghĩ của mình vào trong tim, có thể sẽ phải đau khổ về những tà ác diễn ra bằng cách ấy, nhưng cũng chỉ để phục vụ cho mục tiêu tối thượng: Kiến Thức, Thống Trị, và Trật Tự; tất cả những thứ cho đến nay chúng ta đã đấu tranh một cách vô ích hòng đạt được, mà những người bạn yếu đuối hay lười nhác của chúng ta chỉ biết cản trở thay vì giúp đỡ. Không cần phải có, và cũng sẽ không có bất cứ thay đổi thực sự nào trong mưu đồ lớn của chúng ta, chỉ trừ cách thức.’

“ ‘Saruman,’ tôi nói, ‘tôi đã nghe những thuyết giảng kiểu này trước đây rồi, nhưng chỉ từ mồm những phái viên đến từ Mordor để lừa gạt kẻ dốt nát. Không thể tin được rằng ngài đã bắt tôi vượt qua quãng đường dài như vậy chỉ để làm mệt mỏi đôi tai tôi.’

“Ông ta nhìn xéo vào tôi, và ngừng lại một lúc để đánh giá tình hình. ‘Vậy là ta có thể hiểu rằng con đường khôn ngoan này chẳng thể hấp dẫn ông,’ ông ta nói. ‘Hay là vẫn chưa? Liệu có phải vì vẫn còn con đường nào khác tốt hơn chăng?’

“Ông ta lại gần và đặt bàn tay dài của ông ta lên cánh tay tôi. ‘Nhưng tại sao lại không, Gandalf?’ ông ta thì thầm. ‘Tại sao lại không phải là Chiếc Nhẫn Thống Trị? Nếu chúng ta có thể làm chủ nó, Quyền Lực sẽ thuộc về chúng ta. Đó mới chính là lý do ta gọi ông đến đây. Bởi ta có rất nhiều tai mắt phục vụ, và ta tin ông biết thứ quý giá đó hiện đang ở đâu. Nếu không phải thì tại sao Bộ Chín lại quan tâm đến Quận, và ông có công chuyện gì ở đó?’ Khi nói ra những điều này, ông ta không che giấu nổi sự thèm muốn lóe lên tức thì trong ánh mắt.

“ ‘Saruman,’ tôi nói, và đứng ra xa khỏi ông ta, ‘mỗi lúc chỉ có một bàn tay được đeo Nhẫn Chúa, và ngài biết rõ điều đó, vậy làm ơn đừng gượng gạo nói chuyện chúng ta! Mà tôi sẽ không trao nó cho ngài đâu, nhất quyết không, cả tin tức về nó cũng không, giờ tôi đã hiểu tâm can của ngài rồi. Ngài là người đứng đầu Hội Đồng, nhưng cuối cùng ngài cũng để lộ bộ mặt thật của mình. Có vẻ như hai lựa chon thực tế là, hoặc quy hàng Sauron, hoặc chính ngài. Tôi sẽ không chọn bên nào hết. Ngài còn thêm đề nghị nào nữa không?’

“Ông ta liền trở nên lạnh lùng và nham hiểm. ‘Có đấy,’ ông ta nói. ‘Ta không mong gì việc ông tỏ ra thông thái, ngay cả để làm lợi cho chính ông; nhưng ta vẫn cho ông cơ hội tự nguyện trợ giúp ta, như vậy sẽ tránh tự chuốc lấy rắc rối và đau đớn. Lựa chọn thứ ba là ở lại đây, cho đến khi kết thúc.’

“ ‘Cho đến khi việc gì kết thúc?’

“ ‘Cho đến khi ông tiết lộ cho ta biết có thể tìm thấy chiếc Nhẫn Chúa ở đâu. Có thể ta sẽ phải tìm các phương thức để thuyết phục ông. Hoặc cho đến khi nó được tìm thấy bất chấp sự ngoan cố của ông, và Người Thống Trị có thời gian tính đến những việc nhẹ nhàng hơn: ví như, tìm phần thưởng tương xứng cho tay Áo Xám Gandalf xấc xược dám cản trở.’

“ ‘Chưa chắc đã là một trong những việc nhẹ nhàng đâu,’ tôi nói. Ông ta cười vào mặt tôi, bởi lời nói của tôi trống rỗng, và ông ta cũng biết thế.

“Chúng bắt tôi và để tôi lại một mình trên đỉnh tháp Orthanc, nơi Saruman thường lên để quan sát tinh tú. Không hề có đường xuống ngoại trừ một cái cầu thang hàng ngàn bậc hẹp, còn vùng thung lũng xung quanh thì lại sâu hút phía bên dưới. Tôi nhìn xuống và nhận ra, xưa đây từng là một nơi xanh tốt và đẹp đẽ, thế nhưng giờ nó đầy kín những hầm hố và lò xưởng. Rất nhiều sói và Orc tụ tập ở Isengard, bởi Saruman đang tập trung một đội quân đông đảo để phục vụ mục đích riêng, để gây đối trọng với Sauron trong lúc còn chưa phục vụ hắn. Một làn khói đen lơ lửng trên toàn bộ công trình của ông ta, cuốn quanh sườn tòa tháp Orthanc. Tôi một mình đứng trên hòn đảo giữa biển mây, và chẳng có bất cứ cơ hội nào để trốn thoát; đó thực sự là những ngày đắng cay. Cái lạnh xuyên thấu da thịt tôi, và tôi chỉ có một khoảng nhỏ đủ để đi tới đi lui và ngẫm nghĩ về việc lũ Kỵ Sĩ đang tràn lên phía Bắc.

“Ngoài những lời lẽ hẳn là dối trá của Saruman, việc Bộ Chín đã thực sự trỗi dậy thì tôi tin chắc. Trước khi đến Isengard khá lâu, trên đường đi tôi đã nghe được nhiều tin tức không thể sai lầm. Tôi lo sợ hơn lúc nào hết cho những người bạn ở Quận; nhưng tôi vẫn còn một chút hy vọng. Tôi hy vọng Frodo đã lên đường ngay khi nhận được thư khẩn của tôi, và mong sao cậu ấy đến được Thung Đáy Khe trước khi cuộc truy lùng chết chóc bắt đầu. Nhưng cả nỗi sợ lẫn niềm hy vọng của tôi đều vô căn cứ, vì hy vọng thì trông vào lão béo ở Bree, còn nỗi sợ lại hướng đến sự xảo quyệt của Sauron. Mà lão béo bán rượu thì có quá nhiều khách phải bưng phải rót, còn quyền năng của Sauron lại chưa được như những gì nỗi sợ hãi thổi phồng. Nhưng khi bị kẹt lại cô độc giữa vòng đá Isengard, thật chẳng dễ dàng tưởng tượng lũ thợ săn thường vẫn khiến tất cả đều phải chạy trốn hay ngã gục lại hỏng việc ở nơi Quận xa.”

“Cháu đã thấy ông!” Frodo kêu lên. “Ông đi đi lại lại còn ánh trăng tỏa sáng trên tóc ông.”

Gandalf ngừng lại nhìn cậu đầy ngạc nhiên. “Đó chỉ là một giấc mơ,” Frodo nói, “nhưng bỗng nhiên cháu nhớ lại. Cháu gần như đã quên khuấy mất. Cháu nghĩ đã mơ thấy cách đây khá lâu, sau khi cháu rời Quận.”

“Vậy là giấc mơ đến muộn,” Gandalf nói, “như cháu sẽ sớm hiểu. Ta đã lâm vào một hoàn cảnh khốn cùng. Và bất cứ ai biết ta sẽ đều đồng ý rằng rất hiếm khi ta ở vào hoàn cảnh đó, nên không bình tâm nổi trước bất hạnh như thế. Gandalf Áo Xám mà lại bị nhốt như một con ruồi trong tấm lưới nhện xảo quyệt! Thế nhưng ngay cả con nhện khôn ngoan nhất vẫn có sợi tơ yếu trong mắt lưới.

“Lúc đầu tôi sợ Radagast cũng đã quy hàng, bởi Saruman rõ ràng cũng có ý định đó. Nhưng tôi đã không nhận ra bất cứ điều gì đáng nghi trong giọng nói cũng như trong đôi mắt ông ấy. Nếu nhận ra tôi đã không bao giờ tới Isengard, hoặc đã tới một cách thận trọng hơn. Saruman chắc đã đoán vậy nên ông ta che đậy âm mưu và lừa dối người đưa tin của mình. Trong bất cứ trường hợp nào, việc lung lạc và thuyết phục Radagast trung tín trở thành kẻ phản bội đều vô dụng. Ông ấy đã thành thật tìm đến tôi, nên mới thuyết phục được tôi.

“Đấy chính là điều nằm ngoài dự tính của Saruman. Bởi Radagast không thấy có lý do nào không làm như tôi yêu cầu, nên ông ấy tới thẳng rừng Âm U, nơi ông ấy có rất nhiều bạn bè lâu năm. Và đàn Đại Bàng trên Dãy Núi Mù bay khắp nơi nên họ thấy được nhiều điều: lũ sói hội quân, lũ Orc hành quân; còn Bộ Chín thì đang lùng sục khắp chốn; họ còn biết tin Gollum đã trốn thoát. Và họ phái tín sứ báo cho tôi biết những tin đó.

“Thế là vào một đêm trăng sáng cuối hạ, Gwaihir Chúa Gió, đôi cánh tinh nhanh nhất trong số các Mãnh Bàng, không gọi mà bay đến Orthanc; và anh ra đã thấy tôi đang đứng trên đỉnh tháp. Vậy là tôi nói chuyện với anh ta và anh ta đã đưa tôi đi, trước khi Saruman kịp nhận ra. Và cho đến khi lũ sói và lũ Orc nhận lệnh truy lùng tôi thì tôi đã ở rất xa Isengard.

“ ‘Anh có thể đưa tôi đi bao xa?” tôi hỏi Gwaihir.

“ ‘Nhiều lý,’ đại bàng trả lời, ‘nhưng không thể đến tận cùng thế giới. Tôi được phái đi để đưa tin, chứ không phải đưa người.’

“ ‘Vậy thì tôi cần phải có một con chiến mã,’ tôi nói, ‘và chiến mã đó phải đặc biệt nhanh, bởi trước nay tôi chưa bao giờ cần phải vội như thế này.’

“ ‘Thế thì tôi sẽ đưa ông đến Edoras, nơi Lãnh Chúa Rohan ngự trong những tòa sảnh,’ đại bàng nói; ‘bởi nơi đó không còn xa nữa.’ Tôi lấy làm mừng vì Riddermark tên Rohan là nơi những Chúa Ngựa - Rohirrim sinh sống, và không ở đâu có được giống ngựa tốt hơn giống sinh ra nơi vùng thảo nguyên rộng lớn nằm giữa Dãy Núi Mù và Dãy Núi Trắng.

“ ‘Anh nghĩ Con Người ở Rohan còn đáng tin không?’ tôi hỏi Gwaihir, bởi sự phản bội của Saruman đã khiến niềm tin của tôi lung lay.

“ ‘Họ dùng ngựa làm cống vật,’ anh ta trả lời, ‘và hàng năm vẫn nộp nhiều con cho Mordor, hay ít ra lời đồn là thế; tuy nhiên họ vẫn chưa bị đóng ách đâu. Nhưng nếu Saruman đã ngả về phe tà ác như ông nói, thì ngày định mệnh của họ sẽ chẳng còn lâu nữa.’

“Đại bàng thả tôi xuống Rohan trước khi trời sáng; và đến đây thì tôi đã quá kéo dài câu chuyện của tôi rồi. Phần còn lại cần phải vắn tắt hơn. Ở Rohan tôi thấy phe tà ác bắt đầu hiện hữu: những lời dối trá của Saruman; vị vua ở đó không thèm nghe lời cảnh báo của tôi nữa. Ông ta bảo tôi chọn ngựa rồi đi ngay; tôi chọn một con tôi thích nhất, còn với ông ta thì chẳng là gì. Tôi đã lấy đi con ngựa tốt nhất của vùng đất ấy, cả đời tôi chưa bao giờ gặp được con nào tương tự.”

“Vậy thì đó chắc hẳn là một con tuấn mã cừ khôi,” Aragorn nói; “nhưng tin này khiến tôi đau lòng hơn rất nhiều tin khác bởi thật tệ khi biết Sauron đòi những vật cống nạp giá trị đến vậy. Mọi chuyện đâu có như thế khi tôi ở Rohan lần gần đây nhất.”

“Tôi cam đoan là bây giờ cũng không,” Boromir lên tiếng. “Đó chỉ là những lời dối trá của Kẻ Thù. Tôi hiểu Con Người ở Rohan, họ là những người trung thực và can trường, đồng minh của chúng tôi, vẫn định cư tại vùng đất chúng tôi đã ban cho từ rất lâu rồi.”

“Bóng của Mordor đổ xuống cả những vùng đất xa,” Aragorn trả lời. “Saruman đã gục ngã vì nó. Rohan đang bị phong tỏa. Ai nói trước được anh sẽ thấy gì nếu bây giờ quay lại đó?”

“Ít nhất cũng không phải thấy,” Boromir nói, “rằng họ đã bán ngựa để mua lại cuộc sống của chính mình. Họ yêu ngựa như yêu người trong gia đình. Tình yêu này không phải không có lý do, bởi ngựa Riddermark đến từ những cánh đồng miền Bắc, cách xa Bóng Tối; và dòng dõi của chúng cũng như của những chủ nhân chúng đã tiếp nối từ những ngày tự do xa xưa.”

“Đúng vậy!” Gandalf nói. “Và một trong số chúng có thể đã được sinh ra từ buổi bình minh của thế giới. Ngựa của Bộ Chín không thể sánh được với nó. Không hề biết mệt, lại phi nhanh như gió cuốn, người ta gọi nó là Scadufax. Ban ngày, lông nó óng ánh như dát bạc; còn đêm xuống thì chuyển sang màu bóng tối, nên nó di chuyển không ai thấy. Và bước chân mới nhẹ làm sao! Chưa từng có con người nào cưỡi được lên nó trước đây, nhưng tôi đã chọn và thuần hóa được nó; nó nhanh đến nỗi khi Frodo đến vệt đồi Mộ Đá thì tôi đã về đến Quận, mặc dù lúc tôi rời khỏi Rohan cũng là lúc Frodo rời Hobbit Thôn.

“Thế nhưng nỗi sợ dâng lên suốt trong lúc tôi rong ruổi. Kể từ khi lên đường về phía Bắc, tôi đã nghe tin về lũ Kỵ Sĩ Đen, và mặc dù tôi rút ngắn khoảng cách từng ngày một, chúng vẫn luôn ở phía trước. Chúng đã chia nhỏ lực lượng, tôi được biết: một vài tên vẫn còn ở vùng biên giới phía Đông, cách không xa đường Xanh, còn một vài tên khác xâm nhập Quận từ phía Nam. Lúc tôi đến Hobbit Thôn thì Frodo đã đi khỏi; nhưng tôi có trao đổi mấy lời với già Gamgee. Rất nhiều lời nhưng chẳng mấy vào được vấn đề. Ông ấy phàn nàn nhiều về các chủ nhà mới của Đáy Bao.

“ ‘Tôi không chịu được sự thay đổi,’ ông nói, ‘nhất là đã đến cái tuổi này rồi, chưa kể lại là thay đổi sang cái tệ nhất.’ ‘Thay đổi sang cái tệ nhất,’ ông ấy lặp lại nhiều lần.

“ ‘Tệ nhất là nói gở,’ tôi nói với ông ấy, ‘và tôi mong ông không phải sống để thấy cái tệ nhất.’ Tuy nhiên nhặt giữa cuộc nói chuyện, tôi có thể suy ra được rằng Frodo đã rời khỏi Hobbit Thôn gần một tuần trước, và đúng đêm hôm đó một Kỵ Sĩ Đen đã tới Quả Đồi. Thế là tôi phi ngựa đi trong sợ hãi. Tôi tới Trấn Hươu, thấy ở đó đang hỗn loạn, lại náo nhiệt như một tổ kiến vỡ. Tôi tới ngôi nhà ở Hõm Crick, thấy nó đã bị phá cửa từ lúc nào và bên trong hoàn toàn trống rỗng, trên ngưỡng cửa còn rơi lại áo choàng của Frodo. Thế nên trong một lúc niềm hy vọng đã rời bỏ tôi, tôi không ở lại đợi nghe ngóng tin tức - nếu vậy chắc tôi đã sớm nhẹ lòng - mà lập tức phóng theo dấu vết của lũ Kỵ Sĩ. Thật khó đuổi theo chúng, bởi chúng chia ra rất nhiều đường và tôi đã bị một phen bối rối. Nhưng theo như tôi thấy, một hai tên đã hướng tới Bree; nên tôi theo hướng đó, bởi tôi đã nghĩ ra những lời muốn nói vào mặt lão chủ quán.

“ ‘Họ gọi lão ta là Bơ Gai,’ tôi nghĩ. ‘Nếu sự chậm trễ này là do lão, ta sẽ đun cho tất cả bơ trong người lão ta chảy ra hết. Ta sẽ nướng lão ngốc đó thật lâu trên lửa.’ Và lão ta cũng trông mong không ít hơn thế; vừa thấy mặt tôi xuất hiện, lão ta đã ngã ngửa người và chảy ra ngay tại chỗ.”

“Ông đã làm gì ông ấy thế?” Frodo hoảng hốt hét lên “Ông ấy thực sự rất tốt với bọn cháu và đã làm tất cả những gì có thể.”

Gandalf cười lớn. “Đừng sợ!” lão nói. “Ta không cắn, và sủa cũng ít thôi. Khi lão ta ngừng run lẩy bẩy, ta đã mừng khôn xiết khi nghe được thông tin từ lão ta, đến nỗi đã ôm chầm lấy lão bạn già. Việc đã xảy ra thế nào ta không thể đoán được, chỉ biết rằng cháu ở Bree vừa đêm hôm trước, và ra đi đúng sáng sớm hôm đó cùng Sải Chân Dài.

“ ‘Sải Chân Dài sao!’ tôi kêu lên thất thanh vì phấn khởi.

“ ‘Vâng, thưa ông, tôi e là như thế, thưa ông,’ Bơ Gai nói mà không hiểu ý tôi. ‘Hắn đã bắt được họ, cho dù tôi đã làm tất cả những gì có thể, và họ đã đi theo hắn. Họ đã cư xử rất kỳ quặc trong suốt thời gian ở đây: có thể nói là, rất ngang bướng.’

“ ‘Đồ rồ! Đồ ngốc! Hỡi Đại Mạch thập phần thân mến và tốt bụng!’ tôi nói. ‘Đó là tin tức tốt lành nhất mà ta nghe được suốt từ ngày Hạ Chí đến nay: nó phải đáng giá một đồng vàng là ít. Cầu cho bia của ông bị bỏ bùa để lúc nào cũng trên cả tuyệt hảo trong vòng bảy năm tới!’ tôi nói. ‘Giờ thì ta có thể ngủ cả đêm, lần đầu tiên kể từ lúc nào ta chẳng nhớ nổi nữa.’

“Thế là tôi nghỉ lại quán tối hôm đó, trằn trọc nghĩ xem điều gì đã xảy ra với lũ Kỵ Sĩ; bởi có vẻ như mới chỉ có hai tên đến được Bree. Nhưng đến đêm chúng tôi nghe thấy có thêm ít nhất năm tên đến từ phía Tây, chúng xô đổ cổng và phóng qua Bree như một cơn gió rít, khiến dân Bree run lẩy bẩy vì tưởng ngày tận thế đã tới. Tôi dậy trước bình minh và bám theo bọn chúng.

“Tôi không biết, nhưng có thể đoán chắc mọi việc đã xảy ra như sau. Thủ Lĩnh của bọn chúng đã bí mật lánh về phía Nam Bree, trong khi hai tên khác trước phóng qua làng, và bốn tên khác đột nhập Quận. Nhưng đến khi những tên này thất bại ở Bree và tại Hõm Crick, chúng quay lại báo cho Thủ Lĩnh, do vậy Đường Cái tạm thời không bị ai canh gác, ngoại trừ lũ do thám cho chúng. Tên Thủ Lĩnh sau đó sai vài tên tiến thẳng về phía Đông băng qua vùng đồng trống, còn chính hắn cùng số còn lại đi theo Đường Cái, trong cơn điên giận ghê gớm.

“Tôi phi như bão lốc tới Đỉnh Gió, và đến nơi trước khi mặt trời lặn vào ngày thứ hai sau khi rời Bree - và thấy chúng cũng đã ở đó trước tôi. Chúng tránh mặt tôi, bởi chúng cảm nhận được cơn giận dữ của tôi đang tới gần và không dám giáp mặt tôi khi Mặt Trời vẫn còn ở trên cao. Nhưng đến đêm chúng lại sáp vào gần, và tôi bị vây hãm trên đỉnh đồi, trong vòng đá tháp Amon Sûl. Tôi thực sự đã phải trổ tài hết sức: ánh sáng và khói lửa cỡ đó chưa từng xuất hiện ở Đỉnh Gió kể từ hiệu lệnh chiến tranh thuở xưa.

“Tôi thoát khỏi vòng vây lúc mặt trời mọc và chạy lên phía Bắc. Tôi chẳng hy vọng có thể làm gì hay hơn. Tìm ra cháu, Frodo ạ, trong vùng đất hoang là một việc bất khả thi, và sẽ thật điên rồ nếu cố làm việc đó khi có cả Bộ Chín đằng sau gót. Vậy nên ta đành đặt hết niềm tin vào Aragorn. Nhưng ta vẫn mong lôi kéo bớt vài tên, đồng thời đến Thung Đáy Khe trước cháu, và phái người giúp đỡ. Đúng là bốn tên Kỵ Sĩ đã bám theo ta, nhưng chúng quay lại không lâu sau đó, có vẻ như để chuyển hướng đến Khúc Cạn. Dù sao như vậy cũng đỡ hơn một chút bởi thực tế chỉ còn năm tên tấn công trại của cháu thay vì chín.

“Sau hành trình đường bộ dài và khó khăn, ngược dòng Nguồn Xám, xuyên qua Truông Etten, rồi đi xuống từ phía Bắc, cuối cùng tôi cũng đến được đây. Tôi mất gần mười bốn ngày để đi từ Đỉnh Gió, bởi tôi không thể đi ngựa qua vùng núi đá xứ quỷ hang, và Scadufax phải cáo biệt. Tôi gửi nó về lại với chủ; nhưng tình bạn thắm thiết đã nảy nở giữa hai chúng tôi, và nó sẽ đến nếu tôi gọi khi cấp bách. Nhưng vì thế mà tôi đến Thung Đáy Khe chỉ trước chiếc Nhẫn ba ngày, ngay cả tin tức về hiểm họa đang ập đến cũng đã đến đây trước - quả là may mắn vô cùng.

“Và Frodo ạ, đó cũng là kết thúc phần tường thuật của ta. Mong Elrond và mọi người thông cảm cho độ dài của nó. Nhưng những việc này chưa từng xảy ra trước đây, ý ta là việc Gandalf lỗi hẹn và không thèm đến dù đã hứa. Ta nghĩ sự việc quá đỗi kỳ lạ như vậy đòi hỏi phải có trần tình trước Người Mang Nhẫn.

“Giờ thì Sự Tích đã được kể xong, từ đầu chí cuối. Tất cả chúng ta đều đã ở đây, cả chiếc Nhẫn cũng vậy. Nhưng chúng ta vẫn chưa đến được gần mục tiêu hơn. Chúng ta sẽ làm gì với nó?”

Tất cả chìm trong im lặng. Cuối cùng Elrond một lần nữa lên tiếng.

“Tin tức liên quan đến Saruman quả là đau buồn,” ông nói; “bởi chúng ta đều tin tưởng hắn và bản thân hắn cũng đã nắm quá sâu nhiều chuyện của Hội Đồng này. Thật nguy hiểm khi nghiên cứu quá sâu thuật pháp của Kẻ Thù, bất kể vì mục đích tốt hay xấu. Nhưng hỡi ôi, những sự sụp đổ và phản bội kiểu này đã từng xảy ra trước đây. Trong tất cả những chuyện đã nghe hôm nay, ta thấy câu chuyện của Frodo là kỳ lạ nhất. Ta biết vài người Hobbit, ngoài Bilbo đây; và nay ta có cảm giác ông ấy hẳn không phải là trường hợp quá đặc biệt, dị thường như ta từng nghĩ nữa. Thế giới đã thay đổi quá nhiều kể từ lần cuối cùng ta còn lang thang trên những con đường phía Tây.

“Chúng ta nghe gọi đám ác hồn Mộ Đá bằng rất nhiều tên; và về khu Rừng Già nhiều câu chuyện đã từng được kể: tất cả những gì còn lại bây giờ chỉ là vệt nhỏ của bìa rừng Bắc ngày trước. Từng có thời một con sóc có thể di chuyển trên cây từ nơi mà ngày nay là Quận đến tận Dunland phía Tây Isengard. Ta từng qua những vùng đất đó một lần, và biết rất nhiều điều hoang dại và kỳ lạ. Vậy mà ta đã quên Bombadil, nếu đấy vẫn đúng là kẻ đã từng băng rừng vượt núi thời xa xưa, và thậm chí ngay từ hồi ấy đã già hơn cả bậc tổ phụ. Ngày đó tên ông có khác. Chúng ta gọi ông ấy là Iarwain Ben-adar, người già nhất, kẻ không bố. Nhưng từ ngày đó các giống dân khác đã gọi ông ấy bằng nhiều cái tên khác: Người Lùn gọi bằng Forn, Con Người miền Bắc gọi bằng Orald, và nhiều tên khác nữa. Ông ấy là một tạo vật kỳ lạ, nhưng lẽ ra ta nên triệu ông ấy đến với Hội Đồng mới phải.”

“Ông ấy không chịu đến đâu,” Gandalf nói.

“Vậy chúng ta có thể cứ thông báo và nhờ tới sự giúp đỡ của ông ấy không?” Erestor hỏi. “Có vẻ như quyền năng của ông ấy còn ảnh hưởng được cả tới chiếc Nhẫn.”

“Không, tôi thì sẽ không diễn đạt thế,” Gandalf nói. “Nói cho đúng phải là quyền năng của chiếc Nhẫn không thể ảnh hưởng đến ông ấy. Ông ấy là chủ nhân của chính mình. Thế nhưng ông ấy cũng không thể biến đổi chiếc Nhẫn, hoặc vô hiệu hóa quyền năng của nó lên người khác. Hơn nữa giờ đây ông ấy đã lui về ẩn dật nơi một mảnh đất nhỏ, bên trong những ranh giới ông ấy vạch ra dù không ai nhìn thấy, hẳn là chờ thời đại đổi khác, và ông ấy sẽ không bao giờ bước ra ngoài nữa.”

“Nhưng bên trong những ranh giới đó có vẻ như chẳng gì đe dọa được ông ấy,” Erestor nói. “Chẳng lẽ ông ấy lại không nhận chiếc Nhẫn và giữ nó lại ở đó, để nó vĩnh viễn vô hại?”

“Không được,” Gandalf trả lời, “không tự nguyện đâu. Ông ấy có thể chấp nhận, nếu toàn bộ người dân tự do trên thế giới này cầu xin, nhưng ông ấy sẽ không hiểu được mức độ nghiêm trọng đâu. Và nếu đưa chiếc Nhẫn cho ông ấy, ông ấy sẽ sớm bỏ quên nó, hoặc thậm chí là vứt nó đi. Những thứ như vậy chẳng có chỗ trong tâm trí ông ấy. Ông ấy là người canh gác lỏng lẻo nhất; và chừng đó đủ để trả lời rồi.”

“Nhưng dù sao đi nữa,” Glorfindel lên tiếng, “gửi chiếc Nhẫn đến cho ông ấy cũng chỉ có thể trì hoãn ngày cái ác trở lại. Ông ấy ở cách đây quá xa, chúng ta không thể đưa chiếc Nhẫn đến đó mà không bị lũ do thám nghi ngờ hay chú ý. Và ngay cả nếu có thể, sớm hay muộn Chúa tể những chiếc Nhẫn cũng sẽ phát hiện ra nơi cất giấu và sẽ dồn toàn bộ sức mạnh của hắn nhằm vào đó. Liệu một mình Bombadil có thể chống lại lực lượng đó không? Tôi nghĩ là không. Tôi nghĩ rằng lúc chung cuộc, khi tất thảy đều bị khuất phục, Bombadil cũng sẽ tiêu vong, Sau Cùng như ông ấy đã là Đầu Tiên; và rồi Đêm Tối sẽ bao trùm.”

“Tôi biết rất ít về Iarwain ngoài cái tên,” Galdor nói; “nhưng tôi nghĩ Glorfindel đúng. Quyền năng để đánh bại Kẻ Thù của chúng ta không ở trong ông ấy, trừ khi quyền năng ấy nằm trong chính đất này. Vậy mà chúng ta thấy Sauron có thể tra tấn hoặc hủy diệt cả đồi núi. Có quyền năng nào lưu lại thì đều ở với chúng ta tại Imladris này, hoặc ở với Círdan nơi Cảng, hoặc ở Lórien. Thế nhưng liệu họ có đủ sức mạnh, chúng ta ở đây liệu có đủ sức mạnh, để đối đầu với Kẻ Thù, đối đầu với cuộc tấn công của Sauron lúc chung cuộc, khi tất cả xung quanh đã hoàn toàn sụp đổ?”

“Ta không có sức mạnh đó,” Elrond nói; “và họ cũng không.”

“Vậy nếu không thể giữ được chiếc Nhẫn xa khỏi hắn vĩnh viễn bằng sức mạnh,” Glofindel nói, “chúng ta chỉ còn lại duy nhất hai lựa chọn: mang nó sang bên kia Đại Dương, hoặc phá hủy nó.”

“Nhưng Gandalf vừa cho biết chẳng thể phá hủy nó bằng bất cứ phương tiện gì chúng ta có ở đây,” Elrond nói. “Và những ai sống bên kia Đại Dương sẽ không đời nào chịu chứa chấp nó đâu: dù tốt hay xấu thì nó cũng thuộc về Trung Địa; chính chúng ta, những người còn sinh sống ở đây, phải xử lý nó.”

“Vậy thì,” Glorfindel nói, “chúng ta hãy ném nó xuống biển sâu, và biến những lời dối trá của Saruman thành hiện thực. Bởi giờ đây đã rõ ràng ngay từ khi còn ở Hội Đồng chân Saruman đã bước đi trên con đường tà vạy. Hắn biết chiếc Nhẫn chẳng thể biến mất mãi, nhưng lại muốn chúng ta tưởng như thế; bởi chính hắn bắt đầu thèm khát nó. Nhưng thường trong những lời dối trá lại ẩn giấu sự thật: trong lòng Đại Dương nó sẽ an toàn.”

“Không an toàn được mãi,” Gandalf nói. “Có rất nhiều thứ trong lòng nước sâu; và biển cả cùng đất liền đều có thể thay đổi. Và trách nhiệm của chúng ta ở đây không phải chỉ suy tính cho một mùa, hay một vài đời Con Người, hay thậm chí cho một kỷ nguyên sắp qua của thế giới. Chúng ta cần phải tìm ra cách chấm dứt hoàn toàn mối họa này, ngay cả khi chúng ta chẳng hy vọng có thể hoàn thành được.”

“Và chúng ta chẳng thể tìm thấy cái hồi kết ấy trên những con đường tới Đại Dương,” Galdor lên tiếng. “Nếu tìm đến Iarwain đã bị xem là quá nguy hiểm, thì chạy ra biển bây giờ còn đầy rẫy những họa chết người. Trái tim tôi mách bảo Sauron sẽ chờ đợi chúng ta chọn ngả phía Tây, khi mà hắn biết được điều gì đã xảy ra. Và hắn sẽ sớm biết. Bộ Chín quả thực đã bị mất ngựa, nhưng đó chỉ là khoảng thời gian nghỉ ngơi, trước khi bọn chúng tìm ra được chiến mã mới nhanh hơn. Giờ đây chỉ cần đánh bại uy lực đang suy yếu của Gondor là hắn có thể mở cuộc hành quân tàn bạo dọc bờ biển lên miền Bắc; và nếu hắn tràn đến, tấn công Ba Tháp Trắng và Cảng Xám, người Tiên từ nay về sau có lẽ sẽ chẳng thoát khỏi bóng đêm Trung Địa mỗi lúc một đổ dài.”

“Cuộc hành quân đó sẽ bị trì hoãn lâu đấy,” Boromir nói. “Ông nói Gondor đang suy yếu. Thế nhưng Gondor vẫn đứng vững và ngay cả vào lúc khôn cùng, sức mạnh của nó vẫn rất đáng nể.”

“Thế nhưng sự cảnh giác đề phòng của nó không còn đẩy lui Bộ Chín được nữa,” Galdor lên tiếng. “Và hắn có thể tìm những lối đi khác mà Gondor không canh giữ.”

“Vậy thì,” Erestor nói, “chỉ còn lại hai con đường như Glorfindel đã nói: giấu chiếc Nhẫn mãi mãi, hoặc phá hủy nó. Nhưng cả hai đều vượt quá khả năng của chúng ta. Ai có thể giải quyết câu đố này cho chúng ta?”

“Ở đây chẳng ai có thể,” Elrond nghiêm trang trả lời. “Ít nhất thì cũng chẳng ai có thể nói trước điều gì sẽ đến nếu chúng ta chọn con đường này hay con đường kia. Nhưng giờ đây có vẻ như ta đã biết chúng ta phải chọn ngả nào. Đường về phía Tây có vẻ dễ dàng nhất. Vậy nên cần phải tránh xa. Nó sẽ bị canh chừng. Người Tiên đã bỏ chạy theo lối đó quá thường xuyên. Giờ đây, ở bước tận cùng này, chúng ta phải chọn con đường khó, con đường không được dự đoán trước. Hy vọng của chúng ta ở cùng nó, nếu vẫn còn có hy vọng. Đi thẳng vào vùng hiểm nguy - vào Mordor. Chúng ta phải ném chiếc Nhẫn vào Ngọn Lửa.”

Im lặng lại bao trùm. Frodo, ngay cả trong ngôi nhà đẹp đẽ đó, trông ra thung lũng đầy nắng và ngập tràn tiếng suối trong, vẫn cảm thấy bóng đen chết chóc trong tim. Boromir cục cựa, cậu nhìn sang gã. Gã vừa mân mê chiếc tù và lớn vừa chau mày. Sau một hồi lâu gã lên tiếng.

“Tôi không hiểu tất cả những chuyện này,” gã nói. “Saruman là một tên phản bội, nhưng chẳng phải hắn đã nói ra một câu thông thái đó sao? Tại sao các người lại chỉ bàn đến việc che giấu và phá hủy? Tại sao chúng ta không nghĩ rằng Nhẫn Chúa đã tới nằm trong tay ta để phục vụ chúng ta trong giờ phút khó khăn này? Nếu lợi dụng nó, các vị Chúa Tự Do của người Tự Do chắc là có thể đánh bại Kẻ Thù. Tôi cho rằng đó mới chính là điều hắn lo sợ nhất.

“Con Người ở Gondor dũng cảm, họ sẽ không bao giờ quy phục; nhưng họ vẫn có thể bị đánh bại. Lòng dũng cảm cần nhất là sức mạnh, kế đến là vũ khí. Hãy biến chiêc Nhẫn thành vũ khí của chúng ta, nếu đúng là nó có quyền năng như các vị nói. Hãy nắm lấy nó và tiến lên giành thắng lợi!”

“Than ôi, không,” Elrond nói. “Chúng ta không thể sử dụng Nhẫn Thống Trị. Điều đó chúng ta giờ đã biết quá rõ. Nó thuộc về Sauron, được làm ra bởi một mình hắn, và xấu xa hoàn toàn. Sức mạnh của nó quá lớn, Boromir ạ, sẽ không chịu nghe theo điều khiển của bất cứ ai, trừ những người đã sở hữu sẵn quyền năng mạnh mẽ. Nhưng với họ, nó thậm chí còn tiềm ẩn nhiều hiểm họa chết người hơn. Chính niềm khao khát nó sẽ khiến mọi trái tim trở nên đồi bại. Hãy nhìn Saruman xem. Nếu bất cứ ai trong Hội Đồng Thông Thái dùng chiếc Nhẫn này lật đổ Chúa tể Mordor, sử dụng chính thuật pháp của hắn, người đó sẽ ngay lập tức tự đặt mình lên ngai vàng của Sauron, và sẽ lại xuất hiện một Chúa Tể Hắc Ám khác. Và đó là lý do nữa cho việc chiếc Nhẫn cần phải bị phá hủy: ngày nào nó còn trên thế gian, ngày đó nó còn là mối họa, ngay cả đối với Hội Đông Thông Thái. Bởi chẳng có thứ gì là độc ác ngay từ đầu. Ngay cả Sauron cũng vậy. Giữ Nhẫn để giấu ta đã thấy sợ hãi rồi. Giữ Nhẫn để dùng thì không đời nào ta làm.”

“Tôi cũng không,” Gandalf nói.

Boromir nhìn họ đầy nghi ngờ, nhưng rồi cúi đầu. “Vậy cứ thế đi,” gã nói. “Vậy thì ở Gondor chúng tôi đành phải trông chờ vào những vũ khí có trong tay. Và ít nhất thì trong khi những người Thông Thái canh giữ chiếc Nhẫn này, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục chiến đấu. Có vẻ như Thanh Kiếm Gãy vẫn còn khả năng chặn đứng ngọn triều - nếu bàn tay cầm nó thừa hưởng không chỉ vật báu gia truyền, mà còn cả phẩm chất của Các Vua của Con Người.”

“Ai biết được đây?” Aragorn nói. “Nhưng một ngày nào đó chúng ta sẽ thử kiểm chứng điều đó.”

“Mong sao ngày đó không bị trì hoãn quá lâu,” Boromir nói. “Bởi dầu không đòi hỏi, nhưng chúng tôi vẫn rất cần giúp đỡ. Chúng tôi sẽ được an ủi nếu thấy mọi người khác cũng chiến đấu bằng tất cả những gì họ có.”

“Vậy cứ thấy được an ủi thì hơn,” Elrond lên tiếng. “Bởi vẫn còn những lực lượng cũng như những vương quốc khác mà anh chưa biết, và họ ẩn mình khỏi tầm mắt anh. Dòng Anduin Sông Cả đã chảy qua rất nhiều bờ bến trước khi qua Argonath và Cánh Cổng Gondor.”

“Có thể sẽ vẫn tốt đẹp cho tất cả,” Glóin Người Lùn nói, “nếu tất cả những lực luợng này được tập hợp lại, và sức mạnh của mỗi bên đều được dùng cho liên minh. Còn những chiếc nhẫn khác, ít xảo quyệt hơn, hẳn là có thể phục vụ nhu cầu của chúng ta. Bộ Bảy đã biến mất khỏi tay ta - nếu Balin chưa tìm ra được chiếc nhẫn của Thrór, tức chiếc nhẫn cuối cùng; chẳng ai nghe được tin tức gì về nó kể từ khi Thrór băng hà tại Moria. Thực tế là giờ đây tôi có thể tiết lộ, một phần là do hy vọng tìm thấy chiếc nhẫn đó mà Balin đã cất công ra đi.”

“Balin sẽ chẳng tìm thấy chiếc nhẫn nào ở Moria,” Gandalf nói. “Thrór đã truyền lại cho con trai là Thráin, nhưng Thráin lại không truyền cho Thorin. Nó đã bị cưỡng đoạt khỏi Thráin dưới những hầm ngục ở Dol Guldur. Tôi đã đến quá muộn.”

“Ôi, trời ơi!” Glóin thét lên. “Khi nào mới đến ngày báo thù của chúng tôi đây? Nhưng mà vẫn còn Bộ Ba. Ba Nhẫn của người Tiên thì sao? Người ta vẫn nói, những chiếc nhẫn phi thường. Các Chúa Tiên không giữ chúng sao? Tất cả cũng đều được Chúa Tể Hắc Ám tạo ra từ hồi đó. Chúng nằm im sao? Tôi thấy các Chúa Tiên cũng ngồi đây. Tại sao họ không nói gì?”

Không có người Tiên nào trả lời. “Ông không nghe ta kể sao, Glóin?” Elrond hỏi. “Bộ Ba không do Sauron làm ra, hắn thậm chí còn không chạm tay vào chúng. Nhưng nói về chúng thì không được phép. Cho nên chỉ bây giờ, trong giờ phút ngờ vực này, ta mới nói. Chúng không nằm im đâu. Nhưng chúng không được tạo ra để làm vũ khí chiến tranh hay chinh phục: đó không phải quyền năng của chúng. Những người tạo ra chúng không ham muốn sức mạnh, thống trị, hay của cải, mà muốn tri thức, sáng tạo, và hàn gắn để giữ cho vạn vật luôn toàn vẹn. Người Tiên ở Trung Địa đã có gặt hái ở mức độ nhất định về những mặt đó, cho dù cũng kèm theo đau buồn. Thế nhưng tất cả những gì người đeo Bộ Ba làm được đều sẽ gây tổn hại cho chính họ, cả tâm hồn lẫn trái tim họ sẽ lộ ra trước Sauron một khi hắn tìm lại được Nhẫn Chúa. Giá Bộ Ba chưa bao giờ hiện hữu thì tốt hơn. Bởi đó chính là mục đích của hắn.”

“Vậy rồi đây điều gì sẽ xảy ra, nếu Chiếc Nhẫn Thống Trị bị phá hủy như ý kiến của Hội Đồng?” Glóin hỏi.

“Chúng ta không thể chắc chắn về điều đó,” Elrond buồn bã trả lời. “Vài người hy vọng Bộ Ba, mà Sauron chưa từng chạm tay vào, sẽ được tự do, và những người cai quản chúng sẽ hàn gắn vết thương mà hắn đã gây ra cho thế giới này. Nhưng cũng có thể khi Nhẫn Chúa không còn, Bộ Ba sẽ sụp đổ, và rất nhiều thứ đẹp đẽ sẽ tàn lụi và bị lãng quên. Đó chính là điều ta suy đoán.”

“Song le tất cả người Tiên sẵn lòng chấp nhận khả năng này,” Glorfindel lên tiếng, “nếu có thể khiến quyền lực của Sauron tan vỡ, và nỗi sợ bị hắn thống trị mãi mãi không còn.”

“Vậy là chúng ta lại trở về với phương án phá hủy chiếc Nhẫn,” Erestor nói, “mà chúng ta chưa hề tiến được bước nào. Chúng ta lấy đâu ra sức mạnh để tìm đến Ngọn Lửa đã nung ra nó? Đó là con đường tuyệt vọng. Và tôi thậm chí còn dám nói là điên rồ nữa, nếu tuổi tác hiền minh của Elrond không ngăn tôi lại.”

“Tuyệt vọng, hay điên rồ?” Gandalf hỏi lại. “Không phải tuyệt vọng, vì tuyệt vọng chỉ đến với những kẻ biết chắc kết cục mà không còn nghi ngờ. Nhưng chúng ta không biết. Khi mọi con đường khác đều đã được cân nhắc, thì nhận ra lựa chọn tất yếu mới là thông thái, dù nó hẳn là có vẻ điên rồ với những ai cố bám víu vào hy vọng hão huyền. Thì cứ để sự điên rồ là tấm áo choàng ngụy trang cho chúng ta, một tấm màng che mắt Kẻ Thù! Bởi hắn rất khôn ngoan, và thường tính đếm chi ly mọi việc bằng cán cân nham hiểm của hắn. Thế nhưng thước đo duy nhất hắn biết là ham muốn, ham muốn có quyền lực; và thế là hắn tưởng lòng vả cũng như lòng sung. Trong lòng hắn, sẽ không bao giờ có chỗ cho ý nghĩ rằng ai đó lại có thể chối bỏ chiếc Nhẫn, rằng có nó rồi chúng ta lại có thể tìm cách phá hủy nó. Nếu chúng ta nhắm theo cách này, chúng ta sẽ khiến hắn lạc hướng.”

“Ít nhất là trong một khoảng thời gian,” Elrond nói. “Ta buộc phải xông pha trên con đường đó thôi, nhưng nó sẽ vô cùng hiểm trở. Và cả sức mạnh lẫn thông thái đều không thể dẫn chúng ta đi xa. Nhiệm vụ này có lẽ nên được giao cho một ai đó yếu đuối mà vẫn có nhiều hy vọng như bất cứ ai mạnh mẽ. Vả chăng thường những việc làm dịch chuyển bánh xe của thế gian vẫn là như vậy: những bàn tay nhỏ bé thực hiện chúng bởi họ buộc phải làm, trong khi những con mắt của kẻ khổng lồ lại dõi đi tận đâu.”

“Hay lắm, hay lắm, thưa Chủ Nhân Elrond!” đột nhiên Bilbo lên tiếng. “Đừng nói gì thêm nữa! Như vậy là đủ để hiểu ngài đang ám chỉ điều gì. Bilbo tên Hobbit ngu ngốc đã gây ra vụ này, vậy tốt nhất Bilbo nên kết thúc nó, hoặc kết thúc chính bản thân hắn ta. Tôi đang sống rất thoải mái ở đây, và đang thực hiện một quyển sách. Nếu các ông muốn biết, thì tôi đang chuẩn bị viết câu kết. Tôi đã nghĩ đến câu: và chú sống hạnh phúc mãi mãi về sau cho đến tận cùng ngày tháng đời mình. Đó là một kết thúc hay, và chẳng hề kém hay dù đã được dùng nhiều đến mấy. Giờ thì có lẽ tôi sẽ phải thay đổi: có vẻ như câu đó không thể thành sự thật nữa rồi; và giả sử tôi vẫn còn sống mà viết thì hiển nhiên sẽ phải thêm nhiều chương nữa. Quả là một nỗi phiền toái khủng khiếp. Khi nào tôi phải bắt đầu đây?”

Boromir nhìn Bilbo sửng sốt, nhưng tiếng cười đã vội tắt trên môi khi gã thấy tất cả mọi người đều hướng đến người Hobbit già với vẻ trang nghiêm và kính trọng. Chỉ duy nhất Glóin mỉm cười, nhưng nụ cười đó đến từ những ký ức xa xưa.

“Dĩ nhiên rồi, Bilbo thân mến của tôi,” Gandalf nói. “Nếu chú thực sự gây ra vụ này, thì ai cũng sẽ mong đợi chú kết thúc nó. Nhưng giờ thì chú đã biết rõ chuyện gây ra này chẳng ai dám nhận nổi là do mình, và rằng bất cứ anh hùng nào cũng chỉ đóng một vai nhỏ trong những chiến công vĩ đại. Chú không cần phải cúi chào đâu! Mặc dù lời được dùng theo đúng nghĩa, và chúng tôi không hề nghi ngờ là chú đã đưa ra lời đề nghị quả cảm dưới vẻ ngoài đùa giễu. Nhưng đề nghị quá sức của chú, Bilbo ạ. Chú không thể nhận lại thứ đó. Nó đã được trao đi rồi. Nếu chú vẫn cần lời khuyên của tôi, tôi sẽ nói vai trò của chú đã kết thúc, ngoại trừ vai ký lục. Hãy kết thúc quyển sách, và đừng thay đổi câu kết đó! Vẫn còn hy vọng. Nhưng hãy sẵn sàng viết tập tiếp theo, một khi họ quay về.”

Bilbo cười phá. “Từ trước đến nay, tôi chưa từng được bác khuyên bảo câu nào lọt tai,” ông nói. “Bởi tất cả những lời khuyên khó lọt tai của bác lại thường có ích, vậy nên giờ đây tôi tự hỏi lời khuyên này có ích lợi gì không. Dù sao tôi cũng không nghĩ rằng mình còn đủ sức mạnh hay may mắn để đảm đương chiếc Nhẫn. Nó đã lớn lên còn tôi thì không. Nhưng hãy cho tôi biết: bác nói họ là ám chỉ những ai vậy?”

“Là những người được phái đi cùng chiếc Nhẫn.”

“Chính xác! Nhưng họ sẽ là những ai? Tôi có cảm giác đó chính là điều Hội Đồng này phải quyết định, và cũng là tất cả những gì cần phải quyết định. Người Tiên thì chỉ cần diễn thuyết cũng đủ no, còn Người Lùn lại có sức chịu đựng đói mệt đáng nể; nhưng tôi chỉ là một lão Hobbit già nua, và tôi đang lỡ mất bữa trưa. Các vị có thể nghĩ ra ngay vài cái tên không? Hay là để dành đến sau bữa tối?”

Không một ai trả lời. Chuông báo buổi trưa vang lên. Vẫn chẳng có ai lên tiếng. Frodo liếc qua từng khuôn mặt, nhưng họ không nhìn tới cậu. Cả Hội Đồng ngồi mắt nhìn xuống, như thể chìm trong suy nghĩ sâu kín mông lung. Một nỗi sợ khủng khiếp đè lên cậu, như thể cậu đang chờ nghe tuyên bố về định mệnh nào đó mà cậu đã sớm thấy từ trước nhưng luôn hoài công hy vọng sau cùng sẽ không bao giờ có ai nói ra. Niềm khao khát được dừng chân nghỉ ngơi bên Bilbo tại Thung Đáy Khe tràn ngập trong tim cậu. Cuối cùng, bằng một nỗ lực lớn lao cậu lên tiếng, và sửng sốt nghe những lời thốt khỏi miệng mình, cứ như thể có một ý chí nào khác đang sử dụng giọng nói yếu ớt của cậu.

“Tôi sẽ mang chiếc Nhẫn đi,” cậu nói, “cho dù tôi không biết đường.”

Elrond ngước mắt lên nhìn Frodo, khiến cậu cảm thấy trái tim mình bị cái liếc nhìn sắc bén thình lình ấy xuyên thấu. “Nếu ta hiểu đúng tất cả những gì vừa được nghe,” ông nói, “ta nghĩ rằng nhiệm vụ này là để dành cho cháu, Frodo ạ; bởi nếu cháu không thể tìm ra đường, sẽ chẳng còn ai có thể tìm ra. Đây chính là giờ khắc của dân ở Quận, khi họ trỗi dậy từ những cánh đồng yên bình để làm rung chuyển những tòa tháp hay những toan tính của những thế lực Hùng Mạnh. Ai trong số Hội Đồng Thông Thái tiên tri được việc này? Hoặc nếu họ thực sự thông thái, sao họ lại phải mong được biết, trước khi giờ khắc điểm?

“Nhưng đây là một gánh nặng ghê gớm. Quá nặng nên không ai có quyền đặt lên vai người khác. Ta sẽ không đặt lên vai cháu. Nhưng nếu cháu tự nguyện chọn lấy, ta sẽ nói lựa chọn đó là đúng đắn; và dù tất cả những người Bạn Tiên hùng mạnh thuở xưa, Hador, Húrin, Túrin, và cả Beren nữa có tụ họp cùng nhau, chỗ của cháu cũng nên ở giữa họ mới đúng.”

“Nhưng ông sẽ không phái cậu Frodo đi một mình chứ, thưa Chủ Nhân?” Sam hét lên, không thể kìm lòng được lâu hơn nữa, đã nhảy dựng khỏi góc hiên, nơi chú đã lặng lẽ ngồi bệt dưới sàn.

“Tất nhiên là không!” Elrond nói, ông quay lại nhìn chú với một nụ cười. “Ít nhất là chú sẽ đi cùng cậu ấy. Thật khó có thể tách được chú khỏi cậu ấy, ngay cả khi cậu ấy được mời đến hội đồng họp kín, còn chú thì không.”

Sam thẹn thùng ngồi xuống. “Chúng ta vừa đáp trúng một lọ dưa muối thật chua, thưa cậu Frodo!” chú vừa lẩm bẩm vừa lắc đầu.

CHƯƠNG III CHIẾC NHẪN LÊN ĐƯỜNG NAM TIẾN

Muộn hơn một chút ngày hôm đó, nhóm Hobbit tổ chức một cuộc họp nội bộ tại phòng Bilbo. Merry và Pippin đã phẫn nộ khi nghe tin Sam đã lẻn vào cuộc họp Hội Đồng, sau đó lại còn được chọn làm bạn đồng hành cùng Frodo.

“Thật là bất công quá thể,” Pippin kêu la. “Thay vì tống cổ cậu ta ra ngoài, rồi xích cậu ta lại một chỗ, Elrond lại đi thưởng cho thói táo tợn của cậu ta!”

“Thưởng sao!” Frodo nói. “Anh còn chưa tưởng tượng ra được hình phạt nào nghiêm khắc hơn thế. Em nói mà không chịu suy nghĩ: bị đày vào cuộc hành trình vô vọng này mà được gọi là thưởng sao? Mới hôm qua anh còn mơ thấy mình xong việc rồi, và anh có thể nghỉ ngơi tại đây, thật lâu, mà cũng có thể là mãi mãi.”

“Em chẳng kinh ngạc đâu,” Merry lên tiếng, “và em cũng mong anh được như thế. Nhưng bọn em đang ghen với Sam, chứ không phải với anh. Nếu anh phải ra đi, thì sẽ là hình phạt cho bất cứ ai trong số bọn em nếu bị bỏ lại, kể cả là ở Thung Đáy Khe này. Bọn em đã cùng anh đi một chặng đường dài, vượt qua nhiều vất vả thế cơ mà. Bọn em muốn được đi tiếp.”

“Em chính là có ý đó,” Pippin nói. “Hobbit chúng ta phải đoàn kết và chúng ta sẽ như thế. Em sẽ đi, trừ phi người ta xích em lại. Phải có ai đó thông minh ở trong đoàn chứ.”

“Nếu vậy thì hiển nhiên cậu sẽ không được chọn rồi, Peregin Took!” Gandalf vừa nói vừa nhìn vào qua ô cửa sổ sát nền nhà. “Mà các cháu đang lo lắng không cần thiết đấy. Vẫn chưa hề có quyết định nào cả.”

“Chưa có quyết định nào sao!” Pippin hét lên. “Vậy các vị đã làm gì nãy giờ vậy? Các vị đóng cửa im ỉm hàng giờ đồng hồ liền.”

“Nói chuyện,” Bilbo lên tiếng. “Có rất nhiều chuyện để nói, và tất cả mọi người đều được mở mắt. Ngay cả lão già Gandalf. Ta nghĩ mẩu tin của Legolas về Gollum đã khiến bác ta suýt đứng tim, dù giả vờ tỉnh như không.”

“Chú sai rồi,” Gandalf nói. “Chú không chú ý đó thôi. Gwaihir đã báo cho tôi tin này từ trước đó rồi. Còn nếu chú muốn biết, thì những người thực sự mở mắt cho tất cả chính là chú và Frodo; còn tôi là người duy nhất không hề ngạc nhiên.”

“Ờ, dù sao thì,” Bilbo nói, “vẫn chưa có gì được quyết định ngoại trừ việc chọn ra Frodo và Sam tội nghiệp. Từ đầu tôi đã lo mọi việc sẽ đi theo chiều hướng đó, nếu tôi bị loại. Nhưng theo ý tôi thì Elrond sẽ cử đi một số lượng kha khá đấy, sau khi các báo cáo về đến nơi. Họ đã bắt đầu chưa, Gandalf?”

“Rồi,” thầy phù thủy trả lời. “Một toán trinh sát đã được cử đi và ngày mai sẽ có thêm. Elrond cử người Tiên và họ sẽ liên lạc với dân Tuần Du và có thể với cả người của Thranduil ở rừng Âm U nữa. Aragorn cũng đã lên đường cùng các con trai Elrond. Chúng ta sẽ phải trinh sát tất cả các vùng đất quanh đây nhiều lý trước khi có thể đưa ra bất cứ quyết định nào. Vậy nên hãy vui lên đi Frodo! Có thể cháu sẽ phải ở lại đây thêm khá lâu đây.”

“A!” Sam buồn bã thốt lên. “Chúng ta chỉ đợi cho tới mùa đông thôi đấy.”

“Chẳng còn cách nào nữa đâu,” Bilbo nói. “Lỗi đó một phần là do cháu, Frodo yêu quý của ta ạ: cứ nhất định đợi đến sinh nhật ta cho bằng được. Chọn được cách hay ho tức cười để ăn mừng, ta cứ nghĩ mãi chuyện đó. Không phải cái ngày ta muốn để cho nhà S.-B. đến Đáy Bao tí nào hết. Nhưng sẽ là thế đấy: cháu không thể ở đây đến tận mùa xuân; tuy vậy cháu lại chưa thể ra đi trước khi tin tức về đến nơi.

Khi rét mướt đầu đông về cắt thịt,

khi giá sương làm cóng nứt đá đêm,

và trụi trần cành lá, nước ao đen,

là cái ác ngóc đầu Miền Hoang Dã.

Nhưng ta sợ mệnh vận của cháu là thế đấy.”

“Tôi e là sẽ như vậy,” Gandalf nói. “Chúng ta không thể lên đường chừng nào còn chưa biết được tin tức về lũ Kỵ Sĩ.”

“Cháu tưởng tất cả bọn chứng đều đã bị tiêu diệt trong cơn lũ rồi chứ,” Merry lên tiếng.

“Không thể tiêu diệt lũ Ma Nhẫn bằng cách đó,” Gandalf nói. “Chúng có quyền năng của chủ nhân ở trong mình, cùng với hắn chúng trụ vững hay gục ngã. Chúng ta chỉ hy vọng chúng đã mất ngựa, lộ chân tướng, và sẽ bớt nguy hiểm trong ít lâu; thế nhưng chúng ta phải biết chắc điều đó đã. Thời gian này cháu nên cố quên mọi rắc rối, Frodo ạ. Ta không biết liệu có thể làm bất cứ điều gì để giúp cháu không, nhưng ta sẽ nói thầm với cháu một điều này. Có kẻ đã nói trong đoàn cần phải có một người nào đó thông minh. Cậu ta nói đúng, và ta nghĩ ta sẽ đi cùng cháu.”

Nghe thông báo này, Frodo mừng rỡ đến nỗi Gandalf phải rời bậu cửa sổ, nơi lão đã ngồi được một lúc, để ngã mũ cúi ngưởi. “Ta chỉ nói ta nghĩ ta sẽ đi cùng cháu thôi. Vậy nên cháu đừng vội hy vọng vào bất cứ điều gì. Elrond sẽ có rất nhiều điều để nói về vấn đề này, cả anh bạn Sải Chân Dài của cháu nữa. Đến đây thì ta chợt nhớ là phải đến gặp Elrond. Ta đi đây.”

“Bác nghĩ cháu sẽ được ở đây bao lâu?” Frodo hỏi Bilbo khi Gandalf vừa đi khỏi.

“Ồ, ta không biết. Chẳng thể đếm được ngày tháng ở Thung Đáy Khe này,” Bilbo trả lời. “Nhưng khá lâu đây, ta dám nói. Chúng ta sẽ có thời gian để nói nhiều chuyện thú vị. Cháu có thích giúp ta viết sách không, và bắt đầu thực hiện tập sau nữa? Cháu đã nghĩ tới đoạn kết chưa?”

“Rồi ạ, khá nhiều, nhưng tất cả đều tăm tối và khó chịu,” Frodo trả lời.

“Ồ, vậy không được đâu!” Bilbo phản đối. “Sách cần phải kết thúc có hậu. Cháu thử xem câu này nhé: và tất cả bọn họ đều an cư và sống hạnh phúc đến khi đầu bạc răng long.”

“Sẽ rất hay, nếu thực sự được như vậy,” Frodo nói.

“A!” Sam lên tiếng. “Thế họ sẽ sống ở đâu? Lúc nào cháu cũng thắc mắc chuyện đó.”

Trong một lúc lâu những người Hobbit tiếp tục nói và ngẫm nghĩ về cuộc hành trình vừa trải qua, về những hiểm nguy đang rình rập phía trước; thế nhưng Thung Đáy Khe thần kỳ đã sớm gạt bỏ tất cả sợ hãi, lo âu trong họ. Tương lai, dù tốt hay xấu, vẫn không bị lãng quên, song tạm thời không còn ảnh hưởng được lên hiện tại. Sinh lực và hy vọng lớn dần trong họ, và họ tận hưởng từng ngày tốt đẹp trôi qua, tận hưởng từng bữa ăn, từng lời ca tiếng hát.

Và ngày tháng cứ thế trôi, buổi bình minh nào cũng sáng tươi đẹp đẽ, còn buổi tối nào sau đó cũng mát mẻ trong lành. Thế nhưng mùa thu trôi đi quá nhanh; ánh sáng vàng óng dần ngả sang màu bạc xám, những chiếc lá mỏng manh cuối cùng cũng rời khỏi cành cây trơ trụi. Gió lạnh bắt đầu thổi từ Dãy Núi Mù sang phía Đông. Mặt Trăng rằm tháng Mười đầy tròn vành vạnh trên bầu trời đêm, át hết những ngôi sao kém cạnh. Nhưng ở dưới thấp phía trời Nam, vẫn còn một ngôi sao đỏ rực. Cứ mỗi đêm, khi Mặt Trăng dần khuyết, ngôi sao đó lại càng tỏa sáng hơn. Frodo nhìn thấy nó qua khung cửa sổ, khảm vào các từng trời, rực cháy như con mắt canh chừng nhìn từ phía trên những tán cây mọc bên bờ miệng thung lũng.

Nhóm Hobbit đã lưu lại nhà Elrond gần hai tháng trời, và tháng Mười Một đã trôi qua cùng những mảnh vụn cuối cùng của mùa thu, tháng Mười Hai cũng chuẩn bị trôi qua thì toán trinh sát bắt đầu trở về. Vài người đã vượt qua những con suối đầu Nguồn Xám vào vùng Truông Etten; vài người khác lại hướng về phía Tây, với sự trợ giúp của Aragorn và dân Tuần Du, họ đã tìm hiểu khắp vùng đất dọc theo dòng Lũ Xám xuống tận Tharbad, nơi con Đường Bắc cũ cắt dòng sông tại phế tích một thị trấn. Khá đông số còn lại tỏa sang phía Đông và xuống phía Nam; một vài người trong số họ đã vượt Dãy Núi Mù vào rừng Âm U, trong khi những người khác qua đèo núi tại thượng nguồn Sông Diên Vĩ, xuống Vùng Đất Hoang, băng qua Đồng Diên Vĩ, rồi vượt một quãng đường dài để đến căn nhà xưa của Radagast ở Rhosgobel. Radagast không có ở đó nên họ đã trở về theo con đèo cao vẫn gọi là Cổng Sừng Đỏ. Hai con trai của Elrond, Elladan và Elrohir, là những người về sau cùng; họ đã trải qua một cuộc hành trình dài theo dòng Mạch Bạc đến một xứ sở lạ lùng, nhưng họ không chịu tiết lộ về chuyến đi với bất cứ ai ngoại trừ Elrond.

Toán trinh sát không hề phát hiện thấy bất cứ dấu vết hay tin tức nào về lũ Kỵ Sĩ cũng như những tay sai khác của Kẻ Thù bất cứ nơi đâu. Ngay cả từ đàn Đại Bàng Dãy Núi Mù cũng không khai thác được tin gì mới. Họ chẳng thấy hay biết gì về Gollum; ngoại trừ việc lũ sói hoang vẫn hội quân và lại săn mồi ở xa ngược dòng Sông Cả. Ba con ngựa đen được tìm thấy cùng nhau ở Khúc Cạn ngập nước. xác năm con khác được tìm thấy trên những mỏm đá của vùng ghềnh thác phía hạ nguồn, và cả một tấm áo choàng dài màu đen rách rưới. Không còn dấu vết nào của lũ Kỵ Sĩ Đen được phát hiện thêm, thậm chí không một ai cảm nhận được sự hiện diện của chúng ở bất cứ đâu. Dường như chúng đã biến khỏi miền Bắc.

“Ít nhất tám trong số Chín Đầy Tớ đã để lại dấu tích,” Gandalf nói. “Sẽ là hấp tấp nếu đoán chắc bất cứ điều gì vào lúc này, tuy nhiên tôi nghĩ ta có thể hy vọng lũ Ma Nhẫn đã bị phân tán, và bắt buộc phải trở về dưới trướng Chủ Nhân ở Mordor trong bộ dạng trống rỗng và vô hình.

“Nếu vậy, chúng sẽ phải mất thêm một thời gian nữa mới có thể đi săn trở lại. Dĩ nhiên Kẻ Thù có nhiều tay sai khác, thế nhưng chúng vẫn phải vượt qua cả một quãng đường dài đến biên giới Thung Đáy Khe mới có thể theo dấu con đường của chúng ta. Và nếu chúng ta thận trọng thì sẽ khó mà lần ra được. Nhưng chúng ta cũng không được trì hoãn lâu hơn nữa.”

Elrond cho mời nhóm Hobbit đến gặp riêng. Ông nhìn Frodo một cách nghiêm nghị. “Đã đến lúc rồi,” ông nói. “Nếu chiếc Nhẫn phải lên đường, nó cần đi sớm. Thế nhưng những người đi theo nó không thể trông chờ sự trợ giúp từ chiến tranh hay vũ lực. Họ phải đi vào vùng đất của Kẻ Thù, rời xa mọi sự hỗ trợ. Vậy cháu còn muốn giữ lời không Frodo, rằng cháu sẽ là Người Mang Nhẫn?”

“Cháu vẫn giữ lời,” Frodo trả lời. “Cháu sẽ đi cùng Sam.”

“Vậy thì ta không thể giúp được nhiều, ngay cả việc chỉ bảo cháu,” Elrond nói. “Ta tiên đoán được rất ít về con đường cháu sẽ đi; và ta cũng không biết cháu nên hoàn thành nhiệm vụ này bằng cách nào. Bóng Đêm giờ đã tràn tới chân Dãy Núi Mù, và đã tiến đến sát cả ranh giới dòng Lũ Xám; bên trong Bóng Đêm đó, tất cả đều tăm tối trước mắt ta. Cháu sẽ gặp rất nhiều kẻ thù, kẻ lộ diện, kẻ trá hình; nhưng cháu cũng sẽ có thêm nhiều bạn bè trên đường, ngay cả khi cháu không định tìm kiếm. Ta sẽ gửi tin tới những người ta quen trên thế giới rộng lớn bên ngoài; thế nhưng giờ đây ngoài kia đã trở nên quá nguy hiểm, có thể nhiều tin sẽ bị thất lạc, hoặc không thể đến nơi sớm hơn cháu tự đến.

“Và ta sẽ chọn bạn đường cho cháu, những người sẽ đi cùng cháu đến tận nơi nào họ muốn, hay vận may cho phép. Số lượng ít thôi, bởi hy vọng của cháu chính là ở tốc độ và bí mật. Giá ta có cả một đội quân Tiên nai nịt giáp trụ thời Cựu Niên thì cũng chẳng giúp được gì cháu mấy, mà chỉ khơi gợi thêm sức mạnh của Mordor.

“Hội Đồng Hành bảo vệ Nhẫn sẽ gồm Chín người; Chín Bộ Hành để đối trọng với Chín Kỵ Sĩ tà ác. Gandalf sẽ đi cùng cháu và người hầu cận trung thành của cháu; bởi đây sẽ là nhiệm vụ trọng đại nhất, và cũng có thể là đoạn kết những nhọc nhằn của ông ấy.

“Số còn lại sẽ là những dại điện khác của toàn bộ Người Dân Tự Do trên Thế Giới: Tiên, Người Lùn, và Con Người. Legolas sẽ thay mặt người Tiên; Gimli con trai Glóin sẽ thay mặt Người Lùn. Họ sẵn lòng đi cùng cháu ít nhất là tới đèo qua Dãy Núi Mù, và có thể sẽ còn xa hơn. Về phần Con Người, cháu sẽ có Aragorn con trai Arathorn, bởi chiếc Nhẫn của Isildur liên quan mật thiết tới anh ấy.”

“Sải Chân Dài!” Frodo reo lên.

“Đúng vậy,” chàng nói với nụ cười trên môi. “Tôi đã xin phép thêm một lần nữa được làm bạn đồng hành cùng cậu, Frodo ạ.”

“Tôi đã định cầu xin anh đi cùng,” Frodo nói, “nhưng tôi tưởng anh định đến Minas Tirith với Boromir chứ.”

“Tôi đến đó mà,” Aragorn trả lời. “Và Thanh Kiếm Gãy sẽ được rèn lại trước khi tôi tham gia cuộc chiến. Tuy nhiên con đường của cậu và con đường của chúng tôi trùng nhau suốt hàng trăm dặm. Vậy nên Boromir cũng sẽ đi cùng Hội Đồng Hành. Anh ấy là một người dũng mãnh.”

“Như vậy vẫn còn hai người nữa,” Elrond lên tiếng. “Ta sẽ phải cân nhắc xem. Ta sẽ tìm trong gia tộc mình xem ai thích hợp có thể đi cùng.”

“Nhưng nếu vậy thì sẽ chẳng còn chỗ cho bọn cháu nữa!” Pippin tuyệt vọng hét lên. “Bọn cháu không muốn bị bỏ rơi. Bọn cháu muốn đi cùng Frodo.”

“Đó là vì các cậu không hiểu và không thể tưởng tượng ra được những gì đang chờ đợi phía trước,” Elrond nói.

“Cả Frodo cũng vậy,” Gandalf chen vào, bất ngờ tỏ ý ủng hộ Pippin. “Hay bất cứ ai trong số chúng ta cũng thế. Đúng là nếu những anh chàng Hobbit trẻ tuổi này hiểu được mối nguy đó, họ sẽ không đời nào dám đi đâu. Nhưng họ sẽ vẫn ước được đi, hoặc ước rằng họ dám, họ hẳn sẽ xấu hổ và buồn bã. Elrond ạ, tôi nghĩ trong vấn đề này chúng ta tin tưởng vào tình bạn của họ thì sẽ tổt hơn là tin vào sự thông thái kiệt xuất. Ngay cả nếu ông chọn cho chúng tôi một vị chúa Tiên, như Glorfindel chẳng hạn, thì ngài cũng không thể thổi bay tòa Tháp Tối, cũng chẳng thể mở ra con đường dẫn đến Ngọn Lửa bằng thứ quyền năng mà ngài sở hữu đâu.”

“Ông nói rất nghiêm túc,” Elrond nói, “thế nhưng ta vẫn nghi ngại. Linh tính mách bảo ta rằng Quận giờ không còn ở ngoài vòng hiểm họa; và ta nghĩ nên cử hai cậu bé này trở lại đó báo tin, làm gì có thể theo thói tục quê hương họ để cảnh báo người dân về tai họa. Và dù có thế nào, ta vẫn mong giữ lại người trẻ nhất, Peregrin Took. Trái tim ta không nỡ để cậu ta đi.”

“Vậy thì, thưa Chủ Nhân Elrond, ông sẽ phải nhốt cháu vào tù, hoặc gửi cháu về nhà trong bao tải buộc kín,” Pippin nói. “Bởi nếu không cháu sẽ tìm cách đi theo Hội Đồng Hành.”

“Thế thì đành vậy. Cháu cũng sẽ đi,” Elrond nói, rồi ông thở dài. “Giờ thì chuyện về bộ Chín đã xong. Bảy ngày nữa Hội Đồng Hành sẽ phải lên đường.”

Bảo Kiếm của Elendil đã được rèn lại bởi các Tiên thợ rèn, lưỡi kiếm được trang trí dải bảy ngôi sao nằm giữa Mặt Trăng lưỡi liềm và Mặt Trời tỏa sáng, xung quanh chạm khắc rất nhiều chữ rune; bởi Aragorn con trai Arathom sắp lên đường tham chiến ngăn cản cuộc dấy binh của Mordor. Thanh kiếm sáng ngời khi các mảnh được gắn liền thành một khối; ánh mặt trời tỏa ra đỏ rực bên trong, cả ánh trắng sáng lạnh lẽo, còn lưỡi kiếm thì cứng và sắc bén. Và Aragorn đặt cho nó một cái tên mới: Andúril, Ngọn Lửa Phương Tây.

Aragorn và Gandalf thường sánh bước hoặc ngồi cùng nhau bàn bạc về con đường sẽ đi và những hiểm nguy họ sẽ gặp; và họ nghiền ngẫm toàn bộ những truyền thuyết, những bản đồ cùng sách vở có trong nhà Elrond. Thỉnh thoảng Frodo cũng tham gia cùng; thế nhưng cậu hoàn toàn bằng lòng để mặc họ dẫn lối và dành cho Bilbo gần như tất cả thời gian còn lại.

Những ngày cuối ấy, cứ đến tối nhóm Hobbit lại cùng nhau ngồi trong Sảnh Lửa. Ở đó, giữa bao nhiêu câu chuyện, họ được nghe toàn bộ bản trường ca về Beren và Lúthien và chiến công giành được viên Đại Ngọc; thế nhưng vào ban ngày khi Merry và Pippin ra ngoài rong ruổi, Frodo và Sam lại tới cùng với Bilbo trong căn phòng nhỏ của ông. Ở đó Bilbo đọc những trích đoạn từ quyển sách đang viết (mà xem chừng vẫn còn rất sơ sài), một vài mẩu thơ ông làm, hoặc ghi lại vắn tắt những cuộc phiêu lưu của Frodo.

Vào buổi sáng ngày cuối cùng chỉ một mình Frodo ở lại với Bilbo, ông Hobbit già kéo ra từ dưới gầm giường một hộp gỗ. Ông mở nắp đậy và mò mẫm bên trong.

“Thanh kiếm của cháu đây,” ông nói. “Nhưng nó gãy rồi, cháu biết đấy. Ta cất nó đi để giữ cho an toàn nhưng ta lại quên hỏi xem thợ rèn có thể sửa được không. Giờ thì không kip rồi. Vậy nên ta nghĩ, có lẽ cháu sẽ vui lòng lấy thứ này, biết đâu đấy?”

Ông lấy ra từ trong hộp một thanh kiếm nhỏ đựng trong bao da đã cũ sờn. Rồi ông rút nó ra, lưỡi kiếm bóng loáng rõ ràng được chăm sóc thường xuyên chợt tỏa ra ánh sáng lạnh giá. “Đây là thanh Mũi Đốt,” ông nói, rồi đâm xuyên rất ngọt vào thanh rầm gỗ mà chẳng tốn nhiều sức lực. “Hãy cầm lấy, nếu cháu thích. Ta chắc không cần đến nó nữa đâu, ta nghĩ vậy.”

Frodo chấp nhận với lòng biết ơn sâu sắc.

“Còn có thêm thứ này nữa!” Bilbo vừa nói vừa đưa ra một gói nhỏ tuy nhìn có vẻ nặng nề. Ông tháo ra vài lớp vải cuộn đã cũ, rồi nhấc lên một tấm giáp nhỏ. Nó được dệt sít từ rất nhiều vòng nhỏ, mềm mại gần như vải, lạnh như băng và bền hơn cả thép. Tấm giáp tỏa sáng như bạc nhuộm ánh trăng, lại được gắn đầy những hạt ngọc trắng. Đồng bộ còn có một thắt lưng đính ngọc trai và pha lê.

“Quả là đẹp, phải không nào?” Bilbo nói, lật lật tấm áo dưới ánh sáng. “Và hữu dụng nữa. Đây là tấm giáp Người Lùn Thorin tặng ta đấy. Ta lấy lại từ Mỏ Cộ trước khi rời nhà, và xếp vào đống hành lý. Ta mang theo tất cả những vật kỷ niệm liên quan đến cuộc Hành Trình trước đây, chỉ trừ chiếc Nhẫn. Nhưng ta chẳng mong sử dụng tấm giáp này, và giờ ta cũng chẳng cần đến nó, ngoài việc thỉnh thoảng lấy ra ngắm nhìn. Nếu mặc vào, cháu gần như không cảm thấy nặng chút nào hết.”

“Cháu mặc vào sẽ - chà, nhưng trông chắc sẽ chẳng hợp tí nào đâu,” Frodo nói.

“Giống hệt những gì ta từng tự nói với bản thân,” Bilbo trấn an. “Nhưng đừng bao giờ quan tâm đến vẻ bề ngoài. Cháu có thể mặc bên trong áo khoác mà. Nào! Cháu phải chia sẻ bí mật này với ta nhé. Đừng nói với ai khác! Nhưng ta sẽ an lòng nếu biết cháu mặc nó. Ta đồ rằng nó thậm chí còn có thể đỡ được cả lưỡi dao của lũ Kỵ Sĩ Đen,” câu cuối ông thì thầm.

“Được rồi, cháu sẽ lấy,” Frodo nói. Bilbo mặc vào cho cậu, thắt chặt thanh Mũi Đốt vào dải thắt lưng lấp lánh; rồi Frodo mặc ra ngoài bộ đồ đã bạc màu sương gió, quần ống túm, áo chẽn, và cuối cùng là áo khoác.

“Cháu trông chỉ như một chàng Hobbit bình thường,” Bilbo nói. “Nhưng giờ cháu giấu bên trong nhiều hơn lộ ra ở bên ngoài rồi đấy. Chúc cháu may mắn!” Ông quay đi nhìn ra ngoài cửa sổ, cố ngâm nga một điệu hát.

“Cháu không biết phải cảm ơn bác như thế nào, bác Bilbo ạ, vì những thứ này, và vì đã đối xử tốt bụng với cháu từ trước đến nay,” Frodo nói.

“Vậy thì đừng cố!” Người Hobbit già nói trong khi quay người lại vỗ lưng cậu. “Ôi,” ông hét lên. “Giờ lưng cháu cứng quá không vỗ nổi! Nhưng phải nhớ nhé: người Hobbit cần phải đoàn kết, đặc biệt là nhà Bao Gai. Tất cả những gì ta đòi hỏi cháu đền đáp lại chỉ là: hãy chăm sóc bản thân thật chu đáo, hãy mang về thật nhiều tin tức, và bất cứ bài ca hay câu chuyện cổ nào cháu nghe được. Ta sẽ cố hết sức hoàn thành quyển sách trước khi cháu quay về. Ta mong được viết quyển thứ hai nếu ta có thời gian.” Ông nghẹn giọng rồi lại vội vã quay ra phía cửa sổ, khẽ hát.

Tôi ngồi nhớ bên bếp lửa

về rất nhiều điều đã qua,

về những hoa đồng, cánh bướm

từ những mùa hè đã xa;

Và lá vàng cùng tơ nhện

những thu đã lâu lắm rồi,

có sương sớm và nắng bạc,

gió lùa trên mái tóc tôi.

Tôi ngôi ngẫm bên bếp lửa

thế giới ra sao ngày mai

khi đông qua, xuân sau đến

mà tôi chẳng còn được hay.

Chốn chốn bao nhiêu điều lạ

mắt tôi hẵng còn muốn xem:

mỗi khu rừng mỗi xuân mới

một màu xanh chưa hề quen.

Tôi ngồi mộng bên bếp lửa

về những người từ muôn xưa,

và người sẽ trông thế giới

tôi không còn thấy bao giờ.

Nhưng giữa mơ mòng chuyện cũ,

tôi vẫn để tai lắng nghe

chờ tiếng nói cười trước cửa

cùng tiếng chân ai quay về.

Đó là một ngày cuối tháng Chạp u ám và lạnh lẽo. Ngọn Gió Đông luồn qua những cành cây trơ trụi, lay động cả rừng thông xám xịt trên đồi. Từng mảng mây rách rưới trôi vội vã, sà thấp trên đầu lừng lững và đen kịt. Khi màn đêm ảm đạm buổi tối bắt đầu buông xuống, cũng là lúc Hội Đồng Hành chuẩn bị lên đường. Họ phải đi vào lúc nhá nhem, bởi được Elrond khuyên nên lợi dụng bóng đêm càng nhiều càng tốt, cho đến khi đi xa khỏi Thung Đáy Khe.

“Các bạn nên cảnh giác vô số tai mắt lũ bầy tôi của Sauron,” ông nói. “Ta không còn nghi ngờ gì việc tin chiến bại của lũ Kỵ Sĩ đã đến được tai hắn, và hắn chắc chắn sẽ nổi cơn lôi đình. Giờ này rất có thể các gián điệp của hắn đã đi hoặc bay khắp những vùng đất phía Bắc. Thậm chí cần phải dè chừng cả trên trời những nơi các bạn đi qua.”

* * *

Hội Đồng Hành chỉ vũ trang rất ít, bởi lợi thế của họ là bí mật chứ không phải động binh. Aragorn giắt thanh Andúril nhưng không mang thêm vũ khí nào khác, chàng chỉ mặc duy nhất bộ quần áo đi đường màu xanh nâu cũ nát, đúng như dân Tuần Du ở những vùng hoang dã. Boromir mang thanh kiếm dài, kiểu dáng giống thanh Andúril, nhưng dòng dõi kém hơn, có thêm một chiếc khiên và cây tù và chiến trận.

“Tù này kêu to và rõ ở những vùng thung lũng đồi,” gã nói “để khiến kẻ thù nào của Gondor cũng phải bỏ chạy!” Gã đặt tù và lên mồm thổi một hơi dài, tiếng tù vang vọng từ mỏm đá này sang mỏm đá khác, khiến bất cứ ai ở Thung Đáy Khe nghe được âm thanh đó cũng đều nhảy bật dậy.

“Anh chớ vội thổi chiếc tù và đó thêm lần nữa, Boromir,” Elrond nói, “tới chừng nào anh lại đến biên giới lãnh thổ của anh và lâm vào vòng nguy khốn đã.”

“Có thể,” Boromir đáp. “Nhưng tôi luôn cho chiếc tù và này lên tiếng mỗi lần tiến bước, cho dù từ nay có phải bước đi trong bóng tối, tôi cũng không thể lên đường như một tên trộm đêm như vậy được.”

Chỉ mỗi mình Gimli Người Lùn mặc bên ngoài một bộ giáp ngắn được kết bằng những vòng thép, bởi Người Lùn chịu nặng cứ như không; gài trong thắt lưng gã còn có một chiếc rìu lưỡi to bản. Legolas đeo cây cung và một ống tên, chàng còn cài theo thắt lưng một con dao màu trắng. Các chàng Hobbit trẻ tuổi đều đeo kiếm lấy ở mộ đá; còn Frodo chỉ mang theo thanh Mũi Đốt, và áo giáp mặc giấu ở bên trong như mong muốn của Bilbo. Gandalf cầm theo pháp trượng, nhưng thắt bên sườn còn có thanh kiếm tiên Glamdring, cùng bộ với thanh Orcrist hiện đang nằm trên ngực thi hài Thorin duới lòng Ngọn Cô Độc.

Tất cả đều được Elrond chuẩn bị đầy đủ quần áo ấm, họ còn có áo khoác và áo choàng lót lông thú. Tất cả lương thực dự trữ, áo quần, chăn và những đồ dùng thiết yếu khác đều được chất lên một con ngựa lùn, còn con nào ngoài con vật tội nghiệp mà họ đã mang đến từ Bree.

Quãng thời gian lưu lại Thung Đáy Khe đã khiến nó thay đổi kỳ diệu: giờ nó trông bóng bẩy và tràn đầy sinh lực. Chính Sam là người đã nằng nặc chọn nó, chú tuyên bố rằng Bill (như chú gọi nó) sẽ sầu não đến chết nếu không được đi cùng.

“Con vật đó gần như biết nói đấy,” chú nói, “và chắc chắn sẽ nói được nếu ở lại đây thêm ít nữa. Nó nhìn tôi với đôi mắt như thể cậu Pippin đã nói ra đấy: Sam ơi, nếu bạn không cho tớ đi cùng, tớ sẽ cứ lẽo đẽo theo sau cho coi.” Và thế là Bill được đi cùng với chân thồ hàng, song le là thành viên duy nhất trong Hội Đồng Hành chẳng hề tỏ ra phiền muộn chút nào.

Cuộc từ biệt diễn ra trong sảnh lớn bên đống lửa, tất cả chỉ còn chờ một mình Gandalf, lão vẫn chưa ra khỏi ngôi nhà. Ánh lửa lập lòe chiếu qua mấy cánh cửa để ngỏ, và từ rất nhiều khung cửa sổ tỏa ra những ánh sáng dịu dàng. Bilbo khoác bên ngoài chiếc áo choàng rộng, đứng lặng lẽ trên bậc cửa bên cạnh Frodo. Aragorn ngồi cúi đầu xuống gối; chỉ có một mình Elrond hiểu rõ giờ khắc này có ý nghĩa thế nào đối với chàng. Những người còn lại chỉ là những bóng xám trong đêm tối.

Sam đứng nút răng bên cạnh con ngựa, dán cặp mắt buồn bã xuống bờ vực sâu hút nơi có con sông lạnh lùng cuộn chảy phía dưới; cảm hứng phiêu lưu mạo hiểm của chú giờ đã xuống đến mức thấp nhất.

“Anh bạn Bill của tớ,” chú nói, “bạn lẽ ra chẳng cần đi cùng bọn tớ. Bạn có thể ở lại đây mà chén đẫy cỏ khô thượng hạng trước khi mùa cỏ mới đến.” Bill quất đuôi chẳng nói chẳng rằng.

Sam nới bớt túi đồ trên vai, rồi chú lo âu rà soát lại trong đầu tất cả những gì chú đã nhét vào trong đấy, tự hỏi liệu chú còn quên thứ gì không: tài sản giá trị nhất của chú, bộ đồ nấu ăn; hộp muối nhỏ chú luôn mang theo và đong đầy vào bất cứ khi nào có thể; một lượng lớn cỏ hút (nhưng tôi có thể bảo đảm ngần ấy sẽ không đủ đâu); đá lửa và bùi nhùi; tất len; khăn trải; và mấy thứ lặt vặt mà Frodo đã bỏ quên nhưng Sam đã cất đi, để khi nào cậu chủ cần đến, chú sẽ lấy ra đắc thắng. Chú kiểm kê lại toàn bộ các thứ đó.

“Thừng!” chú lẩm bẩm. “Chưa có sợi thừng nào! Thế mà mới đêm qua mi còn tự nhắc mình: ‘Sam à, vậy một mẩu thừng thì sao? Nếu chưa có, mi sẽ phải cần đến nó đấy,’ Đúng là mình sẽ cần đến nó, nhưng giờ thì kiếm đâu ra.”

Vừa lúc đó, Elrond cùng Gandalf bước ra, rồi ông gọi Hội Đồng Hành lại gần. “Đây là lời cuối cùng của ta,” ông nói bằng giọng trầm lắng. “Người Mang Nhẫn đã nhận nhiệm vụ tìm đường tới Đỉnh Định Mệnh. Riêng anh ấy sẽ phải tuân thủ những điều sau: không được ném chiếc Nhẫn đi, cũng không được trao cho bất cứ tay sai nào của Kẻ Thù, hoặc kể cả bất cứ người nào khác, trừ các thành viên của Hội Đồng Hành và Hội Đồng, mà cũng chỉ trong tình huống nguy cấp nhất. Những người khác đi cùng anh trên cơ sở tự nguyện, để hỗ trợ anh trên đường. Các vị có thể đi cùng, quay về, hoặc đi đường khác theo hoàn cảnh. Các vị đi càng xa thì sẽ càng khó rút lui; tuy nhiên các vị không bị giao kèo hay phải thề nguyền gì phải đi xa hơn các vị muốn. Bởi các vị vẫn chưa lượng được sức mạnh của lòng mình, và các vị không thể lường trước mỗi người sẽ gặp phải những gì trên đường.”

“Chỉ kẻ bất tín mới đánh bài chuồn khi con đường trở nên tăm tối,” Gimli nói.

“Có lẽ,” Elrond nói, “nhưng đừng để những ai chưa từng thấy hoàng hôn phải thề nguyền đi vào bóng tối.”

“Nhưng lời thề sẽ khiến trái tim run rẩy trở nên mạnh mẽ,” Gimli đáp lại.

“Hoặc khiến nó tan vỡ,” Elrond nói. “Đừng nhìn quá xa về phía trước! Hãy lên đường với những trái tim mạnh mẽ! Tạm biệt, phúc lành của người Tiên, của Con Người và của toàn bộ Người Dân Tự Do sẽ theo chân các vị. Cầu cho những vì sao luôn tỏa sáng trên khuôn mặt các vị!”

“Chúc... chúc may mắn!” Bilbo hét lên, cả lăm vì lạnh. “Ta không mong cháu sẽ thường xuyên viết nhật ký, Frodo yêu quý ạ, nhưng ta sẽ yêu cầu cháu kể lại tất cả khi quay về đấy. Và đừng đi lâu quá! Tạm biệt!”

Rất nhiều người khác của nhà Elrond đứng lẫn trong bóng đêm dõi theo bước chân họ, thì thầm nói những lời tiễn biệt. Không một tiếng cười, không âm nhạc, cũng chẳng lời ca. Rồi họ quay đi và lặng lẽ biến vào màn đêm.

Họ vượt qua cây cầu, rồi rẽ lên con đường dốc đứng dẫn ra khỏi thung lũng xẻ đôi tức Thung Đáy Khe; họ vượt qua một quãng đường dài trước khi lên đến một truông cao, nơi gió rít qua bãi thạch nam. Họ liếc nhìn Ngôi Nhà Ấm Cúng Cuối Cùng đang lập lòe phía dưới rồi sải bước vào sâu trong đêm tối.

* * *

Tại Khúc Cạn sông Bruinen, họ rời Đường Cái rồi lần theo lối đi hẹp giữa những vùng đất mấp mô hướng xuống phía Nam. Mục đích của họ là men theo triền Tây Dãy Núi Mù càng nhiều dặm càng nhiều ngày càng tốt. Đất đai nơi này gập ghềnh và cằn cỗi hơn rất nhiều so với đồng bằng Sông Cả xanh mướt trong Vùng Đất Hoang phía bên kia dãy núi, vì lẽ đó cuộc hành trình sẽ chậm chạp hơn; tuy nhiên họ hy vọng bằng cách này sẽ tránh được sự theo dõi của những cặp mắt thiếu thân thiện. Cho đến nay, hiếm khi gián điệp của Sauron bị bắt gặp ở vùng đất trơ trọi này, và đường lối ở đây gần như chẳng ai biết nhiều trừ người Thung Đáy Khe.

Gandalf dẫn đầu đoàn người, sánh vai với lão là Aragorn, người nắm rõ vùng đất này ngay cả trong đêm tối. Những người khác lần lượt nối theo sau, còn Legolas, với cặp mắt tinh tường, đi đoạn hậu. Đoạn đầu của cuộc hành trình hết sức nặng nhọc thê lương, Frodo chẳng còn nhớ gì nhiều về nó, chỉ trừ cơn gió. Bởi nhiều ngày không nắng một luồng gió băng giá đã tràn xuống từ Dãy Núi Mù phía Đông, và có vẻ không quần áo nào cản được những ngón tay luồn lách của nó. Mặc dù cả Hội Đồng Hành đều được chuẩn bị quần áo cẩn thận, nhưng dù đang di chuyển hay nghỉ ngơi, chẳng mấy khi họ cảm thấy ấm. Họ ngủ một cách khó nhọc vào buổi trưa bên trong những hố đất, hay ẩn dưới những bụi gai rối mọc dày ở khắp nơi. Đến chiều muộn họ được người canh gác đánh thức dậy ăn bữa chính: lạnh ngắt và ảm đạm, bởi họ không thể đánh đổi sự an toàn mà nhóm lửa. Tối đến họ lại tiếp tục lên đường, luôn luôn cố thẳng hướng Nam trong chừng mực họ còn tìm ra đường.

Ban đầu nhóm Hobbit có cảm giác rằng, cho dù bước thấp bước cao rã cả chân đến tận khi kiệt sức, thực chất họ chỉ bò như sên và chẳng nhích được mấy tí. Ngày nào cảnh vật xung quanh cũng đều giống hệt như những ngày trước đó. Nhưng dãy núi vẫn ngày càng sát lại gần. Phía Nam Thung Đáy Khe núi lên cao hơn nữa, rồi uốn dài về phía Tây; quanh chân dãy núi chính khấp khểnh một vùng càng lúc càng mở rộng gồm những đồi hoang, và những thung lũng sâu ngập tràn nước xiết. Đường mòn ở đây rất ít, lại quanh co khúc khuỷu, và thường chỉ dẫn họ tới những bờ vực thẳng đứng, hoặc xuống những đầm lầy man trá.

Thời tiết bắt đầu thay đổi khi hành trình của họ bước sang tuần thứ ba. Gió bất ngờ lắng rồi đảo chiều thổi xuống phía Nam. Những đám mây trôi nhanh bị cuốn lên cao rồi thổi tan tác, và mặt trời ló ra, nhợt, sáng. Bình minh quang đãng và lạnh lẽo đã hiện ra cuối cuộc dạ hành đằng đẵng và mệt mỏi. Đoàn lữ hành dừng chân trên một sống đồi thấp đỉnh được bao quanh bởi rặng cây nhựa ruồi cổ thụ thân xanh xám trông như xây nên từ chính đá đồi. Những tán lá sẫm màu sáng óng cùng những chùm quả mọng hửng đỏ trong ánh bình minh ló dạng.

Mãi tít phía Nam Frodo thấy ẩn hiện những rặng núi cao sừng sững hình như chắn ngang con đường mòn đang đưa bước Hội Đồng Hành. Phía bên trái rặng núi ba ngọn cao vượt lên tất cả; ngọn cao nhất, cũng là gần nhất, như chiếc răng nanh bịt tuyết chĩa lên trời, vách đá mặt Bắc to lớn, trơ trụi của nó phần lớn vẫn còn nằm trong bóng tối, nhưng hễ ánh nắng chiếu vào nó ở chỗ nào, chỗ đó chói lên màu đỏ.

Gandalf đứng bên Frodo, ngắm nhìn dưới bàn tay che nắng. “Chúng ta đi giỏi đấy,” lão nói. “Chúng ta đã tới biên giới đất nước mà Con Người gọi là Đất Nhựa Ruồi; rất đông người Tiên sống ở đây vào những ngày hạnh phúc xa xưa, thuở Eregion là tên của nó. Chúng ta đã vượt qua bốn mươi lăm lý đường chim bay, dù đôi chân đã phải đi thêm rất nhiều dặm nữa. Đường đất và thời tiết giờ đây sẽ ôn hòa hơn, nhưng tất thảy hẳn cũng sẽ nguy hiểm hơn.”

“Dù nguy hiểm hay không, nắng đẹp đích thực vẫn cứ được đón chào trọng thị,” Frodo nói trong khi hất mũ trùm ra sau để mặc nắng mai rơi đầy trên mặt.

“Nhưng dãy núi đang ở phía trước chúng ta,” Pippin nói. “Hồi đêm, chúng ta hẳn đã đi chệch về hướng Đông.”

“Không phải,” Gandalf nói. “Tại cậu nhìn được xa hơn nhờ ánh ngày trong trẻo. Phía sau những đỉnh kia, dãy núi uốn vòng về phía Tây Nam. Có rất nhiều bản đồ trong nhà Elrond, nhưng chắc cậu chẳng màng ngó qua bao giờ.”

“Có chứ, thỉnh thoảng cháu cũng xem,” Pippin cãi, “nhưng cháu không nhớ được hết. Anh Frodo có cái đầu thích hợp hơn cho những thứ kiểu đó.”

“Còn ta chẳng cần bản đồ,” Gimli lên tiếng khi vừa lên đến nơi cùng Legolas, gã nhìn trân trối về phía trước với tia sáng kỳ lạ trong cặp mắt sâu. “Kia là nơi mà cha ông chúng ta từng lao động ngày xưa, bọn ta đã chạm trổ hình dáng những đỉnh núi này vào rất nhiều sản phẩm kim khí và đá, vào cả nhiều bài hát và truyện kể nữa. Chúng đứng sừng sững trong giấc mơ của bọn ta: Baraz, Zirak, Shathûr.

“Trước kia ta mới chỉ thấy chúng từ xa một lần duy nhất trong cuộc đời tỉnh thức, nhưng ta biết chúng và tên của chúng, bởi ở bên dưới chúng chính là Khazad-dûm, Quặng Tộc Lùn, nơi giờ đây được gọi là Vực Đen, hay Moria theo tiếng Tiên. Đằng kia là ngọn Barazinbar, nghĩa là Sừng Đỏ, hay Caradhras khắc nghiệt; đằng sau nó là Chĩa Bạc và Trán Mây: ngọn Trắng Celebdil, và ngọn Xám Fanuidhol, mà chúng ta thì gọi là Zirakzigil và Bundushathûr.

“Ở nơi đó Dãy Núi Mù tách đôi, và ở giữa hai cánh núi có một thung lũng sâu rợp bóng cây mà bọn ta chẳng thể nào quên: Azanulbizar, Lũng Lạch Râm, mà người Tiên gọi là Nanduhirion.”

“Và Lũng Lạch Râm chính là nơi chúng ta đang hướng đến,” Gandalf nói. “Nếu chúng ta trèo qua con đèo mang tên Cổng Sừng Đỏ, dưới sườn bên kia đỉnh Caradhras, chúng ta sẽ xuống theo Bậc Lạch Râm vào thung lũng sâu của Người Lùn. Dưới đó có Hồ Gương, cũng là nơi những con suối băng giá hợp thành dòng sông Mạch Bạc.”

“Tối thẫm sao nước hồ Kheled-zâram,” Gimli nói, “lạnh giá sao những con suối dòng Kibil-nâla thì lạnh băng. Trái tim ta run rẩy khi nghĩ đến việc sẽ sớm được gặp lại chúng.”

“Mong anh sẽ được vui lòng mà ngắm cảnh vật ở đó, Người Lùn tốt bụng ạ!” Gandalf đáp. “Nhưng dù anh có làm điều gì thì ít nhất chúng ta cũng không được dừng lại ở thung lũng đó. Chúng ta phải xuôi theo dòng Mạch Bạc vào bên trong những khu rừng bí mật, rồi tới Sông Cả, và rồi...”

Lão ngừng lời.

“Vâng, và rồi đến đâu nữa?” Merry hỏi.

“Đến cuối cuộc hành trình - khi mọi việc kết thúc,” Gandalf trả lời. “Chứng ta không được nhìn quá xa về phía trước. Hãy cứ mừng vì chúng ta đã kết thúc chặng đầu một cách an toàn. Ta nghĩ chúng ta sẽ nghỉ lại đây, không chỉ ngày hôm nay mà cả đêm nay nữa. Quanh Đất Nhựa Ruồi không khí trong lành. Phải nhiều xấu xa xảy đến lắm thì một mảnh đất mới quên được người Tiên, nếu họ từng cư ngụ ở đó.”

“Đúng vậy,” Legolas trả lời. “Nhưng người Tiên ở đất này thuộc chủng tộc xa lạ với dân tiên rừng như chúng tôi, và giờ đây cỏ cây nơi này đã lãng quên họ. Tôi chỉ nghe thấy những phiến đá vẫn còn khóc thương cho họ: người đào chúng tôi dưới sâu, người tạc chúng tôi nên đẹp, người xây chúng tôi lên cao; nhưng người đã ra đi mất. Họ đã đi rồi. Họ đã ra tới Cảng từ cách đây lâu lắm.”

Sáng hôm đó họ nhóm lên đống lửa bên trong vạt đất trũng sâu được che khuất bằng những bụi nhựa ruồi lớn, rồi ăn bữa tối-sáng thịnh soạn và vui vẻ nhất kể từ khi bắt đầu cuộc hành trình. Họ không vội vã đi ngủ ngay sau đó, bởi họ biết sẽ có cả buổi tối để ngủ vùi, và họ cũng chẳng có ý định xuất hành trước đêm ngày hôm sau. Chỉ riêng Aragorn là trầm ngâm và bồn chồn. Một lúc sau chàng rời Hội Đồng Hanh để lang thang trên sống đồi; ở đó chàng đứng dưới một bóng cây, nhìn về phía Nam rồi về phía Tây, nghiêng đầu như thể đang nghe ngóng điều gì đó. Rồi chàng trở lại miệng vạt đất trũng, nhìn xuống những người khác đang nói cười vui vẻ.

“Có chuyện gì vậy, Sải Chân Dài?” Merry hỏi lên. “Anh đang tìm kiếm thứ gì đấy? Anh nhớ ngọn Gió Đông sao?”

“Dĩ nhiên là không,” chàng trả lời. “Nhưng tôi nhớ một vài thứ. Tôi từng ở Đất Nhựa Ruồi trong suốt nhiều mùa. Giờ chẳng còn ai sinh sống ở đây nữa, nhưng các sinh vật khác thì vẫn còn suốt bốn mùa, đặc biệt là chim chóc. Vậy mà giờ đây mọi thứ trừ các bạn đều im lặng. Tôi cảm thấy điều đó. Chẳng có bất cứ âm thanh nào trong vòng vài dặm xung quanh chúng ta, nên tiếng của mọi người vang vọng trên mặt đất. Tôi không hiểu sao nữa.”

Gandalf nhìn lên với vẻ quan tâm bất chợt. “Nhưng anh đoán lý do là gì?” lão hỏi. “Còn gì bất ngờ hơn là bắt gặp tới những bốn Hobbit, đó là chưa kể số còn lại chúng ta, tại một nơi chẳng mấy khi có bóng dáng hay tiếng con người?”

“Tôi mong chỉ là thế,” Aragorn trả lời. “Thế nhưng tôi lại cảm thấy sợ và linh tính mách bảo cần phải cảnh giác. Tôi chưa từng thấy thế này ở đây bao giờ.”

“Vậy thì chúng ta phải thân trọng hơn,” Gandalf nói. “Nếu anh đưa một Tuần Du đi cùng thì nhất định phải lắng nghe anh ta, nhất là khi Tuần Du đó lại là Aragorn. Chúng ta không được nói to nữa, hãy im lặng nghỉ ngơi, và cắt cử canh gác.”

Hôm đó đến lượt Sam gác phiên đầu, nhưng Aragorn cũng tham gia với chú. Còn những người khác đều đi ngủ. Sư im lặng mỗi lúc một nặng nề đến nỗi cả Sam cũng cảm nhận được. Có thể nghe thấy rõ ràng tiếng thở của những người đang ngủ. Tiếng con ngựa lùn vẫy đuôi và thỉnh thoảng khua chân trở nên náo động. Sam nghe được cả tiếng những khớp xương kêu răng rắc mỗi lần chú xoay người. Im lặng chết chóc bao phủ xung quanh chú, và trùm lên trên tất cả là bầu trời xanh trong, khi Mặt Trời lên cao từ phía Đông. Xa về phía Nam bỗng một mảng tối xuất hiện, lớn dần, lan về phía Bắc như một làn khói bị cuốn trong gió.

“Gì thế kia, anh Sải Chân Dài? Không giống mây chút nào,” Sam thì thầm với Aragorn. Chàng không trả lời trong khi vẫn nhìn chằm chằm lên trời; nhưng chẳng cần phải đợi lâu, Sam cũng tự thấy được thứ gì đang kéo đến. Hàng đàn chim, bay rất nhanh, chúng lượn vòng vần vũ, đảo qua khắp vùng đất như đang tìm kiếm một thứ gì; và chúng đang tiến đến mỗi lúc một gần.

“Nằm sát xuống và im lặng!” Aragorn rít lên, kéo Sam vào bóng râm bụi nhựa ruồi gần đó; vừa lúc một đàn chim thình lình tách khỏi đội hình chính mà sà xuống thấp, hướng thẳng đến sống đồi. Sam nghĩ chúng là một loài quạ kích thước rất lớn. Khi chúng bay qua phía trên họ, cả một đàn đông đặc đến nỗi bóng chúng phủ đen kín mặt đất phía dưới, họ nghe thấy tiếng kêu quác quác chói ráy.

Mãi đến lúc bầy chim biến mất hẳn vào đường chân trời phía Bắc, phía Tây, và bầu trời trở lại màu xanh trong, Aragorn mới nhổm dậy. Chàng nhảy tới đánh thức Gandalf.

“Đoàn quân quạ đen đang bay khắp vùng đất giữa Dãy Núi Mù và sông Lũ Xám,” chàng thông báo, “và chúng vừa bay qua Đất Nhựa Ruồi. Chúng không phải gốc ở đây; chúng là lũ crebain rừng Fangorn và Dunland. Tôi không biết chúng đến đây làm gì: có thể là tai họa gì đó đã xảy ra ở phía Nam khiến chúng phải bay đi trốn; nhưng tôi nghĩ bọn chúng đang do thám vùng đất này. Tôi cũng thấy rất nhiều ó bay ở tầng cao hơn. Tôi nghĩ chúng ta nên tiếp tục đi ngay tối nay. Đất Nhựa Ruồi không còn trong lành với chúng ta nữa rồi, nó đã bị theo dõi.”

“Nếu vậy thì Cổng Sừng Đỏ sẽ chẳng khá hơn,” Gandalf nói, “và tôi không thể tưởng tượng ra chúng ta sẽ phải vượt qua đó bằng cách nào để không bị bắt gặp. Nhưng chúng ta sẽ tính chuyện đó khi đến lúc. Còn về chuyện lên đường ngay khi trời tối, tôi e rằng anh nói đúng.”

“May mà đống lửa không bốc lên nhiều khói, và cũng đã gần tàn trước khi lũ crebain bay đến,” Aragorn nói. “Giờ chúng ta phải dập tắt đi và không được nhóm lại nữa.”

“Nào đã phải dịch hạch hay phiền toái gì cho cam!” Pippin than thở. Cái tin không thổi lửa, và lên đường ngay buổi tối, đã đến tai cậu ngay khi cậu vừa ngủ dậy vào cuối buổi chiều. “Tất cả chỉ vì một đàn quạ! Cháu đã mong hôm nay có bữa tối thật ngon: món gì đó nóng hổi.”

“Thì cậu cứ tiếp tục mong đi,” Gandalf nói. “Phía trước có thể còn có nhiều bữa tiệc bất ngờ dành cho cậu. Phần ta thì chỉ muốn một tẩu thuốc để hút một cách nhàn nhã, và đôi bàn chân ấm hơn. Tuy nhiên, chúng ta có thể chắc chắn một điều: trời sẽ ấm hơn khi chúng ta xuống miền Nam.”

“Quá ấm, tôi chẳng thắc mắc làm gì,” Sam lẩm bẩm với Frodo. “Tôi thì cho là đã đến lúc chúng ta nhìn thấy cái Đỉnh Núi Cháy đó, và nhìn được cuối Con Đường rồi kìa. Thoạt đầu tôi cứ nghĩ cái Sừng Đỏ, hay còn gọi cái gì đấy, có thể là nó rồi, cho đến khi Gimli làm cho một bài. Đúng là thứ ngôn ngữ trẹo cả lưỡi của Người Lùn!” Chẳng tấm bản đồ nào lọt được vào đâu óc Sam, và tất cả các khoảng cách nơi những vùng đất lạ lẫm này đều rộng lớn đến nỗi chú chẳng phân biệt gì được nữa.

Hội Đồng Hành ẩn nấp suốt cả ngày hôm đó. Những con chim đen đúa bay qua thêm vài lần nữa; cho đến khi Mặt Trời phía Tây ngả sang màu đỏ rực, chúng mới chịu mất hút về phía Nam. Đúng hoàng hôn, họ lại tiếp tục lên đường. Họ đi hơi chếch về phía Đông, nhắm hướng tới đỉnh Caradhras, mà mãi tít đằng xa vẫn lờ mờ ánh đỏ trong tia sáng cuối cùng của mặt trời lặn. Những vì sao trắng lần lượt hiện ra trên nền trời dần tối.

Theo bước Aragorn, họ đi vào một vệt đường khá tốt. Frodo thấy như đó là tàn tích một con đường cổ, từng rộng rãi và được quy hoạch cẩn thận, nối liền Đất Nhựa Ruồi với con đường đèo. Mặt Trăng, chính độ tròn, mọc trên rặng núi, tỏa xuống một thứ ánh sáng mờ ảo khiến bóng những hòn đá đen thẫm. Nhiều hòn nom như thể do tay người tạc ra, cho dù lúc này chúng nằm lăn lóc thảm hại trên vùng đất hoang vu, cằn cỗi.

Lúc ấy đang là cái giờ lạnh thấu xương trước khi bình minh có thể khuấy động, còn mặt trăng là là dưới thấp. Frodo nhìn lên trời. Đột nhiên cậu thấy, hay cảm thấy một bóng đen bay vụt qua những ngôi sao xa, như thể trong phút chốc chúng mờ đi và rồi bừng sáng trở lại. Cậu rùng mình.

“Ông có thấy cái gì vừa bay qua không?” Cậu hỏi Gandalf đang đi ngay đằng trước.

“Không, nhưng ta có cảm thấy, bất kể nó là thứ gì nữa,” lão trả lời. “Có thể chẳng là cái gì cả, chỉ là một làn mây mỏng.”

“Thế thì nó trôi quá nhanh,” Aragorn thì thầm, “mà lại chẳng cần đến gió.”

Không có điều gì khác nữa xảy ra đêm hôm đó. Buổi bình minh ngày hôm sau còn tươi sáng hơn những ngày trước. Thế nhưng không khí lại trở lạnh; gió đã lại đổi chiều về đằng Đông. Họ đi liên tiếp thêm hai đêm nữa, lầm lũi trèo nhưng bắt đầu chậm dần khi con đường quanh co lên đến vùng đồi, và dãy núi vươn sừng sững, mỗi lúc một gần. Vào sáng ngày thứ ba, Caradhras đã đứng ngay trước mặt họ, đỉnh núi hùng vĩ tuyết phủ trông như dát bạc, nhưng sườn núi dựng đứng trơ trụi lại đỏ sẫm như vấy máu.

Bầu trời một màu xám xịt, còn mặt trời thì nhợt nhạt. Cơn gió giờ đây thổi vòng lên phía Đông Bắc. Gandalf hít không khí rồi nhìn lại phía sau.

“Mùa đông đang tăng cường phía sau ta,” lão khẽ nói với Aragorn. “Các đỉnh mạn viễn Bắc kia trắng hơn trước đây; tuyết đang lan xuống thấp hơn dưới những vai núi. Đêm nay chúng ta sẽ ở giữa đường, tít trên cao, tới Cổng Sừng Đỏ. Chúng ta rất có thể sẽ bị phát hiện trên con đường hẹp đó, và còn có thể bị kẻ địch mai phục nữa; nhưng biết đâu thời tiết còn chết chóc hơn bất cứ kẻ thù nào. Bây giờ anh nghĩ sao về hành trình đã chọn, Aragorn?”

Frodo tình cờ nghe thấy và hiểu rằng Gandalf và Aragorn đang tiếp tục cuộc tranh luận nào đó đã khởi đầu trước đây khá lâu. Cậu lắng nghe với nỗi lo âu:

“Tôi nghĩ cuộc hành trình của chúng ta vốn dĩ đã an toàn suốt từ đầu đến cuối, ông biết rõ mà Gandalf,” Aragorn trả lời. “Những hiểm họa lường được và không lường được sẽ còn gia tăng khi chúng ta đi tiếp. Nhưng chúng ta phải đi tiếp; và sẽ chẳng ích gì trì hoãn chuyện vượt dãy núi. Chẳng còn lối nào qua núi ở phía Nam nữa, mãi cho đến tận Cửa Núi Rohan. Tôi không còn tin đường đó kể từ khi nghe tin của ông về Saruman. Giờ đây ai biết thống chế của các Chúa Ngựa phục vụ bên nào?”

“Ai mà biết được thật!” Gandalf nói. “Nhưng vẫn còn đường khác, và không phải lối đèo Caradhras: đó là con đường tối và bí mật mà ta đã từng đề cập.”

“Làm ơn đừng nhắc đến nó thêm một lần nào nữa! Chưa phải lúc này. Đừng nói với mọi người, tôi xin ông đấy, đừng nói cho đến khi hiển nhiên chẳng còn đường nào khác.”

“Nhưng chúng ta phải quyết định trước khi đi tiếp,” Gandalf đáp lại.

“Đợi mọi người đi ngủ rồi chúng ta sẽ tự cân nhắc tình hình,” Aragorn nói.

Cuối buổi chiều hôm đó khi mọi người sắp kết thúc bữa sáng, Gandalf và Aragorn tách đoàn, cùng đứng nhìn về phía Caradhras. Vách núi giờ sẫm màu và ảm đạm, còn đỉnh thì mây xám che phủ. Frodo theo dõi hai người, tự hỏi cuộc tranh luận sẽ đi theo hướng nào. Khi họ quay lại với Hội Đồng Hành, Gandalf là người lên tiếng, và rồi cậu hiểu rằng họ đã quyết định đương đầu với giông gió và con đường đèo. Cậu cảm thấy yên tâm hẳn. Cậu không biết con đường tối và bí mật là con đường nào, song chỉ nội việc nhắc đến nó đã khiến Aragorn mất hết tinh thần, và Frodo lấy làm mừng vì lối đó đã bị bỏ qua.

“Từ những dấu hiệu mà chúng ta đã nhận thấy gần đây,” Gandalf nói, “tôi sợ rằng Cổng Sừng Đỏ đang bị theo dõi; và tôi cũng e ngại với thời tiết đang bám theo chúng ta đây. Tuyết có thể sẽ rơi. Chúng ta sẽ phải đi thật lực mới được. Ngay cả vậy chúng ta cũng phải mất hơn hai cuốc đi mới lên được đến đỉnh đèo. Tối nay màn đêm sẽ buông sớm. Và chúng ta phải khởi hành ngay khi các anh chuẩn bị xong.”

“Tôi muốn góp một vài ý kiến, nếu được phép,” Boromir lên tiếng. “Tôi được sinh ra dưới bóng Dãy Núi Trắng nên cũng biết chút ít về những cuộc hành trình trên cao. Trước khi xuống đến sườn bên kia, chúng ta sẽ phải chịu cái lạnh thấu xương, đấy là nếu không có gì tệ hại hơn. Liệu giữ bí mật có ích lợi gì nếu chúng ta vì thế mà chết cóng. Khi chúng ta rời nơi đây, vốn vẫn còn một ít cây bụi, mỗi người nên mang theo một bó củi, cố được càng nhiều càng tốt.”

“Và Bill có thể mang nhiều hơn một chút, chẳng phải sao anh bạn?” Sam nói. Con ngựa lùn nhìn chú ngán ngẩm.

“Được thôi,” Gandalf nói “Nhưng chúng ta không được phép dùng củi mang theo - trừ khi đến lúc phải chọn hoặc đốt lửa hoặc chết.”

Hội Đồng Hành lại lên đường, mới đầu còn đi nhanh, nhưng chẳng lâu sau lối đi đã bắt đầu dốc đứng và hiểm trở. Con đường ngoằn nghèo và cheo leo có nhiều chỗ gần như biến mất, lại còn bị chắn bởi rất nhiều đá lở. Đêm trở nên tối đen tang tóc dưới những đám mây khổng lồ. Gió lạnh buốt cuộn xoáy giữa những kẽ đá. Đến nửa đêm họ đã leo tới chân dãy núi vĩ đại. Con đường mòn hẹp giờ uốn quanh dưới một bức tường đá dốc đứng sang bên trái; phía bên trên, sườn Caradhras tăm tối sừng sững vô hình trong cảnh ảm đạm. Toàn bộ bên phải chỉ là một vùng đen kịt, nơi đất dưới chân bất chợt sụt xuống thành một thung lũng sâu hút.

Họ khó nhọc leo lên một sườn dốc đầy đá sắc, rồi nghỉ lại một lát ở trên đỉnh. Frodo cảm thấy cái gì đó chạm nhẹ lên mặt. Cậu giơ tay và thấy những bông tuyết trắng mờ rơi đầy tay áo.

Họ vẫn dấn tới, nhưng chẳng mấy chốc tuyết đã rơi nhiều hơn, dày đặc cuộn cả vào mắt Frodo. Bóng Gandalf và Aragorn cúi gập người chỉ cách một hai bước chân phía trước cũng khó mà nhìn rõ.

“Tôi chẳng thích thế này chút nào,” Sam hổn hển ngay phía sau. “Tuyết vào buổi sáng trong lành thì được, nhưng tôi muốn nằm trong chăn lúc nó rơi kia. Ước gì chỗ tuyết này cuốn hết về Hobbit thôn cho rồi! Mọi người ở đó chắc sẽ rất vui.” Ngoại trừ các truông cao ở Tổng Bắc, tuyết rơi dày hiếm khi có ở Quận, nên được coi như một sự kiện phấn khởi. Và một dịp vui chơi. Chẳng có người Hobbit còn sống nào (trừ Bilbo) còn nhớ Mùa Đông Khốc Liệt năm 1311, khi đàn sói trắng đã vượt qua dòng sông Bia Rum Đun băng phủ để tấn công vào Quận.

Gandalf dừng lại. Tuyết đóng thành lớp dày trên mũ trùm đầu và vai lão; tuyết cũng đã ngập quá mắt cá nơi ủng lão.

“Đây chính là điều tôi sợ,” lão nói. “Bây giờ thì anh nói sao, Aragorn?”

“Nói tôi cũng sợ,” Aragorn trả lời, “nhưng vẫn còn đỡ hơn nhiều điều khác. Tôi biết tuyết mang theo những rủi ro gì, dù hiếm khi có tuyết rơi dày thế này ở phía Nam, trừ ở tít cao trên núi. Nhưng chúng ta vẫn chưa lên cao; chúng ta mới chỉ ở xa phía dưới nơi các đường mòn thường thông suốt cả mùa đông.”

“Tôi tự hỏi liệu đây có phải thủ đoạn của Kẻ Thù hay không,” Boromir nói. “Người quê tôi vẫn thường đồn hắn có thể điều khiển cả bão tố ở Dãy Núi Bóng Tối sừng sững trên biên giới Mordor. Hắn có những quyền năng kỳ lạ và rất nhiều đồng minh.”

“Tay hắn chắc phải mọc dài,” Gimli nói, “mới có thể kéo tuyết từ miền Bắc xuống đến đây để làm phiền chúng ta từ cách ba trăm lý.”

“Tay hắn đã mọc dài,” Gandalf nói.

Trong khi họ dừng chân, gió lặng hẳn, tuyết cũng ngót cho đến khi gần như lạnh. Rồi họ lại nặng nhọc bước đi. Nhưng họ đi chẳng được bao xa thì cơn bão trở lại thịnh nộ hơn trước. Gió gào rít đến chói cao, còn tuyết trở thành bão tuyết mù mịt. Chẳng mấy chốc kể cả Boromir cũng cảm thấy khó đi tiếp. Còn nhóm Hobbit, cúi gập người, ì ạch bám theo những người bạn đồng hành cao lớn; thế nhưng rõ ràng họ chẳng thể đi được thêm bao xa, nếu tuyết vẫn tiếp tục rơi. Frodo cảm thấy chân mình nặng như chì. Pippin lết theo sau. Ngay cả Gimli, dù kiên cường như bất cứ Người Lùn nào khác, cũng phải vừa càu nhàu vừa lê bước.

Bất chợt Hội Đồng Hành dừng lại, như thể họ vừa cùng nhất trí mà chẳng cần ai phải nói ra. Họ nghe thấy những âm thanh kỳ quái trong bóng đêm xung quanh. Có thể đó chỉ là trò đùa của gió trong những khe nứt hay hốc đá, thế nhưng âm thanh đó nghe như tiếng gào thét, hay những tràng cười man dại. Đá bắt đầu rơi xuống từ trên sườn núi, bay vèo qua đầu, hoặc giáng sầm xuống con đường ngay sát họ. Thỉnh thoảng họ lại nghe thấy một tiếng ầm đục, và một tảng đá lớn lăn xuống từ những đỉnh cao mất hút phía trên.”

“Chúng ta không thể đi tiếp được nữa,” Boromir nói. “Kẻ nào gọi đây là gió thì cứ việc; những giọng nói chết chóc đang ở trên không; và những tảng đá kia thì đang nhằm vào chúng ta.”

“Tôi gọi đây là gió,” Aragorn nói. “Nhưng thế không có nghĩa những gì anh nói là vô lý. Có rất nhiều thứ xấu xa và thù địch trên thế giới này, chẳng hề có cảm tình với những kẻ đi bằng hai chân, song cũng chẳng phải đồng minh của Sauron mà chỉ theo đuổi mục đích riêng. Một vài trong số đó hiện hữu trên thế giới này từ trước hắn lâu rồi.”

“Caradhras được gọi là Đỉnh Khắc Nghiệt,” Gimli nói, “và đã nổi tiếng xấu xa từ xưa rồi, khi tin đồn về Sauron còn chưa đến được những vùng đất này.”

“Kẻ thù là ai không quan trọng, nếu chúng ta không chống trả nổi đòn tấn công của hắn,” Gandalf nói.

“Nhưng chúng ta biết làm gì đây?” Pippin khốn khổ hét lên. Cậu nép người vào cả Frodo lẫn Merry, và cậu run lên từng chập.

“Hoặc dừng lại ngay đây, hoặc quay trở lại,” Gandalf nói. “Đi tiếp cũng vô ích. Chỉ lên cao một chút nữa thôi, nếu tôi nhớ chính xác, con đường này sẽ rời vách núi mà dẫn xuống một rãnh đất rộng và nông dưới chân một triền núi dốc dài và cứng. Ở đó chúng ta sẽ chẳng có chỗ trú ẩn để tránh tuyết, đá - hay bất cứ thứ gì.”

“Mà quay lại trong lúc cơn bão vẫn chưa tan cũng chẳng hay hớm gì,” Aragon nói. “Suốt chặng đường lên đây chúng ta chẳng đi qua một chỗ nào trú tốt hơn vách núi này.”

“Chỗ trú sao!” Sam càu nhàu. “Nếu đây là chỗ trú thì một bức tường không có mái cũng thành cái nhà.”

Lúc này Hội Đồng Hành cùng nhau đứng nép vào vách núi sát hết mức có thể. Vách núi hướng về phía Nam, xuống gần chân núi thì hơi nhô ra, vì thế họ mong sẽ được bảo vệ khỏi ngọn gió từ phía Bắc và đá rơi. Thế nhưng những luồn gió xoáy vẫn cuộn tròn quanh họ từ mọi hướng, còn tuyết thì từ những đám mây tuôn xuống mỗi lúc thêm dày đặc.

Họ đứng túm lại cùng nhau, lưng tựa sát vào vách núi. Chú ngựa lùn Bill đứng nhẫn nại nhưng khốn khổ trước nhóm Hobbit, che chắn phần nào cho họ; thế nhưng chẳng mấy nỗi tuyết đã đóng dày lên tận khuỷu chân chú, và vẫn tiếp tục chất lên. Nếu không có những người bạn đường to lớn, nhóm Hobbit đã hoàn toàn bị chôn vùi.

Một cơn buồn ngủ ghê gớm bỗng dưng xâm chiếm Frodo; cậu thấy mình chìm nhanh vào một giấc mơ ấm áp và mơ hồ. Cậu thấy như có ngọn lửa đang sưởi nóng những ngón chân, và từ trong bóng tối bên kia lò sưởi, cậu nghe thấy tiếng nói của Bilbo: Ta chẳng thấy nhật ký của cháu có gì hay ho cả, ông nói. Bão tuyết ngày mười hai tháng Một ấy à, ta chẳng cần cháu quay lại đây để báo loại tin đó!

Nhưng cháu muốn được nghỉ ngơi và ngủ, bác Bilbo, Frodo cố sức trả lời thì bỗng thấy mình bị rung lắc, rồi cậu trở về với thực tại đầy đau đớn. Boromir vừa xốc cậu lên khỏi một đụn tuyết.

“Những người tí hon sẽ chết mất, Gandalf,” Boromir nói. “Thật vô ích khi cứ ngồi đây để tuyết vùi lên tận đầu. Chúng ta phải làm gì để cứu bản thân đi chứ?”

“Cho họ thứ này,” Gandalf nói, đoạn lục trong túi lấy ra một bao da. “Mỗi người một ngụm thôi - cho tất cả chúng ta. Nó rất quý đấy. Đây là miruvor, rượu bổ ở Imlardis. Elrond cho tôi lúc chia tay đấy. Hãy chia nhau uống đi!”

Ngay khi nuốt một ngụm nhỏ thứ dung dịch ấm và thơm ngát, Frodo cảm thấy trong tim có thêm một nguồn sinh khí mới, và mệt nhọc trút hết khỏi chân tay cậu. Những người khác cũng hồi sinh, và thấy có thêm hy vọng cùng sinh lực mới. Nhưng cơn bão tuyết vẫn chưa chịu ngớt. Tuyết thậm chí còn quần thảo dày đặc hơn trước, gió cũng gào thét dữ dội hơn.

“Ông đã nói gì về việc nhóm lửa ấy nhỉ?” Boromir bất chợt hỏi. “Giờ thì chính xác lựa chọn hoặc lửa hoặc chết rồi, Gandalf. Đúng là chúng ta sẽ được ngụy trang khỏi mọi con mắt thù địch khi nào bị vùi kín trong tuyết, nhưng như thế chẳng ích gì với chúng ta hết.”

“Nếu nhóm được lửa thì anh cứ làm đi,” Gandalf trả lời. “Nếu có bất cứ tên do thám nào chịu nổi cơn bão này, hắn đã nhìn thấy chúng ta rồi, cho dù có lửa hay không.”

Thế nhưng tuy họ đã mang theo củi và đồ nhóm theo lời khuyên của Boromir, song tất cả những kỹ năng của người Tiên hay thậm chí của Người Lùn cũng không nhóm lên được ngọn lửa nào trụ vững trong cơn gió lộng hoặc bén được vào củi ướt. Cuối cùng đích thân Gandalf phải bất đắc dĩ ra tay. Lão nhặt một thanh củi giơ cao một lúc, miệng niệm câu thần chú, naur an edraith ammen! rồi đâm đầu cây trượng vào ngay chính giữa thanh củi. Ngay lập tức chùm lửa xanh lam lẫn lục phụt ra, củi bén lửa bùng cháy.

“Nếu có kẻ nào đang quan sát, thì tối thiểu cũng có tôi đã bị lộ mình” Gandalf nói. “tôi đã viết Gandalf ở đây bằng dấu hiệu ai cũng đều đọc được suốt từ Thung Đáy Khe đến tận cửa sông Anduin.”

Thế nhưng Hội Đồng Hành chẳng còn bận tâm gì đến gián điệp hay những con mắt thù địch nữa. Trái tim họ hân hoan được thấy ánh lửa bập bùng. Củi đượm cháy vui tươi; và mặc cơn bão tuyết đang gào thét khắp xung quanh, mặc từng dòng bùn loãng luồn lách phía dưới chân, họ mừng rỡ sưởi ấm bàn tay trên ngọn lửa. Họ đứng đó, cúi người thành vòng tròn quanh đống lửa đang bập bùng nhảy nhót. Ánh sáng hồng bừng trên những khuôn mặt mệt mỏi và âu lo của họ; đằng sau họ, đêm như hệt một bức tường đen.

Thế nhưng củi cháy hết veo, trong khi tuyết vẫn còn rơi.

Đống lửa tàn dần và thanh củi cuối cùng được ném vào.

“Đêm dài lắm rồi,” Aragorn nói. “Bình minh chẳng còn bao lâu nữa.”

“Đó là nếu có buổi bình minh nào xuyên thủng được những đám mây kia,” Gimli nói.

Boromir bước ra khỏi vòng người nhìn chăm chú vào màn đêm. “Tuyết đã ngớt rơi,” gã nói, “và gió cũng lặng hơn”.

Frodo mệt mỏi nhìn những bông tuyết rơi xuống từ bóng tối chỉ để thoáng chốc hiện ra trắng muốt giữa ánh lửa tàn; thế nhưng trong suốt một lúc lâu, cậu không nhận thấy bất cứ dấu hiệu giảm bớt nào của chúng. Rồi bất chợt, khi cơn buồn ngủ lại một lần nữa bò khắp người, cậu nhận ra gió đã thực sự ngừng thổi, và các bông tuyết lớn dần nhưng thưa hơn. Một thứ ánh sáng mờ tối chậm chạp rạng dần lên. Rồi cuối cùng tuyết cũng ngừng hẳn.

Ánh sáng khi mạnh mẽ hơn, đã làm lộ ra một thế giới tĩnh lặng được khâm liệm trắng toát. Phía dưới chỗ họ ẩn nấp là những đỉnh hay khối trắng cùng những vực thẳm không hình không dạng mà dưới đó con đường họ vừa đi qua đã hoàn toàn biến mất; song le những đỉnh núi phía trên cũng ẩn giấu những mây vần vũ dày đặc, vẫn đe dọa đổ tuyết.

Gimli nhìn lên rồi lắc đầu. “Caradhras vẫn chưa chịu buông tha chúng ta đâu,” gã nói. “Nếu ta đi tiếp, ngọn núi vẫn còn rất nhiều tuyết ném xuống đầu chúng ta. Chúng ta nên quay lại và xuống thấp hơn càng sớm càng tốt.”

Tất cả đều nhất trí điều này, thế nhưng giờ đây con đường thoái lui cũng đã trở nên vô cùng khó khăn, nếu không nói là bất khả. Chỉ cách đống lửa tàn vài bước chân, tuyết đã ngập đến vài bộ, cao quá đầu các Hobbit; ở nhiều nơi tuyết còn bị gió dồn thành những đụn khổng lồ áp vào vách núi.

“Nếu Gandalf đi đầu huơ ngọn lửa sáng, ông ấy có thể làm tan tuyết mở đường cho chúng ta,” Legolas nói. Cơn bão chẳng làm phiền chàng mấy tí, và chàng là người duy nhất trong Hội Đồng Hành vẫn còn vui tươi hớn hở.

“Nếu người Tiên bay được qua dãy núi, họ có thể mang Mặt Trời về đây cứu chúng ta đấy.” Gandalf trả lời. “Tôi thì làm việc gì cũng phải trông vào nguyên vật liệu. Tôi không đốt nổi tuyết.”

“Thôi thì,” Boromir lên tiếng, “như ở quê chúng tôi vẫn thường nói, lúc đầu óc đã chịu thua thì tứ chi phải vận động. Vậy nên người khỏe nhất trong chúng ta sẽ phải tìm đường. Xem kìa! Mặc dầu tất cả đều đã bị tuyết phủ, con đường đưa ta lên đây vòng qua mỏm đá dưới kia kìa. Đó chính là nơi tuyết bắt đầu trút lên chúng ta. Nếu chúng ta đến được chỗ đó, chặng tiếp theo biết đâu sẽ dễ dàng hơn. Tôi đoán từ đây đến đó chẳng quá hai trăm thước đâu.”

“Vậy thì chúng ta sẽ mở đường đến đó, anh và tôi.” Aragorn nói.

Aragorn là người cao nhất trong Hội Đồng Hành, thế nhưng Boromir, dù thấp hơn một chút, lại to con và lực lưỡng hơn. Gã dẫn đường, còn Aragorn đi ngay phía sau. Chậm rãi họ nhích từng bước, song chẳng bao lâu sau đã phải hoạt động cật lực. Ở nhiều nơi tuyết ngập lên đến tận ngực, và Boromir, thay vì đi, có vẻ luôn phải bơi hoặc bới bằng đôi tay vạm vỡ của mình.

Legolas nhìn theo họ một lúc với nụ cười trên môi, rồi quay về phía những người còn lại. “Các bạn nói, người mạnh nhất phải tìm đường nhỉ? Nhưng tôi thì nói: hãy để nông dân đi cày, hãy chọn rái cá đi bơi, còn muốn đi nhẹ nhàng trên lá và cỏ, hay trên tuyết thì hãy gọi người Tiên.”

Nói đến đây chàng nhảy phóc lên phía trước, và Frodo nhận ra như thể lần đầu tiên, dù cậu đã biết từ lâu, rằng chàng tiên không hề đi ủng mà chỉ mang giày nhẹ, như trước nay vẫn vậy, và chân chàng ta chỉ để lại chút dấu vết trên mặt tuyết.

“Tạm biệt nhé!” chàng nói với Gandalf. “Tôi đi tìm Mặt Trời đây!” Rồi nhanh như thể chạy trên cát cứng, chàng mau lẹ bắt kịp hai kẻ hùng hục, với một cái vẫy tay chàng vượt qua họ, rồi phóng đi một quãng xa và mất hút sau mỏm đá ở chỗ rẽ.

Những người còn lại túm tụm lại chờ đợi, nhìn Boromir và Aragorn nhỏ dần thành vệt đen trên màu tuyết trắng. Một lúc lâu sau bọn họ cũng biến mất khỏi tầm nhìn, Thời gian cứ thế trôi. Mây sà xuống thấp, và giờ thì vài bông tuyết lại bắt đầu cuộn rơi.

Một giờ, có lẽ thế, đã trôi qua, dù có vẻ như lâu hơn rất nhiều, rồi cuối cùng họ thấy Legolas quay lại. Cùng lúc đó Boromir và Aragorn cũng xuất hiện ở lối rẽ xa phía sau chàng và đang chật vật bò lên đoạn dốc.

“Ối chà!” Legolas hét lên khi vừa chạy tới, “tôi chưa đưa Mặt Trời về đây được. Nàng ấy đang bận dạo chơi trên những cánh đồng miền Nam xanh biếc, và tí xíu hoa tuyết trên cái đụn Sừng Đỏ này chẳng làm nàng bận tâm mấy. Thế nhưng tôi có mang về đây một tia hy vọng cho những người số kiếp phải đi bằng chân. Có một đụn tuyết lớn chưa từng thấy ở ngay đằng sau lối rẽ kia, và ở đó những Con Người Mạnh Mẽ của chúng ta suýt bị chôn sống. Bọn họ đã tuyệt vọng, cho đến khi tôi quay về thông báo rằng đụn tuyết đó chỉ dày hơn bức tường một chút thôi. Và ở phía bên kia bão tuyết đột nhiên dịu hẳn, trong khi xuống thấp hơn chút nữa thì chỉ như lớp ga trắng phủ giường, đủ làm cóng ngón chân Hobbit.”

“À, đúng như tôi đã nói,” Gimli rên lên. “Không phải là cơn bão bình thường. Chính là ác ý của Caradhras. Hắn không ưa gì người Tiên và Người Lùn, và đống tuyết đó là để cắt đường thoát của chúng ta.”

“Thật phúc đức vì Caradhras của anh đã quên rằng đi cùng với anh còn có Con Người,” vừa trèo đến nơi Boromir đã cất tiếng. “Mà còn là người gan cóc tía, ấy là cứ cho tôi được nói ra; dù những người kém hơn nhưng có cuốc xẻng trên tay hẳn vẫn phục vụ các vị tốt hơn. Thế nhưng, chúng tôi cũng đã đào được lối đi xuyên qua đụn tuyết; và những ai ở đây không thể di chuyển nhẹ nhàng như người Tiên đều nên lấy đó làm mừng.”

“Nhưng làm sao chúng tôi có thể xuống đến tận đó, cho dù các anh có đào xuyên qua đụn tuyết đi nữa?” Pippin hỏi, đại diện cho cả nhóm Hobbit.

“Phải hi vọng chứ!” Boromir nói. “Tôi rất mệt, nhưng vẫn còn đủ sức, Aragron cũng vậy. Bọn tôi sẽ cõng mấy cậu thấp bé. Những người khác dĩ nhiên sẽ phải xoay sở mà đi theo sau bọn tôi. Đi nào, cậu Peregrin! Tôi sẽ bắt đầu với cậu.”

Gã bế thốc anh chàng Hobbit lên. “Bám lấy lưng tôi! vì tôi vẫn cần dùng đến tay,” gã nói rồi sải chân tiến lên phía trước. Aragon mang Merry theo sau. Pippin kinh ngạc trước sức mạnh của gã khi nhìn thấy lối đi mà gã đã mở khi không có dụng cụ nào khác ngoài tứ chi. Ngay cả lúc này, trong khi phải mang gánh nặng, gã đi tới đâu vẫn gạt tuyết hai bên tới đó, để mở rộng lối cho những người đi sau.

Sau cùng họ tới được đụn tuyết khổng lồ. Nó đứng chắn ngay giữa con đường đèo, như một bức tường thẳng đứng và đột ngột, chỏm sắc như được gọt bằng dao, ngóc lên cao gấp đôi Boromir; thế nhưng ở chính giữa một lối đi đã được đào xuyên qua, đi lên rồi lại đi xuống như một cây cầu. Merry và Pippin được thả xuống ở phía bên kia, và ở đó họ cùng Legolas ngồi đợi số còn lại của Hội Đồng Hành.

Một lúc sau Boromir mang Sam quay lại. Phía đằng sau trên lối đi hẹp, nhưng giờ đã dễ đi hơn nhiều, Gandalf đang cất bước, dẫn theo Bill với Gimli vắt vẻo giữa đống hành lý. Aragorn cõng Frodo đi sau cùng. Họ băng qua đụn tuyết; thế nhưng Frodo còn chưa chạm được chân xuống đất thì ầm một cái một thác đá cùng tuyết lở đã sầm sập lao xuống. Hội Đồng Hành nép rạp mình vào vách núi trong khi bụi tuyết mù mịt khiến họ thành mù dở, và khi bầu trời quang đãng trở lại họ phát hiện con đường phía sau đã hoàn toàn bị cắt đứt.

“Đủ rồi, đủ rồi.” Gimli hét lên. “Chúng tôi đang rút lui nhanh hết sức đây!” Và quả là với đòn tấn công cuối cùng ấy, vẻ nham hiểm của ngọn núi có vẻ cũng tiêu tan, như thể Caradhras đã yên trí những kẻ xâm nhập đã bị đẩy lùi, và sẽ không dám quay trở lại nữa. Dấu hiệu bão tuyết đã hết, những đám mây tan dần và ánh sáng trở nên khoáng đạt hơn.

Đúng như Legolas đã thông báo, càng đi xuống họ càng thấy lớp tuyết cứ mỏng dần, đến độ ngay cả Hobbit cũng có thể tự đi được. Chẳng mấy chốc tất cả bọn họ lại một lần nữa đứng trên phiến đất bằng trên đỉnh con dốc, nơi họ đã cảm nhận những bông tuyết đầu tiên đêm trước.

Trời đã sáng bạch từ lâu. Từ trên cao họ quay lại nhìn về phía Tây qua những vùng thấp. Ở mãi xa giữa vùng đất ngổn ngang dưới chân ngọn núi là thung lũng mà từ đó họ đã bắt đầu cuộc trèo đèo.

Hai chân Frodo cùng đau nhức, cậu cảm thấy giá buốt ngấm tận xương và đói, và đầu cậu choáng váng mỗi lần nghĩ đến cuộc hành trình xuống núi khổ sở phía trước. Những vệt đen cứ lượn lờ trước mắt cậu. Cậu dụi mắt, song những vệt đen vẫn còn nguyên. Ở xa bên dưới cậu, nhưng vẫn cao so với những chân đồi thấp, những đốm đen đang lượn vòng trên không trung.

“Lại lũ chim!” Aragorn chỉ xuống nói.

“Chẳng thể làm gì được nữa rồi,” Gandalf nói. “Cho dù chúng tốt hay xấu, hay chẳng liên quan gì đến chúng ta, chúng ta cũng phải đi xuống ngay lập tức. Ta sẽ không đợi thêm một đêm nào nữa dù chỉ ở trên sườn Caradhras này!”

Một luồng gió lạnh lùa theo đằng sau khi đoàn người quay lưng lại Cổng Sừng Đỏ và lê những bước chân mệt mỏi xuống dốc. Caradhras đã đánh bại bọn họ.

CHƯƠNG IV HÀNH TRÌNH TRONG BÓNG TỐI

Trời đã tối, và ánh ngày lại lần nữa tàn đi rất nhanh khi họ dừng chân nghỉ đêm. Bọn họ đều rất mệt mỏi. Núi non giăng kín trong bóng tối sẫm, và gió thì lạnh buốt. Gandalf lại chia cho mỗi người một ngụm miruvor từ Thung Đáy Khe. Khi họ ăn xong chút đồ ăn, lão triệu tập một cuộc họp.

“Dĩ nhiên, đêm nay chúng ta không thể đi tiếp nữa,” lão nói. “Cuộc tấn công trên Cổng Sừng Đỏ đã khiến ta mệt rã rời, nên chúng ta cần nghỉ lại đây ít lâu.”

“Rồi chúng ta sẽ tiếp tục đi đâu?” Frodo hỏi.

“Con đường và sứ mệnh của chúng ta vẫn còn ở phía trước,” Gandalf trả lời. “Chúng ta chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài tiếp tục đi, hoặc trở về Thung Đáy Khe.”

Khuôn mặt Pippin sáng bừng khi nghe nhắc đến việc trở về Thung Đáy Khe; Merry và Sam ngước lên hy vọng. Nhưng Aragorn và Boromir chẳng biểu lộ chút cảm xúc nào. Còn Frodo lại trông đầy phiền muộn.

“Ước gì cháu có thể quay lại đó,” cậu nói. “Nhưng làm sao cháu có thể trở về mà không xấu hổ, trừ khi chắc chắn là chẳng còn con đường nào nữa, và chúng ta thì đã hoàn hoàn thất bại?”

“Cháu nói đúng, Frodo,” Gandalf nói; “quay lại là thừa nhận thất bại và phải đối diện với thất bại nặng nề hơn nữa sau đó. Nếu giờ chúng ta quay về, chiếc Nhẫn sẽ phải ở lại đó: chúng ta sẽ không thể lên đường thêm một lần nào nữa. Và sớm hay muộn Thung Đáy Khe sẽ bị phong tỏa, rồi thì sau một khoảng thời gian ngắn ngủi và cay đắng, nó sẽ bị hủy diệt. Lũ Ma Nhẫn là những kẻ thù tàn ác, thế nhưng hiện giờ chúng chỉ là những bóng ma nhợt nhạt so với quyền năng và sự khủng bố chúng sẽ có được một khi chiếc Nhẫn Thống Trị rơi vào tay chủ nhân chúng lần nữa.”

“Vậy thì chúng ta phải tiếp tục, nếu vẫn còn con đường nào đó,” Frodo thở dài nói. Sam lại chìm sâu vào buồn bã.

“Vẫn còn một con đường nữa ta có thể cố thử xem,” Gandalf nói. “Tôi đã nghĩ ngay ban đầu, khi tôi tính toán cuộc hành trình này lần đầu tiên, rằng chúng ta nên thử đường đó. Nhưng đó không phải là một con đường dễ chịu, và tôi cũng chưa nói về nó với Hội Đồng Hành. Aragorn thì phản đối nó, ít nhất là cho đến khi con đường vượt đèo cũng đã được thử.”

“Nếu con đường đó còn tồi tệ hơn cả Cổng Sừng Đỏ, thì chắc chắn nó phải vô cùng khủng khiếp,” Merry nói. “Nhưng tốt nhất là ông nên kể về nó với mọi người, và cho mọi người biết điều tệ hại nhất ngay lập tức.”

“Con đường mà tôi đề cập dẫn đến Khu Mỏ Moria,” Gandalf nói. Chỉ có Gimli ngước đầu lên; một ngọn lửa cháy âm ỉ trong mắt gã. Những người khác đều lộ rõ vẻ hãi hùng với việc nhắc tới cái tên kia. Ngay cả với các Hobbit, nó cũng là một huyền thoại mang nỗi khiếp sợ mơ hồ.

“Con đường đó có thể dẫn vào trong Moria, nhưng làm sao chúng ta có thể chắc chắn nó sẽ dẫn ra ngoài Moria?” Aragorn rầu rĩ nói.

“Đấy là một cái tên mang điềm gở,” Boromir nói.”Tôi cũng chẳng thấy cần phải đến đó làm gì. Nếu không thể vượt dãy núi, chúng ta hãy đi xuống phía Nam, cho tới khi chúng ta đến Cửa Núi Rohan, nơi người dân rất thân thiện với chúng tôi, đi theo con đường chính tôi đã đi để đến đây. Hoặc chúng ta cũng có thể đi tiếp rồi vượt dòng Isen xuống tới Cát Dài và Lebennin, rồi theo vùng duyên hải để vào Gondor.”

“Mọi thứ đã thay đổi kể từ khi anh lên miền Bắc, Boromir ạ.” Gandalf trả lời. “Anh không nhớ những gì tôi kể về Saruman sao? Có thể cá nhân tôi còn có việc riêng cần giải quyết với hắn ta trước khi tất cả kết thúc nữa kìa. Thế nhưng bằng bất cứ giá nào cũng không được phép để chiếc Nhẫn tiến đến gần Isengard. Chừng nào chúng ta còn đi cùng Người Mang Nhẫn, thì chừng đó Cửa Núi Rohan còn đóng lại với chúng ta.

“Còn về con đường dài hơn kia: chúng ta không thể lãng phí chừng ấy thời gian. Một hành trình như vậy có thể tiêu tốn cả năm trời, và chúng ta sẽ phải đi qua những vùng đất trống trải không nơi ẩn náu. Nhưng vùng đó cũng không hề an toàn. Tai mắt canh chừng của cả Saruman lẫn Kẻ Thù đều đang theo dõi chúng ta gắt gao. Khi anh lên phía Bắc, Boromir ạ, trong mắt Kẻ Thù anh chỉ là một kẻ bộ hành lang bạt từ miền Nam, chẳng đủ làm hắn bận tâm: tâm trí hắn còn bận bịu theo đuổi chiếc Nhẫn. Nhưng giờ đây anh trở về như một thành viên của Hội Đồng Hành bảo vệ Nhẫn, và anh còn bị hiểm nguy chừng nào anh còn đi cùng chúng tôi. Hiểm nguy sẽ càng tăng theo mỗi lý đường đưa chúng ta xuống phía Nam, bên dưới bầu trời trần trụi này.

“Vì chúng ta đã lộ mình khi thử đi con đường đèo, nên tôi e rằng cảnh ngộ của chúng ta giờ đây đã trở nên tuyệt vọng hơn. Tôi chẳng thấy còn mấy hy vọng nữa, nếu chúng ta không sớm biến khỏi tầm nhìn một thời gian, và ngụy trang đường đi. Vì thế lời khuyên của tôi là thay vì vượt qua, hay đi vòng quanh, chúng ta hãy đi luồn dưới núi. Đó chính là con đường mà dù thế nào Kẻ Thù cũng ít mong đợi chúng ta chọn nhất.”

“Chúng ta không thể biết hắn mong đợi gì,” Boromir nói. “Có thể hắn theo dõi mọi con đường, có thể thế, có thể không. Trong trường hợp đó, tới Moria có nghĩa là chúng ta bước vào một cái bẫy, chẳng khá hơn việc tới cổng Tòa Tháp Tối mà gõ cửa chút nào. Ngay cái tên Moria cũng có nghĩa là đen tối rồi.”

“Anh toàn nói về những thứ anh không biết, khi anh ví Moria với thành trì của Sauron,” Gandalf trả lời. “Ở đây tôi là người duy nhất từng chui xuống ngục sâu của Chúa Tể Hắc Ám, mà đấy chỉ là nơi cư ngụ ngày xưa, thấp kém hơn của hắn ở Dol Guldur. Còn những ai đã từng đi qua cánh cổng Barad-dûr đều không trở về. Nhưng tôi sẽ không đưa các anh đến Moria nếu chẳng có chút hy vọng thoát thân nào. Sẽ là không may cho chúng ta nếu ở đó có lũ Orc, thật vậy đấy. Thế nhưng hầu hết Orc sống trong Dãy Núi Mù đều đã bị tiêu diệt hoặc đánh đuổi trong Trận Chiến Năm Đạo Quân. Đàn Đại Bàng đã thông báo rằng lũ Orc lại đang hội quân ở những nơi cách xa đây, thế nhưng vẫn có hy vọng là Moria chưa bị đụng tới.

“Thậm chí còn có khả năng là Người Lùn đang ở đó, và biết đâu còn có cả Balin con trai Fundin ở bên trong những sảnh ngầm của tổ tiên ông ấy. Nhưng chốn ấy thực hư thế nào thì ta cứ phái đi trên con đường cần được nhất trí lựa chọn ấy đã!”

“Tôi sẽ đi con đường ấy cùng ông, Gandalf!” Gimli nói. “Tôi sẽ đi và nhìn tận mắt những tòa sảnh của Durin, mặc xác thứ gì đang chờ trong đó - nếu ông có thể tìm được những cánh cửa đã đóng sập.”

“Tốt lắm, Gimli!” Gandalf nói. “Anh đã tiếp thêm can đảm cho tôi. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm những cánh cửa bí mật. Và chúng ta sẽ đi vào. Trong đống đổ nát của Người Lùn, cái đầu của Người Lùn sẽ đỡ bị hoang mang hơn đầu của người Tiên hay Con Người hay Hobbit. Hơn nữa đây cũng sẽ không phải lần đầu tôi đặt chân tới Moria. Tôi đã ở đó rất lâu để tìm Thráin con trai Thrór sau khi ông ấy mất tích. Tôi đã vào bên trong, và tôi vẫn sống sót đi ra!”

“Tôi cũng từng một lần bước qua Cổng Lạch Râm,” Aragorn lặng lẽ nói; “và mặc dù tôi cũng thoát ra được, nhưng ký ức về nó quá khủng khiếp. Tôi không muốn phải vào Moria thêm lần thứ hai nữa.”

“Còn tôi thì không muốn vào đó, kể cả là một lần,” Pippin nói.

“Tôi cũng thế,” Sam lẩm bẩm.

“Tất nhiên rồi!” Gandalf nói. “Ai muốn thế chứ? Nhưng câu hỏi là: Ai sẽ theo tôi, nếu tôi dẫn đường tới đó?”

“Tôi theo,” Gimli hăm hở nói.

“Tôi theo,” Aragorn nặng nề nói. “Tôi đã gần như dẫn ông vào thảm họa trong cơn bão tuyết, vậy mà ông không trách cứ tôi một lời nào. Giờ tôi sẽ theo ông - nếu lời cảnh báo cuối cùng này không lay chuyển được ông. Không phải vì lo cho chiếc Nhẫn, hay vì bất cứ ai trong số chúng tôi, mà vì chính ông đấy, Gandalf ạ. Và để tôi nói điều này: một khi ông đã bước qua cánh cổng Moria, xin hãy cẩn thận!”

“Tôi sẽ không đi,” Borormir nói; “cho tới chừng nào toàn bộ Hội Đồng Hành biểu quyết chống lại tôi. Legolas và các cậu thấp bé nói gì đây? Chúng ta chắc cũng cần nghe cả ý kiến của Người Mang Nhẫn nữa chứ?”

“Tôi không muốn đến Moria,” Legolas nói.

Nhóm Hobbit chẳng nói gì. Sam đưa mắt nhìn Frodo. Rồi rốt cục Frodo cũng lên tiếng. “Tôi không muốn đi,” cậu nói; “nhưng tôi cũng không muốn phản đối ý kiến của Gandalf. Tôi xin mọi người đừng biểu quyết lúc này, chỉ sau khi chúng ta đi ngủ và suy nghĩ đã. Gandalf sẽ có được kết quả biểu quyết dễ dàng hơn trong ánh sáng ban ngày chứ không phải trong bóng đêm u ám lạnh lẽo này. Tiếng gió hú mới ghê rợn làm sao!”

Sau những lời nói đó, tất cả đều rơi vào im lặng trầm tư. Họ nghe thấy tiếng gió rít giữa những tảng đá và cây cối, còn có cả tiếng hú và rên rỉ khắp nơi quanh họ, trong không gian trống rỗng của đêm tối.

Bất chợt Aragorn nhảy dựng lên. “Tiếng gió hú mới ghê rợn làm sao!” chàng thét lên. “Nó đang hú bằng tiếng sói. Lũ Sói tinh đã đến được phía Tây Dãy Núi!”

“Vậy chúng ta còn cần đợi đến sáng nữa không?” Gandalf nói. “Đúng như tôi đã nói. Cuộc săn lùng đã bắt đầu! Ngay cả nếu chúng ta còn sống để thấy bình minh thì bây giờ còn ai muốn đi về phía Nam lúc đêm hôm cùng lũ sói hoang theo sát gót đây?”

“Moria còn bao xa nữa?” Boromir hỏi.

“Có một cánh cổng phía Tây Nam ngọn Caradhras, chừng muời lăm dặm đường chim bay, và chắc khoảng hai mươi dặm theo đường sói chạy,” Gandalf trả lời u ám.

“Vậy thì chúng ta hãy lên đường ngay khi ánh sáng ngày mai hé rạng, nếu ta còn có thể,” Boromir nói. “Nghe tiếng sói tru còn tệ hơn cả nghe tiếng quỷ hù.”

“Đúng vậy!” Aragorn hưởng ứng, nới lỏng thanh kiếm khỏi bao. “Thế nhưng sói tru ở đâu, quỷ hù ở đó.”

“Ước gì tôi đã nghe theo lời dặn của Elrond,” Pippin lẩm bẩm với Sam. “Dù thế nào tôi cũng chẳng có tài cán gì. Dòng máu cụ Bandobras Bò Rống không chảy nhiều trong tôi: tiếng tru kia khiến máu tôi đông lại. Tôi không nhớ đã bao giờ khốn khổ thảm hại thế này chưa.”

“Cậu Pippin, trái tim tôi giờ đã rụng xuống tận ngón chân,” Sam nói. “Nhưng mà chúng ta vẫn chưa thành thức ăn, và vẫn còn có cả lố người khỏe mạnh ở cùng ta. Bất kể thứ gì đang chờ đón lão Gandalf già, tôi dám cá nhất định không phải là một cái bụng sói.”

Để phòng vệ trong đêm tối, Hội Đồng Hành leo lên đỉnh ngon đồi nhỏ họ vừa dựng trại dưới chân. Trên đó mọc đầy những cây cổ thụ thân cành vặn vẹo, bao xung quanh còn có vòng tròn đá tảng đã vỡ nát. Ngay ở giữa chỗ đó, họ nhóm lên một đống lửa, bởi chẳng còn hy vọng bóng đêm và lặng im có thể che giấu được đường đi khỏi bầy sói săn nữa.

Họ ngồi quanh đống lửa, những người không phải canh gác ngủ chập chờn. Chú ngựa lùn Bill tội nghiệp đứng run rẩy đến vã mồ hôi. Tiếng sói hú lúc này đã ầm ĩ xung quanh họ, lúc gần lúc xa. Đến nửa đêm, đã thấy vô số con mắt bừng sáng nhìn chằm chằm quanh sườn đồi. Một vài con còn tiến sát đến tận vòng đá. Tại chỗ hở của bức tường đá, có thể thấy một hình thù sói khổng lồ đang quanh quẩn, trừng mắt nhìn họ. Nó chợt cất lên tiếng hú lạnh gáy, cứ như thể đó chính là con thủ lĩnh đang gọi đàn chuẩn bị tấn công.

Gandalf vùng đứng dậy và sải bước tới trước, giơ cây trượng lên cao. “Nghe đây tên Chó Săn của Sauron!” lão thét lên. “Gandalf đang ở đây. Biến đi, nếu mi còn quý trọng làn da thối tha của mi! Nếu mi vào trong vòng tròn này, ta sẽ sấy khô mi từ đuôi tới mõm.”

Con sói hực lên rồi nhảy một bước dài về phía họ. Ngay lúc đó là một tiếng tưng nghe sắc lẹm. Legolas vừa nhả dây cung. Một tiếng thét ghê rợn vang lên, và hình thù hùng hổ bỗng rơi phịch xuống đất, mũi tên tiên đã xuyên thủng cuống họng nó. Những cặp mắt theo dõi bất chợt phụt tắt. Gandalf và Aragorn bước ra, nhưng ngọn đồi đã vắng tanh; đàn sói săn đã tháo chạy. Màn đêm xung quanh họ lặng im như tờ, và không một tiếng hú nào còn cất lên cùng tiếng thở than của gió.

Đêm đã muộn, vầng trăng khuyết lặn dần về phía Tây, hắt ánh sáng mờ tỏ qua những đám mây vụn. Đột nhiên Frodo bừng tỉnh. Không hề báo trước, một cơn bão những tiếng hú dữ tợn và man dại bùng lên khắp quanh trại. Một đội quân Sói tinh hùng hậu đã lặng lẽ tụ họp giờ đây bất ngờ cùng tấn công họ từ mọi phía.

“Cho tiếp củi vào lửa!” Gandalf hét lên với nhóm Hobbit. “Hãy tuốt gươm và đứng xoay lưng vào nhau!”

Trong ánh sáng chập chờn khi những thanh củi mới vừa bén lửa, Frodo nhìn thấy rất nhiều bóng xám nhảy qua vòng tròn đá. Lớp sau tiếp nối lớp trước. Aragorn tung nhát kiếm xuyên họng con dẫn đầu to xác; với một cú vung mạnh mẽ Boromir cũng đốn bay đầu một con khác. Bên cạnh họ Gimli đứng thủ thế trên đôi chân xoạc vững chãi, tay vung chiếc rìu của Người Lùn. Cây cung của Legolas thì đang ca hát.

Gandalf bỗng như lớn lên trong ánh lửa bập bùng: lão vươn người thành một hình thù đồ sộ đầy vẻ doạ dẫm như pho tượng một vị vua cổ đại nào đó đứng trên đỉnh đồi. Khom mình xuống giống một đám mây, lão nhặt lên một cành củi cháy rồi sải bước ra giáp mặt lũ sói. Chúng chùn lại trước mặt lão. Vung lên cao lão xoay tròn cành cây rực lửa. Nó bất ngờ bùng lên sáng trắng chói lòa như tia sét; và giọng lão rền vang như sấm.

“Naur an edraith ammen! Naur dan i ngaurhoth!” lão thét.

Một tiếng gầm vang lên kèm theo tiếng nổ lách tách, và cái cây phía trên lão bùng lên thành ngọn lửa chói lòa tung hoa trổ lá. Lửa lan từ ngọn cây này sang ngọn cây khác. Cả ngọn đồi như được chụp lên một vương miện lửa rực rỡ. Kiếm và dao của những kẻ phòng thủ vung lên loang loáng. Mũi tên cuối cùng của Legolas bén lửa giữa không trung lúc đang bay, rồi găm rừng rực vào tim một con sói chỉ huy khổng lồ. Lũ còn lại vội vã tháo lui.

Ngọn lửa lụi dần tới khi chẳng còn lại gì ngoài tro rơi lả tả và tàn lửa lập lòe; khói cay xè cuồn cuộn phía trên những gốc cây cháy sém, và bốc lên đen kịt từ trên đồi, khi ánh bình minh đầu tiên ló dạng lờ mờ trên bầu trời. Kẻ thù của họ đã rút chạy và không trở lại nữa.

“Tôi đã nói mà, cậu Pippin,” Sam nói trong khi tra thanh gươm vào vỏ. “Sói chẳng làm gì được ông ấy đâu. Cảnh đó đúng là mở mắt cho người ta, chứ không sai! Suýt nữa thì tóc trên đầu tôi đã cháy sém!”

Khi đất trời sáng rõ, không một dấu hiệu nào của bầy sói được phát hiện, họ cũng tìm kiếm một cách vô ích những xác chết. Không còn bất cứ một dấu hiệu nào của trận chiến ngoài những thân cây bị đốt thành than và những mũi tên của Legolas nằm trên đỉnh đồi. Tất cả đều nguyên vẹn, duy có một trong số đó chỉ còn sót lại phần mũi.

“Đúng như tôi lo ngại,” Gandalf nói. “Đây không phải lũ sói thường vẫn săn mồi nơi hoang dã. Hãy ăn nhanh rồi đi thôi!”

Ngày hôm ấy thời tiết lại thay đổi, gần như thể theo mệnh lệnh của một quyền năng nào đó rằng không cần đến bão tuyết bởi họ đã rút ra khỏi con đường đèo, thứ quyền năng đó giờ đây lại muốn trời quang mây tạnh để bất cứ thứ gì di chuyển trên miền hoang dã đều có thể nhìn thấy được từ xa. Cơn gió thổi lên phía Bắc rồi sang hướng Tây Bắc đêm hôm trước giờ đây tắt lặng. Những đám mây biến mất về phái Nam, bầu trời mở ra, cao và xanh ngắt. Lúc họ đứng trên sườn đồi, chuẩn bị lên đường, một dải nắng nhạt phết nhẹ lên đỉnh dãy núi.

“Chúng ta phải đến được cánh cổng trước khi mặt trời lặn,” Gandalf nói, “nếu không tôi e rằng chúng ta sẽ chẳng bao giờ đến đó được nữa. Chẳng còn bao xa, nhưng đường đi có thể rất vòng vèo, vì đến đây Aragorn không thể dẫn đường được nữa; anh ấy hiếm khi đặt chân lên vùng đất này, còn tôi mới chỉ đến phía dưới bức tường Tây Moria duy nhất một lần, cũng từ lâu lắm rồi.”

“Nó nằm ở kia,” lão vừa nói vừa chỉ tay về phía Đông Nam, nơi sườn dãy núi đổ thẳng đứng xuống vùng bóng phủ dưới chân họ. Ngay từ xa đã có thể nhìn thấy lờ mờ một dải những vách đá trần trụi, và ở chính giữa, vượt hẳn lên cao, là một bức tường xám lớn. “Sau khi rời con đường đèo, tôi đã dẫn các anh xuống phía Nam chứ không quay trở lại điểm xuất phát trước, như một số các anh có thể đã thấy. Cũng hay là tôi đã làm vậy, vì giờ thì ta sẽ được bớt đi nhiều dặm đường, mà lại cần phải khẩn trương. Đi thôi nào!”

“Tôi chẳng biết điều gì đáng hy vọng hơn nữa,” Boromir nói dứt khoát; “rằng Gandalf sẽ thấy những gì ông ấy tìm kiếm, hoặc rằng khi đi đến vách núi kia chúng ta sẽ thấy cánh cổng đã mất dấu vĩnh viễn. Mọi lựa chọn đều tồi tệ, và khả năng cao nhất là chúng ta sẽ bị kẹt giữa đàn sói và bức tường. Tiến lên!”

Giờ đến lượt Gimli đi đầu bên cạnh thầy phù thủy, gã nóng lòng đến Moria. Họ cùng nhau dẫn Hội Đồng Hành hướng trở về phía dãy núi. Con đường cổ duy nhất dẫn đến Moria từ hướng Tây nằm trải dọc theo dòng suối tiên là Sirannon, bắt nguồn từ chân vách núi gần vị trí cánh cổng trước đây. Thế nhưng không biết Gandalf đã nhầm đường hay vùng đất gần đây đã đổi thay; bởi lão không đến được con suối nơi lão chắc mẩm, nghĩa là chỉ vài dặm về phía Nam từ nơi họ đứng.

Buổi sáng ngả dần sang trưa, nhưng Hội Đồng Hành vẫn lang thang, mò mẫm trên vùng đất trống trải toàn đá đỏ. Họ không thấy dấu vết nào của nước hay nghe được âm thanh nước chảy ở bất cứ đâu. Tất cả đều hoang vắng và khô cằn. Lòng họ cũng chùng xuống. Họ không thấy có sinh vật sống nào, cũng chẳng có một bóng chim nào trên trời; thế nhưng đêm sẽ mang đến thứ gì, nếu nó bắt kịp họ trên mảnh đất hoang vắng này, thì chẳng ai muốn nghĩ

Đột nhiên Gimli, người vẫn hăm hở đi ở phía trước, gọi vọng về phía họ. Gã đứng trên một gò đất nhỏ, chỉ tay về phía phải. Vội vã tiến tới, họ thấy bên dưới có một con kênh sâu nhưng hẹp. Nó hoàn toàn trống rỗng, im lìm, và một dòng nước như ri rỉ chảy qua những viên đá nâu và đốm đỏ ở dưới đáy, thế nhưng ở phía bờ gần họ lại có một lối đi, quá đỗi mấp mô và tàn tạ, nó len lỏi giữa những bờ tường đổ và đá lát cũ của một xa lộ cổ xưa.

“A! Rốt cục thì nó ở đây!” Gandalf kêu lên. “Đây chính là nơi dòng suối chảy qua: Sirannon, dòng suối Cổng, họ vẫn thường gọi như vậy. Nhưng chuyện gì đã xảy ra với dòng nước thì tôi không biết được; xưa kia nó chảy xiết và rất ồn ào. Đi thôi! Khẩn trương lên nào. Chúng ta muộn mất rồi.”

Cả Hội Đồng Hành đều đau chân và mệt mỏi, thế nhưng họ vẫn bền bỉ lê bước theo lối đi quanh co gập ghềnh suốt nhiều dặm. Mặt trời rời vị trí chính ngọ và bắt đầu hướng về Tây. Sau chặng nghỉ ngắn và bữa ăn vội vàng họ lại tiếp tục lên đường. Phía trước họ dãy núi đầy vẻ khó chịu, tuy nhiên con đường lại nằm trong hõm đất sâu nên họ chỉ nhìn thấy phần sườn trên và những đỉnh núi Đông xa xa.

Một hồi lâu, họ đến một đoạn quành gấp. Ở đó con đường, vốn xoay về phía Nam giữa một bên là bờ suối và một bên là dốc đứng của vùng đất phía trái, lại đột ngột ngoặt sang hướng Đông lần nữa, vòng qua góc đường, họ thấy ở phía trước có một vách đá thấp, cao chừng năm sải, phần đỉnh vỡ nẻ lởm chởm. Một dòng nước ri rỉ chảy nhỏ giọt từ trên vách, qua một khe rộng dường như đã được tạc mòn bởi một dòng thác từng đầy tràn và mạnh mẽ.

“Quả tình mọi thứ đã thay đổi!” Gandalf nói. “Nhưng nơi này thì không thể nhầm lẫn được. Đây là tất cả những gì còn sót lại của Thác Bên Thang. Nếu tôi nhớ chính xác thì một bên có một dãy bậc thang tạc vào đá, thế nhưng con đường chính lại bẻ sang trái, rồi uốn lượn nhiều vòng lên mặt đất bằng ở trên đỉnh. Từng có một thung lũng nông phía bên kia thác giáp với Bức Tường Moria, còn dòng Sirannon chảy qua thung cùng với con đường ở bên cạnh. Chúng ta hãy đi xem mọi thứ giờ đây thế nào!”

Họ tìm thấy những bậc đá mà chẳng găp phải khó khăn nào và Gimli nhanh nhảu nhảy lên các bậc, theo sau là Gandalf và Frodo. Thế nhưng khi lên được đến đỉnh, họ nhận ra là chẳng thể tiếp tục đi theo con đường này nữa, và nguyên nhân khiến dòng suối Cổng khô cạn cũng được hé lộ. Đằng sau họ vầng Mật Trời đang lặn dát lên bầu trời dịu mát đằng Tây một lớp vàng mờ ảo. Phía trước họ trải ra một hồ nước đen thẫm lặng tờ. Cả bầu trời lẫn buổi hoàng hôn đều không hề phản chiếu trên mặt hồ ảm đạm. Dòng Sirannon đã bị đắp đập chặn lại và nhấn chìm toàn bộ thung lũng. Ở phía bên kia hồ nước đầy hung gở là những vách đá rộng lớn sừng sững, bề mặt lạnh lùng xám xịt của chúng nhợt nhạt trong ánh chiều tà: đường cùng và không qua nổi. Chẳng có dấu hiệu nào của lối vào hay cánh cổng, thậm chí không có bất cứ mảng vỡ hay vết nứt nào Frodo có thể thấy được trên mặt đá dữ tợn.

“Bức Tường Moria đấy,” Gandalf nói, tay chỉ qua mặt nước. “Và ở đó Cánh cổng đã đứng một thời, cánh Cửa Tiên cuối con đuờng từ Đất Nhựa Ruồi mà chúng ta vừa đi theo. Nhưng lối này đã bị chặn. Tôi đoán chẳng có ai trong Hội Đồng Hành muốn bơi qua hồ nước ảm đạm kia vào buổi cuối ngày. Trông nó thật là chẳng lành.”

“Chúng ta phải đi tìm đường đi vòng qua mép phía Bắc,” Gimli nói. “Điều đầu tiên Hội Đồng Hành phải làm là trèo lên theo con đường chính để xem nó dẫn đến đâu. Ngay cả nếu không có hồ nước nào, chúng ta cũng chẳng thể lôi con ngựa thồ đi lên được bậc thang này.”

“Mà dù thế nào chúng ta cũng không thể đưa con vật tội nghiệp vào Khu Mỏ,” Gandalf nói. “Con đường dưới lòng núi rất tối, có những nơi chật hẹp và dựng đứng mà nó sẽ không thể qua, ngay cả nếu chúng ta đi được.”

“Bill già tội nghiệp!” Frodo nói. “Tôi không lường được việc này. Và Sam tội nghiệp! Không biết cậu ấy sẽ nói gì đây?”

“Ta rất tiếc,” Gandalf nói. “Bill tội nghiệp là một thành viên hữu dụng và ta rất đau lòng khi phải thả nó đi lang thang. Nếu ta rõ được phải đi đường nào, ta đã mang nhẹ hơn và không đem theo con vật nào, nhất lại là con thú mà Sam cưng chiều. Lúc nào ta cũng đã sợ rằng chúng ta rồi sẽ buộc phải đi con đường này.”

Ngày dần tàn, những vì sao lạnh giá bắt đầu sáng lấp lánh cao tít phía trên buổi hoàng hôn, khi Hội Đồng Hành vận cả tốc lực họ có trèo qua những con dốc mà đến được bờ hồ. Bề ngang hồ nước xem ra không hơn dăm sáu trăm thước tại điểrn rộng nhất. Họ không ước lượng được nó trải dài xuống phía Nam bao xa trong buổi nhá nhem; thế nhưng từ điểm họ đứng tới bờ Bắc chỉ còn cách không quá nửa dặm, và giữa vách núi đá bao quanh thung lũng với mép hồ có một dải đất trống. Họ vội vã tiến lên phía trước, bởi vẫn còn một hai dặm đường nữa phải vượt qua trước khi họ đến đựơc vị trí Gandalf muốn đến ở phía bờ bên kia; và rồi lão vẫn còn phải đi tìm cánh cổng.

Khi họ tới được góc phía cực Bắc của bờ hồ, họ bắt gặp một lạch nước hẹp chắn ngang lối đi. Xanh lè và tù đọng, con lạch đâm ra như một cánh tay nhớp nháp vươn về phía vòng đồi. Gimli bước xuống không hề nao núng và phát hiện ra dòng nước rất nông, chỉ ngập không quá mắt cá chân ở phía gần bờ. Đi sau gã, họ nối bước thành hàng, len lỏi một cách thận trọng, bởi bên dưới con nước đầy rong rêu này toàn đá dễ trượt, lại trơn, mỗi bước chân đều khó đoán. Frodo rùng mình gớm ghiếc khi chạm bàn chân xuống dòng nước đen tối bẩn thỉu.

Khi Sam, người đi cuối cùng trong Hội Đồng Hành, vừa dẫn Bill lên được bờ đất khô ráo phía bên kia, thì một âm thanh khẽ vang lên: một tiếng vút, theo sau đó là tiếng rơi tõm, như thể có một chú cá vừa đánh động mặt hồ phẳng lặng. Họ vội quay lại nhìn và thấy những gợn sóng đen loang loáng trong ánh hoàng hôn nhạt nhòa: những vòng sóng lớn loang ra từ một điểm nào đó cách xa bờ hồ. Họ nghe thấy tiếng sủi tăm trước khi tất cả lại rơi vào im lặng. Cảnh chạng vạng mỗi luc mỗi mờ tối, và ánh hoàng hôn cuối cùng cũng đã khuất hẳn trong mây.

Gandalf lúc này hối hả bước đi, những người kia vội vã bám theo cật lực. Rồi họ cũng đến được dải đất khô nằm giữa hồ nước và sườn núi: dải đất này hẹp, nhiều nơi không rộng đến chục thước, đã vậy còn ngổn ngang đầy đá lở, thế nhưng họ tìm ra được một lối đi ôm lấy vách núi và họ cố càng cách xa được hồ nước đen ngòm càng tốt. Xuôi theo bờ hồ về phía Nam khoảng một dặm họ gặp những cây nhựa ruồi. Những gốc và cành cây chết nằm mục nơi vùng nước cạn, xem ra là chứng tích sót lại từ những bụi um tùm, hoặc những hàng dậu từng trải dọc suốt con đường xuyên qua thung lũng nay đã ngập nước. Thế nhưng sát chân vách núi vẫn còn hai cây cao, mạnh mẽ và tràn đầy sinh lực, to hơn bất cứ cây nhựa ruồi nào Frodo từng thấy hay tưởng tượng ra. Bộ rễ khổng lồ của chúng lan từ bức tượng ra đến tận bờ nước. Lúc nhìn xa mãi từ đỉnh Thang, chúng chỉ như một cây nhỏ mọc giữa vách núi lừng lững trên đầu; thế nhưng giờ đây thì chúng vươn sừng sững, cứng đờ, đen ngòm và im lặng, ném xuống quanh gốc bóng đêm đặc quánh và đứng đó như hai tháp canh phía cuối con đường.

“Rốt cuộc chúng ta cũng đã ở đây!” Gandalf nói. “Đây là nơi con đường Tiên từ Đất Nhựa Ruồi kết thúc. Nhựa ruồi là biểu tượng của người dân vùng này, họ trồng cây ấy ở đây đánh dấu điểm kết thúc lãnh thổ của mình; bởi Cửa Tây được xây dựng chủ yếu để phục vụ giao thương với các Chúa Mỏ Moria. Đó là những ngày tháng hạnh phúc, khi vẫn còn mối thân tình giữa những giống loài khác nhau, thậm chí là giữa Người Tiên và Người Lùn.”

“Tình bạn đó lụi tàn chẳng phải do lỗi của Người Lùn,” Gimli nói.

“Tôi chẳng nghe thấy ở đâu nói lỗi đó thuộc về Người Tiên,” Legolas đáp trả.

“Còn tôi lại nghe nói lỗi đó là của cả hai,” Gandalf nói; “và tôi sẽ không phán xét gì vào lúc này. Nhưng tôi xin hai anh, Legolas và Gimli, ít nhất hãy làm bạn của nhau, và giúp đỡ tôi. Tôi cần cả hai anh. Cánh cổng đã đóng sập và biệt tích, và chúng ta tìm được càng sớm thì càng tốt. Đêm tới nơi rồi!”

Lão quay lại phía những người khác nói: “Trong khi tôi tìm cánh cổng, mỗi người các anh sẽ chuẩn bị sẵn sàng để đi vào Moria chứ nhỉ? Bởi tôi e từ đây chúng ta phải nói lời từ biệt chú ngựa thồ giỏi giắn. Các anh cần bỏ lại phần lớn những thứ đã chuẩn bị cho thời tiết lạnh giá: khi vào bên trong đó các anh sẽ không cần đến, và tôi hy vọng cũng chẳng cần nữa một khi chúng ta đã qua được phía bên kia để tiếp tục Nam tiến. Thay vì thế, chúng ta sẽ phải chia nhau mang số hành lý của con ngựa thồ, đặc biệt là lương thực và những bao da đựng nước.”

“Nhưng ông không thể bỏ Bill già tội nghiệp lại vùng đất bị bỏ rơi này, thưa ông Gandalf!” Sam hét lên giận dữ và khổ sở. “Cháu không chịu đâu, dứt khoát là thế đấy. Sau khi nó đã trải qua chặng đường dài tới tận đây với đủ mọi chuyện!”

“Ta rất tiếc, Sam ạ,” thầy phù thủy nói. “Nhưng khi Cánh Cổng mở ra, ta không nghĩ cháu có thể kéo được Bill của cháu vào sâu bên trong khu hầm Moria dài và tăm tối đâu. Cháu sẽ phải lựa chọn giữa Bill và cậu chủ của cháu thôi.”

“Nếu cháu dắt, nó sẽ chịu đi cùng cậu Frodo vào tận hang rồng.” Sam phản đối. “Thả nó ra trong khi lũ sói đang rình rập khắp nơi thật chẳng khác gì đẩy vào chỗ chết.”

“Ta hy vọng không đến nỗi là đẩy vào chỗ chết,” Gandalf nói. Lão đặt một tay lên đầu chú ngựa lùn, hạ giọng nói. “Hãy đi cùng chỉ dẫn và những lời hộ mệnh. Mi là một con vật thông minh, và đã học được rất nhiều ở Thung Đáy Khe. Hãy tìm đường đến những nơi có cỏ, và rồi hãy trở lại nhà của Elrond, hay bất cứ nơi nào mi muốn.

“Rồi đấy Sam! Nó có nhiều cơ hội thoát khỏi lũ sói để trở về nhà cũng ngang như chúng ta vậy thôi.”

Sam đứng sưng sỉa bên chú ngựa lùn, chẳng buồn trả lời. Bill dường như hiểu rất rõ điều gì đang xảy ra, khẽ rúc mõm vào Sam, cọ mũi lên tai chú. Sam òa khóc, tay lần từng sợi đai, cởi bỏ hành lý ra khỏi lưng chú ngựa lùn và quẳng tất cả xuống đất. Những người khác chạy tới phân loại đồ đạc, chọn ra một đống những thứ có thể bỏ đi, và phân chia số còn lại.

Khi công việc hoàn tất, họ quay sang nhìn Gandalf. Có vẻ như lão chẳng đụng tay làm bất cứ việc gì. Lão đứng giữa hai thân cây, mắt nhìn chăm chú vào bức tường trống trên vách núi, như thể muốn khoan một lỗ vào đó bằng ánh mắt mình. Gimli đi lại xung quanh, giơ rìu gõ vào đá hết chỗ này tới chỗ khác. Còn Legolas thì áp người vào bề mặt đá như đang nghe ngóng cái gì.

“Nào, chúng ta đều ở đây và tất cả đã sẵn sàng,” Merry thông báo; “nhưng cánh cổng ở đâu? Cháu chẳng thấy bóng dáng nó đâu cả.”

“Cổng của Người Lùn không được dựng lên cho kẻ khác trông thấy khi đóng lại,” Gimli đáp. “Chúng vô hình, và nếu bí mật của chúng mà bị quên mất thì ngay cả chủ nhân chúng cũng không thể tìm thấy và mở ra được.”

“Nhưng Cánh Cổng này không phải được dựng lên để làm bí mật riêng chỉ Người Lùn mới biết,” Gandalf nói, đột nhiên hoạt bát hẳn lên và quay ngoắt lại. “Trừ khi mọi thứ đã bị thay đổi hết cả, cặp mắt nào biết phải tìm gì thì ắt sẽ khám phá ra dấu hiệu.”

Lão bước lại gần bức tường. Có một khoảng trống nhẵn thín ngay giữa bóng đổ hai cây nhựa ruồi, lão huơ tay qua lại phía trên, lầm bầm nói gì đó trong hơi thở. Rồi lão lùi lại.

“Nhìn đi!” lão nói. “Các anh có thấy gì không?”

Mặt Trăng lúc này đang tỏa sáng trên nền xám xịt của vách đá; nhưng họ chẳng thấy gì khác suốt một lúc lâu. Thế rồi tại bề mặt những nơi tay thầy phù thủy đã lướt qua, những đường nét mờ nhạt xuất hiện, như những đường gân bạc mỏng manh chạy trên đá. Mới đầu chúng chẳng khác gì những sợi tơ nhện nhợt nhạt, mảnh đến nỗi chỉ óng ánh thoáng chốc khi bắt ánh Trăng, nhưng rồi các đường nét cứ đậm thêm và rõ dần, cho đến khi có thể đoán ra được hình thù chúng tạo nên.

Ở phía trên cùng, nơi cao nhất Gandalf có thể với tới, là một mái vòm được kết bởi những ký tự quấn quýt nhau của ngôn ngữ Tiên. Bên dưới dù những đường nét có nhiều chỗ mờ đi hay đứt đoạn, họ vẫn nhận ra hình thù chiếc đe và cây búa cùng một vương miện với bảy ngôi sao lơ lửng ở bên trên. Phía dưới chúng lại là hai cái cây mà mỗi cái đều có họa tiết trăng lưỡi liềm. Ngay chính giữa cổng, rõ nét hơn tất cả các chi tiết khác, là hình một ngôi sao tỏa ra rất nhiều tia sáng.

“Kia là các biểu tượng của Durin!” Gimli thốt lên.

“Và Hai Cây của người Thượng Tiên!” Legolas nói.

“Và cả Ngôi Sao gia huy của Gia tộc Fëanor nữa,” Gandalf nói. “Chúng được khảm bằng ithildin, chỉ phản chiếu ánh sao và ánh trăng, và ngủ vùi cho đến tận khi có người đến chạm tới mà tụng những câu đã bị lãng quên từ lâu ở Trung Địa. Những câu này tôi đã được nghe từ cách đây lâu lắm rồi và tôi đã phải suy nghĩ rất lung mới triệu hồi được chúng về lại trong trí mình.”

“Những dòng chữ kia nói gì vậy?” Frodo hỏi, trong khi cố giải mã những dòng chữ trên mái vòm. “Cháu cứ tưởng mình biết mặt chữ Tiên, thế nhưng cháu không thể đọc được những chữ này.”

“Đó là ngôn ngữ từ Cựu Tiên của người Tiên vùng phía Tây Trung Địa,” Gandalf trả lời. “Nhưng những chữ viết đó chẳng nói lên điều gì hệ trọng với chúng ta. Chúng chỉ nói: Cánh Cổng của Durin, Chúa Mỏ Moria. Nói lên, hỡi bạn, rồi vào. Còn dòng chữ nhỏ và mờ ở phía dưới là: Ta, Narvi, đã xây cánh cổng. Celebrimbor Đất Nhựa Ruồi vẽ những dấu hiệu này.”

“Thế nói lên, hỡi bạn, rồi vào, có nghĩa là gì?” Merry hỏi.

“Điều đó đơn giản quá mà,” Gimli trả lời. “Nếu ngươi là bạn, hãy nói mật khẩu, cánh cổng sẽ mở ra, và ngươi có thể đi vào.”

“Đúng thế,” Gandalf nói, “cánh cổng này chắc hẳn được điều khiển bằng lời nói. Có nhiều cánh cổng của người Lùn chỉ mở ra vào một số dịp đặc biệt, hay cho một số người đặc biệt; và một số khác có ổ khóa nên dù đã nói mật khẩu hay đợi đến đúng thời điểm thì vẫn cần phải có chìa. Cánh cổng này không có chìa khóa. Vào thời Durin nơi này không có gì bí mật. Cổng thường được mở và lính canh cổng thì ngồi đây. Nhưng khi nó đóng lại thì hễ ai biết mật khẩu là có thể nói to lên rồi đi vào trong được. Ít nhất thư tịch cũng đã viết lại như vậy, phải thế không Gimli?”

“Đúng vậy,” gã lùn trả lời. “Thế nhưng mật khẩu là gì thì đã bị lãng quên. Narvi cùng tài nghệ của ông và tất cả họ hàng ông đều đã biến mất khỏi thế giới này.”

“Thế ông không biết mật khẩu sao, Gandalf?” Boromir ngạc nhiên hỏi.

“Đúng vậy!” thầy phù thủy trả lời.

Những người khác đều có vẻ chán nản; chỉ mình Aragorn, người biết rõ Gandalf, vẫn ngồi thản nhiên và im lặng.

“Thế thì đưa bọn tôi đến nơi đáng nguyền rủa này có tích sự gì?” Boromir hét lên, gã rùng mình liếc về phía hồ nước. “Ông nói với bọn tôi là ông đã từng đi qua Khu Mỏ. Làm sao như vậy được nếu ông không biết cách để vào bên trong?”

“Câu trả lời cho câu hỏi đầu tiên của anh, Boromir,” thầy phù thủy trả lời, “là tôi chưa biết câu trả lời. Nhưng chúng ta sẽ sớm biết thôi. Và,” lão nói với ánh mắt sáng lên dưới cặp lông mày rậm rạp, “cái câu hỏi những hành động của tôi có tích sự gì không, có lẽ anh nên đợi đến khi chúng rành rành là vô tích sự thì hẵng hỏi. Đối với câu hỏi kia: anh nghi ngờ câu chuyện của tôi sao? Hay anh chẳng còn chút trí khôn nào? Tôi đâu có vào lối này. Tôi đến từ phía Đông.

“Nếu anh muốn biết, tôi sẽ nói cho anh biết là cánh cổng này mở ra phía ngoài. Từ bên trong, anh có thể đẩy nó ra bằng tay. Nhưng từ bên ngoài chẳng có gì có thể lay chuyển được nó ngoài mật khẩu. Không thể dùng sức mà mở ngược vào trong.”

“Vậy ông định làm gì đây?” Pippin hỏi, không hề nao núng trước cặp lông mày đang trợn lên của thầy phù thủy.

“Định gõ cánh cổng kia bằng cái đầu của nhà ngươi, Peregrin Took,” Gandalf trả lời. “Nhưng nếu thế mà cổng vẫn không chịu mở ra, và ta không bị những câu hỏi ngớ ngẩn làm phiền, thì ta sẽ cố tìm mật khẩu.

“Tôi từng biết tất cả thần chú cho mục đích kiểu này bằng mọi ngôn ngữ của người Tiên, Con Người, hay Orc. Tôi vẫn còn nhớ hai chục tá mà chẳng cần phải cố công lục lại trong đầu. Nhưng tôi nghĩ chỉ cần thử một ít trong số đó là có thể hiệu nghiệm; và tôi cũng không cần nhờ cậy ở Gimli nói ra mấy từ của thứ ngôn ngữ bí mật mà Người Lùn chẳng bao giờ chịu tiết lộ với ai. Mật khẩu dùng tiếng Tiên, giống những gì viết trên mái vòm kia: có vẻ chắc chắn như thế.”

Lão lại bước tới vách đá, rồi lấy cây trượng chạm nhẹ vào ngôi sao bạc chính giữa cửa, bên dưới biểu tượng chiếc đe.

Annon edhellen, edro hi ammen!

Fennas nogothrim, lasto beth lammen!

Lão niệm bằng một giọng uy nghi, những đường ánh bạc mờ đi, nhưng mặt đá xám chẳng hề lay chuyển.

Lão lặp lại câu thần chú thêm nhiều lần, đảo thứ tự từ ngữ, hoặc biến đổi chúng đi, rồi lão thử sang những câu khác, câu này tiếp nối câu kia, khi thì nói nhanh, dõng dạc, khi lại mềm mỏng, chậm rãi. Rồi lão hô lên nhiều từ tiếng Tiên riêng rẽ. Chẳng có gì xảy ra. Vách núi dựng lên trong màn đêm, muôn vì sao theo nhau sáng rực, gió thổi lạnh ngắt, còn cánh cổng vẫn trơ ra vững chãi.

Gandalf tiến đến bức tường lần nữa, lão giơ hai tay và nói như ra lệnh, giọng lão càng lúc càng thêm thịnh nộ. Edro Edro! Lão thét, rồi đâm mạnh cây trượng vào mặt đá. Mở ra, mở ra! lão quát lên rồi tiếp tục niệm câu mệnh lệnh đó bằng mọi thứ tiếng đã từng được nói ở miền Tây Trung Địa. Cuối cùng lão quăng trượng xuống đất, và ngồi xuống im lặng.

Ngay lúc đó cơn gió từ xa thổi tới mang đến tai họ tiếng hú của lũ sói. Chú ngựa lùn Bill vùng vẫy hoảng hốt, Sam vội nhảy đến bên nó, và thì thầm an ủi nó.

“Không được để nó chạy đi!” Boromir nói. “Có vẻ như chúng ta vẫn phải cần đến nó, nếu lũ sói không tìm ra được chúng ta. Tôi ghét cái hồ bẩn thỉu này quá!” Gã cúi người nhặt một viên đá lớn ném mạnh vào giữa mặt nước tối đen.

Viên đá biến mất cùng một tiếng vỗ nhẹ; thế nhưng ngay sau đó mặt nước chợt lao xao và sủi bọt. Những vòng nước khổng lồ gợn lên trên mặt nước từ nơi viên đá rơi xuống, rồi chầm chậm lan về phía chân vách đá.

“Sao anh lại làm thế, Boromir?” Frodo hỏi. “Tôi cũng ghét nơi này, và tôi còn sợ nữa. Nhưng tôi không biết mình sợ điều gì: không phải lũ sói, không phải bóng tối đằng sau cánh cổng kia, mà là một thứ gì đó khác. Tôi sợ hồ nước kia. Đừng đánh động nó!”

“Em ước sao chúng ta được đi khỏi đây!” Merry nói.

“Sao Gandalf không làm gì nhanh nhanh lên một chút?” Pippin hùa theo.

Gandalf chẳng buồn chú ý đến họ. Lão ngồi cúi mặt xuống đất, không biết tuyệt vọng, hay suy nghĩ lo âu. Tiếng sói hú tang tóc lại vang lên. Những gợn sóng trên mặt nước tiến lại gần hơn, một số đã vỗ vào bờ.

Thầy phù thủy bất thình lình nhảy cẫng lên khiến tất cả phải giật mình. Lão còn cười ha hả! “Tôi nghĩ ra rồi!” lão reo lên. “Dĩ nhiên rồi, dĩ nhiên rồi! Đơn giản đến ngớ ngẩn, giống như bất cứ câu đố nào ta đã biết được giải đáp.”

Nhặt cây trượng lên, lão đứng trước ngay cánh cổng và nói bằng một giọng dõng dạc: Mellon!

Ngôi sao sáng bừng lên trong chốc lát rồi lại tắt. Rồi không một tiếng động, những đường nét một cánh cổng lớn bỗng hằn lên mặt đá, dù trước đó không hề thấy bất cứ vết rạn hay khớp nối nào. Chiếc cổng từ từ tách đôi ở chính giữa rồi mở ra từng phân một, cho đến khi hai cánh cửa áp sát vào thành tường. Bên kia cổng, họ nhìn thấy lờ mờ một lượt bậc thang dốc đứng hướng lên cao; thế nhưng ở ngay phía trên những bậc thang đầu tiên bóng tối còn đậm đặc hơn cả màn đêm. Hội Đồng Hành nhìn chăm chú trong kinh ngạc.

“Rốt cuộc thì tôi đã nhầm,” Gandalf nói, “cả Gimli cũng vậy. Hóa ra Merry chứ chẳng phải ai khác lại đi đúng hướng. Mật khẩu mở cổng đã được khắc sẵn trên mái vòm! Câu này lẽ ra phải được dịch là: nói lên: ‘hỡi bạn’, rồi vào. Và tôi chỉ việc nói hỡi bạn bằng tiếng Tiên thế là cánh cổng mở ra. Thật đơn giản. Quá đơn giản so với cách suy nghĩ của một nhà thông thái am hiểu tích truyện trong những ngày ám muội này. Thời kỳ hạnh phúc kia đã qua lâu quá rồi. Giờ thì chúng ta đi thôi!”

Lão tiến lên phía trước, giẫm chân lên bậc thang đầu tiên. Thế nhưng ngay lúc đó, nhiều chuyện xảy ra cùng lúc, Frodo cảm thấy ở mắt cá chân như bị vật gì chộp lấy, cậu hét toáng lên khi ngã bổ nhào. Chú ngựa lùn Bill sợ hãi hí lên hoang dại, rồi quay đuôi phóng dọc theo bờ hồ vào trong bóng tối. Sam vội vọt theo sau, nhưng nghe thấy tiếng hét của Frodo chú liền chạy về, khóc lóc và nguyền rủa. Những người khác quay phắt lại thấy mặt nước hồ sủi lên sùng sục, như thể một đội quân rắn đang bơi tới từ phía bờ Nam.

Từ dưới nước thò ra một chiếc vòi dài bò ngoằn nghèo; nó nhớp nháp và phát sáng màu xanh nhợt. Đầu vòi xòe những ngón của nó đã nắm được chân Frodo, và cố kéo cậu xuống nước. Sam giờ đây khuỵu gối chém tới tấp vào nó bằng một con dao.

Cánh tay buông Frodo ra, Sam kéo cậu thoát khỏi nó, và kêu cứu ầm ĩ. Hai mươi cánh tay khác rẽ nước thòi lên. Mặt nước đen sôi sùng sục, và bốc lên mùi hôi thối.

“Vào trong cổng ngay! Lên cầu thang! Nhanh lên!” Gandalf nhảy ngược trở lại hò hét. Đánh thức họ khỏi nỗi kinh hoàng dường như đã khiến cả bọn, ngoại trừ Sam, đứng như trời trồng, lão xua bọn họ chạy lên phía trước.

Họ chạy vừa kịp lúc. Sam và Frodo mới lên được vài bậc còn Gandalf cũng chỉ mới bắt đầu leo thì những chiếc vòi sờ soạng đã trườn qua bờ hồ hẹp, rồi tóm lấy bức tường cùng cánh cổng. Một chiếc luồn lách vào bên trong, lấp loáng trong ánh sao. Gandalf quay người và dừng lại. Nếu lão định tìm câu thần chú nào để đóng cánh cổng lại từ bên trong thì không cần thiết nữa. Rất nhiều cánh tay xoắn lấy cả hai bên cánh cổng và lay giật chúng bằng sức mạnh khủng khiếp. Với một tiếng rầm chúng đóng sập lại, và toàn bộ ánh sáng phụt tắt. Qua tường đá nặng nề, vọng tới trầm đục những âm thanh của giằng xé và đổ vỡ.

Sam níu lấy tay Frodo, khuỵu xuống một bậc thang trong bóng đêm dày đặc. “Bill già tội nghiệp!” chú nghẹn ngào nói. “Bill già tội nghiệp! Hết sói lại đến rắn! Nhưng lũ rắn này thì vượt quá sức chịu đựng của nó rồi. Tôi buộc phải lựa chọn, cậu Frodo ạ. Tôi phải đi cùng cậu.”

Họ nghe thấy tiếng Gandalf đi xuống các bậc đá và đâm cây trượng vào chiếc cổng. Một cơn rùng mình chạy trong đá khiến cái cầu thang cũng phải run rẩy, thế nhưng hai cánh cổng vẫn chẳng hề mở ra.

“Chà, chà!” thầy phù thủy lên tiếng. “Lối đi đã đóng lại sau lưng chúng ta, và giờ chỉ còn duy nhất một lối ra - ở phía bên kia của dãy núi. Nghe âm thanh vừa rồi tôi e rằng đá đã lấp đầy bên ngoài, còn hai thân cây cũng đã bị nhổ rễ và quẳng xuống chắn ngang cổng. Tôi rất tiếc; bởi hai cái cây kia thật đẹp, và lại đứng đó từ lâu lắm rồi.”

“Cháu cảm thấy có thứ gì đó rất khủng khiếp ngay từ lúc chân cháu chạm xuống mặt nước,” Frodo nói. “Là thứ gì vậy, hay là có nhiều thứ?”

“Ta không biết nữa,” Gandalf trả lời; “nhưng tất cả những cánh tay đều hướng theo một mục đích. Thứ gì đó sẽ bò ra, hoặc bị xua ra khỏi làn nước đen dưới chân dãy núi. Có nhiều thứ còn lâu đời hơn và bẩn thỉu hơn bọn Orc bên dưới những đáy sâu của thế giới.” Lão không nói ra miệng suy nghĩ riêng của lão rằng, cho dù thứ sống dưới hồ nước đó là gì, nó cũng đã tóm lấy Frodo đầu tiên trong cả Hội Đồng Hành.

Boromir lẩm bẩm trong tiếng thở, nhưng lòng đá dội đã khuếch đại lên thành tiếng thì thầm khàn đục ai cũng nghe thấy: “Bên dưới những đáy sâu của thế giới! Và chúng ta đang đi về đó trái với ý tôi. Giờ ai sẽ dẫn đường chúng ta trong bóng tối chết chóc này đây.”

“Tôi sẽ dẫn,” Gandalf trả lời, “và Gimli sẽ đi bên cạnh tôi, đi theo cây trượng của tôi!”

Thầy phù thủy đi đầu, dấn bước trên những bậc thang lớn, lão giơ cao cây trượng, và từ đầu trượng tỏa ra hào quang mờ. Cầu thang rộng trông chắc chắn và không hề bị tổn hại. Họ đếm được hai trăm bậc, tất cả đều rộng bản và thấp; lên đến đỉnh, họ gặp một lối đi có vòm nền bằng phẳng dẫn sâu hơn vào bóng tối.

“Ta hãy ngồi xuống đầu cầu thang này nghỉ ngơi và ăn chút gì đó, bởi ta chắc chẳng tìm ra được phòng ăn nào đâu!” Frodo đề nghị. Cậu bắt đầu rũ bỏ được nỗi kinh hoàng bị cánh tay kia tóm chặt, và bỗng nhiên cảm thấy đói khủng khiếp.

Lời đề nghị được tất cả hưởng ứng; thế là họ ngồi xuống những bậc trên cao, những hình bóng lờ mờ trong cảnh u tối. Sau khi họ ăn xong, Gandalf lại chia cho mỗi người một ngụm miruvor của Thung Đáy Khe.

“Tôi e là chẳng còn lại bao nhiêu,” lão nói; “nhưng tôi nghĩ chúng ta cần đến nó sau nỗi kinh hoàng ở cổng. Và trừ phi vô cùng may mắn, bằng không chúng ta sẽ cần tất cả chỗ còn lại trước khi chúng ta thấy được phía bên kia. Và phải cẩn thận với cả nước nữa! Có rất nhiều suối và giếng trong Khu Mỏ, nhưng với chúng thì chớ có đụng vào. Chúng ta sẽ có thể sẽ không có cơ hội tiếp nước vào chai lọ và túi da trước khi đến được Lũng Lạch Râm.”

“Phải mất bao lâu nữa mới đến được đó?” Frodo hỏi.

“Ta không thể nói được,” Gandalf trả lời. “Phụ thuộc vào rất nhiều may rủi. Nhưng nếu đi thẳng mà không gặp rủi ro hay lạc đường, chúng ta sẽ mất khoảng ba bốn cuốc, ta nghĩ vậy. Khoảng cách theo đường thẳng giữa Cửa Tây và Cổng Đông không thể ngắn hơn bốn mươi dặm đâu, và con đường có thể sẽ rất vòng vèo.”

Sau chặng nghỉ ngắn ngủi, họ lại tiếp tục lên đường. Tất cả đều mong chấm dứt cuộc hành trình càng nhanh càng tốt, và dù đã quá mệt mỏi, họ vẫn đồng lòng tiến bước thêm vài giờ nữa. Gandalf vẫn dẫn đầu Hội Đồng Hành như trước. Tay trái lão giơ cao cây trượng, ánh sáng của nó chỉ đủ soi một vùng phía trước chân; tay phải lão lăm lăm thanh Glamdring. Gimli đi ngay phía sau, mắt gã lấp lánh mờ ảo mỗi lần gã quay đầu nhìn bên này bên kia. Bước đằng sau gã Người Lùn là Frodo, và cậu cũng đã rút ra thanh kiếm ngắn: Mũi Đốt. Lưỡi Glamdring lẫn Mũi Đốt đều không phát sáng, cũng đem lại chút an ủi, bởi là kiếm do thợ rèn Tiên chế tác vào thời Cựu Niên nên chúng chỉ tỏa ánh sáng lạnh mỗi khi có lũ Orc ở gần. Sam đi ngay đằng sau Frodo, rồi đến Legolas, rồi hai chàng Hobbit trẻ tuổi, và Boromir. Trong bóng tối phía sau cùng, lặng lẽ và dữ dằn, Aragorn cất bước.

Con đường ngoằn nghèo uốn vài khúc rẽ, rồi bắt đầu đi xuống. Nó đổ dốc liên tục một quãng dài trước khi lại chạy ngang. Không khí trở nên nóng bức ngột ngạt, tuy nhiên lại không hề hôi thối, và đôi lúc đoàn người cảm thấy như có luồng khí mát tràn qua mặt, từ những lỗ hở đoán là ở trên vách. Có rất nhiều lỗ như vậy. Trong ánh sáng nhợt nhạt từ cây trượng của thầy phù thủy, Frodo nhìn thấy thấp thoáng những bậc thang, mái vòm, và cả những lối đi, đường hầm khác nữa, hoặc dốc lên, hoặc thoải xuống, hoặc là mở ra một vùng đen ngòm ở hai bên. Đúng là rối rắm đến nỗi chẳng mong gì ghi nhớ nổi.

Gimli không giúp Gandalf được gì nhiều, ngoại trừ lòng dũng cảm kiên cường của gã. Ít ra gã không bị bản thân bóng đêm làm phiền, như hầu hết những người khác. Thầy phù thủy thường tham khảo ý kiến gã khi phải lựa chọn những con đường lão nghi ngờ; thế nhưng lúc nào Gandalf cũng là người đưa ra quyết định cuối cùng. Khu Mỏ Moria bao la và phức tạp vượt quá trí tưởng tượng của Gimli, con trai của Glóin, cho dù gã là giống Người Lùn sơn cước. Đối với Gandalf, những ký ức xa xôi của cuộc hành trình ngày xưa giờ không còn giúp ích được gì nhiều, thế nhưng ngay cả trong bóng đêm, mặc cho con đường có vòng vèo đến đâu lão vẫn biết rõ nơi lão muốn đến, và lão không hề nao núng, chừng nào vẫn có một lối đi hướng đến mục đích của lão.

“Đừng sợ!” Aragorn nói. Họ đang trong một chặng nghỉ dài hơn bình thường, và Gandalf thì thầm cùng với Gimli; những người khác tụm lại với nhau, lo lắng chờ đợi. “Đừng sợ! Tôi đã đi cùng ông ấy trong rất nhiều cuộc hành trình, dù chưa lần nào tối tăm thế này; và có nhiều câu chuyện ở Thung Đáy Khe kể về những chiến công của ông ấy, hiển hách hơn bất cứ chuyện gì tôi từng chứng kiến. Ông ấy sẽ không lạc đường - chừng nào vẫn còn đường có thể tìm được. Ông ấy đã dẫn chúng ta xuống đây bất chấp mọi sợ hãi của ta, nhưng ông ấy sẽ lại dẫn chúng ta ra, bằng bất cứ giá nào đối với chính bản thân ông ấy. Trong đêm tối như bưng, ông ấy biết rõ đường về nhà còn hơn lũ mèo của Hoàng Hậu Berúthiel.”

Thật tốt cho Hội Đồng Hành khi họ có được một người dẫn đường như vậy. Họ không có nhiên liệu hay bất cứ phương tiện gì để thắp đuốc; trong lúc trốn chạy tuyệt vọng ở cổng, quá nhiều thứ đã bị bỏ lại sau lưng. Mà không có chút ánh sáng nào, họ sẽ sớm rơi vào cơn thống khổ. Không chỉ có rất nhiều đường phải lựa chọn, mà còn có rất nhiều hầm hố, cạm bẫy, và cả những cái giếng tăm tối bên cạnh con đường, vọng lại những bước chân của họ. Có rất nhiều khe nứt và rãnh trên tường vách lẫn dưới nền, và thảng hoặc một khe sâu chợt mở ra ngay trước chân họ. Khe rộng nhất đã tới hơn bảy bộ, và phải một hồi lâu Pippin mới gom đủ dũng khí nhảy qua cái kẽ trống chết chóc ấy. Xa tít phía dưới có tiếng nước cuốn vọng lên, như thể một guồng nước khổng lồ nào đó đang quay trong sâu thẳm lòng đất.

“Thừng!” Sam lẩm bẩm. “Mình biết ngay là cứ hễ không mang theo là y rằng sẽ cần đến!”

Bởi những hiểm họa xuất hiện thường xuyên hơn, hành trình của họ trở nên chậm chạp hơn, họ cảm giác mình cứ đi, đi mãi không dừng cho tới tận gốc rễ của dãy núi. Họ còn tệ hơn cả kiệt sức, thế nhưng lại chẳng thoải mái gì khi nghĩ đến việc phải dừng lại nghỉ ngơi ở bất kỳ đâu. Tinh thần Frodo đã phấn chấn được đôi chút sau vụ thoát thân, cả sau bữa ăn, và sau ngụm rượu tiên; nhưng giờ đây cảm giác bất an sâu sắc, dâng lên thành sợ hãi, lại bò rần rần khắp người cậu. Dù vết dao đâm đã được chữa lành ở Thung Đáy Khe, vết thương ác nghiệt ấy vẫn để lại di chứng. Giác quan cậu giờ sắc bén hơn và dễ phát hiện những gì không thể nhìn thấy bằng mắt. Một thay đổi rõ ràng mà cậu sớm nhận ra là cậu nhìn trong đêm tối tốt hơn mọi người bạn đồng hành, có lẽ chỉ trừ Gandalf. Và dẫu gì cậu vẫn là người mang Nhẫn: nó treo trên sợi dây xích ngay trước ngực cậu, và chốc chốc lại dường nặng trĩu. Cậu cảm thấy rõ rệt cái ác chờ phía trước lẫn cái ác theo đằng sau; nhưng cậu không hề hé răng. Cậu nắm chuôi kiếm chặt hơn và lì lợm bước đi.

Đoàn người phía sau cậu hiếm khi nói chuyện với nhau, nếu có cũng chỉ thì thầm vội vã. Chẳng có bất cứ âm thanh nào trừ tiếng bước chân chính họ; tiếng đôi ủng Người Lùn của Gimli nện thình thịch; tiếng bước nặng nề của Boromir; tiếng chân nhẹ nhàng của Legolas; thảng hoặc lại có tiếng sột soạt khó nghe rõ của những đôi chân Hobbit; và ở sau cùng là tiếng bước chân chắc nịch, chậm rãi khi Aragorn sải bước. Ở những chặng nghỉ chốc lát, họ chẳng còn nghe thấy gì, họa hoằn lắm mới vẳng lên tiếng dòng chảy mơ hồ cùng nước tí tách đâu đó. Thế nhưng Forodo bắt đầu nghe thấy, hoặc tưởng tượng ra cậu nghe thấy, âm thanh gì đó khác: như tiếng chân trần rón bước. Âm thanh đó không bao giờ đủ to, hay đủ gần để cậu chắc chắn được mình nghe thấy; thế nhưng một khi nó đã bắt đầu thì nó cũng chẳng ngừng lại trong suốt thời gian Hội Đồng Hành di chuyển. Mà nó cũng chẳng phải là tiếng vọng, bởi khi họ nghỉ chân, nó vẫn cứ lộp cộp thêm một lúc rồi mới nín lặng.

Lúc đoàn người vào Khu Mỏ thì đêm đã xuống rồi. Họ đã đi liên tục trong nhiều giờ mà chỉ được nghỉ những chặng ngắn ngủi cho đến khi Gandalf gặp trở ngại nghiêm trọng đầu tiên. Trước mắt lão sừng sững cái cổng vòm tối tăm rất rộng, mở ra ba ngã đường: tất cả đều dẫn theo một hướng, về phía Đông, thế nhưng lối bên trái đâm xuống dưới, trong khi lối bên phải hướng lên trên, còn lối ở giữa có vẻ tiếp tục đi thẳng, êm ru bằng phẳng nhưng vô cùng chật hẹp.

“Tôi chẳng hề nhớ có nơi này!” Gandalf thừa nhận, trong lúc đứng do dự dưới mái vòm. Lão giơ cao cây trượng hy vọng tìm thấy ký hiệu hay chữ viết nào đó có thể giúp lão lựa chọn; thế nhưng chẳng thấy dấu vết nào như thế cả. “Tôi mệt mỏi quá rồi, không quyết định nổi nữa,” lão lắc đầu nói. “Và tôi nghĩ tất cả mọi người cũng mệt như tôi, hoặc còn mệt hơn. Tốt hơn chúng ta nên nghỉ lại đây cho nốt đêm. Các anh hiểu ý tôi rồi đấy! Trong này lúc nào cũng tối tăm; thế nhưng ở ngoài kia Mặt Trăng xế đang ngả về phía Tây và thời khắc nửa đêm đã trôi qua rồi.”

“Bill già tội nghiệp!” Sam nói. “Không biết giờ này nó ở đâu. Tôi mong lũ sói chưa bắt được nó.”

Phía bên trái mái vòm lớn họ bắt gặp một cánh cửa đá: nó chỉ khép hờ nên dễ dàng mở ra sau cú đẩy nhẹ. Bên trong có vẻ là một căn phòng rộng tạc thẳng vào đá.

“Khoan! Khoan!” Gandalf hét lên khi thấy Merry và Pippin nhao lên trước, quá mừng rỡ tìm ra được một nơi có thể nghỉ ngơi ít nhất cũng có cảm giác an toàn hơn là ngay giữa lối đi thông thống. “Khoan đã! Các ngươi còn chưa biết có gì bên trong mà. Để ta đi trước.”

Lão thận trọng bước vào, những người khác nối theo sau. “Thấy chưa!” lão nói, chỉ cây trượng vào giữa sàn phòng. Ngay phía trước chân lão, họ nhìn thấy một lỗ tròn lớn trông như miệng giếng. Và sợi xích đứt gãy han gỉ vắt trên miệng giếng và thõng xuống phía dưới đen ngòm. Cạnh đó la liệt những mảnh đá vỡ.

“Một trong hai cậu lẽ ra đã ngã xuống đó và đến giờ chắc vẫn đang tự hỏi khi nào mới xuống đến đáy,” Aragorn nói với Merry. “Chừng nào chúng ta còn có người dẫn đường thì cứ để ông ấy đi trước.”

“Có vẻ đây từng là phòng gác, được làm để canh chừng ba lối đi,” Gimli nói. “Cái hố kia rõ ràng là giếng nước cho lính gác, có nắp đá đậy lên. Nhưng giờ nắp đã vỡ, nên tất cả chúng ta phải cẩn thận trong bóng tối.”

Pippin cảm thấy như bị cái giếng hút hồn. Thế là trong khi những người khác trải chăn, chuẩn bị chỗ nằm sát vào phía vách phòng, cách càng xa miệng giếng càng tốt, cậu lại bò đến mép giếng nhìn xuống. Một luồng khí lạnh bốc lên như táp vào mặt cậu từ dưới đáy sâu vô hình. Trong một thoáng bốc đồng, cậu nhặt một viên đá vụn, thả xuống giếng. Cậu cảm thấy tim mình đập bao nhiêu nhịp trước khi nghe được bất cứ âm thanh nào. Rồi từ tít bên dưới, như thể viên đá đã rơi xuống một hang nước sâu. Có tiếng tõm dội lên, nghe rất xa xôi, nhưng được khuếch đại và vang vọng trong lòng giếng trống rỗng.

“Gì thế?” Gandalf hét lên. Lão tạm yên tâm khi nghe Pippin thú nhận việc đã làm; nhưng vẫn vô cùng giận dữ, đến nỗi Pippin có thể nhìn thấy cặp mắt lão lóe sáng. “Tên Took ngu xuẩn!” lão gầm lên. “Đây là chuyến đi hệ trọng chứ không phải tiệc đi bộ của Hobbit. Lần sau hãy tự ném ngươi xuống đó để khỏi làm phiền ai nữa. Giờ thì trật tự đi!”

Họ chẳng còn nghe thấy gì suốt nhiều phút sau đó, nhưng rồi từ đáy giếng bỗng vẳng lên những tiếng gõ yếu ớt: tùng-cách, cách-tùng. Tiếng gõ ngưng, rồi khi những tiếng vọng lắng xuống, nó lại tiếp tục: cách-tùng, tùng-cách, cách-cách, tùng. Âm thanh đáng lo ngại nghe như một hiệu lệnh nào đó; thế nhưng một lát sau tiếng gõ tắt hẳn không thấy tiếp tục nữa.

“Đó là tiếng búa, nếu không phải thì coi như tôi chưa từng nghe tiếng búa nào trong đời,” Gimli quả quyết.

“Đúng vậy,” Gandalf nói, “và tôi chẳng hề thích chút nào. Có thể chẳng liên quan gì đến viên đá ngu ngốc của Peregrin; thế nhưng có thể thứ gì đó đáng lẽ nên để mặc lặng yên thì lại bị đánh động. Làm ơn đừng lặp lại những việc đó nữa! Hy vọng chúng ta sẽ được nghỉ ngơi chút ít mà không có thêm rắc rối nào. Ngươi, Pippin, hãy gác luôn phiên đầu tiên mà chuộc lỗi,” lão gầm gừ, trong khi quấn mình vào một tấm chăn.

Pippin ngồi khổ sở bên cánh cửa trong màn đêm đen đặc như hắc ín; nhưng chốc chốc cậu lại quay người nhìn quanh, như sợ có thứ kỳ lạ nào đó sắp từ trong giếng bò lên. Cậu ước gì có thể đậy miệng hố lại, bằng mảnh chăn cũng được, thế nhưng cậu không dám động đậy hay bén mảng lại gần nó nữa, cho dù Gandalf dường như đã ngủ say.

Thực ra Gandalf vẫn thức, dù đang nằm yên lặng. Đầu lão nặng trĩu những suy nghĩ, cố lục lại từng ký ức về cuộc hành trình lần trước trong Khu Mỏ, và lo lắng tính con đường nên chọn tiếp theo; lột lối rẽ sai có thể trở thành thảm họa. Sau khoảng một giờ lão đứng dậy đi tới chỗ Pippin.

“Vào một góc ngủ đi, chàng trai,” lão ôn tồn nói. “Ta nghĩ ngươi đang muốn ngủ. Ta chẳng thể chợp mắt nổi, vậy hãy để ta canh gác luôn.”

“Ta biết có vấn đề gì rồi,” lão lẩm nhẩm khi ngồi xuống bên cạnh cửa. “Ta cần một hơi thuốc! Ta không được thưởng thức tí nào từ buổi sáng trước cơn bão tuyết.”

Hình ảnh cuối cùng mà Pippin nhìn thấy, trong cơn buồn ngủ đang xâm chiếm, là hình bóng đen đúa của thầy phù thủy già co mình trên nền đá, che một phần đầu mẩu gỗ nhóm đang rực đỏ trong đôi bàn tay xương xẩu đặt giữa hai đầu gối. Ánh lửa soi tỏ trong chốc lát chỏm mũi cao của lão, cùng với khói thuốc.

Gandalf là người đánh thức cả bọn khỏi giấc ngủ. Lão đã một mình ngồi canh suốt sáu giờ để những người còn lại nghỉ ngơi. “Và trong lúc ngồi canh tôi đã quyết định rồi,” lão nói. “Tôi không thích cái vẻ toát ra từ con đường ở giữa; tôi cũng không thích mùi của con đường bên trái: không khí dưới đó rất hôi thối, không thì tôi chẳng phải người dẫn đường. Tôi sẽ chọn con đường bên phải. Đã đến lúc chúng ta trèo trở lên rồi.”

Họ tiếp tục cuộc hành trình thêm tám giờ tăm tối nữa, không kể hai chặng nghỉ ngắn, mà không gặp bất cứ hiểm nguy gì, không nghe thấy bất cứ âm thanh nào, cũng chẳng nhìn thấy gì ngoài ánh sáng mờ ảo, bập bùng như ma trơi phía trước của thầy phù thủy. Con đường họ chọn dốc lên đều đặn. Cứ như họ thấy nó quanh co thành những vòng cung lớn, càng đi lên lại càng cao và rộng hơn. Giờ đây ở cả hai bên vách đều chẳng còn lối nào mở tới những hành lang hay đường hầm khác nữa, nền đường bằng phẳng và lành lặn, không hề có hầm hố hay khe nứt. Rõ ràng họ đã đi vào nơi xưa từng là một tuyến đường quan trọng; và họ tiến nhanh hơn so với khi họ đi chặng đầu.

Theo con đường này, họ tiến thêm được mười lăm dặm, tính theo đường thẳng về phía Đông, còn trên thực tế thì họ đã phải đi bộ hai chục dặm hoặc hơn nữa. Con đường đi lên khiến tinh thần Frodo dâng cao thêm đôi chút; thế nhưng cậu vẫn cảm thấy bị đè nén, và vẫn luôn nghe thấy, hoặc nghĩ cậu nghe thấy, từ xa phía sau Hội Đồng Hành, ngoài tiếng dợm bước hay tiếng loạt soạt của chân họ, có tiếng chân bám theo hoàn toàn không phải là âm vọng.

Họ đi liên tục cho đến tận lúc nhóm Hobbit nếu không nghỉ thì không thể chịu được nữa, và tất cả đang nghĩ đến một chỗ họ có thể ngủ, thì đột nhiên cả vách tường bên phải lẫn bên trái đều biến mất. Có vẻ như họ vừa đi qua cánh cổng vòm nào đó dẫn vào một khoảng không gian trống rỗng và đen đặc. Một luồng lớn hơi ấm lùa sau lưng họ, còn ở phía trước bóng tối lạnh lẽo phả vào mặt họ. Họ dừng chân rồi đứng tụm lại đầy lo âu.

Gandalf có vè hài lòng:” Tôi đã chọn đúng đường,” lão nói. “Ít ra chúng ta đã đến nơi có thể nghỉ ngơi được, và tôi đoán chúng ta chẳng còn cách xa mặt phía Đông bao dặm. Tuy nhiên chúng ta lại đang ở trên cao, nếu tôi không nhầm thì cao hơn Cổng Lạch Râm khá nhiều. Dựa vào bầu không khí này chúng ta hẳn đang ở một sảnh rộng. Giờ tôi sẽ liều thắp lên chút ánh sáng thực sự.”

Lão giơ cao cậy trượng, và trong một khắc ngắn ngủi một luồng sáng lóe lên như ánh chớp. Những cái bóng to hơn hiện lên rồi vụt biến mất, trong giây lát họ nhìn thấy vòm trần bao la cao tít phía trên đầu được đỡ bởi rất nhiều cột đá đẽo đồ sộ. Trước mặt họ về hai bên trải ra một tòa sảnh khổng lồ trống rỗng; những bờ vách đen nhẵn và bóng như gương tỏa sáng lấp lánh. Họ nhìn thấy ba lối vào nữa, ba cổng đen tối: một thẳng trước mặt họ dẫn về phía Đông, hai lối còn lại nằm ở hai bên. Rồi ánh sáng phụt tắt.

“Lúc này tôi chỉ dám soi thế thôi,” Gandalf nói. “Từng có những cửa sổ rất lớn mở ra sườn núi, và các lỗ thông ra ngoài lấy ánh sáng ở những tầng trên Khu Mỏ. Tôi nghĩ chúng ta đã tới những chỗ ấy rồi đấy, nhưng bên ngoài lại đang là đêm, và chúng ta chưa thể nói gì được trước khi trời sáng. Nếu tôi không nhầm, ngày mai chúng ta có thể thực sự thấy buổi sáng hửng lên tại đây. Còn bây giờ chúng ta không nên đi thêm nữa. Ta hãy nghỉ ngơi chừng nào còn có thể. Cho đến lúc này mọi việc đều ổn thỏa, phần lớn con đường tăm tối đã qua rồi. Nhưng chúng ta chưa ra khỏi vòng đâu, vẫn còn cả một chặng dài mới xuống được Cánh Cổng mở ra thế giới.”

Hội Đồng Hành nghỉ lại đêm đó trong sảnh vòm vĩ đại, nằm co ro sát vào nhau trong một góc tránh gió lùa: dường như có luồng khí lạnh liên tục thổi vào qua cổng vòm phía Đông. Khắp chung quanh chỗ họ nằm giăng đầy bóng đêm bao la và trống rỗng, và lòng họ thắt lại vì sự mênh mang và cô liêu nơi những tòa sảnh bị chôn vùi, những lối đi và những bậc thang rẽ ngả bất tận. Tất cả những hình dung kỳ quái nhất mà những lời đồn đại đen tối gợi ra trong đầu nhóm Hobbit đều không sánh được với thực tế kinh hãi và phi thường của Moria.

“Chắc ngày xưa từng có cả một vương quốc Người Lùn hùng mạnh ở đây,” Sam nói; “và từng người bọn họ bận rộn hơn cả lũ lửng suốt năm trăm năm mới làm ra được tất cả những thứ này, và toàn bằng đá cứng nữa chứ! Thế nhưng họ làm những thứ này để làm gì vậy? Rõ ràng họ đâu có sống trong những hầm hố tối tăm này?”

“Đây không phải là hầm hố,” Gimli nói. “Đây là vương quốc vĩ đại và thành phố Quặng Tộc Lùn. Như vẫn còn truyền lại trong những bài ca của bọn ta, hồi xa xưa nơi đây không hề tối tăm, mà tràn ngập ánh sáng và vô cùng lộng lẫy.”

Gã đứng dậy trong bóng tối và bắt đầu cất giọng ca trầm ấm, cùng lúc những tiếng vang vọng tỏa đi khắp trần sảnh.

Thế giới còn non trẻ, núi còn xanh,

Vằng vặc Trăng trong chưa vết bợn,

Lời chưa niệm trên suối con đá lớn

Ngày Durin tỉnh giấc bước một mình.

Người đặt tên, đồi lũng hết vô danh;

Người vốc nước giếng lành chưa tay động;

Người tới Hồ Gương cúi mình soi xuống,

Kìa hay đâu trên bóng mái đầu

Hiện lung linh vầng mũ miện sao

Như ngọc quý xâu vào chỉ bạc.

Núi còn cao, thế giới còn tươi đẹp

Buổi Cựu Niên chưa biết suy vong;

Các vua còn hùng cứ Nargothrond

Với Gondolin, nay đà giã biệt,

Nhắm Tây vượt về bên kia biển biếc:

Thế giới còn tươi đẹp Ngày Durin.

Đấng tiên vương ngai chạm trổ ngự trên

Những sảnh đá liền liền hàng cột

Dưới mái lợp vàng, trên sàn lát bạc,

Hàng chữ rune quyền phép trấn cửa ngoài.

Tựa ánh sao cùng nhật nguyệt chung soi

Đèn trước cửa treo ngời pha lê gọt,

Đêm xuống không mờ, mây che không tắt,

Chiếu muôn năm cháy rực linh lung.

Ấy là nơi búa bổ đe rung,

Nơi đục mổ, thợ chạm vung nét họa;

Nơi lưỡi sắc rèn, chuôi chặt bó;

Thợ nề xây cất, thợ mỏ đào hầm.

Nơi ngọc trai, mắt mèo nhạt, beryl

Cùng đồng thép vẩy cá ken lớp lớp,

Rìu bén kiếm dài, mộc tròn giáp cộc,

Giáo sáng ngời, chất ngất kho bày.

Người của Durin không thiết nghỉ tay,

Lòng núi lộng vọng say tiếng nhạc:

Hạc công tấu mà ca công hát,

Trước cổng kén đồng bát ngát vang xa.

Thế giới nay xám xịt, núi cũng già,

Lửa trong bễ chỉ còn là tro nguội,

Đàn hạc chùng dây, búa đe nằm rỗi:

Sảnh cũ Durin bóng tối lan tràn.

Bóng ma trùm trên mộ đức tiên quân

Giữa Moria, Khazad-dûm một thuở.

Nhưng chuỗi sao bóng lặn còn soi tỏ

Trong mặt Hồ Gương lặng gió tối mờ;

Mũ miện của người đáy nước nằm chờ

Ngày Durin tỉnh lại từ giấc ngủ.

“Nghe hay lắm!” Sam nói. “Tôi muốn học bài hát đó, Giữa Moria, Khazad-dûm một thuở! Thế nhưng nghĩ về bao nhiêu đèn đuốc ấy lại khiến bóng đêm này thêm nặng nề hơn. Những đống châu báu và vàng bạc còn nằm quanh đây không?”

Gimli im lặng. Gã không còn muốn nói gì sau khi kết thúc bài hát.

“Những đống châu báu ấy à?” Gandalf đáp thay. “Không đâu. Lũ Orc thường đến Moria cướp bóc; giờ chẳng còn gì ở những tòa sảnh phía trên. Và kể từ khi Người Lùn bỏ đi, chẳng còn ai dám tìm kiếm những hang hầm và kho báu ở dưới sâu nữa: chúng đã chìm trong nước - hay trong bóng tối của sợ hãi.”

“Vậy người lùn còn muốn quay lại làm gì nữa?” Sam hỏi.

“Vì mithril,” Gandalf trả lời. “Nền thịnh vượng của Moria không nằm ở vàng, hay châu báu, đó chỉ là đồ chơi của Người Lùn; cũng không nằm ở sắt, là đầy tớ của họ. Những thứ đó họ tìm thấy ở đây, đúng vậy, đặc biệt là sắt; nhưng họ không nhất thiết phải vất vả bới chúng ra: tất cả những gì họ cần đều có thể mua được. Mà vì ở khắp thế giới này, người ta chỉ tìm thấy duy nhất ở đây bạc Moria, hoặc bạc đích thực theo như một số người gọi: mithril là tên do người Tiên đặt. Người Lùn cũng đặt tên riêng cho nó nhưng không chịu tiết lộ. Thứ bạc này đáng giá gấp mười lần vàng, tuy nhiên giờ đây đã trở nên vô giá; bởi còn lại quá ít trên mặt đất, ngay cả lũ Orc cũng không dám đến đây đào bới để tìm. Những mạch mỏ dẫn về phía Bắc, thẳng tới Caradhras, và chìm sâu xuống trong tăm tối. Người Lùn chẳng chịu kể bất cứ câu chuyện nào; thế nhưng ngay cả khi mithril là nền móng sự thịnh vượng của họ, nó cũng đồng thời là ngày tàn của họ: họ đã đào bới quá tham lam, quá sâu, và khuấy động thứ đã khiến họ phải tháo chạy, Tai Ương của Durin. Những gì họ đưa lên ánh sáng thì lũ Orc thu thập lại gần như hoàn toàn, rồi cống nạp cho Sauron, kẻ cũng thèm muốn nó.

“Ôi mithril! Tất cả các giống dân đều khao khát, nó có thể gò được như đồng, và đánh bóng như thủy tinh; với mithril Người Lùn có thể tạo ra một thứ kim loại mới, nhẹ và cứng hơn cả thép tôi. Vẻ đẹp của nó cũng giống như bạc thông thường, song vẻ đẹp của mithril không bao giờ phai màu hay mờ xỉn. Người tiên cũng rất ngưỡng mộ nó, và trong số nhiều công dụng, họ còn tạo ra từ nó chất ithildin, tinh nguyệt, mà các anh đã nhìn thấy trên cổng. Thorin từng tặng Bilbo một tấm giáp kết vòng bằng mithril. Không biết giờ này nó thế nào rồi? Tôi đoán là vẫn nằm phủ bụi ở Viện Mathom tại Mỏ Cộ.”

“Gì cơ?” Gimli giật mình hét lên, không im lặng được nữa. “Một tấm giáp bằng bạc Moria sao? Món quà mới vương giả làm sao!”

“Đúng vậy,” Gandalf nói. “Tôi chưa bao giờ nói với ông ấy, nhưng giá trị của tấm giáp còn lớn hơn toàn bộ Quận và mọi thứ ở đó.”

Frodo không nói gì, chỉ lần tay vào bên trong lớp áo ngoài mà mân mê những vòng bạc trên tấm giáp. Cậu cảm thấy choáng váng khi biết lâu nay mình mang giá trị của cả Quận trên người mà đi khắp nơi. Bilbo có biết không? Cậu tin Bilbo biết khá rõ. Đấy thực sự là một món quà vương giả. Nhưng giờ tâm trí cậu đã bị đưa ra khỏi Khu Mỏ tăm tối để về với Thung Đáy Khe, về với Bilbo, về với Đáy Bao những ngày Bilbo còn ở đó. Tận đáy lòng cậu ước ao có thể trở lại đó, vào những ngày đó, chỉ để cắt cỏ, hay thơ thẩn giữa những luống hoa, và chẳng bao giờ phải nghe đến Moria hay mithril - hay chiếc Nhẫn.

Im lặng sâu thẳm lại bao trùm. Lần lượt từng người chìm vào giấc ngủ. Đến lượt Frodo canh gác. Nỗi sợ hãi dâng lên trong cậu, như thể có một hơi thở đang phả lên qua những cánh cổng vô hình dưới đáy sâu. Hai tay cậu lạnh ngắt, còn đôi lông mày ướt sũng. Cậu nghe ngóng. Cậu để toàn bộ tâm trí vào đôi tai và không gì khác trong suốt hai giờ mòn mỏi, nhưng cậu chẳng hề nghe thấy âm thanh nào, kể cả tiếng bước chân vang vọng trong tưởng tượng.

Phiên gác gần kết thúc thì, ở phía xa, nơi cậu đoán là vòm cổng Tây, cậu nghĩ mình nhìn thấy hai đốm sáng mờ, gần giống như đôi mắt phát sáng. Cậu giật mình. Đầu cậu vừa gà gật. “Mình chắc vừa suýt ngủ thiếp trong lúc canh,” cậu nghĩ. “Mình đã sắp sửa mơ đến nơi.” Cậu đứng dậy và dụi mắt, và cứ đứng yên thế, nhìn chằm chằm vào bóng tối, cho đến tận khi Legolas thay phiên cho cậu.

Vừa đặt lưng xuống cậu đã chìm ngay vào giấc ngủ, nhưng dường như cơn mơ vẫn tiếp tục: cậu nghe thấy những lời thì thầm, và thấy hai đốm sáng mờ chầm chậm tiến lại gần. Cậu tỉnh dậy thì nhận ra những người xung quanh đang khe khẽ trò chuyện bên cạnh, và một tia sáng mờ rớt xuống mặt cậu. Ở cao tít trên cổng vòm phía Đông, qua lỗ thông gần trần xuất hiện một dải sáng nhạt; và ở phía bên kia căn sảnh, qua cổng vòm phía Bắc, ánh sáng cũng le lói, yếu ớt và xa xôi.

Frodo ngồi dậy. “Chào buổi sáng!” Gandalf nói. “Bởi rốt cuộc buổi sáng cũng đã đến rồi. Các anh thấy đấy, tôi đã đoán đúng. Chúng ta đang ở trên cao phía mặt Đông Moria. Trước khi ngày hôm nay kết thúc, chúng ta phải tới được Cổng Chính và thấy mặt nước Hồ Gương trải ra trong Lũng Lạch Râm trước mặt ta.”

“Tôi sẽ lấy làm mừng,” Gimli nói. “Tôi đã thấy được Moria, nó thật hùng vĩ, nhưng nó cũng đã trở nên tối tăm và đáng sợ; và chúng ta cũng chẳng thấy bóng dáng họ hàng của tôi ở đâu cả. Giờ thì tôi còn nghi ngờ liệu Balin đã từng đặt chân đến đây chưa?”

Gandalf quyết định tiếp tục cuộc hành trình ngay sau bữa sáng. “Chúng ta đều mệt, nhưng khi đã ra được bên ngoài chúng ta sẽ nghỉ nhiều hơn,” lão nói. “Tôi nghĩ không một ai trong chúng ta muốn nghỉ thêm đêm nào nữa trong Moria cả.”

“Chắc chắn rồi!” Boromir nói. “Chúng ta sẽ chọn con đường nào? Cổng vòm phía Đông đằng kia?”

“Có thể,” Gandalf nói. “Nhưng tôi vẫn chưa biết chính xác hiện chúng ta đang ở đâu. Trừ phi là chệch hướng quá nhiều, tôi đoán chúng ta đang ở trên cao và về phía Bắc của Cổng Chính; và có lẽ sẽ không dễ tìm ra được đúng đường xuống đó đâu. Cổng vòm phía Đông xem ra sẽ là con đường chúng ta phải chọn; nhưng trước khi quyết định, chúng ta cần phải thăm dò xung quanh đã. Hãy đi về phía ánh sáng cửa phía Bắc kia. Nếu tìm thấy cửa sổ ở đó thì rất tốt, nhưng tôi e chỉ là ánh sáng chiếu xuống lỗ thông sâu mà thôi.”

Theo sau chân lão, Hội Đồng Hành đi qua vòm cổng phía Bắc. Họ thấy mình đi vào một hành lang rộng. Họ càng vào sâu ánh sáng mờ ảo lại càng sáng dần. Rồi họ phát hiện nguồn sáng chiếu qua một cái cửa ở bên phải. Cửa này cao, mái phẳng, cánh cửa đá vẫn còn mắc trên bản lề, hé mở. Bên kia cửa là một căn phòng rộng rãi vuông vắn. Căn phòng chỉ sáng lờ mờ, thế nhưng, với cặp mắt của họ, do đã ở trong bóng đêm quá lâu, nó dường như vô cùng chói lọi, họ phải nheo mắt lại khi bước vào.

Bước chân họ khuấy động lớp bụi dày trên sán, vấp phải những vật nằm rải rác trên lối vào mà ban đầu họ không thể xác định được hình thù. Căn phòng được chiếu sáng qua lỗ thông rộng trên bức tường phía Đông; lỗ trổ xiên lên và, tít bên trên, có thể không thấy vuông trời xanh nho nhỏ. Luồng sáng từ miệng lỗ soi thẳng xuống chiếc bàn nằm ngay giữa căn phòng: một khối đá liền hình chữ nhật, cao khoảng hai bộ, trên có đặt một phiến đá trắng lớn.

“Trông như một nấm mộ vậy,” Frodo lẩm bẩm, rồi cúi người để quan sát rõ hơn với một linh cảm lạ lẫm. Gandalf vội vã đến bên cậu. Trên phiến đá là những chữ rune khắc sâu:

“Đây là chữ rune của Dearon, vốn được dùng ở Moria từ thời xa xưa,” Gandalf nói. “Bằng ngôn ngữ của Con Người và Người Lùn thì ở đây viết là:

BALIN CON TRAI FUNDIN

CHÚA MỎ MORIA”

“Vậy thì ông ấy đã chết rồi,” Frodo thốt lên. “Tôi sợ là như thế.” Gimli kéo mũ trùm phủ lấy mặt gã.

CHƯƠNG V CÂY CẦU CỔNG KHAZAD-DÛM

Hội Đồng Hành của chiếc Nhẫn đứng lặng bên mộ Balin. Frodo nghĩ tới Bilbo và tình bạn bền lâu của ông với Người Lùn quá cố, nghĩ tới chuyến viếng thăm của Balin đến Quận cách đây đã lâu. Trong căn phòng bụi bặm trong lòng dãy núi, chuyện ấy dường như đã xảy ra nghìn năm trước và ở phía bên kia thế giới.

Một hồi lâu sau họ mới nhúc nhích rồi nhìn lên, và bắt đầu tìm kiếm những thứ có thể cho biết tin tức về số phận của Balin, hoặc cho biết điều gì đã xảy ra với người của ông. Còn một cửa nữa nhỏ hơn ở đầu kia căn phòng, phía dưới lỗ chiếu sáng. Xung quanh cả hai cửa bây giờ họ có thể thấy xương cốt nằm la liệt, xen giữa đó là những thanh kiếm gãy, đầu rìu, khiên và mũ trụ vỡ. Một số thanh kiếm còn có mũi khoằm: chính là đại đao có lưỡi đen của lũ Orc.

Có rất nhiều hốc khoét sâu vào tường đá, trong đó đặt những rương gỗ lớn nẹp đai sắt. Tất cả đều đã bị phá vỡ và đã bị cướp sạch; thế nhưng bên cạnh nắp đậy vỡ nát có một rương còn rớt lại một quyển sách nát vụn. Nó đã bị đâm, bị chém, bị đốt mất một phần, và nó chằng chịt những vết ố đen hoặc sẫm màu như vết máu cũ đến nỗi chẳng còn bao nhiêu phần đọc được. Gandalf cẩn thận nhặt quyển sách lên, nhưng những trang giấy kêu lách tách và rời ra khi lão đặt lên mặt phiến đá. Lão chăm chú đọc hồi lâu mà chẳng nói một lời. Đứng cạnh lão, Frodo và Gimli có thể nhận thấy, khi lão rón rén lật những trang sách, rằng chúng được viết bởi nhiều nét chữ, bằng chữ rune, cả loại ở Moria lẫn loại ở thành bang Thung Lũng, đây đó còn kèm theo chữ của người Tiên.

Cuối cùng Gandalf nhìn lên. “Có vẻ đây chính là bản ghi chép về số phận những người của Balin,” Lão nói. “Tôi đoán tất cả bắt đầu từ chuyện họ đến Lũng Lạch Râm cách đây gần ba mươi năm: những trang viết dường như có đánh dấu số năm sau khi họ đến nơi. Trang trên cùng được đánh dấu một - ba, vì thế đã mất ít nhất là hai trang đầu tiên. Hãy nghe này!

“Chúng tôi đã đánh đuổi lũ Orc ra khỏi cổng chính và phòng - tôi đoán; từ tiếp theo đã bị mờ do vết đốt: có thể là gác - chúng tôi đã trừ khử rất nhiều dưới ánh - tôi đoán là - mặt trời trong thung lũng. Flói bị một mũi tên giết chết. Ông ấy đã hạ thủ tên đại. Có một vết ố, rồi đến Flói dưới bãi cỏ bên bờ Hồ Gương. Tôi không thể đọc được một hoặc hai dòng kế tiếp. Cho đến Chúng tôi chọn sảnh hai mốt ở đầu Bắc để định cư. Có một tôi không thể đọc được là cái gì. Một lỗ thông được đề cập đến. Và rồi Balin đặt ngai tại phòng Mazarbul.”

“Phòng thư tịch,” Gimli nói. “Tôi đoán đó chính là nơi chúng ta hiện đang đứng.”

“Chà, tôi không thể đọc được cả một đoạn dài,” Gandalf nói, “ngoại trừ chữ vàng, và Rìu Báu của Durin và từ gì đó như mũ trụ. Rồi đến Giờ Balin là chúa mỏ Moria. Đó có vẻ là câu kết một chương. Bỏ qua một vài ngôi sao đến lượt một nét chữ khác và tôi đọc được chúng tôi đã tìm ra bạc đích thực, và sau đó là được chế tác tinh xảo, rồi đến một từ gì đó, tôi biết rồi! mithril, và hai dòng cuối là Óin đi tìm những kho vũ khí phía trên của Hầm Thứ Ba, một thứ gì đó đi về phía Tây, một vết nhòe, đến cổng Đất Nhựa Ruồi.”

Gandalf dừng lại rồi đặt vài trang sang một bên. “Có nhiều trang đồng dạng như thế, đều được viết khá vội và nát gần hết,” lão nói; “nhưng tôi chẳng thể lĩnh hội được gì nhiều trong ánh sáng này. Tới đây thì chắc có nhiều trang bị mất, bởi chúng bắt đầu được đánh số năm, tôi đoán là năm thứ năm của khu định cư. Để xem nào! Không, mấy trang này cúng bị chém và ố hết cả; tôi chẳng đọc được chữ nào. Đọc dưới ánh sáng mặt trời có lẽ tốt hơn. Mà khoan đã! Ở đây có gì đó: một nét chữ to đậm, được viết bằng chữ người Tiên.”

“Đó hẳn là chữ của Ori,” Gimli nói, nhìn qua cánh tay thầy phù thủy. “Ông ấy có thể viết đẹp, nhanh, và thường dùng các ký tự Tiên.”

“Tôi e rằng nét chữ đẹp đẽ của ông ấy chỉ để chép ra những tin xấu,” Gandalf nói. “Từ đầu tiên có thể đọc được là buồn bã, nhưng cả dòng còn lại đều không còn, ngoại trừ chữ cuối cùng m qua. Đúng rồi, chính xác phải là hôm qua vì ngay sau đó là là mùng mười tháng mười một, Balin chúa mỏ Moria đã ngã xuống tại Lũng Lạch Râm. Ngài đi một mình tới ngắm Hồ gương. Một tên Orc bắn lén từ đằng sau tảng đá. Chúng tôi đã tiêu diệt tên đó, nhưng nhiều tên khác... lên từ phía Đông theo dòng Mạch Bạc. Phần còn lại của trang mờ tới mức tôi khó lòng thu được gì thêm, nhưng tôi nghĩ có thể đọc được câu chúng tôi đã chặn các cổng, rồi là có thể giữ được lâu nếu, và có thể cả khủng khiếp và chịu đựng nữa. Balin tội nghiệp! Có vẻ như ông ấy chỉ giữ cái tước hiệu giành được kia trong vòng chưa đầy năm năm. Tôi tự hỏi không biết chuyện gì đã xảy ra sau đó; nhưng chẳng còn thời gian để giải nghĩa mấy trang sau nữa. Còn đây thì là trang cuối cùng.” Lão dừng lại và thở dài.

“Toàn những điều buồn bã,” lão nói. “Tôi e rằng kết cục của họ rất thảm khốc. Nghe này! Chúng tôi không thoát ra được. Chúng tôi không thoát ra được. Bọn chúng đã chiếm được Cầu và sảnh hai. Frár, Lóni và Náli ngã xuống ở đó. Bốn dòng tiếp theo bị bẩn nên tôi chỉ đọc được đi năm ngày trước. Mấy dòng cuối cũng là hồ nước đã dâng lên tận bờ tường ở Cổng Tây. Thủy Quái gác Cổng đã bắt Óin. Chúng tôi không thể thoát ra. Ngày tận thế đã tới, và rồi tiếng trống, tiếng trống dưới sâu. Tôi không biết những điều này nghĩa là gì. Điều cuối cùng được viết nguệch ngoạc thành vệt bằng chữ Tiên: bọn chúng đang đến. Chẳng còn thêm gì nữa.” Gandalf dừng lại rồi đứng im trong suy tư lặng lẽ.

Nỗi khiếp đảm bất chợt cùng sự kinh hãi chính căn phòng đã trùm lên Hội Đồng Hành. “Chúng tôi không thoát ra được,” Gimli lẩm bẩm. “Thật may cho chúng ta là hồ nước đã hạ xuống chút ít, còn con Thủy Quái đã ngủ ở đáy nước phía Nam.”

Gandalf ngẩng đầu nhìn xung quanh. “Có vẻ như họ đã dựng tuyến phòng thủ cuối cùng ở cả hai cửa,” lão nói; “thế nhưng tới khi đó thì chẳng còn lại bao nhiêu nữa. Vậy là nỗ lực tái chiếm Moria đã kết thúc! Anh dũng nhưng dại dột quá chừng. Thời điểm đó vẫn chưa đến. Giờ tôi e là chúng ta phải nói lời từ biệt Balin con trai Fundin. Ông ấy phải nằm lại đây trong những tòa sảnh của tổ phụ ông. Chúng ta sẽ lấy quyển sách này, Sách Mazarbul, để sau này đọc kỹ hơn. Tốt hơn anh nên giữ lấy, Gimli ạ, và đưa về cho Dáin, nếu anh có cơ hội. Ông ấy sẽ rất quan tâm đấy, cho dù nó chắc chắn sẽ khiến ông ấy buồn bã sâu sắc. Nào! ta đi thôi! Buổi sáng đang trôi qua đấy.”

“Chúng ta sẽ đi đường nào đây?” Boromir hỏi.

“Quay lại sảnh,” Gandalf trả lời. “Nhưng cuộc viếng thăm tới căn phòng này không hề vô nghĩa. Giờ tôi đã biết chúng ta đang ở đâu. Đây chắc chắn là, như Gimli nói, Phòng Mazarbul; và sảnh vừa rồi chắc chắn là sảnh hai mốt của đầu phía Bắc. Chúng ta sẽ rời đi bằng lối cổng vòm phía Đông trong tòa sảnh, rồi rẽ phải hướng về phía Nam, sau đó đi xuống dưới. Sảnh Hai Mốt có lẽ nằm trên Tầng Bảy, nghĩa là trên Cổng sáu tầng. Đi thôi! Quay lại tòa sảnh!”

Gandalf chưa kịp dứt lời thì một tiếng ồn lớn vang lên: một tiếng Ùng như rền lên từ xa tít dưới những tầng sâu, làm rung chuyển sàn đá dưới chân họ. Họ hoảng hốt lao ra phía cửa. Đùng, đùng, âm thanh lại rền vang, như thể những bàn tay không lồ đã biến động phủ Moria thành một cái trống vĩ đại. Tiếp đến là tiếng vọng lớn: một tiếng tù và lớn cất lên trong tòa sảnh, và đáp lại là những tiếng tù và khác cùng tiếng la hét chói tai từ phía xa. Cả tiếng những bước chân dồn dập.

“Bọn chúng đang đến!” Legolas hét.

“Chúng ta không thoát ra được,” Gimli than.

“Bị sập bẫy rồi!” Gandalf thét lên. “Tại sao tôi lại trì hoãn chứ? Giờ chúng ta bị vây lại đây, cũng giống như bọn họ hồi trước. Nhưng lúc ấy không có tôi ở đây. Để xem chúng ta...”

Đùng, đùng tiếng trống lại vang lên làm rung chuyển những bức tường.

“Sập và chèn tất cả cửa lại!” Aragorn quát lớn. “Và giữ lấy hành lý càng lâu càng tốt: chúng ta có thể vẫn còn cơ hội mở được đường ra.”

“Không được!” Gandalf nói. “Chúng ta không thể để bị nhốt, hãy để cửa phía Đông mở hé! Chúng ta sẽ đi lối đó, nếu chúng ta có cơ hội.”

Lại thêm một hồi tù và chói tai nữa, rồi rộ lên những tiếng kêu the thé. Những bước chân đã tràn tới hành lang. Tiếng leng keng và loảng xoảng vang lên khi Hội Đồng Hành nhất loạt tuốt gươm. Thanh Glamdring tỏa ra những ánh sáng mờ, còn lưỡi thanh Mũi Đốt bừng lên lấp lánh. Boromir kê vai vào cánh cửa phía Tây.

“Đợi một lát đã! Đừng đóng lại vội!” Gandalf nói. Lão lao đến bên Boromir và vươn người lên hết chiều cao của mình.

“Ai dám đến đây làm kinh động nơi yên nghỉ của Balin chúa mỏ Moria?” lão hét to.

Một tràng cười khản đặc cất lên, nghe như tiếng đá theo nhau lăn xuống hố, giữa những âm thanh huyên náo một giọng ra lệnh cất lên trầm đục. Dưới hầm sâu, tiếng trống vẫn cất lên đùng, ùng, đùng.

Bằng một động tác nhanh gọn Gandalf bước ra khe cửa hẹp và thúc cây trượng về phía trước. Một ánh chớp làm sáng bừng cả căn phòng và lối đi bên ngoài. Thầy phù thủy nhìn ra trong chốc lát. Cả loạt tên rít lên bay vèo qua hành lang khiến lão phải nhảy thoát lui.

“Là bọn Orc, một lũ rất đông;” lão nói. “Còn có một số to lớn và hung tợn: đó là lũ Uruk đen ở Mordor. Hiện chúng còn đang do dự chưa tiến, nhưng ngoài kia vẫn còn gì đó nữa. Tôi đoán là một con quỷ hang khổng lồ, hoặc là nhiều hơn. Chẳng còn hy vọng thoát ra đường đó nữa rồi.”

“Và sẽ chẳng còn hy vọng nào hết nếu chúng đến nốt cửa bên kia,” Boromir nói.

“Giờ vẫn chưa có động tĩnh gì phía ngoài này,” Aragorn nói, chàng đang đứng nghe ngóng ở cửa phía Đông. “Đường phía này dẫn thẳng xuống một cầu thang: rành là nó không vòng về tòa sảnh. Nhưng cũng chẳng hay gì nếu mù quáng chạy xuống lối đó với lũ quỷ đuổi sau lưng. Chúng ta không thể chặn cửa được. Chìa khóa chẳng còn và ổ khóa đã hỏng, hơn nữa còn mở vào trong. Chúng ta phải làm gì đó cầm chân kẻ thù trước đã. Chúng ta sẽ khiến chúng phải khiếp sợ Phòng Mazarbul này!” Chàng nói đanh lạnh, trong lúc miết tay kiểm tra lưỡi kiếm của chàng, thanh Andúril.

Họ chẳng nghe thấy những tiếng chân nặng nề phía ngoài hành lang. Boromir lao người vào cửa đẩy cho cửa đóng; rồi gã chèn cửa bằng những lưỡi kiếm gãy cùng nhiều mảnh gỗ. Hội Đồng Hành lùi lại phía bên kia căn phòng. Thế nhưng họ vẫn chưa có cơ hội tháo chạy. Một cú đập khiến cửa rung lên; rồi nó kèn kẹt mở ra từng chút, đẩy lui những thanh chèn, một cánh tay cùng phần bả vai khổng lồ, da sẫm đầy vẩy xanh, xô qua khe cánh cửa đang dần mở rộng. Rồi ở bên dưới một bàn chân to bè không ngón cũng thọc vào. Im lặng chết chóc phía bên ngoài.

Boromir nhảy tới dồn hết sức chém vào cánh tay kia; thế nhưng thanh kiếm vang lên chát chúa, trượt sang bên, rồi rơi ra khỏi bàn tay run rẩy của gã. Lưỡi kiếm đã bị mẻ.

Đột nhiên, kinh ngạc vì chính bản thân mình, Frodo cảm thấy luồng máu nóng điên giận trào lên trong tim cậu. “Quận!” Cậu hét lớn, nhảy đến bên Boromir, cúi người đâm thật mạnh thanh Mũi Đốt vào bàn chân gớm ghiếc. Một tiếng rống vang lên, bàn chân rụt mạnh trở lại, suýt giật tung thanh kiếm khỏi tay Frodo. Những giọt máu đen nhỏ xuống từ lưỡi kiếm và bốc khói ngay trên nền. Boromir lại lao đến cửa đóng sập lại.

“Một đòn vì Quận!” Aragorn hào hứng hét lên. “Vết đâm của Hobbit thật sâu! Cậu có thanh kiếm tốt lắm, Frodo con trai Drogo!”

Một cú đập giáng mạnh vào cửa, tiếp theo sau là hết cú đập này đến cú đập khác. Rất nhiều búa rìu thi nhau bổ lên nó. Cánh cửa nứt vỡ và bị đẩy bần bật về phía sau, khe hở bỗng ngoác rộng ra. Tên xối xả bay vào trong, nhưng đều đập vào bức tường phía Bắc, rơi lả tả xuống sàn chẳng hại được ai. Tiếng tù và lại cất lên, rồi những bước chân vang lên dồn dập, lũ Orc nối nhau lao vào bên trong căn phòng.

Chúng đông bao nhiêu Hội Đồng Hành không thể đếm xuể. Cuộc chiến thật dữ dội, nhưng lũ Orc đã phải hoảng sợ trước sự chống trả mãnh liệt. Legolas bắn xuyên họng hai tên. Gimli từ dưới thấp đốn đứt hai chân một tên khác nhảy lên mộ Balin. Còn Boromir và Aragorn thì hạ được khá nhiều. Lúc tên thứ mười ba gục xuống, cũng là lúc số còn lại hò hét tháo chạy, bỏ lại đội quân phòng thủ bình an vô sự, chỉ trừ Sam lãnh một vết trầy trên đỉnh đầu. Một cú hụp người kịp thời đã cứu mạng chú, và chú cũng đã trảm được một tên Orc cho riêng mình: một cú đâm trời giáng bằng lưỡi dao Mộ Đá. Đôi mắt nâu của chú bừng lên ngọn lửa hẳn sẽ khiến Ted Sạn Mịn phải lùi bước, nếu mà cậu ta nhìn thấy.

“Giờ đến lúc rồi!” Gandalf hét lên. “Chúng ta phải đi thôi, trước khi con quỷ hang quay lại!”

Thế nhưng ngay cả khi họ rút lui, và trước khi Pippin và Merry kịp đến được cái cầu thang phía bên ngoài, một tên Orc gộc đầu đàn, cao ngang với con người, bọc giáp đen từ đầu tới chân, đã nhảy xổ vào căn phòng; đằng sau hắn lũ Orc dồn đống lại trên lối vào. Khuôn mặt hắn to bè đen sạm, mắt hắn như than đá và lưỡi thè ra đỏ như máu; hắn cầm một thanh giáo dài. Bằng một cú xô mạnh chiếc khiên da to bản, hắn hất bật kiếm của Boromir, đẩy gã về đằng sau, quật gã ngã xuống nền. Nhào xuống dưới nhát chém của Aragorn nhanh như rắn mổ, hắn bổ đến Hội Đồng Hành và đâm thẳng giáo vào Frodo. Mũi giáo trúng vào sườn phải cậu, và Frodo bị đẩy sát vào tường. Sam hét lên, chém vào thân giáo khiến nó đứt lìa. Nhưng ngay khi tên Orc quăng mẩu cán xuống và rút ra cây đại đao thì thanh Andúril đã phang xuống đỉnh mũ giáp của hắn. Một tia lửa tóe lên, mũ giáp vỡ tan từng mảnh. Tên Orc gục xuống, đầu bị chẻ làm đôi. Lũ lâu la tru tréo bỏ chạy khi Boromir và Aragorn cùng lao vào chúng.

Đùng, đùng, tiếng trống cất lên dưới hầm sâu. Giọng nói trầm đục lại một lần nữa rền vang.

“Chạy mau!” Gandalf quát to. “Đây là cơ hội cuối cùng. Hãy chạy cho thoát!”

Aragorn bế thốc Frodo đang nằm cạnh tường lên rồi hướng về phía cầu thang, đẩy Merry và Pippin lên phía trước. Những người khác chạy theo sau; thế nhưng Gimli phải đợi Legolas kéo mới chịu đi: bất chấp nỗi nguy hiểm, gã vẫn cố nán lại cúi đầu bên mộ Balin. Boromir kéo cánh cửa phía Đông đóng lại, tiếng bản lề rít lên ken két: nó có những vòng sắt lớn ở cả hai mặt, nhưng không thể đóng chặt lại được.

“Tôi không sao,” Frodo hổn hển. “Tôi đi được. Cho tôi xuống!”

Aragorn suýt thả rơi cậu vì quá đỗi kinh ngạc. “Tôi tưởng cậu chết rồi chứ!” chàng kêu lên.

“Chưa đâu!” Gandalf nói. “Nhưng giờ không còn thì giờ thắc mắc nữa. Đi đi, tất cả các anh, xuống cầu thang ngay! Hãy đợi tôi vài phút ở dưới chân, nhưng nếu tôi không sớm xuất hiện, cứ đi tiếp! Hãy đi cho nhanh, cứ chọn đường nào rẽ phải và hướng xuống dưới.”

“Chúng tôi không thể để ông cầm cự cửa này một mình!” Aragorn nói.

“Hãy làm như tôi nói!” Gandalf dữ dội quát. “Gươm giáo giờ vô dụng rồi. Đi đi!”

Không có lỗ thông sáng nào, con đường tối đen như mực. Họ dò dẫm suốt chặng cầu thang dẫn xuống dài dằng dặc, rồi quay lại nhìn; nhưng họ chẳng thấy gì ngoài ánh sáng le lói từ cây trượng của thầy phù thủy tít trên kia. Có vẻ như lão vẫn đứng gác bên cánh cửa đóng. Fordo thở nặng nhọc và phải tựa vào Sam, chú quàng tay giữ lấy cậu. Họ đứng đó, mắt dõi ngược cầu thang vào trong bóng tối. Frodo có cảm giác cậu nghe thấy tiếng Gandalf trên đó, thì thầm những từ ngữ lan xuống trần đá dốc với tiếng vọng rì rào. Cậu không thể xác định lão nói những gì. Hai bên vách đá như rung chuyển. Đôi khi lại vang lên những hồi trống rền rã: đùng, đùng.

Đột nhiên trên đỉnh cầu thang lóe lên một vệt sáng trắng. Ngay sau đó là tiếng ầm trầm đục cùng một tiếng huỵch nặng nề. Từng hồi trống cuồng loạn bung ra: đùng-ùng, đùng-ùng, rồi ngưng bặt. Gandalf lao xuống những bậc thang rồi ngã sụp xuống đất ngay giữa Hội Đồng Hành.

“Vậy đấy! Thế là xong!” thầy phù thủy vừa nói vừa gượng đứng dậy. “Tôi đã làm tất cả những gì có thể. Nhưng tôi đã gặp kẻ ngang tài, suýt nữa thì bị tiêu diệt. Nhưng đừng đứng đây nữa! Chạy tiếp đi! Các anh sẽ không được soi sáng trong một lát: tôi đang run quá. Chạy đi! Chạy đi! Anh đâu rồi, Gimli? Lên dẫn đầu với tôi! Còn tất cả các anh, bám sát phía sau!”

Bọn họ nháo nhào chạy theo lão, hoang mang không hiểu điều gì đã xảy ra. Đùng, đùng tiếng trống lại vẳng lên: những âm thanh giờ đây nghe như bị bóp nghẹt và ở đằng xa, nhưng rõ ràng đang đuổi theo sau. Không có thêm âm thanh nào khác, không có cả tiếng bước chân lẫn tiếng la hét. Gandalf không rẽ vào bất cứ lối nào, phải hay trái, bởi con đường dường như đang dẫn theo đúng hướng lão muốn. Thỉnh thoảng họ lại gặp một cầu thang, khoảng năm mươi bậc hoặc hơn, dẫn xuống tầng phía dưới. Lúc ấy thì đó là mối nguy hiểm đáng kể với họ; bởi trong đêm tối họ không thấy lối xuống nào cho đến tận khi họ lao xuống thật và giẫm chân vào một khoảng không trống rỗng. Gandalf lấy trượng lần đường như một người mù.

Sau một giờ đồng hồ, họ dường như đã chạy được một dặm, hoặc có thể hơn một chút, và đi xuống không biết bao lượt cầu thang. Vẫn không có âm thanh truy đuổi nào phía sau. Tất cả đều gần như lại hy vọng họ có thể sẽ thoát ra được. Xuống đến chân cầu thang thứ bảy Gandalf dừng lại

“Bắt đầu nóng rồi!” lão thở dốc. “Chắc hẳn chúng ta đã xuống được ít nhất ngang tầng Cổng. Tôi nghĩ chúng ta sắp phải tìm đường rẽ trái để dẫn ta về phía Đông. Tôi hy vọng chẳng còn xa nữa. Tôi mệt quá rồi. Tôi phải nghỉ một lát ở đây, mặc cho tất cả lũ Orc sinh ra trên đời đang đuổi theo chúng ta đi nữa.”

Gimli đỡ lấy tay giúp lão ngồi xuống một bậc thang. “Chuyện gì xảy ra ở phía trên cửa vậy?” Gã hỏi. “Ông có gặp tên đánh trống không?”

“Tôi không biết nữa,” Gandalf trả lời. “Nhưng tôi bỗng thấy mình đối mặt với thứ gì đó tôi chưa từng gặp bao giờ. Tôi chẳng biết phải làm gì ngoài việc tìm cách niệm câu thần chú đóng cánh cửa. Tôi biết rất nhiều câu chú; nhưng muốn làm chính xác loại này cần phải có thời gian, mà sau đó cánh cửa vẫn có thể bị phá bằng sức mạnh.

“Lúc đứng đó, tôi có thể nghe thấy tiếng lũ Orc ở phía bên kia: tôi nghĩ chúng có thể phá tung cửa bất cứ lúc nào. Tôi không nghe được chúng nói với nhau những gì; hình như chúng nói bằng thứ ngôn ngữ gớm guốc của riêng chúng. Tôi chỉ nghe được mỗi ghâsh: có nghĩa là ‘lửa’. Rồi có gì đó đi vào căn phòng - tôi có thể cảm nhận được thứ đó qua lớp cửa, ngay cả lũ Orc cũng khiếp sợ và trở nên câm lặng. Nó nắm lấy chiếc vòng sắt, rồi nhận ra tôi và câu thần chú của tôi.

“Tôi không thế đoán nó là thứ gì, nhưng tôi chưa từng gặp phải thách thức nào lớn như vậy cả. Câu thần chú phản công thật khủng khiếp. Nó gần như khiến tôi sụp đổ. Trong một giây cánh cửa thoát khỏi quyền điều khiển của tôi và bắt đầu mở ra! Tôi buộc phải niệm chú Ra Lệnh. Xem ra sức ép quá lớn, khiến cánh cửa vỡ vụn thành nhiều mảnh. Một thứ gì đó đen tối như mây đã che hết ánh sáng phía bên trong, và tôi bị hất về sau rơi xuống thang. Toàn bộ bức tường đổ sụp có khi cả trần căn phòng cũng sụp.

“Tôi e là Balin đã bị vùi sâu, và cả thứ gì kia cũng bị vùi ở đó. Tôi không thể nói được. Nhưng ít ra con đường sau lưng chúng ta đã hoàn toàn bị bịt kín. Ôi! Tôi chưa từng cảm thấy kiệt sức thế này, nhưng dù sao cũng bắt đầu hồi lại rồi. Cháu bây giờ sao rồi hả Frodo? Ta chưa kịp nói ra lúc đó, nhưng thực sự cả đời ta chưa bao giờ vui mừng hơn lúc được nghe giọng cháu. Trước đó ta cứ tưởng Aragorn đang bế tử thi một Hobbit dũng cảm.”

“Cháu sao rồi ư?” Frodo hỏi lại. “Cháu nghĩ mình vẫn còn sống, và lành lặn. Cháu bị thâm tím và rất đau, nhưng cũng không quá tệ.”

“Chà,” Aragorn nói, “tôi chỉ có thể nói rằng dân Hobbit được làm từ chất liệu rắn tới mức tôi chưa từng thấy. Nếu biết trước điều này, lúc còn trong quán trọ ở Bree, chắc tôi đã phải ăn nói nhẹ nhàng hơn! Cú đâm đó có thể xiên luôn một con lợn rừng!”

“Vâng, tôi rất vui mà nói rằng nó không xiên được tôi,” Frodo nói; “dù tôi có cảm giác như đã bị đặt trên đe dưới búa.” Cậu không nói thêm nữa. Cậu thấy chỉ thở thôi cũng đau nhức.

“Cháu giống Bilbo như hệt,” Gandalf nói. “Cháu giấu bên trong nhiều hơn thể hiện ra bên ngoài, như ta đã nói về ông ấy cách đây lâu lắm rồi.” Frodo tự hỏi liệu câu nhận xét đó còn có thêm ẩn ý nào nữa không.

Giờ họ lại tiếp tục lên đường. Một lát sau Gimli lên tiếng. Gã có cặp mắt rất tinh tường trong bóng tối. “Tôi nghĩ,” gã nói, “có ánh sáng phía trước. Nhưng không phải ánh sáng ban ngày. Thứ này màu đỏ. Liệu có thể là gì được?”

“Ghâsh!” Gandalf lẩm bẩm. “Tôi không rõ đó có phải là ý của bọn chúng không: rằng những tầng dưới thấp đều chìm trong lửa? Nhưng hiện tại ta chỉ có thể đi tiếp mà thôi.”

Chẳng mấy chốc ánh sáng trở nên không thể nhầm lẫn được nữa, và tất cả đều nhìn thấy. Ánh lửa bập bùng hồng rực trên những bức tường đằng xa dọc theo lối đi phía trước mặt họ. Giờ đây họ đã thấy được đường họ đi: nó bất chợt đổ dốc xuống ở ngay phía trước, và cách đó không xa là một cổng vòm thấp, mà ánh sáng rực rỡ chiếu xuyên qua đó. Không khí trở nên vô cùng nóng bức.

Khi họ đến cổng vòm, Gandalf đi qua trước, ra hiệu cho họ đứng lại đợi. Ở ngay bên kia cổng, họ nhìn thấy khuôn mặt lão bừng lên trong ánh đỏ. Lão vội vã lùi lại.

“Có trò yêu thuật lạ đời đang diễn ra ở đây,” lão nói, “rõ ràng được bày ra để chào đón chúng ta, nhưng tôi đã kịp biết đây là đâu rồi: chúng ta đã xuống đến Hầm Thứ Nhất, tầng ở ngay bên dưới Cổng. Đây chính là Sảnh Hai của Moria Cổ; và cổng ở gần đây lắm rồi: bên kia đầu Đông, phía bên trái, không xa hơn một phần tư dặm. Đi qua Cầu, lên một cầu thang rộng, theo một con đường thoáng đãng, xuyên qua Sảnh Đầu, là ra được bên ngoài! Nhưng hãy lại đây xem này!”

Họ ngó ra. Trước mặt là một tỏa sảnh lồng lộng khác, cao và dài hơn cả tòa sảnh họ đã ngủ lại đêm trước. Họ đã ở gần đầu phía Đông của sảnh; hướng về phía Tây nó dẫn vào trong một màn tối đen kịt. Có hai hàng cột sừng sững dẫn về phía trung tâm. Chúng được tạc hình những thân cây đồ sộ xòe tán đỡ lấy phần trần sảnh với những họa tiết cành bằng đá. Những thân cột bóng và đen, nhưng ánh sáng đỏ hiện ra tối thẫm trên hai bên sườn cột. Chạy ngang nền sảnh, sát chân hai cột đá khổng lồ, một vết nứt lớn mở ra. Một luồng sáng đỏ bầm dữ tợn từ dưới đó hắt lên, đôi khi những ngọn lửa còn liếm vào mép nứt hay cuốn lấy chân hàng cột đá. Những làn khói đen cuộn lên trong bầu không khí nóng.

“Nếu xuống đây bằng đường chính từ tầng sảnh bên trên, chắc chúng ta đã bị kẹt ở đây rồi,” Gandalf nói. “Ta hãy hy vọng ngọn lửa giờ lại ngăn giữa chúng ta và những kẻ đang đuổi theo. Đi thôi! Không còn thời gian mà phí phạm nữa đâu.”

Lão còn chưa kịp dứt lời, họ đã lại nghe thấy tiếng trống truy đuổi: Đùng, đùng, đùng. Tít bên trong bóng tối phía đầu Tây sảnh vang lên những tiếng gào thét cùng từng hồi tù và thúc giục. Đùng, đùng: những chiếc cột dường như rung chuyển và những ngọn lửa cũng như run rẩy.

“Giờ là chặng nước rút cuối cùng!” Gandalf nói. “Nếu mặt trời còn chiếu sáng ngoài kia, chúng ta vẫn có cơ thoát được. Theo tôi nào!”

Lão rẽ sang trái và chạy thật nhanh trên nền sảnh đá phẳng lì. Khoảng cách thực tế lớn hơn là khi mới thoạt nhìn. Vừa chạy họ vừa nghe thấy tiếng rầm rập vang vọng của biết bao bước chân vội vã ở đằng sau. Một tiếng thét ré lên: họ đã bị phát hiện. Bắt đầu nghe thấy những tiếng leng keng loảng xoảng của kim loại. Một mũi tên bay vèo qua đầu Frodo.

Boromir cười lớn: “Chắc chúng chẳng mong đợi điều này,” gã nói. “Lửa đã cắt đường chúng. Chúng ta lại ở nhầm phía!”

“Nhìn phía trước kìa!” Gandalf gọi. “Cầu Cổng gần lắm rồi. Nhưng nó rất hẹp và nguy hiểm.”

Đột nhiên Frodo nhìn thấy ở ngay phía trước cậu một khe nứt sâu đen thui. Nơi cuối tòa sảnh, nền đá đã biến mất và rơi xuống vực sâu vô chừng. Cửa phía ngoài chỉ có thể đến được qua một dải cầu đá hẹp, chẳng có lề hay tay vịn, bắc qua khe vực thành một vòng cung dài chừng năm mươi bộ. Đó là vị trí phòng thủ cổ xưa của Người Lùn để chống lại bất cứ kẻ thù nào dám xâm nhập vào Sảnh Đầu và những con đường phía ngoài. Họ chỉ có thể đi qua theo hàng một. Gandalf đứng lại bên bờ vực, những người khác tập hợp phía sau.

“Anh hãy dẫn đường, Gimli!” lão nói. “Rồi đến Pippin và Merry. Hãy đi thẳng rồi lên cầu thang bên ngoài cửa!”

Tên bay vèo vèo về phía họ. Một mũi trúng Frodo nảy ra. Một mũi khác xuyên qua mũ Gandalf và mắc vào như sợi lông vũ đen trang trí. Frodo ngoái nhìn đằng sau. Bên kia rãnh lửa, cậu thấy nhung nhúc những bóng đen: dường như có tới hàng trăm tên Orc. Chúng khua giáo vung đao, những thứ đỏ rực như máu trong ánh lửa. Đùng, đùng tiếng trống lại rền vang, mỗi lúc một to, đùng đùng.

Legolas quay lại và tra tên vào dây, cho dù tầm bắn hơi xa so với cây cung nhỏ của chàng. Chàng giương cung, nhưng chợt buông tay, mũi tên rơi xuống đất. Chàng hét lên một tiếng hoảng hốt và sợ hãi. Hai tên quỷ hang to gộc xuất hiện; chúng vác hai phiến đá lớn, rồi ném xuống sàn để làm lối đi bắc qua khe lửa. Nhưng bọn quỷ hang không phải nguyên nhân khiến chàng Tiên khiếp sợ. Hàng ngũ đội quân Orc bỗng tách đôi, rồi chúng xô nhau chạy dạt, như thể chính bản thân chúng cũng đang sợ hãi. Một thứ gì đó đang tới từ phía sau chúng. Không thể thấy chính xác nó là thứ gì: nó trông như một cái bóng khổng lồ, ở chính giữa là một hình thù sẫm màu, hao hao giống hình người, nhưng lớn hơn rất nhiều; và sức mạnh và nỗi kinh hoàng như náu ở trong nó, như đi trước dẫn đường cho nó.

Nó đến bên rìa ngọn lửa và ánh sáng sầm xuống như thể vừa bị mây che phủ. Thoắt một cái nó đã nhảy qua khe vực. Những ngọn lửa bùng lên đón mừng, và quấn quanh nó; một làn khói đen cuộn lên trong không trung. Một bộ bờm phấp phới bùng cháy sáng rực phía sau nó. Tay phải nó cầm một lưỡi dao trông như một thanh lửa bén; còn trong tay trái là cây roi bện rất nhiều sợi đuôi.

“Ôi! Ôi!” Legolas than vãn. “Một tên Balrog! Một tên Balrog đã đến!”

Gimli trợn trừng mắt nhìn. “Tai Ương của Durin!” gã hét lên; lấy cả hai tay che mặt, để mặc cây rìu rơi xuống đất.

“Một tên Balrog,” Gandalf lẩm bẩm. “Giờ thì ta hiểu rồi.” Lão loạng choạng và dựa mạnh vào cây trượng. “Vận mệnh mới ác nghiệt làm sao! Trong khi ta thì mệt mỏi thế này.”

Cái hình thù tối tăm phấp phới những ngọn lửa dài lao thẳng về phía họ. Lũ Orc gào thét và tràn qua những cầu đá mới bắc. Boromir bèn nâng cây tù và thổi mạnh. Âm thanh thách thức rống lên vang dội, như tập hợp của biết bao tiếng thét dưới trần cao lộng. Trong phút chốc, lũ Orc nao núng và bóng đen cháy rực đứng khựng lại. Rồi âm thanh vang vọng chợt tắt ngấm như ngọn lửa bị thổi bạt bởi một cơn gió tối, và quân thù lại lao đến.

“Qua cầu ngay!” Gandalf lấy hết sức hét lên. “Chạy đi! Kẻ thù này quá sức tất cả các anh. Tôi phải chặn con đường hẹp này lại. Chạy đi!” Aragorn và Boromir không để tâm tới lời ra lệnh, mà vẫn đứng nguyên như trước, vai kề vai, ở phía sau Gandalf nơi đầu bên kia cây cầu. Những người khác cũng dừng lại ngay ngưỡng cửa đầu tòa sảnh, và quay người nhìn lại, không nỡ để người cầm đầu một mình đối mặt với kẻ thù.

Con Balrog đến đầu cầu. Gandalf đứng ngay giữa dải cầu, tay trái chống vào cây trượng, thế nhưng bên tay phải, thanh Glamdring lóe lên, lạnh lẽo và trắng toát. Đối thủ của lão dừng lại, đối mặt với lão, bóng đen quanh nó dang ra như hai chiếc cánh khổng lồ. Nó giơ roi, tiếng những đầu dây quất vào không khí vun vút. Lửa phun ra từ hai lỗ mũi. Thế nhưng Gandalf vẫn đứng nguyên.

“Ngươi không được qua,” lão quát. Lũ Orc đứng sững, và im lặng chết chóc bao trùm khắp nơi. “Ta là bề tôi của Ngọn Lửa Bí Mật, người mang ngọn lửa của Anor. Ngươi không được qua. Hỡi ngọn lửa của Udûn, lưỡi lửa đen sẽ chẳng giúp ích gì cho ngươi hết. Hãy quay về Bóng Tối! Ngươi không được qua.”

Balrog không trả lời. Ngọn lửa trong nó có vẻ đã tắt, nhưng bóng tối lại lớn thêm. Nó chậm rãi bước lên cầu, và bất ngờ nó vươn thân hình lên tới kích cỡ khổng lồ, đôi cánh dang rộng chạm cả hai bên bờ tường; thế nhưng họ vẫn nhìn thấy Gandalf, sáng le lói trong bóng tối; lão có vẻ nhỏ bé và hoàn toàn cô độc, xám xịt và cúi gập người, như một thân cây khô xác trước bão tố sắp nổi lên.

Từ giữa bóng đen, một thanh kiếm đỏ vụt vung tới cháy sáng.

Thanh Glamdring lóe lên trắng lóa đáp lại.

Một tiếng chạm kiếm chói tai kèm theo nhát đâm lửa trắng. Balrog ngã ra sau trong khi thanh kiếm đỏ bắn tung lên thành nhiều mảnh vỡ nung chảy. Thầy phù thủy loạng choạng trên mặt cầu, lùi một bước, nhưng rồi lại đứng vững.

“Ngươi không được qua!” lão thét.

Bằng một cú nhảy, Balrog chồm cả thân hình đồ sộ lên cầu. Cây roi rít lên vù vù.

“Ông ấy không thể đương đầu một mình!” Aragorn đột nhiên thét lên, chàng chạy dọc theo cây cầu quay lại. “Elendil!” chàng thét to. “Có tôi đây, Gandalf!”

“Gondor!” Boromir cũng thét lên rồi nhảy theo chàng.

Ngay lúc đó Gandalf giơ cao cây trượng, và hét to một tiếng lão giáng mạnh xuống mặt cầu phía trước. Cây trượng vỡ tan và rời khỏi tay lão. Một màn lửa trắng bùng lên chói lòa. Cây cầu nứt toác. Nó vỡ ngay dưới chân Balrog, và nhịp đá đang đỡ nó rơi ào xuống vực thẳm, trong khi phần còn lại vẫn nguyên vẹn, thăng bằng, run lên bần bật như một cái lưỡi đá đâm vào hư không.

Balrog rú lên khủng khiếp và rơi xuống phía trước, bóng tối quanh nó lao xuống rồi biến mất. Nhưng giữa chừng rơi xuống, nó vẫn kịp vung cây roi, các dây đuôi vụt trúng và cuốn lấy đầu gối thầy phù thủy, lôi lão ra tận mép cầu. Lão loạng choạng rồi ngã xuống, vô vọng cố bám lấy bờ đá, rồi trượt xuống vực thẳm tăm tối. “Chạy đi, lũ ngốc!” lão quát lớn, rồi mất dạng.

Những đốm lửa vụt tắt, và màn đêm tuyệt đối lại bao trùm. Hội Đồng Hành kinh hoàng đứng như mọc rễ, trân trối nhìn xuống khe vực. Trong lúc Aragorn và Boromir hối hả chạy quay lại, phần còn lại của cây cầu rạn vỡ và sụp xuống. Aragorn thét to đánh thức bọn họ.

“Đi thôi! Giờ tôi sẽ dẫn đường!” chàng gọi. “Chúng ta phải tuân theo mệnh lệnh cuối cùng của ông ấy. Theo tôi nào!”

Họ chạy sấp ngửa lên chiếc cầu thang sừng sững ngay ngoài cửa. Aragorn dẫn đầu, Boromir bọc hậu. Trên đỉnh cầu thang là một lối đi rộng rãi vang vọng tiếng chân. Họ chạy trối chết theo lối đi này. Frodo nghe thấy tiếng Sam khóc vang lên bên mình, rồi cậu nhận ra mình cũng đang vừa chạy vừa khóc. Đùng, đùng, đùng tiếng trống lại rền vang phía sau, nhưng giờ thì thê lương và chậm rãi; đùng!

Họ chạy mãi. Ánh sáng hửng lên phía trước; khoảng trần cắt khá nhiều lỗ thông lớn. Họ chạy nhanh hơn, đến một tòa sảnh sáng bừng ánh mặt trời từ những ô cửa sổ cao ở phía Đông. Họ chạy dọc theo sảnh. Họ vượt qua những cánh cửa lớn đã vỡ, và đột nhiên thấy Cổng Chính mở ra ngay trước mặt, vòm cổng bắt nắng chói lọi.

Có một toán Orc gác tại đó, nấp dưới bóng phía sau hai trụ cổng lừng lững, nhưng cánh cổng thì đã vỡ và đổ xuống. Aragorn quật tên chỉ huy chắn đường chàng ngã nhào, số còn lại hốt hoảng bỏ chạy trước cơn thịnh nộ của chàng. Hội Đồng Hành tràn qua mà không thèm để ý đến chúng. Ra khỏi Cổng, họ chạy và nhảy xuống những bậc thang khổng lồ đã mòn vì năm tháng, chính là ngưỡng cửa Moria.

Như vậy đó, cuối cùng, họ đã vượt qua tuyệt vọng mà lại thấy trời trên đầu và cảm nhận làn gió trên mặt.

Họ không dừng lại cho đến khi qua khỏi tầm tên bắn từ những bức tường. Lũng Lạch Râm trải ra quanh họ. Bóng Dãy Núi Mù đổ lên thung lũng, nhưng ánh nắng vàng rực rỡ đang trải dài mặt đất ở phía Đông. Khi đó mới khoảng một giờ sau buổi trưa. Mặt trời đang tỏa sáng, còn mây trắng ở tít trên cao.

Họ quay lại nhìn về phía sau. Một màu đen đặc trùm lấy vòm Cổng Chính dưới bóng núi. Xa xăm bên dưới mặt đất nhịp trống vẫn chậm rãi vọng tới: đùng. Họ chẳng thấy gì khác ngoài một vệt khói đen mỏng manh bốc lên; cả thung lũng bao quanh hoàn toàn vắng vẻ. Đùng. Cuối cùng nỗi tiếc thương cũng trào lên trong họ, và họ khóc ròng: vài người đứng và câm lặng, vài người ngã khuỵu dưới đất. Đùng, đùng. Tiếng trống nghe nhỏ dần.

CHƯƠNG VI LOTHLÓRIEN

“Than ôi! Tôi sợ là chúng ta không thể lưu lại đây thêm nữa,” Aragorn nói. Chàng nhìn về phía dãy núi và giơ cao thanh kiếm. “Vĩnh biệt, Gandalf!” chàng thét to. “Chẳng phải tôi đã nói với ông đó sao: một khi ông đã bước qua cánh cổng Moria, xin hãy cẩn thận? Than ôi, tôi nói đã đúng! Chúng tôi còn hy vọng gì nữa nếu thiếu ông?”

Chàng quay lại Hội Đồng Hành. “Chúng ta phải tiếp tục mà chẳng cần hy vọng,” chàng nói. “Ít ra chúng ta còn có thể được báo thù. Ta hãy cứng rắn lên và đừng khóc nữa! Đi thôi! Chúng ta vẫn còn cả quãng đường dài, và rất nhiều việc phải làm.”

Họ đứng dậy và nhìn xung quanh. Ở phía Bắc, thung lũng chạy vào một khe núi rợp bóng giữa hai cánh núi sừng sững, bên trên đó ba đỉnh trắng xóa đang tỏa sáng: Celebdil, Fanuidhol, Caradhas, Ba Đỉnh Núi của Moria. Ở đầu khe núi một dòng nước tuôn chảy như dải đăng ten trắng xuống những tầng thác thấp nối nhau thành một cái thang bất tận, và bọt nước mịt mù giăng đầy chân núi.

“Đằng kia là Bậc Lạch Râm,” Aragorn vừa nói vừa chỉ tay về phía thác nước. “Nếu vận mệnh tốt đẹp hơn, lẽ ra chúng ta đã xuống đây theo lối khe núi sâu bên cạnh dòng thác đó.”

“Hoặc Caradhas không ác nghiệt đến vậy,” Gimli nói. “Giờ thì hắn đứng kia mà cười trong nắng!” Gã giơ nắm đấm về phía đỉnh núi phủ tuyết xa nhất rồi quay đi.

Cánh núi hướng về phía Đông đang vươn thì đột ngột dừng lại, và đằng sau nó có thể nhìn thấy những vùng đất mở ra, rộng rãi và mờ mịt. Về phía Nam Dãy Núi Mù lùi ra xa vô tận hút tầm mắt. Cách họ chưa đầy một dặm, dưới thấp hơn một chút, bởi lúc này chỗ họ đứng vẫn còn khá cao trên triền Tây thung lũng, một hồ nước trải ra. Nó dài và có hình bầu dục, trông giống như một mũi giáo lớn thọc sâu vào khe núi phía Bắc, nhưng bờ Nam hồ ra khỏi vùng bóng đổ của dãy núi, phơi mình dưới trời nắng. Dù vậy màu nước hồ vẫn tối thẫm, xanh thẳm như bầu trời đêm trong vắt nhìn từ căn phòng sáng đèn. Mặt hồ tĩnh lặng không một gợn sóng. Bao quanh nó là bãi cỏ mượt, chạy thoải xuống từ mọi phía ôm lấy bờ hồ vẹn nguyên trơ trụi.

“Kia là Hồ Gương, Kheled-zâram sâu thẳm!” Gimli buồn bã nói. “Tôi vẫn nhớ ông ấy nói: ‘Mong anh sẽ được vui lòng mà ngắm cảnh vật ở đó! Nhưng chúng ta không được lưu lại đâu.’ Nay thì sẽ phải trải nhiều đường đất nữa mới khiến lòng tôi biết vui trở lại. Và chính tôi mới là người vội vàng rời đi, còn ông ấy thì phải nằm lại đây.”

Hội Đồng Hành tiếp tục trên con đường bắt đầu từ Cổng. Con đường gập ghềnh và hư nát, chỉ còn là vệt đường mòn luồn lách trong những khóm thạch nam và kim tước mọc tua tủa giữa những mặt đá vỡ. Dù vậy vẫn có thể nhận ra hình bóng xưa kia của con đường lát đá rộng rãi dẫn lên quanh co từ những vùng đất thấp của vương quốc Người Lùn. Ở nhiều đoạn ven đường vẫn còn những công trình bằng đá đổ nát, và cả những gò đồi xanh cỏ mà trên đỉnh là bạch dương hay những rặng linh sam rì rào trong gió. Một khúc cua về phía Đông dẫn họ sát theo bờ cỏ Hồ Gương, và cách con đường không xa sừng sững một cột đá mà phần đỉnh đã bị vỡ.

“Đó chính là Cột Durin!” Gimli kêu lên. “Tôi không thể đi qua mà không ghé lại một lát để ngắm kỳ quan của thung lũng!”

“Vậy thì khẩn trương lên!” Aragorn vừa nói vừa ngoái lại nhìn về phía Cổng. “Mặt trời lặn sớm đấy, và lũ Orc có thể sẽ không dám ló mặt cho đến sau lúc chạng vạng, nhưng chúng ta vẫn phải đi xa hẳn trước khi trời tối. Mặt Trăng khuyết gần hết rồi, và đêm nay sẽ rất tối.”

“Đi với ta, Frodo!” gã lùn hét lên, rồi nhảy ra khỏi con đường. “Ta sẽ không để cậu đi mà chưa được thấy Kheled-zâram.” Gã chạy xuống thảm dốc xanh lục. Frodo chậm chạp đi theo, cảm thấy bị cuốn hút bởi mặt nước xanh thẫm yên ả, bất chấp nỗi đau chưa nguôi và mệt mỏi rã rời; Sam bám ngay phía sau.

Đến bên cây cột đá, Gimli dừng lại và ngước lên. Nó nứt nẻ và dãi dầu sương gió, còn những ký tự rune trên bề mặt thì đã mờ nhạt không đọc được nữa. “Cây cột này đánh dấu nơi Durin lần đầu nhìn vào Hồ Gương,” gã lùn nói. “Chúng ta hãy thử nhìn một lần trước khi ra đi!”

Họ cúi xuống nhìn làn nước sẫm. Ban đầu họ chẳng nhìn thấy bất cứ thứ gì. Rồi dần dần họ thấy hình thù dãy núi bao quanh hiện lên trong nền xanh thẳm, và những đỉnh núi nom như những đốm lửa trắng ở phía trên; quá nữa là bầu không quang đãng. Sao lấp lánh như những hạt kim cương chìm sâu dưới đáy nước, cho dù bầu trời trên đầu đang ngập nắng. Thế nhưng hình bóng đang cúi xuống của chính họ thì lại chẳng thấy đâu.

“Ôi Kheled-zâram đẹp đẽ và kỳ diệu!” Gimli nói. “Vương Miện của Durin vẫn nằm lại đây cho đến khi người thức giấc. Xin vĩnh biệt!” gã cúi người rồi quay đi, vội vã băng qua thảm cỏ xanh trở lại con đường.

“Cậu thấy gì thế?” Pippin hỏi Sam, nhưng Sam chìm đắm trong suy nghĩ chẳng thể trả lời.

Con đường giờ đây rẽ về phía Nam rồi đổ dốc rất mau, hướng ra khỏi thung lũng giữa hai nhánh núi. Bên dưới cách hồ nước một quãng, họ bắt gặp một mạch nước sâu, trong như pha lê, từ đó dòng nước ngọt đổ xuống môi đá và chảy lấp loáng theo đường kênh dốc đứng.

“Đây chính là con suối thượng nguồn dòng Mạch Bạc,” Gimli nói. “Đùng uống nước ở đây! Nó lạnh như băng ấy.”

“Nó sẽ sớm trở thành một dòng sông chảy xiết, gom nước từ nhiều dòng suối núi khác,” Aragorn nói. “Đường chúng ta đi sẽ men theo sông nhiều dặm. Bởi tôi sẽ đưa các anh theo đúng con đường mà Gandalf đã chọn, và trước tiên tôi mong đến được khu rừng nơi sông Mạch Bạc đổ vào Sông Cả - ở phía ngoài xa kia.” Họ nhìn theo hướng chàng chỉ tay, và phía trước, họ thấy dòng suối trườn xuống vùng trũng của thung lũng, rồi chảy xa dần vào những vùng đất thấp, cho đến khi biến mất trong màn sương vàng.

“Ở đó có khu rừng Lothlórien!” Legolas nói. “Đó là nơi đẹp đẽ nhất trong số những nơi người Tiên chúng tôi cư ngụ. Không ở đâu cây cối giống như ở đó. Bởi vào mùa thu lá cây không rụng mà chuyển màu vàng kim. Cho đến tận khi mùa xuân đến cùng những tấm lá xanh, chúng mới chịu rụng xuống, và rồi cành cây lại trĩu đầy hoa vàng; khi ấy sàn rừng hóa ra vàng óng, cả trần rừng bên trên cũng óng vàng, còn những cột rừng thì bạc, bởi vỏ cây đều mịn và xám. Ở rừng Âm U chúng tôi vẫn còn nhiều bài ca hát như vậy. Trái tim tôi sẽ vô cùng mừng rỡ nếu được đứng dưới những tán rừng đó, nhất là trong tiết xuân!”

“Trái tim tôi sẽ mừng rỡ ngay cả trong tiết đông,” Aragorn nói. “Nhưng nơi đó còn cách đây nhiều dặm. Chúng ta hãy khẩn trương lên!”

Mới đầu Frodo và Sam còn cố gắng bắt kịp được đoàn người; thế nhưng Aragorn đang dẫn cả đoàn đi nhanh vùn vụt, nên chẳng lâu sau họ đã tụt lại phía sau. Họ chưa ăn gì vào bụng kể từ sáng sớm. Vết cắt trên đầu Sam nóng bừng như lửa đốt, chú cảm giác đầu mình nhẹ tênh. Ngay cả dưới trời nắng, gió dường như vẫn lạnh ngắt sau khi quá quen với bóng tối ấm áp trong Moria. Chú rùng mình. Còn Frodo cứ mỗi một bước chân lại cảm thấy đau đớn hơn và cậu thở hổn hển.

Cuối cùng Legolas quay lại và nhận thấy họ đã tụt lại quá xa, chàng nói với Aragorn. Đoàn người dừng chân, Aragorn chạy ngược lại đằng sau, gọi Boromir đi cùng với chàng.

“Tôi xin lỗi, Frodo!” chàng thốt lên lo âu. “Quá nhiều chuyện đã xảy ra hôm nay mà chúng ta phải vội thế này, nên tôi quên mất cậu đang đau; cả Sam nữa chứ. Các cậu nên nói ra mới phải. Chúng tôi chẳng làm gì để đỡ cho các cậu cả, trong khi đó là việc phải làm, dầu cả lũ Orc ở Moria có bám theo đi nữa. Cố lên nào! Một đoạn đường nữa sẽ đến nơi chúng ta có thể nghỉ ngơi đôi chút. Ở đó tôi sẽ giúp cậu những gì tôi có thể. Lại đây Boromir! Chúng ta sẽ cõng họ.”

Không lâu sau họ đến bờ một con suối khác chảy xuống từ phía Tây, hòa con nước sủi bọt vào dòng Mạch Bạc cuộn xiết. Nhao qua một thác đá rêu phong, cả hai cùng đổ mù mịt xuống một thung nhỏ. Ở trong thung mọc khá nhiều linh sam, thấp và cong, còn bờ thung dốc đứng phủ đầy dương xỉ và những bụi việt quất. Dưới đáy là một khoảng bằng phẳng, nơi con suối ồn ào chảy qua những viên cuội lấp lánh. Họ nghỉ chân ở đây. Lúc này đã gần ba giờ sau chính ngọ, và họ mới chỉ cách Cổng Moria vài dặm. Mặt trời đã lại ngả về phía Tây.

Trong khi Gimli và hai chàng Hobbit trẻ tuổi nhóm lửa bằng cây bụi và củi linh sam và lấy nước về đun, thì Aragorn chăm sóc Sam và Frodo. Vết thương của Sam không sâu nhưng nhìn đáng sợ, khuôn mặt của Aragorn căng lên khi khám. Mãi một lúc sau chàng mới nhìn lên với vẻ nhẹ nhõm.

“May cho cậu, Sam à!” chàng nói. “Rất nhiều người đã phải trả giá đắt hơn thế này để tiêu diệt được tên Orc đầu tiên trong đời. Vết thương không bị nhiễm độc, dù lũ Orc rất hay tẩm độc vào vũ khí. Tôi đã xử lý nó rồi, chắc sẽ lành lại nhanh thôi. Khi nào Gimli nấu nước xong, hãy rửa cho sạch.”

Chàng mở túi lấy ra vài chiếc lá đã héo. “Chúng khô cả rồi, nên vài phần công dụng đã mất đi,” chàng nói, “nhưng tôi vẫn còn vài lá athelas hái gần Đỉnh Gió. Hãy nghiến một chiếc vào nước và lấy nước đó rửa sạch vết thương, sau đó tôi sẽ băng lại. Giờ thì đến lượt cậu, Frodo!”

“Tôi ổn cả,” Frodo nói, cậu không muốn ai chạm vào người. “Tôi chỉ cần ăn gì đó và nghỉ ngơi một lát thôi.”

“Không được!” Aragorn đáp lại. “Chúng ta cần phải kiểm tra xem đe và búa đã làm gì cậu. Tôi vẫn lấy làm lạ là cậu còn sống được.” chàng chậm rãi cởi chiếc áo khoác cũ kỹ và áo chẽn sờn khỏi người Frodo, rồi bỗng thở dồn vì kinh ngạc. Rồi chàng cười phá lên. Tấm giáp bạc lấp lánh trước mắt chàng, như ánh sáng trên mặt biển gợn sóng. Chàng cẩn thận tháo nó ra rồi giơ lên, và những hạt ngọc đính trên tấm áo tỏa sáng như sao, còn những vòng bạc chạm nhau đinh đang như mưa sa mặt hồ.

“Các bạn nhìn này!” chàng gọi. “Làn da Hobbit đẹp đẽ này xứng đáng để mặc cho một vị tiểu vương Tiên cơ đấy! Nếu biết dân Hobbit có loại da này, có lẽ toàn bộ thợ săn Trung Địa đã lũ lượt kéo nhau đến Quận.”

“Và mọi mũi tên của mọi thợ săn trên đời đều sẽ trở nên vô dụng,” Gimli nói trong lúc nhìn ngây dại vào tấm giáp. “Đúng là một chiếc áo bằng mithril. Mithril! Tôi chưa bao giờ nhìn thấy hay nghe kể về thứ gì đẹp đẽ thế này. Đây có phải chiếc áo Gandalf đã nói đến không? Thế thì ông ấy đã định giá thấp nó rồi. Nhưng nó đã được trao thật đúng!”

“Em vẫn luôn thắc mắc anh và bác Bilbo thậm thụt làm gì với nhau trong căn phòng nhỏ đó,” Merry nói. “Cầu trời phù hộ cho ông già Hobbit! Em quý bác ấy hơn bao giờ hết. Em mong chúng ta còn có cơ hội được kể cho bác ấy nghe chuyện này!”

Có một vết thâm tím ở trên ngực và sườn phải của Frodo. Dưới tấm giáp còn một lớp áo lót da mềm, nhưng ở một chỗ các vòng xích đã khoét lủng vào tận da thịt. Phía sườn trái của Frodo cũng bị xước sát và bầm giập do cú va mạnh vào tường. Trong khi mọi người dọn bữa, Aragorn rửa vết thương cho cậu bằng nước lá athelas. Mùi thơm gắt xộc lên khắp trong thung, và bất cứ ai cúi người ngửi nước bốc hơi cũng đều cảm thấy tỉnh táo và khỏe mạnh trở lại. Chẳng lâu sau Frodo cảm thấy cơn đau dường như đã bỏ đi đâu mất, và hơi thở cậu trở nên dễ dàng hơn: cho dù cậu sẽ còn đau nhức khi chạm vào trong rất nhiều ngày nữa. Aragorn còn lót cả đệm vải vào sườn cậu.

“Tấm giáp nhẹ một cách kỳ lạ,” chàng nói. “Nếu vẫn còn mang được thì cậu hãy mặc lại vào. Tôi mừng vì biết cậu có chiếc áo như vậy trong mình. Đừng cởi ra, ngay cả khi ngủ, trừ khi số mệnh đưa cậu đến nơi mà cậu được an toàn ít lâu; thế nhưng điều đó hiếm khi xảy ra chừng nào cuộc hành trình của cậu còn chưa kết thúc.”

Khi họ ăn xong, Hội Đồng Hành lại thu xếp tiếp tục lên đường. Họ dập tắt đống lửa và ngụy trang toàn bộ dấu vết. Rồi họ trèo ra khỏi thung lũng quay lại con đường. Họ vẫn chưa đi được bao xa khi mặt trời lặn xuống sau những đỉnh núi phía Tây, và bóng tối khổng lồ trườn xuống sườn dãy núi. Màn đêm bao phủ chân họ, sương mù giăng kín các khu đất trũng. Xa tít về phía Đông, ánh sáng nhợt nhạt của buổi tối trùm lên vùng đồng bằng cùng những khu rừng mờ mịt xa xa. Sam và Frodo lúc này cảm thấy dễ chịu và như vừa được tiếp thêm sinh lực nên có thể đi khá nhanh, và Aragorn dẫn Hội Đồng Hành đi thêm gần ba tiếng nữa mà chỉ nghỉ một chặng ngắn ngủi.

Trời đã tối. Đêm sâu thẳm buông xuống. Vô vàn những vì sao sáng, thế nhưng họ không nhìn thấy vầng trăng khuyết cho đến tận khuya. Gimli và Frodo ở cuối đoàn người, bước đi nhẹ nhàng không nói lời nào, chỉ căng tai lắng nghe mọi âm thanh có thể vang lên ở phía sau. Một lúc lâu sau Gimli phá vỡ bầu tĩnh lặng.

“Chẳng có âm thanh nào ngoài tiếng gió,” gã nói. “Chẳng hề có con yêu tinh nào quanh đây, nếu không thì chắc tai ta được đẽo bằng gỗ. Hãy hy vọng lũ Orc đã hài lòng khi dồn được chúng ta ra khỏi Moria. Cũng có thể mục đích của chúng chỉ có thế, và chúng chẳng có ý gì khác với chúng ta - với chiếc Nhẫn. Dù chúng vẫn thường truy đuổi kẻ thù suốt nhiều lý xuống tận vùng đồng bằng, nhất là nếu phải báo thù cho thủ lĩnh tử trận.”

Frodo không trả lời. Cậu nhìn thanh Mũi Đốt, lưỡi nó mờ xỉn. Thế nhưng cậu vẫn nghe thấy thứ âm thanh gì đó, hoặc nghĩ mình nghe thấy. Ngay khi bóng tối trùm lấy họ và con đường sau lưng mờ dần, cậu lại nghe thấy những tiếng chân nhón nhén vội vã. Cậu nghe thấy ngay cả lúc này. Cậu bất ngờ quay lại. Có hai đốm sáng nhỏ xíu phía sau, hoặc cậu nghĩ đã nhìn thấy trong chốc lát, nhưng ngay lập tức chúng dạt sang một bên và biến mất.

“Gì thế?” gã lùn hỏi.

“Tôi không biết nữa,” Frodo trả lời. “Tôi nghĩ mình nghe thấy tiếng bước chân, và nhìn thấy hai đốm sáng - như cặp mắt vậy. Tôi thường xuyên nghĩ thế kể từ khi vào Moria.”

Gimli dừng lại và rạp mình xuống đất. “Ta chẳng nghe thấy gì ngoài những câu chuyện đêm của cỏ và đá,” gã nói. “Đi thôi! Nhanh lên! Chúng ta lại mất dấu bọn họ rồi.”

Làn gió đêm mang đến cho đoàn người giá lạnh từ dưới thung lũng. Phía trước họ hiện ra một khoảng rộng xám xịt, và họ nghe thấy tiếng lá cây xào xạc không ngớt như rừng dương trong cơn gió nhẹ.

“Lothlórien!” Legolas thốt lên. “Lothlórien đây rồi! Chúng ta đã đến bìa Rừng Vàng rồi. Than ôi, giờ lại là mùa đông!”

Trong bóng tối, những thân cây sừng sững cao vút ngay trước mắt họ, xõa cành thành vòm phía trên con đường và cả dòng suối bất đồ chảy dưới những tán cành rộng của chúng. Dưới ánh sao mờ ảo, những thân cây ánh lên màu xám, còn những chiếc lá xao động tỏa ra ánh vàng.

“Lothlórien!” Aragorn nói. “Tôi mừng vì lại được nghe tiếng gió thổi xào xạc này! Chúng ta mới chỉ cách Cổng Moria hơn năm lý, nhưng chúng ta không thể đi tiếp được nữa. Hãy dừng đây mà hy vọng đêm nay tài nghệ của người Tiên sẽ bảo vệ chúng ta khỏi mọi hiểm họa đeo bám phía sau.”

“Giả sử người Tiên vẫn còn sống ở đây trong cái thế giới càng thêm tăm tối này,” Gimli nói.

“Đã lâu lắm rồi kể từ khi tộc của tôi quay về đây thăm nơi chúng tôi đã ngao du từ ngàn đời trước,” Legolas nói, “nhưng tôi nghe nói Lórien vẫn chưa bị bỏ hoang, bởi ở đây có một quyền năng bí mật đẩy lui mọi điều xấu xa khỏi đất này. Dù sao cũng hiếm khi bắt gặp những người sống ở đây, có lẽ giờ họ đã chuyển vào sâu bên trong rừng, cách xa biên giới phía Bắc.”

“Đúng là họ sống sâu trong rừng,” Aragorn nói, và thở dài như thể ký ức nào đó vừa khuấy động trong chàng. “Đêm nay chúng ta sẽ phải tự lo. Chúng ta sẽ tiến lên thêm một đoạn ngắn nữa, cho đến khi cây cối bao kín xung quanh, rồi sẽ rẽ ngang khỏi đường mòn để tìm chỗ nghỉ.”

Chàng bước về phía trước; thế nhưng Boromir không bước theo mà vẫn đứng im do dự. “Còn con đường nào khác không?” gã hỏi.

“Anh muốn đường nào đẹp đẽ hơn sao?” Aragorn hỏi lại.

“Một con đường bình thường, dù nó có dẫn thẳng vào hàng rào gươm đao cũng được,” Boromir trả lời. “Hội Đồng Hành này đã bị dẫn theo quá nhiều con đường kỳ lạ, và cho đến giờ chỉ toàn đến những cảnh tang thương. Các vị đã không nghe lời tôi, chấp nhận đi qua bóng đêm Moria, để rồi ta phải chịu mất mát. Và giờ anh lại nói chúng ta phải đi qua khu Rừng Vàng. Nhưng ở Gondor tôi đã nghe kể về vùng đất đầy hiểm nguy này, và người ta nói có nhiều người đã đi vào nhưng chỉ rất ít đi ra được, và trong số ít ỏi đó không một ai còn lành lặn hết.”

“Đừng nói đến từ lành lặn, sẽ chính xác hơn nếu anh nói là như cũ,” Aragorn đáp. “Nhưng nếu trong thành phố của những người từng một thời sáng suốt mà giờ đây họ cũng nói xấu Lothrórien, thì chứng tỏ ở Gondor sự thông thái đã sa sút quá rồi, Boromir ạ. Anh muốn tin gì thì tùy, nhưng chẳng còn đường nào khác đâu - trừ khi anh một mình quay lại Cổng Moria, hay leo bừa qua dãy núi không lối đi, hay tự mình bơi qua Sông Cả.”

“Vậy thì cứ dẫn đường!” Boromir nói. “Nhưng rất nguy hiểm đấy.”

“Nguy hiểm, dĩ nhiên rồi,” Aragorn nói, “đẹp đẽ và nguy hiểm; nhưng chỉ kẻ tà ác mới sợ, hoặc là những kẻ mang chút tà ác trong mình. Hãy theo tôi!”

Họ mới tiến vào bên trong khu rừng khoảng hơn một dặm thì đến bờ sông một con suối khác ào ạt chảy xuống từ vách núi bị cây cối bao phủ, vách núi này bò ngược về Tây thẳng hướng dãy núi. Họ nghe thấy nó đổ ào xuống thành thác ở đâu đó trong bóng tối phía bên phải. Dòng nước xiết tối tăm chảy ngang qua con đường trước mặt họ, rồi hòa cùng dòng Mạch Bạc ở một xoáy nước gồm cơ man những vũng nước tối giữa những bộ rễ cây.

“Đây là dòng Nimrodel!” Legolas nói. “Về dòng nước này, từ thời xa xưa người Lâm Tiên đã sáng tác biết bao bài ca, đến giờ chúng tôi vẫn hát ở miền Bắc, nhớ về dải cầu vồng trên dòng thác, cả những cánh hoa vàng nổi trên bọt nước sông. Giờ đây tất cả đều tăm tối, cây Cầu Nimrodel cũng đã sụp đổ rồi. Tôi sẽ xuống khỏa chân, bởi người ta vẫn nói nước ở đây hóa giải mọi mệt nhọc.” Chàng tiến về phía trước, trèo xuống vách bờ dựng đứng rồi bước vào dòng nước.

“Theo tôi đi!” chàng hô lên. “Nước không sâu đâu. Ta cùng lội qua nào! Sang bờ bên kia ta sẽ nghỉ, tiếng dòng thác sẽ ru chúng ta ngủ, và quên đi mọi đau buồn.”

Từng người nối nhau trèo xuống đi theo Legolas. Frodo dừng lại ở gần bờ trong chốc lát để dòng nước chảy qua đôi bàn chân rã rời. Nước lạnh ngắt nhưng đem lại cảm giác thật sạch sẽ, và khi cậu bước ra xa rồi làn nước dâng lên đến tận gối thì cậu cảm thấy mọi cát bụi đường dài và toàn bộ ưu phiền đã được rửa trôi khỏi đôi chân mình.

Khi tất cả Hội Đồng Hành đều lên đến bờ bên kia, họ ngồi xuống nghỉ ngơi và ăn uống đôi chút, rồi Legolas kể cho họ nghe những câu chuyện về Lothlórien mà bất cứ người Tiên rừng Âm U nào cũng đều gìn giữ trong tim, về ánh mặt trời cùng ánh sao trên những bãi cỏ ven bờ Sông Cả trước khi thế giới trở nên toàn màu xám.

Cuối cùng bầu tĩnh lặng bao trùm, và họ nghe thấy giai điệu ngọt ngào của dòng thác trong bóng tối. Frodo gần như hình dung ra cậu nghe được một giọng hát, hòa vào tiếng của dòng nước.

“Các anh có nghe thấy tiếng ca của Nimrodel không?” Legolas hỏi. “Tôi sẽ hát cho các anh nghe một bài về trinh nữ Nimrodel, người con gái mang tên dòng suối cạnh nơi nàng sống cách đây lâu lắm rồi. Ca từ của nó rất hay nếu hát bằng ngôn ngữ vùng rừng chúng tôi; nhưng ở đây tôi sẽ hát bằng Tây ngữ, như hiện vẫn có vài người ở Thung Đáy Khe hát.” Bằng chất giọng êm dịu khó nghe được trong tiếng xào xạc của những tán lá trên đầu, chàng bắt đầu hát:

Có nàng Tiên nữ xinh tươi

Như sao ánh ả giữa trời ban mai:

Bạc xanh vuốt nếp đôi hài,

Vàng đan mép áo choàng dài trắng phau.

Mày ngài chớm đậu vầng sao,

Tóc mây lấp lánh khác nào ánh dương

Đùa trên óng ánh cành vàng

Giữa Lórien đất huy hoàng xưa xa.

Tóc mun vờn búp tay ngà,

Thênh thang tự tại tiên nga nguyệt trần;

Chùng chình gió cuốn bước chân

Êm như ngọn lá rập rờn cành đoan.

Có dòng suối mát chan chan

Nimrodel rót thác giữa làn cỏ xanh,

Bên dòng trỗi giọng thanh thanh

Bạc trong gieo xuống long lanh gương hồ.

Nhưng ai biết được bây giờ

Dưới trời nắng sáng hay mờ bóng đêm

Nơi nào đưa bước Nimrodel

Từ ngày lạc lối trong miền sơn khê.

Náu chân vách núi xa kia,

Con thuyền cảng xám nằm chờ buông neo.

Ngày trông tháng đợi xiết bao,

Biển gầm rợn rợn, người nào thấy đâu.

Bất đồ phương Bắc gió cao

Ầm ầm rú rít ào ào tới nơi

Bốc thuyền ném thẳng ra khơi,

Lừng lừng sóng đón, tơi bời triều xô.

Sớm mai hửng xám bơ phờ,

Nào chân núi nọ? Đâu bờ bến kia?

Nhác trông bọt nước tứ bề

Mịt mờ con mắt, tái tê cõi lòng.

Amroth dõi bể sóng cồn,

Ngoảnh trông bờ đất mỗi dồn mỗi xa,

Ngó thuyền thậm tệ nhiếc la

Tại mi bất tín đôi ta chia lìa!

Vốn vua Tiên tự thuở xưa

Rừng xanh núi biếc có thừa quyền oai,

Lá cành vàng óng nơi nơi

Lothlórien buổi đất trời sang xuân.

Trông kia: từ giữa khoang thuyền

Chàng bay như mũi tên huyền rời cung,

Như chim âu liệng tầng không

Nhắm nơi đáy nước trùng trùng gieo thân.

Gió lùa mái tóc lâng lâng,

Bọt tung trắng xóa vân vân quanh mình;

Trông xa dũng mãnh lung linh

Như thiên nga cưỡi sóng dềnh băng băng.

Nhưng rồi bặt tiếng Tây phương,

Bờ Bên Này cũng tuyệt đường tin đưa;

Dân Tiên từ bấy đến giờ

Nhớ Amroth luống trông chờ hoài công.

Giọng Legolas bỗng ngập ngừng, rồi bài ca ngưng bặt. “Tôi không thể hát thêm được nữa,” chàng nói. “Đó chỉ là một phần, bởi tôi đã quên nhiều rồi. Bài ca dài và sầu thảm, vì nó hát về chuyện nỗi buồn ập tới Lothlórien tức Lórien Hoa Nở, khi Người Lùn đánh thức cái ác bên trong dãy núi.”

“Nhưng Người Lùn không tạo ra cái ác,” Gimli nói.

“Tôi không nói vậy; nhưng cái ác đã đến,” Legoals buồn bã trả lời. “Rồi rất nhiều người Tiên cùng tộc với Nimrodel đã phải rời bỏ nơi sinh sống để ra đi, còn bản thân nàng thì mất tích ở miền Nam xa xôi, trên các đèo Dãy Núi Trắng; nàng đã không đến được con tàu nơi Amroth tình lang của nàng vẫn chờ đợi. Thế nhưng mỗi bận xuân về, khi gió luồn qua từng chiếc lá non, người ta vẫn nghe thấy giọng nàng vang vọng bên dòng thác mang tên nàng. Và khi cơn gió thổi xuống miền Nam, thì cũng là lúc giọng hát của Amroth vang đến từ ngoài biển; bởi dòng Nimrodel chảy vào Mạch Bạc, mà người Tiên gọi là Celebrant, rồi Celebrant hòa vào Sông Cả Anduin, rồi Anduin chảy ra Vịnh Belfalas, nơi người Tiên đất Lórien giương buồm ra khơi. Thế nhưng cả Nimrodel lẫn Amroth đều không bao giờ trở về.

“Người ta kể rằng nàng có ngôi nhà dựng trên cành một cái cây mọc gần dòng thác; bởi sống trên cây chính là tập tục của người Tiên rừng Lórien, có lẽ đến giờ vẫn vậy. Vì thế họ được gọi là Galadhrim, những người trên cây. Sâu trong rừng của họ cây đều rất lớn. Người ở rừng này không đào vào trong mặt đất mà ở như Người Lùn, cũng chẳng xây cất nhà cửa kiên cố bằng đá trước khi Bóng Tối phủ xuống.”

“Và ngay cả những ngày về sau này sống trên cây có thể được cho là an toàn hơn ở trên mặt đất,” Gimli nói. Gã nhìn sang phía bên kia bờ suối, nơi có con đường dẫn ngược về Lũng Lạch Râm, rồi lại nhìn lên vòm cành cây sẫm màu phía trên.

“Lời anh nói lại là một lời khuyên hay đấy, Gimli,” Aragorn nói. “Chúng ta chẳng thể dựng nhà, thế nhưng đêm nay ta sẽ làm như người Galadhrim, tìm nơi trú ẩn trên ngọn cây, nếu có thể. Chúng ta đã ngồi đây, bên cạnh con đường, lâu hơn mức khôn ngoan rồi đấy.”

Hội Đồng Hành lúc này rời khỏi con đường để tiến vào bóng tối của rừng sâu, về phía Tây men theo dòng suối núi, bỏ lại sau lưng dòng Mạch Bạc. Cách thác Nimrodel không xa họ bắt gặp một cụm cây, vài cây mọc vươn ra tận phía trên dòng suối. Những thân cây vạm vỡ màu xám có chu vi hoành tráng, nhưng chiều cao thì khó mà có thể đoán được.

“Tôi sẽ leo lên,” Legolas nói. “Tôi như được về nhà ở giữa rừng cây, dù dưới gốc hay trên cành, cho dù những cây này đều thuộc loại lạ lẫm đối với tôi, chỉ trừ cái tên trong những bài ca. Chúng được gọi là Mellyrn, chính là những cây nở hoa vàng, nhưng tôi chưa bao giờ leo lên một cây loại này. Giờ tôi sẽ xem hình dáng cùng kiểu mọc của chúng ra sao.”

“Dù thế nào đi nữa.” Pippin nói, “chúng vẫn thật phi thường nếu có thể cung cấp bất cứ chỗ ngủ đêm nào, không tính đến lũ chim. Tôi chẳng thể ngủ được trên cành!”

“Thế thì chỉ còn cách đào lỗ dưới đất thôi,” Legolas nói, “nếu muốn làm theo phong tục của dân các cậu. Nhưng cậu phải đào thật nhanh và thật sâu, nếu muốn ẩn nấp với lũ Orc.” Chàng nhẹ nhàng nhảy lên bám lấy một cành cây đâm ra từ thân ở tít trên cao. Thế nhưng giữa lúc chàng còn đang đung đưa ở đó, một giọng nói từ bóng cây phía trên bỗng cất lên.

“Daro!” giọng nói như ra lệnh khiến Legolas vội thả người xuống đất bất ngờ và sợ hãi. Chàng nép sát người vào thân cây.

“Đứng yên!” chàng thì thầm với những người khác. “Đừng cử động hay nói gì hết!”

Một tràng cười khẽ vang phía trên đầu họ, và một giọng nói trong trẻo khác cất lên bằng một ngôn ngữ tiên. Frodo không hiểu được mấy những gì vừa được nói, bởi ngôn ngữ người Lâm Tiên phía Đông dãy núi sử dụng không giống ở miền Tây. Legolas nhìn lên rồi trả lời bằng chính thứ tiếng đó[12].

“Họ là ai, và họ nói gì vậy?” Merry hỏi.

“Họ là người Tiên,” Sam nói. “Cậu không nghe tiếng họ nói sao?”

“Đúng, họ là người Tiên,” Legolas trả lời; “và họ nói rằng cậu thở to đến nỗi họ có thể bắn trúng cậu ngay cả trong bóng đêm.” Sam hoảng hốt vội lấy tay che miệng. “Nhưng họ cũng nói cậu không cần phải sợ. Họ đã biết tới sự có mặt của chúng ta một lúc lâu rồi. Họ nghe thấy tiếng tôi từ phía bên kia dòng Nimrodel, và biết tôi thuộc họ hàng miền Bắc, vì thế họ không cản chúng ta lội qua; rồi sau đó họ nghe cả bài hát của tôi. Giờ họ muốn tôi trèo lên đó cùng Frodo; bởi hình như họ cũng có chút tin tức về cậu ấy và cuộc hành trình của chúng ta. Còn với những người khác, họ yêu cầu đợi dưới này một lát, và canh gác khu vực gốc cây, cho đến khi họ đưa ra quyết định sẽ làm gì tiếp.”

Từ trong bóng đêm bên trên, một chiếc thang được thả xuống: thang làm bằng thừng bện, màu bạc xám và phát sáng trong đêm; cho dù nhìn mỏng manh là vậy, nó vẫn đủ bền để chịu được nhiều người trèo lên. Legolas nhẹ nhàng chạy lên thang, Frodo chậm rãi bám theo; ở phía sau là Sam, cố gắng không phát ra tiếng thở to. Những cành cây mallorn gần như mọc thẳng ra từ thân cây rồi hướng vút lên trên; thế nhưng lên tới gần ngọn, thân cây tỏa ra thành một vành rất nhiều cành, và giữa những cành này họ nhìn thấy có dựng một bục gỗ, hoặc mộc lâu như ngày đó vẫn gọi: còn người Tiên gọi là talan. Muốn vào bên trong nó thì phải trèo qua một lỗ tròn ở chính giữa, nơi chiếc thang được thả xuống.

Khi Frodo lên được đến nền mộc lâu, cậu thấy Legolas đã ngồi sẵn ở đó cùng ba người Tiên khác. Họ đều mặc áo màu xám thẫm, khó có thể nhận biết giữa màu những thân cây, trừ khi họ chuyển động bất ngờ. Họ đứng dậy, một người trong số họ tháo bỏ cái chụp chiếc đèn nhỏ làm phát ra một tia sáng bạc rất hẹp. Người này giơ đèn lên, nhìn vào khuôn mặt Frodo rồi đến Sam. Rồi ông ta lại tắt đèn, và nói lời chào mừng bằng ngôn ngữ của người Tiên. Frodo ấp úng nói lời đáp lễ.

“Xin chào mừng!” người Tiên chậm rãi nói lại bằng Ngôn Ngữ Chung. “Bọn ta hiếm khi sử dụng ngôn ngữ nào khác ngoài tiếng nói riêng của mình; vì giờ đây bọn ta sinh sống trong trái tim của khu rừng và không có giao thiệp với bất cứ giống người nào khác. Ngay cả các họ hàng miền Bắc cũng đã tách ra khỏi bọn ta. Nhưng vẫn có một vài người trong chúng ta vẫn ra bên ngoài để thu thập tin tức và theo dõi kẻ thù, và họ biết nói ngôn ngữ của những vùng đất khác. Ta là một trong số đó. Haldir là tên ta. Đây là những người em của ta, Rúmil và Orophin, họ không nói được nhiều ngôn ngữ của các cậu.

“Nhưng bọn ta có nghe đồn về việc các cậu sẽ tới, bởi người đưa tin của Elrond đã ghé qua đây trên đường về nhà qua Bậc Lạch Râm. Bọn ta ở đây không được nghe nói về - Hobbit, người tí hon, từ lâu lắm rồi, thậm chí không biết rằng họ vẫn còn sinh sống ở Trung Địa này. Các cậu nom không có vẻ người xấu! Và vì các cậu đi cùng một người Tiên thuộc dòng dõi bọn ta, hơn nữa cũng là điều Elrond yêu cầu, nên bọn ta sẵn lòng làm thân và giúp đỡ các cậu; cho dù dẫn người lạ qua lãnh địa này không phải là thói quen của bọn ta. Nhưng các cậu sẽ phải ở lại đây đêm nay. Các cậu có bao nhiêu người?”

“Tám,” Legolas nói. “Tôi, bốn Hobbit; và hai con người, một trong số đó, Aragorn, là người gốc Tây Châu và là một Bạn Tiên.”

“Danh tiếng Aragorn con trai Arathorn đã được biết đến ở Lórien,” Haldir nói, “và anh ta có được thiện ý của Phu Nhân. Tất cả đều ổn. Nhưng anh mới chỉ đề cập tới bảy người.”

“Thứ tám là một Người Lùn,” Legolas nói.

“Một Người Lùn sao!” Haldir thốt lên. “Vậy thì không ổn rồi. Chúng tôi không còn quan hệ gì với Người Lùn kể từ Những Ngày Đen Tối. Họ không được phép vào vùng đất của chúng tôi. Tôi không thể cho hắn đi qua.”

“Nhưng anh ấy đến từ Ngọn Cô Độc, là một trong số bộ tộc đáng tin dưới quyền Dáin, và thân thiện với Elrond,” Frodo phân trần. “Chính Elrond đã lựa chọn anh ấy vào hội đồng hành, và anh ấy đã tỏ ra rất dũng cảm và trung thành.”

Những người Tiên thì thầm nói chuyện với nhau, và tra hỏi Legolas bằng ngôn ngữ riêng của họ. “Rất tốt,” cuối cùng Haldir lên tiếng. “Chúng tôi sẽ làm thế, dù trái với mong muốn của chúng tôi. Nếu Aragorn và Legolas canh chừng hắn, và bảo lãnh cho hắn, hắn sẽ được phép qua; nhưng hắn sẽ phải chịu bịt mắt khi đi qua Lothlórien.

“Giờ chúng ta không nên bàn cãi nữa. Người của anh không nên lưu lại dưới mặt đất nữa. Chúng tôi đã canh chừng phía hai dòng sông sau khi thấy một đạo quân Orc lớn hành quân lên phía Bắc, dọc theo rìa dãy núi, hướng tới Moria từ nhiều ngày trước. Lũ sói cũng đang tru tréo ở vùng bìa rừng. Nếu đúng là các anh đến từ Moria, mối nguy hiểm chắc không thể ở quá xa phía sau. Ngay sớm mai các anh sẽ phải lên đường.

“Bốn Hobbit sẽ trèo lên đây nghỉ đêm với chúng tôi - chúng tôi không sợ họ! Còn một talan nữa ở cây bên kia. Những người còn lại phải nghỉ tại đó. Anh, Legolas, phải chịu trách nhiệm về bọn họ trước chúng tôi. Nếu có gì không ổn, anh phải gọi chúng tôi ngay! Và nhớ để mắt đến tên Người Lùn!”

Legolas ngay lập tức trèo xuống thang truyền thông điệp của Haldir; và chẳng lâu sau Merry và Pippin cũng trèo lên mộc lâu ở trên cao. Cả hai đều thở không ra hơi và trông có vẻ sợ sệt.

“Đây!” Merry hổn hển nói. “Bọn em đã mang chăn lên, cho cả bọn anh nữa. Sải Chân Dài đã giấu tất cả hành lý của chúng ta sâu dưới lớp lá rụng.”

“Các cậu không cần phải mang nặng lên đây,” Haldir nói. “Vào mùa đông ở trên ngọn cây rất lạnh, dù ngọn gió đêm nay đang ở tận miền Nam; nhưng bọn ta có đồ ăn và thức uống có thể xua tan cái lạnh ban đêm, rồi cũng có cả da thú và áo choàng dự trữ.”

Những chàng Hobbit mừng rỡ chấp thuận bữa tối thứ hai (ngon lành hơn rất nhiều). Sau đó họ quấn chăn cho ấm người, không chỉ bằng những tấm áo choàng lông thú của người Tiên, mà còn bằng cả chăn của họ, rồi cố ngủ. Thế nhưng dù mệt nhọc đờ đẫn, chỉ mỗi mình Sam thấy ngủ là dễ. Hobbit không thích độ cao, và kể cả nhà ai có tầng thì cũng không ngủ ở những tầng trên. Mộc lâu hoàn toàn không phải căn phòng ngủ lý tưởng theo ý họ. Nó không có tường, thậm chí không có cả lan can; ở một phía chỉ có mỗi một tấm bình phong bện nhẹ có thể tháo ra đặt vào những chỗ khác nhau tùy hướng gió.

Pippin nói chuyện thêm một lúc. “Em hy vọng là nếu ngủ được trên cái gác xép này em sẽ không lăn nhào xuống dưới,” cậu nói.

“Một khi đã vào giấc ngủ thì tôi sẽ ngủ tiếp, bất kể có lăn hay không lăn,” Sam nói. “Và nói càng ít, thì tôi sẽ thiếp đi càng sớm, nếu các cậu hiểu ý tôi.”

Frodo thao thức thêm một lúc, nhìn lên những vì sao lấp lánh xuyên qua lớp mái lá xao động ở phía trên. Ở bên cạnh, Sam đã ngáy từ rất lâu trước khi cậu nhắm mắt. Cậu lờ mờ thấy bóng xám của hai người Tiên đặt tay lên đầu gối, ngồi im phăng phắc, thì thầm với nhau. Người còn lại đã trèo xuống một cành thấp hơn để nhận phiên canh gác. Cuối cùng, như được ru bởi làn gió rì rào qua những cành trên cao cùng tiếng róc rách ngọt ngào của dòng thác Nimroldel phía dưới, Frodo chìm sâu vào giấc ngủ trong khi bài hát của Legolas vẫn văng vẳng trong tâm trí.

Đến khuya cậu chợt thức giấc. Các chàng Hobbit kia đều đang ngủ say. Những người Tiên đã đi đâu mất. Mặt Trăng lưỡi liềm sáng mờ mờ qua những kẽ lá. Gió lặng hẳn. Cách đó không xa cậu nghe thấy rộ lên tràng cười the thé và tiếng rất nhiều bước chân dưới đất. Còn cả tiếng kim loại loảng xoảng. Những âm thanh lắng xuống dần ở phía xa, và dường như đang hướng về phía Nam, vào sâu trong khu rừng.

Một cái đầu bỗng trồi lên qua lỗ giữa mộc lâu. Frodo vùng dậy cảnh giác và nhận ra đó là đầu một người Tiên trùm mũ xám. Anh ta nhìn sang các Hobbit.

“Chuyện gì vậy?” Frodo hỏi.

“Yrch!” người Tiên khẽ trả lời rít qua kẽ răng, rồi ném lên trên mộc lâu chiếc thang thừng đã cuốn lại.

“Orc à!” Frodo nói. “Chúng đang làm gì vậy?” thế nhưng người Tiên đã bỏ đi.

Chẳng còn thêm âm thanh nào nữa. Cả những chiếc lá cũng im lìm, và chính dòng thác cũng nín thinh. Frodo ngồi run rẩy bên trong những lớp chăn. Cậu thầm biết ơn là bọn họ đã không bị bắt gặp dưới mặt đất; thế nhưng cậu vẫn cảm giác những thân cây này không bảo vệ được gì nhiều, ngoại trừ giúp ẩn náu đơn thuần. Người ta vẫn nói lũ Orc giỏi đánh hơi như chó săn, và chúng còn leo trèo được nữa. Cậu rút thanh gươm Mũi Đốt ra và thấy nó lóe lên, lấp lánh như một ngọn lửa xanh; thế rồi nó lại nhạt dần và trở lại màu xám xịt. Cho dù ánh sáng trên thanh kiếm đã tắt, nhưng cảm giác về nguy hiểm cận kề vẫn không chịu buông tha Frodo, thậm chí nó càng trở nên thôi thúc. Cậu trở dậy, bò đến lỗ hổng rồi nhìn xuống. Cậu gần như tin chắc mình nghe thấy những chuyển động lén lút ở gốc cây tít phía dưới.

Không phải người Tiên; bởi những người sống trong rừng hoàn toàn không gây ra tiếng động khi di chuyển. Rồi cậu thoáng nghe thấy một âm thanh như tiếng khịt mũi; và dường như có cái gì đó đang cào lên lớp vỏ cây. Cậu căng mắt nhìn xuống bóng đêm, nín thở.

Vật đó giờ đang chầm chậm trèo lên, hơi thở của nó biến thành tiếng rít khẽ qua hàm răng nghiến chặt. Rồi khi nó lên cao dần, áp sát vào thân cây, Frodo nhìn thấy hai con mắt nhợt nhạt. Chúng dừng lại và nhìn trừng lên không nháy mắt. Bất chợt chúng quay đi, tiếp sau đó một bóng đen vội vã trượt xuống quanh thân cây rồi biến mất.

Gần như ngay sau đó cậu thấy Haldir vun vút leo lên giữa những cành cây. “Có thứ gì đó trên cây này ta chưa từng nhìn thấy trước đây,” anh nói. “Nó không phải một tên Orc. Ngay khi ta chạm tay vào thân cây, nó chạy biến mất. Nó có vẻ rất cảnh giác và rất có kỹ năng leo trèo, nếu không ta đã nghĩ đó là một Hobbit như các cậu.

“Ta không bắn, vì không dám khuấy động lên bất cứ tiếng hét nào: chúng ta không thể mạo hiểm để phải chiến đấu. Một đội quân Orc hùng hậu vừa đi qua. Chúng băng dòng Nimrodel - mạo phạm dòng nước trong bằng những bàn chân hôi thối! - rồi tiếp tục đi xuống con đường cổ ven sông. Có vẻ như chúng đã đánh hơi thấy gì đó, vì chúng sục sạo khắp khu vực gần nơi các cậu dừng chân. Ba chúng ta không thể đương đầu cả trăm đứa chúng, vì thế bọn ta đã vượt lên phía trước, giả giọng mà nói, dẫn chúng vào sâu trong rừng.

“Orophin giờ đã khẩn trương quay lại nơi cư ngụ của bọn ta để đánh động mọi người. Sẽ không tên Orc nào có thể ra khỏi Lórien này. Và cũng sẽ có rất nhiều người Tiên đến mai phục ở bìa rừng phía Bắc trước tối mai. Nhưng các cậu sẽ phải đi theo con đường xuống phía Nam ngay khi trời sáng rõ.”

Ngày hé rạng từ phía Đông. Ánh sáng hửng dần soi qua lớp lá mallorn vàng ruộm khiến những chàng Hobbit ngỡ như nắng sớm của một sáng hè mát lành đang tỏa xuống. Những vệt trời xanh nhạt lọt qua các cành cây lay động. Qua khoảng ở phía mặt Nam mộc lâu Frodo thấy toàn bộ thung lũng sông Mạch Bạc trải ra như biển vàng gợn sóng bồng bềnh trong làn gió nhẹ.

Buổi sáng vẫn còn tinh mơ và lạnh lẽo khi Hội Đồng Hành tiếp tục lên đường, giờ được Haldir và người em Rúmil dẫn đường. “Vĩnh biệt Nimrodel ngọt ngào!” Legolas kêu lớn. Frodo quay lại thấy một dải bụi nước trắng mờ giữa những gốc cây xám. “Vĩnh biệt!” cậu nói. Cậu tưởng như mình sẽ không bao giờ được nghe lại tiếng nước chảy đẹp đẽ này, như thể mãi mãi hòa trộn muôn vàn nốt nhạc trong một giai điệu trầm bổng bất tận.

Họ quay lại con đường chạy tiếp dọc bờ Tây dòng Mạch Bạc, và một lúc lâu họ đi theo nó hướng về phía Nam. Vết chân lũ Orc vẫn để lại trên mặt đất. Nhưng chẳng mấy chốc Haldir rời con đường, rẽ vào rừng cây, rồi dừng lại bên bờ sông dưới tầng bóng đổ.

“Có một người của chúng tôi ở phía bờ bên kia,” anh nói “dù các anh có thể không nhìn thấy anh ấy.” Anh cất tiếng gọi nghe như tiếng chim hót khẽ, và từ phía trong bụi cây non một người Tiên bước ra, mặc áo choàng xám nhưng đã hất mũ trùm về phía sau; mái tóc anh ánh lên như vàng trong nắng sớm. Haldir khéo léo quăng một cuộn thừng xám qua dòng nước, anh ta bắt lấy rồi buộc một đầu vào một cái cây gần bờ.

“Các anh thấy đấy, dòng Celebrant đến đây đã rất mạnh,” Haldir nói, “nó chảy vừa xiết, vừa sâu, vừa lạnh vô cùng. Chúng tôi không bao giờ chạm chân xuống nó tít trên đầu Bắc này, trừ phi buộc phải làm vậy. Thế nhưng chúng tôi cũng không muốn làm cầu trong những ngày cần phải đề cao cảnh giác này. Đây là cách chúng tôi qua sông! Hãy theo tôi!” Anh buộc chắc đầu thừng của mình vào một thân cây khác, và nhẹ nhàng chạy trên dây, qua phía bên kia bờ sông rồi lại chạy về, cứ như thể anh đang ở trên đường.

“Tôi có thể đi được như vậy,” Legolas nói; “nhưng những người khác không có kỹ năng này đâu. Liệu họ có phải bơi không?”

“Không!” Haldir trả lời. “Vẫn còn hai sợi thừng nữa. Chúng ta sẽ buộc lần lượt cao dần, một sợi ở quãng vai, một sợi ở quãng hông, bám vào chúng cẩn thận, những người lạ mặt có thể qua phía bên kia được.”

Sau khi cây cầu mảnh khảnh được bắc xong, Hội Đồng Hành bắt đầu đi qua, người cẩn thận và chậm chạp, người khác lại thấy dễ dàng hơn. Trong số những chàng Hobbit, Pippin chứng tỏ là người cừ nhất bởi cậu rất chắc chân, cậu đi qua nhanh chóng, chỉ bám bằng một tay; nhưng cậu hướng thẳng mắt về phía bờ bên kia mà không liếc xuống. Sam lết từng bước một, bám chặt vào sợi dây, mắt thì dán xuống dòng nước xoáy trắng nhợt như thể đó là vực sâu trên núi.

Chú thở phào nhẹ nhõm khi sang được bên kia bờ. “Sống và học hỏi! ông bõ già của tôi vẫn từng nói vậy. Dù ông chỉ nghĩ đến việc làm vườn thôi, chứ không phải đậu trên cây như chim, hay cố bước trên dây như nhện. Ngay cả cậu Andy tôi cũng chưa từng làm trò gì như thế cả!”

Khi rốt cuộc tất cả Hội Đồng Hành lại tập trung cùng nhau ở phía bờ Đông dòng Mạch Bạc, những người Tiên tháo thừng và cuộn lại hai sợi. Rúmil, ở lại bờ bên kia, thu về sợi cuối quàng lên vai, rồi đi mất sau một cái vẫy tay, để quay lại dòng Nimrodel tiếp tục canh gác.

“Bây giờ, thưa các bạn,” Haldir nói, “các anh đã tới Naith Lórien, hay là Mũi Lórien theo ngôn ngữ của các anh, bởi đây là mảnh đất nằm như một mũi giáo giữa hai dòng Mạch Bạc và Anduin Sông Cả. Chúng tôi không cho phép người lạ mặt do thám những bí mật ở Naith. Thật sự chỉ có rất ít người được phép đặt chân lên đây.

“Như đã thỏa thuận từ trước, từ đây tôi sẽ bịt mắt Gimli Người Lùn. Những người khác có thể bước đi thoải mái một lúc cho đến khi đến gần nơi sinh sống của chúng tôi, Egladil, tại Góc Nhọn nơi hai dòng nước gặp nhau.”

Rõ ràng Gimli chẳng hề thích vậy chút nào. “Thỏa thuận được đưa ra mà không có sự đồng ý của ta,” gã nói. “Ta sẽ không bước đi mà bị bịt mắt như kẻ ăn mày hay tù nhân vậy đâu. Ta không phải là gián điệp. Dân tộc ta chưa từng quan hệ với bất cứ tay sai nào của Kẻ Thù. Chúng ta cũng chưa từng làm tổn hại đến người Tiên. Ta ít nguy cơ phản bội các người cũng ngang như Legolas, hay bất cứ người bạn đồng hành nào của ta.”

“Ta không nghi ngờ gì ngươi,” Haldir nói. “Nhưng đây là luật của chúng ta. Ta không phải là người đề ra luật, và không thể bỏ nó qua một bên được. Ta đã quá chiếu cố khi để ngươi bước chân qua Celebrant rồi đấy.”

Gimli vẫn ngoan cố. Gã dạng chân thủ thế, tay đặt sẵn lên cán rìu. “Ta sẽ bước đi đường hoàng,” gã nói, “hoặc ta sẽ quay lại tìm về quê hương của ta, nơi lời nói của ta được tin tường, cho dù có phải bỏ mạng một mình giữa chốn rừng hoang.”

“Ngươi cũng không được quay lại,” Haldir nghiêm giọng nói. “Giờ đã đi tới tận đây, ngươi phải được đưa đến trước mặt Lãnh Chúa và Phu Nhân. Các ngài sẽ phán xét xem nên giữ hay nên để ngươi đi, tùy ý các ngài. Ngươi không thể qua sông một lần nữa, và nay đã có những lính canh bí mật phía sau không để ngươi qua. Ngươi sẽ bị tiêu diệt trước khi kịp nhìn thấy họ.”

Gimli rút phẳng cây rìu từ thắt lưng. Haldir và đồng đội cũng giương cung. “Trời tru đất diệt giống Người Lùn cứng cổ!” Legolas nói.

“Thôi nào!” Aragorn nói. “Nếu tôi vẫn còn dẫn dắt Hội Đồng Hành này, thì các anh phải làm theo ý tôi. Quả là bất công cho anh Người Lùn nếu phải một mình chịu sự đối xử đó. Tất cả chúng ta sẽ bịt mắt, kể cả Legolas. Vậy là tốt nhất, cho dù cuộc hành trình sẽ vì thế mà chậm trễ và chán ngắt.”

Gimli bỗng cười vang. “Chúng ta sẽ trông như một đội những thằng ngố tươi cười! Liệu Haldir có buộc dây dẫn cả đám chúng ta, như đoàn ăn mày mù chỉ có một con chó không? Nhưng tôi sẽ chấp nhận nếu chỉ một mình tên Legolas này chịu cảnh mù lòa với tôi.”

“Ta là người Tiên và còn là người nhà ở đây,” giờ đến lượt Legolas tức giận nói.

“Giờ thì chúng ta hãy hô: ‘Trời tru đất diệt giống ngươi Tiên cổ cứng!’ ” Aragorn nói. “Nhưng Hội Đồng Hành sẽ chia sẻ số phận của nhau. Haldir, hãy bịt mắt chúng tôi lại!”

“Ta sẽ đòi bồi thường cho từng cú ngã và từng ngón chân vấp đau, nếu ngươi không dẫn bọn ta đi tử tế,” Gimli nói trong khi họ quấn băng vải quanh mắt gã.

“Sẽ chẳng có bồi thường nào cho ngươi hết,” Haldir đáp lại. “Ta sẽ dẫn đường tử tế, đường đi cũng rất thẳng và bằng phằng.”

“Chao ôi, những ngày này mới điên rồ làm sao!” Legolas than vãn. “Chúng ta đây đều là kẻ thù của Kẻ Thù chung duy nhất, vậy mà tôi lại phải nhắm mắt bước đi, trong khi ánh mặt trời đang vui vẻ đùa giỡn trên miền rừng dưới những tán lá vàng!”

“Trông qua thì có vẻ điên rồ,” Haldir nói. “Thực tế thì quyền năng của Chúa Tể Hắc Ám thể hiện không ở đâu rõ hơn ở trong sự bất hòa đang chia rẽ tất cả những người vẫn còn chống lại hắn. Vậy mà chúng tôi thấy được quá ít niềm tin và sự trung thành từ thế giới bên ngoài Lothlórien, ngoại trừ có lẽ chỉ Thung Đáy Khe, vậy nên chúng tôi không dám để niềm tin của mình biến thành mối đe dọa cho quê hương. Giờ chúng tôi đang phải sống trên một ốc đảo giữa vô vàn hiểm nguy, và bàn tay chúng tôi thường xuyên đặt lên dây cung hơn là dây đàn.

“Những dòng sông đã từ lâu che chở chúng tôi, nhưng giờ chúng không còn là trạm gác chắc chắn nữa; bởi Bóng Đêm đã tràn lên phía Bắc khắp quanh chúng tôi. Nhiều người đã bàn đến chuyện ra đi, nhưng ngay cả việc đó xem ra cũng đã quá muộn. Dãy núi phía Tây đang dần trở nên tà ác; ở phía Đông đất đai đã bị bỏ hoang và đầy rẫy những sinh vật phụng sự Sauron; và còn có tin đồn rằng chúng tôi giờ đây cũng không còn an toàn nếu đi về phía Nam qua Rohan, rồi các cửa Sông Cả cũng đã bị Kẻ Thù canh chừng. Ngay cả trong trường hợp ra được bờ Đại Dương, chúng tôi cũng sẽ không tìm được một nơi cư ngụ. Người ta nói vẫn còn các hải cảng của người Thượng Tiên, nhưng tất cả đều xa tít về phía Bắc và Tây, bên kia miền đất của người Tí Hon. Nhưng đất ấy là đâu, may ra chỉ có Lãnh Chúa và Phu Nhân mới biết, chứ tôi thì không.”

“Từ lúc thấy chúng tôi, ít ra anh cũng phải đoán chứ,” Merry nói. “Có nhiều cảng Tiên ở phía Tây quê hương chúng tôi, là Quận, nơi người Hobbit sinh sống.”

“Thật hạnh phúc khi được sống gần bờ biển như người Hobbit!” Haldir nói. “Lâu lắm rồi chẳng có ai trong số người của chúng ta được thấy biển, dầu chúng ta vẫn nhớ đến qua những bài ca. Hãy kể về những bến cảng ấy trong lúc chúng ta cùng đi đường.”

“Tôi chịu thôi,” Merry nói. “Tôi chưa bao giờ thấy chúng. Trước đây tôi chưa bao giờ bước chân ra khỏi Quận. Phải chi tôi biết trước thế giới bên ngoài là thế nào, chắc tôi sẽ chẳng bao giờ dám cả gan rời bỏ đó mà đi.”

“Kể cả để chiêm ngưỡng Lothrórien tươi đẹp này sao?” Haldir hỏi. “Đúng là thế giới đầy rẫy những hiểm nguy và có rất nhiều nơi tăm tối; nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều điều đẹp đẽ, và cho dù ở khắp mọi nơi tình yêu giờ đã pha trộn với đau buồn, thế nhưng có lẽ nó còn đâm chồi nảy lộc hơn khi trước.

“Vẫn có người trong số bọn ta hát rằng Bóng Đêm sẽ rút đi, và hòa bình sẽ lại về. Nhưng ta không tin thế giới xung quanh chúng ta sẽ lại được như trước, hay ánh Mặt Trời sẽ lại như nó của ngày xưa. Với người Tiên, ta sợ rằng, điều tốt nhất là một hòa ước để cho họ thuận đường tới đuợc Đại Dương rồi rời bỏ Trung Địa mãi mãi. Ôi Lothlórien mà ta muôn vàn yêu quý! Cuộc sống sẽ rầu rĩ biết bao ở vùng đất chẳng có cây mallorn nào sống. Và cũng chưa có ai từng báo lại rằng ở phía bên kia Đại Dương có sự hiện diện của cây mallorn cả.”

Trong khi họ nói chuyện, Hội Đồng Hành nối nhau chậm rãi men theo những con đường rừng, dẫn đầu là Haldir, trong khi người Tiên kia đi sau cùng. Họ cảm nhận được sự bằng phẳng và mềm mại của con đường dưới chân, nên chẳng lâu sau họ đã bước đi thoải mái hơn mà không sợ vấp hay ngã. Bị tước đi thị giác, Frodo nhận ra thính giác và những giác quan khác trở nên nhạy bén hơn. Cậu ngửi thấy mùi cây cối và cỏ bị giẫm lên. Cậu nghe được những nốt nhạc khác nhau trong âm thanh xào xạc của lá trên đầu, con sông thầm thì xa xăm ở bên tay phải và tiếng chim khẽ khàng thánh thót trên trời. Cậu cảm nhận được nắng tỏa trên mặt và hai tay cậu, khi bọn họ đi qua một trảng đất thoáng đãng.

Ngay khi đặt chân lên bờ bên kia dòng Mạch Bạc, cậu đã có một cảm giác kỳ lạ, và nó càng trở nên sâu sắc khi cậu dấn bước vào trong mũi Naith: cậu tưởng như mình vừa bước qua cây cầu thời gian vào một góc nhỏ từ thuở Cựu Niên, và ngay lúc này đây đang bước đi trên một thế giới không còn tồn tại nữa. Ở Thung Đáy Khe vẫn còn ký ức về những thứ cổ xưa; thế nhưng ở Lórien những thứ cổ xưa vẫn tiếp tục sống trong thế giới thức tỉnh. Những thứ xấu xa đã được nhìn thấy, được nghe thấy ở nơi ấy, những phiền muộn đã được nếm trải; người Tiên sợ hãi và mất niềm tin vào thế giới bên ngoài: lũ sói vẫn tru lên ở phía ngoài bìa rừng; nhưng trên mảnh đất Lórien này hoàn toàn không có bóng tối lan đến.

Hội Đồng Hành bước đi suốt cả ngày hôm đó, đến tận khi họ cảm thấy buổi tối lạnh lẽo trùm xuống và nghe thấy từng đợt gió đêm xì xào giữa những tán lá. Rồi họ nghỉ ngơi và ngủ ngay trên mặt đất mà chẳng phải sợ sệt gì; bởi những người dẫn đường không cho phép họ tháo băng bịt mắt, nên họ không trèo được cây. Sáng hôm sau đoàn người lại đi tiếp, cất bước nhưng chẳng vội vã. Đến trưa họ dừng chân, và Frodo nhận thấy họ đã đến một nơi đầy ánh nắng Mặt Trời. Đột nhiên cậu nghe thấy rất nhiều giọng nói xung quanh mình.

Một đội quân Tiên vừa lặng lẽ tiến đến: họ đang vội vã hành quân đến bìa rừng phía Bắc để phòng chống mọi cuộc tấn công từ Moria; và họ cũng mang theo tin tức, một số trong đó Haldir đã thuật lại. Lũ Orc cướp phá đã rơi vào trận địa mai phục và bị tiêu diệt gần hết; số còn tháo chạy về phía Tây hướng tới dãy núi, và đang bị truy đuổi. Họ cũng phát hiện ra một sinh vật kỳ lạ, chạy gập cả lưng và đôi tay gần chạm đất, di chuyển như thú hoang, nhưng lại chưa hẳn mang lốt thú. Vật đó đã trốn thoát mà không bị bắt, và họ không bắn nó, vì không biết nó tốt hay xấu, và hiện đã mất dạng về phía Nam dòng Mạch Bạc.

“Họ cũng mang tin từ Lãnh Chúa và Phu Nhân của người Galadhrim.” Haldir nói. “Tất cả các anh sẽ được đi lại thoải mái kể cả Người Lùn Gimli. Có vẻ như Phu Nhân đã biết rõ ai là người thế nào với mỗi thành viên trong Hội Đồng Hành của các vị. Vừa có tin mới tù Thung Đáy Khe đến chăng.”

Anh tháo băng cho Gimli đầu tiên. “Xin thứ lỗi!” anh cúi thật thấp nói. “Từ giờ hãy nhìn chúng tôi bằng cặp mắt thân thiện! Hãy nhìn ngắm và nên lấy làm mừng, bởi anh là Người Lùn đầu tiên được nhìn thấy cây cối ở Naith Lórien suốt từ Thời Durin!”

Khi đến lượt cậu được mở mắt, Frodo ngước nhìn lên và gần như ngừng thở. Họ đang đứng giữa một không gian thoáng đãng. Phía bên trái có một quả đồi lớn phủ lớp cỏ xanh như Xuân thì buổi Cựu Niên. Có hai vòng cây mọc trên đỉnh như một chiếc vương miện kép: vòng bên ngoài vỏ thân trắng như tuyết, không có lá nhưng tuyệt đẹp ngay từ dáng hình trần trụi; vòng bên trong gồm những thân cây mallorn cao lớn, vẫn được tô điểm bằng lá vàng nhạt. Cao tít giữa cành nhánh một thân cây sừng sững mọc vút lên chính giữa hai vòng tròn, sáng ngời lên một cái mộc lâu trắng. Dưới mỗi gốc cây, và rải khắp các sườn đồi xanh mướt, thảm cỏ được điểm tô những bông hoa nhỏ màu vàng hình dáng như sao. Xen giữa chúng, rung rinh trên những cuống mảnh mai, còn có những loại hoa khác màu trắng và xanh phớt: chúng rập rờn như một màn sương ở giữa nền xanh thắm. Bầu trời xanh ngắt chụp lên tất cả, và mặt trời chiếu tỏa nắng xuống đồi, đổ những dải bóng xanh lục dưới gốc cây.

“Hãy chiêm ngưỡng! Các anh đã đến Cerin Amroth,” Haldir nói. “Đây là trái tim của vương quốc cổ đại như nó là như vậy từ cách đây rất lâu rồi, và đây là quả đồi của Amroth, nơi người đã xây ngôi nhà cao vào những ngày hạnh phúc. Ở đây có những loại hoa nở đông giữa thảm cỏ không bao giờ tàn úa: hoa màu váng là elanor, còn màu nhạt là niphredil. Chúng ta sẽ lưu lại đây một lát, và sẽ đến đô thành của người Galadhrim vào buổi tối.”

Trong khi những người khác thả mình xuống thảm cỏ thơm ngát, Frodo vẫn đứng im một chỗ như đã lạc hồn trong kinh ngạc. Cậu có cảm giác như vừa bước qua một khung cửa sổ cao nhìn ra một thế giới biến mất. Ánh sáng tỏa lên thế giới ấy không hề có tên trong ngôn ngữ của cậu. Tất cả những gì cậu thấy đều đẹp đẽ hình hài, thế nhưng mọi hình thù dường như mới tức thì được rõ rệt, như thể chúng được hình dung rồi vẽ ra lần đầu tiên ngay trước cặp mắt hé mở của cậu; mà lại cổ xưa như thể chúng đã tồn tại từ vĩnh cửu. Cậu nhìn thấy vẫn những màu sắc mình đã biết, nào vàng nào trắng nào xanh lam nào xanh lục; thế nhưng tất thảy đều tươi mới và thắm thiết, cứ như thể giây phút đó cậu lần đầu nhận thức ra chúng, rồi đặt tên mới và tuyệt vời cho chúng. Vào mùa đông ở đây, không trái tim nào tiếc thương mùa hạ hay mùa xuân. Cũng không hề có khiếm khuyết hay bệnh tật hay dị hình nào xuất hiện ở bất cứ thứ gì mọc trên mặt đất. Trên mảnh đất Lórien không có lấy một vết nhơ.

Cậu quay lại thấy Sam đang đứng bên cạnh cậu, nhìn quanh với vẻ bối rối, và dụi mắt như thể chú vẫn không chắc là mình đang tỉnh táo. “Trời nắng và sáng sủa, đúng thế đấy,” chú nói. “Tôi cứ tưởng người Tiên chỉ mê mỗi trăng sao: nhưng những thứ này còn Tiên hơn bất cứ điều gì tôi từng nghe. Tôi có cảm giác như đang ở bên trong một bài ca ấy, nếu cậu hiểu ý tôi.”

Haldir nhìn cả hai, và có vẻ như anh hiểu được ý nghĩa của cả tâm tư lẫn lời nói. Anh mỉm cười. “Các cậu đang cảm nhận được quyền năng của Phu Nhân người Galadhrim,” anh nói. “Liệu các cậu có vui lòng cùng ta đi lên Cerin Amroth không?”

Họ đi theo những bước chân nhẹ nhàng của anh lên sườn dốc trải thảm cỏ. Cho dầu cậu đang bước đi và hít thở, và khắp xung quanh hoa cỏ sống động cũng xôn xao trong cơn gió lạnh đang thổi trên mặt cậu, Frodo vẫn có cảm giác như đang lạc vào một vùng đất phi thời gian không bao giờ phai nhòa, thay đổi, hay rơi vào quên lãng. Khi cậu đã đi khỏi và lại một lần nữa dấn thân ra thế giới bên ngoài, thì Frodo người lữ hành từ Quận vẫn sẽ bước chân ở nơi ấy, trên thảm cỏ giữa những bông elanor và niphredil của Lothlórien đẹp đẽ.

Họ tiến vào bên trong vòng cây trắng. Vừa lúc đó ngọn Gió Nam thổi ùa lên Cerin Amroth và than thở giữa những cành cây. Frodo đứng yên, lắng nghe tiếng đại dương xa xôi vỗ lên những bờ cát đã từ lâu bị cuốn trôi, cả tiếng kêu của những con chim biển mà giống loài của chúng đã tuyệt diệt trên thế gian.

Haldir vẫn đi tiếp và giờ bắt đầu trèo lên mộc lâu trên cao. Khi Frodo chuẩn bị nối bước, cậu chạm tay lên thân cây bên cạnh thang: chưa khi nào cậu ý thức được một cách bất ngờ và mãnh liệt đến vậy cái đụng chạm cùng bề mặt một thân cây và cả sự sống bên trong đó. Cậu cảm thấy một niềm vui dội trong thân gỗ trong cảm giác đụng phải nó, không phải như thợ đốn cây mà cũng không như thợ mộc; đó là niềm vui của tự thân cây đang sống mà thôi.

Cuối cùng cậu cũng lên được cái nền tít trên cao, Haldir nắm lấy tay cậu rồi xoay cậu về phía Nam. “Hãy nhìn đằng này trước!” anh nói.

Frodo nhìn và thấy cách đó một quãng vẫn còn xa, một quả đồi bằng những thân cây khổng lồ, hay một thành phố toàn những tòa tháp xanh, là thế nào thì cậu không đoán nổi. Dường như chính từ đó tỏa ra quyền năng và ánh sáng thống trị toàn bộ vùng đất xung quanh. Đột nhiên cậu muốn được bay như chim đến nghỉ lại trong thành phố xanh đó. Rồi cậu nhìn về phía Đông và thấy toàn vùng đất Lórien chạy dọc xuống tận Anduin dòng Sông Cả lấp loáng nhạt nhòa. Cậu đưa mắt nhìn qua phía bên kia dòng sông và tất cả ánh sáng đều vụt tắt, và cậu lại trở về với thế giới cậu đã quen thuộc. Bên kia dòng sông, mặt đất trở nên bằng phẳng và trống trải, vô định và mơ hồ, mãi tới khi ra xa tít thì nó dựng dậy như một bức tường, tăm tối và ảm đạm. Ánh mặt trời trải trên Lothlórien không có đủ quyền năng để làm hửng lên bóng tối của hãy núi phía xa đó.

“Nơi ấy là thành lũy phía Nam rừng Âm U,” Haldir nói. “Nó được rừng linh sam đen bao phủ, nơi đó cây cối cạnh tranh chống lại nhau khiến cành lá đều mục rữa hoặc khô héo. Ở chính giữa, trên một đỉnh đá cao, là Dol Guldur, nơi Kẻ Thù giấu mặt cư trú cách đây lâu lắm rồi. Bọn ta sợ là giờ đây nó lại một lần nữa có người ở, và với quyền năng tăng lên gấp bảy. Gần đây phía bên trên đó lúc nào cũng có đám mây đen bao phủ. Ở độ cao này cậu có thể nhìn thấy hai thế lực đứng đối địch nhau; và không ngừng đối kháng nhau trong tư tưởng; nhưng cho dù ánh sáng đã soi thấu tâm can bóng tối, thì bí mật của chính nó lại chưa bị hé lộ. Vẫn chưa.” Anh quay người rồi nhanh chóng trèo xuống, và họ đi theo anh.

Tại chân đồi Frodo bắt gặp Aragorn đứng im lìm như một thân cây; nhưng trên tay chàng là một bông elanor vàng xinh xắn, và ánh sáng bừng lên trong đôi mắt chàng. Chàng đang được những kỷ niệm đẹp đẽ nào đó bao bọc: khi Frodo nhìn chàng, cậu biết chàng đang nhìn mọi vật y như xưa kia đã từng thấy chúng ở đúng nơi này. Bởi lẽ những năm tháng khắc nghiệt đã bị đẩy ra khỏi khuôn mặt Aragorn, và chàng như hóa thành một lãnh chúa trẻ trung ăn vận trắng tuyền, cao lớn và đẹp đẽ; và chàng nói bằng tiếng Tiên với một ai đó Frodo không nhìn thấy, Arwen vanimelda, namárië! chàng nói, rồi chàng hít một hơi dài, và dứt ra khỏi suy nghĩ của mình, chàng nhìn Frodo và mỉm cười.

“Đây là trái tim của Tiên Đường trần gian,” chàng nói, “và trái tim tôi vĩnh viễn ở lại đây, trừ khi vẫn còn ánh sáng phía cuối những con đường tối tăm mà chúng ta còn phải đi cho hết, cậu và tôi. Hãy đi cùng tôi!” Nắm lấy tay Frodo, chàng rời khỏi quả đồi Cerin Amroth, và không bao giờ còn trở lại đây trong lúc còn sống.

CHƯƠNG VII MẶT GƯƠNG CỦA GALADRIEL

Mặt trời đang lặn dần xuống phía sau dãy núi, và bóng tối trở nên dày hơn ở trong khu rừng, thì họ lại lên đường. Con đường giờ chạy thẳng vào những bụi cây nơi bóng tối đã kịp phủ xuống. Màn đêm giăng đầy trên cây cối trong lúc họ bước đi, và người Tiên đã tháo chụp những chiếc đèn bạc.

Đột nhiên họ lại một lần nữa bước ra khoảng không thoáng đãng để rồi thấy mình ở dưới bầu trời đêm nhợt nhạt chỉ lác đác vài ngôi sao sớm. Một khoảng trống không cây cối bày ra trước mắt họ, chạy thành vòng cung lớn rồi lượn đi sang cả hai bên. Xa hơn là một đường hào sâu mất hút trong màn đêm mờ, nhưng cỏ bên bờ hào thì vẫn xanh, như thể chúng còn tỏa sáng để ghi nhớ về mặt trời đã lặn. Phía bên kia bờ hào, một dải tường xanh dựng lên sừng sững, bao lấy một quả đồi xanh ngút tụ hợp những cây mallorn cao hơn tất cả các cây họ từng thấy ở khắp vùng. Chiều cao của chúng họ không đoán được, chỉ biết chúng đứng trong buổi nhập nhoạng như những tòa tháp sống. Trên tầng tầng lớp lớp cành nhánh và giữa những chiếc lá không ngừng xao động của chúng, vô vàn những điểm sáng đang lấp lánh: nào xanh nào vàng nào bạc. Haldir quay lại phía Hội Đồng Hành.

“Chào mừng đến với Caras Galadhon!” anh nói. “Đây là đô thành của người Galadhrim, nơi Lãnh Chúa Celeborn và Galadriel Phu Nhân của Lórien cư ngụ. Nhưng chúng ta không thể vào từ đây, bởi cổng thành không mở về phía Bắc. Chúng ta phải đi vòng xuống mặt Nam, và đường đi sẽ không hề ngắn, bởi thành phố này rất lớn.”

Có một con đường lát đá trắng chạy men bờ ngoài đường hào. Họ đi theo đường này về phía Tây, thành phố cứ dâng dần lên như đám mây xanh lá bên trái họ; và màn đêm càng dày đặc, càng có nhiều đốm sáng hiện ra, cho đến khi cả quả đồi như bừng cháy bởi muôn vàn vì sao. Cuối cùng họ cũng đến được một cây cầu trắng, băng qua đó họ thấy cổng lớn của thành phố: cổng mở về phía Tây Nam, đặt giữa hai đầu vòng tường bao gối vào nhau tại đây; nó cao lớn, chắc chắn, và được kết rất nhiều đèn.

Haldir gõ lên cổng và nói mấy câu, hai cánh cổng mở ra không một tiếng động; thế nhưng Frodo không hề nhìn thấy bóng dáng bất cứ người lính canh nào. Đoàn lữ khách tiến vào bên trong, và hai cánh cổng đóng lại đằng sau họ. Họ đang ở trên một làn đường sâu giữa hai đầu bờ tường, và sau khi nhanh chóng đi qua họ bước vào Thành Phố Cây. Họ không nhìn thấy bất cứ ai, không nghe được bước chân nào trên đường; thế nhưng có rất nhiều giọng nói, xung quanh họ và cả trên không trung. Từ xa tít trên ngọn đồi, họ còn nghe thấy tiếng hát từ trên cao rót xuống như tiếng mưa nhẹ rơi trên lá.

Họ men theo nhiều con đường, trèo lên nhiều bậc thang, cho đến khi họ lên tới khu vực cao và nhìn thấy phía trước mặt một đài phun nước sáng lung linh giữa bãi cỏ rộng. Nó được chiếu sáng bởi những chiếc đèn bạc đung đưa trên những cành cây, đổ nước xuống một bể chứa bằng bạc, mà từ bên trong một dòng suối trắng tràn ra. Ở phía Nam bãi cỏ, mọc lên cái cây đồ sộ nhất trong tất cả cây cối; thân nó nhẵn nhụi ánh lên như lụa xám, vượt lên như tòa tháp, cho đến tận khi những cành đầu tiên ở mãi trên cao chìa ra những tán khổng lồ bên dưới đám mây lá lờ mờ. Bên cạnh nó dựng một chiếc thang trắng rộng bản, và dưới chân thang có ba người Tiên đang ngồi. Họ vội đứng dậy khi đám lữ khách tiến lại gần, Frodo nhận thấy họ đều cao lớn, mặc giáp xám, và từ vai họ rủ xuống những tấm áo choàng dài trắng.

“Đây là nơi ở của Celeborn và Galadriel,” Haldir nói. “Các ngài mời các anh lên đó nói chuyện.”

Một trong những người gác Tiên thổi một âm lanh lảnh từ chiếc tù và con, và được đáp lại ba lần từ tít trên cao. “Tôi sẽ đi trước,” Haldir nói. “Frodo hãy đi sau, cùng với Legolas. Những người khác có thể đi theo tùy ý. Đây sẽ là một quãng trèo dài đối với những người không quen kiểu thang này, tuy nhiên các anh có thể nghỉ ngơi giữa chặng.”

Trong lúc chậm rãi trèo lên, Frodo đi qua rất nhiều mộc lâu: vài cái nằm ở bên này, vài cái nằm ở bên kia, vài cái khác lại dựng quanh thân cây, cho nên chiếc thang đi xuyên qua giữa chúng. Tới một cao độ chót vót so với mặt đất, cậu lên một cái talan rộng, giống như boong một con tàu khổng lồ. Trên đó dựng một ngôi nhà, lớn ngang với một đại sảnh của Con Người dưới mặt đất. Cậu theo chân Haldir bước vào, nhận thấy mình đang ở trong một căn phòng hình bầu dục, thân cây to lớn đâm lên chính giữa phòng, dù đã bắt đầu thon lại thành ngọn cây nhưng vẫn tạo thành một cột trụ hoành trảng.

Toàn bộ căn phòng tràn đầy một thứ ánh sáng dịu nhẹ; tường bao màu xanh lục xen lẫn bạc, còn mái óng ánh vàng. Có rất nhiều người Tiên ngồi ở đó. Sóng đôi ngồi trên hai chiếc ngai bên dưới thân cây và được một cành cây sống làm vòm che, là Celeborn và Galadriel. Họ cùng đứng dậy chào khách, theo đúng thói tục của người Tiên, ngay cả với những bậc vua chúa vĩ đại. Họ đều cao lớn, Phu Nhân không hề thấp hơn Lãnh Chúa; họ đều nghiêm nghị và đẹp đẽ. Họ mặc toàn một màu trắng; mái tóc Phu Nhân vàng thẫm, còn mái tóc dài của Lãnh Chúa Celeborn lại sáng ánh bạc; không một thoáng dấu hiệu tuổi tác nào nơi họ, trừ trong đáy sâu hai đôi mắt, bởi chúng sắc sảo như mũi giáo dưới ánh sao, và lại thăm thẳm như những giếng sâu ký ức.

Haldir dẫn Frodo đến trước mặt họ, vị Lãnh Chúa nói lời chào mừng Frodo bằng chính ngôn ngữ của cậu. Phu Nhân Galadriel không nói gì nhưng nhìn hồi lâu vào khuôn mặt cậu.

“Giờ thì ngồi bên ngai ta, hỡi Frodo người Quận!” Celeborn nói. “Khi tất cả lên đến nơi ta sẽ cùng trò chuyện.”

Ông nhã nhặn chào hỏi bằng tên khi từng người trong Hội Đồng Hành bước vào. “Chào mừng Aragorn con trai Arathorn!” ông nói. “Ba mươi tám năm thế giới bên ngoài đã trôi qua từ lần gần nhất anh đến đất này; và năm tháng ấy đã đè nặng lên anh. Nhưng dù tốt hay xấu, kết thúc cũng đã gần lắm rồi. Hãy đặt gánh nặng xuống đây trong chốc lát!”

“Chào mừng con trai Thranduil! Thật hiếm khi họ hàng của ta mới quá bộ từ miền Bắc đến đây.”

“Chào mừng Gimli con trai Glóin! Cũng quá lâu rồi chúng ta mới thấy người của Durin ở Caras Galadhon này. Nhưng hôm nay chúng ta đã phá vỡ luật lệ lâu đời nay. Có thể đây là dấu hiệu cho thấy dù thế giới này đang tối tăm, song những ngày tháng đẹp đẽ đã gần bên, và tình bạn sẽ hồi sinh giữa hai nòi giống.” Gimli cúi rạp người.

Khi tất cả khách khứa đã ngồi đông đủ trước mặt Lãnh Chúa, ông nhìn họ thêm một lượt nữa. “Ở đây có tám,” ông nói. “Chín người được cử đi: người đưa tin thông báo vậy. Nhưng cũng có thể quyết định của Hội Đồng đã thay đổi mà chúng ta không được biết. Elrond cách đây xa, bóng tối lại quần tụ ở giữa hai chúng ta, và suốt năm nay bóng tối ấy lan ngày một dài hơn.”

“Không, Hội Đồng không thay đổi quyết định,” Phu Nhân Galadriel lần đầu tiên lên tiếng. Giọng bà trong vắt du dương, nhưng lại trầm hơn âm vực chung của phụ nữ. “Gandalf Áo Xám ra đi cùng Hội Đồng Hành, nhưng ông không hề qua biên giới đất này. Giờ hãy cho ta biết ông hiện ở đâu; bởi ta rất muốn tiếp chuyện cùng ông lần nữa. Nhưng ta không nhìn từ xa được, trừ phi ông vào bên trong hàng rào Lothlórien: quanh ông chỉ là một màn sương xám, và những nẻo đường dưới chân cũng như trong tâm trí ông đều khuất khỏi tầm mắt ta.”

“Than ôi!” Aragorn nói. “Gandalf Áo Xám đã rơi vào bóng tối. Ông nằm lại Moria và không thể thoát ra.”

Nghe những lời này, tất cả người Tiên trong sảnh đều kêu lớn trong tiếc thương và sửng sốt. “Tin xấu thay,” Celeborn than, “xấu nhất trong số tin tức đến đây suốt những năm dài đầy những việc buồn đau.” Ông hướng về phía Haldir. “Sao tin này không báo gì cho ta trước?” ông hỏi bằng tiếng Tiên.

“Chúng tôi vẫn chưa nói với Haldir hành động và mục đích của mình,” Legolas nói. “Ban đầu chúng tôi quá mệt mỏi, và nguy hiểm thì sát ngay đằng sau; còn sau đó chúng tôi lại gần như quên nỗi đau này một hồi lâu, vì chúng tôi quá mừng rỡ được bước đi trên những con đường đẹp đẽ ở Lórien.”

“Nỗi đau của chúng tôi giờ vẫn chưa nguôi, và mất mát của chúng tôi không thể bù lại được,” Frodo tiếp lời. “Gandalf là người dẫn đường, ông đã dẫn chúng tôi qua Moria; khi việc thoát ra dường như đã tuyệt vọng, ông đã cứu chúng tôi, rồi ông ngã xuống.”

“Hãy kể cho chúng ta toàn bộ câu chuyện!” Celeborn nói.

Rồi Aragorn thuật lại tất cả những gì đã xảy ra, trên chặng đường đèo Caradhras, lẫn những ngày sau đó; chàng kể về Balin và quyển sách của ông, về cuộc hỗn chiến trong Phòng Mazarbul, về ngọn lửa, cây cầu hẹp, và về Nỗi Khiếp Sợ. “Nó dường như là một thứ tà ác đến từ Cổ Thế Giới, tôi chưa từng thấy bất cứ thứ nào như vậy,” Aragorn nói. “Nó vừa là bóng tối vừa là lửa, mạnh mẽ và khủng khiếp.”

“Đấy là một tên Balrog của Morgoth,” Legolas nói; “chết chóc nhất trong mọi tai ương của người Tiên, ngoại trừ Kẻ đang sống trong tòa Tháp Tối.”

“Tôi đã nhìn lên cây cầu ấy và thấy thứ vẫn luôn ám ảnh những giấc mơ đen tối nhất của chúng tôi, tôi đã thấy Tai Ương của Durin,” Gimli khẽ nói, nỗi sợ hãi hằn trong mắt gã.

“Than ôi!” Celeborn nói. “Chúng ta từ lâu lo sợ rằng nỗi kinh hoàng đang ngủ ở bên dưới Caradhras. Nhưng giá như ta biết Người Lùn đã lại đánh thức cái ác này ở Moria, ta đã cấm ngươi vuợt qua biên giới Bắc, ngươi và tất cả những kẻ đi cùng ngươi. Có lẽ cũng chẳng ngoa nếu nói rốt cục Gandalf đã rớt từ thông thái xuống ngu xuẩn, đâm đầu vô ích vào lưới nhện Moria.”

“Nói thế thì quả là hấp tấp rồi sẽ,” Galadriel nghiêm trang nói. “Sinh thời không hành động nào của Gandalf là vô ích. Những người đi theo không đọc được suy nghĩ của ông nên không thể báo lại xác thực mục đích của ông. Song người dẫn đường có ra sao đi nữa, ta cũng không thể trách cứ những người đi theo. Xin đừng nuối tiếc lời chào mừng vị khách Người Lùn. Nếu từ xa xưa dân ta phải tha hương khỏi Lothlórien, thì liệu có ai trong số người Galadhrim, kể cả Celeborn Thông Thái, sẽ chịu cúi đầu đi ngang mà không muốn ngẩng lên nhìn lại quê hương cũ, dù nó đã trở thành hang ổ của rồng?

“Tối thẫm sao nước hồ Kheled-zâram, lạnh giá sao những con suối dòng Kibil-nâla, và mỹ lệ sao những tòa sảnh nhiều cột trong Khazad-dûm vào thuở Cựu Niên trước buổi suy tàn của các đấng quân vương hùng mạnh dưới tầng đá.” Bà nhìn Gimli, lúc này đang ngồi giận dữ và buồn bã, rồi bà mỉm cười. Và gã Người Lùn, nghe những địa danh quen thuộc bằng ngôn ngữ cổ của giống nòi mình, nhìn lên bắt gặp ánh mắt bà; gã tưởng như vừa nhìn thấu trái tim của kẻ thù và chợt nhận ra ở đó chỉ có tình yêu cùng lòng cảm thông, vẻ kinh ngạc hiện rõ trên khuôn mặt gã, rồi gã mỉm cười đáp lại.

Gã vụng về đứng dậy, cúi người theo kiểu Người Lùn, và nói: “Nhưng mỹ lệ hơn nhiều vẫn là vùng đất Lórien sống động, và Phu Nhân Galadriel thì còn hơn tất thảy mọi châu báu trong lòng đất!”

Tất cả đều im lặng. Một lúc lâu sau Celeborn mới lại lên tiếng. “Ta không biết hoàn cảnh các người lại khốn khó đến vậy,” ông nói. “Gimli hãy quên những lời khó nghe vừa rồi: đấy là trái tim phiền muộn của ta đã nói. Ta sẽ làm mọi điều có thể để giúp đỡ các anh, tùy theo nguyện vọng và nhu cầu mỗi người, đặc biệt là anh chàng nhỏ bé đang mang gánh nặng.”

“Chúng ta biết nhiệm vụ của cậu,” Galadriel vừa nói vừa nhìn Frodo. “Mà chúng ta không định công khai bàn bạc ở đây. Nhưng có lẽ rồi sẽ thấy cậu tới đây cầu viện, như Gandalf hẳn có ý định đó, không phải là vô ích. Bởi Lãnh Chúa người Galadhrim được coi là người Tiên thông thái nhất toàn cõi Trung Địa, là người trao tặng những món quà còn vượt qua cả quyền lực vua chúa. Người tới sống ở miền Tây từ thuở sơ khai, và ta đã sống cùng người những năm dài không đo đếm được; vì từ trước khi Nargothrond hay Gondolin sụp đổ thì ta đã vượt núi, và cùng nhau qua các kỷ nguyên thế giới, chúng ta đã đấu tranh cưỡng lại cuộc thất bại dài lâu.

“Chính ta là người đầu tiên triệu tập Hội Đồng Trắng. Và nếu kế hoạch của ta không thất bại, Hội Đồng lẽ ra đã được Gandalf Áo Xám điều hành, và mọi thứ chắc đã không ra nông nỗi này. Tuy nhiên vẫn còn hy vọng ngay cả lúc này. Ta sẽ không cho lời khuyên, phải làm thế này, thế kia. Bởi khả năng của ta không ở việc làm giúp hay trù liệu, hay lựa chọn đi đường này đường khác; mà ở việc biết điều gì đã xảy ra và đang xảy ra; và một phần nào đó điều gì sẽ xảy ra. Nhưng ta nói với các người điều này: Nhiệm Vụ của các người nằm trên một lưỡi dao. Lạc lối một chút thôi là nó sẽ thất bại, kéo theo tất cả cùng sụp đổ. Nhưng hy vọng vẫn còn chừng nào toàn bộ Hội Đồng Hành đều trung chính.”

Cùng những lời này bà giữ lấy họ trong ánh mắt mình, và lần lượt nhìn từng người chất vấn trong im lặng. Không một ai, ngoại trừ Legolas và Aragorn, chịu đựng được lâu ánh mắt bà. Sam nhanh chóng đỏ bừng mặt và cúi gục đầu.

Sau một lúc lâu Phu Nhân Galadriel mới giải phóng họ khỏi ánh mắt nhìn, rồi bà mỉm cười. “Đừng để trái tim các người phiền muộn,” bà nói. “Đêm nay các người sẽ được ngủ yên.” Họ bèn thở phào nhưng bất chợt cảm thấy mệt mỏi, cứ như thể họ vừa bị tra hỏi lâu dài và kỹ lưỡng, cho dù chẳng hề có lời nào được nói ra.

“Đi thôi!” Celeborn nói. “Các người đã đủ buồn bã và mệt nhọc rồi. Mặc dù Nhiệm Vụ của các người không liên quan nhiều đến chúng ta, nhưng các người vẫn nên trú ngụ ở thành đô này, đến khi tất cả bình phục và khỏe khoắn. Giờ thì các người hãy nghỉ ngơi, chúng ta sẽ tạm không nói thêm về con đường phía trước.”

Đêm hôm đó Hội Đồng Hành ngủ trên mặt đất, một sự thỏa mãn lớn với bốn chàng Hobbit. Người Tiên dựng cho họ một chiếc lều giữa những thân cây gần đài nước, và đặt vào bên trong lều những tấm nệm mềm mại; sau những lời êm dịu bằng giọng Tiên du dương, họ cáo từ. Các lữ khách nói chuyện thêm một lát về giấc ngủ đêm trước trên ngọn cây, về cuộc hành trình ban ngày, về cả Lãnh Chúa và Phu Nhân; bởi tất cả đều chưa có tâm trạng nhớ về những việc xảy ra trước nữa.

“Cậu đỏ mặt về chuyện gì thế, Sam?” Pippin hỏi. “Cậu đầu hàng nhanh quá. Ai cũng sẽ nghĩ cậu có mặc cảm tội lỗi nào đó. Tôi hy vọng không tệ hại hơn việc cậu định âm mưu lấy cắp chăn của tôi.”

“Tôi chẳng bao giờ nghĩ đến việc đó,” Sam uể oải trả lời, chẳng có lòng nào để đùa cợt. “Nếu cậu muốn biết, thì tôi có cảm giác mình chẳng còn mặc gì trên người, và tôi không thích như vậy. Bà ấy dường như nhìn thấu vào tận bên trong tôi và hỏi tôi sẽ làm gì nếu bà cho tôi cơ hội được bay về nhà, về Quận, về một cái hốc xinh xắn với - với mảnh vườn nhỏ của riêng tôi.”

“Vui đấy,” Merry nói. “Cũng gần giống y hệt những gì tôi cảm nhận được; chỉ khác là, là... tôi không nghĩ mình sẽ nói đâu,” cậu lắp bắp kết thúc.

Xem ra tất cả bọn họ đều được thết đãi giống nhau: ai cũng có cảm giác mình được phép chọn lựa giữa bóng đêm kinh hoàng ở phía trước, và một điều khác mà mình vô cùng mong muốn: nó bày ra rõ nét trong hình dung của mình, và để có được nó, mình chỉ cần bước sang bên đường, rời bỏ Nhiệm Vụ và cuộc chiến chống lại Sauron cho những người còn lại.

“Và với tôi cũng vậy,” Gimli nói, “lựa chọn của tôi sẽ là một bí mật và chỉ mình tôi biết mà thôi.”

“Tôi thấy việc này cực kỳ lạ lùng,” Boromir nói. “Có thể đó chỉ là một thử thách, và bà ấy muốn đọc suy nghĩ chúng ta để phục vụ mục đích tốt đẹp riêng; nhưng tôi gần như dám nói bà ấy đang cám dỗ chúng ta, mời gọi những thứ bà ấy làm ra vẻ có đủ quyền năng trao tặng. Chẳng cần nói thêm là tôi không thèm nghe theo lời bà ấy. Con Người ở Minas Tirith luôn giữ đúng lời mình.” Tuy vậy Boromir cũng không tiết lộ những gì gã nghĩ Phu Nhân đã hứa hẹn với gã.

Còn với Frodo, cậu không muốn nói, dù bị Boromir dồn ép nhiều câu hỏi. “Bà ấy đã nhìn cậu rất lâu, Người Mang Nhẫn ạ,” gã nói.

“Phải,” Frodo thừa nhận; “nhưng bất cứ điều gì đã vào đầu tôi sẽ ở yên trong đó.”

“Ồ, vậy cũng phải cẩn thận!” Boromir nói. “Tôi không hoàn toàn tin tưởng Phu Nhân người Tiên này và mục đích của bà ấy đâu.”

“Đừng nói xấu Phu Nhân Galadriel!” Aragorn lạnh lùng nói. “Đừng nói những điều anh không biết. Không có bất cứ điều gì xấu xa trong bà ấy cũng như ở mảnh đất này, trừ những điều kẻ khác tự mình mang tới đây. Kẻ nào như vậy hãy đề phòng! Nhưng đêm nay tôi sẽ lần đầu tiên được ngủ mà không sợ hãi kể từ khi rời khỏi Thung Đáy Khe. Mong được ngủ thật sâu và tạm quên đi nỗi đau của riêng mình! Cả trái tim lẫn cơ thể tôi đều mệt mỏi rã rời.” Chàng ngả người xuống nệm và chìm ngay vào giấc ngủ dài.

Chẳng mấy chốc tất cả làm theo, và không tiếng động hay mộng mị nào làm phiền giấc nồng của họ. Khi tỉnh dậy họ thấy ánh ngày đã rải khắp bãi cỏ trước lều, và đài phun nước dâng cao rồi đổ xuống lấp lánh trong nắng.

Bọn họ đã ở lại Lothrórien vài ngày, trong chừng mực nào đó họ có thể nói hoặc nhớ là như vậy. Trong suốt quãng thời gian họ lưu lại đó mặt trời tỏa nắng rạng rỡ, chỉ trừ một vài cơn mưa nhỏ thỉnh thoảng rơi, rồi nhanh chóng tạnh, để lại vạn vật tươi tắn và sạch sẽ. Không khí mát mẻ dễ chịu, như thể tiết xuân sớm, dù họ vẫn cảm thấy mùa đông thâm trầm suy tưởng đang vây lấy xung quanh. Họ tưởng họ chẳng làm gì nhiều ngoài ăn, uống, nghỉ ngơi, dạo chơi dưới những tán cây; và thế là đủ.

Họ không gặp lại Lãnh Chúa và Phu Nhân thêm lần nào nữa, và họ cũng ít nói chuyện với những người Tiên; bởi có rất ít người biết hoặc muốn sử dụng Tây ngữ. Haldir thì đã từ biệt họ rồi quay lại hàng rào phía Bắc, nơi đã được tăng cường canh gác kể từ khi Hội Đồng Hành mang đến tin tức từ Moria. Legolas cũng thường xuyên hòa đồng cùng người Galadhrim, và sau đêm đầu tiên chàng không ngủ cùng các bạn đồng hành nữa, dù vẫn quay lại ăn uống và trò chuyện. Chàng thường đưa Gimli đi cùng mỗi lần ra ngoài du ngoạn, khiến những người còn lại không khỏi thắc mắc về sự thay đổi này.

Giờ đây mỗi khi những kẻ đồng hành ngồi lại hoặc dạo chơi cùng nhau, họ bắt đầu nói về Gandalf, và tất cả những gì mỗi người biết hay từng chứng kiến về lão đều hiện về rõ nét trong tâm trí họ. Khi những vết thương và nỗi mệt nhọc trên cơ thể qua đi thì cũng là lúc nỗi đau mất mát trong họ cồn cào trỗi dậy. Họ thường nghe thấy văng vẳng tiếng ca của người Tiên, và biết những người đó đang soạn những bài ca khóc than cho số phận thầy phù thủy, bởi họ nhận ra tên lão xen lẫn giữa những lời ca du dương buồn thảm mà họ không thể hiểu.

Mithrandir, Mithrandir, những người Tiên hát, Ôi Người hành hương Áo Xám! Bởi họ yêu mến đặt tên lão như vậy. Tuy thế, nếu Legolas có mặt cùng Hội Đồng Hành, chàng cũng không phiên dịch bài ca cho họ, mà nói rằng mình không có đủ tài, và rằng với mình nỗi đau vẫn còn quá lớn, có thể khóc chứ hát ca thì chưa.

Frodo là người đầu tiên biến nỗi buồn đau thành những lời ca ngắc ngứ. Cậu hiếm khi viết lời hay sáng tác giai điệu; ngay cả ở Thung Đáy Khe cậu cũng chỉ nghe chứ bản thân cậu không hề hát cho dù ký ức cậu chất chứa rất nhiều bài ca người khác đã làm trước cậu. Nhưng giờ đây, khi ngồi bên đài nước ở Lórien, văng vẳng bên tai tiếng hát của người Tiên, tâm tư cậu đã kết lại thành một bài ca mà với cậu thì có vẻ hay; nhưng khi cậu cố hát lại cho Sam nghe thì chỉ còn lại những đoạn ngắn, nhạt nhòa như nắm lá úa tàn.

Khi chiều xám bóng trùm xuống Quận
tiếng chân ông đã rộn Quả Đồi;

tinh mơ ông đã đi rồi,

bước xa lẳng lặng đường dài chu du.

Vùng Đất Hoang đến bờ Tây hải,
bãi Bắc tàn sang chốn đồi Nam,

rừng đen cửa ẩn hang rồng,

chốn nào ông cũng ung dung đi về.

Người Lùn với cùng là Hobbit,

Phàm trần Người hay bất tử Tiên,

chim trên cành, thú trong hang,

loài nào tiếng ấy ông quen chuyện trò.

Gươm gieo chết, tay xoa gieo sống,
lưng gập còng tháng gánh năm gồng;

đuốc lửa rực, giọng kèn đồng,

chân mòn mỏi cuộc hành hương dặm đời.

Chúa thông tuệ tôn vời ngôi trốc,
thịnh nộ rồi cười ngất được ngay;

cụ già mũ xám tả tơi,

tì trên cây gậy đầu gai đưa đường.

Giữa cầu đá đơn thương ông đứng,
đối mặt cùng Lửa Bóng thị oai;

trên cầu cây gậy gãy đôi,

thương ôi thông tuệ chôn vùi Khazad-dûm.

“Chà, lần tới cậu sẽ vượt ông Bilbo cho xem!” Sam xuýt xoa.

“Không, tôi sợ là không đâu,” Frodo nói. “Nhưng đó là những gì tốt nhất tôi làm được lúc này.”

“Vậy thì thưa cậu Frodo, nếu còn có lần sau, tôi hy vọng cậu sẽ nói thêm về pháo hoa của ông ấy,” Sam nói. “Đại loại như thế này:

Pháo hoa đẹp thật chưa từng thấy:

Chúng tóe thành sao lục sao lam,

sấm xong liền đổ mưa vàng

như cơn hoa lũ rộn ràng mà tuôn.

Dù thế này cũng còn lâu mới xứng được với chúng.”

“Không, tôi sẽ nhường lại phần đó cho cậu, Sam ạ. Hoặc cũng có thể để lại cho bác Bilbo. Nhưng - thôi, tôi chẳng thể nói thêm chuyện này nữa. Chỉ nghĩ đến việc phải báo tin cho bác ấy tôi đã không chịu nổi.”

Một buổi tối, Frodo và Sam đi dạo cùng nhau trong chạng vạng mát mẻ. Cả hai lại cảm thấy bứt rứt không yên. Bóng tối chia ly sắp tới bỗng trùm lên Frodo: không rõ vì sao cậu biết đã rất gần thời điểm cậu phải rời bỏ Lórien.

“Bây giờ cậu nghĩ gì về người Tiên hả Sam?” cậu hỏi. “Tôi từng hỏi cậu câu này một lần - có vẻ đã cách đây rất lâu rồi; nhưng kể từ đó cậu đã gặp bọn họ nhiều hơn.”

“Vâng, đúng là tôi có gặp nhiều hơn!” Sam nói. “Và tôi nhận thấy Tiên cũng có người này người khác. Họ đều có vẻ là người Tiên, thế nhưng họ không hoàn toàn giống nhau. Những người ta gặp đây thì không lang thang cũng không vô gia cư, và có vẻ họ cũng giống chúng ta hơn đôi chút: dường như họ thuộc về nơi này, thậm chí còn hơn cả Hobbit thuộc về Quận. Thật khó nói là do họ hình thành nên vùng đất này, hay chính vùng đất đã hình thành nên họ, nếu cậu hiểu ý tôi. Ở đây yên tĩnh tuyệt vời. Dường như chẳng có gì vận động, cũng có vẻ chẳng ai muốn điều đó. Nếu có phép thuật nào ở quanh đây, thì có lẽ nó nằm sâu dưới đất, nơi tôi chẳng thể chạm tay vào, có thể nói như vậy.”

“Cậu có thể nhìn thấy và cảm thấy nó ở khắp mọi nơi,” Frodo nói.

“Thế nhưng,” Sam nói, “cậu lại không thấy bất cứ ai làm phép hết. Không có pháo hoa như ông Gandalf tội nghiệp từng biểu diễn. Tôi không hiểu tại sao suốt mấy ngày nay chúng ta không hề được gặp Lãnh Chúa và Phu Nhân. Tôi thì cho là bà ấy có thể làm lắm điều kỳ diệu đấy, nếu bà ấy có hứng. Tôi mong kinh khủng được thấy vài phép Tiên, cậu Frodo ạ!”

“Tôi thì không,” Frodo nói. “Tôi đã hài lòng rồi. Và tôi cũng không nhớ pháo hoa của Gandalf, mà là cặp lông mày rậm, tính khí dễ nổi nóng, và giọng nói của ông ấy.”

“Cậu nói đúng,” Sam nói. “Nhưng không phải tôi đang bắt bẻ đâu. Tôi vẫn luôn mong được thấy một tí phép màu như trong truyện cổ tích ấy, mà tôi chưa từng nghe kể về nơi nào tuyệt diệu hơn nơi này. Cứ như vừa ở nhà mình mà lại vừa đi nghỉ lễ ấy, nếu cậu hiểu ý tôi. Tôi không muốn đi khỏi đây. Thế mà tôi cũng lại bắt đầu cảm giác nếu ta vẫn phải tiếp tục, tốt hơn là ta nên đi cho xong.

“Bõ già nhà tôi vẫn nói, việc chậm kết thúc nhất là việc không bao giờ bắt tay làm. Và tôi không cho là người ở đây có thể làm gì hơn nữa để giúp ta, dẫu có phép thuật hay không. Tôi nghĩ khi nào rời nơi này, chúng ta sẽ còn nhớ ông Gandalf nhiều hơn.”

“Tôi e rằng tất cả những gì cậu nói đều quá đúng, Sam ạ,” Frodo nói. “Nhưng tôi vẫn mong sao trước khi rời khỏi đây chúng ta còn được gặp lại Phu Nhân của người Tiên.”

Cậu vừa mới dứt lời, họ đã thấy Phu Nhân Galadriel đi tới, cứ như thể bà đến bởi nghe được lời họ. Bước đi dưới những tán cây, trông bà thật cao, thật trắng, và diễm lệ. Bà không nói gì nhưng vẫy tay ra hiệu với họ.

Bà xoay người, dẫn họ hướng tới sườn phía Nam của đồi Caras Galadhon, rồi qua một bờ giậu cao xanh tốt, họ bước vào một khu vườn rào kín. Không hề có cây cối mọc ở đó, và khu vườn nằm phơi dưới bầu trời. Ngôi sao đêm đã mọc, và đang tỏa ánh lửa trắng bên trên khu rừng phía Tây. Đi xuống một bậc thềm dài, Phu Nhân bước vào một thung nhỏ màu xanh, chảy róc rách qua đó là dòng suối bạc bắt nguồn từ đài nước trên đồi. Ở đáy thung, đặt trên chiếc đôn thấp tạc như một cây tỏa nhánh, có một chậu bạc, rộng và nông, ngay bên cạnh là một bình nước bạc.

Lấy nước từ dòng suối, Galadriel đổ vào trong chậu đầy đến tận vành, rồi bà thổi hơi lên đó, rồi chờ đến khi mặt nước phẳng lặng trở lại bà mới lên tiếng. “Đây là Mặt Gương của Galadriel,” bà nói. “Ta đưa các cậu tới đây để các cậu có thể soi vào, nếu muốn.”

Bầu không khí im lặng như tờ, cái thung nhỏ tối đen như mực, còn Phu Nhân Tiên bên cạnh cậu thì cao lớn và trăng trắng. “Chúng tôi sẽ tìm gì, và chúng tôi sẽ thấy gì?” Frodo hỏi, lòng đầy sợ hãi.

“Nhiều điều ta có thể ra lệnh cho Mặt Gương hé lộ,” bà trả lời, “và với nhiều người, ta còn cho xem những gì họ muốn thấy. Thế nhưng Mặt Gương cũng có thể cho thấy những điều không hỏi đến, và chúng thường lại kỳ lạ và có ích hơn những gì ta mong thấy. Ta không nói trước được cậu sẽ thấy gì, nếu cậu để chiếc gương được tự nguyện. Bởi nó phản chiếu những gì đã có, đang có, và cả những gì còn chưa chắc có. Song điều mỗi người nhìn thấy là gì thì ngay cả kẻ thông thái nhất không phải lúc nào cũng nói được. Cậu có muốn nhìn vào đó không?”

Frodo không trả lời.

“Thế còn cậu?” bà quay lại nói với Sam. “Bởi ta tin đây chính là thứ mà dân của cậu gọi là phép thuật; cho dù ta không hiểu thật rõ ràng ý họ; và dường như họ cũng dùng từ đó chỉ những lừa gạt của Kẻ Thù. Nhưng thứ này, nếu cậu muốn, chính là phép thuật của Galadriel. Chẳng phải cậu vừa nói muốn được xem phép Tiên đó sao?”

“Đúng là tôi có nói,” Sam trả lời, khẽ run lên vì sợ hãi và hiếu kỳ. “Tôi sẽ ghé mắt một cái, thưa Phu Nhân, nếu bà cho phép.

“Và tôi cũng chẳng chê được ngó xem ở nhà thế nào đâu,” cậu nói riêng với Frodo. “Tôi cảm giác xa nhà lâu kinh lên rồi ấy. Nhưng ở đây, có lẽ tôi sẽ chỉ thấy các vì sao thôi, hoặc thứ gì đó tôi không hiểu nổi.”

“Có lẽ,” Phu Nhân vừa nói vừa cười trìu mến. “Nhưng cứ lại đây, cậu cứ soi để thấy điều gì cậu thấy. Nhớ đừng chạm xuống nước!”

Sam trèo lên đế cái đôn, vươn người qua miệng chậu. Mặt nước trông nặng nề và đen tối. Phản chiếu lên đó là những vì sao.

“Chỉ có mỗi sao thôi, đúng như tôi nghĩ,” chú nói. Nhưng ngay lúc đó chú há hốc miệng bởi những vì sao đã biến mất. Cứ như bức màn tối vừa được kéo ra, Mặt Gương chuyển sang màu xám, rồi thành trong suốt. Chú thấy mặt trời tỏa nắng, những cành cây lay động và rung rinh trong gió. Nhưng trước khi Sam kịp hiểu ra đó là gì, ánh sáng đã tắt dần; giờ chú nghĩ mình nhìn thấy Frodo khuôn mặt trắng bệch đang nằm ngủ say dưới vách núi tối đen cao ngất. Rồi chú thấy hình như chính mình đang đi qua một lối đi mờ tối, rồi trèo lên những bậc thang vòng vèo bất tận. Và đột nhiên chú hiểu ra mình đang tìm kiếm khẩn cấp thứ gì đó, nhưng là thứ gì thì chú không biết. Giống như một giấc mơ hình ảnh biến mất rồi trở lại, chú lại thấy những cái cây. Nhưng lần này chúng không ở gần, và chú nhận ra chuyện gì đang xáy ra: không phải chúng rung rinh trong gió, mà chúng đang rơi, đổ ầm xuông đất.

“Ôi!” Sam hét lên phẫn nộ hết sức. “Đấy cái thằng Ted Sạn Mịn chặt những thân cây nó không được phép. Chúng đâu có đáng bị đốn: hàng cây ngoài Nhà Cối Xay che mát con đường đến Bờ Nước mà. Giá tôi mà tóm được Ted lúc này, tôi sẽ đẵn nó!”

Nhưng giờ thì Sam đã nhận thấy Cối Xay Cũ đã biến mắt, thế vào chỗ đó một tòa nhà lớn đang được xây lên bằng gạch đỏ. Có rất nhiều người đang miệt mài làm việc. Có một ống khói đỏ cao ở cạnh đó. Khói đen như mây giăng kín cả Mặt Gương.

“Có điều ma quỷ gì đó đang diễn ra ở Quận,” chú nói. “Elrond rất biết việc mình làm khi ông ấy muốn phái cậu Merry về.” Rồi đột nhiên chú hét lên và nhảy xuống. “Tôi không thể ở lại đây,” chú kêu lên điên dại. “Tôi phải về nhà thôi. Chúng đã xới tung Dãy Lộn Bao lên rồi, và ông già tội nghiệp đang phải rời khỏi Quả Đồi với xe cút kít chứa đồ đạc của ông ấy. Tôi phải về thôi!”

“Cậu không thể về nhà một mình,” Phu Nhân nói. “Cậu đã không muốn về nhà bỏ lại cậu chủ trước khi nhìn vào Mặt Gương, vả lại cậu cũng đã biết những điều xấu xa rất có thể đang xảy ra ở Quận. Nên nhớ rằng Mặt Gương cho thấy rất nhiều thứ, và không phải tất cả đều đã xảy ra. Vài thứ sẽ không bao giờ thành sự thật, trừ phi những ai thấy được các hình ảnh đó lại rời bỏ đường mình đang đi để ngăn cản chúng. Mặt Gương này rất nguy hiểm trong vai trò chỉ dẫn hành động.”

Sam ngồi trên mặt đất, và lấy tay ôm đầu. “Ước gì tôi chưa bao giờ đến đây, và tôi không muốn xem thêm phép màu nào nữa “ chú nói rồi im lặng. Mãi một lúc sau chú mới khó nhọc cất tiếng, như thể đang cố kìm nước mắt. “Không, hoặc tôi sẽ về nhà trên con đường dài cùng cậu Frodo, hoặc sẽ không bao giờ về nữa,” chú nói. “Nhưng tôi hy vọng một ngày nào đó tôi vẫn quay về được. Nếu những gì tôi thấy hóa ra lại là sự thật, sẽ có ai đó phải lãnh đủ!”

“Giờ cậu có muốn xem không, Frodo?” Phu Nhân Galadriel hỏi “Cậu chẳng cầu được xem phép Tiên và cũng đã vừa lòng.”

“Người có khuyên tôi nên xem không?” Frodo hỏi.

“Không,” bà trả lời. “Ta không khuyên cậu nên làm thế này hay thế khác. Ta không phải người cố vấn. Có thể cậu sẽ rút ra được điều gì đó, và dù điều cậu nhìn thấy tốt hay xấu, thì nó có thể có lợi, nhưng cũng có thể không. Nhìn thấy vừa tốt lại vừa nguy hiểm. Nhưng ta nghĩ cậu đủ can đảm và trí tuệ cho hành động mạo hiểm này, Frodo ạ, nếu không ta đã không đưa cậu đến đây. Hãy làm những gì cậu muốn!”

“Tôi sẽ xem,” Frodo nói, rồi cậu trèo lên cái đôn và cúi xuống làn nước tối. Ngay lập tức Mặt Gương trở nên sáng rõ và cậu nhìn thấy một vùng đất chạng vạng. Dãy núi hiện lên đen tối đằng xa trên nền trời mờ nhạt. Một con đường xám chạy quanh co hút tầm mắt. Từ mãi phía xa một bóng người chậm rãi bước theo con đường, ban đầu nhỏ bé và mờ nhạt, nhưng càng tiến lại gần càng to lớn rõ ràng hơn. Đột nhiên Frodo nhận thấy hình người ấy rất giống Grandalf. Cậu đã suýt buột miệng gọi tên lão phù thủy, nhưng rồi cậu phát hiện hình bóng đó không mặc áo xám mà áo trắng, một màu trắng sáng nhạt nhòa trong cảnh nhập nhoạng; và trong tay ông ta cũng là một cây trượng màu trắng. Cái đầu thì cúi thấp đến nỗi cậu không thể nhìn thấy mặt, rồi hình người rẽ theo khúc quanh của con đường ra khỏi tầm nhìn của Mặt Gương. Nỗi hoang mang dâng lên trong tâm trí Frodo: liệu đây có phải là hình ảnh Grandalf giữa một trong số rất nhiều cuộc hành trình đơn độc ngày xưa, hay chính là Saruman?

Hình ảnh giờ đây lại đổi khác. Ngắn ngủi và nhỏ bé nhưng vô cùng sinh động, cậu thoáng thấy Bilbo đang sốt ruột đi lại quanh phòng mình. Giấy tờ bừa bộn trên mặt bàn; mưa gõ liên hồi trên cửa sổ.

Rồi ngừng lại một lát, nhưng ngay sau đó là một loại hình ảnh lướt qua mà không biết vì sao Frodo hiểu được đó là những mảnh ghép trong một lịch sử vĩ đại, mà cậu đã trở thành một phần liên đới. Sương tan, cậu nhìn thấy một cảnh tượng chưa từng chứng kiến nhưng lại nhận ra ngay lập tức: Đại Dương. Đêm buông. Sóng biển dâng lên thịnh nộ trong cơn bão khủng khiếp. Rồi cậu nhìn thấy tương phản với Mặt Trời đỏ như máu đang chìm vào những đám mây vụn vỡ, có bóng hình đen một con tàu cao lớn với những tấm buồm rách rưới đang lao tới từ phía Tây. Rồi một con sông rộng chảy qua thành phố đông đúc. Tiếp đến là pháo đài trắng với bảy ngọn tháp. Và rồi lại một con tàu với những cánh buồm đen, nhưng lúc này lại là buổi sáng, mặt nước gợn lên trong nắng, và ngọn cờ mang biểu tượng một thân cây trắng sáng rực rỡ dưới ánh mặt trời. Một cuộn khói như thể do lửa chiến trận bốc lên, và một lần nữa mặt trời lặn xuống đỏ cháy rồi nhạt nhòa dần trong sương xám; và chìm vào làn sương một con tàu nhỏ lướt qua, tỏa sáng lấp lánh. Rồi nó biến mất, và Frodo thở dài định rời khỏi đôn.

Nhưng đột nhiên Mặt Gương tối sầm, như một lỗ đen mở ra ngay giữa thế giới cảnh vật, và Frodo nhìn thẳng vào hư không. Trong vực thẳm tối đen chợt xuất hiện một Con Mắt, cứ lớn dần cho đến khi choán gần hết cả Mặt Gương. Quá hãi hùng, Frodo đứng như mọc rễ dưới chân, không thể hét lên mà cũng chẳng thể dứt được mặt ra. Con Mắt xung quanh viền lửa, nhưng lại láng như phủ gương, vàng như mắt mèo, săm soi và toan tính, khe đồng tử đen nứt ra sâu hoắm, như ô cửa sổ mở vào hư vô.

Rồi Con Mắt bắt đầu đảo quanh, sục sạo hết phía này lại phía khác; và Frodo hoảng hốt biết chắc bản thân mình chính là một trong số rất nhiều thứ nó đang tìm kiếm. Thế nhưng cậu cũng biết nó không thể nhìn thấy cậu - chưa thể, trừ phi là cậu muốn. Chiếc Nhẫn đeo trên sợi xích quanh cổ cậu bỗng nặng dần, nặng hơn một hòn đá lớn, và đầu cậu bị kéo dần xuống dưới. Mặt Gương dường như nóng hơn, những làn hơi cuộn lên khỏi mặt nước. Cậu cứ trượt dần về phía trước.

“Đừng chạm xuống nước!” Phu Nhân Galadriel nói khẽ. Hình ảnh mờ đi, và Frodo nhận ra mình đang nhìn những vì sao lấp lánh trong chậu bạc. Cậu lùi lại, ngước mắt nhìn Phu Nhân, toàn thân run rẩy.

“Ta biết cậu đã thấy gì vào lúc cuối,” bà nói; “bởi điều đó cũng nằm trong tâm trí ta. Đừng sợ hãi! Nhưng cũng đừng nghĩ là chỉ nhờ ca hát giữa ngàn cây, hay kể cả là nhờ những mũi tên mảnh mai trên cánh cung Tiên mà đất Lothlórien này được giữ vững và đương đầu nổi với Kẻ Thù. Để ta nói cho cậu hay điều này, Frodo ạ, rằng ngay khi đang nói chuyện với cậu đây, ta vẫn ý thức được Chúa Tể Hắc Ám và tâm trí của hắn, hay ít ra là trọn phần tâm trí liên quan đến người Tiên. Và hắn cũng đêm ngày mò mẫm hòng nhìn thấy ta và suy nghĩ của ta. Tuy vậy cánh cổng vẫn đóng chặt!”

Bà dang rộng hai cánh tay trắng muốt, hướng đôi bàn tay về phía Đông, động tác như đang loại trừ và chối bỏ. Eärendil, Ngôi Sao Đêm thân thương nhất của người Tiên, ngời sáng bên trên. Sáng đến mức hắt xuống đất cái bóng mờ của thân hình vị phu nhân Tiên. Những tia sáng lóe lên trên chiếc nhẫn ôm lấy ngón tay bà; nó lấp lánh như vàng được đánh bóng tráng bằng ánh sáng bạc, và viên đá trắng đính trên tỏa sáng lung linh như thể Ngôi Sao Tiên vừa sà xuống đậu trên tay áo bà. Frodo kính sợ nhìn chiếc nhẫn; bởi đột nhiên dường như cậu đã hiểu hết.

“Đúng vậy,” bà nói như đoán được suy nghĩ của cậu, “tất cả bị cấm nói về nó, ngay cả Elrond cũng không được. Nhưng nó không thể giấu được Người Mang Nhẫn cũng như người đã nhìn thấy Con Mắt. Đúng là một trong Bộ Ba đang lưu lại ở đất Lórien này ngay trên ngón tay Galadriel. Đây là Nenya, chiếc Nhẫn Kim Cang, và ta là người canh Nhẫn.

“Hắn có nghi ngờ, nhưng hắn không biết - chưa biết đâu. Giờ cậu đã hiểu tại sao việc cậu đến đây đối với chúng ta lại chính là bước chân Định Mệnh chưa? Bởi nếu cậu thất bại, chúng ta sẽ phơi mình ra trước Kẻ Thù. Tuy vậy nếu cậu thành công, quyền năng của chúng ta sẽ suy giảm, và Lothórien sẽ phai nhòa, và sóng gió Thời Gian sẽ cuốn nó đi. Chúng ta phải đi về miền Tây, hoặc thoái hóa thành dòng giống thô kệch sống ở thung lũng hay hang động, dần dần sẽ lãng quên và bị quên lãng.”

Frodo cúi đầu. “Vậy người ước muốn điều gì?” cuối cùng cậu hỏi.

“Rằng điều gì cần đến sẽ đến,” bà trả lời. “Tình yêu của người Tiên đối với quê hương và những công trình của họ còn sâu hơn Đại Dương sâu thẳm, sự nuối tiếc của họ là vĩnh cửu và chẳng bao giờ có thể nguôi ngoai. Thế nhưng họ sẵn sàng từ bỏ tất cả còn hơn phải quy hàng Sauron: bởi giờ họ đã hiểu hắn rồi. Về số mệnh của Lórien cậu không phải chịu trách nhiệm, mà chỉ về nhiệm vụ của chính cậu thôi. Nhưng ta vẫn ước, nếu là có ích gì, rằng chiếc Nhẫn Chúa chưa từng được tạo nên, hoặc cứ biến mất mãi mãi.”

“Người rất thông thái, can trường, và diễm lệ, thưa Phu Nhân Galadriel,” Frodo nói. “Tôi sẽ trao cho người chiếc Nhẫn Chúa, nếu người yêu cầu. Nó là một trọng trách quá lớn đối với tôi.”

Galadriel bất chợt cười vang. “Phu nhân Galadriel có thể thông thái đấy,” bà nói, “nhưng ở đây ta đã thực sự gặp phải đối thủ về sự lịch thiệp rồi đấy. Êm dịu làm sao cách cậu trả thù ta vì bài thử thách trái tim lúc gặp mặt. Cậu đã bắt đầu biết nhìn bằng cặp mắt tinh tường rồi đấy. Ta không phủ nhận rằng trái tim ta từng khao khát mãnh liệt được yêu cầu điều cậu vừa đề nghị. Bởi suốt bao năm tháng dài qua ta đã tưởng tượng sẽ làm gì nếu chiếc Nhẫn Báu rơi tay ta, và kìa! nó được đưa vào ngay tầm với. Cái mối họa đã bày ra từ xưa vẫn sẽ tiếp diễn theo nhiều cách, cho dù bản thân Sauron còn đó hay sụp đổ. Nếu ta tước đoạt nó bằng vũ lực hay dọa dẫm chính khách mời của mình, thì đó chẳng phải là một chiến tích tuyệt trần do công chiếc Nhẫn của hắn sao?

“Và giờ đây rốt cục đã tới chuyện này. Cậu muốn đưa ta chiếc Nhẫn một cách tự nguyện! Thay thế cho Chúa Tể Hắc Ám, cậu sẽ dựng lên một Nữ Chúa. Nhưng ta sẽ không hắc ám, mà xinh đẹp và khủng khiếp như Bình Minh và Đêm Thẳm! Đẹp đẽ như Biển Cả và Thái Dương và Tuyết trên Đỉnh Núi! Khủng khiếp như Bão Tố và Sấm Chớp! Mạnh hơn cả nền móng làm nên mặt đất. Tất cả sẽ yêu mến ta rồi tuyệt vọng!”

Bà giơ tay và từ chiếc nhẫn trên tay tỏa ra ánh sáng chỉ chiếu bừng lên riêng mình bà và đẩy tất cả vào bóng tối. Bà đứng trước mặt Frodo, dường như cao lớn không thước tấc nào tả xiết, đẹp đẽ không trái tim nào chịu nổi, khủng khiếp nhưng vẫn đáng sùng kính biết bao. Rồi bà buông thõng tay, ánh sáng phai dần, bất ngờ bà lại cười vang, và kìa! bà thu nhỏ lại: một phụ nữ Tiên mảnh mai, ăn vận đồ trắng giản đơn, mà giọng nói dịu hiền ra chiều mềm yếu và buồn bã.

“Ta đã vượt qua thử thách,” bà nói. “Ta sẽ phai nhòa, và đi về phương Tây, và vẫn nguyên là Galadriel.”

Họ đứng im lặng bên nhau một lúc lâu. Cuối cùng Phu Nhân lên tiếng. “Chúng ta quay lại thôi!” bà nói. “Sáng mai cậu sẽ phải lên đường, bởi giờ chúng ta đã quyết định, và con sóng của số phận đã dâng trào.”

“Tôi mạn phép được hỏi phu nhân một điều, trước khi chúng ta đi,” Frodo nói, “một điều tôi vẫn luôn muốn hỏi ông Gandalf lúc còn ở Thung Đáy Khe. Tôi được phép đeo chiếc Nhẫn Chúa: vậy tại sao tôi không nhìn thấy được mọi nhẫn khác và biết được suy nghĩ của những ai đeo chúng?”

“Vì cậu chưa thử,” bà nói. “Cậu mới đeo chiếc Nhẫn vào ngón tay ba lần kể từ khi biết mình sở hữu thứ gì. Nhưng đừng thử! Cậu sẽ bị hủy hoại. Gandalf chưa nói với cậu rằng những chiếc nhẫn chỉ trao quyền năng tương ứng với sức mạnh của từng người sở hữu sao? Cậu phải trở nên mạnh mẽ hơn nhiều mới sử dụng được quyền năng đó, và còn phải tôi luyện ý chí học cách mức thống trị những kẻ khác. Dù vậy, với tư cách Người Mang Nhẫn, lại đã từng đeo nó vào ngón tay và nhìn thấy những điều bị che giấu, cái nhìn của cậu đã trở nên tinh tường hơn. Cậu đã lĩnh hội được suy nghĩ của ta rõ hơn rất nhiều người được coi là thông thái. Cậu đã nhìn thấy Con Mắt của kẻ đang thao túng Bộ Bảy và Bộ Chín. Và chẳng phải cậu đã nhìn thấy và nhận được chiếc nhẫn trên ngón tay ta đó sao? Cậu có nhìn thấy chiếc nhẫn của ta không?” bà quay lại hỏi Sam.

“Không, thưa Phu Nhân,” chú trả lời. “Thực sự là tôi không hiểu Người đang nói gì. Tôi thấy một ngôi sao qua ngón tay Người. Nhưng nếu Người tha thứ cho lời nói đường đột, tôi nghĩ cậu chủ nói đúng. Tôi ước sao Người nhận chiếc Nhẫn của cậu ấy. Người sẽ chỉnh đốn lại mọi chuyện. Người sẽ khiến chúng thôi đào bới và đuổi bõ già của tôi đi lang thang. Người sẽ bắt chúng phải trả giá cho những việc làm bẩn thỉu.”

“Ta sẽ làm vậy,” bà nói. “Chuyện sẽ bắt đầu như thế. Nhưng sẽ không kết thúc ở đó, than ôi! Chúng ta sẽ không nói thêm việc này nữa. Chúng ta đi thôi!”

CHƯƠNG VIII VĨNH BIỆT LÓRIEN

Tối hôm đó Hội Đồng Hành lần nữa lại được mời đến phòng của Celeborn, ở đó họ được Lãnh Chúa và Phu Nhân chào đón bằng những lời đẹp đẽ. Cuối cùng Celeborn cũng nói đến việc họ phải ra đi.

“Giờ đã đến lúc,” ông nói, “những ai muốn tiếp tục Nhiệm Vụ phải cam lòng mà rời bỏ đất này. Người nào không muốn đi tiếp có thể ở lại ít lâu. Nhưng đi hay ở, không ai chắc chắn được về hòa bình tuyệt đối. Bởi giờ chúng ta đang đến bờ vực diệt vong. Ai muốn có thể ở lại đây chờ đến thời khắc những con đường của thế giới lại mở ra, hoặc tới lúc chúng ta hiệu triệu khi Lórien cần họ một lần cuối. Sau đó họ có thể trở về quê hương, hoặc lên đường tới ngôi nhà vĩnh cửu cho những người ngã xuống trong chiến trận.”

Im lặng bao trùm tất cả. “Bọn họ đều quyết lên đường,” Galadriel vừa nói vừa nhìn kỹ vào mắt từng người.

“Đối với tôi,” Boromir nói, “đường về quê nằm phía trước chứ không phải phía sau.”

“Đúng là thế,” Celeborn nói, “nhưng chẳng lẽ tất cả Hội Đồng Hành đều theo ngươi đến Minas Tirith ư?”

“Chúng tôi vẫn chưa quyết định nên đi đường nào,” Aragorn nói. “Sau Lothlórien tôi không biết Gandalf định tiếp tục làm gì. Thậm chí tôi tin rằng cả ông ấy cũng chưa có mục đích nào rõ ràng.”

“Có thể là vậy,” Celeborn nói, “dù thế sau khi rời khỏi đây các người cũng không thể quên con Sông Cả được nữa. Như một số các người biết rất rõ, không kẻ nào mang hành lý mà có thể vượt sông giữa đoạn từ Lórien đến Gondor, trừ phi bằng thuyền. Hơn nữa, chẳng phải các cầu ở Osgiliath đã bị phá sập và tất cả các bến đã nằm trong tay Kẻ Thù rồi sao?

“Các người sẽ đi phía nào? Đường đến Minas Tirith nằm ở bên này, bên bờ Tây; con đường thẳng để thực thi Nhiệm Vụ lại ở bên bờ Đông, bờ tối tăm hơn. Giờ các người sẽ chọn bờ nào?”

“Nếu lời khuyên của tôi được lưu tâm, đó sẽ là bờ Tây, là con đường dẫn đến Minas Tirith,” Boromir trả lời. “Nhưng tôi không phải người đứng đầu Hội Đồng Hành.” Những người khác không nói gì, còn Aragorn trông nghi ngại và phiền muộn.

“Ta thấy các người vẫn chưa biết phải làm gì,” Celeborn nói. “Chọn hộ các người không phải phần việc của ta; nhưng ta sẽ giúp các người trong chừng mực có thể. Vài kẻ trong số các người chèo được thuyền: Legolas, dân quê ngươi biết rõ Sông Rừng chảy xiết; và Boromir ở Gondor; và cả Aragorn kẻ lang bạt kỳ hồ.”

“Và một Hobbit nữa!” Merry hét lên. “Đâu phải ai trong chúng tôi cũng đều xem thuyền như ngựa hoang. Họ hàng tôi vốn sống ở ven bờ Bia Rum Đun.”

“Rất tốt,” Celeborn nói. “Vậy ta sẽ trang bị thuyền cho Hội Đồng Hành các người. Thuyền cần nhỏ và nhẹ, bởi nếu muốn theo đường sông đi xa, có vài nơi các người sẽ phải vác chúng. Các người sẽ vượt qua ghềnh Sarn Gebir, rồi có lẽ cuối cùng tới thác lớn Rauros, nơi Sông Cả đổ xuống từ hồ Nen Hithoel; và còn nhiều hiểm nguy khác. Thuyền có thể giúp hành trình bớt cực nhọc ít lâu. Nhưng chúng cũng không cho các người được lời khuyên: cuối cùng các người vẫn phải bỏ thuyền, và dòng sông nữa, rồi rẽ về Tây - hoặc về Đông.”

Aragorn nồng nhiệt cảm ơn Celeborn. Món quà những chiếc thuyền đã an ủi chàng đáng kể, nhất là bởi trong vài ngày tới chàng không phải quyết định nên đi đường nào. Những người khác trông cũng phấn khởi hơn. Cho dù phía trước có hiểm nguy nào đang đợi, thì có vẻ như rẽ con sóng cả sông Anduin tới đối mặt với chúng vẫn còn tốt hơn phải lê bước nặng nhọc cùng những tấm lưng còng. Chỉ mình Sam là nghi ngại: giá nào chú vẫn cứ cho rằng thuyền cũng tệ như ngựa hoang, hoặc tệ hơn, và tất cả những nguy hiểm chú đã vượt qua không hề khiến chú nghĩ tốt hơn về chúng.

“Tất cả sẽ được lo vén cho các người và đợi các người tại bến thuyền trước trưa mai,” Celeborn nói. “Ta sẽ cử người đến chỗ các người vào buổi sáng để giúp các người sẵn sàng cho hành trình. Giờ chúng ta chúc tất cả một buổi tối tốt lành và giấc ngủ êm đềm.”

“Tạm biệt, những người bạn của ta!” Galadriel nói. “Hãy yên tâm ngủ kỹ! Đêm nay đừng bận tâm với những lo toan về đường đi. Có lẽ con đường mỗi người sẽ bước đã nằm sẵn dưới chân rồi, cho dù các người không nhìn thấy. Chúc ngủ ngon!”

Giờ thì Hội Đồng Hành đã cáo từ để trở lại lều của họ. Legolas đi cùng đoàn, bởi đây là đêm cuối cùng của họ ở Lothlórien, và cho dù đã có lời của Galadriel, họ vẫn muốn cùng nhau bàn bạc.

Họ tranh cãi rất lâu về việc họ nên làm gì, và đâu là cách tốt nhất để hoàn thành mục đích đã định với chiếc Nhẫn; thế nhưng họ chẳng đi đến quyết định nào. Rõ ràng là phần lớn đều muốn đến Minas Tirith trước, để lánh khỏi sự khủng bố của Kẻ Thù ít nhất là một quãng thời gian. Họ hẳn cũng sẵn lòng theo chân người dẫn đầu vượt Sông Cả đi vào bóng tối Mordor; nhưng Frodo không nói lời nào, còn Aragorn vẫn còn bất quyết ở trong lòng.

Kế hoạch của riêng chàng, khi Gandalf vẫn còn ở cùng họ, là đi cùng Boromir, giúp giải thoát Gondor bằng thanh kiếm của mình. Bởi vì chàng tin rằng thông điệp của giấc mơ là một lời kêu gọi, và cũng đã đến thời khắc hậu duệ Elendil cần bước ra và chiến đấu với Sauron để giành lại ưu thế. Tuy nhiên ở Moria gánh nặng của Gandalf đã trút lên vai chàng; và chàng biết đến nước này mình không thể bỏ rơi chiếc Nhẫn, nếu rốt cuộc Frodo từ chối đi cùng Boromir. Thế nhưng liệu chàng hay bất cứ thành viên từ Hội Đồng Hành nào khác có thể giúp được gì Frodo, ngoài việc cùng cậu mò mẫm bước vào bóng đêm?

“Tôi sẽ đến Minas Tirith một mình nếu cần phải vậy, bởi đó là nghĩa vụ của tôi,” Boromir nói; rồi gã ngồi im lặng hồi lâu, mắt dán chặt vào Frodo như thể gã cố đọc suy nghĩ của anh chàng Tí Hon. Một lúc lâu sau gã lại lên tiếng, nhẹ nhàng, như thể đang tranh luận với chính bản thân. “Nếu cậu chỉ muốn phá hủy chiếc Nhẫn,” gã nói, “thì chiến tranh và vũ khí cũng chẳng có mấy tác dụng; và Con Người ở Minas Tirith không thể giúp được gì. Nhưng nếu cậu muốn phá hủy sức mạnh vũ trang của Chúa Tể Hắc Ám, thì thật điên rồ nếu đâm đầu vào hang ổ của hắn mà không có sức mạnh; và quá là điên rồ nếu ném đi…” Gã chợt dừng lại, như vừa nhớ ra đang buột miệng nói ra suy nghĩ của mình. “Ý tôi là thật điên rồ nếu ném đi sinh mạng mọi người,” gã kết thúc. “Đây là lựa chọn giữa phòng thủ một nơi kiên cố và bước thẳng vào vòng tay thần chết. Ít nhất thì đó cũng là cách nhìn của tôi.”

Frodo nhận thấy có gì đó mới mẻ và bất thường trong cái liếc nhìn của Boromir, và cậu nhìn thật lâu vào gã. Rõ ràng suy nghĩ của Boromir khác những lời gã nói sau cùng. Thật điên rồ nếu ném đi: cái gì? Chiếc Nhẫn Quyền Năng? Gã từng nói điều tương tự trong cuộc họp Hội Đồng, nhưng rồi đã chấp thuận lời quở mắng của Elrond. Frodo nhìn sang Aragorn, nhưng chàng như đang miên man với những suy tính riêng mà chẳng có vẻ gì để ý đến lời Boromir. Và tới đó cuộc tranh cãi của họ kết thúc. Merry và Pippin đã ngủ từ lúc nào, còn Sam cũng đang ngồi gật gù. Buổi đêm đang về khuya.

Vào buổi sáng, khi họ bắt đầu sắp xếp đống hành lý ít ỏi, vài người Tiên nói được ngôn ngữ họ đi tới, mang cho họ nhiều quà gồm thức ăn và quần áo cho cuộc hành trình. Đa phần thức ăn là những lát bánh mỏng, nướng vàng ươm bên ngoài, còn bên trong màu kem. Gimli cầm lên một chiếc và nhìn nó bằng cặp mắt đầy nghi ngại.

“Cram,” gã gầm gừ, rồi gã bẻ một mẩu giòn ở góc, và nhấm thử. Đột nhiên thái độ gã thay đổi hẳn, và gã thích thú ăn sạch phần còn lại của chiếc bánh.

“Đừng ăn nữa, đừng ăn nữa!” những người Tiên cùng cười phá lên. “Anh đã ăn đủ cho một ngày đường dài rồi đấy.”

“Tôi tưởng cũng chỉ là một loại cram, giống như thứ người bang Thung Lũng vẫn chuẩn bị cho những chuyến đi vào nơi hoang dã,” gã lùn nói.

“Cũng giống vậy,” họ đáp. “Nhưng chúng tôi gọi là lembas hoặc bánh mì đi đường, và nó tăng cường sức mạnh hơn bất kỳ thức ăn nào của Con Người, và dĩ nhiên ngon hơn cram nhiều lần.”

“Đúng thế thật,” Gimli nói. “Trời, còn ngon hơn bánh mật ong của con cháu Beorn, mà đấy là khen ngợi ghê lắm đấy, bởi nhà Beorn là những tay nướng bánh cừ nhất tôi từng biết; thế nhưng dạo này họ không sẵn lòng phân phát cho người đi đường nữa. Các anh quả là những chủ nhà tốt bụng!”

“Dù gì thì chúng tôi cũng khuyên ăn có chừng,” họ nói. “Mỗi lần ăn một chút thôi, và chỉ lúc nào thật cần. Bởi thứ này dùng để phục vụ các anh khi không còn lại thức gì nữa. Những bánh này giữ được vị ngọt trong rất nhiều ngày, nếu không bị bẻ và để nguyên trong lá quấn, y như lúc chúng tôi mang tới. Chỉ cần một lát là đủ cho một kẻ lữ hành đứng vững trên chân hắn suốt một ngày dài vất vả, kể cả hắn có là Con Người to cao thành Minas Tirith đi nữa.”

Tiếp đến người Tiên mở túi lấy ra áo mũ mà họ mang theo. Họ trao cho mỗi người trong Hội Đồng Hành một áo choàng và mũ trùm, đo theo kích cỡ từng người, bằng thứ chất liệu như lụa nhẹ mà ấm do người Galadhrim dệt. Rất khó nói chúng có màu gì: dường như là xám pha với màu buổi chạng vạng dưới tán cây; thế nhưng khi chuyển động, hay đưa ra dưới những ánh sáng khác nhau, chúng lại xanh như lá dưới bóng râm, nâu như cánh đồng hoang buổi đêm, hay bạc thẫm như mặt nước dưới ánh sao. Mỗi chiếc áo choàng đều gài quanh cổ bằng một chiếc trâm hình lá xanh có gân bạc.

“Đây có phải áo choàng có phép không?” Pippin vừa hỏi vừa nhìn chúng đầy ngưỡng mộ.

“Ta không biết anh hỏi vậy là có ý gì,” người Tiên dẫn đầu trả lời. “Đó đều là những bộ đồ rất đẹp, vải rất chắc vì được dệt ngay tại mảnh đất này. Và dĩ nhiên đấy là áo choàng tiên, nếu ý anh là như vậy. Lá và cành, nước và đá: áo mang sắc điệu và vẻ đẹp của mọi thứ nằm dưới ráng chiều Lórien mà chúng ta yêu quý; bởi suy nghĩ về tất cả những gì chúng ta yêu quý đều thấm vào tất cả những gì chúng ta làm ra. Nhưng chúng chỉ là quần áo, không phải giáp trụ, và không đẩy lùi được mũi tên hay lưỡi kiếm. Tuy nhiên chúng vẫn có ích cho các anh lắm: mặc chúng rất nhẹ, mà vẫn đủ ấm cũng như đủ mát tùy hoàn cảnh. Và các anh sẽ thấy sự trợ giúp to lớn của chúng là khả năng ngụy trang trước mọi con mắt thù địch, cho dù các anh đang đi giữa núi đá hay rừng cây. Quả là các anh rất được lòng Phu Nhân! Bởi đích thân Người cùng các hầu gái đã dệt những áo này; và trước đây chúng ta chưa từng bao giờ mặc cho người lạ trang phục của mình.”

Sau bữa sáng, Hội Đồng Hành nói lời từ biệt với thảm cỏ bên đài nước. Trái tim họ nặng trĩu; bởi chốn này thật đẹp đẽ, và như đã thành chốn quê hương đối với họ, dù họ không đếm được đã lưu lại đây bao nhiêu ngày đêm. Họ còn đang đứng hồi lâu ngắm nhìn dòng nước trắng trong ánh nắng, thì Haldir đã bước trên thảm cỏ đến với họ. Frodo mừng rỡ chào mừng anh.

“Tôi vừa từ Hàng Rào Bắc trở về,”người Tiên nói, “giờ tôi được cử làm người dẫn đường cho các anh. Lũng Lạch Râm đang tràn ngập hơi nước và mây khói, còn dãy núi đang có động. Có nhiều âm thanh phát ra từ dưới lòng đất. Giá sử các anh còn ai nghĩ đến việc quay lại phía Bắc trở về nhà, thì cũng không thể đi theo con đường đó được. Nhưng đi thôi! Giờ đường các anh đi hướng về phía Nam.”

Khi họ đi qua Caras Galadhon những con đường màu xanh đều vắng lặng; nhưng ở những tán cây trên đầu họ có rất nhiều tiếng thì thầm và hát ca. Bản thân họ bước đi lặng lẽ. Cuối cùng Haldir dẫn họ xuống triền đồi phía Nam, và họ gặp lại cánh cổng lớn treo rất nhiều đèn, rồi đến cây cầu trắng; và như vậy họ đã ra khỏi và rời xa thành phố của người Tiên. Đoàn người rẽ khỏi con đường lát đá và xuống một lối mòn dẫn qua mọt khóm mallorn rậm rạp, xuyên qua đó, vòng vèo đi qua những vùng rừng nhấp nhô rợp bóng bạc, dẫn bước chân họ đi mãi xuống, về phía Nam rồi phía Đông, hướng tới bờ Sông Cả.

Họ đã đi được chừng mười dặm đường và đến gần trưa thì tới một bức tường cao màu xanh. Xuyên qua một quãng hở, họ bất chợt ra khỏi khu rừng. Trải ra sáng ngời trước mặt họ là một thảm cỏ dài, rải đầy những bông elanor vàng lấp lánh dưới ánh mặt trời. Bãi cỏ chạy dài thành một lưỡi đất hẹp giữa hai bờ nước: ở bên phải, phía Tây, dòng Mạch Bạc loang loáng chảy; còn bên trái, về phía Đông, con Sông Cả cuộn trào dòng nước mênh mông, sâu thẳm và tăm tối. Ở bên kia bờ phía xa, rừng vẫn tiếp tục trải dài ngút tầm mắt xuống phía Nam, thế nhưng tất cả các bờ đều trơ trụi và hoang vắng. Chẳng có cây mallorn xõa tán lá dát vàng nào bên ngoài lãnh địa Lórien.

Bên bờ dòng Mạch Bạc, phía trên nơi hai con nước giao nhau một đoạn, có một bến thuyền nhỏ xây bằng đá trắng và gỗ trắng. Rất nhiều thuyền bè neo đậu tại đó. Vài chiếc sơn màu tươi sáng, lấp lánh ánh bạc, vàng và xanh lá, nhưng đa số còn lại đều trắng hoặc xám. Ba chiếc thuyền nhỏ xám đã được chuẩn bị sẵn sàng cho đám lữ khách, ở bên trong hành lý mang theo đã được người Tiên xếp gọn. Họ còn chuẩn bị thêm những cuộn thừng, ba cuộn cho mỗi thuyền. Trông chúng mỏng manh, nhưng sờ thấy chắc và mịn như lụa và cũng xám như những áo choàng tiên.

“Những thứ này là gì vậy?” Sam vừa hỏi vừa nhặt lên một cuộn nằm dưới bãi cỏ.

“Tất nhiên là dây thừng rồi!” một người Tiên từ dưới thuyền nói. “Không có thừng thì đừng đi đâu xa! Mà phải có loại nào vừa dài vừa dai vừa nhẹ. Giống như những cuộn này. Sẽ có ích trong rất nhiều hoàn cảnh đấy.”

“Cái đó thì không cần phải nói với tôi!” Sam nói. “Tôi đi chẳng mang theo sợi nào, nên đã lo sốt vó từ đó đến giờ. Nhưng ý tôi là hỏi dây này bện bằng thứ gì ấy, vì tôi cũng biết chút ít về thừng thiếc: chút nghề mọn gia đình ấy mà.”

“Dây này bện bằng hithlain,” người Tiên nói, “nhưng không có đủ thời gian để hướng dẫn anh nghệ thuật bện thừng đâu. Giá biết trước công việc này hấp dẫn anh đến thế, chắc chúng ta đã dạy anh được nhiều điều. Nhưng giờ thì than ôi! Trừ khi anh quay lại đây vào một dịp khác, còn không thì anh đành phải vừa lòng món quà thôi. Cầu mong nó có ích đối với anh!”

“Đi thôi!” Haldir gọi. “Mọi thứ đã sẵn sàng. Hãy lên thuyền! Nhưng trước tiên hãy cẩn thận cho!”

“Hãy lưu tâm điều đó!” những người Tiên khác nói. “Những thuyền này đều rất nhẹ, nhưng tinh quái chứ không như thuyền của những giống người khác. Thuyền này không bao giờ chìm, các anh cứ chất hành lý thoải mái; nhưng chúng rất ương ngạnh nếu không biết cách. Sáng suốt nhất là các anh tập cho quen bước ra bước vào ngay tại đây, nơi còn có chỗ đậu thuyền, trước khi các anh xuôi dòng.”

Hội Đồng Hành được sắp xếp như sau: Aragorn, Frodo và Sam chung một thuyền; Boromir, Merry và Pippin lên một thuyền khác; và trên chiếc thứ ba là Legolas và Gimli, giờ đã trở thành đôi bạn thiết. Chiếc cuối cùng chở phần lớn số hành lý đồ đạc. Những chiếc thuyền được chèo và lái bởi mái chèo ngắn tay với mặt chèo to bản hình chiếc lá. Khi tất cả đều đã sẵn sàng, Argorn dẫn đầu đoàn thuyền thử ngược dòng Mạch Bạc. Dòng nước chảy xiết và họ nhích về phía trước chậm chạp, Sam ngồi phía mũi thuyền, tay bám chặt hai mạn, nuối tiếc ngoái lại nhìn về bờ. Nắng nhảy nhót trên mặt nước làm quáng mắt chú. Khi họ vượt qua cánh đồng cỏ xanh trên Lưới Đất, những cái cây chạy xuống sát mép sông. Đây đó những chiếc lá vàng óng buông xuống trôi theo dòng nước lăn tăn. Không trung sáng sủa và lặng gió, bầu tĩnh mịch bao trùm khắp nơi, chỉ trừ bài ca ríu rít trên cao của bầy chiền chiện.

Họ rẽ theo khúc quành gấp trên sông, và ở đó, họ nhìn thấy một con thiên nga khổng lồ đang bơi xuôi dòng về phía họ một cách kiêu hãnh. Mặt nước gợn lăn tăn hai bên cái ức trắng ngần dưới cần cổ cong. Chiếc mỏ tỏa sáng như vàng mài bóng, mắt lấp lánh như hạt huyền khảm trên hoàng ngọc; đôi cánh trắng đồ sộ dang ra hững hờ. Tiếng nhạc lan xuống mặt sông khi nó tiến lại gần hơn, đột nhiên họ hiểu ra đó là một con thuyền, được chạm khắc và trang trí hình chim bằng tài nghệ của người Tiên. Hai người Tiên vận áo trắng lái nó bằng những mái chèo đen. Họ nhìn thấy Celeborn ngồi chính giữa thuyền, và đứng sau ông là Galadriel, cao và trắng; bà đội trên tóc vòng hoa vàng, và trên tay bà cầm cây đàn hạc, và bà hát. Tiếng hát buồn bã và ngọt ngào lan tỏa trong bầy không mát mẻ trong lành:

Ta hát về lá, về lá sắc vàng, kìa lá vàng cùng trổ mọc;

Ta hát về gió, kìa đâu nổi gió, len trong xào xạc cành tơ.

Bên kia Mặt Trời, bên kia Mặt Trăng, trên Đại Dương ngầu sủi bọt,

Bên bờ biển bạc ở Ilmarin, Cây Vàng từng mọc bên bờ.

Đứng dưới ngàn sao trong Đêm Trường Cửu Eldamar cây tỏa sáng,

Ở Eldamar bên tường thành chắn Tirion đất người Tiên.

Phía ấy ngàn xưa lá vàng đã mọc trên những tháng năm chẽ nhánh,

Phía này cách biệt Bể Chia Cắt dài, lệ Tiên nay thánh thót tuôn.

Ơi Lórien! Mùa Đông đã đến, đến trụi trần Ngày không lá;

Lá theo nhau rụng xuống dòng nước rụng, Dòng Sông cứ thế trôi xa.

Ơi Lórien! Bờ Bên Này xa, quá lâu rồi ta đã sống,

Đã kết hoa vàng elanor óng bện vào vành miện phôi pha.

Nhưng nếu bây giờ ta hát về tàu, có con tàu nào sẽ tới,

Có con tàu nào đưa ta trở lại Đại Dương vời vợi trùng xa?

Aragorn dừng thuyền khi con thuyền Thiên Nga tiến đến sát bên. Phu Nhân kết thúc bài hát và chào họ. “Chúng ta đến nói lời từ biệt cuối cùng,” bà nói, “và tiễn các người với lời chúc phúc của vùng đất chúng ta.”

“Mặc dù là khách mời,” Celeborn nói, “các người vẫn chưa cùng chúng ta dùng bữa, chính vì thế, chúng ta mời các người dự bữa tiệc chia tay ngay tại đây, giữa những dòng nước sắp đưa các người rời xa Lórien.”

Con thuyền Thiên Nga chậm rãi lướt về bến thuyền, và bọn họ quay thuyền đi theo. Bữa tiệc chia tay tổ chức ngay tại mỏm đất cuối cùng thuộc Egladil, trên bãi cỏ xanh ngắt; nhưng Frodo không ăn uống gì mấy, mà chỉ chú ý đến vẻ đẹp của Phu Nhân cùng giọng nói của bà. Bà không còn có vẻ nguy hiểm nay ghê gớm nữa, cũng không còn chứa đầy những quyền năng tiềm ẩn. Trước mắt cậu bà đã bắt đầu giống những người Tiên mà con người mãi về sau vẫn thi thoảng thấy: hiện diện mà xa cách, một ảo ảnh sống động của những gì đã bị dòng Thời Gian cuộn chảy bỏ xa lại đằng sau.

Sau khi họ đã ăn uống no say, ngồi trên bãi cỏ, Celeborn lại bàn với họ về cuộc hành trình, ông chỉ tay về phía Nam, tới những cánh rừng bên kia Lưỡi Đất.

“Xuôi theo dòng nước,” ông nói, “cây cối sẽ bớt dần, các người sẽ tới một vùng cằn cỗi. Ở đó Sông Cả chảy qua những thung lũng đá ở giữa các truông cao, tiếp tục trôi nhiều lý cho đến cuối cùng tới đảo cao Hòn Chĩa, chúng ta gọi là Tol Brandil. Ở đó sông tách dòng ôm lấy những bờ đảo dốc đứng, rồi đổ nước ầm ầm mù mịt qua thác Rauros xuống Nindalf, ngôn ngữ các người gọi là Chầm Lội. Đó là một vùng đầm lầy rộng lớn nơi dòng nước trở nên quanh co và phân nhánh. Cũng ở đó sông Luồng Ent từ Rừng Fangorn phía Tây đổ vào bằng nhiều cửa. Rohan nằm ở bờ này Sông Cả trong lưu vực Luồng Ent. Còn bờ bên kia là vùng đồi trống Emyn Muil. Từ phía Đông gió thổi tới chốn đó, bởi những ngọn đồi nhìn xuống Đầm Lầy Chết, cùng dải đất Noman tới tận Cirith Gorgor và cổng đen dẫn vào Mordor.

“Boromir và những ai muốn đi cùng tới Minas Tirith tốt hơn nên rời Sông Cả trước khi đến Rauros và vượt Luồng Ent trước khi nó chảy vào vùng đầm lầy. Nhưng cũng không nên đi quá xa ngược dòng, kẻo bị mắc kẹt lại trong Rừng Fangorn. Đó là một nơi kỳ lạ và đến nay chẳng còn nhiều người biết. Nhưng dĩ nhiên Boromir và Aragorn không cần đến cảnh báo này.”

“Đúng là chúng tôi có nghe đến Fagorn tại Minas Tirith,” Boromir nói. “Nhưng những gì tôi nghe xem ra hầu hết chỉ là truyện cổ tích của mấy bà già, như những chuyện chúng tôi vẫn kể cho con nít. Toàn bộ vùng đất nằm về phía Bắc Rohan giờ đã trở nên xa cách đến nỗi trí tưởng tượng muốn vẽ vời gì tùy thích. Có thời gian Fangorn nằm ở ngay trên biên giới vương quốc chúng tôi; thế nhưng đã bao nhiêu đời người rồi chẳng có ai trong chúng tôi đến đó, để chứng minh hoặc bác bỏ những truyền thuyết còn lại từ năm tháng xa mù.

“Bản thân tôi đã từng đến Rohan nhiều lần, nhưng chưa bao giờ đi qua đất ấy lên phía Bắc. Khi được phái đi làm người đưa tin, tôi men rìa dãy Núi Trắng mà đi qua Cửa Núi, rồi vượt dòng Isen và Lũ Xám lên miền Bắc. Đó là một hành trình dài và mệt mỏi. Tôi áng chừng phải đến bốn trăm lý đường, và tôi đã mất rất nhiều tháng trời; bởi tôi bị mất ngựa ở Tharbad, khi vượt sông Lũ Xám. Sau hành trình đó, và những chặng đường đã trải qua cùng Hội Đồng Hành này, tôi không nghi ngờ mình sẽ tìm được đường qua Rohan, cả Fangorn nữa, nếu cần thiết.”

“Vậy ta không cần nói thêm,” Celeborn nói. “Nhưng đừng coi nhẹ những truyền thuyết để lại từ bao đời qua; bởi thường rất có thể các bà già lại lưu trong trí nhớ lời kể về những thứ mà những người thông thái đã từng cần phải biết.”

Đến đây Galadriel đứng lên trên bãi cỏ, cầm lấy chén từ tay một người hầu gái, bà rót đầy rượu mật màu trắng rồi đưa cho Celeborn.

“Giờ đã đến lúc uống chén giã biệt,” bà nói. “Hãy uống hỡi Lãnh Chúa người Galadhrim! Và đừng để trái tim người phiền muộn, cho dù hết ban trưa sẽ đến tối đêm, và buổi xế chiều của chúng ta cũng đã cận kề rồi.”

Rồi bà đưa chén đến từng người trong Hội Đồng Hành, mời họ uống và từ biệt. Nhưng khi họ uống xong bà lại yêu cầu họ ngồi xuống bãi cỏ, còn bà cùng Celeborn ngồi lên hai chiếc ngai đã được chuẩn bị trước. Những người hầu gái đứng lặng im xung quanh, và bà nhìn những vị khách hồi lâu. Cuối cùng bà cất tiếng:

“Chúng ta đã cùng uống chén rượu giã biệt,” bà nói, “và bóng tối buông xuống giữa chúng ta. Nhưng trước khi các người đi, ta có mang theo trên thuyền những món quà mà Lãnh Chúa và Phu Nhân của người Galadhrim trao tặng để các người luôn nhớ về Lothlórien.” Rồi bà gọi lần lượt từng người.

“Đây là món quà Celeborn và Galadriel tặng người dẫn đường của Hội Đồng Hành,” bà nói với Aragorn, đưa cho chàng một bao vỏ được làm vừa in với thanh kiếm của chàng. Phủ lên bề mặt là họa tiết hoa lá mạ vàng và bạc, và trên đó khảm ngọc thành những ký tự rune tiên cái tên Andúril và dòng dõi thanh kiếm.

“Lưỡi kiếm rút ra từ trong bao này sẽ không ố màu hay gãy vỡ ngay cả khi bại trận,” bà nói. “Thế nhưng chẳng lẽ không còn gì khác anh muốn từ ta trong giờ phút chia tay này? Bởi bóng đêm rồi sẽ cuộn chảy giữa chúng ta, và rất có thể chúng ta sẽ không bao giờ gặp lại, trừ phi rất lâu sau đây trên một con đường không có lối về.”

Và Aragorn đáp lời: “Thưa Phu Nhân, Người biết tất cả mong muốn của tôi, và lâu nay Người đã giữ bên mình báu vật duy nhất mà tôi cầu có. Thế nhưng dù có thuận lòng Người cũng không thể trao cho tôi; vì chỉ duy nhất bằng cách vượt qua bóng tối tôi mới đến được với nó.”

“Dẫu vậy vật này có thể sẽ thắp sáng trái tim anh,” Galadriel nói; “bởi nó đã được trao ta nhằm gửi đến cho anh, nếu anh đi qua đất này.” Rồi bà cầm lên từ trong lòng một viên ngọc lớn màu lục trong, khảm vào chiếc ghim cài áo bạc đúc hình con đại bàng đang vươn cánh; khi bà đưa lên, viên ngọc lóe sáng như ánh mặt trời chiếu qua tán lá mùa xuân. “Ta đã tặng viên ngọc này cho Celebrian con gái ta, và con gái ta tặng lại cho cháu gái ta; và giờ nó được trao cho anh làm tín vật của niềm hy vọng. Trong giờ khắc này hãy tiếp nhận cái tên đã đặt trước cho anh, Elessar, Ngọc Tiên của Gia tộc Elendil!”

Rồi Aragorn nhận lấy viên ngọc mà cài ghim lên ngực áo, và những người chứng kiến thảy đều ngạc nhiên; bởi họ chưa từng nhận thấy dáng đứng của chàng lại cao lớn và uy nghi đến vậy, dường như những năm dài khó nhọc đã trút hết khỏi vai chàng. “Vì những món quà Người trao tặng, tôi xin tạ ơn Người,” chàng nói, “hỡi Phu Nhân Lórien, từ người đã sinh thành ra Celebrian và Arwen Ngôi Sao Đêm. Tôi còn có thể ngợi ca được gì hơn thế?”

Phu Nhân cúi đầu thi lễ, rồi bà quay về phía Boromir, trao cho gã chiếc thắt lưng vàng; cho Merry và Pippin mỗi người một thắt lưng bạc nhỏ hơn, có nút cài hình đóa hoa vàng. Bà trao cho Legolas một cây cung người Galadhrim vẫn thường sử dụng, dài hơn, bền chắc hơn cung rừng Âm U, căng sợi dây cung bằng tóc của người Tiên. Kèm theo còn có một bao tên.

“Dành cho cậu, người làm vườn nhỏ bé yêu cây cối,” bà nói với Sam, “ta chỉ có một món quà nhỏ.” Bà đặt vào tay chú một chiếc hộp gỗ nhỏ màu xám giản dị, không chạm khắc gì ngoại trừ một chữ rune bạc khảm trên mặt nắp. “Đây là chữ G nghĩa là Galadriel,” bà nói; “nhưng cũng có hể coi là Giồng Giọt theo ngôn ngữ của cậu. Đựng trong hộp này là đất lấy từ vườn cây của ta, và lời chúc phúc nào quyền năng Galadriel có thể tưới lên thì đã lưu lại trong đó. Nó sẽ không chỉ cậu đi đúng đường, cũng không thể bảo vệ cậu khỏi hiểm nguy; nhưng nếu cậu giữ lấy và cuối cùng về được quê nhà, có lẽ đây sẽ trở thành phần thưởng. Cho dù cậu sẽ thấy tất cả đều đã cằn cỗi hoang tàn, nhưng chỉ cần rải đất trong hộp này lên, thì sẽ không có mấy khu vườn trên khắp cả Trung Địa này đơm hoa kết trái được như vườn cậu. Rồi cậu sẽ nhớ về Galadriel, và hồi tưởng lại Lórien một thời xa vắng, mà cậu mới chỉ thấy trong mùa đông của chúng ta. Bởi mùa xuân và mùa hạ ở đây đã trôi qua, và sẽ không bao giờ trở lại mặt đất chỉ trừ trong ký ức.”

Sam đỏ bừng đến tận mang tai và lắp bắp điều gì đó không ai nghe thấy, trong lúc chú nắm chặt chiếc hộp và cúi người cách kiểu cách nhất mà chú làm được.

“Và khách Người Lùn sẽ yêu cầu người Tiên món quà gì?” Galadriel quay về phía Gimli hỏi.

“Không gì cả, thưa Phu Nhân,” Gimli trả lời. “Được gặp Phu Nhân của người Galadhrim, và nghe những lời ưu nhã của Người đã là quá đủ đối với tôi rồi.”

“Nghe đó, hỡi những người Tiên!” bà thốt lớn với những người xung quanh. “Đừng ai nói một lần nào nữa rằng Người Lùn tham lam và khiếm nhã! Thế nhưng, hỡi Gimli con trai Glóin, chắc anh phải muốn thứ gì ta có thể trao đi chứ? Hãy nói ra, ta yêu cầu anh đấy! Anh không thể là người khách duy nhất không có quà.”

“Thực sự là không có gì, thưa Phu Nhân Galadriel,” Gimlu cúi người thật thấp, lắp bắp nói. “Không gì cả, trừ khi có thể là - trừ khi tôi được phép yêu cầu, à không, được phép nêu ra một sợi tóc của Người, thứ quý giá hơn vàng trong đất cũng như sao trời quý hơn ngọc trong hầm mỏ. Tôi không dám yêu cầu một món quà như vậy. Nhưng Người đã ra lệnh cho tôi nói ra niềm ao ước của mình.”

Những người Tiên rúng động và xì xào ngạc nhiên, Celeborn nhìn gã lùn đầy kinh ngạc, thế nhưng Phu Nhân chỉ mỉm cười. “Người ta vẫn thường nói tài năng của Người Lùn chỉ ở đôi tay chứ không ở miệng lưỡi,” bà nói; “thế nhưng điều đó thật không đúng với Gimli. Bởi chưa ai từng đưa ra yêu cầu nào táo bạo đến thế nhưng lại phong nhã đến vậy. Và làm sao ta có thể từ chối, vì ta đã ra lệnh anh ta nói? Nhưng hãy nói cho ta biết, anh sẽ làm gì với món quà ấy?”

“Gìn giữ nó, thưa Phu Nhân,” gã trả lời, “để nhớ về những lời nói Người dành cho tôi trong lần đầu gặp gỡ. Và nếu còn có thể trở về những xưởng rèn ở quê hương, tôi sẽ cất nó bên trong thạch anh vĩnh cửu để làm của gia truyền, cũng như một tín vật cho thiện chí giữa Núi và Rừng cho đến ngày tận thế.”

Tới đó Phu Nhân gỡ ra một trong những bím tóc dài, cắt lấy ba sợi tóc vàng, đặt chúng lên tay Gimli. “Ta sẽ có lời kèm theo món quà này,” bà nói. “Ta sẽ không tiên đoán điều gì, bởi giờ đây mọi lời tiên đoán đều là nói hão: một bên là bóng tối và bên còn lại chỉ là hy vọng mà thôi. Nhưng nếu niềm hy vọng không trở mặt, thì ta sẽ nói điều này với anh, hỡi Gimli con trai Glóin, rằng vàng sẽ tuôn chảy trên đôi tay anh, thế nhưng anh sẽ không bị vàng chi phối.”

“Còn cậu, Người Mang Nhẫn,” bà nói, quay về phía Frodo, “ta đến với cậu sau cùng nhưng cậu không phải người cuối cùng trong tâm tư ta. Ta đã chuẩn bị thứ này cho cậu.” Bà giơ lên một lọ pha lê nhỏ: nó ánh lên lấp lánh khi bà di chuyển nó, và những tia sáng trắng hắt qua kẽ tay bà. “Chiếc lọ này,” bà nói, “đựng ánh sáng ngôi sao của Eärendil, rọi trong nước lấy từ đài nước của ta. Nó vẫn tỏa sáng ngay cả khi bóng đêm bao trùm lên cậu. Cầu mong nó soi sáng cho cậu trong những nơi tăm tối, khi tất cả ánh sáng khác đều đã tắt. Hãy nhớ về Galadriel và Mặt Gương của bà!”

Frodo đón lấy chiếc lọ, trong chốc lát nó bừng sáng giữa hai người, cậu lại thấy bà đứng đó như một nữ hoàng, kỳ vĩ và đẹp đẽ, nhưng không còn ghê gớm nữa. Cậu cúi người, nhưng không tìm được lời nào để nói ra.

Giờ thì Phu Nhân đứng dậy, rồi Celeborn dẫn họ quay lại bến thuyền. Nắng trưa vàng rải đầy thảm cỏ xanh trên Lưỡi Đất, còn mặt nước lấp lánh ánh bạc. Cuối cùng tất cả cũng được chuẩn bị sẵn sàng. Hội Đồng Hành lại lên thuyền như trước. Gọi lớn những lời tiễn biệt, những người Tiên ở Lórien đẩy thuyền họ bằng những cây sào xám ra đến dòng chảy, và nước gợn sóng đưa họ từ từ xa dần. Đoàn lữ hành ngồi im không động đậy, cũng chẳng nói với nhau lời nào. Trên bờ cỏ xanh, tại điểm chót cùng Lưỡi Đất, Phu Nhân Galadriel đứng lặng lẽ một mình. Khi đi ngang qua bà, họ quay sang nhìn thì thấy bà đang chậm rãi trôi xa họ. Vì trước mặt họ dường như là thế: cả Lórien đang trôi về phía sau, như một con tàu rực rỡ mà cột buồm là những thân cây kỳ diệu, hướng về những bến bờ quên lãng, trong khi họ bất lực ngồi bên rìa thế giới xám xịt và trụi lá.

Ngay giữa lúc họ đang nhìn, dòng Mạch Bạc đã nhập vào luồng nước Sông Cả, thuyền họ rẽ theo và bắt đầu trôi nhanh về phía Nam. Hình bóng trắng của Phu Nhân nhỏ và xa dần. Bà tỏa sáng như một cửa sổ kính trên ngọn đồi xa trong ánh chiều, hoặc như hồ nước xa nhìn từ đỉnh núi: một viên pha lê rơi vào lòng đất. Rồi Frodo thấy dường như bà đang giơ tay vẫy chào từ biệt lần cuối, và từ mãi xa nhưng vẫn rõ ràng trong cơn gió cuốn theo họ, giọng hát của bà vọng tới. Nhưng lúc này bà hát bằng cổ ngữ của người Tiên phía bên kia Đại Dương, và cậu không hiểu ý nghĩa lời ca: giai điệu vô cùng đẹp đẽ, nhưng chẳng khiến cậu an lòng.

Nhưng cũng như mọi lời lẽ của người Tiên, những lời ca cứ khắc sâu trong ký ức cậu, mãi sau này cậu tìm cách diễn giải chúng, theo khả năng của cậu: lời của bài ca Tiên hát về những điều ít được biết đến ở Trung Địa.

Ai! laurië lantar lassi súrinen,
yéni únótimë ve rámar aldaron!

Yéni ve lintë yuldar avánier
mi oromardi lisse-miruvóreva

Andúnë pella , Vardo tellumar
nu luini yassen tintilar i eleni
ómaryo airetári -lírinen.

Sí man i yulma nin enquantuva?

An sí Tintallë Varda Oiolossëo
ve fanyar máryat Elentári ortanë,
ar ilyë tier undulávë lumbulë;
ar sindanóriello caita mornië
i falmalinnar imbë met, ar hísië
untúpa Calaciryo míri oialë.

Sí vanwa ná, Rómello vanwa, Valimar!

Namárië! Nai hiruvalyë Valimar.

Nai elyë hiruva. Namárië!

“A! như vàng rụng lá trút rơi theo gió, những năm dài như cánh lá vô biên! Chớp mắt qua như dốc ngụm rượu tiên đượm mật ngọt trong Tây phương đại sảnh, dưới vòm xanh Varda soãi cánh nơi ngàn sao run rẩy trước giọng người, thần thánh du dương, uy vệ tót vời. Ai sẽ rót đầy chén ta vừa cạn? Vì Nữ Chúa Ngàn Sao, Varda Người Thắp Sáng, trên đỉnh xa Vĩnh Bạch đã cất tay, mọi ngả đường chìm trong tối ám bóng mây. Vùng đất xám dâng đêm trên ngọn sóng chia lìa ta và rồi cả sương mù đã che khuất ngọc Calacirya mãi mãi. Tuyệt lối về Valimar, phương Đông ơi! Tuyệt lối! Nay vĩnh biệt! Họa may người tìm tới được Valimar. Họa may người tới được nơi kia. Thời vĩnh biệt!” Varda là tên gọi Nữ Thần mà người Tiên các xứ tha hương gọi là Elbereth.

Đột nhiên Sông Cả uốn một vòng gấp gáp, hai bên bờ dựng lên thẳng đứng, và ánh sáng từ Lórien hoàn toàn bị che khuất. Đó cũng là lần cuối cùng Frodo được nhìn thấy mảnh đất xinh đẹp đó.

Giờ đây các lữ khách quay mặt hướng về cuộc hành trình; mặt trời đang ở phía trước, khiến mắt họ long lanh vì tất cả đều đẫm lệ. Gimli còn khóc thành tiếng.

“Tôi đã nhìn lần cuối cùng vào thứ đẹp đẽ nhất,” gã nói với bạn cùng thuyền là Legolas. “Từ giờ trở đi tôi sẽ không gọi thứ gì là đẹp nữa, chỉ trừ món quà của bà.” Gã đặt tay lên ngực.

“Hãy cho tôi biết, Legolas, tại sao tôi lại tham gia Nhiệm Vụ này chứ? Tôi chẳng hề biết trước mối nguy lớn nhất nằm ở đâu! Elrond nói đúng rằng chúng ta không thể nhìn thấy trước những gì sẽ gặp phải trên đường. Nỗi khổ đau trong bóng tối là điều tôi đã lo sợ, nhưng nó không thể cản tôi lại. Thế nhưng chắc tôi đã không lên đường nếu biết được nguy hiểm lại ở trong ánh sáng và hân hoan. Giờ thì vết thương đau đớn nhất của tôi là do chính cuộc chia ly này, kể cả là tôi ngay đêm nay có lao thẳng vào Chúa Tể Hắc Ám đi nữa. Đáng thương cho Gimli con trai Glóin!”

“Không đâu!” Legolas nói. “Đáng thương cho tất cả chúng ta! Và cho tất cả những ai sống trong thế giới vào những ngày tháng muộn này. Bởi quy luật là như thế: tìm thấy rồi đánh mất, giống như bất cứ ai xuôi thuyền trên dòng nước chảy. Nhưng tôi coi anh là cao quý, Gimli con trai Glóin ạ: bởi anh chịu đựng sự mất mát của mình một cách tự nguyện, dù anh vẫn có thể lựa chọn con đường khác. Song anh đã không bỏ rơi những người bạn đồng hành, và phần thưởng tối thiểu mà anh có được là ký ức về Lothlórien sẽ luôn sáng rỡ và không hoen ố trong tim anh, cũng chẳng bao giờ phai nhạt hay cũ kỹ.”

“Có thể,” Gimli nói; “và tôi cảm ơn lời lẽ của anh. Hiển nhiên đó là những lời đúng đắn; nhưng điều an ủi đó thật là lạnh lẽo. Ký ức không phải điều trái tim mong muốn. Đấy chỉ là một tấm gương, dù có sáng rõ như hồ Kheled-zâram. Hoặc ít ra đấy là lời trái tim của Gimli Người Lùn. Người Tiên có thể nhìn nhận theo cách khác. Tôi từng nghe nói đối với họ ký ức giống thế giới thức tỉnh hơn là cơn mơ. Người Lùn thì không như vậy.

“Nhưng chúng ta hãy đừng nói chuyện này nữa. Chú ý con thuyền! Nó chìm quá sâu với đống đồ đạc này, còn dòng Sông Cả lại chảy xiết. Tôi không muốn dìm nỗi buồn của mình xuống dòng nước lạnh.” Gã cầm lấy mái chèo và lái về phía bờ Tây, hướng theo thuyền Aragorn phía trước vốn cũng đã rời khỏi dòng chảy chính giữa.

Vậy là Hội Đồng Hành tiếp tục con đường dài, xuôi theo con nước cả xuống mãi phía Nam. Những khu rừng trơ trụi đuổi theo ở cả hai bên bờ, và họ chẳng thấy được chút bóng dáng nào những vùng đất phía sau. Gió lặng đi, dòng sông im ắng trôi. Không có lấy một tiếng chim phá vỡ bầu tĩnh lặng. Mặt trời trở nên mờ ảo khi ngày dần xế, cho đến khi chỉ còn le lói trên bầu trời nhợt nhạt như một viên ngọc trai trắng. Rồi nó mờ dần về phía Tây, và chạng vạng buông sớm, theo sau là một đêm không sao xám xịt. Họ chèo sâu vào bóng đêm trong suốt hàng giờ im lặng, hướng thuyền theo dải bóng nhô ra của khu rừng phía Tây. Những cây lớn trôi qua như bóng ma, đâm những rễ xoắn xít đầy thèm khát xuyên qua lớp mù xuống dòng nước. Bầu không gian thê lương và lạnh lẽo. Frodo ngồi lắng nghe tiếng sóng vỗ uể oải và tiếng dòng sông ùng ục phiền muộn giữa những rễ cây và gỗ dạt gần bờ, cho đến khi đầu cậu gà gật và cậu chìm vào giấc ngủ không yên.

CHƯƠNG IX SÔNG CẢ

Frodo được Sam đánh thức. Cậu nhận thấy mình đang nằm đắp chăn tử tế dưới những thân cây cao vỏ xám trong một góc yên tĩnh của vùng rừng phía bờ Tây Sông Cả Anduin. Cậu đã ngủ cả đêm, và bình minh màu xám mờ mờ hửng lên giữa những cành cây trơ trụi. Ở ngay bên cạnh, Gimli đang bận rộn nhóm đống lửa nhỏ.

Trước khi trời sáng bảnh, họ lại lên đường. Không phải cả Hội Đồng Hành đều hăng hái xuôi gấp xuống phía Nam: họ hài lòng vì thời hạn họ phải đưa ra quyết định trước khi đến thác Rauros và đảo Hòn Chĩa vẫn còn vài ngày nữa; và họ cứ để mặc dùng Sông đưa đi theo tốc độ của nó, chẳng lòng nào vội lao tới những hiểm nguy đang chờ phía trước, bất kể cuối cùng họ chọn đường nào. Aragorn cũng để yên cho họ trôi dạt theo dòng nước như ý họ muốn, để dành sức cho những mệt nhọc sắp tới. Thế nhưng chàng nhấn mạnh rằng ít nhất họ phải xuất phát vào sáng sớm và đi cho đến tận đêm muộn; bởi trái tim chàng đang cảm thấy rõ ràng thời gian đang thúc ép, và chàng sợ rằng Chúa Tể Hắc Ám đã không ngồi yên trong suốt quãng thời gian họ nán lại Lórien.

Tuy nhiên họ chẳng hề thấy bóng dáng nào của kẻ thù trong ngày hôm đó, cả ngày hôm sau cũng không. Hàng giờ uể oải và buồn tẻ trôi qua mà chẳng có bất cứ sự chứng kiến nào. Đến ngày thứ ba trong cuộc hành trình, mặt đất bắt đầu thay đổi: cây cối thưa thớt dần rồi hoàn toàn biến mất. Ở phía bờ Đông bên tay trái, họ nhìn thấy những bờ dốc không ra hình dạng gì trải dài thăm thẳm hướng lên trời; chúng trông đều nâu sém và tàn tạ, như thể vừa bị lửa tràn qua, không để lại bất cứ mảng xanh nào của sự sống: một vùng đất hoang vu, thù địch, không có lấy một thân cây đổ hay một hòn đá để làm khuây khỏa bớt vẻ trống rỗng. Họ đã tới vùng Đất Nâu trải ra mênh mông tiêu điều giữa phía Nam Rừng Âm U và khu đồi Emyn Muil. Ngay cả Aragorn cũng không đoán nổi thứ dịch bệnh, hay chiến tranh, hay hành động ác độc nào của Kẻ Thù đã tàn phá vùng đất này đến vậy.

Ở phía Tây, bên tay phải họ, đất đai cũng không có bóng dáng cây cối, nhưng lại bằng phẳng, và màu xanh phủ lên nhiều nơi trên những đồng cỏ rộng. Ở phía này dòng sông, họ đi qua những cánh rừng sậy khổng lồ, cao đến nỗi ngăn trở toàn bộ tầm nhìn về phía Tây, bởi đoàn thuyền nhỏ bé trôi xào xạc sát và dọc theo dải bìa lá rập rờn của chúng. Thầm thì khẽ khàng và buồn bã, những bông sậy đen úa võng xuống đung đưa trong bầu không khí lạnh lẽo, rên lên khẽ khàng buồn bã. Bất chợt đây đó, qua những quãng hở, Frodo bắt gặp những thoáng đồng cỏ cuồn cuộn, và sau chúng rất xa là những ngọn đồi chìm trong tà dương, và tận cùng tầm mắt, một đường tối thẳm, đó chính là dải cực Nam của Dãy Núi Mù.

Không hề có dấu hiệu của sinh vật sống và động nào, ngoại trừ chim chóc. Những loại ấy thì có nhiều: những loài chim nhỏ cất tiếng huýt hò bên trong đám sậy nhưng chẳng mấy khi lộ diện. Một hai lần gì đó đoàn người nghe thấy tiếng vút cánh hối hả của thiên nga, ngước nhìn lên họ thấy một đàn khổng lồ trải một đường dài trên nền trời.

“Thiên nga!” Sam nói. “Mà lại to ghê gớm!”

“Đúng vậy,” Aragorn nói, “và còn là thiên nga đen nữa.”

“Vùng đất rộng lớn này trông mới trống trải thê lương làm sao!” Frodo nói. “Tôi vẫn luôn hình dung càng xuống phía Nam sẽ càng ấm áp và dễ chịu hơn, cho đến khi mùa đông bị bỏ lại đằng sau mãi mãi.”

“Nhưng chúng ta vẫn chưa xuống sâu phía Nam,” Aragorn trả lời. “Vẫn đang là mùa đông, và chúng ta còn cách xa biển. Thời tiết ở đây lạnh lẽo đến khi xuân tới đột ngột, và có thể chúng ta sẽ còn gặp lại tuyết. Xa tít ngoài Vịnh Belfalas, nơi dòng Anduin chảy ra biển, tiết trời may ra mới ấm áp và dễ chịu, đấy là nếu may mà không có Kẻ Thù. Thế nhưng tôi đoán hiện chúng ta ở không quá phía Nam Tổng Nam Quận của các cậu sáu mươi lý, cách đây hàng trăm dặm dài về phía đằng kia. Giờ các cậu đang nhìn về phía Tây Nam xuyên qua bình nguyên phía Bắc Riddermark, hay còn gọi là Rohan, đất nước của những Chúa Ngựa. Không lâu nữa chúng ta sẽ đến cửa dòng Lim Sáng chảy từ Rừng Fangorn xuống hòa vào Sông Cả. Nơi đó là biên giới phía Bắc Rohan; vào thời xa xưa tất cả đất đai nằm giữa Lim Sáng và Dãy Núi Trắng đều thuộc về người Rohirrim. Đó là một vùng đất màu mỡ êm đềm; cỏ ở đó thì không đâu sánh được; thế nhưng vào những ngày đen tối này, con người không sinh sống gần Sông Cả nữa, thậm chí đến bờ sông cũng chẳng cưỡi ngựa bén mảng. Dòng Anduin rộng là vậy, thế mà lũ Orc vẫn có thể bắn tên qua được bờ bên kia; và gần đây, người ta nói chúng còn cả gan vượt dòng nước tấn công các đàn chăn thả và trại ngựa ở Rohan.”

Sam băn khoăn hết nhìn bờ bên này lại đến bờ bên kia. Cây cối lúc trước có vẻ thù địch, cứ như thể đang ngụy trang đâu đó những con mắt bí mật hay những mối nguy hiểm ngấm ngầm; song lúc này chú mong giá gì vẫn còn cây thì hơn. Chú cảm thấy Hội Đồng Hành quá trần trụi, lênh đênh trên những chiếc thuyền nhỏ bé giữa chốn không nơi nương náu, trên một dòng sông vốn là tiền tuyến của chiến tranh.

Một hai ngày sau đó, khi vẫn tiếp tục hành trình xuôi về phía Nam, cảm giác bất an này đã lan ra toàn Hội Đồng Hành. Suốt cả ngày họ lăm lăm tay chèo, vội vã lao về phía trước. Hai bờ sông cứ vùn vụt trôi qua. Chẳng lâu sau dòng sông bắt đầu mở rộng dần, nhưng cũng đã nông hơn; một bãi đá dài trải dọc bờ phía Đông, còn giữa dòng nước nổi lên khá nhiều cồn sỏi, nên họ phải lèo lái cẩn trọng hơn. Vùng Đất Nâu dâng lên thành những cao nguyên ảm đạm, tràn qua đó là luồng khí lạnh ngắt từ phía Đông. Ở phía bên kia, những đồng cỏ cũng bắt đầu chuyển thành đồi thấp nhấp nhô cỏ héo giữa một vùng đất chỉ toàn vũng lầy và cỏ bụi. Frodo rùng mình, nhớ đến bãi cỏ, suối nước, ánh nắng trong và mưa dịu dàng ở Lothlórien. Họa hoằn mới có tiếng nói chuyện và tuyệt nhiên không có tiếng cười đùa trên bất cứ thuyền nào. Mỗi thành viên Hội Đồng Hành đều bận rộn với những suy tính riêng tư.

Trái tim Legolas đang chạy nhảy trong trảng trống giữa những rừng sồi phương Bắc dưới bầu trời sao đêm hè; Gimli đang chạm tay lên vàng trong tâm trí và tự hỏi liệu vàng ấy có xứng để mạ lên hộp cất giữ món quà của Phu Nhân chăng. Cả Merry lẫn Pippin trên chiếc thuyền đi giữa đều thấy nhột nhạt, bởi Boromir cứ ngồi lẩm bẩm một mình, đôi khi cắn móng tay, cứ như thể đang bồn chồn hoặc nghi ngại điều gì đó, thỉnh thoảng lại guồng tay chèo tiến lên sát thuyền Aragorn. Rồi Pippin, đang ngồi trên mũi thuyền, quay lại nhìn và bắt gặp một ánh sáng đáng ngờ lóe lên trong mắt khi gã đang nhìn chòng chọc vào Frodo. Sam đã từ lâu tự nhủ rằng, tuy có thể thuyền không quá nguy hiểm như chú vẫn đinh ninh, song ngồi trên đó họ vẫn bất tiện hơn nhiều so với chú từng tưởng tượng. Chú cảm thấy tù túng và khổ sở, chẳng có gì để làm ngoại trừ nhìn ngắm những mảnh đất mùa đông trườn qua và mặt nước xám xịt ở cả hai bên chú. Ngay cả đến lúc sử dụng các mái chèo, họ cũng chẳng tin cậy mà đưa cho Sam cái nào.

Vào ngày thứ tư, khi màn đêm bắt đầu buông xuống, chú đang ngoái nhìn lại qua những mái đầu cắm cúi của Frodo và Aragorn cùng những thuyền đi sau; chú thấy buồn ngủ và nóng lòng được hạ trại để có thể cảm nhận mặt đất dưới những ngón chân. Đột nhiên thứ gì đó lọt vào tầm mắt chú; ban đầu chú nhìn lơ đãng, rồi ngồi thẳng dậy dụi mắt; thế nhưng khi chú nhìn lại thì chẳng còn thấy nó đâu nữa.

Đêm đó đoàn người hạ trại trên một cù lao nhỏ gần phía bờ Tây. Sam nằm cuốn trong chăn bên cạnh Frodo. “Tôi vừa mơ rất buồn cười tầm khoảng một hai tiếng gì đó trước khi ta đến đây, cậu Frodo ạ,” chú nói. “Hoặc cũng có thể không phải là mơ. Dù sao thì cũng rất buồn cười.”

“Vậy thì là gì?” Frodo hỏi, cậu biết Sam sẽ không chịu yên nếu chưa kể xong chuyện, cho dù là gì đi nữa. “Tôi vẫn chưa nhìn thấy hay nghĩ ra bất cứ điều gì có thể khiến tôi cười kể từ ngày rời khỏi Lothlórien.”

“Không phải buồn cười kiểu đó đâu. Kỳ quặc lắm. Nếu không phải là mơ thì hoàn toàn sai quấy nữa là khác. Và tốt nhất cậu nên nghe. Là thế này: tôi đã nhìn thấy một khúc gỗ có mắt!”

“Khúc gỗ thì không vấn đề gì,” Frodo nói. “Có rất nhiều gỗ trôi trên sông. Nhưng hãy bỏ qua vụ mắt đi!”

“Không bỏ đâu,” Sam nói. “Bởi chính vụ mắt mới khiến tôi phải ngồi bật dậy ấy chứ. Tôi thấy một thứ tôi nghĩ là khúc gỗ trôi sau thuyền Gimli lúc nhá nhem tối; nhưng chẳng để tâm nhiều. Rồi có vẻ như thể khúc gỗ đó dần dà bắt kịp chúng ta. Thật là kỳ khôi, cậu nghĩ vậy không, khi thấy cả ta lẫn nó cùng nhau trôi theo dòng nước. Đúng lúc bấy giờ tôi nhìn thấy đôi mắt: hai nốt mờ mờ, có vẻ long lanh, phía trên một cái bướu phía cuối thân gỗ. Mà lại nữa, không phải là thân gỗ, vì nó có chân vịt, gần giống như chân thiên nga ấy, chỉ có điều lớn hơn, cứ đạp lên đạp xuống mặt nước.

“Đó chính là lúc tôi ngồi dậy dụi mắt, đã định hét lên nếu dụi hết ra được cái buồn ngủ trong đầu thế mà nó vẫn còn ở đó. Bởi cái thứ là cái gì cũng được đó bỗng nhiên tăng tốc bám sát phía sau Gimli. Thế nhưng không biết là hai ngọn đèn đó đã nhìn thấy tôi chuyển động và quan sát nó, hay chỉ do tôi tỉnh khỏi cơn mơ. Khi tôi nhìn lại thì nó không còn ở đó nữa. Dẫu tôi nghĩ mình còn kịp thấy thoáng qua, ở khóe mắt như người ta nói ấy, một thứ gì đen sì phóng vụt vào dưới bóng bờ sông. Dù tôi không thấy thêm cặp mắt nào nữa.

“Tôi đã tự nhủ: ‘mày mơ nữa à, Sam Gamgee,’ tôi nói; và tôi không nói thêm gì nữa lúc ấy. Nhưng từ đó tôi cứ nghĩ suốt, mà giờ thì tôi cũng không chắc chắn lắm. Cậu nghĩ sao về việc này, thưa cậu Frodo?”

“Tôi sẽ không nghĩ gì cả ngoại trừ một khúc gỗ và trời tối và cơn ngủ trong mắt cậu, Sam ạ,” Frodo trả lời, “nếu đây là lần đầu tiên có ai thấy cặp mắt đó. Nhưng không phải. Tôi đã thấy chúng hồi vẫn còn ở phía Bắc, từ trước khi chúng ta đến được Lórien. Và tôi đã thấy một con vật kỳ lạ có đôi mắt sáng trèo lên mộc lâu đêm hôm đó. Haldir cũng nhìn thấy nó. Chưa kể, cậu còn nhớ báo cáo của những người Tiên đuổi theo toán Orc không?”

“A,” Sam nói, “tôi có; và tôi còn nhớ được nhiều hơn nữa cơ. Tôi không thích những suy nghĩ đó, nhưng sau khi nghĩ đến chuyện này rồi còn chuyện kia, cả những câu chuyện của ông Bilbo nữa, tôi tưởng mình có thể gán được tên cho sinh vật này. Một cái tên ghê tởm. Gollum, phải vậy chăng?”

“Đúng, tôi cũng đã sợ là gã từ ít lâu nay,” Frodo nói. “Kể từ cái đêm trên mộc lâu. Tôi cho rằng gã lẩn núp ở Moria và bám theo chúng ta từ đó; nhưng tôi đã mong sao việc ta ở lại Lórien đã cắt đuôi được gã. Sinh vật khốn khổ đó chắc hẳn đã trốn trong rừng bên sông Mạch Bạc để rình lúc chúng ta lên đường!”

“Thì chúng là vậy,” Sam nói. “Tốt hơn là chúng ta nên tự cảnh giác đi, nếu chúng ta không muốn cảm nhận những ngón tay ghê tởm vòng quanh cổ một đêm nào đó, ấy là nếu còn thức dậy được để mà cảm nhận điều gì. Và chính điều đó là chuyện tôi định nói đây. Đêm nay vẫn chưa cần phải phiền đến Sải Chân Dài hay những người khác. Tôi sẽ canh gác. Tôi có thể ngủ bù vào ngày mai, vì đằng nào tôi cũng chẳng hơn gì một túi hành lý trên thuyền, cậu có thể nói vậy đấy.”

“Có thể,” Frodo nói, “và tôi cũng có thể nói ‘túi hành lý có mắt’. Cậu sẽ canh chừng đêm nay; nhưng với điều kiện cậu hứa đánh thức tôi dậy vào giữa đêm trước khi trời sáng, nếu không có gì xảy ra trước đó.”

Trời còn tối đen khi Frodo chợt tỉnh dậy khỏi giấc ngủ như chết mà nhận thấy sam đang lay gọi cậu. “Thật xấu hổ phải đánh thức cậu,” Sam thì thầm, “nhưng cậu đã dặn tôi vậy mà. Chẳng có gì đáng nói cả, đúng hơn là chẳng có nhiều. Tôi nghĩ mình đã nghe thấy vài tiếng nước bì bõm, và một tiếng khụt khịt, nhưng những âm thanh kỳ lạ kiểu đó ta rất hay nghe thấy được ở bên sông vào ban đêm.”

Chú nằm xuống, còn Frodo ngồi dậy, co ro trong những lớp chăn, cố chống lại cơn buồn ngủ. Hàng phút, hay hàng giờ trôi qua chậm chạp mà chẳng có gì xảy ra. Frodo vừa định đầu hàng cám dỗ mà nằm xuống thì bất chợt một bóng đen gần như lần trong đêm tối trôi lại gần một trong ba chiếc thuyền đang neo đậu. Có thể thấy lờ mờ một cánh tay trăng trắng vươn ra nắm lấy mép thuyền; hai con mắt nhợt như bóng đèn ánh lên lạnh lẽo khi nhòm vào trong thuyền, rồi chúng ngước lên nhìn chòng chọc vào Frodo trên cù lao. Đôi mắt chỉ cách không quá một hai thước, và Frodo nghe thấy tiếng rít thở khe khẽ. Cậu đứng dậy, tuốt thanh Mũi Đốt ra khỏi bao, nhìn thẳng vào cặp mắt. Ngay lập tức đôi đốm sáng tắt phụt. Có một tiếng rít nữa rồi thêm tiếng nước oặp, rồi hình thù như khúc gỗ tối tăm lao xuống dòng nước, biến vào bóng đêm. Aragorn cựa mình trong giấc ngủ, xoay người lại, rồi ngồi dậy.

“Gì thế?” chàng thì thầm, đoạn bật dậy đến bên Frodo. “Tôi cảm thấy có gì đó trong lúc ngủ. Tại sao cậu lại rút kiếm?”

“Gollum,” Frodo trả lời. “Hoặc ít nhất là tôi đoán vậy.”

“À!” Aragorn nói. “Vậy ra cậu cũng biết kẻ rình mò nhỏ bé của chúng ta phải không? Gã đã rón rén theo chúng ta qua suốt Moria xuống tận Nimrodel. Từ khi chúng ta đi thuyền gã đã nằm lên khúc gỗ rồi chèo theo bằng cả tay lẫn chân. Tôi đã thử bắt gã một hai lần trong đêm tối; nhưng gã còn láu hơn cáo, và trơn hơn cá. Tôi hy vọng cuộc hành trình trên sông sẽ hạ gục gã, nhưng gã là một kẻ đi thuyền quá thành thạo.

“Ngày mai chúng ta sẽ cố đi nhanh hơn. Giờ cậu nằm xuống đi, tôi sẽ gác nốt từ giờ đến sáng. Ước gì tôi có thể tóm được gã khốn khổ đó. Chúng ta vẫn có thể khiến gã trở nên có ích. Nhưng nếu tôi không bắt được, chúng ta sẽ phải cố mà cắt đuôi gã. Gã rất nguy hiểm. Kể cả nếu không tự thân toan tính hạ sát chúng ta trong đêm, gã còn có thể khiến bất cứ kẻ thù nào xung quanh lần theo vết chúng ta.”

Buổi đêm qua đi mà bóng dáng Gollum không xuất hiện thêm lần nữa. Từ đó Hội Đồng Hành luôn thận trọng theo dõi, nhưng không còn thấy Gollum xuất hiện trong suốt cuộc hành trình đường sông. Nếu vẫn còn bám theo, gã quả là cảnh giác và xảo quyệt. Theo yêu cầu của Aragorn, giờ đây họ chèo thuyền theo những đợt dài hơn. Hai bên bờ sông vùn vụt trôi qua. Nhưng họ nhìn thấy được rất ít cảnh trí vùng đất, bởi họ thường lên đường vào ban đêm hoặc buổi chạng vạng tối, nghỉ ngơi vào ban ngày, và cố gắng ẩn náu tùy vào điều kiện địa hình. Và cứ thế thời gian trôi đi mà không có sự kiện gì cho đến ngày thứ bảy.

Thời tiết vẫn xám xịt và ảm đạm cùng những cơn gió thổi đến từ phía Đông, tuy nhiên khi buổi tối chuyển về đêm, bầu trời phía Tây trở nên trong trẻo, những vùng sáng nhẹ, vàng và lục nhạt, mở ra dưới những bờ mây xám. Ở đó có thể thấy mảnh cong màu trắng của trăng non đang le lói trên những hồ xa. Sam nhìn nó và cau mày.

Ngày hôm sau, cảnh vật hai bên thay đổi chóng vánh. Bờ sông bắt đầu vươn cao lổn nhổn đá. Không lâu sau họ trôi vào một vùng đất gò đồi toàn đá, và cả hai bên bờ đều có những sườn dốc dựng đứng phủ những bụi gai và mận gai, bị cây mâm xôi và thân leo bám chằng chịt. Vươn lên phía sau họ là những vách núi thấp đổ nát, và cả những khe đá dãi dầu xương gió chăng đầy thường xuân; đằng sau nữa là những sống núi cao trên đó mọc thành hàng những cây linh sam ngả bạt vì gió. Họ đang tiến xuống gần vùng đồi xám Emyl Muil, biên giới phía Nam của Vùng Đất Hoang.

Có rất nhiều chim chóc xung quanh những bờ vách và khe đá, và tít trên cao những đàn chim cứ lượn vòng cả ngày, đen kịt cả bầu trời nhợt nhạt. Khi họ hạ trại ngày hôm đó, Aragorn nhìn lên lũ chim với vẻ nghi ngại, tự hỏi phải chăng Gollum đã giở ra trò quỷ nào, và giờ thì tin tức về cuộc hành trình của họ đã lan khắp cả vùng hoang dã. Một lúc sau, khi mặt trời bắt đầu lặn và Hội Đồng Hành lại nhúc nhích sửa soạn lên đường, chàng phát hiện thấy một chấm đen trên nền sáng dần phai: một con chim khổng lồ ở tít xa phía trên cao, lúc lượn, lúc bay, chậm rãi hướng về phía Nam.

“Gì thế kia, Legolas?” chàng vừa hỏi vừa chỉ tay về bầu trời phía Bắc. “Có phải một con đại bàng như tôi nghĩ không?”

“Đúng vậy,” Legolas trả lời. “Đó là một con đại bàng, một con đại bàng săn. Tôi tự hỏi đó là điềm gì. Dãy núi cách đây rất xa mà.”

“Chúng ta sẽ không vội lên đường chừng nào trời chưa tối hẳn,” Aragorn nói.

Đêm thứ tám của cuộc hành trình đã trùm xuống. Không gian im ắng và lặng gió; ngọn gió phương Đông xám xịt đã lặng tắt. Mảnh Trăng lưỡi liềm mỏng manh sớm rơi xuống hoàng hôn nhợt nhạt, nhưng bầu trời phía trên vẫn thoáng đãng, và dù xa về phía Nam vẫn còn những rặng mây trùng điệp hửng sáng, sao trời lấp lánh ở phía Tây.

“Đi thôi!” Aragorn nói. “Chúng ta sẽ đi thêm một đêm nữa. Chúng ta sắp đến đoạn sông mà tôi không biết tường tận lắm; bởi tôi chưa từng đến những vùng này bằng đường sông, từ đây đến ghềnh Sarn Gebir. Tuy vậy nếu tôi tính đúng, nơi đó vẫn còn cách đây nhiều dặm. Nhưng cả trước khi đến đó chúng ta vẫn còn gặp phải những chốn nguy hiểm: đá ngầm bên dưới và cù lao đá giữa dòng nước. Chúng ta phải quan sát kỹ và đừng cố chèo nhanh quá.”

Sam trên chiếc thuyền dẫn đầu được phân trách nhiệm người quan sát. Chú nằm nhòm thẳng vào bầu không u ám phía trước. Trời đêm trở nên tối đặc, nhưng những vì sao bên trên lại tỏa sáng kỳ lạ, khiến cả mặt sông loang loáng ánh sao. Gần nửa đêm, khi đoàn người đang để thuyền tự trôi trong chốc lát, gần như không đụng đến mái chèo, thì bỗng Sam hét lên. Cách họ chỉ một vài thước về phía trước, những hình thù tối đen nổi lên giữa dòng nước và chú nghe thấy tiếng nước cuộn xoáy. Có một luồng nước xiết tạt về phía bên trái phía bờ Đông, nơi lòng sông khá trống trải. Bị quét sang bên, đoàn người giờ mới thấy, ở rất gần, những cuộn nước trắng đục vùng vẫy táp vào những dải đá sắc nhọn chĩa ra tận giữa sông trông như một hàm răng lởm chởm. Đoàn thuyền rúc vào nhau túm tụm.

“Ô này, Aragorn!” Boromir quát lên khi thuyền gã đâm vào chiếc dẫn đường. “Thật là điên rồ! Chúng ta không thể đương đầu với Ghềnh Đá vào ban đêm! Và cho dù đêm hay ngày, thì cũng chẳng thuyền nào trụ được qua Sarn Gebir.”

“Lùi lại, lùi lại!” Aragorn hét lên. “Quay vòng! Hãy quay vòng nếu các anh làm được!” Chàng vục mái chèo xuống dòng nước, cố giữ thăng bằng chiếc thuyền và điều khiển nó vòng lại.

“Tôi tính sai mất rồi,” chàng nói với Frodo. “Tôi không biết chúng ta đã đi xa đến vậy: dòng Anduin chảy nhanh hơn tôi tưởng. Sarn Gebir chắc gần đây lắm rồi.”

Bằng nỗ lực phi thường họ đã dừng được những chiếc thuyền và khiến chúng từ từ quay đầu lại; thế nhưng ban đầu họ chẳng thể chèo ngược dòng nước được bao xa, đã vậy còn luôn bị đẩy dần về phía bờ Đông. Phía bờ tối tăm và hung gở hiện ra trong màn đêm.

“Tất cả cùng chèo nào!” Boromir hét to. “Chèo đi! Nếu không chúng ta sẽ bị đẩy vào đá ngầm đấy.” Gã chưa kịp dứt lời thì Frodo đã cảm thấy phần con thuyền bên dưới vừa chà lên đá.

Ngay lúc đó vang lên hàng loạt tiếng búng dây cung: vài mũi tên bay vút qua đầu họ, một số lao xuống ngay giữa đoàn thuyền. Một mũi tên lao thẳng vào giữa hai bả vai Frodo, cậu hét lên một tiếng và chúi người về phía trước, buông rơi mái chèo: thế nhưng mũi tên chạm phía tấm giáp giấu dưới áo nảy bật ra. Một mũi tên khác xuyên qua mũ trùm của Aragorn; mũi thứ ba cắm phập vào rìa mạn chiếc thuyền thứ hai, ngay sát tay Merry. Sam nghĩ chú thấy những bóng đen lờ mờ chạy đôn đáo suốt dọc những dải đá cuộn bên dưới bờ phía Đông. Chúng dường như đang ở rất gần.

“Yrch!” Legolas buột miệng bằng thứ ngôn ngữ mẹ đẻ.

“Orc!” Gimli hét lên.

“Tôi dám chắc là Gollum đã gây ra chuyện này,” Sam nói với Frodo. “Và gã chọn nơi thích hợp gớm. Dòng sông hình như đang đưa thẳng chúng ta vào tay chúng!”

Tất cả đều rướn người về phía trước ra sức chèo, thậm chí Sam cũng góp một tay. Tất cả đều chắc mẩm có thể bị những mũi tên cài lông đen bắn trúng vào bất cứ lúc nào. Tên réo vù vù đầy phía trên, hoặc lao xuống mặt nước bên cạnh, thế nhưng không có thêm phát nào trúng đích nữa. Trời tối, nhưng không quá tối đối với những cặp mắt quen nhìn đêm của lũ Orc, và trong ánh sao mờ ảo họ hẳn đã phơi mình ra trước kẻ thù xảo quyệt, trừ khi những bộ áo choàng xám ở Lórien và cả những chiếc thuyền tiên đóng bằng gỗ xám đã đánh bại ác tâm của đám cung thủ Mordor.

Từng nhịp từng nhịp họ dốc sức chèo. Trong bóng đêm thật khó có thể đảm bảo họ thật sự có đang di chuyển hay không; thế nhưng tiếng nước xoáy đã dần dà lắng xuống, và bóng đen của bờ phía Đông cũng nhòa dần vào đêm. Cuối cùng, cứ như họ thấy, họ đã lại được tới giữa dòng sông và lùi được thuyền lại một đoạn phía trên ghềnh đá. Rồi họ quay nửa vòng thuyền guồng sức chèo về phía bờ Tây. Dưới bóng những tán cây bụi mọc vươn ra mặt nước, họ dừng lại thở phào.

Legolas đặt mái chèo xuống lấy ra cây cung mang theo từ Lórien. Rồi chàng nhảy xuống bờ sông và leo vài bước lên bờ. Lên dây cung và tra một mũi tên, chàng quay lại, nheo mắt nhìn qua sông vào sâu trong bóng đêm. Phía bên kia dòng nước ré lên những tiếng la hét, nhưng họ chẳng hề thấy gì.

Frodo ngước lên nhìn chàng Tiên đứng cao vời phía trên, đang chăm chú nhìn vào bóng đêm để tìm kiếm mục tiêu. Cái đầu tối sẫm của chàng như được chụp vương miện là những vì sao trắng lấp lánh trên ao trời đen thẳm. Thế nhưng từ phía Nam những đám mây lớn đang ùn ùn kéo đến, xua toán kỵ sĩ sẫm tràn lên cánh đồng sao lấp lánh. Nỗi kinh hãi bất chợt trùm lấy cả Hội Đồng Hành.

“Elbereth Gilthoniel!” Legolas nhìn lên thở dài. Ngay lúc đó một hình thù đen thẫm, trông như một đám mây, nhưng không phải là mây vì nó bay quá nhanh, xuất hiện từ trong nền trời đen đặc phía Nam và hướng thẳng về phía Hội Đồng Hành, che kín toàn bộ ánh sáng khi tiến lại gần. Không lâu sau nó định hình là một con vật có cánh khổng lồ, đen hơn cả những vực thẳm trong đêm tối. Những tiếng gào thét đón mừng nó cất lên từ phía bờ bên kia. Frodo đột nhiên cảm thấy như có cơn lạnh chạy suốt cơ thể rồi bóp nghẹt trái tim cậu; vai cậu tê cóng, như thể ký ức của vết thương cũ lại hiện về. Cậu cúi rạp mình xuống, như để lẩn trốn.

Bỗng nhiên cây cung Lórien reo vang. Mũi tên rít lên vụt khỏi sợi dây tiên. Frodo nhìn lên. Gần như ngay phía trên đầu cậu, hình thù có cánh chao đảo. Có tiếng thét chát chúa cất lên khi nó rơi khỏi không trung, biến mất trong màn đêm trên bờ phía Đông. Bầu trời lại trở nên trong trẻo. Trong bóng tối phía xa, rộ lên những tiếng kêu gào, nguyền rủa, oán thán, rồi tất cả im bặt. Đêm đó họ không còn nghe thấy tiếng gào thét hay tên bắn nào từ phía Đông nữa.

Một lúc sau Aragorn dẫn đoàn thuyền quay lại ngược dòng nước. Họ men dọc phía gần bờ sông thêm một quãng, cho đến khi gặp một vịnh nhỏ và nông. Lác đác có vài cây thấp mọc ngay gần mặt nước, ở đằng sau bờ sông lởm chởm đá dựng lên thẳng đứng. Hội Đồng Hành quyết định ở lại đây đợi đến sáng: mọi nỗ lực tiếp tục hành trình trong đêm đều sẽ vô ích. Họ không hạ trại, không đốt lửa, chỉ nằm túm tụm trong mấy chiếc thuyền neo sát vào nhau.

“Hoan hô cây cung của Galadriel, cả tay và mắt Legolas nữa!” Gimli vừa nói vừa nhai một miếng bánh lembas. “Đó là một phát bắn trong đêm cực kỳ đấy, anh bạn ạ!”

“Nhưng ai biết nó đã bắn trúng thứ gì?” Legolas nói.

“Tôi thì không rồi,” Gimli trả lời. “Nhưng dù thế nào tôi cũng lấy làm mừng vì bóng đen đó không đến gần hơn. Tôi chẳng thích nó chút nào. Nó khiến tôi liên tưởng quá nhiều đến bóng đen trong Moria - bóng của tên Balrog,” đến đây gã thì thầm.

“Không phải là Balrog đâu,” Frodo nói, cậu vẫn run rẩy trong cơn lạnh chưa ngớt. “Nó là một thứ gì đó lạnh hơn. Tôi nghĩ nó là…” Rồi cậu ngưng bặt và im lặng.

“Cậu nghĩ nó là gì?” Boromir háo hức hỏi, rướn hẳn người khỏi thuyền, như thể gã muốn được nhìn thấy khuôn mặt của Frodo.

“Tôi nghĩ - Không, tôi không nói đâu,” Frodo trả lời. “Dù nó là gì, thì cú rơi đó cũng khiến kẻ thù của ta mất hết nhuệ khí.”

“Có vẻ như thế,” Aragorn nói. “Thế nhưng chúng ta còn không biết chúng ở đâu, chúng có bao nhiêu, và chúng sẽ làm gì sắp tới. Đêm nay tất cả chúng ta đều phải thức! Hiện giờ bóng tối còn đang ngụy trang chúng ta. Thế nhưng ai biết ngày mai sẽ có gì? Hãy đặt vũ khí trong tầm tay!”

Sam ngồi gõ chuôi kiếm, cứ như thể cậu đang tính trên những ngón tay, và nhìn lên bầu trời. “Thật lạ quá,” chú lẩm bẩm. “Mặt Trăng ở Quận hay Vùng Đất Hoang đều như nhau, hoặc là đúng phải như thế. Nhưng hoặc là nó chạy nhầm đường, hoặc là tôi tính sai bét cả rồi. Cậu nhớ không, thưa cậu Frodo, Mặt Trăng đang khuyết cái đêm ta nằm trên mộc lâu trên ngọn cây đó: tôi nhớ khi đó là một tuần sau kỳ trăng tròn. Và đến đêm qua thì chúng ta đã lên đường được một tuần, rồi bỗng mọc ra Trăng Non mỏng như đầu móng tay, cứ như là chúng ta chưa từng lưu lại đất Tiên một ngày nào ấy.

“Chắc chắn là tôi nhớ được ba đêm ở đó, và có vẻ còn nhớ thêm vài đêm nữa, nhưng tôi thề là không đến cả tháng trời. Ai cũng phải chẳng nghĩ là thời gian không trôi đi ở đó!”

“Có thể đúng là như vậy,” Frodo nói. “Có lẽ khi ở vùng đất đó chúng ta đã rơi vào quãng thời gian mà ở bên ngoài đã trôi qua từ lâu rồi. Và tôi nghĩ chỉ đến khi dòng Mạch Bạc đưa ta tới Sông Cả Anduin thì chúng ta mới trở lại dòng thời gian chảy qua thế giới trần tục ra Đại Dương. Tôi cũng chẳng nhớ có thấy trăng ở Caras Galadhon, dù non hay già: chỉ nhớ sao sáng vào ban đêm và mặt trời vào ban ngày.”

Legolas cựa mình trong lòng thuyền. “Không phải, thời gian không nán lại bao giờ,” chàng nói; “thế nhưng thay đổi và sinh trưởng không phải giống nhau đối với vạn vật và nơi chốn. Đối với người Tiên thế giới vẫn vận động, nhưng nó vận động vừa nhanh lại vừa chậm. Nhanh, bởi chính họ ít thay đổi, nên mọi thứ khác vụt bay qua: và đó chính là điều tiếc nuối của họ. Chậm, bởi họ không bao giờ đếm năm tháng trôi, không đếm cho chính mình. Bốn mùa trôi qua chỉ là những gợn nước không ngừng lặp lại trên dòng chảy dài dằng dặc. Nhưng dưới Mặt Trời tất cả mọi điều rồi sẽ bị bào mòn cho đến ngày cùng.”

“Thế nhưng sự bào mòn ở Lórien thật chậm chạp,” Frodo nói. “Đó là nhờ quyền năng của Phu Nhân. Mỗi giờ đều đầy ắp, dù có vẻ ngắn ngủi biết mấy, ở Caras Galadhon nơi Galdriel nắm giữ chiếc Nhẫn Tiên.”

“Không nên nhắc tới điều đó ở ngoài Lórien, cho dù là nói với tôi,” Aragorn nói. “Đừng nói thêm nữa! Nhưng đúng là như vậy đấy, Sam: ở vùng đất đó cậu đã mất mạch thời gian. Ở đó thời gian trôi qua nhanh đối với chúng ta, cũng như đối với người Tiên. Trong khi chúng ta nán lại đó, trăng già đã lặn xuống, trăng non lại tròn rồi khuyết ở thế giới bên ngoài. Và tối hôm qua một vầng trăng non nữa lại mọc lên. Mùa đông sắp qua rồi. Thời gian đang dần trôi đến một mùa xuân vô vọng.”

Buổi đêm lặng lẽ trôi qua. Họ không nghe thấy thêm giọng nói hay tiếng hò hét nào ở phía bên kia dòng nước. Các lữ khách co ro trong lòng thuyền cảm nhận sự thay đổi của thời tiết. Không khí ấm dần và im phắc dưới những đám mây khổng lồ trĩu hơi nước trôi đến từ phía Nam và những biển xa. Tiếng Sông Cả cuồn cuộn qua dải ghềnh đá dường như ồn ào và gần hơn. Những cành cây phía trên họ bắt đầu nhỏ nước.

Lúc ngày sang tâm trạng của thế gian xung quanh họ trở nên ủy mị và buồn bã. Bình minh chậm rãi hửng lên ánh sáng nhợt nhạt, tản mạn và không hắt bóng. Mù giăng trên mặt sông, còn sương trắng phủ kín lấy bãi sông; và bờ bên kia thì chẳng ai thấy được.

“Tôi không chịu nổi sương mù,” Sam nói; “nhưng sương này thì có vẻ lại may. Có lẽ giờ chúng ta có thể lên đường mà không bị lũ yêu tinh đáng nguyền rủa trông thấy.”

“Có thể thế,” Aragorn nói. “Nhưng sẽ khó mà tìm thấy đường, trừ phi lát nữa sương mù tan bớt đi. Và chúng ta buộc phải tìm đường, nếu muốn vượt Sarn Gebir để đến Emyn Muil.”

“Tôi vẫn không hiểu sao chúng ta lại phải vượt qua Ghềnh Đá, hay cứ phải đi theo Sông Cả tiếp nữa,” Boromir nói. “nếu Emyn Muil đã nằm ngay trước mặt, thì chúng ta có thể vứt bỏ mấy cái xuồng này được rồi, và đi về phía Tây rồi phía Nam, tới lúc chúng ta gặp Luồng Ent và vượt vào vùng đất quê tôi.”

“Có thể làm vậy, nếu chúng ta quyết định đến Minas Tirith,” Aragorn nói, “nhưng điều đó vẫn còn chưa được nhất trí. Và đi đường đó có thể nguy hiểm hơn anh nói. Hai bờ Luồng Ent vừa trống trải, vừa lầy lội, và sương mù ở đó vốn dĩ là mối nguy chết người cho bất cứ ai phải lội bộ mang theo gánh nặng. Tôi sẽ không vứt bỏ thuyền chừng nào chúng ta chưa bị buộc phải làm vậy. Sông Cả ít ra vẫn là một lối đi không bao giờ sợ lạc.”

“Nhưng Kẻ Thù nắm giữ bờ phía Đông,” Boromir phản đối. “Và ngay cả nếu vượt được qua Cổng Argonath và lành lặn đến được Hòn Chĩa, thì anh sẽ làm gì tiếp đây? Nhảy xuống Thác rồi hạ xuống vùng đầm lầy sao?”

“Không!” Aragorn trả lời. “Nói đúng hơn là ta sẽ vác thuyền đi theo con đường cổ xuống chân Rauros, từ đó chúng ta sẽ lại tiếp tục xuôi dòng. Anh không biết sao, Boromir, hay anh đã quyết định lãng quên Cầu Thang Bắc, và đài vọng cao ở Amon Hen, xây dựng vào thời những vị vua vĩ đại? Trước khi quyết định phải đi đường nào tiếp, ít ra tôi vẫn có ý nguyện đứng ở nơi đồi cao đó lần nữa. Ở đó có thể chúng ta sẽ thấy dấu hiệu chỉ dẫn cho mình.”

Boromir khăng khăng phản đối lựa chọn đó hồi lâu; nhưng khi thấy rõ ràng là Frodo sẽ theo Aragorn đến bất cứ nơi nào, gã mới chịu nhượng bộ. “Con Người ở Minas Tirith không có thói quen từ bỏ bạn bè lúc hoạn nan,” gã nói, “các anh sẽ cần đến sức mạnh của tôi, nếu các anh vẫn muốn đến Hòn Chĩa. Tôi sẽ đến hòn đảo cao đó, nhưng không xa hơn nữa đâu. Từ đó tôi sẽ trở về quê hương, một mình, nếu sự giúp đỡ của tôi không xứng đáng nhận được người bạn đồng hành nào làm phần thưởng.”

Trời đã sáng hơn, và màn sương cũng đã tan đi được một chút. Họ thống nhất để Aragorn và Legolas ngay lập tức đi trước theo đường ven bờ sông, trong khi những người còn lại ở chỗ đậu thuyền. Aragorn mong tìm thấy một lối nào đó mà họ có thể vác theo được cả hành lý lẫn thuyền đến vùng nước lặng hơn sau Ghềnh Đá.

“Thuyền của người Tiên có thể sẽ không chìm,” anh nói, “nhưng không có nghĩa là chúng ta sẽ sống sót qua được Sarn Gebir. Chưa người nào làm được điều đó. Con Người ở Gondor không xây dựng đường nào trong khu vực này, vì ngay cả vào những ngày huy hoàng, vương quốc của họ cũng không vượt quá khu đồi Emyn Muil mà đến tận dòng Anduin; nhưng vẫn có một lối mòn vận tải ở đâu đó phía bờ Tây, nếu tôi có thể tìm ra. Nó chưa thể biến mất được; bởi thuyền nhẹ từng đi từ Vùng Đất Hoang xuống Osgiliath, và cho đến tận vài năm trước đây vẫn vậy, khi lũ Orc ở Mordor bắt đầu sinh sôi nảy nở.”

“Cả đời tôi hiếm khi nào thấy thuyền bè từ miền Bắc xuống, còn lũ Orc lúc nào cũng lởn vởn ở phía bờ Đông,” Boromir nói. “Nếu các anh đi về phía đó, nguy hiểm sẽ tăng lên theo từng dặm, ngay cả nếu anh tìm ra được lối mòn.”

“Nguy hiểm chờ phía trước trên bất cứ con đường xuống Nam nào,” Aragorn trả lời. “Hãy đợi chúng tôi một ngày. Nếu chúng tôi không về kịp, thế nghĩa là những điều tệ hại đã xảy ra. Các anh sẽ phải chọn ra người dẫn đường mới và cố gắng mà đi theo người ấy.”

Frodo nhìn Aragorn và Legolas trèo lên bờ sông dựng đứng rồi biến mất vào màn sương mà nghe tim nặng trĩu; thế nhưng nỗi lo sợ của cậu hóa ra không có cơ sở. Chỉ hai ba giờ sau, còn chưa đến buổi trưa, họ đã lại thấy bóng hai nhà thám hiểm lờ mờ hiện ra.

“Tất cả đều ổn,” Aragorn vừa nói vừa trèo xuống bờ sông. “Có một lối đi, nó dẫn đến một bến thuyền vẫn còn sử dụng được. Quãng đường không quá xa: đoạn bắt đầu Ghềnh Đá chỉ ở dưới chúng ta nửa dặm, và kéo dài hơn một dặm chút ít. Qua đó không xa, dòng nước lại thoáng đãng và êm dịu, cho dù chảy khá xiết. Công việc khó khăn nhất của chúng ta là sẽ đưa thuyền cùng đống hành lý đến lối mòn vận tải cũ. Chúng tôi đã tìm ra, thế nhưng nó nằm cách khá xa bờ nước này, chạy dưới một dải tường đá dùng để chắn gió, cách bờ sông khoảng hai ba trăm mét. Chúng tôi không thấy bến thuyền mạn Bắc nằm ở dâu. Nếu nó vẫn còn, hẳn chúng ta đã vượt qua nó đêm qua. Muốn tới đó chúng ta có thể phải chèo ngược dòng khá xa, mà dễ vẫn không thấy do sương mù. Tôi e rằng chúng ra phải rời Sông Cả ngay bây giờ, và gắng hết sức mà đi từ đây đến lối mòn vận tải.”

“Chẳng dễ dàng đâu, ngay cả khi tất cả chúng ta đều là Con Người,” Boromir nói.

“Kể cả có thế thì chúng ta vẫn sẽ thử,” Aragorn nói.

“Phải, chúng ta sẽ thử,” Gimli nói. “Chân Con Người sẽ mỏi trên con đường khó đi, trong khi Người Lùn vẫn bước như thường, cho dù gánh gấp đôi khối lượng chính hắn, thưa cậu Boromir!”

* * *

Nhiệm vụ thật sự rất khó khăn, nhưng rốt cục cũng được hoàn thành. Tất cả hành lý được đưa ra khỏi thuyền và chuyển lên bờ cao, nơi có một khoảng bằng phẳng. Rồi những chiếc thuyền được lôi khỏi mặt nước vác lên vai. Chúng nhẹ hơn rất nhiều so với tưởng tượng của họ. Chúng được đóng từ loại cây nào mọc trên đất tiên thì ngay cả Legolas cũng không biết, song chất gỗ bền và còn nhẹ đến kinh ngạc. Một mình Merry và Pippin cũng có thể mang theo thuyền họ thoải mái trên đường bằng. Tuy vậy vẫn cần đến sức mạnh của cả hai Con Người mới nâng và kéo được chúng qua khoảng đất mà Hội Đồng Hành giờ đây phải vượt qua. Nó dốc ngược lên xa dần bờ sông, một vùng hoang vu và ngổn ngang với đá vôi xám, với rất nhiều hố khuất dưới cỏ và bụi rậm; có những bụi mâm xôi gai rậm rạp cùng những lũng nhỏ vách dựng đứng; đây đó còn có những ao lầy lấy nước qua những dòng chảy nhỏ giọt xuống từ vùng đất ở sâu trong nội địa.

Chiếc này rồi chiếc khác Aragorn và Boromir vác thuyền đi trước, trong khi những người khác nhọc nhằn lê bước theo sau cùng đống hành lý. Cuối cùng tất cả cũng được chuyển và đặt xuống lối mòn vận tải. Rồi với một tí chút trở ngại, ngoại trừ những bụi thạch nam bò chằng chịt và vô số đá rơi, tất cả bọn họ lại cùng nhau tiến bước. Sương vẫn giăng màn trên dải tường đá đổ nát; bên trái họ, mù vẫn bao phủ dòng sông: họ nghe tiếng nó cuộn nước và sủi bọt nơi những dải đá ngầm sắc nhọn và hàm răng đá ở Sarn Gebir, nhưng chẳng thể nhìn thấy nó. Họ đi hai chuyến mới đưa được tất cả xuống bến thuyền phía Nam một cách an toàn.

Ở đó lối mòn vận tải, lại rẽ xuống bờ nước, chạy thoai thoải đến rìa nông của một cái ao nhỏ. Dường như cái ao bị khoét vào bờ sông không phải bằng tay người, mà bằng dòng nước từ Sarn Gebir xoáy vào mỏm đá, bờ sông dựng đứng thành vách đá xám, và ở đó không còn lối qua cho kẻ đi bộ nữa.

Buổi chiều ngắn ngủi đã kịp trôi qua, và hoàng hôn nhập nhoạng mây mù đang kéo tới. Họ ngồi bên cạnh bờ nước, lắng nghe tiếng nước cuộn gào hỗn độn qua Ghềnh Đá ẩn mình trong sương mù; họ mệt mỏi, buồn ngủ, và trái tim họ cũng ảm đạm như ngày đang tàn.

“Vậy là chúng ta đã ở đây rồi, và phải ở lại đây thêm một đêm nữa,” Boromir nói. “Chúng ta cần ngủ, và ngay cả nếu Aragorn vẫn còn ý muốn vượt Cổng Argonath ngay trong đêm thì chúng ta đều đã qua mệt mỏi rồi - dĩ nhiên là trừ anh bạn Người Lùn cường tráng.”

Gimli không trả lời: gã đang vừa ngồi vừa gà gật.

“Giờ chúng ta hãy nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt,” Aragorn nói. “Ngày mai chúng ta sẽ lại đi vào ban ngày. Trừ phi thời tiết thay đổi thêm lần nữa để lừa gạt, chúng ta sẽ có cơ hội lẻn đi mà không bị con mắt nào phía bờ Đông phát hiện. Nhưng đêm nay hai người một sẽ phải thay phiên nhau canh gác: ba tiếng nghỉ một tiếng gác.”

Chẳng có gì xảy ra đêm hôm đó tệ quá cơn mưa phùn ngắn trước bình minh một tiếng. Ngay khi trời sáng rõ họ bắt đầu lên đường. Màn sương đã đang mỏng dần. Họ cố gắng đi thật sát bờ Tây, và họ có thể thấy hình thù mở ảo của các vách đá thấp vươn lên cao mãi, như những bức tường sẫm bóng thả chân xuống dòng nước xiết. Vào lúc nửa buổi, mây sà xuống thấp hơn, trời bắt đầu mưa nặng hạt. Họ phủ bạt da lên thuyền để tránh ngập nước, và vẫn tiếp tục xuôi dòng; họ chẳng thể nhìn thấy gì nhiều ở cả phía trước cũng như xung quanh qua màn mưa xám xịt.

Tuy nhiên cơn mưa lại không kéo dài. Bầu trời dần trở nên sáng sủa hơn, và những đám mây chợt tách ra, rồi trôi dần lên phía Bắc ngược dòng sông, kéo lê đằng sau những lằn mép sũng bẩn. Sương và mù đã tan biến. Phía trước các lữ khách hiện ra một hẻm núi rộng với hai mặt đá vĩ đại mà bám vào đó, trên các vách và theo những khe nứt hẹp, một vài thân cây mọc vặn vẹo. Lòng sông hẹp dần và dòng chảy cũng xiết hơn. Giờ họ để mặc cho thuyền vùn vụt trôi mà chẳng hy vọng có thể hãm hoặc vòng được đi đâu, cho dù ở phía trước họ có là gì. Trên đầu họ là dải trời xanh nhạt, xung quanh họ là dòng sông tối rợp bóng núi, còn ở phía trước họ, những ngọn đồi Emyn Muil đen sẫm đang chặn hết ánh mặt trời, không kẽ hở nào lộ ra được.

Frodo hướng mắt nhìn ra trước, thấy hai khối đá khổng lồ đằng xa đang tiến lại: trông chúng như những đỉnh tháp nhọn hay cột đá sừng sững. Chúng vươn thẳng đứng, cao lớn và đầy đe dọa ở hai bên bờ dòng chảy. Một khe hẹp hiện ra ở giữa chúng, và Sông Cả cuốn họ thẳng về phía đó.

“Hãy nhìn Argonath, Đôi Cột Hai Vua!” Aragorn kêu lớn. “Chúng ta sắp đi qua chúng. Hãy giữ thuyền thẳng hàng, cách nhau càng xa càng tốt! Hãy lái vào giữa dòng chảy!”

Frodo được dòng nước cuốn về phía chúng, và hai cây cột vươn lên như những tòa tháp để đón chào. Cậu có cảm giác chúng như những người khổng lồ, những đại hình nhân xám xịt và tịch mịch nhưng đầy vẻ hăm dọa. Rồi cậu nhận ra đúng là chúng được chạm khắc và tạo hình: quyền năng và tài khéo ngày xa xưa đã được chạm trổ trên chúng, và chúng vẫn còn gìn giữ được, qua bao mưa nắng của những năm tháng bị lãng quên, vẻ uy nghi xưa mà theo đó chúng được đẽo tạc. Trên hai bệ đá khổng lồ đặt thẳng xuống dòng nước sâu, đứng sừng sững hai vị vua bằng đá: hai cặp mắt không còn rõ nét và cặp lông mày nứt nẻ vẫn hướng cái nhìn nghiêm khắc về phương Bắc. Tay trái mỗi vị đều giơ lòng bàn tay ra ngoài với điệu bộ cảnh cáo; ở mỗi tay phải có một cây rìu; trên mỗi đầu vị là mũ trụ cùng vương miện đã vỡ. Họ vẫn mang dáng vẻ vương giả và quyền uy, những người giám hộ lặng lẽ của vương quốc đã suy tàn từ lâu. Nỗi kinh sợ dâng lên trong lòng Frodo, cậu co người lại, nhắm mắt không dám nhìn lên khi thuyền tiến đến gần. Ngay cả Boromir cũng cúi đầu khi đoàn thuyền lao vụt qua, như những chiếc lá mong manh nghiêng ngả, dưới cái bóng vĩnh cửu của hai ngươi hộ vệ của Númenor. Và họ đã đi vào vực tối bên trong Cổng.

Những vách đá đáng sợ ở hai phía vươn lên dựng đứng chẳng biết cao ngần nào. Xa tít phía trên là bầu trời mờ ảo. Dòng nước đen gầm rú rồi vang vọng, và một cơn gió gào thét xung quanh họ. Frodo khom người sát hai đầu gối, nghe thấy Sam phía trước lẩm bẩm và rên rỉ: “Nơi gì đây! Nơi gì mà khủng khiếp! Chỉ cần ra khỏi thuyền này, tôi sẽ không bao giờ nhúng chân xuống vũng nước nào nữa, chứ đừng nói gì đến sông!”

“Đừng sợ!” một giọng nói lạ lẫm cất lên phía sau. Frodo quay lại và thấy Sải Chân Dài, nhưng không phải Sải Chân Dài; bởi chàng Tuần Du dãi dầu sương gió không còn đó nữa. Ở phía đuôi tàu là Aragorn con trai Arathorn, ngồi kiêu hãnh và ngay thẳng, điều khiển chiếc thuyền bằng những nhát chèo điệu nghệ; mũ trùm lật ra sau khiến mái tóc sẫm màu của chàng bồng bềnh trong gió, ánh mắt chàng rực sáng: một vị vua từ chốn lưu đày đang trở lại vương quốc mình.

“Đừng sợ!” chàng nói. “Từ lâu ta đã mong được nhìn lên dung mạo của Isildur và Anárion, tổ tiên xa xưa của ta. Dưới bóng họ, Elessar Ngọc Tiên, con trai Arathorn dòng dõi Valandil con trai Isildur, người kế vị Elendil, không có gì phải sợ hãi!”

Rồi ánh sáng trong mắt chàng lụi dần, và chàng tự nói với mình: “Giá như có Gandalf ở đây! Trái tim tôi mong nhớ Minas Anor cùng những bức tường thành phố của tôi xiết bao! Nhưng giờ tôi sẽ phải đi đâu?”

Cái vực dài và tối mịt, ầm vang tiếng của gió và nước xiết và đá vọng. Nó hơi chếch về phía Tây nên ban đầu toàn bộ phía trước đều là tối đen; nhưng chẳng lâu sau Frodo đã thấy một kẽ hở cao lớn dần ở trước mặt. Kẽ sáng tiến đến mỗi lúc một gần, rồi đột nhiên đoàn thuyền lao xuyên qua, tiến vào một vùng sáng bừng rộng rãi.

Mặt trời, dẫu quá trưa từ khá lâu, vẫn tỏa nắng trên bầu trời lộng gió. Dòng nước bị kìm hãm nay chảy túa vào một hồ nước dài hình bầu dục, Nen Hithoel trắng nhợt, được bao quanh bởi những đồi xám dốc đứng sườn phủ đầy cây cối, nhưng ngọn thì trần trụi, lấp lánh lạnh lẽo trong ánh nắng. Ở tận cùng phía Nam mọc lên ba đỉnh. Đỉnh chính giữa gần hơn và tách biệt khỏi hai đỉnh còn lại, một hòn đảo giữa dòng nước, và Sông Cả chia hai nhánh lấp loáng ôm lấy nó. Xa xăm và sâu thẳm, một tiếng gầm gào theo gió vọng đến nghe như tiếng sấm rền từ xa ngái.

“Hãy nhìn Tol Brandir!” Aragorn nói, chỉ tay về phía đỉnh núi cao. “Ở phía trái là Amon Lhaw, còn bên phải là Amon Hen, chúng chính là Đồi Viễn Thính và Đồi Viễn Vọng. Vào thời của những vị vua hùng mạnh, trên đó có những vọng đài cao, và thường đặt cả người canh. Nhưng tương truyền chưa từng có dấu chân người hay thú nào đặt được lên Tol Brandir. Chúng ta sẽ đến đó trước khi bóng đêm buông xuống. Tôi đã nghe thấy âm thanh bất tuyệt của Rauros giục giã rồi.”

Giờ thì Hội Đồng Hành nghỉ ngơi chốc lát, để mặc dòng nước chảy qua giữa hồ cuốn trôi về Nam. Họ ăn một chút, rồi lại vội vã guồng tay chèo theo con đường đã định. Sườn dãy đồi phía Tây dần chìm vào bóng tối, còn Mặt Trời trở nên tròn vành và đỏ rực. Đây đó đã xuất hiện những ngôi sao mờ tỏ. Ba đỉnh núi sừng sững trước mặt họ, đen sẫm trong buổi chạng vạng. Rauros đang gầm lên với âm thanh mãnh liệt. Màn đêm đã phủ xuống dòng nước chảy khi đoàn người rốt cuộc cũng đến được dưới bóng dãy đồi.

Ngày hành trình thứ mười của họ đã kết thúc. Vùng Đất Hoang đã ở đằng sau họ. Họ không thể đi tiếp nếu không lựa chọn được rẽ về phía Đông hay phía Tây. Chặng cuối cùng của Nhiệm Vụ giờ đã ở ngay trước mặt.

CHƯƠNG X ĐOÀN HỘ NHẪN TAN VỠ

Aragorn dẫn bọn họ rẽ vào nhánh phải dòng sông. Bên phía bờ Tây này, dưới bóng hòn Tol Brandir, thảm cỏ xanh mượt chạy suốt từ chân Amon Hen xuống tận bờ nước. Phía sau thảm cỏ, dựng lên thoai thoải những sườn đồi đầu tiên phủ đầy cây cối, và cây tiếp tục trải về phía Tây, dọc theo bờ hồ uốn lượn. Một con suối nhỏ đổ xuống dưới tắm cho thảm cỏ.

“Đêm nay chúng ta sẽ nghỉ lại đây,” Aragorn nói. “Đây là thảm cỏ Parth Galen: một nơi tươi đẹp vào những ngày hè xa xưa. Chúng ta hãy hy vọng những điều xấu xa vẫn chưa đặt chân lên đây.”

Họ kéo thuyền lên bờ cỏ xanh, và hạ trại ngay cạnh đó. Họ cử người canh gác, nhưng không phát hiện ra bóng dáng hay tiếng động nào của kẻ thù. Nếu Gollum vẫn xoay xở bám theo họ, gã vẫn đang biệt tăm tích. Tuy vậy đêm dần qua mà Aragorn càng cảm thấy bất an, liên tục trở mình cả khi ngủ lẫn thức. Quãng một hai giờ sáng chàng dậy và đến chỗ Frodo đang trong phiên thức gác.

“Sao anh lại dậy lúc này?” Frodo hỏi. “Không phải phiên gác của anh mà.”

“Tôi chẳng biết,” Aragorn trả lời; “nhưng bóng tối và nỗi sợ cứ dâng lên trong giấc ngủ của tôi. Tốt hơn là cậu thử rút kiếm ra xem.”

“Sao vậy?” Frodo hỏi. “Kẻ thù đang đến à?”

“Để xem thanh Mũi Đốt cho chúng ta thấy điều gì,” Aragorn trả lời.

Frodo rút thanh kiếm tiên ra khỏi vỏ. Cậu sợ hãi khi thấy lưỡi kiếm mờ sáng trong đêm tối. “Bọn Orc!” cậu thốt lên. “Chưa quá gần, nhưng có vẻ cũng là gần quá mức rồi.”

“Đúng như tôi lo sợ,” Aragorn nói. “Nhưng có thể chúng không ở bên này sông. Ánh sáng trên thanh Mũi Đốt khá mờ, và có thể chỉ là không khác gì ngoài gián điệp của Mordor đang lang thang trên các sườn đồi Amon Lhaw. Tôi chưa bao giờ nghe nói lũ Orc mò lên được Amon Hen. Thế nhưng ai biết điều gì sẽ xảy ra vào những ngày tăm tối này, vì Minas Tirith không còn bảo vệ an toàn được con đường Sông Cả nữa. Ngày mai chúng ta sẽ phải đi cẩn thận.”

Ngày mới đến giống như lửa và khói. Ở chân trời phía Đông, những cột mây đen bốc lên trông như khói từ một đám cháy lớn. Mặt trời mọc chiếu sáng chúng từ phía dưới bằng những quẩng lửa màu đỏ ối; nhưng chẳng lâu sau nó đã vượt lên cao giữa bầu trời thoáng đãng. Đỉnh hòn Tol Brandir như được bịt vàng. Frodo nhìn về phía Đông, ngắm hòn đảo sừng sững. Các vách của nó như nhảy dựng lên khỏi dòng nước xiết. Tít trên những vách đá cao là những sườn dốc đứng, nơi cây cối đè lên ngọn nhau mà leo lên; và ở trên chúng nữa lại tiếp tục có những mặt đá xám xịt không thể vượt qua, và chụp trên cùng là một chóp đá lớn nhọn hoắt. Rất nhiều chim chóc đang bay vòng xung quanh, nhưng không còn thấy thêm dấu hiệu của sinh vật nào nữa.

Sau khi ăn uống xong xuôi, Aragorn gọi Hội Đồng hành ngồi lại cùng nhau. “Ngày đó cuối cùng đã tới,” chàng nói; “ngày đưa ra lựa chọn mà chúng ta đã trì hoãn từ lâu. Giờ Hội Đồng hành sẽ tiếp tục thế nào sau cả chặng đường dài trong tình bằng hữu? Chúng ta sẽ đi về hướng Tây với Boromir và tới tham chiến cùng Gondor; hay hướng về phía Đông để giáp mặt Nỗi Sợ Hãi cùng Bóng Tối; hay chúng ta sẽ chia rẽ Hộ Đồng Hành để đường ai nấy đi tùy sở nguyện? Dù chúng ta chọn lối nào thì cũng phải chọn sớm. Không thể dừng lại đây lâu. Chúng ta đều biết kẻ thù đang ở bờ phía Đông; thế nhưng tôi sợ lũ Orc đã sang được cả bờ bên này dòng nước.”

Bầu không khí im lặng bao trùm, không ai nói lời nào hay cử động suốt một lúc lâu.

“Vậy thì Frodo,” cuối cùng Aragorn lên tiếng. “Tôi sợ rằng gánh nặng giờ đã đặt lên vai cậu. Cậu là Người Mang Nhẫn được Hội Đồng chỉ định. Chỉ có cậu là tự chọn được con đường cho mình. Tôi không thể khuyên gì cậu trong vấn đề này. Tôi không phải là Gandalf, và cho dù tôi đã cố lãnh trách nhiệm của ông ấy, tôi lại không hề biết ông ấy có ý định hay hy vọng gì trong giờ phút này, đấy là nếu có. Nhưng dường như là kể cả ông ấy ở đây bây giờ, việc lựa chọn vẫn sẽ trông chờ vào cậu. Đấy là số mệnh của cậu.”

Frodo không trả lời ngay. Rồi cậu chậm rãi nói. “Tôi biết chúng ta phải khẩn trương, nhưng tôi lại chưa thể lựa chọn. Gánh này quá nặng nề. Hãy cho tôi thêm một giờ, rồi tôi sẽ nói. Hãy để tôi ở một mình!”

Aragorn nhìn cậu đầy trắc ẩn. “Được lắm, Frodo con trai Drogo,” chàng nói. “Cậu sẽ có một giờ, và cậu sẽ được ở một mình. Chúng tôi sẽ ở lại đây trong thời gian đó. Nhưng đừng đi xa quá tầm gọi.”

Frodo cúi đầu ngồi trong chốc lát. Sam nhìn cậu chủ đầy lo âu, rồi chú lắc đầu lẩm bẩm: “Rõ ràng như ban ngày rồi còn gì, nhưng chẳng hay ho gì nếu giờ Sam Gamgee chõ mồm vào.”

Frodo đứng dậy rồi bỏ đi; và Sam nhận thấy trong khi những người khác đều kìm nén và tránh không nhìn thì cặp mắt Boromir cứ dán vào Frodo một cách chăm chú, cho đến tận khi cậu mất hút trong đám cây dưới chân đồi Amon Hen.

Ban đầu chỉ lang thang vô định giữa cây cối, nhưng rồi Frodo nhận thấy đôi chân đang dẫn cậu lên sườn đồi. Cậu bắt gặp một lối đi, tàn tích của một con đường cổ. Ở những nơi dốc cao, đường được đẽo thành bậc vào mặt đá, nhưng giờ tất cả đều đã nứt nẻ mòn vẹt, nhiều chỗ còn bị rễ cây làm vỡ. Cậu cứ thế trèo lên, không quan tâm mình đi đến đâu, cho tới khi cậu đến một nơi cỏ mọc đầy. Thanh lương trà mọc khắp xung quanh nó, và ở giữa có một phiến đá phẳng rộng. Bãi cỏ nhỏ ở trên cao nhìn về phía Đông và giờ đây tràn đầy nắng sớm. Frodo dừng chân, nhìn ra phía Sông Cả xa xôi dưới chân, nhìn về phía Tol Brandir cùng lũ chim lượn vòng trong bầu không rộng lớn giữa cậu và hòn đảo chưa một vết chân. Giọng Rauros dội hành tiếng gầm dũng mãnh xen lẫn những tiếng đập trầm vang.

Cậu ngồi xuống phiến đá, hai tay ôm lấy cằm, dõi mắt về phía Đông nhưng chẳng nhìn thấy gì nhiều. Tất cả những gì xảy ra từ lúc Bilbo rời Quận đều duyệt qua tâm trí cậu và cậu nhớ lại, suy tư từng lời nói của Gandalf mà cậu còn nhớ được. Thời gian cứ thế trôi, mà cận vẫn chưa tiến đến gần một lựa chọn nào.

Bất chợt cậu thức tỉnh khỏi những suy nghĩ miên man: một cảm giác kỳ lạ dâng lên trong cậu, dường như có gì đó ở phía sau, có cặp mắt thù địch đang dõi theo cậu. Cậu bật dậy và quay lại; thế nhưng cậu ngạc nhiên chỉ thấy có Boromir đang đứng đó, nở một nụ cười thật tử tế.

“Tôi thấy lo cho cậu, Frodo ạ,” gã nói trong lúc tiến đến gần. “Nếu Aragorn nói đúng là lũ Orc đang ở gần đây, thì không ai trong chúng ta nên lang thang một mình, nhất là cậu: có quá nhiều thứ đang phụ thuộc vào cậu. Và cả trái tim tôi cũng đang nặng trĩu. Vì tôi đã tìm ra cậu, tôi có thể ngồi đây nói chuyện một lát được không? Điều đó sẽ làm tôi thanh thản. Ở nơi có quá nhiều ý kiến, cuộc tranh luận sẽ chẳng đi đến đâu; nhưng nếu chỉ có hai cùng nhau có lẽ lại tìm ra điều sáng suốt.”

“Anh thật tốt,” Frodo trả lời. “Nhưng tôi chẳng nghĩ có ý kiến nào giúp được tôi. Bởi tôi biết mình nên làm gì, nhưng lại sợ phải làm điều đó, Boromir ạ: tôi sợ.”

Boromir đứng lặng. Rauros vẫn gầm lên không ngừng. Gió rì rào giữa những cành cây. Frodo rùng mình.

Đột nhiên Boromir tiến lại gần ngồi xuống bên cậu. “Cậu có chắc không phải cậu đang khổ sở vô ích không?” gã nói. “Tôi mong được giúp cậu. Cậu cần được khuyên bảo trong lựa chọn khó khăn này. Cậu không muốn nghe lời khuyên của tôi sao?”

“Tôi nghĩ tôi đã biết lời khuyên anh định đưa ra rồi, Boromir ạ,” Frodo trả lời. “Đấy có vẻ là điều sáng suốt nên làm, nếu không trái với lời cảnh báo của trái tim tôi.”

“Cảnh báo sao? Cảnh báo về điều gì chứ?” Boromir gay gắt nói.

“Về sự trì hoãn. Về con đường có vẻ dễ dàng hơn. Về sự chối bỏ gánh nặng đã đặt lên tôi. Về - chà, nếu buộc phải nói ra, về cả niềm tin đặt vào sức mạnh và chân lý của Con Người.”

“Nhưng chính sức mạnh đó đã luôn bảo vệ cậu ở mãi tận quê hương nhỏ bé của cậu đấy, cho dù cậu chẳng cần biết.”

“Tôi không nghi ngờ lòng quả cảm của con người các anh. Nhưng thế giới này đang thay đổi. Thành lũy Minas Tirith có thể vững vàng, nhưng vẫn không đủ vững. Nếu chúng sụp đổ, thì sẽ thế nào đây?”

“Thì chúng tôi sẽ anh dũng hy sinh ngoài chiến trường thôi. Nhưng vẫn còn hy vọng chúng sẽ không sụp đổ.”

“Không có hy vọng ấy nếu chiếc Nhẫn vẫn còn,” Frodo nói.

“A! Chiếc Nhẫn!” Boromir nói, mắt gã sáng lên. “Chiếc Nhẫn! Chẳng phải số mệnh quá đỗi kỳ lạ bắt chúng ta phải chịu đựng biết bao sợ hãi và hoài nghi vì một thứ quá nhỏ bé như vậy sao? Quá nhỏ bé! Và tôi mới nhìn thấy nó trong một khắc khi còn ở nhà Elrond. Liệu tôi có thể nhìn nó thêm lần nữa hay chăng?”

Frodo nhìn lên. Trái tim cậu đột nhiên lạnh ngắt. Cậu bắt gặp ánh sáng kỳ lạ trong đôi mắt Boromir, nhưng khuôn mặt gã vẫn tử tế và thân thiện. “Tốt nhất là không nên để lộ nó ra,” cậu trả lời.

“Tùy cậu thôi. Tôi không quan tâm,” Boromir nói. “Thế nhưng lẽ nào tôi thậm chí còn không thể nói về nó? Bởi cậu dường như chỉ nghĩ đến quyền năng của nó trong tay Kẻ Thù: đến những mục đích xấu xa, thay vì những mục đích tốt đẹp. Cậu nói thế giới đang thay đổi. Minas Tirith sẽ sụp đổ, nếu chiếc Nhẫn còn tồn tại. Nhưng tại sao chứ? Dĩ nhiên sẽ như vậy, nếu chiếc Nhẫn nằm trong tay Kẻ Thù. Nhưng tại sao, khi nó đang ở với chúng ta?”

“Anh không tham gia cuộc họp Hội Đồng sao?” Frodo trả lời. “Bởi vì chúng ta không thể sử dụng nó, tất cả những gì làm nên nhờ nó sẽ trở nên xấu xa.”

Boromir đứng dậy, đi đi lại lại bồn chồn. “Cậu cứ nói hoài như thế,” gã hét lên. “Gandalf, Elrond - tất cả bọn họ đã dạy cậu nói vậy. Đối với bản thân họ thì chắc là đúng đấy. Những người tiên, á tiên, và phù thủy này, họ thì chắc sẽ đi đến suy bại. Nhưng tôi vẫn luôn nghi ngờ liệu họ đúng là thông thái hay chỉ đơn thuần hèn nhát. Nhưng loài nào cũng cư xử theo kiểu của mình thôi. Con Người chân chính không bao giờ trở nên đồi bại. Người Minas Tirith chúng tôi đã kiên cường trong suốt những năm dài thử thách. Chúng tôi không thèm khát quyền năng của các chúa phù thủy, mà chỉ cần sức mạnh để tự phòng vệ, sức mạnh chỉ với lý do đó thôi. Và hãy xem! Thời cơ đã đưa ra ánh sáng chiếc Nhẫn Quyền Năng đúng khi chúng tôi lâm vào nguy khốn. Đấy là một món quà, tôi dám nói; một món quà cho những ai chống lại Mordor. Thật điên rồ nếu không sử dụng nó, sử dụng sức mạnh của Kẻ Thù chống lại chính hắn. Những ai không biết sợ, những ai không biết xót thương, chỉ họ mới có thể dành chiến thắng. Có gì mà một chiến binh không làm được trong giờ phút này, một chỉ huy vĩ đại? Có gì mà Aragorn không được làm? Mà nếu anh ta từ chối, thì tại sao không phải là Boromir? Chiếc Nhẫn sẽ cho ta sức mạnh Chỉ Huy. Ta sẽ đánh bại đội quân của Mordor, và cả loài người sẽ tập trung dưới ngọn cờ của ta!”

Boromir hết bước lên lại bước xuống, nói càng lúc càng to. Dường như gã đã quên mất sự hiện diện của Frodo, mà mải mê nói về thành trì và vũ khí và tập hợp con ngươi; và gã vạch kế hoạch cho những liên minh vĩ đại cùng những chiến thắng huy hoàng sẽ tới; và chính gã sẽ san bằng Mordor, rồi bản thân sẽ trở thành một vị vua quyền năng, nhân từ và thông thái. Rồi đột nhiên gã ngừng lời và vung tay.

“Vậy mà họ bảo chúng ta phải vứt nó đi!” gã thét lên. “Đó là chưa nói chuyện phá hủy nó. Điều đó có thể cũng tốt thôi, nếu lý trí khả dĩ cho thấy có hy vọng làm được vậy. Đằng này lại không hề. Kế hoạch duy nhất đề xuất cho chúng ta là một gã tí hon sẽ mù quáng bước thẳng vào Mordor và dâng lên Kẻ Thù cơ hội sờ sờ đoạt lại nó về cho hắn. Thật ngu xuẩn!

“Chắc chắn cậu hiểu điều đó phải không, người bạn của tôi?” gã chợt quay lại với Frodo. “Cậu nói rằng cậu sợ. Nếu đúng như vậy, ngay cả người gan dạ nhất cũng phải thông cảm cho cậu. Nhưng phải chăng đấy là lương thức của cậu đang lên tiếng phản đối?”

“Không, đấy là tôi sợ,” Frodo nói. “Chỉ đơn giản là sợ thôi. Nhưng tôi mừng vì anh đã nói ra tất cả. Giờ tôi đã vỡ lẽ ra nhiều rồi.”

“Vậy cậu sẽ tới Minas Tirith?” Boromir hét lên. Đôi mắt gã sáng rực còn khuôn mặt không giấu nổi vẻ háo hức.

“Anh hiểu nhầm ý tôi rồi,” Frodo nói.

“Nhưng cậu sẽ tới, ít ra là trong chốc lát chứ?” Boromir cố nài. “Thành phố của tôi không còn xa nữa; mà cũng chỉ cách Mordor xa hơn một chút so với từ đây. Chúng ta đã lang thang trong vùng hoang dã quá lâu rồi, và cậu cần có tin tức về việc Kẻ Thù đang làm gì trước khi cậu hành động. Hãy đi với tôi Frodo,” gã nói. “Cậu cần nghỉ ngơi trước khi lên đường tiếp, nếu cậu vẫn buộc phải đi.” Gã đặt tay lên vai chàng Hobbit để tỏ ý thân thiện; nhưng Frodo thấy tay gã run rẩy trong cơn kích động bị kiềm chế. Cậu vội vã bước tránh ra, và hướng ánh mắt đầy cảnh giác nhìn Con Người cao gần gấp đôi và mạnh mẽ hơn cậu rất nhiều lần.

“Tại sao cậu lại cách xa quá vậy?” Boromir nói. “Tôi là một con người trung tín, không phải trộm cắp cũng không phải gián điệp. Tôi cần chiếc Nhẫn của cậu: giờ cậu biết rồi đấy; nhưng xin hứa với cậu là tôi không mong giữ làm của riêng. Chẳng lẽ cậu không để tôi ít nhất cũng thử kế hoạch của mình sao? Cho tôi mượn chiếc Nhẫn đi!”

“Không! Không!” Frodo hét. “Hội Đồng đã giao phó cho tôi mang nó.”

“Vậy nếu Kẻ Thù đánh bại ta thì đó là do sự ngu xuẩn của chính chúng ta đấy,” Boromir hét lên. “Thật đáng tức giận làm sao! Đồ ngu! Đồ bướng bỉnh ngu xuẩn! Cố tình đâm đầu vào cái chết và phá hỏng bét cả đại sự. Nếu có bất cứ người trần nào xứng đáng được sở hữu chiếc Nhẫn, thì đó phải là con người ở Númenor chứ không phải người Tí Hon. Nó chẳng thuộc về ngươi nếu không phải chỉ do ngẫu nhiên đen đủi. Nó đã có thể thuộc về ta. Nó phải thuộc về ta. Đưa nó cho ta!”

Frodo không trả lời, nhưng cậu dịch ra xa cho tới lúc phiến đá lớn chắn giữa họ. “Nào, nào, anh bạn!” Boromir dịu giọng nói. “Tại sao không vứt nó đi? Tại sao không tự giải thoát mình khỏi hoài nghi và sợ hãi? Nếu muốn, cậu có thể đổ lỗi cho tôi. Cậu có thể nói tôi quá khỏe nên đã dùng sức tước đoạt mất. Bởi ta quá khỏe so với ngươi, đồ tí hon,” gã hét lên; rồi đột nhiên gã lao qua phiến đá, chồm về phía Frodo. Khuôn mặt đẹp đẽ thân thiện của gã biến dạng một cách ghê tởm; ngọn lửa cuồng nộ bừng lên trong mắt gã.

Frodo lách ngay sang một bên, để phiến đá vẫn chắn giữa đôi bên. Cậu chỉ còn làm được duy nhất một điều: cậu run rẩy lấy chiếc Nhẫn đang treo trên sợi xích rồi vội vã đeo vào ngón tay, vừa lúc Boromir lại chồm về phía cậu. Gã thở hổn hển, nhìn sững kinh ngạc, rồi chạy điên dại xung quanh, tìm kiếm chỗ này chỗ kia giữa những tảng đá và gốc cây.

“Đồ làm xiếc khốn nạn!” gã quát lên. “Đợi đến lúc ta tóm cổ ngươi! Giờ ta hiểu thấu lòng dạ ngươi rồi. Ngươi sẽ mang chiếc Nhẫn đến cho Sauron và bán đứng tất cả bọn ta. Người chỉ đợi thời cơ bỏ tất cả bọn ta lại trong hoạn nạn. Trời tru đất diệt ngươi và cả giống người tí hon của ngươi đi!” Rồi vấp phải một hòn đá, gã ngã sóng soài úp mặt xuống đất. Gã câm lặng trong chốc lát như thể lời nguyền rủa vừa giáng lên chính đầu gã; rồi đột nhiên gã bật khóc nức nở.

Gã đứng dậy, rồi lấy tay gạt nước mắt. “Tôi vừa nói gì thế này?” gã hét lên. “Tôi đã làm gì thế này? Frodo, Frodo!” gã gọi to. “Quay lại đi! Cơn điên khùng vừa giáng xuống tôi, nhưng nó đi khỏi rồi. Quay lại đi!”

Không có tiếng trả lời. Frodo còn không nghe thấy tiếng gọi của gã. Cậu đã ở cách xa lắm rồi, đang mù quáng trên con đường dẫn lên đỉnh đồi. Khiếp hãi và buồn đau khiến cậu chấn động, in hằn trong trí cậu khuôn mặt điên loạn của Boromir cùng cặp mắt rực lửa.

Chẳng bao lâu sau cậu đã một mình lên đến đỉnh Amon Hen, và dừng chân, thở hổn hển. Cậu nhìn thấy, như qua làn sương mỏng, một khoảng bằng phẳng và tròn trịa, lát những phiến đá lớn, bao quanh là dải tường thành đổ nát; ở ngay chính giữa, đặt trên bốn cột trụ chạm trổ, là một vọng đài cao, có rất nhiều bậc thang dẫn lên. Cậu leo lên rồi ngồi xuống chiếc ghế cổ xưa, cảm giác như một đứa trẻ lạc đường vừa trèo lên ngai vàng của các bậc sơn vương.

Ban đầu cậu không nhìn thấy gì nhiều. Cậu như đang ở trong một thế giới mù sương chỉ toàn những bóng mờ: chiếc Nhẫn vẫn đeo trên ngón tay cậu. Rồi sương mù tan dần ở đây đó và cậu bắt đầu nhìn thấy nhiều ảnh tượng: nhỏ và rõ như được bày lên bàn trước mắt cậu, nhưng cũng vẫn xa xăm. Không hề có âm thanh, chỉ có những hình ảnh sống động và sáng sủa. Thế giới dường như đã thu nhỏ lại và rơi vào im lặng. Cậu đang ngồi trên chiếc Đài Viễn Vọng, trên đỉnh đồi Amon Hen, Đồi Nhỡn của Con Người ở Númenor. Nhìn về phía Đông, cậu thấy những vùng đất rộng lớn không được họa hình, những đồng bằng không đặt tên và những khu rừng không ai khám phá. Nhìn về phía Bắc, cậu thấy dòng Sông Cả bên dưới trải ra như dải ruy băng, và Dãy Núi Mù dựng lên bé nhỏ rắn rỏi như hàm răng vỡ. Nhìn về phía Tây, cậu thấy những đồng cỏ mênh mông của Rohan; và Orthanc, tòa tháp chính giữa Isengard, như ngọn giáo đen. Nhìn về phía Nam, cậu thấy ở ngay dưới chân cậu Sông Cả đang cuộn sóng trào qua thác Rauros đổ xuống vực thẳm mờ mịt; một dải cầu vồng lấp lóa trong làn hơi nước. Và cậu thấy Ethir Anduin, châu thổ bao la của dòng Sông Cả, cùng vô vàn chim biển đang quay cuồng như những bụi trắng dưới ánh mặt trời, và bên dưới chúng là biển khơi xanh lục và bạc, lan những dải sóng dài đến bất tận.

Thế nhưng mọi nơi cậu thấy đều hiện diện những dấu hiệu chiến tranh. Dãy Núi Mù nhung nhúc như một gò kiến: lũ Orc đang tuôn ra qua hàng nghìn lỗ thủng. Bên dưới những tán rừng Âm U là cuộc chiến ác liệt giữa Người và Tiên chống lại bầy dã thú tàn bạo. Vùng đất của con cháu Beorn chìm trong lửa; mây kéo đến phủ kín Moria; và khói bốc lên từ phía bìa rừng Lórien.

Các kỵ sĩ đang phi nước đại trên đồng cỏ Rohan; lũ sói túa ra từ Isengard. Từ những bến cảng dưới Harad, từng đoàn thuyền chiến căng buồm ra biển; và Con Người đang hành quân không ngừng ra khỏi miền Đông: những kiếm thủ, thương thủ, tiễn thủ cưỡi trên lưng ngựa, rồi những chiến xa chỉ huy, những đoàn xe hậu cần nặng trĩu. Toàn bộ lực lượng của Chúa Tể Hắc Ám đang chuyển động. Quay về phía Nam, một lần nữa cậu nhìn về Minas Tirith. Thành phố dường như ở rất xa, và đẹp đẽ: với tường trắng cùng rất nhiều tòa tháp, nó kiêu hãnh và diễm lệ ở trên móng núi; những tường thành lấp lánh kim khí, những tháp canh bừng sáng biết bao cờ xí. Hy vọng lại càng dâng lên trong cậu. Thế nhưng đối chọi lại Minas Tirith còn có một thành trì khác, hùng vĩ và mạnh mẽ hơn. Đôi mắt cậu chẳng muốn mà vẫn bị hút về phía Đông. Qua những cây cầu gãy đổ giữa Osgiliath, những cánh cổng rộng ngoác của Minas Morgul, và Dãy Núi ma ám, ánh mắt cậu hướng lên Gorgoroth, thung lũng khủng khiếp trong Đất Mordor. Ở đó bóng đêm nằm ngay dưới Mặt Trời. Lửa bùng lên trong khói. Đỉnh Định Mệnh đang bốc cháy, khói đang cuồn cuộn dâng lên. Rồi cuối cùng ánh mắt cậu dừng lại: tường tiếp theo tường, thành tiếp theo thành, tất cả đều đen, kiên cố vô chừng, một tòa núi sắt, một đôi cổng thép, một tòa tháp kim cang, và cậu nhìn thấy nó: Barad-dûr, Thành Trì của Sauron. Toàn bộ hy vọng trong cậu đều sụp đổ.

Rồi đột nhiên cậu cảm thấy Con Mắt. Có một con mắt không bao giờ ngủ bên trong tòa Tháp Tối. Cậu biết nó đã nhận thấy cái nhìn của cậu. Một ý chí háo hức hung tợn nằm ở đó. Nó lao về phía cậu; cậu cảm thấy nó rõ như một ngón tay, đang lùng sục cậu. Chẳng bao lâu nữa nó hẳn sẽ phát hiện ra cậu, biết rõ cậu đang ở đâu. Nó chạm đến Amon Lhaw. Nó liếc lên Tol Brandir - cậu sợ hãi lao mình ra khỏi đài, cúi rạp xuống đất, trùm chiếc mũ xám lên đầu.

Cậu nghe thấy mình đang gào lớn: Không bao giờ, không bao giờ! Hay đấy là: tôi đến đây, tôi đến với người đây? Cậu chẳng còn biết nữa. Rồi như một tia chớp lóe lên từ nguồn quyền lực nào khác, một ý nghĩ khác hiện ra trong đầu cậu: Tháo nó ra! Tháo nó ra! Đồ ngu, tháo nó ra! Tháo chiếc Nhẫn ra!

Hai thế lực vật lộn trong cậu. Trong chốc lát, tuyệt đối cân bằng giữa hai mũi đấu tranh sắc lẹm, cậu quằn quại, dằn vặt. Rồi đột nhiên cậu lại nhận thức được bản thân mình. Frodo, không phải Giọng Nói cũng không phải Con Mắt: tự do lựa chọn, và có một khoảnh khắc duy nhất còn lại để lựa chọn. Cậu tháo chiếc Nhẫn ra khỏi ngón tay. Cậu đang quỳ gối dưới ánh mặt trời sáng rỡ phía trước vọng đài cao. Một bóng đen dường như trôi vụt qua tựa một cánh tay ở phía trên cậu; nó trượt qua Amon Hen mà dò dẫm về phía Tây, và tan biến. Bầu trời trở lại màu xanh trong, chim hót líu lo trên từng tán cây.

Frodo đứng lên. Cậu thấy mệt nhọc khủng khiếp, thế nhưng tinh thần lại vững vàng và trái tim nhẹ nhõm hẳn đi. Cậu nói to với chính bản thân. “Giờ ta sẽ làm điều phải làm,” cậu nói. “Ít ra ta cũng đã hiểu rõ một điều: dã tâm của chiếc Nhẫn thậm chí đã ảnh hưởng cả tới Hội Đồng Hành, và chiếc Nhẫn sẽ phải tránh xa họ trước khi nó gây thêm nguy hại nào nữa. Ta sẽ đi một mình. Vài người ta không tin tưởng được, còn những ai đáng tin lại quá quý báu với ta: chú Sam tội nghiệp, cùng với Merry và Pippin. Cả Sải Chân Dài nữa: trái tim anh ấy mong mỏi được đến Minas Tirith, và anh ấy cần ở đó, một khi Boromir đã quy hàng cái ác. Ta sẽ đi một mình. Ngay tức khắc.”

Cậu vội vã men xuống theo con đường và trở lại bãi cỏ nơi Boromir tìm ra cậu. Tới đó cậu dừng chân, nghe ngóng. Cậu nghĩ mình vừa nghe thấy những tiếng hét, tiếng gọi từ phía khu rừng gần bờ sông bên dưới.

“Họ sẽ truy tìm mình,” cậu tự nhủ. “Không biết mình đã đi bao lâu rồi. Cứ cho là vài giờ đi.” Cậu ngập ngừng. “Mình có thể làm gì đây?” cậu lẩm bẩm. “Mình phải đi ngay bây giờ, hoặc sẽ không bao giờ đi được. Sẽ không còn cơ hội nào nữa. Mình không muốn phải rời xa bọn họ, càng không muốn ra đi thế này mà không có một lời giải thích. Nhưng chắc chắn họ sẽ hiểu thôi. Sam sẽ hiểu. Và mình còn có thể làm gì nữa đây?”

Cậu chậm rãi lấy chiếc Nhẫn ra rồi lại đeo vào ngón tay. Cậu biến mất và đi xuống chân đồi, lặng lẽ hơn cả tiếng xào xạc của gió.

* * *

Những người còn lại chờ đợi một lúc lâu bên bờ sông. Lúc đầu họ im lặng, bồn chồn đi lại không ngừng; nhưng giờ đây họ ngồi chụm lại thành vòng tròn, nói chuyện. Thỉnh thoảng họ cố gắng nói về những chuyện khác, về con đường dài trải biết bao cuộc phiêu lưu; họ hỏi han Aragorn về vương quốc Gondor và lịch sử cổ xưa của nó, về dấu vết những công trình vĩ đại của nó vẫn còn nhìn thấy ngay ở vùng biên giới Emyn Muil lạ lẫm này: những vị vua đá, những vọng đài trên Lhaw và Hen, và cả Cầu Thang khổng lồ bên thác Rauros. Nhưng bao giờ suy nghĩ cùng lời nói của họ cũng lại lạc đến Frodo và chiếc Nhẫn. Frodo sẽ quyết định đi đường nào? Tại sao cậu lại lưỡng lự như vậy?

“Tôi nghĩ cậu ấy đang cân nhắc xem con đường nào tuyệt vọng hơn,” Aragorn nói. “Mà như vậy cũng đúng thôi. Giờ còn vô vọng hơn bao giờ hết nếu Hội Đồng Hành đi về phía Đông, bởi chúng ta đã bị Gollum lần theo, và phải sợ rằng bí mật của cuộc hành trình của chúng ta đã bại lộ. Thế nhưng Minas Tirith thì cũng chẳng gần Ngọn Lửa nơi tiêu hủy Gánh Nặng.

“Chúng ta có thể lưu lại đó một thời gian và cố cầm cự; thế nhưng Lãnh Chúa Denethor cùng quân đội ông ấy không thể hy vọng làm được điều mà ngay Elrond còn cho là quá khả năng mình: hoặc là giữ bí mật về Gánh Nặng, hoặc chống lại được cuộc tấn công tổng lực của Kẻ Thù khi hắn đến cướp lại nó. Nếu bất cứ ai trong chúng ta là Frodo, ta sẽ chọn con đường nào? Tôi không biết nữa. Giờ đây chúng ta thật sự nhớ Gandalf hơn lúc nào hết.”

“Mất mát mới đau đớn làm sao,” Legolas nói. “Thế nhưng chúng ta phải quyết định mà không cần ông hỗ trợ. Tại sao chúng ta không quyết định, và từ đó giúp Frodo? Hãy gọi cậu ấy về rồi ta sẽ biểu quyết! Tôi muốn biểu quyết cho Minas Tirith.”

“Tôi cũng muốn vậy,” Gimli nói. “Tất nhiên chúng ta chỉ được cử đi để hỗ trợ Người Mang Nhẫn trên đường, và không phải đi xa hơn nếu không muốn đi tiếp, cũng không ai trong chúng ta đã thề nguyền hay bị ra lệnh phải tìm đường đến Đỉnh Định Mệnh. Cuộc chia ly ở Lothlórien đã quá nặng nề với tôi. Vậy mà tôi vẫn tiếp tục, nên hãy cho tôi nói điều này: giờ đã đến lúc ta phải đưa ra lựa chọn cuối cùng, tôi nhận ra rõ một điều là mình không thể bỏ rơi Frodo. Tôi muốn chọn con đường đến Minas Tirith, nhưng nếu cậu ấy không đồng ý, tôi vẫn sẽ đi theo cậu ấy.”

“Và tôi cũng sẽ đi theo cậu ấy,” Legolas nói. “Giờ đây sẽ thật bất trung nếu nói lời từ biệt.”

“Sẽ thực sự là phản bội nếu tất cả chúng ta cùng từ bỏ cậu ấy,” Aragorn nói. “Nhưng nếu cậu ấy đi về phía Đông, thì chúng ta không nhất thiết tất cả phải đi theo cậu ấy; mà tôi cũng nghĩ tất cả là không nên. Cuộc hành trình đó là vô vọng: tám, hay ba, hay hai, hay chỉ một mình thì cũng vậy mà thôi. Nếu các anh cho phép tôi chọn, tôi sẽ chỉ ra ba người đồng hành: Sam, vì cậu ấy sẽ không chịu khác đi; Gimli; và tôi. Boromir sẽ trở về thành phố của anh, nơi cha và người của anh đang mong chờ, và những người khác nên đi theo anh ấy, hoặc ít nhất là Meriadoc và Peregrin, nếu Legolas không đành bỏ lại chúng tôi.”

“Như thế không xuôi tí nào!” Merry hét lên. “Chúng tôi không thể bỏ rơi Frodo! Pippin và tôi đã nguyện theo đến bất cứ nơi nào anh ấy đi, và bây giờ vẫn vậy. Nhưng chúng tôi đã không hiểu rõ điều đó nghĩa là thế nào. Khi còn xa xăm đến thế ở Quận hay ở Thung Đáy Khe, điều đó xem ra khác hẳn. Thật điên rồ và tàn nhẫn nếu để cho Frodo đến Mordor. Tại sao chúng ta không cản anh ấy lại?”

“Chúng ta sẽ phải cản anh ấy lại,” Pippin nói. “Và đó chính là điều làm anh ấy lo lắng, em chắc đấy. Anh ấy biết chúng ta sẽ không đồng ý để anh ấy đi về phía Đông. Và anh ấy không thích phải yêu cầu ai đi cùng, tội nghiệp. Tưởng tượng xem: một thân một mình đi đến Mordor!” Pippin rùng mình. “Nhưng anh chàng Hobbit ngốc nghếch thân yêu đó phải biết rằng anh ấy đâu nhất thiết phải mở mồm ra yêu cầu. Anh ấy phải biết rằng nếu chúng ta không cản được anh ấy, thì chúng ta vẫn sẽ không bỏ rơi anh ấy.”

“Tôi mong cậu bỏ quá cho,” Sam nói. “Tôi nghĩ cậu chẳng hiểu gì cậu chủ tôi hết. Chẳng phải cậu ấy đang lưỡng lự phải chọn con đường nào đâu. Dĩ nhiên là không! Mà Minas Tirith thì có ích gì chứ? Ý tôi là đối với cậu ấy; mong anh bỏ quá cho, Boromir,” chú nói thêm và quay người lại. Chỉ đến khi đó họ mới phát hiện ra Boromir, ban đầu ngồi trầm ngâm ngoài vòng, đã không còn ở đó nữa.

“Giờ thì anh ta đi đâu rồi?” Sam hét lên, lộ rõ vẻ lo lắng. “Cứ như tôi thấy, gần đây anh ta khá bất thường. Nhưng dù thế nào anh ta cũng đâu liên quan gì đến việc này. Anh ta về quê là chắc rồi, như anh ta vẫn luôn mồm nói; và không cần phải trách cứ gì anh ta hết. Nhưng cậu Frodo thì biết là sẽ phải tìm đường đến Khe Định Mệnh đó, nếu có thể. Nhưng mà cậu ấy sợ. Giờ đã đến lúc phải giáp mặt nó, thì cậu ấy sợ khiếp vía, có thế thôi. Rắc rối của cậu ấy là ở đó. Dĩ nhiên cậu ấy đã được rèn luyện ít nhiều, có thể nói thế - tất cả chúng ta đều vậy - từ khi chúng ta rời nhà đi, nếu không thì cậu ấy đã sợ đến mức ném chiếc Nhẫn xuống Sông Cả rồi chạy biến. Nhưng cậu ấy vẫn quá sợ chưa bắt đầu nói. Và cậu ấy cũng chẳng lo lắng về chúng ta đâu, chuyện chúng ta cùng đi hay không ấy. Cậu ấy biết chúng ta sẽ đi. Đó cũng lại là một thứ khiến cậu ấy phiền lòng. Đến lúc có đủ quyết tâm đi, cậu ấy sẽ muốn đi một mình. Cứ nhớ lấy lời tôi! Chúng ta sẽ gặp rắc rối khi cậu ấy quay lại. Bởi cậu ấy sẽ quyết như đóng đinh vào cột cho xem, chắc như việc cậu ấy mang họ Bao Gai ấy.”

“Tôi tin cậu nói khôn ngoan hơn bất cứ ai trong số chúng ta, Sam ạ,” Aragorn nói. “Vậy chúng ta sẽ làm gì, nếu điều cậu nói là đúng?”

“Cản anh ấy lại! Đừng để anh ấy đi!” Pippin hét lên.

“Có nên chăng?” Aragorn nói. “Cậu ấy là Người Mang Nhẫn, và số phận của Gánh Nặng là ở nơi cậu ấy. Tôi không nghĩ việc của chúng ta là hướng cậu ấy đi đường này hay đường khác. Nếu chúng ta cố làm vậy, tôi cũng không nghĩ chúng ta sẽ thành công. Có những quyền năng khác mạnh mẽ hơn rất nhiều cũng đang can thiệp.”

“Vậy thì tôi mong Frodo sẽ ‘đóng đinh’ và trở về, và chúng ta làm cho xong đi,” Pippin nói. “Chờ đợi thật là khủng khiếp! Mà đã hết giờ rồi đúng không nhỉ?”

“Đúng rồi,” Aragorn nói. “Một giờ đó đã trôi qua lâu rồi. Đã sắp hết buổi sáng. Phải gọi cậu ấy về thôi.”

Ngay lúc đó Boromir lại xuất hiện. Gã từ đám cây đi ra và tiến về phía họ mà chẳng nói năng gì. Khuôn mặt gã trông chán nản và buồn bã. Gã dừng lại như thể tính đếm những người có mặt, rồi ngồi xuống cách xa, mặt cúi gằm xuống đất.

“Anh vừa đi đâu vậy, Boromir?” Aragorn hỏi. “Anh có thấy Frodo không?”

Boromir lưỡng lự trong giây lát. “Có, và không,” gã chậm rãi trả lời. “Có: tôi tìm thấy cậu ấy ở phía trên quả đồi, và tôi đã nói chuyện với cậu ấy. Tôi hối thúc cậu ấy hãy đến Minas Tirith chứ đừng đi về phía Đông. Tôi nổi điên lên và cậu ấy đã bỏ đi. Cậu ấy biến mất dạng. Tôi chưa từng thấy điều gì như vậy từ trước đến nay, dù đã nghe thấy trong cổ tích. Chắc hẳn cậu ấy đã đeo chiếc Nhẫn vào. Sau đó tôi không tìm thấy cậu ấy nữa. Tôi cứ nghĩ cậu ấy đã quay lại đây với các anh.”

“Đó là tất cả những gì anh có thể nói đấy hẳn?” Aragorn vừa nói vừa nghiêm khắc nhìn xoáy vào Boromir.

“Phải vậy,” gã trả lời. “Lúc này tôi sẽ không nói gì nữa.”

“Thật quá tồi tệ!” Sam vừa hét vừa nhảy chồm lên. “Tôi không thể hiểu Con Người này định làm gì nữa. Tại sao cậu Frodo phải đeo thứ đó vào chứ? Cậu ấy đâu phải làm vậy; còn nếu đã phải đeo, thì hẳn có trời mới biết điều gì đã xảy ra!”

“Nhưng anh ấy không đeo mãi đâu,” Merry nói. “Anh ấy sẽ tháo ra khi nào lánh được những người khách không mời, như bác Bilbo vẫn thường làm.”

“Nhưng anh ấy đi đâu? Và giờ anh ấy ở đâu?” Pippin hét lên. “Anh ấy đã đi mất từ đời nào rồi.”

“Lần cuối cùng anh gặp Frodo cách đây bao lâu rồi, Boromir?” Aragorn hỏi.

“Có lẽ khoảng nửa giờ,” gã trả lời. “Hoặc cũng có thể là một giờ. Tôi đi vơ vẩn thêm ít lâu sau đó. Tôi không biết nữa! Tôi không biết nữa!” Gã đưa tay ôm đầu, và ngồi như thể đang trĩu nặng đau khổ.

“Cậu ấy đã biến mất một giờ rồi sao!” Sam hét to. “Chúng ta phải tìm cậu ấy ngay lập tức. Đi thôi!”

“Khoan đã nào!” Aragorn quát lên. “Chúng ta phải chia ra làm các cặp, và chia đường - này, khoan đã! Chờ đã!”

Chẳng có ích gì. Họ chẳng buồn chú ý đến chàng. Sam đã kịp lao đi trước tiên, theo sau là Merry và Pippin, và họ cũng đã biến mất về phía Tây sau những rặng cây, hét lên những giọng Hobbit lanh lảnh: Frodo! Frodo! Legolas và Gimli cũng chạy đi nháo nhác. Dường như sự hoảng loạn hoặc điên cuồng nào đó vừa thình lình đổ xuống cả Hội Đồng Hành.

“Rồi chúng ta sẽ tan tác và lạc hết thôi,” Aragorn rên rỉ. “Boromir! Tôi không biết anh đóng vai gì trong chuyện không hay này, nhưng giờ hãy giúp chúng tôi! Hãy đi theo hai cậu Hobbit trẻ tuổi, dù không tìm thấy Frodo thì ít nhất cũng bảo vệ họ. Lập tức quay lại nơi này nếu các anh tìm thấy cậu ấy, hay bất cứ dấu vết nào của cậu ấy. Tôi sẽ trở lại sớm thôi.”

Aragorn lao vụt đi và đuổi theo Sam. Ngay khi đến được bãi cỏ giữa đám thanh lương trà, chàng đã đuổi kịp chú, đang ì ạch leo lên đỉnh đồi, vừa thở hồn hển vừa gọi Frodo!

“Đi với tôi, Sam!” chàng nói. “Chúng ta đừng ai đi một mình. Tai ương lẩn quất quanh đây. Tôi cảm thấy thế. Tôi định lên đỉnh đồi, đến Đài Amon Hen, xem có thể thấy gì trên đó. Và nhìn này! Đúng như tôi đoán, Frodo đã đi theo lối này. Hãy theo tôi, và mở to mắt!” Nói rồi chàng tăng tốc lên đồi.

Sam cố hết sức, nhưng vẫn không thể theo kịp chàng Tuần Du Sải Chân Dài, và sớm bị bỏ lại sau. Chú chẳng đi được bao xa thì Aragorn ở phía trước đã khuất khỏi tầm mắt. Sam dừng lại thở dốc. Đột nhiên chú vỗ tay lên đầu.

“Ôi chao, Sam Gamgee!” chú nói to. “Nếu chân mi quá ngắn, thì hãy sử dụng cái đầu! Để xem nào! Boromir không nói dối, anh ta không quen thế; nhưng không kể ra tất cả. Có điều gì đó đã khiến cậu Frodo sợ hết hồn. Cậu ấy đóng đinh tức khắc vào cột. Và rốt cục đã ra quyết tâm - ra đi. Đi đâu? Về phía Đông. Mà không đưa Sam theo cùng sao? Phải rồi, không thèm đưa ngay cả Sam của cậu. Điều này nặng nề đây, nặng nề đến tàn nhẫn.”

Sam đưa tay qua mắt, gạt đi những giọt lệ. “Bình tĩnh đi, Gamgee!” chú tự nhủ. “Nghĩ đi, nếu mi còn nghĩ được! Cậu ấy không thể bay qua sông, cũng không thể nhảy xuống thác. Cậu ấy không có phương tiện gì. Vậy nên cậu ấy sẽ phải quay lại chỗ thuyền. Quay lại chỗ thuyền! Quay lại chỗ thuyền, Sam ạ, nhanh như chớp!”

Sam quay lại rồi hộc tốc chạy dọc lối xuống. Chú vấp ngã sây sát cả hai đầu gối. Chú lại vùng dậy chạy tiếp. Chú xuống đến rìa bãi cỏ Parth Galen bên bờ sông, nơi ba chiếc thuyền được kéo lên khỏi nước. Không có ai ở đó cả. Dường như có vài tiếng la thét vừa cất lên trong khoảng rừng phía sau, nhưng chú không để ý. Chú đứng nhìn một hồi, im đét, mồm há hốc. Một chiếc thuyền đang tự mình trượt xuống bờ sông. Sam hét toáng và dốc sức chạy băng qua bãi cỏ. Chiếc thuyền trườn xuống nước.

“Tôi đến đây, cậu Frodo! Tôi đến đây!” Sam gọi, rồi lao người ra khỏi bờ sông, níu lấy con thuyền đang rời bờ. Chú nhảy hụt mất một thước. Với một tiếng hét và một tiếng tõm, chú rơi đập mặt xuống dòng nước vừa sâu vừa xiết. Chú chìm dần dưới mặt nước ùng ục, và Sông Cả khỏa lấp luôn mái tóc xoăn của chú.

Có tiếng hét hoảng hốt từ con thuyền trống rỗng. Mái chèo xoáy xuống mặt nước và chiếc thuyền quay lại. Frodo vừa kịp nắm lấy tóc Sam lúc chú cố ngoi lên, vùng vậy và sủi bong bóng. Nỗi sợ hãi trân trối trong đôi mắt nâu của chú.

“Lên đây nào, anh chàng Sam của tôi!” Frodo nói. “Giờ thì nắm lấy tay tôi!”

“Cứu tôi với, cậu Frodo!” Sam hổn hển. “Tôi chìm mất. Tôi không nhìn thấy tay cậu đâu cả.”

“Đây này. Đừng cấu, chàng trai! Tôi không bỏ cậu đâu. Đạp nước đi và đừng vùng vẫy, nếu không cậu sẽ làm lật thuyền đấy. Được rồi, giờ hãy bám lấy mạn thuyền, và để tôi sử dụng mái chèo!”

Frodo lái được thuyền quay lại bờ sông bằng vài nhát chèo, và Sam bò lên được, ướt như chuột nước. Frodo tháo chiếc Nhẫn rồi lại bước lên bờ.

“Trong tất cả những thứ phiền hà rắc rối, cậu là tệ nhất đấy, Sam ạ!” cậu nói.

“Ôi, cậu Frodo, gì mà tàn nhẫn thế!” Sam run rẩy nói. “Cậu quá tàn nhẫn mới định bỏ tôi mà đi như vậy. Nếu tôi không đoán trúng, thì giờ cậu đã ở đâu rồi?”

“Đã an toàn trên đường rồi.”

“An toàn sao!” Sam nói. “Một thân một mình mà không có tôi giúp đỡ sao? Tôi sẽ không chịu được đâu, điều đó khiến tôi chết mất.”

“Đi cùng tôi hẳn mới khiến cậu chết, Sam ạ,” Frodo nói, “và tôi sẽ không chịu đựng được điều đó.”

“Nhưng không chết chắc như bị bỏ lại đằng sau đâu,” Sam nói.

“Nhưng tôi sẽ đến Mordor.”

“Tôi biết rõ mà, cậu Frodo. Tất nhiên là cậu sẽ đến đó rồi. Và tôi sẽ đi cùng cậu.”

“Nào Sam,” Frodo nói, “đừng cản tôi! Những người kia có thể quay lại đây bất cứ lúc nào. Nếu họ tóm được tôi ở đây, tôi sẽ phải tranh cãi và giải thích, và rồi tôi sẽ chẳng còn tâm trạng và cơ hội mà ra đi nữa đâu. Nhưng tôi phải đi ngay lập tức. Đó là cách duy nhất.”

“Tất nhiên là thế rồi,” Sam trả lời. “Nhưng không phải một mình. Tôi cũng sẽ đi, nếu không sẽ không có ai đi hết. Trước tiên tôi sẽ đục lỗ vào tất cả các thuyền.”

Frodo gần như phì cười. Cảm giác ấm áp và mừng rỡ bỗng dâng lên trong tim cậu. “Hãy chừa lại một chiếc!” cậu nói. “Vì chúng ta sẽ cần đến nó. Nhưng cậu không thể cứ thế này đi không mang theo dụng cụ, hay thức ăn, hay bất cứ thứ gì.”

“Đợi một lát thôi, tôi sẽ đi lấy đồ!” Sam háo hức kêu lên. “Tôi xếp sẵn sàng cả rồi. Tôi đã nghĩ có thể chúng ta sẽ lên đường ngay hôm nay.” Chú chạy vội đến khu trại, lôi túi của mình ra khỏi đống hành lý của Hội Đồng Hành mà Frodo vừa đổ đầy ra đất để lấy thuyền, lấy thêm một tấm chăn, cùng vài gói thức ăn dự phòng, rồi chạy lại.

“Vậy là tất cả kế hoạch của tôi đều phá sản!” Frodo nói. “Cố trốn khỏi cậu chẳng ích gì. Nhưng tôi lại mừng, Sam ạ. Tôi không diễn tả nổi là mừng đến mức nào đâu. Đi thôi! Rõ ràng là số mệnh muốn chúng ta đi cùng nhau. Chúng ta sẽ đi, và mong những người khác sẽ tìm thấy con đường an toàn! Sải Chân Dài sẽ lo cho họ. Tôi không nghĩ là ta còn có thể gặp lại họ đâu.”

“Có thể vẫn còn, cậu Frodo ạ. Có thể lắm chứ,” Sam nói.

Và như vậy Frodo và Sam đã cùng nhau bắt đầu vào giai đoạn cuối cùng của Nhiệm Vụ. Frodo chèo thuyền ra khỏi bờ sông, và Sông Cả chảy xiết lập tức cuốn họ ra xa, hướng theo nhánh phía Tây, rồi vượt qua những vách đá giận dữ của hòn Tol Brandir. Tiếng gầm của dòng thác lớn mỗi lúc một to dần. Ngay cả khi Sam cố hết sức hỗ trợ, khó khăn lắm họ mới băng ngang dòng nước xiết đầu phía Nam hòn đảo và lái thuyền hướng về đằng Đông tới phía bờ xa.

Cuối cùng họ lại cập được vào bờ bến dưới những triền phía Nam đồi Amon Lhaw. Tới đó, họ phát hiện ra một bãi thoai thoải, họ kéo thuyền lên, cách rõ xa mặt nước, và họ giấu nó kỹ càng sau một tảng đá lớn. Rồi, khoác lên vai những gánh nặng mang theo, họ khởi hành, tìm kiếm con đường sẽ đưa họ vượt qua vùng đồi xám Emyn Muil, và đi xuống Vùng Đất Bóng Tối.

Bản đồ

[1] Mặc dù do yêu cầu thực tiễn mà Chúa tể những chiếc Nhẫn in làm ba tập trong lần ra mắt cũng như thành truyền thống về sau, Tolkien chỉ coi đây là một cuốn sách duy nhất, chia làm sáu Quyển. Sau này các ấn bản kỷ niệm cũng thường in gộp làm một.

[2] Những ai quan tâm về dịch thuật Tolkien có thể đọc chuyên đề Tolkien in Translation do Thomas Honegger chủ biên, NXB Walking Trees 2011.

[3] Còn một phụ lục đối chiếu Anh-Việt, như nhiều độc giả hẳn mong được thấy, có lẽ thuộc về “Nghiên cứu bản dịch tiếng Việt của Chúa tể những chiếc Nhẫn” hơn là thuộc về bản dịch; đồng thời nếu muốn thực hiện cho ra trò, ắt sẽ khiến cuốn sách nặng thêm (riêng phần Chỉ mục từ ngữ đã 30 trang), mà các độc giả khó khăn đến được với Nhã Nam lại bớt, và cũng khiến thời gian chờ đợi không biết đến bao giờ (Chúa tể những chiếc Nhẫn tập 3 lẽ ra in tháng 11/1954 vì đợi các phụ lục và phần Chỉ mục mà phải trì hoãn 11 tháng, nhưng đến khi in vẫn chưa có; các phần đó chỉ được thêm vào bản in lần sau năm 1965, và vẫn còn nhiều sai sót tiếp tục được sửa chữa cho đến tận bây giờ)...

[4] Theo thư tịch ở Gordor đây tức là Argeleb đệ Nhị, vị vua thứ hai mươi thuộc dòng phương Bắc kết thúc ở vua Arvedui ba trăm năm sau đó.

[5] Bởi vậy, muốn tính năm Kỷ Đệ Tam, theo cách đếm năm của Tiên và người Dúnedain, thì lấy năm Niên lịch Quận cộng thêm 1600.

[6] Xem Phụ lục B biên niên sử các năm 1451, 1462, 1482, và ghi chú cuối Phụ lục C.

[7] Được chép lại với nhiều lược bỏ trong Phụ lục B đến cuối Kỷ Đệ Tam.

[8] Xem chú thích trong Phụ lục D.

[9] Người Tiên (và Hobbit) luôn gọi mặt trời là Nàng.

[10] Tên người Hobbit gọi chòm Đại Hùng Tinh.

[11] Tức là sông Bia Rum Đun.

[12] Xem chú thích trong Phụ lục F: Về người Tiên.

CHÚA TỂ NHỮNG CHIẾC NHẪN

HAI TÒA THÁP

Nguyên tác: The Lord of the Rings - The Two Towers

Tác giả: J. R. R. Tolkien

Thể loại: Viễn tưởng, kỳ ảo, phiêu lưu

Dịch giả: Đặng Trần Việt dịch. An Lý dịch thơ

Nhà xuất bản: NXB Văn Học

Liên kết xuất bản và phát hành: Nhã Nam

Nguồn: Nguyễn Tuấn Linh

Đánh máy: Nguyễn Tuấn Linh, Prince Ashitaka, Cốm

Kiểm tra và đóng ebook: Nguyễn Tuấn Linh
https://www.facebook.com/groups/DuAnEbookLoTR

Ba Nhẫn cho các Tiên Chúa sống dưới gầm trời xanh,

Bảy cho các Chúa Người Lùn dưới sảnh đá bất diệt,

Chín cho Con Người Phàm Trần định mệnh dành phải chết,

Một cho Chúa Tể Hắc Ám ngự cao trên ngai đen

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.

Một Nhẫn Chúa thống trị tất cả, một Nhẫn Chúa tìm ra hết,

Một Nhẫn Chúa tập hợp tất cả, trong bóng tối trói buộc hết

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.

Mục Lục

QUYỂN BA

Chương I: CÁI CHẾT CỦA BOROMIR

Chương II: NHỮNG KỴ SĨ ROHAN

Chương III: ĐỘI QUÂN URUK-HAI

Chương IV: CÂY RÂU

Chương V: KỴ SĨ TRẮNG

Chương VI: NHÀ VUA TRONG CUNG ĐIỆN VÀNG

Chương VII: HẺM HELM

Chương VIII: ĐƯỜNG ĐẾN ISENGARD

Chương IX: NHỮNG THỨ TRÔI NỔI

Chương X: GIỌNG NÓI CỦA SARUMAN

Chương XI: QUẢ CẦU PALANTÍR

QUYỂN BỐN

Chương I: THUẦN PHỤC SMÉAGOL

Chương II: ĐƯỜNG XUYÊN ĐẦM LẦY

Chương III: CỔNG ĐEN ĐÃ ĐÓNG

Chương IV: VỀ RAU THƠM VÀ THỎ HẦM

Chương V: CỬA SỔ NHÌN VỀ TÂY

Chương VI: AO CẤM

Chương VII: HÀNH TRÌNH ĐẾN NGÃ TƯ ĐƯỜNG

Chương VIII: CÁC CẦU THANG Ở CIRITH UNGOL

Chương IX: ĐỘNG BÀ NHỆN

Chương X: LỰA CHỌN CỦA CẬU SAMWISE

BẢN ĐỒ

Quyển Ba

CHƯƠNG I CÁI CHẾT CỦA BOROMIR

Aragorn tăng tốc chạy lên đồi. Chốc chốc chàng lại cúi xuống mặt đất. Người Hobbit vốn di chuyển nhẹ nhàng, chẳng dễ gì nhận ra dấu chân của họ ngay cả đối với dân Tuần Du, thế nhưng cách đỉnh đồi không xa có một dòng suối chảy vắt ngang con đường, và trên nền đất ướt chàng đã thấy thứ cần tìm.

“Mình đã phán đoán đúng những dấu vết,” chàng tự nhủ. “Frodo đã chạy lên đỉnh đồi. Không biết cậu ấy đã thấy gì trên đó? Nhưng cậu ấy quay lại vẫn theo đường cũ khi chạy xuống đồi.”

Aragorn lưỡng lự. Bản thân chàng muốn lên vọng đài cao, mong thấy được gì đó có thể giúp chàng trong hoàn cảnh rắc rối này; nhưng thời gian lại đang thúc giục. Đột nhiên chàng lao về phía trước, chạy thẳng lên đỉnh, băng qua những phiến đá lát khổng lồ, và lên những bậc thang. Rồi ngồi xuống vọng đài cao chàng nhìn ra xa. Thế nhưng dường như mặt trời đã sầm tối, còn thế giới thì mờ ảo và xa xôi. Chàng nhìn từ hướng Bắc quét một vòng rồi quay lại hướng Bắc, nhưng chẳng thấy gì ngoài những dải đồi xa xăm, trừ một chuyện là chàng đã lại nhìn thấy ở xa tít tắp một con chim lớn trông giống đại bàng ở trên cao đang chầm chậm lượn những vòng rộng thấp dần xuống đất.

Ngay cả khi đang nhìn chăm chú, đôi tai thính nhạy của chàng vẫn bắt được những âm thanh từ vùng rừng bên dưới, phía bờ Tây dòng Sông Cả. Chàng sững người. Có rất nhiều tiếng la hét, trong số đó chàng hoảng hốt nhận ra tiếng thét khào khào của lũ Orc. Rồi đột nhiên, như được phát ra từ sâu trong cổ họng một tiếng tù và rúc, âm thanh táp lên cả dãy đồi, vang vọng trong những lũng sâu, cuộn lên thành tiếng thét dũng mảnh át cả tiếng thác đang gầm rống.

“Tiếng tù và của Boromir!” chàng thét lên. “Anh ta đang lâm nguy!” Chàng vội nhảy xuống những bậc cầu thang, lao xuống theo con đường mòn. “Than ôi! Hôm nay ta gặp hạn rồi, và tất cả những gì ta làm đều hỏng cả. Mà Sam đâu nhỉ?”

Chàng càng chạy tiếng hò hét càng ầm ĩ, nhưng tiếng tù và giờ đây lại yếu đi và tuyệt vọng. Tiếng lũ Orc rít lên the thé hung tợn, rồi đột nhiên tiếng tù và ngưng bặt. Aragorn lao bổ xuống đoạn dốc cuối cùng, thế nhưng trước khi chàng xuống được chân đồi, mọi âm thanh đã tắt lặng đi; và khi chàng rẽ trái chạy về phía chúng âm thanh lùi xa thêm, rồi cuối cùng chàng chẳng còn nghe thấy gì nữa. Tuốt thanh kiếm sáng và thét Elendil! Elendil! chàng lao qua rừng cây.

Cách Parth Galen có lẽ khoảng một dặm, giữa một trảng đất nhỏ cách bờ hồ không xa, chàng tìm thấy Boromir. Gã ngồi tựa lưng vào một gốc cây to, như thể đang nghỉ ngơi. Thế nhưng Aragorn nhận thấy gã bị rất nhiều mũi tên đính lông đen găm vào; kiếm gã vẫn nắm trong tay, nhưng đã gãy ở gần chuôi; chiếc tù và bị chẻ làm đôi nằm bên cạnh. Có rất nhiều xác Orc nằm đó, chất đống khắp xung quanh và cạnh chân gã.

Aragorn quỳ xuống bên gã. Boromir mở mắt và cố nói. Rồi cuối cùng những lời khó nhọc thốt ra. “Tôi đã cố đoạt chiếc Nhẫn từ Frodo,” gã nói. “Tôi xin lỗi. Tôi đã phải trả giá.” Cái nhìn của gã mông lung đưa tới nơi những kẻ thù phơi xác; ít nhất hai mươi tên đang nằm đó. “Họ đi mất rồi: những người Tí Hon: lũ Orc đã bắt họ đi. Tôi nghĩ họ vẫn chưa chết. Lũ Orc trói họ.” Gã ngừng lời rồi mệt mỏi nhắm mắt lại. Một lúc sau gã lại nói:

“Vĩnh biệt, Aragorn! Hãy đến Minas Tirith cứu giúp dân của tôi! Tôi đã thất bại rồi.”

“Không!” Aragorn đáp lại trong lúc nắm lấy tay gã và hôn lên trán gã. “Anh đã chiến thắng. Hiếm ai có được một chiến thắng như vậy. Hãy yên nghỉ! Minas Tirith sẽ không sụp đổ!”

Boromir mỉm cười.

“Họ đi đường nào? Frodo có đi cùng không?” Aragorn hỏi.

Nhưng Boromir không nói thêm lời nào nửa.

“Than ôi!” Aragorn nói. “Vậy là người nối dõi Denethor, Chúa tòa Tháp Canh, đã ra đi! Quả là một kết cục cay đắng. Giờ thì Hội Đồng Hành đã hoàn toàn tan rã. Chính tôi mới là người thất bại. Gandalf đã tin tưởng tôi thật vô ích. Giờ tôi phải làm gì đây? Boromir gửi gắm tôi nhiệm vụ đến Minas Tirith, trái tim tôi cũng mong muốn vậy; thế nhưng chiếc Nhẫn và Người Mang Nhẫn đâu rồi? Làm sao tôi có thể tìm ra họ và cứu Nhiệm Vụ khỏi rơi vào thảm họa?”

Chàng quỳ một lúc lâu, gập người mà khóc, vẫn siết chặt bàn tay Boromir. Legolas và Gimli tìm thấy chàng trong tư thế ấy. Hai người đến từ sườn đồi phía Tây, lặng lẽ, rón rén qua những thân cây như thể đang đi săn. Gimli lăm lăm rìu trên tay, còn Legolas cầm dao dài: toàn bộ tên của chàng đều đã dùng hết. Khi đến trảng đất họ dừng lại sửng sốt; rồi họ đứng cúi đầu đau khổ, bởi với họ điều gì xảy ra cũng đã rõ rành rành.

“Than ôi!” Legolas đến bên Aragorn nói. “Chúng tôi đã săn lùng và tiêu diệt rất nhiều Orc trong rừng, thế nhưng giá ở đây chúng tôi sẽ hữu dụng hơn. Chúng tôi đến khi nghe thấy tiếng tù và - nhưng xem ra đã quá muộn. Tôi cứ sợ là anh đã bị tử thương.”

“Boromir chết rồi,” Aragorn nói. “Tôi vẫn lành lặn, bởi tôi đã không có mặt ở đây cùng anh ấy. Anh ấy ngã xuống để bảo vệ những người Hobbit, trong lúc tôi thì vẫn đang ở trên đồi.”

“Người Hobbit!” Gimli thét lên. “Vậy họ đâu rồi? Frodo ở đâu?”

“Tôi không biết,” Aragorn mệt mỏi trả lời. “Trước khi chết Boromir nói với tôi là lũ Orc đã trói họ lại; anh ấy không nghĩ họ đã chết. Tôi bảo anh ấy đi theo Merry và Pippin; nhưng tôi không hỏi Frodo và Sam có ở cùng anh ấy không: không hỏi cho đến khi quá muộn. Tất cả những gì tôi làm hôm nay đều hỏng cả. Giờ biết phải làm gì đây?”

“Trước tiên chúng ta phải lo cho người ngã xuống,” Legolas nói. “Chúng ta không thể để anh ấy nằm rữa nát giữa lũ Orc thối tha này,”

“Vậy ta phải khẩn trương lên,” Gimli nói. “Anh ấy chắc không mong chúng ta cứ lần khân mãi. Chúng ta phải đuổi theo lũ Orc, nếu vẫn còn hy vọng ai đó trong Hội Đồng Hành của chúng ta còn sống làm tù binh.”

“Nhưng chúng ta không biết liệu Người Mang Nhẫn có đi cùng với họ hay không,” Aragorn nói. “Chúng ta bỏ rơi cậu ấy sao? Chẳng phải chúng ta nên tìm cậu ấy trước tiên sao? Truớc mắt chúng ta bây giờ là một lựa chọn tàn nhẫn!”

“Thế thì chúng ta hãy làm việc phải làm trước đã,” Legolas nói. “Chúng ta không có thời gian và dụng cụ để chôn cất đồng đội của chúng ta đàng hoàng, hay là đắp mộ đất lên cho anh ấy. Nhưng một ụ đá làm mộ thì chắc ta làm được.”

“Việc đó sẽ vất vả và lâu lắm: đá mà chúng ta có thể dùng gần nhất cũng tận bờ sông,” Gimli nói.

“Vậy chúng ta hãy đặt anh vào một chiếc thuyền cùng vũ khí của anh và của cả những kẻ thù bại trận,” Aragorn nói. “Chúng ta sẽ gửi anh ấy cho Thác Rauros và trao anh ấy cho dòng Anduin. Dòng Sông của Gondor sẽ che chở để ít nhất không một con vật xấu xa nào có thể phạm vào thi hài anh ấy.”

Họ nhanh chóng lục soát xác lũ Orc, thu thập kiếm, mũ trụ bị chẻ đôi và khiên của chúng rồi chất thành một đống.

“Xem này!” Aragorn kêu lên. “Chúng ta có tín vật rồi!” Chàng nhặt lên từ đống vũ khí gớm ghiếc hai con dao, lưỡi hình lá, dát đỏ nạm vàng; tìm kiếm kỹ hơn chàng còn thấy hai vỏ dao đen khảm những viên đá đỏ nhỏ. “Đây nào phải vũ khí Orc!” chàng nói. “Chúng là những thứ người Hobbit đeo bên mình. Rõ ràng lũ Orc đã lột vũ khí của họ, nhưng sợ không dám giữ lại dao vì nhận ra gốc gác chúng: sản phẩm của Tây Châu, được yểm đầy những bùa chú gieo tai ương cho Mordor. Giờ đây, nếu còn sống, những người bạn của chúng ta cũng không còn vũ khí nữa. Tôi sẽ giữ những thứ này, với hy vọng không tưởng rằng sẽ được trao lại cho họ.”

“Còn tôi thì sẽ lấy tất cả những mũi tên tìm được, bởi bao tên của tôi rỗng rồi.” Legolas nói. Chàng lục soát trong đống vũ khí và mặt đất xung quanh, tìm được không ít mũi tên vẫn còn lành lặn nhưng dài hơn loại tên lũ Orc vẫn thường dùng. Chàng quan sát chúng kỹ lưỡng.

Rồi Aragorn nhìn những xác chết, đoạn nói: “Ở đây có nhiều xác không phải của loài cư ngụ ở Mordor. Nếu tôi còn dám nhận có chút hiểu biết về lũ Orc và chủng loại của chúng thì có vài tên đến từ miền Bắc, từ Dãy Núi Mù Sương. Còn đây là những tên khác rất lạ lẫm với tôi. Trang bị của chúng hoàn toàn không theo kiểu của lũ Orc chút nào!”

Có bốn tên lính yêu tinh thân hình cao lớn hơn, ngăm đen, mắt xếch, chân to và bàn tay rộng. Chúng được vũ trang bằng kiếm ngắn lưỡi rộng bản, chứ không phải đao cong thường thấy ở lũ Orc: chúng còn có cung tên làm bằng gỗ thủy tùng, độ dài và hình dáng cũng giống cung của Con Người. Phía trên mặt khiên của chúng có hình trang trí kỳ lạ: một bàn tay nhỏ màu trắng ngay chính giữa nền đen; trên măt trước mũ trụ sắt có khảm chữ rune S, chế bằng một thứ kim loại màu trắng nào đó.

“Tôi chưa từng thấy những biểu tượng này trước đây,” Aragorn nói. “Chúng có nghĩa gì vậy?”

“S là viết tắt của Sauron,” Gimli nói. “Dễ đoán thôi mà.”

“Không phải!” Legolas phản đối. “Sauron không sử dụng chữ rune Tiên.”

“Hắn cũng không sử dụng tên húy, và không cho phép bất cứ ai viết hay đọc tên đó ra,” Aragorn nói. “Và hắn không dùng màu trắng. Lũ Orc phục dịch cho Barad-dûr sử dụng biểu tượng Mắt Đỏ.” Chàng đứng trầm tư một lúc. “S là viết tắt của Saruman, tôi đoán vậy,” cuối cùng chàng nói. “Cái ác đã ngóc đầu ở Isengard, và miền Tây không còn an toàn nữa. Đó chính là điều Gandalf e sợ: bằng cách nào đó kẻ phản trắc Saruman đã có được tin tức về hành trình của chúng ta. Và có vẻ như ông ta cũng đã biết Gandalf không còn nữa. Những kẻ bám theo ta từ Moria có thể đã thoát khỏi sự canh phòng cẩn mật của Lórien, hoặc có thể đã tránh miền đất ấy mà đến Isengard bằng đường khác. Lũ Orc di chuyển rất nhanh. Tuy nhiên Saruman cũng có rất nhiều cách thu thập tin tức. Các anh còn nhớ lũ chim chứ?”

“Thôi chúng ta không còn thời gian chơi trò giải đố nữa đâu,” Gimli nói. “Hãy đưa Boromir đi khỏi đây thôi!”

“Nhưng sau đó chúng ta buộc phải tìm ra lời giải, nếu muốn chọn đúng đường,” Aragorn trả lời.

“Có lẽ chẳng có sự lựa chọn nào là đúng cả,” Gimli nói.

Gã Người Lùn lấy rìu chặt vài cành cây. Họ lấy dây cung buộc chúng lại, rồi trải áo choàng của họ lên bộ khung đó. Bằng chiếc cáng sơ sài này họ khiêng xác người bạn đồng hành ra bờ sông kèm theo những chiến lợi phẩm từ trận chiến cuối cùng của gã mà họ đã lựa chọn để tiễn đưa cùng. Chỉ là một đoạn đường ngắn, nhưng họ thấy chẳng phải là nhiệm vụ dễ dàng gì, bởi Boromir là một người vừa cao lớn vừa lực lưỡng.

Tới bờ nước Aragorn đứng lại canh chiếc cáng, trong khi Legolas và Gimli vội vã chạy lại Parth Galen. Quãng đường dài khoảng một dặm hoặc hơn, nên phải mất một lúc sau họ mới quay lại, chèo nhanh hai chiếc thuyền dọc theo bờ.

“Có một chuyện này khá kỳ lạ!” Legolas nói. “Chỉ có hai chiếc thuyền trên bờ. Chúng tôi không thể tìm thấy dấu vết chiếc còn lại.”

“Lũ Orc có đi qua đó không?” Aragorn hỏi.

“Chúng tôi không thấy dấu hiệu nào của chúng cả,” Gimli trả lời. “Và nếu là lũ Orc thì phải lấy đi hoặc phá hủy toàn bộ số thuyền chứ, cả hành lý nữa.”

“Tôi sẽ xem xét mặt đất khi chúng ta đến đó,” Aragorn nói.

Giờ ho đặt Boromir vào giữa con thuyền sẽ đưa gã đi. Chiếc mũ trùm màu xám và áo choàng tiên họ gập lại đặt dưới đầu gã. Họ chải mái tóc đen dài của gã, để xõa bên hai vai. Chiếc thắt lưng vàng của Lórien lấp lánh quanh bụng gã. Chiếc mũ trụ họ xếp bên cạnh gã, trên lòng gã họ đặt chiếc tù và bị chẻ đôi, chuôi kiếm và những mảnh kiếm gãy; dưới chân gã họ xếp đao kiếm của kẻ thù. Rồi buộc mũi thuyền vào đuôi con thuyền còn lại, họ kéo gã ra giữa dòng nước. Họ buồn bã chèo dọc theo bờ sông, rồi rẽ vào dòng nước xiết, trôi qua thảm cỏ xanh Parth Galen. Những bờ vách dốc đứng của hòn Tol Brandir sáng bừng lên: giờ đang tầm giữa trưa. Càng tiến dần về phía Nam, bụi nước thác Rauros càng dâng lên lung linh trước mặt họ, tựa màn sương vàng. Dòng thác đổ gầm rống làm rung chuyển cả bầu không lặng gió.

Đau buồn họ tháo bỏ con thuyền tang: Boromir nằm đó, yên nghỉ và thanh thản, lướt đi trong lòng con nước chảy. Dòng nước đón lấy gã trong khi những người kia cố chèo giữ thuyền của họ lại. Gã trôi qua họ, và chiếc thuyền mang gã chậm rãi dần xa, nhỏ dần cho đến khi chỉ còn là một chấm đen trong ánh vàng; rồi nó đột nhiên biến mất. Rauros vẫn gầm vang như cũ. Dòng Sông đã đón lấy Boromir con trai Denethor, từ đó không còn ai ở Minas Tinth nhìn thấy gã đứng trên tòa Tháp Trắng vào sáng sớm như những ngày xưa. Thế nhưng sau đó rất lâu ở Gondor vẫn lưu truyền rằng chiếc thuyền tiên đã vượt qua dòng thác và vùng nước sủi bọt, đã đưa gã xuyên qua Osgiliath, vượt qua biết bao cửa sông dòng Anduin, ra đến Đại Dương vào một đêm đầy sao.

* * *

Ba người bạn đồng hành đứng lặng một lúc lâu, dõi nhìn theo gã. Rồi Aragorn lên tiếng. “Từ tòa Tháp Trắng họ sẽ đi tìm anh ấy,” chàng nói, “nhưng anh ấy sẽ không trở về từ non cao hay biển sâu.” Rồi chàng chậm rãi cất tiếng hát:

Qua đất Rohan đầm lầy thảo dã, qua miền cỏ mọc lút chân

Cơn Gió Tây sang, bước thong thả lại, lượn vòng quanh các tường thành.

“Tây có tin gì, ơi gió ngao du, đêm nay đến cho ta biết?

Gió thấy chàng Boromir Lẫm Liệt dưới sao hay dưới trăng thanh?”

“Tôi thấy ngựa chàng bảy dòng nước vượt, vượt qua nước xám bao la;

Thấy chàng bước đi qua miền trống trải, tới khi mất hút xa xa.

Bóng tối Bắc phương che lối chàng đi, tôi không thấy chàng lần nữa.

Gió Bắc họa nghe tiếng tù rộn rã từ con trai Denethor.”

“Ôi Boromir! Trên vòng thành đứng, ta hoài dõi mắt về Tây

Chẳng thấy chàng về từ miền trống trải con người tránh lối xưa nay.”

Rồi Legolas hát:

Từ cửa Đại Dương bay vun vút lại, từ đồi cát dựng đá cao,

Mòng biển gửi theo muôn lời ai oán, Gió Nam nỉ non cổng vào.

“Nam có tin gì, ơi gió thở than, tối nay đến cho ta biết?

Chàng ở đâu, Boromir Tuấn Tú? Chàng muộn về, ta buồn đau.”

“Chớ hỏi nơi tôi chốn nào chàng ở - nơi tôi trắng xóa xương phơi

Trên bờ bể trắng, trên bờ bể tối, dưới trời giông gió tơi bời;

Xuôi dòng Anduin người nối tiếp người về với Đại Dương bát ngát.

Muốn hỏi tin người, hỏi cơn Gió Bắc những điều gió kể cho tôi.”

“Ôi Boromir! Bên kia cánh cổng, đường ra biển chạy về Nam;

Chàng chẳng về theo tiếng kêu mòng biển trên đầu sóng xám Đại Dương.”

Rồi Aragorn lại hát:

Từ Cổng Hai Vua phi ào ạt lại, vượt dòng thác xiết nước gầm,

Gió Bắc trỗi cao hồi tù lanh lảnh bốn bề tháp tiếng vang rền.

“Bắc có tin gì, ơi gió uy phong, hôm nay đến cho ta biết?

Tin gì về Boromir Hào Kiệt? Đã lâu chàng vắng bóng hình.”

“Dưới Amon Hen tôi nghe chàng thét. Mình chàng đương lại địch quân.

Tấm khiên chẻ đôi, lưỡi gươm gãy nửa, bạn chàng mang tới bên sông.

Mái đầu kiêu hãnh, gương mặt đẹp tươi, họ đặt chàng nằm yên nghỉ;

Và Rauros, dòng thác vàng Rauros, đón lấy chàng ôm vào lòng.”

“Ôi Boromir! Tháp Canh vĩnh viễn nhìn lên phương Bắc từ đây

Tới Rauros, dòng thác vàng Rauros, tới kỳ cùng tháng cạn ngày.”

Tới đó họ ngưng lại. Rồi họ quay thuyền, dồn toàn bộ tốc lực đưa con thuyền ngược dòng trở lại Parth Galen.

“Các anh đã để lại cho tôi ngọn Gió Đông,” Gimli nói, “nhưng tôi nói không với nó.”

“Như thế cũng là phải,” Aragorn nói. “Ở Minas Tirith họ chịu đựng ngọn Gió Đông, nhưng họ không hỏi nó tin tức. Nhưng giờ Boromir đã đi con đường của anh ấy, và chúng ta cũng phải khẩn trương lựa chọn con đường của chúng ta.”

Chàng xem xét bãi cỏ, nhanh chóng nhưng kỹ lưỡng, lúc lúc lại cúi sát mặt đất. “Không có tên Orc nào từng đặt chân lên mặt đất này,” chàng nói. “Còn lại thì chẳng có gì là chắc chắn cả. Tất cả dấu chân của chúng ta đều có ở đây, giẫm qua giẫm lại. Tôi không thể khẳng định được liệu có người Hobbit nào đã quay lại đây kể từ khi cuộc tìm kiếm Frodo bắt đầu hay không.” Chàng quay lại phía bờ, gần nơi dòng lạch từ con suối chảy vào dòng sông. “Có một vài dấu chân rõ ràng ở đây,” chàng nói. “Một người Hobbit đã lội xuống nước và quay lại; nhưng tôi không biết cách đây bao lâu rồi.”

“Vậy thì anh sẽ giải câu đố này như thế nào?” Gimli hỏi.

Aragorn không trả lời ngay, mà quay lại khu vực cắm trại xem xét đống hành lý. “Hai túi đã không còn,” chàng nói, “một túi nhất định là của Sam: nó vừa lớn vừa nặng. Vậy đây là câu trả lời: Frodo đã ra đi bằng thuyền, và người hầu của cậu ấy đã đi cùng. Frodo chắc hẳn đã quay lại đây trong lúc tất cả chúng ta ở chỗ khác. Tôi có gặp Sam chạy lên đồi và báo cậu ấy theo tôi nhưng rõ ràng là cậu ấy không làm vậy. Cậu ấy đã đoán được ý định của chủ mình và quay lại đây trước khi Frodo kịp ra đi. Frodo không dễ gì bỏ Sam lại!”

“Nhưng tại sao cậu ấy bỏ chúng ta lại mà không nói lấy một lời?” Gimli nói. “Quả là một hành động kỳ lạ!”

“Và cũng là một hành động dũng cảm,” Aragorn nói. “Tôi nghĩ Sam nói đúng. Frodo không muốn dẫn bất cứ người bạn nào theo mình vào chỗ chết ở Mordor. Nhưng cậu ấy biết rằng bản thân cậu thì phải đi. Chuyện gì đó xảy ra sau khi cậu ấy rời chúng ta đã đánh bại nỗi sợ hãi và nghi ngại của cậu ấy.”

“Có thể lũ Orc săn đã đuổi theo khiến cậu ấy bỏ chạy,” Legolas nói.

“Cậu ấy đã bỏ chạy, hẳn thế rồi,” Aragorn nói, “nhưng tôi nghĩ không phải vì lũ Orc.” Điều mà chính chàng nghĩ là nguyên nhân khiến Frodo dứt khoát bỏ đi bất ngờ như vậy thì Aragorn không nói. Những lời cuối cùng của Boromir chàng giữ bí mật mãi về sau.

“Vậy là giờ đã rõ ràng những điều này,” Legolas nói. “Frodo không còn ở bờ bên này dòng sông nữa: chỉ có cậu ấy mới khả dĩ đã lấy thuyền đi. Và Sam đi cùng cậu ấy; chỉ có cậu ta mới lấy đi túi hành lý đó.”

“Vậy lựa chọn của chúng ta,” Gimli nói, “hoặc là lấy chiếc thuyền còn lại đuổi theo Frodo, hoặc là chạy bộ đuổi theo lũ Orc. Chẳng có nhiều hy vọng ở cả hai lựa chọn. Chúng ta đã để trôi mất nhiều giờ quý báu rồi.”

“Để tôi nghĩ đã!” Aragorn nói. “Và mong sao giờ tôi có thể lựa chọn sáng suốt để thay đổi định mệnh nghiệt ngã của cái ngày buồn bã này!” Chàng đứng lặng im trong chốc lát. “Tôi sẽ đuổi theo lũ Orc,” cuối cùng chàng lên tiếng. “Lẽ ra tôi phải đưa đường cho Frodo đến Mordor và đi theo cậu ấy đến tận khi kết thúc; nhưng nếu tôi đi tìm cậu ấy trong vùng hoang này, tôi buộc phải bỏ mặc hai người bị bắt cho lũ Orc tra tấn đến chết. Rốt cục trái tim tôi cũng nói rõ ràng: số phận Người Mang Nhẫn không còn nằm trong tay tôi nữa. Hội Đồng Hành đã hoàn thành phần việc của mình. Thế nhưng những người còn lại chúng ta không thể phó mặc bạn đồng hành trong khi vẫn còn sức lực. Nào! Chúng ta lên đường thôi. Hãy bỏ lại tất cả những gì không cần đến! Chúng ta sẽ đi cả ngày lẫn tối!”

Họ kéo chiếc thuyền cuối cùng lên bờ rồi vác vào đám cây. Họ giấu bên dưới thuyền những thứ hành lý không cần đến hoặc không thể mang theo. Rồi họ rời Parth Galen. Buổi chiều đã dần xế khi họ quay lại trảng đất nơi Boromir ngã xuống, ở đó họ lần theo dấu đường của lũ Orc. Chẳng cần nhiều kỹ năng cũng tìm được.

“Chẳng giống nào khác có kiểu giẫm đạp này,” Legolas nói. “Có vẻ như chúng thích phạt và đốn hạ kể cả các vật sống không chắn đường đi của chúng.”

“Nhưng nhờ vậy mà chúng có thể di chuyển với tốc độ rất cao,” Aragorn nói, “và chúng không hề biết mệt. Và sau này chúng ta có thể sẽ phải tìm đường ở những vùng đất cứng trơ trọi.”

“Vậy thì đuổi theo chúng thôi!” Gimli nói. “Người Lùn cũng đi nhanh, và họ không chóng mệt hơn lũ Orc đâu. Nhưng cuộc truy đuổi rồi sẽ kéo dài: bọn chúng đã khởi hành từ lâu rồi.”

“Phải,” Aragorn nói, “tất cả chúng ta đều sẽ cần có sự bền bỉ của Người Lùn. Đi thôi! Dù còn hy vọng hay không thì chúng ta vẫn phải đi theo vệt đường của kẻ thù. Và khốn khổ cho bọn chúng, nếu chúng ta rốt cuộc lại nhanh hơn! Chúng ta sẽ làm nên một kỳ tích truy đuổi mà rồi đây Ba Giống Dân đều phải lưu truyền: cả Tiên, Người Lùn lẫn Con Người. Hãy tiến lên hỡi Ba Thợ Săn!”

Như một con hươu chàng nhảy vọt đi. Xuyên qua cây rừng chàng tăng tốc. Dẫn đầu đoàn người chàng tiến lên không nghỉ, thoăn thoắt không biết mệt, vì giờ đây chàng đã quyết định rồi. Khu rừng ven hồ họ bỏ lại đằng sau. Những dốc dài họ trèo lên, tối sẫm và sắc nét trên bầu trời đã rực đỏ hoàng hôn. Bóng đêm đổ xuống. Họ biến mất, những cái bóng xám giữa vùng đất sỏi đá.

CHƯƠNG II NHỮNG KỴ SĨ ROHAN

Bóng đêm dày đặc hơn. Sương giăng đầy phía sau họ trong những đám cây bên dưới, phủ lên hai bên bờ mờ nhạt của dòng Anduin, nhưng bầu trời lại trong trẻo. Những vì sao hiện ra. Trăng non nhô dần lên ở đằng Tây, còn bóng núi thì đen thẫm. Họ đã đến chân một vùng đồi đá thấp, nhịp bước của họ đã chậm dần, bởi dấu đường không còn dễ tìm nữa. Ở đây vùng cao nguyên dãy đồi Emyn Muil chạy từ Bắc xuống Nam theo hai sống đồi khúc khuỷu. Mặt Tây mỗi sống đồi đều dựng đứng khó đi, nhưng sườn phía Đông lại thoai thoải, bị rất nhiều lòng máng và khe dốc hẹp cắt qua. Suốt cả đêm ba người bạn đồng hành phải vật lộn với vùng đất xương xẩu này, trèo lên đỉnh sống đồi đầu tiên và cũng là cao nhất, rồi lại đi xuống vùng lũng sâu quanh co tăm tối ở phía bên kia.

Ở đó trong một giờ yên tĩnh mát mẻ trước bình minh, họ dừng chân nghỉ một chốc. Mặt trăng đã lặn từ lâu trước mặt họ, những vì sao lấp lánh trên đầu họ; ánh sáng đầu tiên của ngày mới vẫn chưa ló ra khỏi dãy đồi đen sẫm sau lưng. Lúc bấy giờ Aragorn cảm thấy bị mất phương hướng: đường đi của lũ Orc dẫn xuống thung lũng, nhưng đến đó thì biến mất.

“Anh nghĩ chúng có thể rẽ đường nào?” Legolas hỏi. “Về phía Bắc rồi theo con đường thẳng hơn đến Isengard, hoặc Fangorn nếu đó là đích của chúng như anh đoán? Hay về phía Nam để đến Luồng Ent?”

“Chúng sẽ không xuống phía dòng sông, cho dù có định đến đâu chăng nữa,” Aragorn trả lời. “Và trừ phi đã có quá nhiều sai lầm ở Rohan và sức mạnh của Saruman đã tăng cường ghê gớm, chúng sẽ chọn con đường ngắn nhất băng qua những đồng cỏ của người Rohirrim. Chúng ta hãy truy tìm về phía Bắc!”

Dải thung lũng chạy như một lạch đá giữa hai sống đồi, ở dưới đáy có một dòng suối nhỏ chảy len lỏi giữa những tảng đá mòn. Một vách đá vươn lên cau có phía bên phải họ; còn bên trái là những sườn dốc xám, tối tăm và mờ ảo trong đêm khuya. Họ đi thêm khoảng một dặm hoặc hơn về phía Bắc. Aragorn cúi xuống tìm tòi giữa những khe đất và lòng máng chạy dốc lên sống đồi phía Tây. Legolas đã vượt lên một quãng đằng trước. Đột nhiên chàng Tiên thét lên khiến hai người còn lại chạy vội về phía chàng.

“Chúng ta đã đuổi kịp một vài kẻ trong số ta đang săn đuổi,” chàng nói. “Nhìn kìa!” Chàng chỉ tay, và họ nhận thấy những gì lúc ban đầu họ tưởng là những tảng đá nằm dưới chân dốc kỳ thực là những xác chết co quắp. Năm tên Orc nằm chết ở đó. Chúng đã hứng nhiều nhát chém tàn khốc, hai trong số đó bị chặt đầu. Máu đen của chúng thấm ướt cả mặt đất.

“Đây lại là một câu đố khác!” Gimli nói. “Nhưng nó cần ánh sáng ban ngày, mà chúng ta thì không thể chờ.”

“Nhưng dù lời giải thế nào thì có vẻ cũng không phải là vô vọng,” Legolas nói. “Kẻ thù của lũ Orc nhiều khả năng là bạn của chúng ta. Có ai sống ở vùng đồi này không?”

“Không,” Aragorn trả lời. “Người Rohirrim hiếm khi đến đây, và nơi đây lại cách xa Minas Tirith. Có thể một vài nhóm Người nào đó có đi săn ở đây vì những lý do mà chúng ta không biết. Nhưng tôi nghĩ là không phải.”

“Thế anh nghĩ sao?” Gimli hỏi.

“Tôi nghĩ kẻ thù đã dắt theo kẻ thù của chính chúng “ Aragorn trả lời. “Đây là lũ Orc miền Bắc ở cách đây rất xa. Trong số những xác chết chẳng thấy có loại Orc to lớn mang phù hiệu lạ. Đã xảy ra bất hòa, tôi đoán vậy: chuyện ấy chẳng có gì lạ đối với loài hôi thối này. Có lẽ đã có bất đồng về đường đi.”

“Hoặc về các tù nhân,” Gimli nói. “Hy vọng là họ cũng không phải kết thúc ở đây.”

Aragorn tìm dưới đất khắp một vòng rộng, nhưng không thấy thêm bất cứ dấu vết nào về cuộc đánh lộn. Họ lại lên đường. Bầu trời phía Đông bắt đầu tang tảng; sao nhạt dần, ánh sáng màu xám đang chậm rãi hửng lên, Xa hơn một chút về phía Bắc họ bắt gặp một nếp thung, bên trong có một dòng suối nhỏ, đổ xuống và uốn khúc, cắt một lối qua sỏi đá xuôi xuống thung lũng. Một vài bụi cây mọc lên giữa lòng suối, và có những mảng cỏ ở hai bên bờ.

“Đây rồi!” Aragorn nói. “Đây là dấu vết chúng ta đang tìm! Ngược dòng suối này: đây chính là đường lũ Orc đã chọn sau cuộc tranh cãi.”

Những người truy đuổi nhanh chóng rẽ vào bám theo đường mới. Cứ như thể đã tỉnh táo sau một đêm nghỉ ngơi, họ nhảy từ tảng đá này sang tảng đá khác. Cuối cùng họ lên tới đỉnh ngọn đồi xám, rồi đột nhiên một cơn gió thoảng thổi bay tóc họ và làm lay động những tấm áo choàng: cơn gió lạnh buổi bình minh.

Ngoảnh lại họ thấy bên kia Dòng Sông những dải đồi xa đang hửng lên. Ánh sáng bừng tỏa khắp bầu trời. Viền mặt trời đỏ rực mọc lên từ sau bờ vai của vùng đất tăm tối. Trước mắt họ về phía Tây, thế giới vẫn nằm im lìm, không hình dạng và xám xịt; thế nhưng ngay trước mắt họ, bóng đêm bắt đầu tan ra, màu sắc của đất trời thức tỉnh đang trở lại: màu xanh tràn lên những cánh đồng cỏ Rohan; màu sương trắng lung linh trên những mặt nước; và xa tít về phía bên trái, khoảng ba mươi lý hoặc hơn, Dãy Núi Trắng sừng sững một màu xanh tía, vút lên thành những đỉnh đen huyền, chóp nhọn lấp lánh tuyết, ửng lên ánh hồng của buổi bình minh.

“Gondor! Gondor!” Aragorn thốt lên. “Mong rằng tôi sẽ được ngắm người lần nữa vào những giờ khắc hạnh phúc hơn! Con đường của tôi vẫn chưa thể dẫn về phía Nam đến những dòng suối rực sáng của người.

Gondor! Gondor, giữa Dãy Núi cùng Dại Dương xanh biếc!

Gió Tây vi vút, ánh sáng rơi trên Cây Bạc linh lung

Như mưa bạc tuôn trong vườn Các Vua ngàn xưa thạch quốc.

Ôi tháp trắng, ôi thành quách! vương miện có cánh, ngai cao đúc vàng!

Ôi Gondor, Gondor! Con người bao giờ còn trông Cây Bạc,

Còn có bao giờ Gió Tây vi vút giữa Dãy Núi cùng Đại Dương?

Giờ chúng ta đi thôi!” chàng vừa nói vừa rời ánh mắt khỏi phương Nam, đoạn trông về phía Tây và phía Bắc nhìn con đường chàng buộc phải dấn bước.

* * *

Sống đồi nơi những kẻ đồng hành đang đứng đổ xuống dốc đứng ngay trước chân họ. Dưới đó khoảng hai mươi sải hoặc hơn là một thềm đá rộng và lởm chởm, kết thúc đột ngột ngay bờ một vách đá dựng đứng: vách Tường Đông Rohan. Vậy là họ đã đến điểm tận cùng dãy Emyn Muil, trước mặt họ những đồng bằng xanh mướt của người Rohirrim trải ra đến ngút tầm mắt.

“Nhìn kìa!” Legolas thốt và trở lên bầu trời nhợt nhạt trên đầu họ. “Lại là con đại bàng! Nó ở mãi trên cao. Giờ có vẻ như nó đang bay đi, từ vùng đất này quay lại phía Bắc. Nó đang bay rất nhanh. Nhìn xem!”

“Không, ngay cả mắt tôi cũng không nhìn thấy được, Legolas tốt bụng ạ,” Aragorn nói. “Nó chắc hẳn phải ở cao và xa lắm. Không biết mục đích của nó là gì, nếu nó vẫn là con chim tôi thấy trước đây. Nhưng nhìn kìa! Tôi nhìn thấy thứ gì đó ở gần hơn và cấp bách hơn; có thứ gì đó đang đi chuyển trên đồng bằng!”

“Có rất đông thứ gì đó,” Legolas nói. “Một đoàn đông đảo đang chạy bộ; nhưng tôi không thể nói gì hơn, cũng không biết họ có thể là giống nào. Họ ở cách quá xa: khoảng mười hai lý, tôi đoán vậy; nhưng thật khó áng chừng khoảng cách ở vùng đồng bằng.”

“Tuy nhiên tôi nghĩ chúng ta không còn cần đến bất cứ dấu vết nào để tìm đường nữa,” Gimli nói. “Chúng ta hãy tìm một lối đi xuống những cánh đồng kia càng sớm càng tốt.”

“Tôi không tin anh có thể tìm ra lối đi nào nhanh hơn lối mà lũ Orc đã chọn,” Aragorn nói.

Giờ họ đuổi theo kẻ thù dưới ánh sáng ban ngày. Có vẻ như lũ Orc đang hành quân nhanh hết sức mình. Thỉnh thoảng nhóm người săn đuổi lại tìm thấy những thứ bị đánh rơi hay bị vứt lại: túi thức ăn, cùi và vỏ bánh mì xám, một tấm áo choàng rách, một chiếc giày bịt sắt nặng bục vỡ nằm trên đá. Dấu đường dẫn họ lên phía Bắc dọc theo đỉnh vách núi dựng đứng, cuối cùng họ đến một khe nứt sâu do một dòng suối ào ào tuôn xuống xẻ vào vách đá. Trong khe núi hẹp ấy một đường mòn gập ghềnh như cầu thang dốc dứng dẫn xuống vùng đồng bằng bên dưới.

Xuống dưới đáy, đột ngột đến kỳ lạ, họ đặt chân lên đồng cỏ Rohan. Đồng cỏ dâng lên như một mặt biển màu xanh lục vươn đến tận chân dãy Emyn Muil. Con suối tuôn xuống mất hút trong lớp cải xoong và cây ngập nước rậm rạp, nhưng họ vẫn nghe thấy tiếng róc rách ở đâu đó dưới những dòng chảy ngầm phủ xanh, chảy xuống theo những triền dốc dài vào những đầm lầy vùng thung lũng sông Luồng Ent xa tít tắp. Dường như họ đã bỏ lại phía sau mùa đông đang níu lấy dãy đồi. Bầu không khí ở đây nhẹ nhàng hơn, ấm áp hơn, và thoảng hương, như thể mùa xuân đang trở dậy và nhựa sống đã lại tuôn chảy bên trong cỏ cây hoa lá. Legolas hít một hơi dài, giống như người uống một hớp đầy sau khi đã chịu khát bao lâu nơi những vùng đất khô cằn.

“A! mùi của xanh tươi!” chàng nói. “Còn hơn cả giấc ngủ dài. Chúng ta chạy thôi!”

“Những bàn chân nhẹ nhàng có thể chạy nhanh ở nơi này,” Aragorn nói. “Có lẽ còn nhanh hơn lũ Orc đi giày sắt. Giờ chúng ta đã có cơ hội rút ngắn khoảng cách với chúng!”

Họ chạy theo hàng một, như đàn chó săn đánh hơi thấy con mồi, vẻ hăm hở bừng lên trong mắt họ. Thảm cỏ bị đoàn quân Orc giày xéo vạch một đường rộng và xấu xí hướng về phía gần chính Tây; những thân cỏ ngọt Rohan chúng đi qua đã ngả đen vì bầm giập. Đột nhiên Aragorn kêu lên và tạt sang một bên.

“Đứng lại!” chàng hô to. “Đừng vội theo tôi!” Chàng băng nhanh qua bên phải, rời khỏi dấu đường chính; bởi chàng đã thấy những dấu chân đi theo lối đó, tách khỏi những dấu chân khác, những vết chân trần nhỏ nhắn. Tuy nhiên những dấu chân này đi chưa được xa thì đã bị nhiều vết chân Orc, cũng tách khỏi dấu đường chính trước và sau đó một đoạn, đè lên rồi chúng quành đột ngột trở lại và biến mất trong vệt cỏ bị giẫm nát. Tại điểm xa nhất Aragorn cúi xuống nhặt lên một thứ gì đó từ đám cỏ; rồi chàng chạy lại

“Đúng rồi,” chàng nói, “nhìn khá rõ ràng: dấu chân của một người Hobbit. Tôi nghĩ là của Pippin. Cậu ấy nhỏ hơn mấy người kia. Và nhìn này!” Chàng đưa ra một vật sáng lấp lánh dưới ánh mặt trời. Trông nó như mầm lá sồi mới hé, đẹp đẽ và xa lạ giữa vùng đồng bằng không một bóng cây.

“Ghim cài một tấm áo choàng tiên!” Legolas và Gimli cùng thốt lên.

“Lá cây Lórien không rụng xuống vô tình,” Aragorn nói. “Thứ này không tình cờ bị rơi: nó đã được bỏ lại làm vật chứng cho bất cứ ai có ý định đuổi theo. Tôi nghĩ Pippin tách khói đoàn đi là vì lý do này.”

“Vậy chí ít thì cậu ấy vẫn còn sống,” Gimli nói. “Và cậu ấy biết sử dụng cái đầu, cả đôi chân nữa. Thật phấn khởi. Chúng ta đã không đuổi theo một cách vô ích.”

“Hãy hy vọng là cậu ấy không phải trả giá quá đắt cho sự táo bạo đó,” Legolas nói. “Đi nào! Chúng ta tiếp tục thôi! Cứ nghĩ những chàng trai vui vẻ đó bị lùa đi như gia súc là trái tim tôi nóng như lửa đốt.”

Mặt trời leo lên vị trí chính ngọ rồi trượt dần xuống bầu trời. Những đám mây sáng kéo đến từ biển ở miền Nam xa xôi và bị cơn gió thổi bạt. Mặt trời lặn. Những vệt bóng hiện lên sau lưng họ, vươn những cánh tay dài từ phía Đông. Toán thợ săn vẫn lao đi. Một ngày đã trôi qua kể từ khi Boromir ngã xuống mà lũ Orc vẫn ở cách xa phía trước. Không còn thêm lần nào thấy bóng dáng chúng ở dưới vùng đồng bằng này.

Khi màn đêm khép lại xung quanh họ Aragorn dừng lại. Họ mới chỉ nghỉ ngơi hai chặng ngắn trong suốt ngày hành trình, và giờ họ đã cách bức tường Đông nơi họ đứng lúc bình minh hai mươi lý.

“Rốt cục chúng ta lại phải đứng trước một lựa chọn khó khăn,” chàng nói. “Chúng ta có nên nghỉ đêm, hay vẫn tiếp tục chừng nào ý chí và sức lực vẫn còn?”

“Trừ khi kẻ thù của chúng ta cũng nghỉ, bằng không chúng sẽ bỏ xa chúng ta, nếu chúng ta dừng lại ngủ,” Legolas nói.

“Chắc cả lũ Orc cũng phải nghỉ khi hành quân chứ?” Gimli hỏi.

“Hiếm khi nào lũ Orc lại đi lộ liễu dưới ánh mặt trời, thế mà bọn này làm vậy,” Legolas nói. “Chắc chắn chúng sẽ không nghỉ đêm.”

“Thế nhưng nếu đi vào ban đêm, chúng ta sẽ không thể lần ra dấu chúng,” Gimli nói.

“Như mắt tôi có thể thấy, dấu đường dẫn thẳng một mạch mà không hề rẽ trái hay rẽ phải,” Legolas nói.

“Có thể tôi vẫn mày mò dẫn được các anh trong đêm tối và bám được đúng đường,” Aragorn nói, “nhưng nếu chúng ta bị lạc, hoặc chúng rẽ hướng khác, thì khi trời sáng chúng ta sẽ bị trì hoãn rất lâu trước khi có thể tìm thấy lại dấu đường.”

“Còn cả điều này nữa,” Gimli nói, “chỉ ban ngày chúng ta mới có thể nhìn thấy liệu có bất cứ dấu vết nào chệch ra ngoài hay không. Nếu một người tù trốn thoát, hoặc nếu một người bị đưa đi, cứ cho là về phía Đông, để đến dòng Sông Cả, thẳng tới Mordor, chúng ta có thể sẽ đi qua những dấu hiệu mà không hề biết.”

“Điều đó rất đúng,” Aragorn nói. “Nhưng nếu tôi hiểu đúng những dấu hiệu lúc trước, những tên Orc có hình Bàn Tay Trắng đã thắng thế, và giờ cả đoàn chúng đang hướng đến Isengard. Hướng đi hiện tại của chúng chứng tỏ điều đó.”

“Thế nhưng vẫn còn quá sớm chưa thể biết chắc ý định của chúng,” Gimli nói. “Mà trong trường hợp trốn thoát thì sao? Nếu trời tối thì chắc chúng ta đã bỏ qua những dấu vết dẫn tới chiếc ghim cài áo rồi.”

“Sau vụ đó lũ Orc canh gác sẽ cảnh giác gấp đôi, còn các tù nhân thậm chí còn mệt mỏi hơn nữa,” Legolas nói. “Sẽ chẳng còn vụ trốn thoát nào nữa đâu, nếu không phải do chúng ta thực hiện. Thực hiện thế nào thì chẳng biết được, nhưng trước tiên chúng ta phải đuổi kịp chúng đã.”

“Nhưng ngay cả tôi đây, Người Lùn đã qua biết bao cuộc hành trình, và không phải là người ít cứng cỏi nhất trong giống loài mình, cũng không thể chạy một mạch đến Isengard mà chẳng nghỉ ngơi gì,” Gimli nói. “Trái tim tôi cũng đang thiêu đốt, và tôi cũng muốn bắt đầu sớm hơn; nhưng giờ đây tôi phải nghỉ ngơi một chút mới có thể chạy khỏe hơn. Và nếu chúng ta định nghỉ, thì buổi đêm mịt mùng này chính là lúc thích hợp cho việc đó.”

“Tôi đã nói đó là một lựa chọn khó khăn mà,” Aragorn nói. “Chúng ta sẽ kết thúc tranh cãi này thế nào đây?”

“Anh là người dẫn đường,” Gimli nói, “và anh có kỹ năng săn đuổi. Anh sẽ là người lựa chọn.”

“Trái tim tôi thúc giục tôi đi tiếp,” Legolas. “Nhưng chúng ta phải đoàn kết. Tôi sẽ theo chỉ dẫn của anh.”

“Các anh trao quyền cho một kẻ lựa chọn kém cỏi rồi,” Aragorn nói. “Kể từ khi chúng ta đi qua Argonath các lựa chọn của tôi đều thành ra sai lầm.” Chàng im lặng, nhìn chăm chú hồi lâu về phía Bắc rồi phía Tây trong màn đêm mỗi lúc thêm dày đặc.

“Chúng ta sẽ không đi trong đêm tối,” chàng nói sau một lúc lâu. “Đối với tôi mối nguy của việc lạc đường hoặc mất dấu những kẻ đi hay đến khác có vẻ đáng sợ hơn. Giá Mặt Trăng có đủ ánh sáng, chúng ta có thể lợi dụng được, nhưng than ôi! Ông lặn sớm quá, hơn nữa vẫn đang còn non và mờ nhạt.”

“Và dù sao thì đêm nay ông ta cũng bị che khuất,” Gimli lẩm bẩm. “Phải chi Phu Nhân ban cho chúng ta ánh sáng, giống món quà người tặng cho Frodo!”

“Người được ban tặng sẽ cần đến nó hơn,” Aragorn nói “Cậu ấy phải thực hiện Nhiệm Vụ thực sự. Còn việc ta làm chỉ là một chuyện nhỏ giữa những kỳ công to lớn của thời đại này. Một cuộc truy đuổi vô ích ngay từ đầu, có lẽ thế, mà chẳng lựa chọn nào của tôi có thể làm xấu đi hay sửa chữa gì được. Đó, tôi đã chọn rồi. Chúng ta hãy tân dụng thời gian tốt nhất trong khả năng mình!”

Chàng thả người xuống mặt đất rồi chìm ngay vào giấc ngủ, bởi chàng đã không ngủ kể từ đêm ở dưới bóng hòn Tol Brandir. Trước khi bình minh rạng lên bầu trời chàng đã thức và đứng dậy. Gimli vẫn say sưa trong giấc nồng, song Legolas thì đang đứng nhìn chằm chằm về phía Bắc vào bóng đêm trầm tư và lặng lẽ như một cây non trong đêm lặng gió.

“Chúng đã ở xa lắm rồi,” chàng quay lại phía Aragorn buồn bã nói. “Tôi biết từ trong tim là chúng không nghỉ đêm nay. Giờ chỉ có đại bàng mới có thể theo kịp chúng.”

“Dù thế nào chúng ta vẫn sẽ đuổi theo hết sức,” Aragorn nói. Chàng cúi xuống lay gọi gã Người Lùn. “Nào! Chúng ta phải đi thôi,” chàng nói. “Dấu vết đã nhạt đi rồi.”

“Nhưng trời vẫn tối mà,” Gimli nói. “Ngay cả Legolas có trèo lên đỉnh đồi cũng không thể thấy chúng cho đến tận khi Mặt Trời mọc.”

“Tôi sợ là chúng đã vượt quá tầm mắt của tôi cho dù có ở trên đồi hay dưới đồng bằng, dưới ánh trăng hay ánh nắng,” Legolas nói.

“Nếu tầm mắt đầu hàng thì đất có thể mang lại những lời đồn đoán,” Aragorn nói. “Mặt đất sẽ rên lên dưới những bước chân đáng căm hận.” Chàng nằm rạp người xuống, áp tai lên mặt đất. Chàng nằm đó bất động suốt một lúc lâu đến nỗi Gimli tự hỏi liệu có phải chàng đang bất tỉnh nhân sự hay lại ngủ thiếp đi. Bình minh le lói hửng lên, ánh sáng màu xám chậm rãi tỏa xung quanh họ. Cuối cùng chàng cũng đứng dậy, và giờ những người bạn đã có thể nhìn thấy khuôn mặt chàng: nhợt nhạt và hốc hác, còn ánh mắt của chàng thì rối bời.

“Lời đồn của đất không rõ ràng và lộn xộn,” chàng nói. “Chẳng có gì bước đi trên nó khắp nhiều dặm quanh chúng ta. Bước chân của kẻ thù chúng ta thì nhạt nhòa và xa xôi. Thế nhưng lại có tiếng vó ngựa ồn ã. Tôi có cảm giác đã nghe thấy chúng ngay cả khi nằm ngủ dưới đất, và chúng đã làm phiền những giấc mơ của tôi: những đàn ngựa phi, sải vó qua hướng Tây. Nhưng giờ chúng đã bỏ đi cách xa chúng ta rồi, hướng về phía Bắc. Tôi tự hỏi đang có điều gì xảy ra trên vùng đất này!”

“Chúng ta đi thôi!” Legolas nói.

Ngày thứ ba của cuộc truy đuổi đã bắt đầu như vậy. Họ không hề dừng bước suốt quãng thời gian dài dằng dặc chỉ có mây mù và ánh mặt trời chập chờn, khi thì sải buớc, khi thì chạy, như thể không mệt nhọc nào dập tắt được ngọn lửa đang thiêu đốt họ. Họ cũng hiếm khi nói chuyện. Vượt qua khoảng cô tịch mênh mông họ bước, và những tấm áo choàng tiên mờ đi trên nền xanh xám của những cánh đồng; ngay giữa buổi trưa nắng mát mẻ cũng chẳng có nhiều con mắt, trừ người Tiên, có thể thấy đuợc họ, cho tới khi họ đến sát bên cạnh. Trái tim họ không ngừng biết ơn Phu Nhân rừng Lórien vì món quà lembas, bởi họ có thể vừa ăn vừa lấy lại sinh lực ngay cả trong lúc chạy.

Suốt cả ngày dấu vết kẻ thù cứ thẳng tiến, hướng về phía Tây Bắc mà không có bất cứ chặng nghỉ ngơi hay tạt ngang nào. Khi buổi ngày lại một lần nữa kết thúc, họ gặp những đoạn dốc dài không một bóng cây, nơi mặt đất dâng cao, trồi lên dẫn tới một dải đồi gù thấp ở phía trước. Dấu đường lũ Orc mờ hơn khi bắt đầu rẽ về phía Bắc hướng thẳng đến đó, bởi mặt đất trở nên cứng hơn và cỏ cũng thấp hơn. Ở xa về phía trái, sông Luồng Ent uốn khúc như một sợi bạc trên nền đất xanh. Chẳng thấy có thứ gì chuyển động. Aragorn mỗi lúc lại tự hỏi sao họ không thấy bóng dáng nào của người hay thú. Vùng định cư chủ yếu của người Rohirrim cách họ nhiều lý về phía Nam, dưới mái hiên phủ rừng của Dãy Núi Trắng, giờ đã bị che phủ bởi mây mù; thế nhưng các Chúa Ngựa trước đây vẫn luôn nuôi giữ rất nhiều ngựa đàn và ngựa giống ở Eastemnet, mạn Đông vương quốc họ, và những người chăn thả cũng qua lại khắp vùng thường xuyên, trú ngụ trong lều trại, ngay cả vào mùa đông. Vậy mà giờ đây cả vùng đất trống trơn, chỉ có im lặng nhưng có vẻ không phải cái im lặng thanh bình.

Họ lại dừng chân lúc sẩm tối. Giờ họ đã vượt hai lần mười hai lý qua những đồng bằng Rohan, và bức tường Emyn Muil thì đã biến mất trong những bóng mờ ở phương Đông, vầng trăng non le lói trên bầu trời mù mịt, nhưng chẳng tỏa ra được bao nhiêu ánh sáng, còn những vì sao đều bị che phủ.

“Giờ là lúc tôi căm ghét nhất quãng thời gian nghỉ ngơi hay bất cứ chặng dừng chân nào trong cuộc truy đuổi của chúng ta,” Legolas nói. “Lũ Orc đã chạy trước chúng ta, cứ như thể chính roi vọt của Sauron đang quất đằng sau chúng. Tôi sợ là chúng đã đến khu rừng và dãy đồi tăm tối, thậm chí ngay lúc này đây có thể đang vào sâu trong những bóng cây rồi.”

Gimli nghiến răng. “Đây là một kết cục cay đắng cho hy vọng và chừng ấy cực nhọc của chúng ta!” gã nói.

“Hy vọng có thể đã hết, nhưng cực nhọc thì chưa đâu,” Aragorn nói. “Chúng ta không thể đến đây rồi quay lại. Thế nhưng tôi mệt rồi.” Chàng nhìn trở lại dọc theo con đường họ đã đi tới bóng đêm đang đặc lại ở phía Đông. “Có sự gì đó kỳ lạ đang xảy ra trên mảnh đất này. Sự yên lặng làm tôi nghi ngại, cả Mặt Trăng nhợt nhạt kia cũng làm tôi nghi ngại. Những vì sao đều mờ nhạt; còn tôi thì hiếm khi nào mệt mỏi như lúc này, mà thông thường chẳng có dân Tuần Du nào lại mệt mỏi khi đi theo dấu đường rõ ràng cả. Một ý chí nào đó đã tiếp thêm tốc độ cho kẻ thù và đã đặt một thanh chắn vô hình trước mặt chúng ta: sự mệt mỏi ở trong tim hơn là ở dưới chân.”

“Đúng vậy!” Legolas nói. “Tôi đã biết điều đó ngay từ lúc chúng ta xuống khỏi Emyn Muil. Bởi ý chí đó không ở phía sau mà ở đằng trước chúng ta.” Chàng chỉ qua vùng đất Rohan đến phía Tây đen tối bên dưới vành trăng lưỡi liềm.

“Saruman!” Aragorn lầm bầm. “Nhưng hắn không thể đẩy lùi chúng ta! Chúng ta phải dừng thêm một lần nữa; vì, nhìn kìa! ngay cả Mặt Trăng cũng đang bị mây kéo đến che phủ. Thế nhưng khi trời sáng, con đường của chúng ta sẽ hướng về phía Bắc giữa đồi núi và đầm lầy.”

Như mọi lần Legolas là người thức dậy đầu tiên, đấy là nếu chàng có đi ngủ. “Dậy đi! Dậy đi!” chàng kêu lên. “Bình minh đỏ đang đến. Những điều kỳ lạ đang đợi chúng ta ở hiên rừng. Tôi không biết tốt hay xấu; nhưng chúng ta đang được gọi đi. Dậy thôi!”

Hai người còn lại vùng dậy, và gần như lập tức họ lại khởi hành. Vùng đồi thấp chậm rãi tiến lại gần. Họ đến nơi khoảng một tiếng trước buổi trưa: những sườn dốc xanh vươn lên đến sống đồi trọc chạy thành một đường thẳng về phía Bắc. Mặt đất dưới chân họ khô cằn, nền cỏ mọc thấp, nhưng có một dải đất sụt xuống, rộng khoảng mười dặm, nằm giữa họ và dòng sông uốn khúc sâu trong những đám cói và sậy rậm rạp mờ tối. Chếch một chút về phía Tây bờ dốc tận cùng phía Nam có một mảng tròn lớn, nơi lớp cỏ mặt đổ rạp và nát tướp dưới rất nhiều bàn chân chà đạp. Từ đó dấu đường lũ Orc lại chạy ra, hướng về phía Bắc dọc theo những ven đồi khô cằn. Aragorn dừng lại và cẩn thận xem xét các dấu vết.

“Chúng đã nghỉ lại đây một lúc,” chàng nói, “nhưng ngay dấu đường đi ra cũng đã lâu rồi. Tôi sợ rằng trái tim anh đã mách bảo đúng, Legolas ạ: tôi đoán phải ba lần mười hai tiếng rồi, kể từ khi lũ Orc còn ở nơi chúng ta đang đứng. Nếu vẫn giữ nguyên tốc độ, có thể chúng đã đến được bìa rừng Fangorn vào lúc lặn mặt trời ngày hôm qua.”

“Tôi chẳng thấy gì ở phía Bắc hay phía Tây, ngoài đồng cỏ thu hẹp dần vào trong sương mù,” Gimli nói. “Nếu leo lên đó, liệu chúng ta có nhìn thấy khu rừng không?”

“Nó vẫn còn cách xa lắm,” Aragorn nói. “Nếu tôi nhớ chính xác, vệt đồi này chạy thêm tám lý hoặc hơn về phía Bắc, rồi ở phía Tây Bắc từ thượng nguồn sông Luồng Ent còn có một vùng đất rộng lớn, có lẽ khoảng mười lăm lý nữa.”

“Vậy chúng ta đi tiếp thôi,” Gimli nói. “Chân tôi phải quên dặm đường đi mới được. Chúng sẽ quyết tâm hơn, nếu tim tôi bớt trĩu nặng.”

* * *

Mặt trời đang lặn khi họ rốt cục cũng đến gần điểm kết thúc dãy đồi. Trong suốt nhiều giờ họ đã đi không nghỉ. Giờ thì họ đi chậm chạp, và lưng Gimli đã còng xuống. Người Lùn vốn cứng cỏi như đá tảng trong lao động hay du hành, thế nhưng cuộc truy đuổi bất tận này bắt đầu ảnh hưởng tới gã, vì mọi hy vọng đều đã tắt trong tim gã. Aragorn bước đi ngay phía sau, nghiêm nghị và lặng lẽ, thỉnh thoảng lại cúi xuống xem xét vết chân hoặc dấu hiệu trên mặt đất. Chỉ một mình Legolas vẫn bước đi nhẹ nhàng như bất cứ lúc nào, đôi chân chàng hầu như không giẫm lên cỏ, chẳng để lại dấu vết gì khi đi qua; nhưng chàng đã có tất cả dưỡng chất cần thiết trong bánh mì đi đường của người Tiên, và chàng có thể ngủ, nếu có thể coi đó là ngủ theo cách gọi của Con Người, tự an thần trong những nẻo đường kỳ lạ của những giấc mơ Tiên, ngay giữa lúc mở mắt bước đi trong ánh sáng của thế giới này.

“Chúng ta hãy lên quả đồi xanh này!” chàng nói. Họ mệt nhọc đi theo chàng, trèo lên đoạn dốc dài, cho đến khi lên được đến đỉnh. Đó là một quả đồi tròn bằng phẳng và trơ trụi, đứng riêng một mình, nằm ở cực Bắc vệt đồi. Mặt trời đã lặn và bóng tối của buổi đêm phủ xuống như một tấm rèm. Họ cô độc giữa một thế giới xám xịt, không hình hài mà cũng không có dấu mốc hay giới hạn. Chỉ xa tít về phía Tây Bắc là có một dải đen thẫm trong ánh sáng đang dần tắt: Dãy Núi Mù Sương và khu rừng dưới chân núi.

“Ở đây chúng ta chẳng thể thấy gì có ích cả,” Gimli nói. “Giờ thì chúng ta lại phải dừng chân và chịu đựng buổi đêm nay. Trời lạnh dần rồi đấy!”

“Gió thổi về từ phía Bắc mang theo tuyết,” Aragorn nói.

“Và trước khi trời sáng nó sẽ thổi từ phía Đông,” Legolas nói. “Nhưng hãy nghỉ ngơi, nếu buộc phải vậy. Chỉ cần đừng vội vứt bỏ mọi hy vọng. Chẳng thể biết được ngày mai ra sao. Mặt Trời mọc vẫn thường mang theo lời chỉ dẫn.”

“Ba mặt trời đã mọc trong cuộc truy đuổi của chúng ta rồi mà vẫn chưa mang đến chỉ dẫn nào,” Gimli nói.

Trời càng về đêm càng lạnh. Aragorn và Gimli ngủ chập chờn, cứ mỗi lần thức giấc họ lại thấy Legolas đứng bên cạnh họ, hoặc đi đi lại lại, khẽ hát một mình bằng ngôn ngữ riêng của chàng, và trong khi chàng hát những vì sao trắng hiện ra trên vòm trời đen đặc phía trên. Rồi buổi đêm cũng trôi qua. Họ cùng nhau nhìn rạng đông chậm rãi dâng lên bầu trời, lúc này trơ trọi và không mây, cho đến tận khi mặt trời mọc. Bình minh trong trẻo và nhợt nhạt. Gió thổi lại từ đằng Đông và sương mù đã bị cuốn đi hết; những vùng đất rộng lớn trải ra ảm đạm xung quanh họ trong ánh sáng rét buốt.

Ở đằng trước về phía Đông họ nhìn thấy miền đất cao lộng gió, Thảo Nguyên Rohan mà họ đã thoáng nhìn thấy nhiều ngày trước từ dòng Sông Cả. Nằm sừng sững phía Tây Bắc là khu rừng Fangorn tăm tối; hiên rừng rợp bóng vẫn cách khoảng mười lý nữa, còn những triền rừng dốc xa hơn thì chìm dần vào màu xanh xa xăm. Đằng sau đó, lấp lánh ở tít xa, như thể đang trôi trên một đám mây xám, là đỉnh trắng của ngọn Methedras cao vời vợi, đỉnh núi cuối cùng của Dãy Núi Mù Sương. Ra khỏi khu rừng, sông Luồng Ent chảy về phía họ, dòng nước giờ hẹp và xiết, hai bên bờ bị khoét sâu. Dấu đường của lũ Orc rẽ khỏi dãy đồi hướng về phía đó.

Đưa cặp mắt tinh tường dõi theo dấu đường đến bờ sông, rồi ngược sông tiến về phía khu rừng, Aragorn trông thấy một cái bóng trên nền xanh phía xa, một vệt sẫm màu loang loáng đang di chuyển rất nhanh. Chàng nằm rạp xuống đất và chú ý lắng nghe thêm một lần nữa. Nhưng Legolas đứng đó, ở ngay bên cạnh, đưa bàn tay dài mảnh khảnh lên che đôi mắt tiên sáng ngời, và chàng thấy, không phải một cái bóng, không phải một vệt mờ, mà là những hình người cưỡi ngựa bé xíu, rất nhiều người cưỡi ngựa, ánh sáng ban mai soi trên những mũi giáo của họ lấp lánh như những vì sao tí xíu vượt ngoài tầm nhìn trần tục. Xa phía sau họ khói đen cuộn lên thành những sợi mỏng và xoắn.

Hoàn toàn tĩnh mịch trên những cánh đồng trống trải, Gimli nghe thấy cả tiếng gió thổi trong cỏ.

“Kỵ sĩ!” Aragorn bật nhảy lên hét. “Rất nhiều kỵ sĩ cưỡi trên những con tuấn mã nhanh nhẹn đang hướng về phía chúng ta!”

“Đúng vậy,” Legolas nói, “có một trăm linh năm người. Tóc họ vàng và giáo họ sáng. Chỉ huy của họ rất cao lớn.”

Aragorn mỉm cười. “Mắt của người Tiên quả tinh tường,” chàng nói.

“Không hề! Toán kỵ sĩ chỉ cách chúng ta hơn năm lý một chút,” Legolas nói.

“Dù năm hay một lý, chúng ta cũng chẳng thoát được họ trong vùng đất trơ trụi này,” Gimli nói. “Chúng ta sẽ đợi họ ở đây hay tiếp tục con đường của chúng ta?”

“Chúng ta sẽ đợi,” Aragorn nói. “Tôi mệt rồi, và cuộc truy đuổi của chúng ta đã thất bại. Hay ít nhất có ai khác đã đến trước chúng ta; bởi những kỵ sĩ này đang phi ngược đường lũ Orc. Có thể chúng ta sẽ nhận được từ họ tin tức.”

“Hoặc những mũi giáo,” Gimli nói.

“Có ba yên ngựa trống, nhưng tôi không thấy người Hobbit nào,” Legolas nói.

“Tôi không nói chúng ta sẽ nghe được tin tốt lành,” Aragorn nói. “Nhưng dù tốt hay xấu chúng ta vẫn sẽ đợi nó ở đây.”

Ba kẻ đồng hành rời đỉnh đồi, nơi họ có thể dễ dàng biến thành đích ngắm giữa nền trời nhợt nhạt, và chậm rãi đi xuống sườn phía Bắc. Khi chỉ còn cách chân đồi không xa họ dừng lại, quấn áo choàng quanh người, rồi ngồi tụm lại trên cánh đồng cỏ héo úa. Thời gian trôi qua chậm chạp và nặng nề. Làn gió thoang thoảng và dò xét. Gimli cảm thấy không yên.

“Anh biết gì về mấy tay cưỡi ngựa này, Aragorn?” gã hỏi. “Lẽ nào chúng ta cứ ngồi đây chờ đợi một cái chết bất ngờ?”

“Tôi đã từng sống cùng họ,” Aragorn trả lời. “Họ kiêu hãnh và kiên định, thế nhưng họ là những người chân thành, hào sảng trong suy nghĩ và hành động; cứng rắn nhưng không tàn nhẫn; khôn ngoan tuy không uyên bác, không viết sách nhưng lại ca hát rất nhiều, theo tập quán của hậu duệ Con Người trước Những Năm Đen Tối. Nhưng tôi không biết điều gì đã xảy ra ở vùng này gần đây, cũng không biết tâm tư người Rohirrim nay ra sao giữa một bên là tên phản trắc Saruman và bên kia là hiểm họa từ Sauron. Họ vốn là bạn bè từ rất lâu của dân Gondor, cho dù không phải là bà con của họ. Vào những năm tháng đã trôi vào quên lãng xa xưa, Eorl Trẻ Tuổi dẫn họ đến từ miền Bắc, và đúng ra họ có quan hệ họ hàng với hậu duệ Bard thành bang Thung Lũng, và với con cháu nhà Beorn ở rừng Âm U, nhiều người ở đó đến nay vẫn rất cao lớn và đẹp đẽ, như những Kỵ Sĩ Rohan. Ít ra họ chẳng thích thú gì lũ Orc.”

“Thế nhưng Gandalf đã nói có tin đồn về việc họ cống nạp cho Mordor,” Gimli nói.

“Tôi cũng không tin điều đó hơn gì Boromir,” Aragorn trả lời.

“Anh sẽ sớm biết được sự thật thôi,” Legolas nói. “Họ đến rồi kìa.”

Cuối cùng ngay cả Gimli cũng nghe thấy tiếng ngựa sải vó. Những người cưỡi ngựa, bám theo dấu đường, đã chuyển hướng từ dòng sông, lúc này đang tiến dần đến dãy đồi. Họ phi như gió cuốn.

Lúc này những tiếng hét trong trẻo và mạnh mẽ đã vang khắp cánh đồng. Đôt nhiên họ tràn tới cùng âm thanh như tiếng sấm, và người dẫn đầu đổi hướng, phóng qua chân đồi, dẫn cả đoàn quay lại hướng về phía Nam, dọc theo mép Tây dãy đồi. Họ cưỡi ngựa theo sau anh ta: một hàng dài những con người mặc giáp xích, nhanh nhẹn, ngời sáng, nhìn lên trông thật lẫm liệt và đẹp đẽ.

Ngựa của họ đều to lớn, mạnh mẽ và cân đối; bộ lông xám lấp lánh, đuôi dài tung bay trong gió, bờm được tết lại trên cái cổ kiêu hãnh. Những Con Người cưỡi trên chúng cũng thật tương xứng: cao lớn, chân tay dài; mái tóc màu vàng rơm nhạt tung bay dưới những mũ trụ nhẹ, tết thành búp dài phất phơ sau lưng; khuôn mặt họ nghiêm nghị và sắc sảo. Trong tay họ là những cây giáo dài bằng gỗ tần bì, những tấm khiên tô vẽ đeo phía sau lưng, những thanh kiếm dài cài nơi thắt lưng, và áo giáp xích bóng loáng rủ xuống tận đầu gối.

Ho phi qua từng đôi một, và cho dù đôi lúc lại có người nhổm lên trên bàn đạp nhìn về phía trước và hai bên, có vẻ như họ không nhận thấy ba kẻ lạ mặt đang ngồi lặng lẽ quan sát họ. Khi đội quân gần như đã đi qua hết, đột nhiên Aragorn đứng dậy, và lớn giọng cất tiếng gọi:

“Có tin gì từ phía Bắc, hỡi những Kỵ Sĩ Rohan?”

Với một tốc độ và tài khéo đáng kinh ngạc, họ ghìm ngựa, quay lại, và ùa đến vây quanh. Chẳng lâu sau ba kẻ đồng hành đã thấy mình ở bên trong một vòng người ngựa rùng rùng di chuyển thành hình tròn, trên sườn đồi phía sau họ và bên dưới, hết vòng này lại đến vòng khác, tiến dần vào sát họ. Aragorn đứng lặng im, còn hai người kia vẫn ngồi không hề cử động, tự hỏi mọi việc sẽ đi đến đâu.

Đội Kỵ Sĩ đột nhiên dừng lại mà chẳng cần hiệu lệnh hay tiếng hét nào. Một rừng giáo chĩa thẳng vào những kẻ lạ mặt; một vài người cưỡi ngựa cung đã lên tay, mũi tên đã lắp sẵn vào dây. Rồi một người phi ngựa lên phía trước, một người cao lớn, cao hơn những người còn lại; chòm lông đuôi ngựa trắng phấp phới trên chỏm mũ trụ. Anh ta tiến lên cho đến lúc mũi giáo chỉ còn cách ngực Aragorn chưa đầy một bộ. Aragorn không hề cử động.

“Ngươi là ai, và ngươi làm gì ở vùng đất này?” Kỵ Sĩ nói, dùng Ngôn Ngữ Chung ở miền Tây, kiểu cách và giọng điệu như của Boromir, Con Người vương quốc Gondor.

“Tôi được gọi là Sải Chân Dài,” Aragorn trả lời. “Tôi đến từ miền Bắc. Tôi đang săn lùng lũ Orc.”

Kỵ sĩ kia nhảy khỏi lưng ngựa. Đưa cây giáo cho một người khác cũng vừa thúc ngựa lên rồi nhảy xuống bên cạnh, anh ta rút gươm và đứng mặt đối mặt với Aragorn, kỹ lưỡng dò xét chàng, và chẳng phải là không ngạc nhiên. Một lúc lâu sau anh ta mới lại cất tiếng.

“Đầu tiên ta cứ tưởng chính các ngươi là lũ Orc,” anh ta nói, “nhưng giờ ta thấy rằng không phải vậy. Rõ ràng các ngươi chẳng biết gì nhiều về lũ Orc nếu các ngươi săn chúng theo kiểu này. Chúng nhanh nhẹn và được vũ trang đầy đủ và chúng rất đông. Các ngươi sẽ giống con mồi hơn là thợ săn nếu có bao giờ bắt kịp bọn chúng. Nhưng ngươi có gì đó khá kỳ lạ, Sải Chân Dài.” Anh ta lại hướng cặp mắt sáng về phía chàng Tuần Du. “Cái tên ngươi vừa nói không phải tên Con Người. Và quần áo ngươi mặc cũng kỳ lạ. Ngươi vừa nhảy ra từ đám cỏ ư? Làm sao các ngươi có thể thoát khỏi tầm nhìn của bọn ta? Có phải các ngươi là người Tiên?”

“Không,” Aragorn trả lời. “Chỉ một trong số bọn tôi là người Tiên, Legolas đến từ Vương Quốc Rừng ở rừng Âm U xa xôi. Nhưng chúng tôi đã đi qua Lothlórien, và những món quà và ân huệ của Phu Nhân cũng theo cùng.”

Kỵ sĩ nhìn họ với vẻ ngạc nhiên hơn nữa, nhưng đôi mắt anh ta đanh lại. “Vậy là có một Phu Nhân bên trong khu Rừng Vàng, đúng như truyện cổ vẫn kể!” anh ta nói. “Chẳng có nhiều người thoát khỏi lưới giăng của bà ta, họ nói vậy. Những ngày này quả là kỳ lạ! Thế nhưng nếu các ngươi được ân huệ của bà ta thì có lẽ các ngươi cũng là bọn dệt lưới và ma thuật.” Đột nhiên anh ta hướng cái nhìn lạnh lùng về phía Legolas và Gimli. “Tại sao các ngươi không nói, hỡi những kẻ im lặng?” anh ta nói.

Gimli đứng lên, hai chân thủ thế vững vàng: tay gã nắm chặt lấy cán rìu, cặp mắt đen lóe sáng. “Cho ta biết tên ngươi, hỡi tên cai ngựa, rồi ta sẽ cho ngươi biết tên ta, và nhiều điều khác nữa,” gã nói.

“Về điều này,” Kỵ Sĩ nói, dõi mắt nhìn xuống gã Người Lùn, “kẻ lạ mặt mới phải khai báo về bản thân hắn trước. Thế nhưng ta tên là Éomer con trai Éomund, và danh hiệu của ta là Đệ Tam Thống Chế đất Riddermark.”

“Vậy thì hỡi Éomer con trai Éomund, Đệ Tam Thống Chế đất Riddermark, hãy để Người Lùn Gimli con trai Glóin cảnh cáo ngươi đừng nói những lời ngu xuẩn. Ngươi đã báng bổ những điều đẹp đẽ vượt quá tưởng tượng của ngươi, và chỉ có trí khôn ngắn ngủi mới có thể là cớ thứ lỗi cho ngươi.”

Đôi mắt Éomer bùng lửa, toán Người Rohan rì rầm một cách giận dữ, xiết chặt vòng vây, dấn những ngọn giáo tới. “Ta sẽ cắt đầu ngươi, râu và tất cả, cậu Người Lùn ạ, chỉ cần nó cao khỏi mặt đất thêm chút nữa,” Éomer nói.

“Anh ấy không đứng một mình đâu,” Legolas nói trong khi uốn cong cánh cung và lắp tên bằng những động tác nhanh hơn cả mắt nhìn. “Ngươi sẽ chết trước khi ra đòn đấy.”

Éomer giơ kiếm, và mọi việc chắc hẳn đã xấu đi nếu Aragorn không nhảy vào giữa họ, giơ tay. “Xin thứ lỗi, Éomer!” chàng thét lên. “Khi nào biết rõ hơn anh sẽ hiểu tại sao những người bạn của tôi lại nổi giận. Chúng tôi không có ý làm hại đến Rohan, hay bất cứ cư dân nào ở đó, dù là người hay là ngựa. Chẳng lẽ anh không chịu nghe câu chuyện của chúng tôi trước khi ra tay?”

“Ta sẽ nghe,” Éomer hạ kiếm nói. “Thế nhưng những kẻ lang thang qua Riddermark nếu khôn ngoan thì hãy bớt ngạo mạn trong những ngày đầy hồ nghi này. Trước tiên hãy cho ta biết tên thật của ngươi.”

“Trước tiên hãy cho tôi biết các anh phục vụ bên nào đã,” Aragorn nói. “Các anh là bạn hay thù của Sauron, Chúa Tể Hắc Ám đất Mordor?”

“Ta chỉ phục vụ Chúa đất Mark này, Théoden Vương con trai Thengel,” Éomer trả lời. “Chúng ta không phục vụ Thế Lực ở Vùng Đất Đen xa xôi; thế nhưng chúng ta vẫn chưa tuyên chiến công khai với hắn; và nếu các ngươi đang chạy trốn hắn, tốt nhất hãy rời vùng đất này. Giờ tất cả biên giới của chúng ta đều bất ổn, và chúng ta đang bị đe dọa; thế nhưng chúng ta chỉ muốn được tự do, được sống như đã từng sống, khép kín một mình, và không phải phục vụ chúa tể bên ngoài nào, dù tốt hay xấu. Chúng ta đã chào đón khách rất hậu vào những ngày tốt đẹp hơn, nhưng vào thời gian này kẻ xa lạ không mời mà đến sẽ thấy chúng ta rất mau lẹ và cứng rắn. Nào! Giờ thì các ngươi là ai? Các ngươi phục vụ ai? Và ai ra lệnh cho các ngươi săn lùng lũ Orc trên đất của chúng ta?”

“Tôi không phục vụ ai cả,” Aragorn trả lời, “nhưng tôi truy đuổi đầy tớ của Sauron tới bất cứ nơi nào chúng đến. Ít có Con Người trần tục nào hiểu biết nhiều về Orc hơn tôi; và tôi săn lùng chúng theo cách này do chẳng còn lựa chọn. Lũ Orc chúng tôi đang truy đuổi đã bắt đi hai trong số bạn bè của tôi. Trong hoàn cảnh này một người không ngựa sẽ buộc phải sử dụng đôi chân, và anh ta sẽ không cầu xin được cho phép tiếp tục lần theo dấu đường. Và anh ta cũng chẳng đếm đầu kẻ thù, trừ đếm bằng lưỡi kiếm. Ta không đi tay không đâu.”

Aragorn hất áo choàng ra sau. Bao kiếm tiên bừng lên lấp lánh khi chàng nắm lấy, lưỡi thanh Andúril tỏa sáng thình lình như ngọn lửa khi chàng tuốt ra. “Elendil!” chàng thét lớn. “Ta là Aragorn con trai Arathorn, ta còn được gọi là Elessar, Ngọc Tiên, người Dúnadan, dòng kế vị Isildur con trai Elendil vương quốc Gondor. Đây là Thanh Kiếm Gãy giờ đã được rèn lại! Ngươi sẽ giúp ta hay cản trở ta? Chọn mau!”

Gimli và Legolas sửng sốt nhìn người bạn đồng hành, bởi họ chưa từng thấy chàng trong trạng thái như vậy trước đây. Thân hình chàng dường như cao lên lẫm liệt trong khi Éomer thì nhỏ lại; và trên khuôn mặt sống động của chàng họ thoáng bắt gặp nét quyền lực và đường bệ của những vị vua bằng đá. Trong chốc lát mắt Legolas như thấy ngọn lửa trắng bập bùng trên trán Aragorn như một vầng vương miện tỏa sáng.

Éomer lùi lại, khuôn mặt lộ rõ vẻ kính sợ. Cặp mắt kiêu hãnh của anh ta nhìn xuống. “Quả là những ngày kỳ lạ,” anh ta lẩm bẩm. “Những giấc mơ và huyền thoại cùng nhảy ra khỏi đám cỏ để biến thành sự thật.

“Hãy cho tôi biết, thưa vương tử,” anh ta nói, “điều gì đã đưa ngài đến đây? Và ý nghĩa của những lời lẽ đen tối đó là gì? Boromir con trai Denethor đã ra đi từ lâu để tìm kiếm câu trả lời, nhưng con ngựa chúng tôi cho anh mượn đã quay về mà không còn người cưỡi. Ngài đã mang tới định mệnh gì từ miền Bắc vậy?”

“Định mệnh của sự lựa chọn,” Aragorn nói. “Anh hãy nói điều này với Théoden con trai Thengel: chiến tranh công khai đang ở trước mắt ngài, theo Sauron hoặc chống lại hắn. Giờ không còn ai được sống như họ đã từng sống nữa, và chỉ ít người có thể còn sống khép kín một mình. Nhưng chúng ta sẽ nói về những vấn đề to tát này sau. Nếu cơ hội cho phép, ta sẽ đích thân đến thăm nhà vua. Giờ ta đang thực sự gặp khó khăn, và ta yêu cầu được giúp đỡ, hoặc ít ra là được tin tức. Anh đã biết chúng ta đang truy đuổi một đàn Orc đã bắt cóc các bạn của chúng ta. Vậy anh có thể cho biết gì đây?”

“Rằng các ngài không cần phải đuổi theo chúng nữa,” Éomer nói. “Lũ Orc đã bị tiêu diệt.”

“Thế còn bạn của chúng ta?”

“Chúng tôi không thấy gì ngoài Orc.”

“Thế nhưng vậy thì quả là kỳ lạ,” Aragorn nói. “Các anh có kiểm tra các xác chết không? Không có cái xác nào khác loài Orc sao? Họ rất nhỏ, các anh nhìn sẽ chỉ thấy như trẻ con, không đi giày nhưng mặc đồ xám.”

“Không có người lùn hay trẻ con nào cả,” Éomer nói. “Chúng tôi đã đếm tất cả xác chết và tước giáp trụ của chúng, rồi chất cả thành đống mà đốt, theo đúng tập quán của chúng tôi. Khói tro vẫn còn đang bốc đấy.”

“Bọn ta không nói đến người lùn và trẻ con,” Gimli nói. “Bạn của bọn ta là người Hobbit.”

“Hobbit à?” Éomer nói. “Bọn họ là giống gì mới được chứ? Đúng là một cái tên lạ lẫm.”

“Một cái tên lạ lẫm cho một giống người lạ lẫm,” Gimli nói. “Nhưng những người này rất thân thiết với bọn ta. Có vẻ như ở Rohan các ngươi đã nghe về những lời đã khiến cả Minas Tirith xao xuyến. Lời ấy nói về người Tí Hon. Những người Hobbit này chính là những người Tí Hon đó.”

“Người Tí Hon!” Kỵ Sĩ đứng cạnh Éomer cười phá lên. “Người Tí Hon! Nhưng đấy chỉ là giống người nhỏ bé trong những bài hát cổ và truyện trẻ con xuất xứ từ miền Bắc. Vậy chúng ta đây đang bước đi trong truyền thuyết hay trên mặt đất xanh tươi dưới ánh sáng ban ngày?”

“Người ta có thể bước đi trên cả hai,” Aragorn nói. “Bởi không phải chúng ta mà là những người sau này sẽ kể truyền thuyết về thời đại chúng ta. Anh nói mặt đất xanh tươi ư? Đó chính là một phần lớn lao của truyền thuyết, cho dù anh bước trên đó dưới ánh sáng ban ngày!”

“Thời gian đang thúc ép,” Kỵ Sĩ nói mà không để tâm đến Aragorn. “Chúng ta phải đi gấp về phía Nam, thưa thống chế. Hãy mặc những người hoang dã này ở lại với ảo tưởng của họ. Hoặc trói họ lại rồi giải đến đức vua.”

“Trật tự nào, Éothain!” Éomer nói bằng thứ ngôn ngữ riêng của anh ta. “Hãy để ta lại một lúc. Hãy lệnh cho éored tập hợp sẵn trên đường, và chuẩn bị phóng tới Entwad.”

Anh chàng Éothain lẩm bẩm thoái lui, và tới nói chuyện với những người kia. Không lâu sau họ rút quân và để Éomer lại một mình với ba người bạn đồng hành.

“Tất cả những gì ngài nói đều kỳ lạ, Aragorn ạ,” anh ta nói. “Nhưng ngài nói sự thật, đấy là điều rõ ràng: Con Người đất Mark không dối trá, bởi vậy họ không dễ bị lừa. Thế nhưng ngài vẫn chưa kể lại tất cả. Giờ ngài có thể nói đầy đủ hơn về mục đích của ngài được không, để tôi có thể quyết định nên làm gì?”

“Ta khởi hành từ Imladris, như tên nhắc đến trong bài thơ, từ nhiều tuần trước đây,” Aragorn trả lời. “Đi cùng ta còn có Boromir thành Minas Tirith. Mục đích của ta là cùng con trai Denethor đi đến thành phố đó, để giúp đỡ dân thành trong cuộc chiến chống lại Sauron. Thế nhưng Hội Đồng Hành mà ta đi cùng lại có công việc khác. Giờ ta không thể nói về nó được. Gandalf Phù Thủy Xám là người dẫn đường của chúng ta.”

“Gandalf!” Éomer thốt lên. “Gandalf Greghama có được biết đến ở đất Mark; nhưng tôi cảnh báo ngài, tên ông ấy không còn là mật khẩu để có được ân huệ của nhà vua nữa rồi. Ông đã từng rất nhiều lần làm khách của vùng đất trong ký ức nhiều đời nguời, đến đây lúc nào ông muốn, sau một mùa, hoặc sau nhiều năm. Ông luôn là sứ giả thông báo những sự kiện kỳ lạ: giờ có người gọi ông là kẻ đưa đường cho cái ác.

“Thực sự là kể từ lần ông viếng thăm gần đây nhất vào mùa hè, mọi thứ đã trở nên rối ren. Vào khoảng đó những rắc rối của chúng tôi với Saruman cũng bắt đầu. Cho đến khi đó chúng tôi vẫn coi Saruman là bạn, nhưng rồi Gandalf đến cảnh báo chúng tôi rằng một cuộc chiến chớp nhoáng đang được chuẩn bị ở Isengard. Ông nói rằng bản thân ông vừa bị cầm tù ở Orthanc và khó khăn lắm mới thoát ra được, và ông yêu cầu giúp đỡ. Nhưng Théoden không thèm nghe lời ông, nên ông đã bỏ đi. Đừng nói lớn tên Gandalf bên tai Théoden! Người sẽ nổi giận đấy. Bởi Gandalf đã lấy đi con ngựa Scadufax, báu vật quý giá nhất trong số tất cả tuấn mã của đức vua, đầu đàn các Mearns, mà chỉ một mình Chúa đất Mark mới được cưỡi lên. Bởi tổ tiên nó chính là con ngựa vĩ đại của Eorl có thể hiểu được tiếng Người. Bảy đêm trước Scadufax quay lại; nhưng nỗi tức giận của đức vua không hề giảm đi, bởi giờ đây nó trở nên hoang dại và không để ai điều khiển hết.”

“Vậy là Scadufax đã tự tìm được đường về nhà từ miền Bắc xa xôi,” Aragorn nói, “bởi đó chính là nơi nó và Gandalf chia tay. Nhưng than ôi! Không bao giờ Gandalf còn cưỡi lên mình ngựa nữa. Ông ấy đã rơi vào bóng tối trong Khu Mỏ Moria và không trở lại.”

“Đó quả là một tin nặng nề,” Éomer nói. “Ít ra là đối với tôi, và nhiều người khác; cho dù là không phải đối với mọi người, có thể ngài sẽ nhận thấy, nếu ngài đến trình diện đức vua.”

“Tin này đau buồn hơn hình dung của bất cứ ai ở vùng đất này, cho dù có thể nó sẽ tác động lên họ một cách tàn nhẫn trước khi năm nay kịp trôi qua thêm,” Aragorn nói. “Nhưng một khi người vĩ đại ngã xuống, người kém cỏi hơn sẽ phải lên thay thế. Phần việc của ta là dẫn Hội Đồng Hành theo suốt con đường dài từ Moria. Chúng ta đã qua Lórien - mà anh nên tìm hiểu sự thực trước khi nói về nó - rồi xuôi nhiều lý theo dòng Sông Cả đến thác Rauros. Ở đó Boromir đã bị giết bởi chính lũ Orc mà các anh đã tiêu diệt.”

“Tin nào của ngài cũng đầy đau đớn!” Éomer thất thần kêu lên. “Cái chết này là sự tổn hại to lớn đối với Minas Tirith, và với tất cả chúng tôi. Đó là một người đáng kính trọng! Ai ai cũng đều tán dương anh ấy. Anh ấy hiếm khi đến đất Mark, bởi lúc nào cũng phải tham chiến ở biên giới phía Đông; nhưng tôi đã được thấy anh ấy. Đối với tôi anh ấy giống những người con trai nhanh nhẹn của Eorl hơn là những Con Người trầm lặng vương quốc Gondor, và hẳn sẽ là một thủ lĩnh vĩ đại của dân tộc anh ấy khi thời vận đến. Thế nhưng chúng tôi chưa nghe tin tức gì về nỗi đau này từ Gondor. Anh ấy ngã xuống khi nào?”

“Giờ đã là ngày thứ tư kể từ khi anh ấy bị giết,” Aragorn trả lời; “và kể từ tối hôm đó chúng ta đã bắt đầu cuộc hành trình từ dưới bóng Tol Brandir.”

“Bộ hành sao?” Éomer thốt lên.

“Đúng vậy, như anh đang thấy đây.”

Ánh mắt Éomer đầy vẻ kinh ngạc. “Sải Chân Dài là một cái tên quá xoàng xĩnh, hỡi con trai Arathorn,” anh ta nói. “Chân Có Cánh là tên tôi đặt cho ngài. Thành tích này của ba người bạn đồng hành đáng được ca ngợi trong mọi tòa sảnh. Ngài đã đi được bốn mươi lăm lý đường trước khi ngày thứ tư kết thúc! Giỏi giang thay dòng dõi Elendil!

“Nhưng bây giờ, thưa vương tử, ngài có thể nhờ tôi làm được gì! Tôi phải khẩn trương quay về với Théoden. Ban nãy tôi phải nói năng cảnh giác trước mặt người của tôi. Đúng là chúng tôi vẫn chưa tuyên chiến công khai với Vùng Đất Đen, và có vài người, gần gũi với nhà vua, đã khuyên bảo những lời hèn nhát; nhưng chiến tranh sắp nổ ra rồi. Chúng tôi sẽ không phá bỏ liên minh truyền thống với Gondor, và chúng tôi sẽ hỗ trợ họ chiến đấu: tôi đã nói vậy và cả những người theo tôi nữa. Tôi cai quản bìa Đông, địa phận của Đệ Tam Thống Chế, và tôi đã di chuyển tất cả đàn ngựa và những người chăn thả, rút họ về bên kia sông Entwasc, và không để ai lại đây ngoại trừ lính canh và lính trinh sát nhanh nhẹn.”

“Vậy các anh không cống nạp cho Sauron?” Gimli nói.

“Chúng tôi không và chưa bao giờ làm việc đó,” Éomer nói, tia sáng lóe lên trong mắt anh, “cho dù tai tôi có nghe được rằng điều dối trá đó đã được đồn ra. Vài năm trước Chúa tể Vùng Đất Đen muốn mua ngựa của chúng tôi với giá cao, nhưng chúng tôi đã từ chối hắn, bởi hắn sử dụng các loài thú vào những việc xấu xa. Thế rồi hắn sai lũ Orc đến cướp bóc, và chúng đã lấy đi những gì lấy được, chỉ toàn chọn ngựa ô: giờ chỉ còn lại một vài con thuộc giống này. Vì lý do đó mối thù của chúng tôi với lũ Orc rất ghê gớm.

“Nhưng lúc này mối bận tâm lớn nhất của chúng tôi lại là Saruman. Ông ta đã xưng chúa khắp vùng đất này, và giao tranh đã xảy ra giữa chúng tôi nhiều tháng nay. Ông ta đưa lũ Orc về phục vụ, và quân cưỡi Sói, cả những Con Người tà ác nữa, và ông ta đã bịt Cửa Núi lại chặn đường chúng tôi, bởi vậy chắc là chúng tôi sẽ bị vây ở cả phía Đông lẫn phía Tây.

“Quả là tồi tệ khi có một kẻ thù như vậy: ông ta là một phù thủy vừa xảo trá vừa giỏi nghề ma thuật, lại còn đội nhiều lốt. Ngươi ta nói ông ta là một lão già trùm đầu choàng áo lang thang đây đó, nhìn giống hệt Gandalf, như giờ đây mọi người nhớ lại. Gián điệp của ông ta len lỏi đến từng ngóc ngách, còn lũ chim hung gở của ông ta thì bay rợp cả bầu trời. Tôi không biết rồi mọi chuyện sẽ kết thúc thế nào, giờ trái tim tôi đầy phiền muộn; bởi có vẻ như bạn bè của ông ta không phải chỉ sống tại Isengard. Nếu ngài đến diện kiến đức vua, ngài sẽ thấy tận mắt. Ngài có đến không? Liệu tôi có hoài công hy vọng ngài được cử đến để giúp đỡ tôi trong hoàn cảnh bất trắc và khó khăn này?”

“Tôi sẽ đến khi nào có thể,” Aragorn nói.

“Hãy đến ngay bây giờ!” Éomer nói. “Truyền Nhân của Elendil sẽ là sức mạnh thực sự để Hậu Duệ của Eorl vượt qua cơn triều ác nghiệt này. Ngay lúc này còn đang có chiến sự trên mạn Westemnet, và tôi e rằng chuyện sẽ xấu đi đối với chúng tôi.

“Thực sự là tôi đã thực hiện chuyến Bắc tiến này mà chưa được sự đồng ý của đức vua, bởi với sự vắng mặt của tôi, nhà của người chỉ còn lại rất ít lính gác. Nhưng trinh sát đã cảnh báo tôi về đội quân Orc đang đi xuống từ vách Tường Đông bốn đêm trước, và có báo cáo rằng trong số chúng có vài tên mang phù hiệu trắng của Saruman. Nghi ngại điều tôi e sợ nhất, một liên minh giữa Orthanc và tòa Tháp Tối, tôi đã dẫn éored, gia quân của riêng tôi; và đuổi kịp lũ Orc khi đêm xuống hai ngày trước, gần bìa Entwudu. Ở đó chúng tôi đã bao vây chúng và giao chiến vào bình minh ngày hôm qua. Tôi đã mất mười lăm người, và mười hai ngựa chiến, than ôi! Bởi quân số lũ Orc lớn hơn con số chúng tôi tính toán. Nhiều tên khác đã hội quân cùng, chúng đến từ phía Đông bên kia dòng Sông Cả: rất dễ nhận ra dấu đường chúng đi cách đây không xa về phía Bắc. Và còn có cả những tên khác từ trong rừng xông ra. Bọn Orc lớn, cũng mang Bàn Tay Trắng của Isengard: loại đó khỏe hơn và tàn ác hơn tất cả những loại khác.

“Dù thế nào chúng tôi cũng đã kết liễu được bọn chúng. Thế nhưng chúng tôi đã đi xa quá lâu rồi. Cả phía Nam lẫn phía Tây đều đang cần đến chúng tôi. Ngài có đi cùng không? Vẫn còn ngựa đi không như ngài thấy. Đang có việc cần làm cho Thanh Kiếm. Phải rồi, và chúng tôi cũng sẽ tìm được việc cho chiếc rìu của Gimli và cây cung của Legolas, nếu họ thứ lỗi cho những lời xốc nổi của tôi đối với Phu Nhân trong Rừng. Tôi chỉ nói như bất cứ người nào trên vùng đất của tôi vẫn nói, và tôi sẽ vui mừng được tìm hiểu thêm.”

“Cám ơn những lời tốt đẹp của anh,” Aragorn nói, “trái tim ta mong muốn được đi cùng anh; nhưng ta không thể bỏ rơi bạn bè trong lúc vẫn còn hy vọng.”

“Không còn hy vọng nữa đâu,” Éomer nói. “Ngài sẽ không tìm thấy bạn ngài ở biên giới phía Bắc.”

“Thế nhưng cũng không có bạn ta ở phía sau. Chúng ta tìm thấy vật chứng rõ ràng cách không xa bức Tường Đông cho thấy tại đó ít nhất một người trong số họ vẫn còn sống. Nhưng trên chặng đường giữa vách tường và dãy đồi chúng ta không tìm thấy dấu vết nào của họ nữa, và cũng không có dấu rẽ nào, sang bên này hay bên kia, trừ phi mọi kỹ năng của ta đều đã không còn.”

“Vậy ngài nghĩ chuyện gì đã xảy đến với bọn họ?”

“Ta không biết. Có thể họ đã bị giết và bị đốt cùng xác lũ Orc; nhưng chắc anh sẽ nói chuyện đó là không thể, và ta cũng không lo điều đó. Ta chỉ nghĩ được là họ đã bị đưa vào trong rừng trước trận chiến, có lẽ là trước cả khi các anh bao vây kẻ thù. Anh có thể thề rằng không ai thoát được khỏi vòng vây của các anh theo lối đó không?”

“Tôi có thể thề rằng không một tên Orc nào thoát được sau khi chúng tôi phát hiện ra chúng,” Éomer nói. “Chúng tôi đã đến hiên rừng trước chúng, và nếu sau đó có bất cứ sinh vật sống nào thoát được khỏi vòng bủa vây của chúng tôi, thì đó chắc chắn không phải Orc và phải có một quyền năng Tiên nào đó.”

“Họ ăn mặc giống như bọn ta đây,” Aragorn nói; “và các anh chẳng phải đã bỏ qua chúng ta giữa ban ngày đó sao.”

“Tôi đã quên mất điều đó,” Éomer nói. “Thật khó còn chắc chắn được bất cứ việc gì giữa bao nhiêu chuyện phi thường thế này. Cả thế giới đang trở nên kỳ lạ. Tiên và Người Lùn cùng bước đi trên cánh đồng thường nhật của chúng tôi; những người từng nói chuyện với Phu Nhân trong Rừng thì vẫn còn sống; và Thanh Kiếm lại tham chiến sau khi đã gãy từ bao đời, trước cả khi cha ông của cha ông chúng tôi cưỡi ngựa đến đất Mark! Một người thường làm sao biết cần phải làm gì vào những lúc như vậy?”

“Vẫn là những điều anh ta luôn biết vậy thôi,” Aragorn nói. “Chính và tà vẫn chưa thay đổi kể từ năm ngoái; cũng không phải vấn đề ấy được hiểu thế này giữa Tiên và Người Lùn, mà lại thế khác giữa Con Người. Mỗi người cần phải biết phân biệt chúng, dù đang ở trong khu Rừng Vàng hay trong chính nhà mình.”

“Đúng vậy,” Éomer nói. “Mà tôi không nghi ngờ ngài, cũng không nghi ngờ hành động mà trái tim tôi mong mỏi. Thế nhưng tôi không được tự do làm tất cả những gì mình muốn. Cho phép người lạ tùy ý đi lại trong đất của chúng tôi là trái luật, trừ khi đích thân đức vua cho phép, và trong những ngày đầy hiểm họa này luật lệ càng trở nên hà khắc hơn. Tôi đã cầu mong ngài có thiện chí quay lại cùng tôi, nhưng ngài không chấp thuận. Tôi sẽ phiền muộn lắm nếu phải khai mào cuộc chiến một trăm đấu với ba.”

“Ta không nghĩ luật lệ của các anh được lập ra cho hoàn cảnh này,” Aragorn nói. “Và ta thât sự không phải người lạ; bởi ta đã từng đến vùng đất này trước kia, nhiều hơn một lần, và từng phi ngựa cùng đội quân Rohirrim, cho dù mang một cái tên khác và trong y phục khác. Anh thì ta chưa từng thấy trước đây, bởi anh còn quá trẻ, nhưng ta đã nói chuyện với Éomund cha anh, với cả Théoden con trai Thengel. Vào những ngày trước kia không có bất cứ vị chúa tôn nghiêm nào ở đất này lại ép buộc ai đó phải từ bỏ một nhiệm vụ như của ta. Bổn phận của ta ít ra cũng rõ ràng, đó là tiếp tục lên đường. Vậy hỡi con trai Éomund, anh buộc phải đưa ra lựa chọn. Hoặc hỗ trợ chúng ta, hoặc tốt nhất là cho chúng ta đi. Hoặc tìm cách thi hành luật pháp của các anh. Nếu làm vậy sẽ không còn nhiều người có thể trở về với cuộc chiến hay trình diện trước nhà vua của anh đâu.”

Éomer im lặng trong chốc lát, rồi anh lớn tiếng. “Cả hai chúng ta đều cần phải khẩn trương,” anh nói. “Người của tôi đang nóng lòng lên đường, mà mỗi giờ trôi qua hy vọng của ngài một ít đi. Đây là lựa chọn của tôi. Các ngài có thể ra đi, và còn hơn thế, tôi sẽ cho các ngài mượn ngựa. Tôi chỉ đòi hỏi điều này: khi nhiệm vụ của ngài hoàn thành, hay đã thấy là vô vọng, hãy mang ngựa quay về qua ngả Entwad để đến Meduseld, ngôi nhà trên cao ở Edoras nơi Théoden đang ngự trị. Bằng cách đó ngài sẽ chứng minh với đức vua là tôi đã không nhìn sai người. Tôi trao chính bản thân, và có lẽ cả cuộc sống của mình, gửi gắm cho lòng thành của ngài. Đừng phụ tôi.”

“Ta sẽ không phụ anh,” Aragorn nói.

Nỗi kinh ngạc lớn lao cùng những cái nhìn tăm tối đầy nghi ngại hiện rõ trên nét mặt quân sĩ của Éomer khi anh ta ra lệnh đem những con ngựa không người cưỡi cho những người lạ mặt; thế nhưng chỉ một mình Éothain dám nói thẳng.

“Có thể chấp nhận được đối với ngài thuộc dòng dõi Gondor đây, như ông ta tự nhận,” anh ta nói, “nhưng đã có ai nghe chuyện ngựa của đất Mark được trao cho một gã Người Lùn chưa?”

“Chưa ai cả,” Gimli nói. “Và đừng phiền lòng: sẽ không ai nghe được chuyện đó đâu. Ta thà đi bộ còn hơn phải ngồi trên lưng một con thú lớn vậy, dù thoải mái hay phải miễn cưỡng.”

“Nhưng bây giờ anh phải đi ngựa thôi, nếu không anh sẽ cản trở tất cả chúng ta,” Aragorn nói.

“Đi nào, anh sẽ ngồi đằng sau tôi, bạn Gimli,” Legolas nói “Và mọi việc sẽ ổn, và anh chẳng cần phải mượn ngựa hay bị con nào làm phiền.”

Một con ngựa lớn màu xám thẫm được đưa đến cho Aragorn, chàng cưỡi lên nó. “Hasufel là tên nó,” Éomer nói. “Cầu mong nó chở ngài đi một cách vững vàng, và đem lại cho ngài nhiều may mắn hơn Gárulf, chủ cũ của nó!”

Một con ngựa khác, nhưng bất kham và hung dữ, được đưa đến cho Legolas. Arod là tên nó. Thế nhưng Legolas bảo họ cởi bỏ yên và dây cương. “Tôi không cần những thứ đó,” chàng nói, rồi nhẹ nhàng nhảy lên, và trước sự ngạc nhiên của họ Arod bỗng trở nên hiền lành và thuần hóa, đi tới đi lui chỉ cần chàng thốt ra một tiếng: đó chính là cách thức của người Tiên trước những con thú tốt. Gimli được nhấc lên đặt sau lưng bạn mình, và gã vội níu chặt lấy chàng, chẳng hề thoải mái hơn Sam Gamgee lúc trên thuyền.

“Tạm biệt, chúc các ngài tìm thấy những gì cần tìm!” Éomer kêu lớn. “Và hãy trở lại nhanh hết tốc lực các ngài có, và sau đó những thanh kiếm của chúng ta sẽ tỏa sáng bên nhau!”

“Ta sẽ quay lại,” Aragorn nói.

“Và tôi cũng sẽ quay lại,” Gimli nói. “Vấn đề liên quan đến Phu Nhân Galadriel vẫn chưa giải quyết giữa hai ta. Tôi còn phải dạy cho anh cách ăn nói lịch sự.”

“Để rồi xem,” Éomer nói. “Bao nhiêu điều kỳ lạ đã xảy ra đến nỗi việc học cách tán dương một phu nhân đẹp đẽ dưới những nhát đánh âu yếm của chiếc rìu Người Lùn có vẻ không còn là điều quá ngạc nhiên nữa. Tạm biệt!”

Và thế là họ chia tay. Những con ngựa Rohan phi thật nhanh. Khi Gimli quay lại nhìn chỉ sau đó một lát, đội quân của Éomer đã trở nên nhỏ xíu và xa tít. Aragorn không nhìn lại: chàng chăm chú quan sát dấu đường khi họ tăng tốc, đầu cúi rạp xuống một bên cổ Hasufel. Không lâu sau họ đến được bờ sông Luồng Ent, ở đó họ bắt gặp dấu đường khác mà Éomer đã nhắc đến, dẫn xuống từ Thảo Nguyên ở phía Đông.

Aragorn xuống ngựa quan sát mặt đất, rồi chàng lại nhảy lên yên ngựa, phi một đoạn về phía Đông, luôn đi một bên đường và thận trọng tránh giẫm lên những vết chân. Rồi một lần nữa chàng lại xuống ngựa và đi tới đi lui quan sát mặt đất.

“Chẳng có gì mấy mà phát hiện,” chàng nói lúc quay về. “Dấu đường Orc đã bị đường đi của đội kỵ binh xới tung khi họ quay lại; đường chúng đi tiếp chắc hẳn nằm gần bờ sông hơn. Thế nhưng dấu đường phía Đông này còn mới và rõ ràng. Ở đó không hề có dấu chân nào đi trở lại, ngược về phía sông Anduin. Giờ chúng ta phải đi chậm hơn, và đảm bảo rằng không một dấu vết hay dấu chân nào tách khỏi dấu đường ở bất cứ bên nào. Từ vị trí này lũ Orc chắc hẳn đã biết được rằng chúng đang bị theo đuổi; có thể chúng đã cố đưa tù binh đi khỏi trước khi bị bắt kịp.”

Họ lại tiến lên phía trước và bầu trời bắt đầu u ám. Những đám mây xám sà xuống thấp phía trên Thảo Nguyên. Một mảng mù cuộn lấy mặt trời. Những sườn dốc phủ cây rừng Fangorn hiện ra mỗi lúc một gần, và tối dần khi mặt trời tiến về phía Tây. Họ không thấy bất cứ dấu đường nào rẽ sang phải hay trái, nhưng đây đó họ vượt qua những tên Orc nằm rải rác, ngã xuống đương lúc chạy, mũi tên lông xám găm vào lưng hay họng.

Cuối cùng khi buổi chiều xế hẳn họ đến được hiên rừng tại một khoảng đất trống giữa đám cây đầu tiên họ tìm thấy vị trí giàn thiêu dữ dội của Éomer: tro vẫn còn nóng và bốc khói. Bên cạnh đó là một đống lớn những giáp trụ, khiên vỡ kiếm gãy, cung, tên và những binh khí khác. Trên thân cọc dựng chính giữa cắm một cái đầu yêu tinh lớn; trên mũ giáp vỡ nát của nó vẫn nhận thấy phù hiệu màu trắng. Ở phía xa hơn, cách bờ sông không xa, nơi dòng nước chảy ra khỏi bìa rừng, có một gò đất. Gò mới chỉ vừa được đắp: đất xới lên được phủ cỏ mới cắt, xung quanh cắm mười lăm cây giáo.

Aragorn và các bạn đồng hành tìm kiếm khắp một vùng xa và rộng xung quanh bãi chiến trường, nhưng ánh sáng đang tắt dần, buổi tối vội vã trùm xuống, mờ ảo và mù mịt. Màn đêm đã buông mà họ chẳng tìm thấy dấu vết nào của Merry và Pippin.

“Chúng ta chẳng thể làm gì được nữa,” Gimli buồn bã nói. “Chúng ta đã phải đối mặt với bao nhiêu câu đố kể từ khi đến Tol Brandir, nhưng đây là điều khó giải thích nhất. Tôi đoán rằng tro cốt của những người Hobbit giờ đã lẫn lộn cùng lũ Orc. Đó sẽ là một tin nặng nề cho Frodo, nếu cậu ấy còn sống mà nghe; và cũng nặng nề cho cả người Hobbit già đang trông ngóng ở Thung Đáy Khe. Elrond đã phản đối không muốn cho họ đi cùng.”

“Nhưng Gandalf thì không,” Legolas nói.

“Nhưng chính Gandalf cũng quyết định đi cùng, và ông ấy là người đầu tiên thiệt mạng,” Gimli trả lời. “Ông ấy đã tiên đoán sai.”

“Lời khuyên của Gandalf không dựa trên dự đoán an toàn, vì ông ấy hay vì ai khác,” Aragorn nói. “Có những việc cần phải bắt đầu hơn là thoái thác, cho dù kết thúc có thể tăm tối. Nhưng tôi chưa muốn rời khỏi chỗ này đâu. Dù thế nào chúng ta cũng phải đợi ở đây đến buổi sáng mai.”

Họ dựng trại cách bãi chiến trường một đoạn, dưới một tán cây: nó trông giống cây hạt dẻ, nhưng vẫn còn nguyên nhiều lá rộng bản màu nâu từ năm trước, như những bàn tay khô nẻ có ngón tay xòe dài, xào xạc thê lương trong gió đêm.

Gimli rùng mình. Họ chỉ mang một chiếc chăn cho mỗi người. “Chúng ta hãy nhóm lửa,” gã nói. “Tôi chẳng còn màng hiểm nguy nữa. Cứ để lũ Orc kéo đến đông đặc như bướm đêm hè vây quanh ngọn nến!”

“Nếu những người Hobbit bạc phận này lạc trong rừng, lửa sẽ đưa họ đến đây,” Legolas nói.

“Và lửa cũng có thể sẽ mang đến những thứ khác nữa mà chưa chắc đã phải Orc hay Hobbit,” Aragorn nói. “Chúng ta đang rất gần địa phận núi của tên phản trắc Saruman. Chúng ta cũng đang ở ngay bìa rừng Fangorn, và người ta nói sẽ rất nguy hiểm nếu đụng vào cây cối của khu rừng này.”

“Thế nhưng người Rohirrim đã đốt một đống to ở đây mới hôm qua,” Gimli nói, “và họ đã đốn cây làm củi, như chúng ta thấy. Vậy mà họ vẫn nghỉ lại đây an toàn qua đêm sau đó, khi công việc của họ đã hoàn tất.”

“Vì họ có đông người,” Aragorn nói, “và họ không để tâm đến cơn cuồng nộ của Fangorn, bởi họ hiếm khi đến đây, và cũng không đi dưới những tán cây rừng. Thế nhưng con đường của chúng ta gần như chắc chắn sẽ dẫn thẳng vào bên trong khu rừng. Vậy nên hãy cẩn thận! Đừng chặt cây sống!”

“Đâu cần phải làm vậy,” Gimli nói. “Đội Kỵ Binh đã để lại đủ gỗ vụn và cành cây, và số cây chết nằm đó cũng rất nhiều.” Gã bỏ đi thu nhặt nhiên liệu, rồi bận rộn chất củi và nhóm lửa thế nhưng Aragorn chỉ ngồi im lặng dựa lưng vào gốc cây to miên man suy nghĩ; còn Legolas đứng một mình trong khoảng đất trống, nhìn vào bóng tối sâu thẳm của khu rừng, ngả người về phía trước, như một kẻ đang lắng nghe những tiếng gọi từ xa xôi.

Khi gã Người Lùn đã nhen được một ngọn lửa nhỏ, ba kẻ đồng hành tiến lại gần nó và ngồi bên nhau, những thân hình trùm mũ chắn hết ánh sáng. Legolas nhìn lên đám cành cây vươn ra phía trên đầu họ.

“Nhìn kìa!” chàng nói. “Cái cây đang vui mừng cùng ngọn lửa!”

Có lẽ những vệt bóng nhảy nhót đã đánh lừa mắt họ, thế nhưng đối với mỗi người rõ ràng những cành cây đang uốn mình để được hơ lên trên lửa, trong khi những cành trên cao thì cúi xuống; những tấm lá nâu giờ vươn thẳng ra, xoa vào nhau như những bàn tay nẻ lạnh đang sưởi ấm.

Tất cả im lặng, bởi đột nhiên khu rừng tăm tối và lạ lẫm này, nay ở quá gần, bỗng khiên họ cảm thấy sự hiện diện của nó, lừng lững mênh mông, đầy những âm mưu bí mật. Một lúc sau Legolas lại lên tiếng

“Celeborn đã cảnh báo chúng ta không nên đi sâu vào Fangorn,” chàng nói. “Anh có biết tại sao không, Aragorn? Những truyền thuyết về khu rừng mà Boromir đã nghe được là gì vậy?”

“Tôi đã nghe rất nhiều chuyện ở Gondor và những nơi khác,” Aragorn nói, “nhưng nếu không có lời khuyên của Celeborn tôi đã coi chúng chỉ là những truyền thuyết mà Con Người thêu dệt khi kiến thức thực sự mất dần. Tôi đã định hỏi anh đâu là sự thật của vấn đề. Nhưng nếu người Tiên vùng rừng không biết, thì làm sao Con Người có thể trả lời?”

“Anh đã du hành xa hơn tôi,” Legolas nói. “Tôi chẳng nghe được điều gì về chuyện này ở vùng đất của tôi, chỉ trừ những bài ca về người Onodrim, mà Con Người gọi là Ent, sống ở đó từ rất lâu về trước; bởi Fangorn đã rất già, già theo cả cách tính tuổi của người Tiên.”

“Phải rồi, nó rất già,” Aragorn nói, “già như khu rừng bên vệt đồi Mộ Đá, nhưng to lớn hơn rất nhiều. Elrond nói hai khu rừng này có họ với nhau, là những thành lũy cuối cùng của đại ngàn thời Cựu Niên, trong đó Lứa Đầu đã cất bước trong khi Con Người vẫn còn đang ngủ. Thế nhưng Fangorn vẫn giữ bí mật nào đó của riêng nó. Và bí mật đó là gì thì tôi không hề biết.”

“Còn tôi thì không muốn biết,” Gimli nói. “Cầu cho những gì đang cư ngụ bên trong Fangorn đừng bị quấy rầy vì sự có mặt của tôi!”

Ho rút thăm để phân công canh gác, và con thăm cho phiên đầu tiên rơi vào Gimli. Hai người còn lại nằm xuống. Gần như ngay lập tức cơn ngủ bao trùm lấy họ. “Gimli!” Aragorn mơ màng nói. “Hãy nhớ là rất nguy hiểm nếu chặt cành cây sống trong Fangorn. Thế nhưng đừng có đi kiếm củi khô ở quá xa. Thà để lửa tắt còn hơn! Hãy gọi tôi nếu cần!”

Nói xong chàng chìm ngay vào giấc ngủ. Còn Legolas thì đã nằm bất động, hai bàn tay đẹp đẽ đan vào nhau trên ngực, còn hai mắt thì không hề nhắm, hòa lẫn đêm tỉnh thức cùng giấc mơ sâu, như cách thức của người Tiên. Gimli ngồi khom lưng bên đống lửa, miết ngón cái một cách tư lự dọc theo sống cây rìu của gã. Rừng cây xào xạc. Không hề có âm thanh nào khác.

Đột nhiên Gimli nhìn lên, và ở ngay bên rìa ánh lửa gã thấy một lão già lưng còng đứng đó, chống trên cây trượng, cuốn quanh mình một tấm áo choàng lớn; chiếc mũ rộng vành của lão chụp xuống quá mắt. Gimli nhảy vùng dậy, nhất thời quá kinh ngạc không thét lên nổi, dù ngay lập tức ý nghĩ lóe lên trong tâm trí gã rằng Saruman đã bắt được họ. Cả Aragorn lẫn Legolas, bị đánh thức bởi cử động bất ngờ của gã, đều ngồi bật dậy nhìn trân trối. Lão già chẳng hề lên tiếng hay làm bất cứ dấu hiệu nào.

“Thưa cụ, bọn tôi có thể giúp được gì cho cụ?” Aragorn đứng dậy hỏi. “Hãy đến đây sưởi ấm, nếu cụ thấy lạnh!” Chàng tiến lên phía trước, nhưng lão già đã biến mất. Chẳng thể tìm thấy dấu vết nào của lão ở xung quanh, và họ cũng không dám đi xa. Mặt trăng đã lặn và màn đêm trở nên đen đặc.

Đột nhiên Legolas hét lên: “Lũ ngựa! Lũ ngựa!”

Lũ ngựa cũng không còn ở đó. Chúng đã kéo bật cọc và biến mất. Ba kẻ đồng hành đứng lặng một lúc lâu, lòng đầy phiền muộn trước chuyến viếng thăm lần nữa của vận rủi. Họ đang ở bên dưới hiên rừng Fangorn, còn giữa họ và Con Người ở Rohan, bạn bè duy nhất của họ trong vùng đất rộng lớn và nguy hiểm này, là nhiều lý đường bất tận. Khi đứng đó, họ dường như vẫn còn nghe thấy, xa xôi trong đêm tối, những tiếng ngựa hí. Rồi tất cả lại im lặng, chỉ trừ tiếng xào xạc lạnh lẽo của gió.

“Vậy là chúng đi mất rồi,” rốt cục Aragorn cũng lên tiếng. “Chúng ta chẳng thể tìm thấy chúng hoặc bắt chúng lại; vì thế nếu chúng không tự quay lại, chúng ta vẫn phải tiếp tục mà không có chúng thôi. Chúng ta đã khởi hành bằng chân, mà chân thì vẫn còn.”

“Chân!” Gimli nói. “Nhưng chân thì có thể dùng để đi, chứ đâu có dùng để ăn được.” Gã ném thêm ít củi vào đống lửa rồi ngồi sụp xuống bên cạnh.

“Mới mấy giờ trước anh còn chẳng muốn ngồi trên lưng ngựa Rohan,” Legolas cười. “Thế nhưng anh sẽ trở thành một kỵ sĩ cừ đấy.”

“Chẳng có vẻ gì là tôi sẽ có cơ hội nữa,” Gimli nói.

“Nếu các anh muốn biết tôi nghĩ gì,” gã lại lên tiếng sau một lúc im lặng, “thì tôi nghĩ đó chính là Saruman. Còn ai được nữa? Hãy nhớ lời Éomer: một lão già trùm đầu choàng áo lang thang đây đó. Anh ta đã nói vậy đấy. Lão ta đã cướp mất lũ ngựa của chúng ta, hoặc đã dọa chúng chạy mất, còn chúng ta ra nông nỗi này. Sẽ còn có thêm nhiều điều phiền toái nữa, hãy nhớ lấy lời tôi!”

“Tôi nhớ rồi,” Aragorn nói. “Nhưng tôi cũng nhớ rằng lão già này đội mũ vành chứ không phải mũ trùm. Tuy nhiên tôi không nghi ngờ về việc anh đoán đúng, và ở đây chúng ta đang lâm nguy, dù ban đêm hay ban ngày. Nhưng bây giờ thì chúng ta cũng chẳng làm gì được ngoài nghỉ ngơi, trong lúc vẫn còn có thể. Giờ tôi sẽ canh gác một lúc, Gimli. Tôi cần phải nghĩ hơn là phải ngủ,”

Buổi đêm trôi qua chậm chạp. Legolas đổi canh cho Aragorn, rồi Gimli đổi canh cho Legolas, những phiên gác cứ thế trôi qua. Thế nhưng chẳng có gì xảy ra nữa. Lão già không xuất hiện thêm lần nào, còn lũ ngựa cũng chẳng quay lại.

CHƯƠNG III ĐỘI QUÂN URUK-HAI

Pippin nằm trong một giấc mơ tăm tối và bất an: dường như cậu có thể nghe được giọng nói bé nhỏ của chính mình vang vọng trong những đường hầm tối đen, cứ gọi Frodo! Frodo! Thế nhưng thay vì Frodo cậu lại thấy hàng trăm bộ mặt Orc gớm guốc nhăn nhở nhìn cậu từ trong bóng tối, hàng trăm cánh tay ghê tởm chộp lấy cậu từ khắp mọi hướng. Merry đâu rồi?

Cậu bừng tỉnh. Một luồng không khí lạnh thổi qua mặt. Cậu đang nằm dán lưng xuống đất. Đêm đang buông xuống và bầu trời phía trên bắt đầu mờ tối. Cậu quay người và nhận thấy giấc mơ chỉ tồi tệ hơn đôi chút so với hiện thực. Hai cổ tay, cẳng chân, mắt cá chân cậu đều bị trói chặt bằng thừng. Merry nằm bên cạnh, mặt trắng bệch, một miếng giẻ rách bẩn thỉu buộc ngang trán. Đứng ngồi khắp xung quanh họ là một đội quân Orc hùng hậu.

Dần dần trí nhớ bên trong cái đầu đau nhức của Pippin cũng ghép nối lại và tách biệt khỏi những cái bóng trong giấc mơ. Dĩ nhiên rồi: cậu và Merry đã bỏ chạy vào bên trong khu rừng. Không biết họ nghĩ gì mà làm vậy? Tại sao họ lại nhào đi như vậy, chẳng thèm để ý đến Sải Chân Dài? Họ đã vừa chạy vừa hò hét suốt một quãng dài - cậu chẳng nhớ nổi là bao xa và bao lâu nữa; và rồi đột nhiên họ đâm đầu thẳng vào một toán Orc: chúng đang đứng nghe ngóng, và hình như chúng không hề nhìn thấy Merry và Pippin cho đến tận khi họ gần như đã lao vào tay chúng. Thế rồi chúng gào thét và có thêm nhiều tên yêu tinh khác nhảy ra từ đám cây. Merry và cậu đã tuốt kiếm, nhưng lũ Orc không muốn giao chiến, mà chỉ tìm cách túm lấy họ, ngay cả khi Merry đã chém đứt vài cánh tay và bàn tay. Merry thật cừ!

Rồi Boromir xuyên qua đám cây lao đến. Gã đã buộc chúng phải ra tay. Gã giết rất nhiều tên khiến số còn lại phải tháo chạy. Thế nhưng họ chưa kịp đi xa trên con đường trở về thì lại bị tấn công, ít nhất một trăm tên Orc, một vài tên rất to lớn, và chúng vãi tên như mưa: luôn luôn là về phía Boromir. Boromir đã thổi chiếc tù và lớn đến nỗi cả rừng cây phải rung chuyển, khiến ban đầu lũ Orc nhụt chí và rút quân; thế nhưng khi chẳng có gì đáp lại ngoài những tiếng vọng, chúng lại tấn công dữ dội hơn bao giờ hết. Pippin không nhớ thêm mấy nữa. Hình ảnh cuối cùng trong cậu là Boromir dựa vào một thân cây, nhổ ra một mũi tên; rồi đột nhiên tất cả chìm vào bóng tối.

“Chắc là mình bị đánh vào đầu,” cậu nhủ thầm. “Không biết anh Merry tội nghiệp có bị đau nhiều không. Chuyên gì đã xảy ra với Boromir? Tại sao lũ Orc không giết bọn mình? Bọn mình đang ở đâu, và bọn mình đang đi đâu?”

Cậu không thể trả lời những câu hỏi đó. Cậu cảm thấy lạnh và mệt lử. “Ước gì ông Gandalf đã không thuyết phục để Elrond cho phép bọn mình đi,” cậu nghĩ. “Mình làm được gì đâu chứ? Chỉ là một nỗi phiền hà: một kẻ đi nhờ, một bịch hành lý. Và giờ mình đã bị cướp đi và mình chỉ là một bịch hành lý của lũ Orc. Mong sao Sải Chân Dài hoặc ai đó sẽ đến giành bọn mình lại! Nhưng mình có nên mong vậy không? Chẳng phải như vậy là công toi mọi kế hoạch sao? Giá mình có thể vùng thoát ra!”

Cậu thử vùng vẫy nhưng vô ích. Một tên trong số lũ Orc ngồi bên cạnh cười phá lên và nói gì đó với một tên khác bằng thứ ngôn ngữ ghê tởm của chúng. “Nghỉ ngơi đi trong lúc mày còn có thể, thằng nhãi ngu xuẩn!” hắn nói với Pippin sau đó, bằng Ngôn Ngữ Chung, nghe từ miệng hắn cũng gớm ghiếc gần như chính ngôn ngữ của hắn. “Nghỉ ngơi đi trong lúc mày còn có thể! Bọn tao sẽ khiến chân mày trở nên có ích sớm thôi. Mày sẽ ước chẳng có cái chân nào trước khi bọn tao về được đến nhà.”

“Nếu theo cách của tao, mày sẽ ước được chết ngay lúc này,” tên kia nói. “Tao sẽ khiến mày phải chí chóe lên, đồ chuột khốn nạn.” Hắn cúi xuống Pippin, gí hàm răng nanh vàng khè vào sát mặt cậu. Hắn cầm một con dao màu đen lưỡi dài răng cưa lởm chởm. “Nằm im, không tao sẽ cù mày bằng cái này,” hắn rít lên. “Đừng có gây phiền hà, không tao nhỡ tay trái lệnh đấy. Quỷ tha cái bọn Isengard đi! Uglúk u bagronk sha pushdug Saruman-glob búblosh skai”: hắn giận dữ chuyển sang ngôn ngữ của hắn nói một tràng dài rồi từ từ kết thúc trong tiếng lẩm bẩm gầm gừ.

Pippin kinh hãi nằm im, dù cơn đau nơi cổ tay và mắt cá chân đang dần trở nên nhức nhối, còn những viên đá dưới mình cậu đang dùi sâu vào lưng. Để gạt bỏ tâm trí khỏi nghĩ đến bản thân, cậu cố lắng nghe tất cả những gì có thể nghe được. Có rất nhiều giọng nói xung quanh, và dù tiếng Orc lúc nào cũng thù hận và giận dữ, thế nhưng rõ ràng đang xảy ra điều gì đó như một cuộc tranh cãi, mỗi lúc một căng thẳng hơn.

Pippin ngạc nhiên nhận ra mình có thể hiểu được phần lớn cuộc nói chuyện; nhiều tên trong lũ Orc sử dụng ngôn ngữ thông thường. Rõ ràng phải có đến hai ba giống khác nhau có mặt ở đây, và chúng không hiểu tiếng Orc của nhau. Một cuộc tranh cãi gay gắt đang nổ ra liên quan đến việc bây giờ chúng sẽ phải làm gì: phải chọn đường nào và nên giải quyết tù nhân ra sao.

“Thời gian đâu mà giết chúng đúng kiểu,” một tên nói. “Chuyến này không có thời gian mà chơi bời đâu.”

“Điều đó thì rõ rồi,” tên khác nói. “Nhưng sao không giết quách chúng đi, giết ngay bây giờ? Vác theo chúng phiền bỏ bố còn chúng ta lại phải khẩn trương. Sắp tối rồi, và chúng ta buộc phải tiếp tục đi.”

“Mệnh lệnh đây,” giọng nói thứ ba gầm lên trầm đục. “Giết tất TRỪ những tên Tí Hon; chúng phải được mang về CÒN SỐNG càng nhanh càng tốt. Đó là mệnh lệnh cho tao.”

“Cần chúng vào việc gì chứ?” vài giọng khác hỏi. “Sao lại phải còn sống? Chúng có trò gì hay à?”

“Không! Tao nghe nói một tên trong số chúng có một thứ gì đó, một thứ gì đó mà Cuộc Chiến cần đến, một mánh lới Tiên thì phải. Dù thế nào thì cả hai chúng nó sẽ đều bị tra hỏi.”

“Mày chỉ biết có thế thôi sao? Tại sao chúng ta không lục soát chúng và tìm hiểu xem? Có thể chúng ta sẽ tìm ra gì đó có ích cho chúng ta.”

“Đó là ý kiến rất hay đấy,” một giọng nói chế nhạo cất lên, nhẹ nhàng hơn những giọng khác nhưng nham hiểm hơn. “Có lẽ tao phải báo cáo lên trên. KHÔNG được lục soát hay trấn lột tù nhân: đó là mệnh lệnh cho tao.”

“Cả tao nữa,” giọng trầm lại nói. “Bắt sống nguyên trạng; không cướp bóc. Đó là mệnh lệnh cho tao.”

“Nhưng không phải lệnh cho bọn tao!” một trong những giọng nói trước đó cất lên. “Bọn tao đã phải đi suốt từ Khu Mỏ đến đây để giết chúng, trả thù cho người của bọn tao. Tao muốn giết, rồi quay về phía Bắc.”

“Vậy mày có thể muốn lại lần khác,” giọng trầm đục nói. “Tao là Uglúk. Tao ra lệnh. Tao quay lại Isengard bằng đường ngắn nhất.”

“Saruman là chủ nhân hay Con Mắt Vĩ Đại là chủ nhân?” giọng nham hiểm nói. “Chúng ta nên quay lại Lugbúrz ngay lập tức.”

“Nếu chúng ta có thể vượt dòng Sông Cả thì vậy cũng được đấy,” một giọng khác cất lên. “Nhưng chúng ta không đủ người để xuống được chỗ có cầu.”

“Tao tới đây qua đường đó,” giọng nham hiểm nói. “Một tay Nazgûl bay đang đợi chúng ta ở phía Bắc bên bờ Đông,”

“Có lẽ, có lẽ! Rồi thì mày sẽ bay đi cùng bọn tù, và cứ việc cuỗm hết thưởng và những lời tán dương ở Lugbúrz, để bọn tao lại đây chạy bộ xuyên vùng đất Ngựa này chứ gì. Không được, chúng ta phải bám vào nhau. Những vùng này rất nguy hiểm: đầy bọn nổi loạn thối tha và quân cướp bóc.”

“Đúng, chúng ta phải bám vào nhau,” Uglúk gằn giọng. “Tao không tin lũ lợn con bọn mày. Bọn mày chỉ lợn cậy gần chuồng là giỏi. Không có bọn tao tất cả bọn mày đã chuồn hết cả rồi. Bọn tao là đội Uruk-hai thiện chiến! Bọn tao đã giết chết tên chiến binh giỏi. Bọn tao đã bắt tù nhân. Bọn tao là đầy tớ của Saruman Thông Thái, của Bàn Tay Trắng: Bàn Tay đã cho bọn tao thịt người để ăn. Bọn tao đến từ Isengard, và đã dẫn bọn mày đến đây, vậy nên bọn tao sẽ dẫn bọn mày quay lại theo con đường bọn tao chọn. Tao là Uglúk, tao đã nói vậy đấy.”

“Mày đã nói nhiều hơn mức cần thiết đấy, Uglúk,” giọng nham hiểm chế nhạo. “Tao tự hỏi bọn họ sẽ nghĩ gì về chuyện này ở Lugbúrz. Có thể họ sẽ nghĩ đôi vai của Uglúk cần được giải thoát khỏi cái đầu tự phụ. Có thể họ sẽ hỏi những ý tưởng điên rồ của hắn từ đâu ra. Phải chăng từ Saruman mà có? Hắn nghĩ hắn là ai chứ, tự gây dựng cõi riêng bằng những phù hiệu trắng bẩn thỉu đó sao? Có thể họ sẽ đồng ý với tao, với Grishnákh sứ giả đáng tin cẩn của họ; và tao Grishnákh nói điều này: Saruman là một thằng ngu, một thằng ngu xảo trá và bẩn thỉu. Và Con Mắt Vĩ Đại đang để ý đến hắn đấy.

“Lợn à? Bọn mày thấy thế nào khi bị lũ bới phân của một tên phù thủy nhỏ thó bẩn thỉu gọi là lợn? Tao dám cá chúng nó toàn ăn thịt Orc.”

Rất nhiều tiếng la hét bằng ngôn ngữ Orc cất lên đáp lại hắn, và cả tiếng vũ khí được rút ra loảng xoảng. Pippin thận trọng trở người, hy vọng nhìn thấy những điều sắp xảy ra. Đám lính canh cậu đã bỏ đi tham gia vào cuộc ẩu đả. Trong ánh chạng vạng cậu nhìn thấy một tên Orc to lớn đen trũi, hắn là Uglúk, đứng đối mặt với Grishnákh, một sinh vật chân vòng kiềng vai rộng với đôi cánh tay dài gần chạm đất. Vây quanh có rất nhiều yêu tinh kích cỡ nhỏ hơn. Pippin đoán đó chính là lũ Orc đen từ phía Bắc. Chúng đã rút sẵn dao kiếm, nhưng vẫn do dự chưa dám tấn công Uglúk.

Uglúk rống lên, một đám Orc khác gần kích cỡ hắn xông tới. Rồi đột nhiên, không một lời cảnh báo, Uglúk nhảy về phía trước, và bằng hai cú ra đòn chớp nhoáng đã chém bay đầu hai tên trong số quân chống đối. Grishnákh lẩn sang một bên, biến mất vào bóng tối. Những tên khác dạt ra tránh đường, một tên lui lại ngã lên thân hình nằm thượt của Merry và lớn tiếng chửi rủa. Thế nhưng có lẽ điều đó đã cứu sống hắn, bởi quân của Uglúk đã nhảy qua hắn và hạ gục một tên khác bằng những thanh kiếm rộng bản. Đó là tên lính gác nanh vàng. Xác hắn đổ vật xuống ngay người Pippin, tay vẫn nắm chặt thanh gươm răng cưa dài.

“Tra gươm vào vỏ!” Uglúk quát to. “Và đừng vớ vẩn thêm nữa! Từ đây chúng ta sẽ đi thẳng về phía Tây, xuống lối cầu thang. Từ đó lại đi thẳng đến dãy đồi, rồi men theo bờ sông đến khu rừng. Và chúng ta sẽ hành quân cả ngày lẫn đêm. Rõ chưa?”

“Bây giờ,” Pippin nghĩ bụng, “chỉ cần anh bạn xấu xa đó mất thêm chút thời gian để ổn định hàng ngũ, mình sẽ có cơ hội.” Một tia hy vọng le lói trong cậu. Lưỡi thanh kiếm đen đã cứa vào cánh tay cậu rồi trượt xuống cổ tay. Cậu cảm thấy máu đang rỉ xuống bàn tay, nhưng đồng thời cảm nhận được cả cái lạnh của thép trên da mình.

Lũ Orc đang thu xếp để tiếp tục hành quân, nhưng một vài tên miền Bắc vẫn chưa bằng lòng, và bè lũ Isengard giết thêm hai tên nữa trước khi những tên còn lại hoàn toàn khiếp vía. Cả một vùng rộ lên những tiếng chửi rủa và huyên náo. Trong giây lát Pippin không có ai canh giữ. Chân cậu bị trói rất chắc chắn, nhưng tay cậu chỉ bị buộc quanh phần cổ tay, và cả hai bàn tay đều ở đằng trước. Cậu có thể cử động cả hai tay một lúc, cho dù bị thít chặt đến tàn nhẫn. Cậu đẩy tên Orc chết qua một bên, và gần như không dám thở, cậu đưa nút thừng lên xuống dọc theo lưỡi dao. Dao rất sắc còn bàn tay chết lại nắm chặt. Đoạn thừng bị cắt đứt! Pippin nhanh chóng dùng ngón tay cầm lấy nó, buộc lại thành hai vòng dây lỏng và luồn tay vào. Rồi cậu nằm thật im.

“Nhặt bọn tù này lên!” Uglúk hét. “Đừng giở bất cứ trò gì với chúng! Nếu chúng không còn sống khi chúng ta về đến nơi, sẽ có đứa phải chết theo đấy.”

Một tên Orc tóm lấy Pippin như tóm một bao tải, chui đầu vào giữa hai tay bị trói của cậu, nắm lấy hai cánh tay cậu kéo xuống, cho đến khi mặt Pippin bị áp sát vào cổ hắn; rồi hắn xốc cậu lên. Một tên khác đối xử với Merry theo cách tương tự. Bàn tay tựa vuốt sắc của tên Orc xiết lấy cánh tay Pippin như sắt nhọn; những móng tay xuyên cả vào thịt cậu. Cậu nhắm mắt và lại chìm vào ác mộng.

Đột nhiên cậu lại bị ném xuống nền đá. Mới là hồi đầu đêm, nhưng mặt trăng gầy guộc đã lăn dần về phía Tây. Họ đang ở bên rìa một vách đá hình như nhìn ra một biển mù nhợt nhạt. Có tiếng nước đổ ở gần đó

“Rốt cục bọn trinh sát cũng đã quay lại,” một tên Orc ở ngay gần nói.

“Vậy ngươi đã phát hiện được gì?” giọng Uglúk gầm gừ.

“Chỉ có một tên cưỡi ngựa, và hắn bỏ chạy về phía Tây. Giờ thì tất cả đều ổn rồi.”

“Tao dám nói bây giờ thì ổn. Nhưng ổn đến bao lâu nữa? Đồ ngu! Lẽ ra ngươi phải bắn hắn. Hắn sẽ báo động. Bọn chăn ngựa đáng nguyền rủa sẽ biết tin về chúng ta vào sáng mai. Giờ chúng ta sẽ phải chạy nhanh gấp đôi.”

Một bóng đen cúi xuống Pippin. Đó chính là Uglúk. “Ngồi dậy!” tên Orc nói. “Người của tao đã quá mệt mỏi vì phải mang theo mày rồi. Chúng ta sắp trèo xuống, và mày sẽ phải dùng đến chân. Giờ hãy tỏ ra hữu ích. Không được hét, không được bỏ trốn. Bọn tao có nhiều cách thanh toán cho những trò đó mà mày sẽ không thích đâu, dù sẽ không ảnh hưởng gì đến sự hữu dụng của mày đối với Ông Chủ.”

Hắn cắt sợi dây buộc quanh chân và mắt cá Pippin, túm tóc nhấc cậu lên và dựng cậu đứng trên hai chân. Pippin ngã xuống, và Uglúk lại túm tóc nhấc cậu lên. Vài tên Orc cười phá. Uglúk tống một túi nước vào giữa hai hàm răng cậu và trút một thứ chất lỏng bỏng rát vào họng: cậu cảm thấy một dòng nước nóng rực chảy xuyên qua người. Cảm giác đau đớn ở chân và mắt cá biến mất. Cậu đã có thể đứng được.

“Giờ đến lượt thằng kia!” Uglúk nói. Pippin nhìn hắn đi về phía Merry, đang nằm bên cạnh, và đá vào cậu. Merry rên lên. Túm lấy cậu một cách thô bạo Uglúk kéo cậu ngồi dậy, và xé tấm băng ra khỏi đầu cậu. Rồi hắn bôi lên vết thương chất gì đó màu đen trong một chiếc hộp gỗ nhỏ. Merry hét lên rồi chống cự điên cuồng.

Lũ Orc vỗ tay hò hét. “Không chịu dùng thuốc cơ đấy,” chúng chế nhạo. “Chẳng biết thứ gì là tốt cho nó. Chà chà! Sau này chúng ta sẽ có trò vui đấy.”

Thế nhưng lúc này Uglúk không bận tâm đùa cợt. Hắn cần tốc độ nên buộc phải chiều lòng những kẻ đi theo thiếu thiện chí. Hắn vừa chữa trị vết thương cho Merry theo cách của Orc, và cách này mang lại hiệu quả nhanh chóng. Sau khi hắn tống vào cổ họng anh chàng Hobbit một ngụm chất lỏng từ chiếc túi, cắt dây trói chân, và kéo cậu lên, Merry đã có thể đứng được, trông cậu nhợt nhạt nhưng dữ tợn, thách thức, và đầy sức sống. Vết thương trên trán không còn làm phiền cậu nữa, nhưng cậu sẽ phải mang vết sẹo màu nâu đến cuối đời.

“Chào Pippin!” cậu nói. “Vậy ra em cũng tham gia vao cuộc hành trình này sao? Bọn mình hỏi đâu ra giường và bữa sáng đây?”

“Nào nghe đây!” Uglúk nói. “Không gì hết! Ngậm lưỡi lại. Không được nói chuyện với nhau. Mọi rắc rối sẽ được báo cáo tại đầu kia, và Ngài sẽ biết cách thanh toán với bọn mày. Bọn mày sẽ có giường và bữa sáng: nhiều hơn khả năng bọn mày nuốt trôi đấy.”

Băng Orc bắt đầu rẽ xuống khe núi hẹp dẫn xuống vùng đồng bằng mù mịt bên dưới. Merry và Pippin, bị chia tách bởi một tá Orc hoặc hơn, trèo xuống cùng chúng. Xuống đến đây chân họ giẫm lên mặt cỏ, khiến những trái tim Hobbit thổn thức.

“Giờ thì thẳng tiến!” Uglúk hét lên. “Về phía Tây và chếch một chút lên phía Bắc. Hãy theo Lugdush.”

“Nhưng chúng ta sẽ làm gì lúc trời sáng?” một vài tên trong đám miền Bắc hỏi.

“Tiếp tục chạy,” Ugluk trả lời. “Thế mày nghĩ gì? Ngồi trên cỏ và đợi bọn Da Trắng đến tham gia buổi dã ngoại sao?”

“Nhưng bọn tao không thể chạy lúc trời sáng.”

“Chúng mày sẽ chạy còn tao ở ngay đằng sau,” Uglúk nói, “Chạy đi! Bằng không chúng mày sẽ không bao giờ thấy lại những cái hốc thân yêu của chúng mày đâu. Có Bàn Tay Trắng chứng giám! Cử cái lũ giòi núi này đi thì có ích lợi gì chứ, chẳng được huấn luyện đến nơi đến chốn. Chạy đi, lũ khốn kiếp! Chạy đi khi trời vẫn còn tối!”

Rồi cả đội quân bắt đầu chạy bằng những sải nhảy dài của Orc. Chúng không giữ hàng lối nào, mà chèn ép, xô đẩy, chửi bới nhau; thế nhưng tốc độ của chúng lại rất cao. Mỗi chàng Hobbit có ba tên canh gác. Pippin ở xa mãi phía cuối hàng. Cậu tự hỏi mình còn tiếp tục được bao lâu nữa với đà này: cậu đã không ăn gì kể từ buổi sáng. Một trong số những tên lính gác cậu có cầm roi. Nhưng hiện tại thứ chất lỏng của lũ Orc vẫn nóng bừng bên trong cậu. Và cả lý trí cậu cũng hoàn toàn tỉnh táo.

Thỉnh thoảng trong tâm trí cậu cứ tự dưng hiện ra hình ảnh khuôn mặt chăm chú của Sải Chân Dài đang cúi xuống nhìn dấu đường tối, rồi chạy, chạy theo ở phía sau. Nhưng kể cả một chàng Tuần Du cũng thấy gì được ngoài dấu đường rối rắm đầy những vết chân Orc? Những dấu chân nhỏ bé của cậu và Merry đã bị chôn vùi dưới sự giày xéo của biết bao chiếc giày sắt ở đằng trước, đằng sau và khắp xung quanh họ.

Họ mới chỉ rời vách đá được khoảng một dặm thì mặt đất thoải xuống thành một vùng trũng nông rộng lớn, đất trở nên mềm và ẩm ướt. Sương mù giăng đầy ở đó, sáng nhợt nhạt trong những tia sáng cuối cùng của vầng trăng lưỡi liềm. Những hình bóng tăm tối của lũ Orc phía trước mờ dần rồi như bị nuốt chửng

“Chà chà! cẩn thận nào!” Uglúk hét lên từ phía sau.

Một suy nghĩ bất chợt lóe lên trong tâm trí Pippin, và cậu hành động ngay lập tức. Cậu lạng vòng về bên phải, vùng ra khỏi tầm với của tên lính gác đang bám lấy cậu, lao đầu vào sương mù; cậu tiếp đất sõng soài xuống thảm cỏ

“Dừng lại!” Uglúk hét lên.

Mất một lúc hỗn loạn và bối rối. Pippin vùng dậy bỏ chạy. Thế nhưng lũ Orc đã đuổi theo sau. Vài tên đột nhiên hiện ra lù lù ở ngay phía trước cậu.

“Không có hy vọng trốn thoát rồi!” Pippin nghĩ bụng. “Nhưng vẫn còn hy vọng có thể để lại dấu vết gì đó của mình mà không bị mờ trên nền đất ướt.” Cậu lấy hai bàn tay bị trói mò mẫm cổ họng, tháo chiếc ghim cài áo choàng. Ngay khi bị những cánh tay dài cùng móng vuốt rắn chắc vồ lấy, cậu thả nó xuống. “Hẳn là nó sẽ nằm lại đó cho đến ngày tận thế,” cậu nghĩ. “Mình chẳng biết tại sao lại làm vậy nữa. Nếu những người khác thoát ra được, họ hẳn sẽ đều đi cùng Frodo.”

Một sợi roi xoắn lấy chân cậu, cậu bặm miệng để khỏi hét lên.

“Đủ rồi!” Uglúk chạy đến hét. “Nó vẫn còn phải chạy cả một quãng dài nữa. Hãy bắt cả hai đứa phải chạy! Chỉ cần lấy roi nhắc nhở là được rồi.”

“Nhưng chưa hết đâu,” hắn gầm gừ, quay về phía Pippin. “Tao sẽ không quên đâu. Việc thanh toán chỉ bị tạm hoãn thôi. Đi mau!”

Cả Pippin lẫn Merry đều không nhớ nhiều phần sau của cuộc hành trình. Những cơn ác mộng và thực tế ác nghiệt trộn lẫn thành một dòng khổ sở dài dằng dặc, còn hy vọng ngày càng phai nhạt ở phía sau. Họ chạy, rồi họ lại chạy, cố theo kịp bước chân của lũ Orc, thỉnh thoảng lại bị một sợi dây tàn bạo liếm lấy một cách khéo léo. Nếu dừng lại hoặc vấp ngã, họ sẽ bị tóm lấy và lôi đi một quãng.

Sức nóng của liều thuốc Orc đã hết. Pippin lại cảm thấy lạnh và mệt lử. Đột nhiên cậu ngã úp mặt xuống đất. Những bàn tay cứng rắn với móng tay xé thịt siết lấy và nhấc cậu lên. Một lần nữa cậu lại bị vác đi như một chiếc bao tải, và bóng tối trùm xuống khắp xung quanh cậu: đó là bóng tối của một đêm khác, hay sự mù lòa của đôi mắt, cậu chẳng thể phân biệt được.

Rồi cậu lờ mờ nhận biết được những giọng nói đang cất lên ầm ĩ: có vẻ như rất nhiều Orc đang la ó đòi nghỉ ngơi. Uglúk cũng đang hò hét. Cậu cảm thấy mình bị vứt xuống đất, và cậu nằm thẳng cẳng lúc rơi xuống, cho đến khi những giấc mơ tăm tối đưa cậu đi. Thế nhưng cậu không thoát khỏi nỗi đau đớn được lâu; cú xiết sắt đá của đôi bàn tay nhẫn tâm lại tóm lấy cậu. Trong suốt thời gian dài cậu bị quăng quật và rung lắc, rồi bóng tối cũng dần trôi qua, và cậu lại trở về với thế giới thức tỉnh và nhận ra đang là buổi sáng. Có tiếng thét to ra lệnh, thế là cậu bị ném thô bạo xuống mặt cỏ.

Cậu nằm đó một lúc, đấu tranh cùng nỗi tuyệt vọng. Đầu cậu choáng váng, nhưng từ hơi ấm đang có trong người cậu đoán mình vừa được cho uống một ngụm thuốc nữa. Một tên Orc cúi xuống trên mình cậu, quẳng cho cậu ít bánh mì và một rẻo thịt sống sấy khô. Cậu ăn ngấu nghiến miếng bánh mì xám đã chớm ôi, nhưng không đụng đến miếng thịt. Cậu đã đói lả nhưng không đến mức phải ăn cả thịt ném cho từ tay một tên Orc, thứ thịt mà cậu không dám đoán thuộc về loài nào.

Cậu ngồi dậy và nhìn xung quanh. Merry ở cách đó không xa. Họ đang ở bên bờ một con sông nhỏ chảy xiết. Núi non phía trước hiện ra sừng sững: một đỉnh núi cao bắt lấy những tia nắng mặt trời đầu tiên. Khu rừng tối mờ nằm trải ra trên những triền thấp phía trước mặt.

Có rất nhiều tiếng quát tháo tranh cãi giữa lũ Orc; một cuộc cãi lộn dường như lại sắp nổ ra giữa những tên miền Bắc và lũ ở Isengard. Vài tên chỉ ngược về phía Nam, vài tên lại chỉ về phía Đông.

“Tốt thôi,” Uglúk nói. “Vậy thì để chúng lại cho tao! Không được giết, như ta đã nói với chúng mày lúc trước; còn nếu chúng mày muốn vứt bỏ những gì mà chúng ta đã đi suốt cả chặng đường để có được, thì cứ việc! Tao sẽ chăm sóc chúng. Cứ để đội Uruk-hai thiện chiến làm nhiệm vụ, như thường lệ. Nếu chúng mày sợ hãi bọn Da Trắng, cứ việc chạy đi! Chạy đi! Khu rừng ngay đấy,” hắn hét, chỉ về phía trước. “Vào đó đi! Đó là hy vọng tốt nhất của chúng mày đấy. Đi đi! Nhanh lên, trước khi tao lại chém bay vài cái đầu nữa, để tiếp thêm chút trí tuệ cho những đứa khác.”

Có một hồi chửi rủa và xô xát, rồi toàn bộ những tên miền Bắc vội vã phá bỏ hàng ngũ, trên một trăm tên, chạy nháo nhào dọc bờ sông hướng về dãy núi. Hai chàng Hobbit bị bỏ lại cho đám Isengard: một băng Orc đen tối và tàn ác, đông ít nhất tám mươi tên, da ngăm đen, mắt xếch với những cây cung lớn và kiếm ngắn lưỡi rộng bản. Vẫn còn một số ít những tên miền Bắc to lớn và gan lì hơn ở lại với chúng.

“Giờ chúng ta sẽ đối phó với Grishnákh,” Uglúk nói; thế nhưng ngay cả một vài tên quân của hắn cũng đang lo lắng nhìn về phía Nam.

“Ta biết,” Uglúk gầm lên. “Lũ cưỡi ngựa đáng nguyền rủa đã đánh hơi được chúng ta. Nhưng tất cả là lỗi của ngươi, Snaga. Ngươi và mấy tên trinh sát khác đáng bị xẻo tai. Thế nhưng chúng ta là quân thiện chiến. Chúng ta sẽ mở tiệc thịt ngựa, hay thứ gì đó ngon lành hơn.”

Đến lúc này Pippin mới hiểu được tại sao vài tên trong đội quân cứ chỉ trỏ về phía Đông. Từ hướng đó giờ cất lên những tiếng hét trầm đục, và Grishnákh lại xuất hiện, sau lưng có vài chục tên trông cũng giống hắn: những tên Orc tay dài chân cong. Trên khiên chúng có vẽ hình con mắt màu đỏ. Uglúk bước lên phía trước đón chúng.

“Vậy là mày đã quay lại ư?” hắn nói. “Suy tính lại rồi hả?”

“Tao quay lại để đảm bảo Mệnh Lệnh được thi hành và tù nhân vẫn an toàn,” Grishnákh trả lời.

“Thế cơ đấy!” Uglúk nói. “Thật phí công. Tao sẽ đảm bảo mệnh lệnh đã được thi hành dưới sự chỉ huy của tao. Vậy mày còn quay lại vì điều gì khác? Mày đã bỏ đi vội vã. Mày bỏ quên gì sao?”

“Tao đã bỏ lại một thằng ngu,” Grishnákh gầm gừ. “Thế nhưng cùng với hắn có vài anh bạn rắn rỏi không thể bỏ lại. Tao biết mày sẽ đưa họ vào một mớ bòng bong. Tao đến đây để giúp họ.”

“Hay lắm!” Uglúk cười phá. “Thế nhưng mày đi nhầm đường rồi đấy, trừ khi mày có gan chiến đấu. Lugbúrz là đường của mày. Bọn Da Trắng đang đến. Chuyện gì đã xảy ra với tên Nazgûl yêu quý của mày vậy? Lại một con khác dưới mông hắn bị xơi tên ư? Giờ mà mày mang hắn theo, may ra còn có ích đấy - nếu lũ Nazgûl này cũng được như chúng luôn ra vẻ.”

“Nazgûl, Nazgûl,” Grishnákh nói, đoạn rùng mình liếm môi, như thể chữ đó có vị hôi thối mà hắn đang phải nhấm nháp một cách đau đớn. “Mày đang nói về điều vượt quá tầm những giấc mơ mụ mị của mày đấy, Uglúk,” hắn nói. “Nazgûl! A! Được như chúng luôn ra vẻ! sẽ có ngày mày ước gì chưa từng nói điều đó. Quân thối tha!” hắn gầm gừ một cách dữ tợn. “Mày cần phải biết họ chính là đồng tử của Con Mắt Vĩ Đại. Còn Nazgûl bay: chưa đâu, chưa đâu. Ngài sẽ không để họ hiện hình tại vùng Sông Cả, không sớm vậy đâu. Họ được để dành cho Cuộc Chiến - và những mục đích khác.”

“Mày có vẻ biết nhiều đấy,” Uglúk nói. “Tao đoán là nhiều hơn cả những gì có lợi cho mày. Có lẽ những kẻ ở Lugbúrz phải tự hỏi tại sao, và bằng cách nào. Nhưng trong lúc đó quân Uruk-hai ở lsengard cứ đi làm những việc khổ ải, như thường lệ. Đừng có đứng nhỏ dãi ra đó! Hãy tập trung bọn nhố nhăng của mày lại! Bọn lợn còn lại đang chạy hết vào rừng đấy. Tốt hơn là mày nên chạy theo. Mày sẽ không còn sống mà trở lại được Sông Cả đâu. Hãy đi khỏi đây! Ngay bây giờ! Tao sẽ theo bén gót mày.”

Quân Isengard lại túm lấy Merry và Pippin, đèo họ sau lưng. Rồi đoàn quân bắt đầu lên đường. Chúng chạy hết giờ này qua giờ khác, chỉ thỉnh thoảng dừng lại để chuyển hai chàng Hobbit sang lưng những tên Orc mới. Có thể bởi chúng nhanh hơn và mạnh mẽ hơn, hoặc cũng có thể bởi một kế hoạch nào đó của Grishnákh, đội quân Isengard dần dần chạy vượt qua lũ Orc từ Mordor, và quân của Grishnákh theo sát phía sau. Không lâu sau chúng đã rút ngắn khoảng cách với lũ miền Bắc chạy trước. Khu rừng hiện ra mỗi lúc một gần.

Cả người Pippin bầm giập và tàn tạ, cái đầu đau nhức bị chà xát vào cái má dơ dáy và cái tai lông lá của tên Orc đang mang cậu. Ngay phía trước là những tấm lưng cúi thấp, những cẳng chân cuồn cuộn và chắc nịch đi lên rồi xuống, lên rồi xuống, không ngơi nghỉ, như thể làm bằng dây sắt và sừng, cứ tích tắc từng giây ác mộng trong một quãng thời gian bất tận.

Xế trưa đội quân của Uglúk đuổi kịp những tên miền Bắc. Bọn kia đang lả đi trong cái nắng chói chang, cho dù khi đó mặt trời mùa đông đang tỏa sáng trên bầu trời trong mát; đầu chúng gục xuống còn lưỡi thì chảy cả ra ngoài.

“Lũ giòi!” quân Isengard chế nhạo. “Bọn mày chín rồi đấy. Lũ Da Trắng sẽ bắt bọn mày mà ăn thịt. Chúng đang đến đấy!”

Tiếng thét của Grishnákh đã chứng tỏ điều này không chỉ là giễu cợt. Những kỵ binh, đang phóng rất nhanh, quả đã hiện trong tầm mắt: vẫn còn xa ở đằng sau nhưng đang tiến lại gần lũ Orc, tiến lại gần như cơn thủy triều chực cuốn lấy những kẻ đang sa trong cát lầy.

Quân Isengard bắt đầu chạy với tốc độ gấp đôi lúc trước khiến Pippin phải kinh ngạc, chúng vọt lên khủng khiếp dù chúng đã ở chặng cuối cuộc đua. Rồi cậu thấy mặt trời đang chìm dần, lặn xuống phía sau Dãy Núi Mù Sương; bóng tối lan ra khắp vùng đất. Đám quân từ Mordor rướn đầu lên và cùng bắt đầu tăng tốc. Khu rừng tối đen gần sát. Chúng đã vượt qua một vài cây lớp ngoài. Đất bắt đầu dốc lên, mỗi lúc một dựng đứng; nhưng lũ Orc không hề dừng chân. Cả Uglúk lẫn Grishnákh đều hò hét, thúc giục chúng tiếp tục đến nỗ lực cuối cùng.

“Chúng sẽ làm được. Chúng sẽ thoát được,” Pippin nghĩ bụng. Rồi cậu cố xoay cổ lại, đủ để liếc một mắt qua vai về phía sau. Cậu thấy đội kỵ binh ở phía Đông, giờ đã ngang với lũ Orc, đang sải vó trên đồng bằng. Hoàng hôn mạ bóng những mũi giáo, mũ trụ của họ, làm ánh lên những mái tóc sáng màu đang tung bay. Họ đang vây lấy lũ Orc, dồn chúng lại, xua chúng dọc theo dòng sông.

Cậu hết sức băn khoăn không hiểu họ là giống người nào. Giờ cậu ước gì đã học hỏi nhiều hơn lúc còn ở Thung Đáy Khe, chịu khó tìm hiểu bản đồ và mọi thứ; thế nhưng vào những ngày đó kế hoạch cho cuộc hành trình có vẻ như đã được đặt vào những bàn tay tài giỏi hơn, và cậu không bao giờ có thể ngờ sẽ bị tách khỏi Gandalf, hoặc khỏi Sải Chân Dài, thậm chí là khỏi Frodo. Tất cả những gì cậu có thể nhớ về Rohan chỉ là con ngựa của Gandalf, Bờm Bóng, đến từ vùng đất đó. Nếu chỉ có vậy thì nghe cũng thật đáng hy vọng.

“Nhưng làm sao bọn họ biết được mình không phải là Orc?” cậu nghĩ bụng. “Mình không nghĩ ở dưới này bọn họ từng nghe tới người Hobbit đâu. Lẽ ra mình nên lấy làm mừng vì lũ Orc quái ác có vẻ sắp bị tiêu diệt, thế nhưng mình mà được cứu thì vẫn tốt hơn.” Rất có thể cậu và Merry sẽ bị giết chết cùng những kẻ bắt cóc, thậm chí trước cả khi những Con Người Rohan biết là có họ.

Một vài người trong đội ky binh là cung thủ, có thể bắn tên từ ngay trên lưng ngựa đang phi. Phóng thật nhanh vào tầm bắn, họ vãi tên vào những tên Orc tụt lại phía sau, khiến nhiều kẻ trong số chúng gục xuống; rồi đội kỵ binh vòng lại thoát ra khói tầm tên trả đũa của kẻ thù, chúng bắn bừa bãi và chẳng dám dừng lại. Cứ như vậy thêm nhiều lần nữa, và có lần tên đã bay tới tận toán Isengard. Một trong số chúng, chạy ngay phía trước Pippin, đổ nhào và chẳng đứng dậy được nữa.

Buổi đêm buông xuống mà các Kỵ Sĩ vẫn chưa chịu áp sát để giao chiến. Rất nhiều tên Orc đã gục xuống, thế nhưng vẫn còn tới hai trăm tên khác. Lũ Orc đến được một quả đồi nhỏ khi trời vẫn còn chạng vạng. Hiên rừng đã rất gần, có lẽ không xa hơn ba sải, nhưng chúng không thể đi thêm được nữa. Đội kỵ binh đã vây tròn quanh chúng. Một toán Orc không tuân lệnh Uglúk vẫn tiếp tục chạy về phía khu rừng: chỉ có ba tên quay lại được.

“Vậy là chúng ta đến đây rồi,” Grishnákh chế nhạo. “Quả là lãnh đạo tài tình! Tao hy vọng Uglúk vĩ đại sẽ lại dẫn dắt chúng ta ra.”

“Đặt bọn Tí Hon xuống!” Uglúk ra lệnh mà chẳng thèm đế ý đến Grishnákh. “Mày, Lugdush, lấy thêm hai tên nữa ra canh gác chúng! Không được để chúng chết, trừ phi lũ Da Trắng bẩn thỉu tấn công vào. Hiểu không? Chừng nào tao còn sống, tao còn cần có chúng. Nhưng không được để chúng hò hét, và không được để ai giải thoát chúng. Buộc chân chúng lại!”

Mệnh lệnh cuối được thi hành một cách tàn nhẫn. Thế nhưng đây là lần đầu tiên Pippin được nằm cạnh Merry. Lũ Orc gây náo động ồn ào khủng khiếp, chúng hò hét rồi khua đập vũ khí, giúp hai chàng Hobbit tranh thủ thì thầm với nhau được một hồi.

“Anh chẳng thấy chuyện này sáng sủa gì,” Merry nói. “Anh lử cò bợ ra rồi. Không nghĩ anh có thể bò được xa, ngay cả nếu anh thoát được.”

“Lembas!” Pippin thì thầm. “Lembas: em còn một chút đây. Anh có không? Em không nghĩ chúng lấy đi thứ gì ngoài kiếm của bọn mình.”

“Có, anh vẫn còn một gói trong túi,” Merry trả lời, “nhưng chắc đã bị đập vỡ tan nát rồi. Dù thế nào thì anh cũng chẳng thể thò được mồm vào túi!”

“Anh không cần phải làm vậy. Em đã...” nhưng ngay lúc đó một cú đá dã man cảnh báo Pippin rằng tiếng ồn ào đã lắng xuống, và lũ lính gác đang theo dõi họ.

* * *

Buổi đêm lạnh lẽo và tĩnh mịch. Khắp xung quanh gò đất nơi lũ Orc đang tập trung, những ngọn lửa canh bùng lên, đỏ rực trong đêm tối, cả một vòng khép kín. Chúng nằm trong tầm bắn của cung dài, nhưng những kỵ sĩ không hề lộ diện trong vùng sáng, khiến lũ Orc tốn rất nhiều tên bắn vào những ngọn lửa, đến khi Uglúk ngăn chúng lại. Đội kỵ sĩ không gây ra bất cứ tiếng động nào. Đến đêm khuya, khi mặt trăng ló ra khỏi sương mù, thì thi thoảng họ mới thấp thoáng hiện ra, bóng dáng đôi lúc lóe lên trong ánh sáng trắng khi họ di chuyển thành vòng canh chừng không nghỉ.

“Chúng đang đợi Mặt Trời, quỷ tha ma bắt chúng đi!” tên lính gác gầm lên. “Tại sao chúng ta không hợp nhau lại tấn công phá vây? Tao muốn biết lão già Uglúk nghĩ lão đang làm gì?”

“Tao dám nói rồi mày sẽ biết,” Uglúk từ phía sau bước lên gầm gừ. “Ý mày là ta không nghĩ ngợi gì, phải không hả? Quỷ tha ma bắt mày đi! Mày cũng chẳng hơn gì lũ tiện dân kia: lũ giòi bọ và lũ vượn Lugbúrz. Rủ chúng tấn công chẳng ích lợi gì. Chúng chỉ biết to mồm rồi bỏ chạy, và cái bọn cưỡi ngựa bẩn thỉu kia thừa số quân để có thể quét sạch chúng ta rồi.

“Lũ giòi bọ này chỉ giỏi làm mỗi một việc này: chúng có thể nhìn như khoan vào đêm tối. Thế nhưng theo tất cả những gì nghe được thì những tên Da Trắng này có mắt nhìn đêm tốt hơn tất thảy bọn Người khác; và cũng đừng quên lũ ngựa của chúng! Chúng có thể nhìn thấy cả gió đêm, nghe đồn đại là như vây. Thế nhưng vẫn còn một điều những anh bạn tốt bụng đó không biết: Mauhúr và lính của hắn đang trong rừng, và họ có thể tới đây bất cứ lúc nào.”

Lời lẽ của Uglúk có vẻ như đã đủ làm yên lòng toán Isengard; thế nhưng lũ Orc còn lại vừa nản lòng vừa muốn nổi loạn. Chúng cắt một vài lính canh, số còn lại đều nằm dài ra đất, nghỉ ngơi trong màn đêm dễ chịu. Quả thật trời đã tối đen trở lại; bởi mặt trăng đã dạt về phía Tây vào vùng mây dày, và Pippin chẳng thể nhìn xa quá một vài bộ. Những ngọn lửa không mang chút ánh sáng nào đến quả đồi. Tuy nhiên đội kỵ binh lại chẳng chịu đợi bình minh và để kẻ thù ngơi nghỉ. Một tiếng hét bất chợt từ mạn Đông gò đất đã cho thấy điều gì đó không ổn. Có vẻ như vài Người đã phi vào gần, lặng lẽ xuống ngựa, trườn tới rìa khu trại và giết vài tên Orc, và rồi lại rút êm vào đêm tối. Uglúk phải đích thân lao ra để ngăn chặn chúng chạy loạn.

Pippin và Merry ngồi dậy. Những tên lính gác, quân Isengard, đã đi cùng Uglúk. Thế nhưng giả như hai chàng Hobbit có nảy ra bất cứ ý định trốn thoát nào, thì cũng nhanh chóng bị phá sản. Một cánh tay dài bờm xờm lông lá bỗng tóm lấy cổ từng người và dồn họ lại gần nhau. Họ lờ mờ nhận ra cái đầu to lù cùng khuôn mặt ghê tởm của Grishnákh ở ngay giữa; hơi thở hôi thối của hắn phả ra ngay má họ. Hắn bắt đầu sờ soạng và kiểm tra. Pippin rùng mình khi những ngón tay cứng rắn và lạnh lẽo lần mò xuống lưng cậu.

“Những cậu bé của ta!” Grishnákh thì thầm nói. “Nghỉ ngơi đã rồi chứ? Hay là chưa? Có lẽ vị trí hơi bất tiện một chút nhỉ: kiếm và roi ở một bên, còn những cây giáo bẩn thỉu thì ở bên kia! Người Tí Hon thì không nên can thiệp vào những chuyện quá lớn lao đối với mình.” Những ngón tay hắn vẫn tiếp tục mò mẫm. Hai đốm lửa mờ nhưng nóng bỏng bùng lên trong mắt hắn.

Một ý nghĩ đột nhiên lóe lên trong tâm trí Pippin, cứ như thể đã nắm bắt được từ chính suy nghĩ gấp gáp của kẻ thù: “Grishnákh biết về chiếc Nhẫn! Hắn đang tìm kiếm nó, trong khi Uglúk bận rộn việc khác: có lẽ hắn muốn chiếm làm của riêng.” Nỗi sợ hãi làm lạnh ngắt trái tim Pippin, thế nhưng cũng ngay lúc đó cậu tự hỏi có thể lợi dụng gì từ sự thèm khát của Grishnákh.

“Ta không nghĩ ngươi có thể tìm ra nó bằng cách đó,” cậu thì thầm. “Không dễ tìm ra đâu.”

“Tìm ra nó?” Grishnákh nói: những ngón tay hắn ngừng mò mẫm mà chuyển sang bóp lấy vai Pippin. “Tìm cái gì? Mày đang nói gì thế, cậu bé?”

Pippin im lặng trong chốc lát. Rồi đột nhiên trong đêm tối cậu phát ra một âm thanh từ cổ họng: gollum, gollum. “Không có gì, bảo bối ạ,” cậu nói thêm.

Hai chàng Hobbit cảm nhận được những ngón tay Grishnákh đang máy giật. “Ô hô!” tên yêu tinh rít nhẹ. “Ý nó là vậy, phải không? Ô hô! Rất-rất nguy hiểm đấy, những cậu bé của ta.”

“Có lẽ “ Merry nói, giờ cậu đã tỉnh hẳn và hiểu được ý của Pippin. “Có lẽ vậy; nhưng không chỉ với riêng bọn ta đâu. Ngươi biết rõ nhất về kế hoạch của chính ngươi. Ngươi muốn nó hay không nào? Và ngươi sẽ trả gì cho nó đây?”

“Tao có muốn nó không? Tao có muốn nó không?” Grishnákh nói, như thể không hiểu gì hết; nhưng hai cánh tay hắn lại run lên. “Tao sẽ trả gì cho nó? Ý chúng mày là gì?”

“Ý của bọn ta,” Pippin nói, cẩn thận lựa chọn từ ngữ, “là chẳng hay ho gì việc mò mẫm trong đêm tối. Bọn ta có thể giúp ngươi tiết kiệm thời gian và rắc rối. Nhưng ngươi phải cởi trói chân ta trước, bằng không bọn ta sẽ chẳng làm gì hết, và chẳng nói gì hết.”

“Bọn ngốc nhỏ bé dịu dàng của ta,” Grishnákh rít lên, “tất cả những gì chúng mày có, và tất cả những gì chúng mày biết, sẽ bị moi ra vào thời điểm thích hợp: tất cả! Chúng mày sẽ mong có thêm nhiều điều nữa để khai làm thỏa lòng Người Tra Khảo, chắc chắn vậy rồi: sớm thôi. Không cần phải vội khai đâu. Ôi không cần đâu! Chúng mày nghĩ chúng mày được để cho sống làm gì? Những anh bạn nhỏ bé thân mến ơi, làm ơn hãy tin khi tao nói nó không xuất phát từ lòng tốt đâu; tính xấu đó thậm chí Uglúk còn không có nữa kìa.”

“Ta thấy cũng dễ tin thôi,” Merry nói. “Thế nhưng ngươi vẫn chưa mang được con mồi về nhà mà. Và có vẻ mồi ấy không đi theo đường của ngươi, cho dù điều gì xảy ra đi nữa. Nếu bọn ta đến Isengard, sẽ không phải là Grishnákh vĩ đại hưởng lợi đâu: Saruman sẽ chiếm tất cả những gì hắn thấy. Nếu ngươi muốn có gì đó cho bản thân thì giờ là lúc để thương lượng đấy.”

Grishnákh bắt đầu mất bình tĩnh. Có vẻ như cái tên Saruman đặc biệt dễ khiến hắn nổi điên. Thời gian đang trôi qua và sự huyên náo dần lắng xuống. Uglúk hoặc quân Isengard có thể quay lại vào bất cứ phút nào. “Chúng mày có nó không - một trong hai đứa?” hắn gầm gừ.

“Gollum, gollum!” Pippin nói.

“Cởi dây trói chân cho bọn ta!” Merry nói.

Họ có thể cảm nhận được đôi tay tên Orc đang run lên dữ dội. “Quỷ tha ma bắt chúng mày đi, đồ sâu mọt tí hon bẩn thỉu!” hắn rít. “Cởi dây trói chân chúng mày à? Ta sẽ cởi từng sợi dây trong cơ thể chúng mày. Chúng mày nghĩ ta không thể lục soát chúng mày đến tận xương à? Lục soát chúng mày! Tao sẽ xé chúng mày thành nhiều mảnh vẫn còn run rẩy. Tao không cần chân chúng mày hỗ trợ mới có thể đem chúng mày đi - và giữ cả hai bọn mày cho riêng tao!”

Đột nhiên hắn nắm lấy họ. Sức mạnh của đôi tay dài và bả vai của hắn thật khủng khiếp. Hắn nhét mỗi người vào một nách, và kẹp chặt họ vào hai bên sườn; hai bàn tay lớn bịt lấy mồm họ. Rồi hắn nhảy về phía trước, người khom thấp. Hắn đi nhanh chóng và lặng lẽ, cho đến khi đến tận rìa gò. Ở đó, lọt qua khoảng hở giữa vòng lính canh, hắn vượt qua như một cái bóng quỷ quyệt hòa vào màn đêm, trượt xuống triền đất rồi nhắm về phía Tây tới dòng sông chảy ra từ khu rừng. Hướng đó có cả một vùng đất trống rộng mà chỉ có một ngọn lửa.

Đi được hơn chục thước hắn dừng lại, nhìn ngó và nghe ngóng. Chẳng nghe chẳng thấy bất cứ gì. Hắn lại chậm rãi trườn đi, người khom gần sát đất. Rồi hắn lại ngồi xổm xuống và nghe ngóng. Rồi hắn đứng lên, như thể đang thử liều một cú nước rút bất ngờ. Đúng lúc đó một hình bóng kỵ sĩ đen thẫm hiện ra ngay trước mắt hắn. Một con ngựa khịt mũi chồm lên. Một người cất tiếng hô lớn.

Grishnákh quăng người xuống mặt đất, kéo hai chàng Hobbit xuống bên dưới mình; rồi hắn tuốt kiếm. Không nghi ngờ gì nữa hắn thà giết chết tù nhân còn hơn cho phép họ trốn thoát hoặc được cứu thoát; nhưng chính điều đó đã làm hại hắn. Thanh kiếm khẽ vang lên, và lóe sáng do đống lửa phía bên trái hắn. Một mũi tên từ trong bóng đêm rít gió lao tới: hoặc do được ngắm rất điệu nghệ, hoặc đã được số phận dẫn đường, tên găm trúng bàn tay phải hắn. Hắn thét lên đánh rơi thanh kiếm. Có tiếng vó ngựa dồn dập, Grishnákh vừa định vùng lên bỏ chạy thì đã bị đè xuống cùng một ngọn giáo đâm xuyên thấu người. Hắn thét lên một tiếng khủng khiếp rồi nằm vật xuống bất động.

Hai chàng Hobbit vẫn nằm bẹp dưới đất, y như khi Grishnákh bỏ họ lại. Một kỵ sĩ khác phi ào đến hỗ trợ đồng đội. Không rõ bởi sự nhạy bén đặc biệt của thị giác, hay của loại giác quan nào khác, mà con ngựa nhảy lên và nhẹ nhàng phóng qua họ; còn người cưỡi lại không hề nhìn thấy họ đang nằm trùm kín những tấm áo choàng tiên, lúc này đang mất vía, và quá hoảng sợ không dám cử động.

* * *

Cuối cùng Merry cũng cựa người rồi khẽ thì thầm: “Đến giờ vẫn ổn; thế nhưng chúng ta làm gì để tránh bị đâm xuyên táo đây?”

Họ có được câu trả lời gần như tức thì. Tiếng thét của Grishnákh đã khuấy động lũ Orc. Qua những tiếng gào thét vang lên từ phía gò đất hai chàng Hobbit có thể đoán ra việc mình biến mất đã bị phát hiện: có lẽ Uglúk đang chém rụng thêm vài cái đầu nữa. Rồi đột nhiên có nhiều tiếng Orc thét lên đáp trả từ bên phải, bên ngoài vòng lửa canh, từ phía khu rừng và dãy núi. Rõ ràng là Mauhúr đã tới và đang tấn công những kẻ bao vây. Có tiếng ngựa phi dồn. Đội Kỵ Sĩ siết chặt vòng vây xung quanh gò đất, bất chấp những loạt tên của lũ Orc, như để loại trừ bất cứ cuộc tẩu thoát nào, trong khi một toán khác phóng đi giải quyết những kẻ mới đến. Đột nhiên Merry và Pippin nhận thấy giờ đây họ đã ở bên ngoài vòng vây mà chưa cần phải động chân: chẳng còn gì chắn giữa họ và con đường thoát nữa.

“Giờ,” Merry nói, “chỉ cần chân tay được cởi, chúng ta đã có thể chạy đi rồi. Nhưng anh không thể chạm tới nút buộc, mà cũng chẳng cắn được.”

“Không cần cố đâu,” Pippin nói. “Em đang định nói với anh: Em đã lo xong việc cởi trói tay. Mấy vòng dây này chỉ để ra vẻ thôi. Tốt hơn anh nên làm một miếng lembas trước đã.”

Cậu tuột đoạn thừng khỏi cổ tay và móc ra một gói nhỏ. Những chiếc bánh đã vỡ, nhưng vẫn tốt, vẫn được gói trong lớp lá. Mỗi chàng Hobbit ăn lấy hai ba mẩu bánh. Vị bánh mang lại cho họ ký ức về những khuôn mặt đẹp đẽ, tiếng cười đùa, và những món ăn ngon lành vào những ngày bình yên giờ đã cách xa. Họ trầm ngâm ăn một chập lâu, ngồi trong bóng tối, chẳng buồn để tâm đến những tiếng gào thét hay âm thanh trận chiến ở gần đó. Pippin là người đầu tiên trở về với thực tại.

“Chúng ta phải chuồn thôi,” cậu nói. “Nhưng đợi một lát đã!” Thanh kiếm của Grishnákh nằm ngay tầm tay cậu, nhưng quá nặng và vướng víu khó sử dụng; nên cậu bò về phía trước, tìm thấy xác một tên yêu tinh, rút từ bao kiếm của hắn ra một con dao dài và sắc. Con dao giúp cậu cởi dây trói cho cả hai.

“Giờ thì đến lúc rồi!” cậu nói. “Khi nào nóng người hơn một chút, có lẽ chúng ta sẽ lại có thể đứng, và đi được. Nhưng dù thế nào thì tốt hơn đầu tiên chúng ta cứ bò đã.”

Và họ bò. Lớp đất mặt khá dày và mềm, điều đó có lợi cho họ; thế nhưng có vẻ như đó là một công việc lâu la chậm chạp. Họ vòng tránh ngọn lửa canh một đoạn khá xa, rồi trườn lên phía trước từng tí một, cho tới khi đến được dòng sông đang cuộn chảy ùng ục trong màn đêm bên dưới những bờ sâu. Rồi họ quay lại nhìn.

Tiếng huyên náo đã lắng xuống. Rõ ràng Mauhúr và “lính” của hắn đã bị tiêu diệt hoặc bị đuổi đi. Đội Kỵ Binh đã quay lại phiên gác đêm lặng lẽ đến đáng sợ của họ. Thế nhưng nó sẽ không kéo dài thêm lâu nữa. Đêm đã tàn. Ở phía Đông, bầu trời không mây đang bắt đầu sáng dần.

“Chúng ta phải ẩn nấp đi thôi,” Pippin nói, “hoặc không chúng ta sẽ bị phát hiện. Cũng chẳng tốt đẹp gì nếu mấy tay kỵ sĩ này nhận ra chúng ta không phải là Orc sau khi ta đã chết rồi.” Cậu đứng dậy và giậm chân. “Mấy sợi thừng này siết đau như cắt vậy; nhưng bàn chân em bắt đầu ấm lại. Em đã có thể chập chững đi được rồi. Anh thì sao, Merry?”

Merry đứng dậy. “Được rồi,” cậu nói, “anh xoay xở được. Lembas đã thực sự tiếp thêm năng lượng! Và cả cảm giác phấn chấn hơn nhiều thứ thuốc nóng của lũ Orc. Không biết thuốc ấy làm bằng gì. Nhưng có lẽ tốt hơn là không biết. Hãy làm một ngụm nước để trôi đi mọi suy nghĩ về nó!”

“Không phải ở đây, bờ sông dốc quá,” Pippin nói. “Tiến lên phía trước nào!”

Họ đổi hướng và chậm rãi bước đi bên nhau dọc theo dòng sông. Đằng Đông đang hừng lên phía sau họ. Họ vừa đi vừa đối chiếu những sự kiện, nói chuyện vui tươi theo phong cách của người Hobbit về những gì đã xảy ra kể từ khi bị bắt. Từ lời lẽ của họ chẳng ai có thể tưởng tượng được rằng họ đã bị đối xử tàn nhẫn, đã phải trải qua những cơn nguy khốn, phải đi trong tuyệt vọng thẳng vào nơi chỉ có đau đớn và chết chóc; hoặc rằng ngay lúc này, như họ biết rõ, họ chẳng có nhiều cơ hội tìm thấy bạn bè hay bình an được nữa.

“Có vẻ như em đã làm tốt đấy, cậu Took ạ,” Merry nói. “Em sẽ được dành gần hết một chương sách của ông già Bilbo, nếu anh có cơ hội được kể lại cho ông ấy. Tốt lắm: nhất là chuyện đoán ra được âm mưu của tên côn đồ lông lá đó mà chơi lại hắn ta. Nhưng anh tự hỏi liệu có ai thấy được dấu đường của em và tìm thấy cái ghim cài đó không. Anh chắc sẽ bực lắm nếu để mất cái của anh, nhưng anh sợ cái của em đã ra đi mãi mãi rồi.

“Anh sẽ phải chải lại ngón chân, nếu còn muốn ngang hàng với em. Thực tình anh họ Hươu Bia Rum giờ sẽ đi lên trước đây. Đến lượt cậu ta chứng tỏ rồi. Anh cho rằng em chẳng hình dung được ta đang ở đâu; may mà anh biết tận dụng thời gian ở Thung Đáy Khe hơn em. Bọn mình đang đi về phía Tây dọc theo sông Luồng Ent. Điểm cuối Dãy Núi Mù Sương đang ở trước mắt và cả Rừng Fangorn nữa.”

Cậu còn chưa kịp dứt lời thì vùng bìa rừng đen sậm đã hiện ra lù lù ngay trước mặt. Màn đêm có vẻ như vẫn nán lại dưới những tán cây lớn, cố trườn khỏi buổi Bình Minh đang đến.

“Dẫn đường đi, cậu Hươu Bia Rum!” Pippin nói. “Hoặc lùi bước! Chúng ta đã được cảnh báo về Fangorn. Nhưng anh chàng biết tuốt hẳn không quên tuốt.”

“Anh không quên,” Merry trả lời, “nhưng anh thấy khu rừng có vẻ là hơn, dù thế nào thì cũng hơn là quay lại để rơi vào trận chiến.”

Cậu dẫn đường vào bên dưới những cành cây khổng lồ. Chúng có vẻ cổ thụ đến mức chẳng thể đoán nổi tuổi. Những chùm địa y lớn buông xuống như những chòm râu, phất phơ trong gió nhẹ. Từ trong bóng tối hai chàng Hobbit lại ló ra, nhìn xuống triền dốc vừa bỏ lại phía sau: những hình thù nhỏ bé trốn nấp trong ánh sáng mờ tối ấy trông như những đứa bé Tiên từ sâu thẳm ngàn xưa nơi Rừng Hoang lạ lẫm ngắm nhìn buổi Bình Minh đầu tiên trong đời.

Xa tít bên kia Sông Cả, bên kia miền Đất Nâu, hàng lý rồi hàng lý xám xịt, Bình Minh đang lên, đỏ rực như lửa. Những hồi tù và của thợ săn cất lên ồn ã đón chào. Những Kỵ Sĩ Rohan đột nhiên bừng tỉnh. Tù và đáp lại tù và vang vọng.

Trong bầu không khí lạnh lẽo, Merry và Pippin nghe thấy rõ ràng những tiếng hí của ngựa chiến, và cả những tiếng hát của rất nhiều người đột nhiên vang lên. Vầng Mặt Trời hé lên, một lưỡi liềm lửa đỏ trên lằn ranh thế giới. Rồi cất tiếng thét đồng thanh dũng mãnh, đội Kỵ Sĩ bắt đầu tiến công từ phía Đông; ánh sáng đỏ lấp lánh trên giáp trụ và mũi giáo của họ. Lũ Orc gào thét và bắn tất cả số tên còn lại. Hai chàng Hobbit nhìn thấy nhiều kỵ sĩ ngã xuống; nhưng đội ngũ của họ vẫn dấn tiếp lên đỉnh quả đồi, vượt qua đồi rồi quay lại tấn công lần nữa. Phần lớn những tên Orc còn sống bèn phá đội hình, chạy túa ra các hướng, từng tên đều bị truy sát. Thế nhưng vẫn còn một băng Orc, co cụm thành một mũi hình nêm đen đúa, quyết tâm nhằm hướng khu rừng mà đi. Chúng tiến lên triền dốc đánh thẳng vào đội quân canh gác. Giờ chúng đã tiến vào rất gần, và có vẻ như chúng chắc chắn sẽ thoát được: chúng đã hạ sát ba Kỵ Sĩ chắn đường.

“Chúng ta xem quá lâu rồi đấy,” Merry nói. “Đó là Uglúk! Anh không muốn gặp lại hắn đâu.” Hai chàng Hobbit quay người rồi chạy sâu vào bóng tối của khu rừng.

Và như vậy họ đã không kịp chứng kiến cuộc cầm cự cuối cùng, khi Uglúk bị đuổi kịp và bị dồn vào bước đường cùng ở ngay tại bìa khu rừng Fangorn. Ở đó hắn đã bị hạ sát dưới tay Éomer, Đệ Tam Thống Chế đất Mark, đã xuống ngựa đấu kiếm tay đôi với hắn. Và trên khắp những cánh đồng rộng lớn những Kỵ Sĩ mắt tinh đã truy sát nốt vài tên Orc tẩu thoát được vẫn còn đủ sức chạy.

Rồi sau khi đặt những đồng đội tử trận xuống một ngôi mộ chung và hát những bài ngợi ca, đội Kỵ Sĩ đốt một đống lửa khổng lồ và vung vãi tro cốt kẻ thù của họ. Và như vậy cuộc tấn công đã kết thúc, không một tin tức nào lọt ra đến được Mordor hay Isengard; nhưng đám khói từ đống lửa đã bốc lên tận trời và không thể tránh khỏi nhiều con mắt dò xét.

CHƯƠNG IV CÂY RÂU

Lúc này hai chàng Hobbit di chuyển với toàn bộ tốc lực mà bóng đêm cùng khu rừng rậm rạp cho phép, men theo đường đi của dòng nước, hướng về phía Tây, leo lên những sườn dốc của dãy núi, tiến vào mỗi lúc một sâu bên trong rừng Fangorn. Dần dần nỗi sợ lũ Orc nguôi đi, và bước chạy của họ chậm lại. Một cảm giác ngột ngạt kỳ lạ dâng lên trong họ, như thể bầu không khí quá loãng hoặc quá thiếu không thở nổi.

Cuối cùng Merry dừng lại. “Chúng ta không thể tiếp tục thế này được,” cậu hổn hển. “Anh cần một chút không khí.”

“Dù thế nào chúng ta cũng phải uống nước,” Pippin nói. “Em khô cổ rồi.” Cậu leo lên một rễ cây lớn ngoằn ngoèo đâm xuống dòng nước, rồi cúi xuống múc lên chút nước trong đôi bàn tay chụm lại. Nước sạch và lạnh khiến cậu uống liền nhiều ngụm. Merry cũng làm theo. Nước đã làm cả hai tỉnh lại và dường như còn cổ vũ trái tim họ; họ ngồi cùng nhau một lát bên bờ nước, khua khoắng những đôi chân mệt mỏi, và nhìn những hàng cây đang đứng im lìm xung quanh, hàng này tiếp nối hàng nọ, cho đến khi khuất dần trong chạng vạng màu xám ở mọi hướng.

“Anh vẫn chưa dẫn bọn mình đi lạc đấy chứ?” Pippin vừa nói vừa ngả người tựa lưng vào một thân cây lớn. “Ít nhất thì chúng ta vẫn có thể bám theo hướng dòng nước này, Luồng Ent hay gọi là gì cũng được, và rồi có thể ra được đúng nơi mà chúng ta đã đi vào.”

“Có thể làm vậy, nếu chân của chúng ta cho phép,” Merry nói, “và nếu chúng ta được thở tử tế.”

“Phải, ở trong này thật là mờ ảo, và ngột ngạt,” Pippin nói. “Không hiểu sao nó lại làm em nhớ đến căn phòng cổ bên trong Khu Lớn của nhà Took ở mãi tận các Smial tại Ấp Tuck: một phòng thật rộng lớn, đồ đạc không hề bị dịch chuyển mà cũng không thay đổi qua biết bao thế hệ. Người ta nói Già Took sống ở đó hết năm này qua năm khác, ông ấy và căn phòng cùng nhau già đi và nhếch nhác thêm - và căn phòng không hề bị động đến từ khi ông ấy qua đời, một thế kỷ trước. Và Già Gerontius là kỵ của em: vậy là cũng lùi lại kha khá đấy. Nhưng điều đó chẳng là gì so với cảm giác cổ xưa của khu rừng này. Hãy nhìn bao nhiêu là những râu ria địa y chảy dài, rỉ nước, bờm xờm kìa! Có vẻ như hầu hết cây cối đều phủ toàn lá khô rách rưới chẳng bao giờ rụng. Thật bừa bộn. Em không thể tưởng tượng mùa xuân ở đây trông thế nào, nếu có bao giờ đến; chắc lại càng không có chuyện dọn dẹp đón xuân về.”

“Nhưng dù thế nào thì thỉnh thoảng Mặt Trời cũng phải ngó vào đây chứ,” Merry nói. “Trông nó và cảm giác về nó không hề giống mô tả của Bilbo về khu rừng Âm U chút nào cả. Ở đó tất cả đều đen tối, và là nơi trú ẩn của những thứ đen tối. Còn ở đây chỉ là mờ ảo và nhiều cây đến đáng sợ. Chẳng thể hình dung có con vật nào lại có thể sống được ở đây, hay ở lại đây lâu dài.”

“Đúng vậy, cả người Hobbit nữa,” Pippin nói. “Và em cũng không thích nghĩ đến việc phải đi xuyên qua đây nữa kia. Em đoán sẽ chẳng có gì ăn được suốt cả trăm dặm. Đồ dự trữ của chúng ta thế nào rồi?”

“Ít lắm,” Merry trả lời. “Chúng ta đã bỏ chạy mà chẳng mang theo gì ngoài một cặp lembas dự trữ, và bỏ lại mọi thứ khác,” Họ nhìn những chiếc bánh tiên còn lại: vài mảnh vỡ đủ cho khoảng năm ngày đạm bạc, tất cả chỉ có vậy. “Và chẳng có khăn choàng hay chăn đắp,” Merry nói. “Dù đi đường nào thì đêm nay bọn mình vẫn sẽ bị lạnh.”

“Vậy tốt hơn là bọn mình nên quyết định đường đi ngay lúc này,” Pippin nói. “Giờ chắc sáng rõ rồi.”

Ngay sau đó họ nhận thấy một ánh sáng vàng xuất hiện, ở đâu đó phía sâu trong rừng: dường như những tia sáng mặt trời vừa bất chợt xuyên qua được mái rừng.

“Xin chào!” Merry nói. “Chắc hẳn Mặt Trời đã chui vào một đám mây trong khi bọn mình đang ở dưới những cái cây này, và bây giờ bà ta lại chui ra được; hoặc không bà ta đã trèo lên cao nên nhìn qua được một khoảng hở nào đó. Không xa đâu - hãy đi xem thế nào!”

Họ nhận thấy quãng đường xa hơn họ tưởng. Mặt đất dựng lên dốc đứng, và mỗi lúc một nhiều sỏi đá. Họ càng đi ánh sáng càng tỏa rộng, và không lâu sau họ gặp phải một bức tường đá chắn ngay phía trước: một vách đồi, hoặc cũng có thể là điểm kết thúc đột ngột của nhánh núi vươn dài nào đó từ dãy núi phía xa. Không một cây cối nào mọc trên đó, ánh mặt trời chiếu thẳng lên bề mặt đá. Cành lá của đám cây mọc dưới chân tường đá chọc thẳng ra cứng đờ, như thể đang cố vươn ra sưởi ấm. Nơi trước đây tất cả trông đều héo tàn và xám xịt, thì bây giờ khu rừng lại ánh lên những màu nâu thắm, cùng màu vỏ cây xám đen mịn màng như da thuộc bóng láng. Những thân cây hửng màu lục nhạt như màu cỏ non: xuân sớm hay hình ảnh thoáng qua của nó đang trải ra quanh họ.

Trên mặt bức tường đá có gì đó giống như một cầu thang: có lẽ là tự nhiên, được tạo ra khi vách đá bị mưa gió bào mòn rồi nứt vỡ bởi nó trông thô ráp và không đều. Ở cao phía trên, gần ngang tầm ngọn rừng, có một khoảng thềm chìa ra bên dưới một vách dựng. Chẳng có gì mọc lên từ đó ngoại trừ ít cỏ dại bên bờ đá và một gốc cây chỉ còn lại hai cành cong queo: nó gần giống hình thù một ông già xương xẩu, đứng đó, hấp háy mắt trong nắng sớm.

“Chúng ta lên nào!” Merry hào hứng nói. “Giờ là lúc để hít không khí trong lành, và nhìn ra khắp vùng đất!”

Họ hết trèo lại trườn lên phía trên vách đá. Nếu cầu thang này là nhân tạo thì chắc hẳn nó được dựng lên cho những bàn chân lớn hơn và những đôi chân dài hơn chân họ. Họ quá háo hức nên quên không ngạc nhiên thấy những vết thương, những phỏng rộp từ cuộc bắt cóc đã lành lại, và sinh lực cũng đã trở lại một cách khác thường. Cuối cùng họ đến được mép thềm đá gần như ở ngay bên dưới gốc cây cổ thụ; rồi họ nhảy lên và quay lưng lại quả đồi, hít thở thật sâu đoạn nhìn về phía Đông. Họ nhận thấy họ mới chỉ đi được khoảng ba hay bốn dặm vào trong khu rừng: những ngọn cây trải xuống triền dốc hướng ra vùng bình nguyên. Ở đó, ngay gần mép rừng, họ thấy những cuộn khói đen bốc lên, dập dìu trôi về phía họ.

“Gió đang đổi chiều,” Merry nói. “Nó lại thổi từ phía Đông. Trên này lạnh quá.”

“Phải,” Pippin nói, “em sợ đây chỉ là một chút nắng thoáng qua, rồi tất cả sẽ lại trở nên xám xịt. Thật tiếc làm sao! Khu rừng già xơ xác này trông thật khác trong ánh mặt trời. Em gần như đã cảm thấy thích nơi này đấy.”

“Ngươi gần như thấy thích Khu Rừng sao! Tốt đấy! Một sự tử tế thật hiếm có,” một giọng nói lạ lẫm cất lên. “Hãy quay lại đây để ta nhìn thấy mặt các ngươi. Còn ta lại gần như cảm thấy không ưa cả hai ngươi, nhưng chúng ta không nên vội vàng như thế. Quay lại đây.” Một bàn tay lớn khớp ngón nổi u đặt lên vai mỗi người, và họ bị xoay ra đằng sau, nhẹ nhàng nhưng không thể cưỡng lại; rồi hai cánh tay khổng lồ nhấc bổng họ lên.

Họ nhận thấy mình đang nhìn vào một khuôn mặt khác thường hết sức. Nó thuộc về một hình thù khổng lồ giống như Người, lại gần giống Quỷ Khổng Lồ, cao ít nhất mười bốn bộ, vô cùng cường tráng, với cái đầu cao, và không hề có cổ. Thật khó nói hình hài ấy đang mặc bên ngoài một lớp như vỏ cây màu xanh xám, hay đó chính là lớp da. Nhưng dù thế nào thì hai cánh tay của nó, cách thân một quãng ngắn, lại không hề nhăn nheo, mà được bao phủ một lớp da nâu mịn màng. Đôi bàn chân lớn có bảy ngón ở mỗi bên. Phủ lên nửa dưới khuôn mặt dài là một bộ râu lòa xòa, rậm rạp, gần như khẳng khiu ở gốc nhưng lại mảnh dần và đầy rêu ở phía ngọn. Nhưng ngay lúc đó hai chàng Hobbit chẳng thấy được gì nhiều ngoài đôi mắt. Đôi mắt sâu thẳm lúc này đang soi xét họ, chậm rãi và nghiêm nghị, nhưng cũng rất sắc bén. Đôi mắt màu nâu, lấp lánh ánh xanh. Sau này Pippin vẫn thường cố tả lại ấn tượng đầu tiên của cậu khi nhìn thấy chúng.

“Cảm giác như thể có một cái giếng khổng lồ đằng sau đôi mắt ấy, chứa đầy những ký ức trải hàng thiên niên kỷ cùng những suy nghĩ đằng đẵng, chậm chạp, và kiên định; nhưng trên bề mặt lại long lanh hiện tại; như ánh mặt trời lấp lánh trên lớp lá ngoài của một cây đại thụ, hay trên gợn sóng của một hồ nước sâu thẳm. Tôi không biết, nhưng cảm giác cứ như một thứ gì đó mọc trên mặt đất - đang thiếp ngủ, có thể nói vậy, hay chỉ cảm nhận bản thân mình như một thứ gì đó ở giữa đầu rễ và đầu lá, giữa đất sâu và trời cao, đột nhiên bừng tỉnh dậy mà ngắm nhìn anh với cùng một sự quan tâm chậm rãi như vẫn thường suy ngẫm những vấn đề nội tại của chính mình trong suốt những năm dài bất tận.”

“Hrum, Hoom,” giọng nói lầm bầm, một giọng trầm như được phát ra từ một cây sáo gỗ rất trầm. “Rõ ràng là rất kỳ lạ! Đừng vội vàng, đó là tôn chỉ của ta. Nhưng giả sử ta đã nhìn thấy các ngươi, trước khi nghe thấy giọng các ngươi - ta thích giọng ấy: những âm thanh nhỏ nhẹ dễ chịu; chúng gợi lại điều gì đó mà ta không nhớ ra được - giả sử ta nhìn thấy các ngươi, trước khi nghe thấy giọng các ngươi, thì ta đã giẫm bẹp các ngươi rồi, vì tưởng là lũ Orc tí hon, và sau đó mới nhận ra là đã nhầm lẫn. Các ngươi thật kỳ lạ, rõ ràng vậy. Rễ cành ơi, thật kỳ lạ!”

Pippin, dù vẫn còn kinh ngạc, không còn cảm thấy sợ hãi nữa. Trước đôi mắt đó cậu cảm thấy một sự hồi hộp đầy hiếu kỳ, chứ không phải là sợ hãi. “Làm ơn cho hỏi,” cậu nói, “ông là ai? Và ông là gì vậy?”

Một cái nhìn kỳ quặc ánh lên trong đôi mắt già cả, gần như là cảnh giác; những giếng sâu đã bị đậy lại. “Hrum, thế này,” giọng nói trả lời; “ta là Ent, hay đó là cách mọi người gọi ta. Phải rồi, từ đó là Ent. Ent trưởng, là ta, ngươi có thể nói vậy, theo cách nói của ngươi. Fangorn là tên của ta đối với một số kẻ, một số kẻ khác lại gọi là Cây Râu. Cây Râu có vẻ được đấy.”

“Ent sao?” Merry hỏi lại. “Nghĩa là gì vậy? Thế ông gọi mình là gì? Tên thật của ông là gì?”

“Hoo, nào!” Cây Râu trả lời. “Hoo! Nói ra là sẽ lộ cả! Đừng vội vàng. Và ta mới là người đang hỏi. Các ngươi đang ở đất của ta. Ta thắc mắc không biết các ngươi là giống gì? Ta không thể nhận ra các ngươi. Có vẻ như các ngươi không có trong những danh sách cổ mà ta học khi còn trẻ. Nhưng thời đó đã cách đây lâu, lâu lắm rồi, và có lẽ người ta đã làm danh sách mới. Để ta xem nào! Để ta xem nào! Nó thế nào nhỉ?

Này nghe kể Tích Sinh Vật Trên Đời!

Trước tiên giống loài tự do có bốn:

Đầu lòng thức sớm là dòng giống Tiên;

Ở nhà tối tăm, Người Lùn khai mỏ;

Ent từ đất nở, già như núi đồi;

Đoản mệnh Con Người, chủ nhân ngựa tốt:

Hm, hm, hm.

Nai hay nhảy nhót, hải ly hay xây,

Ưa húc lợn lòi, ưa mật là gấu,

Chó săn sục sạo, lẩn lút thỏ rừng...

hm, hm.

Bò sống dưới đồng, đại bàng vách núi,

Hươu khoe sừng đội; nhất chóng ó ta,

Nhất trắng thiên nga, nhất lạnh là rắn...

“Hoom, hm; hoom, hm, nó thế nào nhỉ? Room tum, room tum, roomty toom tum. Cả một danh sách dài đấy. Nhưng dù thế thì các ngươi cũng có vẻ không giống ở đâu cả!”

“Có vẻ như bọn cháu vẫn thường bị gạt ra khỏi những danh sách cổ, và những câu chuyện cổ,” Merry nói. “Thế nhưng bọn cháu đã tồn tại từ khá lâu nay rồi. Bọn cháu là người Hobbit.”

“Sao ta không thêm một dòng nữa nhỉ?” Pippin nói.

“Làm nhà trong hốc, Hobbit tí hon.

Cho bọn cháu vào bộ bốn, ngay sau Con Người (Dân Cao Lớn) là được thôi mà.”

“Hm! Không tồi đâu, không tồi đâu,” Cây Râu nói. “Như thế được đấy. Vậy ra các ngươi sống trong hốc à? Nghe rất đúng và thích đáng. Vậy, ai gọi các ngươi là Hobbit? Ta nghe cái tên đó không có vẻ Tiên lắm. Người Tiên đã tạo nên tất cả từ ngữ cổ: họ đã khởi đầu.”

“Chẳng có ai khác gọi bọn cháu là Hobbit hết; bọn cháu tự gọi mình như vậy,” Pippin nói.

“Hoom, hmm! Nào! Đừng vội vàng thế chứ! Các ngươi tự gọi các ngươi là Hobbit sao? Nhưng đừng đi nói cho bất kỳ ai nhé. Nếu không cẩn thận các ngươi có thể sẽ để lộ cả tên thật ra đấy.”

“Bọn cháu không quen cẩn thận giấu điều đó,” Merry nói. “Thực sự thì cháu là một người họ Hươu Bia Rum, Meriadoc Hươu Bia Rum, cho dù mọi người chỉ gọi cháu là Merry.”

“Còn cháu là một người họ Took, Peregrin Took, nhưng bình thường cháu được gọi là Pippin, hoặc chỉ là Pip.”

“Hm, nhưng ta thấy các ngươi đúng là giống người vội vàng,” Cây Râu nói. “Ta rất lấy làm hân hạnh có được lòng tin của các ngươi; nhưng các ngươi chớ nên quá thoải mái ngay lập tức như vậy. Ngoài kia có Ent này và Ent khác, các ngươi biết đấy; hoặc ngoài kia có Ent và những thứ trông giống Ent nhưng không phải, các ngươi có thể nói vậy. Ta sẽ gọi các ngươi là Merry và Pippin, nếu các ngươi thấy thoải mái - tên đẹp đấy. Bởi ta không định nói tên của ta, ít ra là chưa phải bây giờ.” Một cái nhìn kỳ quặc nửa hiểu biết, nửa khôi hài ánh lên cùng tia lửa xanh trong đôi mắt ông ta. “Thứ nhất là sẽ mất rất nhiều thời gian: tên của ta vẫn luôn dài thêm, mà ta đã sống được rất lâu, rất lâu rồi; vì vậy tên của ta cũng giống như một câu chuyện. Những cái tên thật luôn kể cho các ngươi câu chuyện về những gì mang tên ấy trong ngôn ngữ của chúng ta, các ngươi có thể gọi đó là Tiếng Ent cổ. Đó là một ngôn ngữ rất hay, nhưng phải mất rất nhiều thì giờ mới nói được bất cứ điều gì bằng tiếng ấy, bởi vì chúng ta không nói bất cứ điều gì bằng tiếng ấy cả, trừ khi điều đó đáng phải mất nhiều thì giờ để nói, và để nghe.

“Nhưng bây giờ,” và đôi mắt trở nên rất sáng và “hiện diện”, dường như chúng nhỏ lại và gần như quắc lên nữa, “có gì đang diễn ra vậy? Các ngươi đang làm gì ở đó thế? Ta có thể nhìn thấy, nghe thấy (và ngửi thấy và cảm thấy) đáng kể từ cái, từ cái, từ cái a-lalla-lalla-rumba-kamanda-lind-or-burúmë này. Xin thứ lỗi: đó là một phần tên ta gọi nơi đó; ta không biết từ tương ứng trong những ngôn ngữ bên ngoài: các ngươi biết đây, nơi mà chúng ta đang ở đây, nơi ta đứng và nhìn ra xa vào những buổi sáng đẹp trời và nghĩ về Mặt Trời, về đồng cỏ bên ngoài khu rừng, về lũ ngựa, và mây, và cả thế giới đang trải ra nữa. Điều gì đang diễn ra vậy? Gandalf đang định làm gì? Và những tên - burárum,” ông ta phát ra một tiếng ầm trầm đục như một nốt nghịch trên chiếc đàn ống cỡ đại - “những tên Orc, và tay Saruman trẻ tuổi ở dưới Isengard kia? Ta thích nghe tin tức. Nhưng đừng quá nhanh nhảu.”

“Có khá nhiều thứ đang diễn ra,” Merry nói; “và ngay cả nếu bọn cháu cố nhanh nhảu, vẫn phải mất rất lâu mới kể hết. Nhưng ông đã bảo bọn cháu không được vội. Bọn cháu có nên kể cho ông bất cứ thứ gì sớm thế không? Ông có nghĩ là khiếm nhã nếu bọn cháu hỏi ông định làm gì với bọn cháu, và ông thuộc bên nào không? Và ông có quen Gandalf không?”

“Có, ta có quen cậu ta: thầy phù thủy duy nhất thực sự quan tâm đến cây cối,” Cây Râu nói. “Các ngươi quen cậu ta không?”

“Có,” Pippin buồn bã nói, “bọn cháu từng quen. Ông ấy sinh thời là một người bạn lớn, và là người dẫn đường cho bọn cháu.”

“Vây ta có thể trả lời những cậu hỏi kia của các cháu,” Cây Râu nói. “Ta sẽ không làm gì với các cháu cả: nếu ý của các cháu là ‘làm gì các cháu’ mà không được các cháu cho phép. Chúng ta có thể sẽ làm vài điều gì đó cùng nhau. Ta không biết bên nào là bên nào. Ta đi theo con đường của riêng ta; thế nhưng con đường của các cháu có thể sẽ đi cùng với con đường của ta trong ít lâu đấy. Nhưng các cháu vừa nói đến cậu Gandalf cứ như thể cậu ta sống trong một câu chuyện đã đi đến hồi kết.”

“Vâng, đúng vậy,” Pippin buồn bã nói. “Câu chuyện có vẻ vẫn đang tiếp diễn, nhưng cháu sợ là Gandalf đã rơi khỏi câu chuyện.”

“Hoo, vậy đấy!” Cây Râu nói. “Hoom, hm, à vậy đấy.” Ông ta ngưng lại, nhìn hai chàng Hobbit một lúc lâu. “Hoom, à vậy đấy ta không biết phải nói gì nữa cả. Vậy đấy!”

“Nếu ông muốn nghe thêm,” Meny nói, “bọn cháu sẽ kể ông nghe. Nhưng sẽ mất ít lâu đấy. Ông không muốn thả bọn cháu xuống sao? Chúng ta không thể cùng nhau ngồi đây dưới ánh mặt trời sao, trong khi nó vẫn còn lưu lại? Hẳn ông sẽ mệt nếu cứ giơ bọn cháu mãi trên này.”

“Hm, mệt sao? Không đâu, ta không mệt. Ta không dễ mệt vậy đâu. Và ta không bao giờ ngồi xuống. Ta không, hm, gập người được. Thế nhưng Mặt Trời đúng là đang lặn đấy. Chúng ta hãy rời cái - các cháu đã nói tên các cháu gọi nó là gì chưa?”

“Quả đồi chăng?” Pippin gợi ý. “Thềm? Cầu thang?” Merry gợi ý.

Cây Râu lặp lại những từ đó một cách trầm tư. “Quả đồi. Phải rồi, chính là từ đó. Nhưng đó là một từ vội vàng đối với một thứ đã đứng đây suốt từ khi phần này của thế giới thành hình. Nhưng không sao. Chúng ta hãy rời khỏi đây, và đi.”

“Chúng ta sẽ đi đâu?” Merry hỏi.

“Về nhà ta, về một trong những ngôi nhà của ta,” Cây Râu trả lời.

“Chỗ đó có xa không?”

“Ta không biết. Các cháu có thể coi là xa, có lẽ vậy. Nhưng nếu vậy thì đã sao?”

“Ông thấy đấy, bọn cháu mất hết cả hành lý,” Merry nói. “Bọn cháu chỉ còn chút thức ăn.”

“Ô! Hm! Các cháu không phải lo lắng về điều đó,” Cây Râu nói. “Ta sẽ cho các cháu uống một thứ có thể giúp các cháu xanh tươi trong rất, rất lâu. Và nếu chúng ta quyết định chia tay, ta có thể đưa các cháu ra khỏi vùng đất của ta tới bất cứ điểm nào các cháu chọn. Chúng ta đi thôi!”

Nắm lấy hai chàng Hobbit nhẹ nhàng nhưng chắc chắn, mỗi người kẹp trong một khuỷu tay, Cây Râu nhấc một bàn chân to lớn lên rồi đến chân kia, đưa họ đến mép thềm đá. Những ngón chân như rễ cây bám chặt vào đá. Rồi ông ta bước xuống từng bậc một cách thận trọng và khoan thai, tới tận thềm Khu Rừng.

Tức thì ông ta rảo những bước dài qua cây cối, mỗi lúc một sâu dần vào trong rừng, không lúc nào rời xa dòng nước, hướng thẳng lên sườn dãy núi. Rất nhiều cây cối dường như say ngủ, hay chẳng nhận ra có ông ta cũng như khi những sinh vật khác đi ngang qua; thế nhưng vẫn có một vài cây rung mình, và vài cây khác vươn cành để khỏi xòa xuống đầu khi ông ta đi tới. Từ đầu đến cuối ông ta vừa bước nói chuyện một mình bằng một chuỗi âm thanh du dương tuôn dài.

Hai chàng Hobbit im lặng trong ít lâu. Thật kỳ lạ là họ lại cảm thấy an toàn và thoải mái, và họ có đáng kể những điều phải suy nghĩ và thắc mắc. Cuối cùng Pippin lại là người đánh liều lên tiếng.

“Xin làm ơn, ông Cây Râu,” cậu nói, “cháu có thể hỏi ông điều này được không? Tại sao Celeborn lại cảnh báo bọn cháu về khu rừng của ông? Ông ấy nói bọn cháu không nên liều mạng dấn thân vào trong này.”

“Hmm, ông ta nói vậy ư?” Cây Râu hầm hừ. “Và có thể ta cũng nói đúng như vậy nếu các cháu đi đường đó. Đừng nên liều mạng dấn thân vào khu rừng Laurelindórenan! Người Tiên từng gọi nó như vậy, nhưng giờ họ đã đặt tên khác ngắn hơn: họ gọi nó là Lothlórien. Có lẽ họ đúng: nó đang tàn lụi, chứ không mọc thêm nữa. Vùng đất Thung Lũng Vàng Hát, nó đã từng là như vậy, từ ngày xửa ngày xưa. Giờ nó là Hoa Mộng. Vậy đấy! Nhưng đó là một nơi kỳ quặc, và không dành cho bất cứ ai đâm đầu vào đâu. Ta ngạc nhiên vì hai cháu ra được khỏi đó, nhưng ngạc nhiên hơn nhiều vì các cháu lại còn vào nổi: người lạ đã không vào được đó trong suốt nhiều năm rồi. Đó là một vùng đất kỳ quặc.

“Và nơi này cũng vậy. Nhiều người đã gặp điều sầu thảm ở đây. Phải, nhiều lắm, gặp điều sầu thảm. Laurelindórenan lindelorendor malinornélion ornemalin,” ông ta ngâm nga một mình. “Ở đó họ có vẻ đang rơi lại phía sau thế giới, ta đoán vậy,” ông ta nói. “Cả vùng đất này, lẫn tất cả những gì khác bên ngoài khu Rừng Vàng, đều không còn như trước khi Celeborn còn trẻ. Tuy thế:

Taurelilómëa-tumbalemorna Tumbaletaurëa Lómëanor[1],

Họ vẫn từng nói vậy. Mọi thứ đã thay đổi, nhưng điều này vẫn đúng ở nhiều nơi.”

“Ý ông là sao?” Pippin hỏi. “Điều gì đúng?”

“Cây cối và người Ent,” Cây Râu trả lời. “Bản thân ta cũng không hiểu được hết những điều đang tiếp diễn, vậy nên ta không thể giải thích cho các cháu. Vài người trong số bọn ta vẫn là người Ent đích thực, vẫn đủ sống động theo kiểu của bọn ta, nhưng có rất nhiều người đang dần trở nên uể oải, theo đúng kiểu cây, các cháu có thể nói vậy. Hầu hết cây cối chỉ là cây cối, dĩ nhiên rồi; nhưng có nhiều cây đang dần thức dậy. Một vài cây đã thức tỉnh hẳn, và một số ít đã, ừ, à, ừ, có vẻ Ent. Điều này vẫn liên tục diễn ra.

“Khi điều đó xảy ra đối với một cái cây, các cháu sẽ nhận thấy một vài cây có tâm xấu. Chẳng liên quan gì với gỗ của chúng cả: ta không có ý đó. Thế đó, ta từng quen vài tay liễu già tốt bụng ở hạ nguồn Luồng Ent, đã ra đi từ lâu lắm rồi, than ôi! Họ đã rỗng ruột và thực tế là sắp vỡ tan thành từng mảnh, nhưng lại lặng lẽ và nói năng ngọt ngào như một chiếc lá non. Rồi thì có những cây ở các thung lũng dưới dãy núi, cứng cáp như vâm, nhưng lại xấu xa từ trong ra ngoài. Những điều như vậy có vẻ đang lan lộng. Từng có vài nơi vô cùng nguy hiểm tại vùng này. Nay vẫn còn vài mảng rất tối.”

“Có phải ý ông là như khu Rừng Già ở xa tít về phía Bắc không?” Merry hỏi.

“Phải, phải, gần giống vậy, nhưng xấu xa hơn nhiều. Ta không nghi ngờ gì vẫn còn vài mảng tối từ Bóng Tối Lớn nằm lại đó ở mạn xa về phía Bắc; và những ký ức xấu đọng lại. Thế nhưng vùng đất này còn cả những thung lũng sâu, nơi Bóng Tối chưa từng tan đi, và cây cối ở đó còn già đời hơn cả ta. Tuy vậy bọn ta vẫn phải làm những gì có thể làm. Bọn ta xua đuổi người lạ và những kẻ liều mạng; bọn ta dạy và bọn ta luyện, bọn ta đi và bọn ta đào.

“Ent cổ bọn ta là kẻ chăn cây. Giờ bọn ta chỉ còn lại rất ít. Người ta nói cừu rồi sẽ thành ra giống người chăn, còn người chăn cũng sẽ giống cừu; nhưng chậm lắm, và chẳng có bên nào sống được lâu trên thế giới này. Cây và Ent thì nhanh chóng và gần gũi hơn, họ cùng nhau đi qua nhiều kỷ nguyên. Bởi Ent giống Tiên hơn: không hứng thú với bản thân mình như Con Người, mà thích đi sâu bên trong những thứ khác. Thế nhưng Ent cũng lại giống Con Người hơn, dễ thay đổi hơn Tiên, hay như các cháu có thể nói là dễ khoác vào mình màu sắc của bên ngoài hơn. Và lại còn khá hơn cả hai giống đó: bởi họ vững vàng hơn và lưu tâm đến mọi điều lâu hơn.

“Một số bà con của ta giờ trông hệt như cây cối, phải có gì đó to tát lắm mới có thể đánh thức họ được; và họ chỉ nói chuyện thì thào; thế nhưng một vài cây trong số đàn cây của ta lại lá cành uyển chuyển, và rất nhiều cây có thể nói chuyện với ta. Người Tiên đã khởi đầu chuyện đó, tất nhiên, đánh thức cây cối dậy rồi dạy chúng nói và học ngôn ngữ của cây. Lúc nào họ cũng mong mỏi nói chuyện với mọi thứ trên đời, người Tiên xa xưa là vậy đấy. Thế rồi Bóng Tối Lớn tràn đến, và họ đã vượt Đại Dương bỏ đi, hay chạy đến những vùng thung lũng xa xôi, để lẩn tránh, và sáng tác những bài hát về những ngày tháng sẽ chẳng bao giờ trở lại nữa. Chẳng bao giờ trở lại nữa. Phải rồi, phải rồi, ngày xưa tất cả là một khu rừng kéo dài từ đây đến Dãy Núi Lune, và nơi này chỉ là Bìa Đông của nó mà thôi.

“Thật là những ngày khoáng đạt! Cái thời ta có thể bước đi và ca hát suốt cả ngày mà không nghe thấy gì khác ngoài tiếng của chính ta vang vọng trong những dãy đồi trống trải. Mọi khu rừng đều giống như Lothlórien, nhưng rậm rạp hơn, rắn rỏi hơn, và tươi tắn hơn. Và mùi hương trong không khí nữa! Ta đã từng dành cả một tuần lễ chỉ để hít thở.”

Cây Râu chìm vào im lặng, vẫn bước đi nhưng đôi bàn chân to lớn gần như không gây ra tiếng động. Rồi ông ta lại ngâm nga, và chuyển sang thì thầm một bài hát. Dần dần hai chàng Hobbit nhận ra ông ta đang hát cho họ nghe:

Trên đồng liễu mùa Xuân ta bước ở Tasarinan.

A! cánh đồng hương Xuân ngan ngát Nan-tasarion!

Và ta nói thế là tốt.

Ở Ossiriand mùa Hạ ta vơ vẩn rừng du.

A! nắng Hạ nhạc rừng rộn rã bên Bảy Sông Ossir!

Và ta nghĩ thế là nhất.

Tới rừng sồi ở Neldoreth ta ghé chơi khi vào Thu.

A! thắm đỏ tươi vàng xào xạc lá Thu Taur-na-neldor!

Hơn cả lòng ta ao ước.

Trên Dorthonion Đông đến ta trèo lên cao nguyên thông.

A! cành thẫm đen in tuyết trắng gió Đông Orod-na-Thôn!

Vang trời cao xanh ta hát.

Nay xứ sở xưa đã vùi sóng bạc,

Còn ta bước trong Ambaróna, Tauremorna, Aldalómë,

Trong rừng quê ta, trong đất Fangorn,

Nơi rễ đâm dài,

Còn năm tháng nằm dày hơn lá

Rừng Tauremornalómë.

Ông ta ngừng hát, và lặng lẽ tiếp bước; trong khắp khu rừng, xa hết tầm tai có thể nghe được, không thấy một âm thanh nào nữa.

Ngày xế dần, bóng chiều bện lấy quanh những thân cây. Cuối cùng hai chàng Hobbit nhìn thấy, vươn lên mờ mờ ngay phía trước họ, một vùng đất dốc đứng tối đen: họ đã đến chân dãy núi, đến được phần gốc xanh tốt của ngọn Methedras cao ngất. Xuôi xuống sườn đồi, dòng Luồng Ent non nớt, tuôn ra từ những nguồn suối ở cao tít phía trên, chảy ầm ĩ qua từng bậc đá đến gặp họ. Phía bên phải dòng nước có một triền dốc dài, phủ đầy cỏ, giờ đã ngả màu xám trong ánh chạng vạng. Không một bóng cây nào mọc ở đó và nó mở ra đón bầu trời; sao trời đã tỏa sáng trong những hồ chen giữa những bờ mây.

Cây Râu bước lên triền dốc mà chẳng hề ghìm bớt sải chân. Đột nhiên ở ngay phía trước hai chàng Hobbit nhìn thấy một khung cửa rộng lớn. Có hai cây lớn đứng đó, mỗi cây một bên, giống như những trụ cổng sống; thế nhưng không hề có cánh cổng nào ngoài những cành cây bắt chéo và đan xoắn lại nhau. Khi ông già Ent bước tới, hai cái cây nhấc cành lên cao, và toàn bộ lá cây rung lên xào xạc. Chúng đều là cây thường xanh, lá sẫm màu và bóng láng, lấp lánh trong ánh chiều. Phía sau chúng là một khoảng bằng phẳng rộng lớn, như sàn một tòa sảnh khổng lồ được khoét vào trong sườn đồi. Ở cả hai bên, những bức tường dựng lên cao dần, cho đến lúc đạt đến độ cao khoảng năm mươi bộ hoặc hơn, dọc theo bên mỗi bức tường còn có một dải cây, cũng cao dần theo hàng tiến vào sâu phía trong.

Ở đầu phía xa bức tường đá dựng thẳng đứng, thế nhưng ở phía dưới chân nó lại lõm vào thành một gian nông mái hình vòm: bức trần duy nhất của tòa sảnh, không kể những tán cây ở đầu phía trong tỏa bóng xuống khắp mặt đất, chỉ chừa lại một lối mở rộng rãi ngay chính giữa. Một dòng nước nhỏ chảy ra từ những mạch suối phía trên, và rẽ nhánh khỏi dòng chính, róc rách đổ xuống mặt tường dựng đứng, rót xuống những giọt bạc, trông như một bức rèm đẹp đẽ rủ phía trước gian mái vòm. Nước lại được dồn vào một chậu đá trên mặt đất giữa hai dải cây, rồi từ đó nó tràn ra và chảy đi bên cạnh lối mở, tới đoàn tụ với Luồng Ent đang làm cuộc hành trình chảy xuyên rừng.

“Hm! Đây rồi!” Cây Râu nói, phá vỡ sự im lặng nãy giờ. “Ta đã đưa các cháu qua khoảng bảy mươi nghìn sải chân Ent, thế nhưng chừng đó ứng với bao nhiêu trong thước đo quê hương các cháu thì ta không biết. Dù sao chúng ta cùng đã rất gần gốc rễ ngọn Núi Cuối. Một phần tên của nơi này có lẽ là Sảnh Nguồn, nếu được chuyển qua ngôn ngữ của các cháu. Ta thích nó. Chúng ta sẽ ở lại đây đêm nay.” Ông ta đặt họ xuống bãi cỏ giữa hai dải cây, và họ đi theo ông ta đến mái vòm lớn. Lúc này hai chàng Hobbit mới chú ý thấy ông ta bước đi mà đầu gối không hề gập lại, nhưng hai chân lại mở ra thành một bước rất dài. Ông ta cắm những ngón chân to (thực sự rất to và rộng) xuống đất trước tiên, rồi mới đến phần bàn chân còn lại.

Cây Râu đứng lại một lúc dưới dòng thác tuôn mưa, và hít một hơi dài; ông ta phá lên cười, rồi đi vào bên trong. Có một chiếc bàn đã lớn nằm ở đó, nhưng không có ghế. Ở trong cùng gian phòng đã khá tối. Cây Râu nhặt hai chiếc bình lớn rồi đặt lên bàn. Chúng có vẻ đã đong đầy nước; nhưng ông ta giơ tay phía trên, và ngay tức thì hai chiếc bình bắt đầu sáng bừng lên, một chiếc tỏa ánh sáng vàng còn chiếc kia tỏa ánh xanh thắm; và sự hòa trộn của hai thứ ánh sáng đã thắp bừng cả gian phòng, như thể nắng hè đang chiếu xuyên qua một vòm lá non. Quay lại phía sau, hai chàng Hobbit nhìn thấy cây cối trong sân cũng bắt đầu bừng lên, ban đầu còn mờ nhạt, nhưng mỗi lúc một đậm hơn, cho đến khi ánh sáng viền lên từng chiếc lá: một số màu xanh, một số màu vàng, một số đỏ như đồng; còn những thân cây trông như những cột đá tạc phát sáng.

“Chà, chà, giờ chúng ta lại có thể nói chuyện,” Cây Râu nói. “Ta nghĩ các cháu đang khát. Có lẽ các cháu cũng đang mệt. Hãy uống thứ này!” Ông ta đi đến phía sau gian nhà, và họ trông thấy có nhiều hũ đá cao đứng đó, nắp đậy trông rất nặng. Ông ta mở nắp một hũ, nhúng chiếc muôi lớn vào trong, rồi đong ra ba bát, một chiếc rất to, hai chiếc còn lại nhỏ hơn.

“Đây là một ngôi nhà Ent,” ông ta nói, “và ta e là không có chỗ ngồi đâu. Thế nhưng các cháu có thể ngồi lên bàn.” Ông ta nhấc hai chàng Hobbit lên rồi đặt họ xuống mặt phiến đá lớn cách mặt đất sáu bộ, ở đó họ ngồi thõng chân, uống từng ngụm một.

Món đồ uống đó giống như nước, thực sự là rất giống mùi vị những ngụm nước họ uống từ Luồng Ent nơi bìa rừng, thế nhưng có thoáng một chút mùi hay vị mà họ không thể tả được: mờ nhạt thôi, nhưng khiến họ liên tưởng đến mùi hương một cánh rừng xa xôi đưa đến trong cơn gió đêm mát mẻ. Tác động của ngụm nước bắt đầu từ ngón chân, từ từ dâng lên cả tứ chi, mang theo sự khoan khoái và khí lực trong lúc dâng cao dần, đến tận ngọn tóc. Thậm chí hai chàng Hobbit cảm thấy tóc trên đầu họ đang dựng lên, phấp phới rồi xoắn lại và dài thêm ra. Về phần Cây Râu, trước tiên ông ta rửa chân trong chậu bên ngoài gian vòm rồi ông ta uống cạn bát nước của mình chỉ trong một ngụm, một ngụm dài và chậm chạp. Hai chàng Hobbit cứ ngỡ ông ta sẽ chẳng bao giờ dừng uống.

Nhưng rồi ông ta cũng đặt bát xuống. “A - a,” ông ta thở dài. “Hm, hoom, giờ chúng ta có thể nói chuyện dễ dàng hơn được rồi. Các cháu có thể ngồi dưới sàn, còn ta sẽ nằm xuống; như vậy mới ngăn được thứ nước uống này bốc lên đầu ta và khiến ta buồn ngủ.”

Ở bên phải căn phòng có một chiếc giường lớn chân thấp, không cao hơn hai bộ, phủ một lớp cỏ và dương xỉ khô dày. Cây Râu từ từ hạ mình xuống giường (chỉ hơi thấy giữa thân cong lại một chút), cho đến khi ông ta nằm dài người trên giường, hai cánh tay đặt phía sau đầu, nhìn lên trần, nơi ánh sáng đang lập lòe như lá cây chơi đùa với ánh nắng. Merry và Pippin ngồi bên cạnh ông ta trên những chiếc gối cỏ.

“Giờ hãy kể ta nghe câu chuyện của các cháu, nhưng đừng vội vàng!” Cây Râu nói.

Hai chàng Hobbit bắt đầu kể cho ông ta câu chuyện phiêu lưu của họ từ lúc họ rời Hobbit Thôn. Họ không đi theo trình tự rõ ràng nào, bởi cứ liên tục nói chen vào nhau, còn Cây Râu cũng thường xuyên ngắt lời người đang kể, và trở lại những diễn biến trước đó, hay nhảy cóc đặt câu hỏi về những sự kiện về sau. Họ không nói bất cứ điều gì về chiếc Nhẫn, và không kể cho ông ta tại sao họ lên đường hay họ sẽ đi đến đâu; còn ông ta cũng chẳng có ý tìm hiểu lý do của họ.

Ông ta hết sức hứng thú về mọi chuyện: về toán Kỵ Sĩ Đen, về Elrond, và Thung Đáy Khe, về khu Rừng Già, và Tom Bombadil, về Khu Mỏ Moria, và về Lothlórien và Galadriel. Ông ta yêu cầu họ mô tả đi mô tả lại Quận và những vùng lân cận. Rồi tới đó ông ta nói một điều lạ lùng. “Các cháu không hề thấy, hm, bất cứ người Ent nào ở quanh đó, phải không?” ông ta hỏi. “Ờ, thực ra thì không phải Ent, mà là Ent phụ.”

“Ent phụ sao?” Pippin hỏi lại. “Họ có giống ông chút nào không?”

“Có, hm, mà không: giờ ta thực sự không biết nữa,” Cây Râu nói một cách tư lự. “Nhưng họ chắc sẽ thích vùng đất của các cháu, nên ta chỉ hỏi vậy thôi.”

Tuy nhiên Cây Râu lại đặc biệt hứng thú về mọi điều liên quan đến Gandalf; và hứng thú hơn cả về những việc Saruman làm. Hai chàng Hobbit vô cùng nuối tiếc vì chỉ biết quá ít về những điều đó: đúng hơn chỉ là qua báo cáo mơ hồ của Sam về những gì Gandalf đã kể cho Hội Đồng. Nhưng dù thế nào thì họ cũng biết chắc Uglúk và đội quân của hắn đến từ Isengard, và nhắc tên Saruman là chủ nhân của chúng.

“Hm, hoom!” Cây Râu nói, khi rốt cục câu chuyện vòng vèo cũng lạc đến hồi trận chiến giữa lũ Orc và đội Kỵ Sĩ Rohan. “Chà, chà! Không còn nghi ngờ gì nữa, đó quả là một đống tin tức. Các cháu đã không kể cho ta tất cả, chắc chắn là không, khẳng định là không. Thế nhưng ta tin các cháu làm vậy vì Gandalf muốn thế. Một điều gì đó rất lớn lao đang diễn ra, ta cảm thấy được điều đó, còn điều đó là gì thì rồi ta sẽ biết vào một ngày đẹp trời hay xấu trời nào đó. Nhưng rễ cành ơi, quả là một chuyện kỳ lạ: nảy lên một giống người nhỏ bé không hề có trong những danh sách cổ, và kìa! Chín Kỵ Sĩ bị quên lãng lại xuất hiện để săn lùng họ, rồi Gandalf đưa họ vào một cuộc hành trình vĩ đại, rồi Galadriel chứa chấp họ ở Caras Galadhon, rồi lũ Orc bám theo họ qua nhiều lý đường ở Vùng Đất Hoang: rõ ràng họ đã bị cuốn vào một cơn bão lớn. Ta mong họ chống chọi được!”

“Vậy còn ông thì sao?” Merry hỏi.

“Hoom, hm, ta không màng đến những cuộc Đại Chiến,” Cây Râu nói; “chúng chủ yếu liên quan đến người Tiên và Con Người. Đó là việc của Phù Thủy: Phủ Thủy lúc nào cũng băn khoăn về tương lai. Ta không thích phải lo lắng về tương lai. Ta không hoàn toàn đứng về bên bất cứ ai, bởi vì không ai hoàn toàn đứng về bên của ta, nếu các cháu hiểu ta: chẳng ai quan tâm đến rừng như ta, ngay cả người Tiên thời gian này. Tuy nhiên ta vẫn đối xử tốt với người Tiên hơn những người khác: chính người Tiên đã cứu chúng ta ra khỏi cảnh câm lặng từ rất lâu rồi, và đó là một món quà vĩ đại không ai có thể lãng quên, cho dù từ đấy chúng ta đã đi theo những con đường khác nhau. Nhưng cũng có vài bên, mà ta hoàn toàn không theo, dĩ nhiên rồi; ta hoàn toàn chống lại chúng: lũ - burárum - này” (ông ta lại hầm hừ một tiếng tỏ vẻ kinh tởm) “... lũ Orc này, và cả chủ nhân của chúng.

“Ta từng lo âu khi bóng đêm phủ xuống rừng Âm U, nhưng khi nó chuyển đến Mordor, có một hồi ta đã chẳng bận tâm: Mordor ở quá xa. Nhưng có vẻ như gió đang thổi lại từ đằng Đông, và cảnh héo tàn cho mọi khu rừng đang tràn đến gần. Một lão già Ent chẳng làm gì được để chăn lại cơn bão đó: ông ta buộc phải chống chọi hoặc sụp đổ

“Nhưng giờ là Saruman! Saruman là một tên hàng xóm ta không thể lờ hắn đi được. Ta cho rằng cần phải làm gì đó. Gần đây ta vẫn thường băn khoăn về việc làm gì đối với Saruman.”

“Saruman là ai?” Pippin hỏi. “Ông có biết bất cứ điều gì về lai lịch của lão ta không?”

“Saruman là một Phù Thủy,” Cây Râu trả lời. “Ta không thể nói gì hơn thế. Ta không biết lai lịch của Phù Thủy. Họ xuất hiện lần đầu tiên sau khi những con Thuyền Lớn vượt qua Đại Dương; nhưng ta không biết liệu họ có đi theo thuyền hay không. Ta tin rằng Saruman được trọng vọng nhất trong số đó. Cách đây ít lâu - mà các cháu sẽ coi là cách đây lâu lắm rồi - hắn đã từ bỏ việc lang thang coi sóc công việc của Con Người và người Tiên; và hắn định cư tại Angrenost, hay Isengard theo cách Con Người Rohan gọi. Hắn ban đầu rất lặng lẽ, nhưng tiếng tăm của hắn dần dà nổi lên. Họ nói hắn đã được chọn đứng đầu Hội Đồng Trắng; nhưng điều đó hoá ra lại chẳng tốt đẹp gì. Đến giờ ta vẫn băn khoăn liệu có phải sau đó Saruman mới rẽ sang những con đường xấu xa. Nhưng dù thế nào ngày đó hắn cũng không gây phiền hà đến hàng xóm láng giềng. Ta đã từng nói chuyện với hắn. Đã có thời hắn thường đi lại quanh khu rừng của ta. Hồi đó hắn rất lịch thiệp, lúc nào cũng xin phép ta (chí ít là khi hắn gặp ta); và luôn háo hức nghe kể chuyện. Ta đã kể cho hắn nghe nhiều điều mà hắn sẽ chẳng bao giờ tự tìm ra được; thế nhưng hắn không bao giờ đáp trả ta tương tự. Ta không nhớ nổi đã khi nào hắn kể cho ta bất cứ điều gì chưa. Và tính khí hắn càng ngày càng như vậy; khuôn mặt hắn, như ta nhớ - ta đã không thấy hắn nhiều ngày lắm rồi - trở nên giống như những cánh cửa sổ trên bức tường đá: cửa sổ đóng chớp bên trong.

“Ta nghĩ giờ ta hiểu được việc hắn đang làm. Hắn đang âm mưu trở thành một Thế Lực. Tâm hồn hắn chỉ toàn kim loại và bánh xe; và hắn không quan tâm đến những gì mọc lên từ đất, trừ phi hắn được những thứ đó phục vụ vào thời điểm đó. Và giờ hắn đã rõ ràng là một tên phản trắc đen tối. Hắn đã giao du với những loại người xấu xa, với lũ Orc. Brm, hoom! Còn tồi tệ hơn thế: hắn đang tác động gì đó lên bọn chúng; điều gì đó rất nguy hiểm. Bởi những tên Isengard này giống loại Người độc ác hơn.

Một điểm dễ nhận biết của những thứ xấu xa gia nhập Bóng Tối Lớn là chúng không thể chịu đựng được Mặt Trời; thế nhưng lũ Orc của Saruman lại có thể chịu được, cho dù có thể chúng vẫn căm ghét nó. Ta không hiểu hắn đã làm gì? Có phải đây là Con Người bị hắn làm cho suy đồi, hay hắn đã trộn lẫn loài Orc với loài Người? Nếu vậy thì quả là một điều xấu xa đen tối!”

Cây Râu hầm hừ suốt một lúc, như thể đang phát âm những lời nguyền rủa sâu xa và bí ẩn nào đó bằng tiếng Ent. “Cách đây một thời gian ta bắt đầu băn khoăn làm sao lũ Orc dám cả gan đi qua khu rừng của ta thoải mái như vậy,” ông ta nói tiếp. “Chỉ gần đây ta mới đoán được rằng chính Saruman mới là kẻ phải chịu trách nhiệm, hắn đã do thám bằng mọi cách từ lâu lắm rồi, và đã phát hiện ra những bí mật của ta. Hắn và lũ người xấu xa của hắn giờ đang phá hoại. Dưới kia nơi biên giới bọn chúng đang đốn hạ cây cối - những cây tốt. Có vài cây chúng chỉ chặt xuống rồi bỏ chết khô - thói ác của bọn Orc chứ gì nữa; còn đa phần đều bị chặt nhỏ rồi mang đi nuôi những ngọn lửa ở Orthanc. Giờ đây lúc nào cũng có khói bay lên từ phía Isengard.

“Quỷ tha ma bắt hắn đi, rễ cành ạ! Rất nhiều cây trong số đó là bạn của ta. những sinh vật ta biết rõ từ khi là hạt quả; rất nhiều cây có tiếng nói riêng giờ đã mãi mãi mất đi. Và chỉ còn lại những thân cây chết và bụi gai ở nơi trước kia là những khu rừng hát. Ta đã lười biếng. Ta đã để mọi thứ trượt khỏi tay. Điều đó phải chấm dứt!”

Cây Râu bất chợt vươn người lên khỏi giường, đứng dậy, và đập tay xuống mặt bàn. Những bình sáng rúng động làm bắn lên hai lưỡi lửa. Trong mắt ông ta rung rinh một ngọn lửa xanh, còn bộ râu chĩa ra thẳng đứng như cây chổi sể lớn.

“Ta sẽ chấm dứt điều đó!” ông ta gầm lên. “Và các cháu sẽ đi cùng ta. Các cháu có thể sẽ giúp được ta. Đấy cũng là các cháu giúp cả cho bạn bè mình nữa; bởi nếu Saruman không bị ngăn cản thì Rohan và Gondor sẽ có thêm một kẻ thù ở sau lưng cũng như trước mặt. Con đường của chúng ta đi cùng nhau - đến Isengard!”

“Bọn cháu sẽ đi cùng ông,” Merry nói. “Bọn cháu sẽ làm những gì có thể.”

“Phải rồi!” Pippin phụ họa. “Cháu muốn được thấy Bàn Tay Trắng sụp đổ. Cháu muốn có mặt ở đó, cho dù có thể cháu không hữu dụng lắm: cháu sẽ không bao giờ quên được Uglúk cùng chuyến đi xuyên Rohan.”

“Tốt! Tốt!” Cây Râu nói. “Nhưng ta đã nói năng vội vàng. Chúng ta không được vội vàng đâu. Ta đã trở nên quá nóng nảy. Ta phải bình tĩnh lại để suy nghĩ; bởi hô hào chấm dứt! dễ hơn bắt tay thực hiện nhiều.”

Ông ta bước đến cổng vòm và đứng một lúc dưới dòng suối đang trút mưa xuống. Rồi ông ta cười phá lên và lắc mình, mỗi giọt nước lấp lánh từ người ông rơi xuống đất đều lóe lên như những tia lửa đỏ hoặc xanh. Ông ta quay vào và lại nằm xuống giường rồi im lặng.

Sau một hồi hai chàng Hobbit lại nghe thấy ông ta rì rầm. Có vẻ như ông ta đang đếm ngón tay. “Fangorn, Finglas, Fladrif, phải, phải,” ông thở dài. “Vấn đề là chúng ta còn lại quá ít,” ông ta quay người về phía hai chàng Hobbit. “Chỉ sót lại ba trong số những người Ent đầu tiên lang thang trong rừng từ trước thời kỳ Bóng Tối: chỉ còn ta, Fangorn, cùng Finglas và Fladrif - đó là gọi họ bằng tên Tiên; còn các cháu có thể gọi họ là Búp Tóc Là và Da Vỏ Cây nếu thích thế hơn. Và trong ba chúng ta, Búp Tóc Là và Da Vỏ Cây không hữu dụng lắm trong công chuyện này. Búp Tóc Là đã trở nên buồn ngủ, cháu có thế nói gần như là cây rồi: anh ta đã thành thói quen đứng nửa tỉnh nửa mê suốt cả mùa hè giữa đồng cỏ mọc cao quanh đầu gối. Lại còn phủ đầy lông như lá. Anh ta từng thức dậy vào mùa đông; nhưng gần đây cả mùa đông anh ta cũng quá uế oải chẳng đi được xa. Da Vỏ Cây thì sống trên sườn núi phía Tây Isengard. Đó chính là nơi gặp nhiều rắc rối nhất. Anh ta bị lũ Orc làm cho trọng thương, rất nhiều họ hàng cùng đàn cây của anh ta đã bi giết hại hoặc tàn phá. Anh ta đã chuyển lên những nơi cao hơn, giữa những rặng bạch dương anh ta yêu quý nhất, và anh ta sẽ chẳng bao giờ đi xuống nữa. Tuy nhiên, ta vẫn dám nói ta có thể tập hợp được một đội kha khá gồm những người trẻ hơn - nếu ta làm họ hiểu được tình cảnh cấp thiết; nếu ta có thể đánh thức được họ: chúng ta đều không phải loại dân vội vàng. Thật tiếc vì chúng ta còn lại quá ít!”

“Vậy tại sao lại còn quá ít, trong khi ông đã sống trong vùng này lâu vậy rồi?” Pippin hỏi. “Rất nhiều người đã chết sao?”

“Ồ không!” Cây Râu nói. “Như các cháu có thể nói thì không ai chết từ bên trong cả. Một vài người ngã xuống do những vận rủi qua các năm dài, dĩ nhiên rồi; số đông hơn đã biến thành cây. Thế nhưng chúng ta chưa bao giờ đông đảo và chúng ta cùng không sinh sôi nảy nở. Không hề có Enting - nghĩa là không có trẻ con, như các cháu gọi, trong vô cùng nhiều năm rồi. Các cháu thấy đấy, chúng ta đã mất các Ent phụ.”

“Thật đáng buồn làm sao!” Pippin nói. “Làm sao mà họ chết cả vậy?”

“Họ không chết!” Cây Râu nói. “Ta không bao giờ nói chết. Ta nói chúng ta đã mất họ. Chúng ta đã để mất họ mà chẳng thể tìm lại được.” ông ta thở dài. “Ta cứ tưởng gần như mọi người đều biết điều đó. Có nhiều bài ca về hành trình của người Ent tìm kiếm Ent phụ vẫn được người Tiên và Con Người hát từ rừng Âm U đến tận Gondor. Không thể nào đã bị lãng quên hết được.”

“Chà, cháu sợ là những bài hát đó vẫn chưa đi về phía Tây vượt qua Dãy Núi để đến Quận đâu,” Merry nói. “Sao ông không nói rõ hơn, hay hát cho bọn cháu nghe một trong số những bài hát đó?”

“Được, nhất định ta sẽ làm thế,” Cây Râu nói, tỏ vẻ hài lòng thấy cậu yêu cầu. “Nhưng ta không thể kể đầy đủ, chỉ vắn tắt thôi; và sau đó chúng ta phải kết thúc cuộc nói chuyện: ngày mai chúng ta có một cuộc họp hội đồng phải triệu tập, có việc phải làm, và có lẽ cả một cuộc hành trình phải bắt đầu.”

“Đấy hẳn là một câu chuyện kỳ lạ và buồn bã,” ông ta tiếp tục sau một thoáng dừng lại. “Khi thế giới vẫn non trẻ, những khu rừng vẫn còn rộng lớn và hoang dã, Ent và Ent phụ - còn có cả các Ent nương, ôi! vẻ yêu kiều của Fimbrethil, của Nhánh Mảnh Mai chân nhẹ, vào những tháng ngày tuổi trẻ chúng ta! - họ bước đi cùng nhau và họ sống cùng nhau. Nhưng trái tim của chúng ta không lớn lên cùng một cách: người Ent trao tình cảm cho những thứ họ gặp khắp thế giới, còn Ent phụ lại trao tâm tư cho những thứ khác, bởi người Ent yêu mến những cây cổ thụ, những khu rừng hoang, những triền đồi cao; họ uống nước từ những con suối núi, và chỉ ăn hoa quả rơi rụng trên đường đi; họ học tập người Tiên nói chuyện với Cây Cối. Tuy nhiên Ent phụ lại chỉ quan tâm đến những loại cây cỏ hơn, đến những đồng cỏ trong nắng bên ngoài những khu rừng; họ nhìn ngắm mận gai trong bụi cây, rồi táo dại và hoa anh đào bừng nở mùa xuân, dã thảo xanh mướt nơi những vùng ngập nước mùa hè, và cả cỏ hạt trên những cánh đồng mùa thu. Họ không muốn trò chuyện với những thứ đó; mà muốn chúng lắng nghe và tuân theo những gì họ bảo. Ent phụ lệnh cho chúng mọc theo mong muốn của họ, đơm hoa kết trái theo sở thích của họ; bởi Ent phụ thích trật tự, và sự sung túc, và yên bình (nghĩa là những thứ đó cần ở yên nơi họ đã đặt xuống). Vì thế Ent phụ dựng nên những khu vườn để sinh sống. Nhưng người Ent chúng ta vẫn tiếp tục lang thang, và chúng ta chỉ thỉnh thoảng mới đến những khu vườn đó. Rồi khi Bóng Tối trùm xuống miền Bắc, Ent phụ đã phải vượt dòng Sông Cả để gây dựng những khu vườn mới, trồng trọt những cánh đồng mới, và chúng ta cũng ít gặp họ hơn. Sau khi Bóng Tối bị đánh bại, vùng đất dồi dào của Ent phụ nở rộ, những cánh đồng của họ bạt ngàn ngũ cốc. Rất nhiều con người đã học tập bí quyết của Ent phụ và thành tâm tôn kính họ; còn chúng ta chỉ là một truyền thuyết đối với họ, một bí ẩn ở mãi sâu trong rừng rú. Thế nhưng chúng ta vẫn tồn tại nơi đây, trong khi toàn bộ vườn tược của Ent phụ đã thành hoang phế: giờ Con Người gọi những nơi đó là miền Đất Nâu.

“Ta nhớ có lần cách đây lâu lắm rồi - vào thời chiến tranh giữa Sauron và Con Người từ bên kia Đại Dương - niềm khao khát gặp lại Fimbrethil lại dâng lên trong ta. Trong mắt ta nàng vẫn rất đẹp, vào lần cuối cùng ta gặp nàng, cho dù không còn giống những Ent nương của ngày xưa. Bởi Ent phụ đã còng lưng và cháy nâu vì lao động; do nắng nôi mà mái tóc họ sạm khô màu lúa chín, còn má họ ửng như táo đỏ. Thế nhưng mắt họ vẫn là mắt của giống nòi chúng ta. Chúng ta đã vượt dòng Anduin đến vùng đất của họ; nhưng chỉ tìm thấy một vùng sa mạc: tất cả đều đã bị đốt cháy đến trơ rễ, bởi chiến tranh đã tràn qua đó. Thế nhưng Ent phụ lại không có ở đó. Chúng ta đã kêu gọi suốt bao lâu, tìm kiếm suốt bao lâu; và hỏi han mọi giống dân chúng ta gặp xem Ent phụ đã đi đường nào. Vài người nói chưa bao giờ thấy họ; vài người nói thấy họ bỏ đi về phía Tây, vài người nói phía Đông, vài người khác lại nói phía Nam. Nhưng ở bất cứ nơi nào chúng ta đến cũng đều không có họ. Nỗi đau khổ của chúng ta vô cùng lớn lao. Thế nhưng khu rừng hoang cất tiếng gọi, và chúng ta trở về với nó. Suốt bao nhiêu năm chúng ta đôi lúc lại ra ngoài tìm kiếm họ, đi xa đi lâu và gọi to những cái tên đẹp đẽ. Nhưng cùng với thời gian, chúng ta ít đi hơn và cũng lang thang ít xa hơn. Giờ đây Ent phụ chỉ còn là những ký ức của chúng ta, mà râu chúng ta đã dài và bạc rồi. Người Tiên đã sáng tác rất nhiều bài ca về Cuộc Tìm Kiếm của người Ent, và một vài bài trong số đó đã được chuyển sang ngôn ngữ của Con Người. Nhưng chúng ta lại không sáng tác bài nào về chuyện đó cả, chúng ta bằng lòng chỉ tụng những cái tên đẹp đẽ mỗi khi nghĩ về các Ent phụ. Chúng ta tin sẽ gặp lại họ vào một lúc nào đó sau này, và có lẽ chúng ta sẽ tìm được ở đâu đó vùng đất nơi chúng ta có thể chung sống và cả hai đều cảm thấy hài lòng. Nhưng có tiên đoán rằng điều đó chỉ có thể xảy ra khi cả hai chúng ta đều đã mất tất cả những gì chúng ta hiện có. Và có lẽ thời gian đó rốt cục cũng đã đến gần rồi. Bởi nếu Sauron ngày xưa phá hủy vườn tược, thì Kẻ Thù ngày nay có vẻ sẽ tàn phá hết thảy rừng rú.

“Có một bài ca Tiên hát về chuyện này, hay ít ra là ta hiểu như vậy. Nó vẫn thường được ca hát từ thượng lưu đến hạ lưu Sông Cả. Các cháu nên nhớ đó không bao giờ là một bài ca Ent: nó hẳn sẽ là một bài ca vô cùng dài dòng bằng tiếng Ent! Nhưng chúng ta thuộc lòng và đôi khi vẫn ngân nga nó. Nếu hát bằng ngôn ngữ của các cháu thì nó như thế này:

ENT:

Khi Xuân hé mở những lá sồi non, nhựa mới trong cành tuôn chảy;

Khi giữa rừng hoang nắng đùa mặt suối, gió đùa trên mái đồi xanh;

Khi sải chân dài, lồng ngực phồng căng, khí núi hít vào ngọt sắc,

Hãy về với ta! Hãy về với ta, và nói đất này tươi xinh!

ENT PHỤ:

Khi Xuân ghé đến đồng ruộng sân rào, đòng lúa nấp mình bẹ lá;

Khi trắng ngần hoa như khăn tuyết giở trên vườn ăn quả long lanh;

Khi nắng với mưa xuống mặt đất lành cho khắp không gian thơm ngát,

Ta sẽ ở đây, chẳng rời chân bước, bởi chưng đất này tươi xinh.

ENT:

Khi Hạ ngự trên thế giới im lìm, giữa buổi trưa vàng thiêm thiếp

Dưới mái lá đan những mi lá khép, nhịp nhàng từng giấc mơ cây;

Khi sảnh rừng xanh mát rượi bóng cây, và gió đằng Tây thổi lại,

Hãy về với ta! Hãy về với ta, va nói rằng chẳng đâu bằng đây!

ENT PHỤ:

Khi Hạ về hun quả mọng rám nâu, sưởi ấm trái cành lúc lỉu;

Khi óng vàng rơm, trắng bông lúa trĩu, đồng vào mùa gặt vui vầy;

Khi mật ngọt tràn, táo chắc nịch tay, dù gió đằng Tây thổi lại,

Ta sẽ ở đây dưới bầu nắng gội, bởi chưng chẳng đâu bằng đây!

ENT:

Khi Đông tràn về hoang dại, mùa Đông giáng đòn chết rừng núi diệt;

Khi cây rạp nằm; khi đêm sao tắt nuốt ngày không mặt trời lên;

Khi gió đằng Đông chết chóc kéo lên, dưới làn mưa căm căm rét

Ta sẽ tìm nàng, ta sẽ gọi nàng, bên nhau ngày ấy đoàn viên!

ENT PHỤ:

Khi Đông tràn về, bóng mịt mùng buông mặt đất, bài ca im tiếng;

Khi cành gãy vườn trụi trơ, ánh sáng cũng tan, làm lụng cũng ngừng;

Ta sẽ tìm chàng, ta sẽ đợi chàng, bên nhau đoàn viên ngày ấy:

Sánh bước ta đi trên con đường trải dưới làn mưa rét căm căm!

CẢ HAI:

Sánh bước ta đi trên con đường trải về phương Tây nơi xa ấy,

Có miền đất cho đôi ta cùng gửi đôi con tim vào bình yên.”

Cây Râu kết thúc bài hát. “Nó là như vậy đấy,” ông ta nói. “Dĩ nhiên đó là kiểu Tiên: vô tư, du dương, và kết thúc nhanh. Ta dám nói nó khá hay. Thế nhưng người Ent có thể nói nhiều hơn về phần họ, nếu họ có thời gian! Nhưng giờ ta sẽ đứng dậy ngủ một lát. Các cháu sẽ đứng ở đâu?”

“Bọn cháu thường nằm xuống ngủ,” Merry nói. “Bọn cháu thấy ở đây là ổn rồi.”

“Nằm xuống ngủ!” Cây Râu nói. “Dĩ nhiên là các cháu làm vậy rồi! Hm, hoom: ta đã quên mất: hát bài đó khiến ta mơ tưởng lại thời xa xưa; ta cứ ngỡ là đang nói chuyện với những Enting trẻ tuổi, thật đấy. Vậy các cháu có thể nằm lên giường. Còn ta sẽ ra đứng dưới mưa. Chúc ngủ ngon!”

Merry và Pippin trèo lên giường và cuộn người lại bên trong đám cỏ mềm và dương xỉ. Cỏ vẫn còn tươi, thoảng mùi ngọt ngào, và ấm áp. Ánh sáng đã tắt, những thân cây le lói cũng mờ dần; nhưng ở bên ngoài dưới cổng vòm họ vẫn nhìn thấy Cây Râu già nua đứng đó, bất động, hai tay nhấc lên quá đầu. Những vì sao ló ra trên trời, soi sáng dòng nước đổ tràn xuống những ngón tay rồi xuống đầu, và nhỏ, nhỏ hàng trăm giọt bạc xuống đôi bàn chân ông ta. Vừa lắng nghe tiếng nước tí tách hai chàng Hobbit vừa chìm vào giấc ngủ.

Họ thức dậy thấy ánh mặt trời mát mẻ đang sáng tỏa lên khoảng sân lớn, lên cả sàn gian phòng. Phía trên là những mảng mây cao, trôi theo ngọn gió đang thổi mạnh về phía Đông. Không thấy Cây Râu ở đâu cả; nhưng giữa khi Merry và Pippin còn đang tắm táp trong chậu đá gần cổng vòm, họ nghe thấy tiếng ông ta ngân nga và ca hát trong lúc đi lên theo con đường giữa những hàng cây.

“Hoo, ho! Chúc buổi sáng tốt lành, Merry và Pippin!” ông ta kêu lớn khi nhìn thấy họ. “Các cháu ngủ lâu đấy. Ta đã đi được nhiều trăm sải ngày hôm nay rồi. Giờ chúng ta sẽ uống gì đó, và đi đến Ent hội.”

Ông ta lại đổ ra cho họ hai bát nước đầy từ một hũ đá; nhưng là một hũ khác. Mùi vị không giống như đêm trước nữa mà trần tục và đậm đà hơn, cũng có thể nói là bổ dưỡng hơn giống như thức ăn vậy. Trong khi hai chàng Hobbit ngồi bên thành giường vừa uống nước vừa nhấm nháp những mẩu bánh tiên nhỏ (bởi họ có cảm giác ăn là một phần cần thiết của bữa sáng hơn là bởi họ cảm thấy đói), Cây Râu vẫn đứng, khẽ ngân nga bằng tiếng Ent, hay tiếng Tiên, hay thứ ngôn ngữ kỳ lạ nào đó, và nhìn lên trời.

“Vậy Ent hội là chỗ nào?” Pippin đánh liều hỏi.

“Hoo, hả? Ent hội?” Cây Râu quay người lại nói. “Đó không phải là một địa danh, đó là cuộc hội ngộ của người Ent - mà gần đây không thường xuyên được tổ chức. Thế nhưng ta đã xoay xở để có được một lượng kha khá hứa hẹn sẽ đến. Chúng ta sẽ gặp nhau tại nơi chúng ta vẫn thường gặp gỡ: Con Người gọi đó là Mật Cốc. Nó nằm về phía Nam nơi này. Chúng ta phải đến đó trước buổi trưa.”

Chẳng mấy chốc họ đã lên đường. Cây Râu mang hai chàng Hobbit trên hai tay giống như hôm trước. Qua cửa vào khoảng sân ông ta rẽ phải, bước qua dòng nước, và sải bước về phía Nam dọc theo chân những triền dốc lớn nhấp nhô nơi cây cối chỉ mọc thưa thớt. Ở phía trên hai chàng Hobbit nhìn thấy những bụi bạch dương và thanh lương trà, còn ở xa hơn nữa, rừng thông vươn lên tối sẫm. Chẳng mấy chốc Cây Râu hơi rẽ ra khỏi khu đồi rồi đi vào những tán rừng dày, nơi cây cối to lớn hơn, cao hơn, và rậm rạp hơn bất cứ thứ gì hai chàng Hobbit từng nhìn thấy trước nay. Suốt một lúc họ lờ mờ cảm thấy cái ngột ngat từng biết đến khi lần đầu tiên dấn thân vào Fangorn, nhưng cảm giác đó qua đi nhanh chóng. Cây Râu không nói gì với họ. Ông ta ngân nga một mình trầm lắng và tư lự, tuy nhiên Merry và Pippin không nhận ra một từ ngữ nào cả: nghe như là boom, boom, rumboom, boorar, boom boom, dahrar boom boom, dahrar boom, và cứ như vậy nhưng liên tục thay đổi nốt nhạc và giai điệu. Đôi lúc họ tưởng như nghe thấy tiếng trả lời, một điệu ngân nga hay cũng có thể là một chuỗi âm thanh, dường như phát lên từ dưới lòng đất, hay từ những cành cây trên đầu họ, hay cũng có thể từ những thân cây; thế nhưng Cây Râu không dừng lại hay quay đầu sang bên nào.

Họ đã đi được khá lâu - Pippin cố đếm số “sải chân Ent” nhưng thất bại, mất dấu ở khoảng ba nghìn - thì Cây Râu bắt đầu bước chậm dần. Đột nhiên ông ta dừng lại, đặt hai chàng Hobbit xuống, đưa hai bàn tay khum lại lên miệng tạo thành một ống rỗng; rồi ông ta thổi hoặc cũng có thể là hô qua đó. Một tiếng hoom, hom lớn phát ra nghe như tiếng tù và thổi từ sâu trong cổ họng ở trong rừng, và dường như còn vang vọng giữa những thân cây. Từ xa vẳng tới nhiều tiếng hoom, hom, hom tương tự ở những hướng khác nhau, đó không phải tiếng vọng mà là tiếng đáp lại.

Cây Râu đặt Merry và Pippin lên vai và lại bước đi, thỉnh thoảng ông ta lại cất tiếng gọi, và cứ sau mỗi lần như vậy tiếng trả lời trở nên to hơn và gần hơn. Sau một hồi như thế họ đến một nơi trông như một bờ tường tối không thể xuyên qua kết bằng những cây thường xanh, một loại cây hai chàng Hobbit chưa từng nhìn thấy trước đây: chúng trổ cành từ ngay dưới rễ, và bao phủ dày đặc lấy chúng là một lớp lá sẫm màu bóng láng trông như nhựa ruồi không gai, và chúng còn trổ ra rất nhiều cụm hoa hướng thẳng tắp lên phía trên, mang những chồi nụ lớn màu ô liu đang tỏa sáng.

Rẽ sang bên trái rồi đi dọc theo bức tường rào khổng lồ ấy vài sải chân, Cây Râu đi tới một lối vào hẹp. Có một vệt đường mòn chạy xuyên vào đó rồi đột ngột đổ xuống một triền dốc dựng đứng. Hai chàng Hobbit nhận thấy họ đang đi xuống một thung đất lớn, tròn gần như cái bát, rất rộng và sâu, bao xung quanh mép chính là bức tường rào thường xanh. Trong lòng thung đất phủ một lớp cỏ mịn màng, không hề có cây ngoại trừ ba thân bạch dương bạc rất cao và tuyệt đẹp đứng ở đáy bát. Có hai đường mòn khác nữa dẫn xuống thung đất: từ phía Tây và từ phía Đông.

Vài người Ent đã đến trước. Nhiều người nữa đang đi xuống trên hai đường mòn kia, và lúc này đang có một số người đi ở ngay phía sau Cây Râu. Hai chàng Hobbit ngây ra nhìn những ngươi Ent đang tiến lại. Cả hai đã tưởng sẽ được nhìn thấy một số lượng lớn những sinh vật giống Cây Râu như người Hobbit này giống người Hobbit kia (ít nhất là trong con mắt người lạ); thế nhưng họ vô cùng ngạc nhiên khi thấy chẳng có gì như vậy cả. Những người Ent khác nhau cũng như cây cối khác nhau, vài người thì như những cây mang cùng một tên nhưng lại sinh trưởng và có lịch sử khác nhau; vài người khác lại như loài cây này khác loài cây kia, như bạch dương khác sồi, như sồi khác linh sam. Cũng có môt vài ngươi Ent già hơn, râu ria và sần sùi như những cây cổ thụ nhưng còn tráng kiện (cho dù không ai trông cổ đến như Cây Râu); và có cả những người Ent cao to lực lưỡng, thân hình cân đối, da dẻ nhẵn nhụi như cây rừng trong thời kỳ sung sức nhất; thế nhưng không hề có người Ent trẻ trung nào, không có cây non. Tất cả có khoảng hai tá đang đứng trên nền cỏ rộng giữa thung đất, và vẫn còn từng ấy người đang đến.

Ban đầu Merry và Pippin chủ yếu bị choáng ngợp vì sự đa dạng trước mắt: rất nhiều hình dạng, màu sắc, kích cỡ khác nhau, cả chiều cao độ dài của chân tay họ; và cả số ngón chân ngón tay (đủ số từ ba đến chín). Vài người trông có vẻ ít nhiều có họ với Cây Râu, và khiến họ liên tưởng đến những cây họ sồi. Nhưng vẫn có những loại khác nữa. Một vài người trông giống dẻ: những người Ent da nâu, những ngón tay xòe rộng cùng đôi chân ngắn và mập. Vài người khác trông giống tần bì: những người Ent màu xám cao lớn và thẳng tắp với bàn tay nhiều ngón và chân dài; một số trông như linh sam (những người Ent cao nhất), và số khác trông như bạch dương, thanh lương trà, và đoan. Thế nhưng đến khi toàn bộ người Ent tập trung lại quanh Cây Râu, cùng hơi cúi đầu, cùng rì rầm những âm thanh chậm rãi đầy nhạc điệu, và cùng nhìn thật lâu và chăm chú vào những kẻ lạ mặt, thì hai chàng Hobbit mới thấy rằng tất cả đều là bà con, và tất cả đều có cùng một cặp mắt: không phải tất cả đều già và sâu thẳm như Cây Râu, nhưng lại cùng giống nhau ở nét biểu hiện chậm rãi, bình tĩnh, tư lự, và cả ánh lửa màu xanh nữa.

Ngay khi tất cả tập trung đầy đủ, đứng thành vòng tròn rộng xung quanh Cây Râu, một cuộc trò chuyện kỳ lạ không thể hiểu được đã bắt đầu. Đám người Ent khởi sự rì rầm chậm rãi: người này tham gia rồi đến lượt người khác, cho đến khi tất cả đều cùng hòa vào một giai điệu dài lúc bổng lúc trầm, khi thì to hơn ở một phía vòng tròn, khi thì lại lắng xuống ở đó và ngân lên thành tiếng ồn lớn ở phía bên kia. Dù không nghe và hiểu nổi bất cứ câu nào - cậu cho rằng đó là tiếng Ent - Pippin vẫn nhận thấy âm thanh đó rất dễ chịu lúc mới nghe; thế nhưng lần hồi sự chú ý của cậu dao động dần. Sau một lúc lâu (và bản đồng ca không hề có dấu hiệu giảm dần) cậu thấy mình băn khoăn tự hỏi, bởi Ent là một ngôn ngữ “không vội vàng”, không biết họ đã nói gì khác ngoài câu Chào buổi sáng chưa; và nếu Cây Râu định điểm danh, phải mất bao nhiêu ngày mới hát được hết tên của họ. “Mình tự hỏi có và không nói bằng tiếng Ent là gì,” cậu nghĩ. Cậu ngáp dài.

Ngay lập tức Cây Râu chú ý đến cậu. “Hm, ha, này, Pippin của ta!” ông ta nói, còn toàn bộ những người Ent khác ngưng hòa ca. “Các cháu là giống người vội vàng, ta quên mất; mà dù thế nào cũng thật là tẻ nhạt khi phải lắng nghe câu chuyện mà cháu không hiểu. Giờ cháu xuống được rồi. Ta đã nói tên của các cháu với Ent hội, và họ đã thấy các cháu, họ đã thống nhất rằng các cháu không phải là Orc, và rằng một dòng mới sẽ được đưa vào những danh sách cổ. Chúng ta chưa nói gì hơn, nhưng như vậy đã là nhanh đối với Ent hội rồi. Cháu và Merry có thể dạo chơi quanh thung đất này, nếu các cháu thích. Có một giếng nước sạch, nếu các cháu muốn tươi tỉnh lại, ở phía đằng kia chỗ bờ Bắc. Vẫn còn vài điều cần nói trước khi Ent hội thực sự bắt đầu. Ta sẽ đến gặp các cháu, và nói cho các cháu biết mọi việc đến đâu rồi.”

Ông ta đặt hai chàng Hobbit xuống. Trước khi rời đi, họ cúi người thật thấp. Kỳ công này có vẻ khiến đám người Ent vô cùng thích thú, điều đó thể hiện qua giọng điệu những lời rì rầm, và cả ngọn lửa trong mắt họ; nhưng chẳng lâu sau họ đã quay lại với công chuyện riêng. Merry và Pippin trèo lên con đường dẫn xuống từ phía Tây, và nhìn qua quãng hở trên bức tường rào khổng lồ. Những triền dốc dài phủ đầy cây cối vươn lên từ mép thung đất, và tít xa đầu kia, vuợt trên cả những cây linh sam trên sống núi xa nhất, sắc nhọn và trắng xóa, là đỉnh một ngọn núi cao. Về hướng Nam phía tay trái họ nhìn thấy khu rừng đổ xuống một không gian xa xôi xám xịt. Ở phía đó hửng lên một vùng xanh nhạt mà Merry đoán có thể là hình ảnh thấp thoáng của bình nguyên Rohan.

“Em đang thắc mắc không biết Isengard ở đâu?” Pippin hỏi.

“Anh còn không rõ chúng ta đang ở đâu nữa,” Merry nói; “nhưng đỉnh núi kia có lẽ là Methedras, như anh có thể nhớ thì vòng thành Isengard nằm bên trong một ngã ba, hay một khe núi sâu ở cuối dãy núi. Có lẽ nó ở phía dưới, sau sống núi khổng lồ này. Hình như có khói hoặc mây mù ở đằng kia, phía trái ngọn núi, em có nghĩ vậy không?”

“Isengard trông như thế nào nhỉ?” Pippin hỏi. “Dù sao thì em vẫn thắc mắc không biết người Ent có thể làm gì với nó.”

“Anh cũng vậy,” Merry nói. “Anh nghĩ đại loại rằng Isengard là một vòng núi đá hoặc đồi, với một khoảnh đất bằng phẳng ở bên trong và một hòn đảo hay cột đá gì đó ở chính giữa gọi là Orthanc. Saruman có một tòa tháp trên đó. Có một cái cổng, cũng có lẽ là nhiều hơn một, trong vòng tường bao đó, anh tin còn có cả một dòng suối chảy qua nữa; nó từ trong dãy nui chảy ra, rồi chảy tiếp qua Cửa Núi Rohan. Có vẻ như đó không phải là một nơi thích hợp cho người Ent xử lý. Nhưng anh có một cảm giác lạ thường về những người Ent này: không hiểu sao anh không nghĩ họ an toàn và, ờ, buồn cười như vẻ bên ngoài đâu. Họ có vẻ chậm chạp, kỳ quặc, và nhẫn nại, gần như là buồn bã; thế nhưng anh tin họ có thể bị đánh thức. Nếu điều đó xảy ra, anh chẳng muốn ở bên đối địch chút nào.”

“Phải!” Pippin nói. “Em biết anh nói ý gì. Có thể khác biệt y như giữa một con bò cái già đang ngồi tư lự nhai cỏ và một con bò đực xông lên tấn công; và sự thay đổi có thể sẽ đến rất bất ngờ. Em băn khoăn không biết Cây Râu có đánh thức họ được không. Em dám chắc là ông ấy đang cố. Thế nhưng họ không khoái bị đánh thức. Cây Râu đánh thức bản thân mình đêm qua, và rồi lại kìm nén lại.”

Hai chàng Hobbit quay lại. Những giọng người Ent vẫn ngân lên rồi trầm xuống trong cuộc họp kín. Mặt trời lúc này đã lên cao có thể chiếu qua bức tường rào cao vút: nó tỏa sáng trên những ngọn bạch dương và làm mặt phía Bắc thung đất hửng lên trong ánh vàng mát mẻ. Ở đó họ nhìn thấy thấp thoáng một dòng suối nhỏ lấp lánh. Họ bước đi bên mép bát khổng lồ dưới chân dải thường xanh - thật dễ chịu vì lại được cảm nhận cỏ mát lạnh quanh ngón chân, vì không cần phải vội vã - rồi họ lội xuống dòng nước túa ra tràn trề. Họ uống một chút, một ngụm nước thật sạch, thật mát lạnh, thật tỉnh người, và ngồi xuống một tảng đá rêu phong, ngắm nhìn những vạt nắng trên cỏ, bóng những cánh buồm mây đang trôi qua thềm thung đất. Tiếng rì rầm của người Ent vẫn tiếp tục. Dường như đó là một nơi vô cùng lạ lẫm và biệt lập, nằm ngoài thế giới của họ, cách xa khỏi tất cả những gì từng xảy ra với họ. Trong lòng họ dâng lên một nỗi nhớ nhung cồn cào từ khuôn mặt đến giọng nói của các bạn đồng hành, đặc biệt là của Frodo, của Sam, và của Sải Chân Dài.

Rốt cục những giọng nói của người Ent cũng đến được một khoảng dừng; họ ngước lên và thấy Cây Râu đang đi tới, cùng một người Ent khác ở bên cạnh.

“Hm, hoom, lại là ta đây,” Cây Râu nói. “Các cháu đã bắt đầu mệt mỏi chưa, hay cảm thấy mất kiên nhẫn chưa, hmm, hả? Ta e là các cháu chưa được mất kiên nhẫn đâu. Giờ chúng ta đã kết thúc phần đầu tiên; thế nhưng ta vẫn phải giải thích lại nhiều điều cho những người sống cách xa đây, cách xa Isengard, và cho cả những người ta chưa đến gặp được trước khi mở Hội, và sau đó chúng ta còn phải quyết định sẽ làm gì. Tuy nhiên, việc quyết đinh làm gì không làm người Ent mất nhiều thời gian bằng việc điểm qua tất cả những thực tế, những sự việc đòi hỏi họ phải cân nhắc để quyết định. Song, điều này thì không thể khác được, chúng ta sẽ còn ở đây trong khá lâu nữa: có vẻ như phải đến hai ngày. Vì vậy ta dẫn đến cho các cháu một người bạn đây. Cậu ấy có một ngôi nhà Ent ở gần đây. Bregalad là tên Tiên của cậu ấy. Cậu ấy nói đã quyết định rồi và không cần phải ở lại Hội nữa. Hm, hm trong số chúng ta cậu ấy có thể coi là người Ent vội vàng nhất đấy. Các cháu cần phải đi cùng nhau. Tạm biệt!” Cây Râu quay đi, bỏ bọn họ lại.

Bregalad đứng môt lúc quan sát hai chàng Hobbit một cách nghiêm nghị; và họ cũng nhìn lại anh ta, tự hỏi đến khi nào anh ta mới tỏ vẻ “vội vàng”. Anh ta cao và có vẻ thuộc lớp Ent trẻ tuổi hơn; da trên tay chân anh nhẵn nhụi và tỏa sáng; môi anh ta hồng hào, có mái tóc màu xanh xám. Anh ta có thể cúi người và lắc lư như một thân cây mảnh mai trước gió. Rồi cuối cùng anh ta cất tiếng, giọng nói của anh dù rền vang nhưng vẫn cao và trong hơn Cây Râu.

“Ha, hmm, các bạn của tôi, chúng ta hãy đi dạo thôi!” anh ta nói. “Tôi là Bregalad, nghĩa là Cây Nhanh Nhảu theo ngôn ngữ của các cháu. Nhưng dĩ nhiên đó chỉ là biệt danh thôi. Họ đã gọi tôi như vậy kể từ lúc tôi nói vâng với một già Ent trước cả khi ông ấy kết thúc câu hỏi. Tôi cũng uống rất nhanh, và ra ngoài trong khi vài người khác vẫn còn đang làm ướt râu. Hãy đi với tôi.”

Anh ta thả hai cánh tay cân đối xuống rồi chìa bàn tay ngón dài ra cho từng chàng Hobbit. Họ đi loanh quanh trong rừng cùng anh ta suốt cả ngày hôm đó, hát hò, cười cợt, bởi Cây Nhanh Nhảu rất hay cười. Anh ta cười khi mặt trời ló ra khỏi mây, anh ta cười khi họ lội xuống một dòng nước hay suối: rồi anh ta khom người té nước tung tóe lên cả bàn chân lẫn đầu; đôi khi anh ta còn cười vì những âm thanh hay tiếng thì thầm nào đó trong đám cây. Bất cứ lúc nào gặp một cây thanh lương trà, anh ta đều dừng một lúc, đưa hai tay ra, và hát, và lắc lư trong lúc hát.

Đêm đến anh ta đưa họ tới ngôi nhà Ent của anh ta: chẳng có gì ngoài một tảng đá phủ rêu đặt trên lớp đất mặt bên dưới một bờ đất xanh. Thanh lương trà mọc thành một vòng tròn xung quanh, và ở đó cũng có nước (như trong tất cả các nhà Ent khác), một dòng suối tung bọt tuôn ra từ bờ đất. Họ nói chuyện thêm một lúc khi bóng đêm trùm xuống khu rừng. Cách đó không xa những giọng nói từ Ent hội vẫn vọng đến; nhưng lúc này nghe trầm hơn và bớt nhàn nhã hơn, và thỉnh thoảng vẫn có một giọng vút lên như một điệu nhạc cao và sôi nổi, trong khi những giọng nói khác đều lắng xuống. Tuy vậy ở bên họ Bregalad vẫn nói năng nhẹ nhàng bằng ngôn ngữ của họ, gần như là thì thầm; và họ biết được rằng anh ta thuôc về tộc người của Da Vỏ Cây, và vùng đất nơi họ từng sinh sống đã bị tàn phá. Đối với hai chàng Hobbit điều đó có vẻ như đã giải thích đầy đủ về sự “vội vàng” của anh ta, ít nhất là trong vấn đề lũ Orc.

“Từng có nhiều cây thanh lương trà ở quê tôi,” Bregalad nói nhẹ nhàng và buồn bã, “những cây thanh lương trà đã bén rễ khi tôi còn là một Enting, rất rất nhiều năm trước trong sự tĩnh lặng của thế giới. Những cây già nhất được người Ent trồng để cố làm hài lòng Ent phụ; nhưng họ nhìn chúng rồi cười và nói rằng họ biết có nơi đơm những hoa trắng hơn, và kết những quả đậm đà hơn. Song chẳng có cây nào trong cả họ đó, những Ent thuộc họ Hoa Hồng, đối với tôi đẹp dường bằng họ. Và những cây này cứ mọc mãi, cho đến khi bóng của mỗi cây trông như một tòa sảnh màu xanh, rồi vào mùa thu những chùm quả chín đỏ trĩu nặng, đẹp đẽ và kỳ diệu. Chim chóc vẫn thường tụ tập ở đó. Tôi thích chim, ngay cả khi chúng hót luôn mỏ; mà quả thanh lương trà đủ chia cho tất cả. Thế nhưng lũ chim dần dà thiếu thân thiện và phàm ăn, chúng phá hoại cây cối, vứt hoa quả xuống mà chẳng thèm ăn. Rồi lũ Orc cầm rìu đến và đốn hạ cây cối của tôi. Tôi đã đến và lay gọi họ bằng những cái tên dài, nhưng họ chẳng nhúc nhích, họ không còn nghe thấy hay trả lời được nữa: họ nằm chết ở đó.

Ôi Orofarnë, Lassemista, Carnimírië!

Thanh lương trà xinh, trên tóc em xanh, hoa nở sao mà trắng muốt!

Thanh lương trà nhỏ, sao mà rạng rỡ trong mắt ta hè năm xa.

Da em sáng ngời, lá em nhẹ rơi, giọng em sao mà dịu mát:

Mái đầu kiều diễm, đỏ vàng vầng miện ngày xưa sao mà kiêu sa!

Thanh lương trà chết, mái đầu khô kiệt ngày nay xơ xác xám màu,

Vầng miện đã tắt, giọng em đã dứt cho đến vô cùng mai sau.

Ôi Orofarnë, Lassemista, Carnimírië!”

Hai chàng Hobbit chìm vào giấc ngủ trong điệu hát êm dịu của Bregalad, điệu hát như than vãn bằng nhiều thứ tiếng về sự ngã xuống của những thân cây anh ta từng yêu mến.

Họ cũng dành cả ngày hôm sau bên anh ta, nhưng họ không đi xa khỏi “ngôi nhà”. Đa phần thời gian họ chỉ ngồi im lặng dưới sự che chở của bờ đất; bởi cơn gió đã trở lạnh còn những đám mây thì gần hơn và xám hơn; chẳng có mấy ánh nắng, và từ đằng xa những tiếng nói của người Ent ở hội vẫn lúc bổng lúc trầm, đôi khi ồn ào và mạnh mẽ, đôi khi trầm và buồn, đôi khi sôi nổi, đôi khi lại chậm rãi và trang nghiêm như một bài ca truy điệu. Đêm thứ hai buông xuống mà đám người Ent vẫn tiếp tục họp kín dưới những đám mây vội vã và những vì sao chập chờn.

Ngày thứ ba đã rạng, ảm đạm và lộng gió. Khi mặt trời lên, tiếng của người Ent cất lên ầm ĩ và rồi lại lắng xuống. Buổi sáng trôi qua, gió bắt đầu lặng và bầu không khí bỗng trở nên nặng nề đầy chờ đợi. Lúc này hai chàng Hobbit thấy Bregalad đang chú ý lắng nghe, mặc dù đối với họ, ở bên dưới thung lũng nơi có ngôi nhà Ent của anh ta, âm thanh từ phía hội thật yếu ớt.

Buổi chiều đến, mặt trời đang trôi về phía Tây thẳng hướng dãy núi gửi xuống những chùm nắng vàng dài xuyên qua các kẽ nứt và khe hở của những đám mây. Đột nhiên họ nhận thấy mọi thứ đã chìm vào tĩnh mịch; toàn bộ khu rừng đứng lặng nghe ngóng. Dĩ nhiên, những giọng nói của người Ent đã không còn. Điều đó nghĩa là gì? Bregalad đứng thẳng đứng và căng thẳng, quay lại nhìn về phía Bắc hướng Mật Cốc.

Rồi cùng một tiếng động lớn một tiếng thét vang dội cất lên: ra-hoom-rah! Cây cối rung động rồi cúi rạp xuống như có luồng gió táp vào chúng. Lại một khoảng lặng nữa, và rồi một điệu hành khúc cất lên như những tiếng trống trang nghiêm, nổi lên trên những tiếng đập, tiếng rền vang là những tiếng hát cao vút và mạnh mẽ.

Ta đến, ta đến cùng tiếng trống rền: ta-runda runda runda rom!

Đám người Ent đang đến: bài ca của họ càng lúc càng tới gần và ầm ĩ:

Ta đến, ta đến, tù rúc trống rền: ta-rūna rūna rūna rom!

Bregalad nhặt hai chàng Hobbit lên rồi sải bước ra khỏi ngôi nhà.

Không lâu sau họ nhìn thấy đoàn hành quân đang tiến đến gần: những người Ent nhanh nhẹn sải những bước dài xuống triền dốc hướng về phía họ. Cây Râu dẫn đầu, có khoảng năm mươi người đang đi theo phía sau ông ta, hai hàng sánh vai, chân bước đều theo những nhịp đập tay lên hông. Khi họ tiến đến gần có thể thấy tia sáng và ánh lửa trong mắt họ.

“Hoom, hom! Chúng ta đến cùng tiếng trống, rốt cục chúng ta cũng đã đến đây!” Cây Râu cất tiếng gọi khi vừa thoáng thấy Bregalad cùng hai chàng Hobbit. “Hãy đến đây, hãy tham gia cùng Hội nào! Chúng ta đang lên đường. Chúng ta đang lên đường đến Isengard!”

“Đến Isengard!” rất nhiều giọng Ent cất lên.

“Đến Isengard!”

Đến Isengard! Dẫu Isengard có vòng đá chặn, có cửa đá chặt;

Dẫu Isengard cứng rắn vững chắc, trơn trụi như xương, lạnh lẽo như sắt,

Ta đi, ta đi, lên đường chiến tranh, đập vỡ cửa đá, chặt nát vòng thành;

Vì thân với cành đương ngùn ngụt cháy trong lò bát quái - lên đường chiến tranh!

Đến đất bóng đêm, nhịp chân định mệnh cùng tiếng trống rền, ta đến, ta đến;

Đến Isengard, đến cùng định mệnh!

Ta đến, ta đến, đến cùng định mệnh!

Và họ cứ hát như vậy trong cuộc hành quân Nam tiến.

Bregalad, với cặp mắt bừng sáng, nhảy vào hàng ngũ bên cạnh Cây Râu. Lão Ent già đón lấy hai chàng Hobbit, và lại đặt họ lên vai mình, và cứ thế họ hãnh diện cười phía trên đầu đội quân đang ca hát cùng những trái tim đập mạnh và những cái đầu ngẩng cao. Dù đã mong đợi một điều gì đó cuối cùng sẽ xảy ra, họ vẫn kinh ngạc trước những thay đổi của người Ent. Giờ thì điều đó dường cũng bất ngờ như cơn lũ tuôn trào sau khi đã bị con đê kìm giữ suốt bao lâu.

“Rốt cục người Ent đã quyết định khá nhanh chóng, phải không?” Pippin đánh liều lên tiếng sau một lúc lâu, khi bài hành khúc tạm dừng trong chốc lát, và chỉ còn nghe tiếng đập của những bàn chân, bàn tay.

“Nhanh chóng à?” Cây Râu nói. “Hoom! Phải, đúng vậy. Nhanh chóng hơn ta tưởng. Thực sự là ta đã không thấy họ thức tỉnh thế này từ rất nhiều đời nay rồi. Người Ent chúng ta không thích bị đánh thức; và chúng ta không bao giờ bị đánh thức trừ khi thấy hiển nhiên rằng cây cối và cuộc sống của chúng ta đang lâm nguy. Điều đó đã không xảy ra trong Khu Rừng này kể từ thời chiến tranh giữa Sauron và Con Người từ Đại Dương tới. Chính cái trò của lũ Orc, lấy việc chặt đẵn làm vui thú - rárum - mà thậm chí chúng còn không thèm viện cớ chặt làm củi đốt nữa, đã khiến chúng ta vô cùng tức giận; và cả sự bội bạc của kẻ hàng xóm láng giềng, đáng ra phải giúp đỡ chúng ta. Phù Thủy cần phải khôn ngoan hơn chứ: chắc chắn là họ khôn ngoan hơn. Không có lời nguyền rủa nào bằng tiếng Tiên, tiếng Ent, hay ngôn ngữ của Con Người đủ độc địa để xứng với sự bội bạc đó. Gục ngã đi Saruman!”

“Có thật ông sẽ đập vỡ cửa Isengard không?” Merry hỏi.

“Ho, hm, à, có thể lắm, các cháu biết mà! Có lẽ các cháu không biết chúng ta mạnh thế nào. Có thể các cháu nghe về bọn Quỷ Khổng Lồ rồi phải không? Chúng mạnh ghê gớm. Nhưng bọn Quỷ Khổng Lồ chỉ là một lũ giả mạo, được Kẻ Thù tạo ra trong Bóng Tối Lớn, nhại lại người Ent, cũng tựa như Orc nhại lại người Tiên. Chúng ta mạnh hơn Quỷ Khổng Lồ. Chúng ta được tạo nên từ xương của đất. Chúng ta có thể chẻ đá như rễ cây, nhưng còn nhanh hơn, nhanh hơn nhiều, nếu tinh thần chúng ta được đánh thức! Nếu chúng ta không bị đẵn xuống, hay bị hủy diệt bằng lửa hoặc ma thuật, chúng ta có thể chẻ Isengard ra từng mảnh và đập tường thành gạch vụn.”

“Nhưng Saruman sẽ cố ngăn cản ông, phải không?”

“Hm, à, phải, còn thế nữa. Ta không quên đâu. Thực sự là ta đã nghĩ rất lâu về điều đó. Thế nhưng, cháu biết đấy, có rất nhiều người Ent trẻ tuổi hơn ta, trẻ hơn nhiều đời cây. Giờ tất cả bọn họ đều đã được đánh thức, và toàn bộ tâm trí họ chỉ hướng đến một điều: đập tan Isengard. Nhưng rồi bọn họ sẽ sớm bắt đầu suy nghĩ lại; bọn họ sẽ nguội đi đôi chút, khi chúng ta uống bữa tối. Chúng ta sẽ rất khát đấy! Nhưng giờ cứ để bọn họ hành quân và ca hát! Chúng ta còn cả một chặng đường dài phải đi, và vẫn còn thời gian để suy nghĩ. Bắt đầu được đã là chuyện lớn rồi.”

Cây Râu tiếp tục bước đi, hát hò cùng những người khác trong ít lâu. Nhưng một lúc sau giọng ông ta lắng dần xuống thành tiếng rì rầm và rồi lại chìm vào im lặng. Pippin thấy vầng trán già cả của ông ta nhăn tít lại. Cuối cùng ông ta nhìn lên, và Pippin thấy vẻ đượm buồn trong đôi mắt ông ta, đượm buồn nhưng không sầu thảm. Trong đó là ánh sáng, như thể ngọn lửa xanh đã chìm sâu thêm vào những chiếc giếng tâm tư của ông ta.

“Dĩ nhiên, có thể lắm, bạn của ta,” ông ta chậm rãi nói, “rất có thể chúng ta đang đi đón đầu định mệnh: cuộc hành quân cuối cùng của người Ent. Nhưng nếu chúng ta cứ ở nhà và chẳng làm gì, định mệnh rồi cũng tìm đến chúng ta, dù sớm hay muộn. Suy nghĩ đó từ lâu đã dâng lên trong tim chúng ta; và đó là lý do tại sao giờ đây chúng ta phải hành quân. Đó không phải là một quyết định vội vàng. Giờ đây ít nhất cuộc hành quân cuối cùng của người Ent cũng đáng có được một bài ca. Phải,” ông ta thở dài, “chúng ta có thể giúp những giống người khác trước khi chúng ta qua đời. Tuy nhiên ta vẫn mong được thấy những bài hát về Ent phụ trở thành hiện thực. Ta vẫn tha thiết được thấy lại Fimbrethil. Nhưng hỡi bạn của ta, những bài ca cũng giống như cây chỉ ra quả theo mùa vụ và cách thức riêng: và đôi khi chúng lại héo mòn trái vụ.”

Đoàn người Ent tiếp tục sải bước với tốc độ lớn. Họ đã đi xuống một nếp đất dài đổ về phía Nam; giờ họ bắt đầu trèo lên, lên mãi, lên đến dãy núi cao phía Tây. Khu rừng đã rớt lại phía duới, họ đi qua những cụm bạch dương thưa thớt, rồi qua những triền dốc trơ trụi chỉ có vài cây thông gầy guộc. Mặt trời lặn sau lưng đồi tối sẫm ở phía trước. Hoàng hôn xám xịt buông xuống.

Pippin nhìn về phía sau. Số lượng người Ent đã tăng lên - điều gì đang xảy ra vậy? Nơi họ vừa vượt qua lẽ ra chỉ là những triền dốc trơ trụi và mờ ảo, cậu nghĩ mình đã nhìn thấy những khóm rừng. Nhưng rừng ấy đang chuyển động! Có lẽ nào cây cối rừng Fangorn đã thức tỉnh, và toàn bộ khu rừng đều đang trỗi dậy, đều đang hành quân vượt núi đồi để tham chiến? Cậu dụi mắt tự hỏi liệu cơn buồn ngủ và bóng tối có đang lừa dối cậu không; thế nhưng những hình thù to lớn màu xám vẫn đều đặn tiến lên. Có tiếng động gì đó nghe như tiếng gió thổi bên trong rất nhiều cành lá. Đoàn Ent đã tiến gần đến đỉnh sống núi và tất cả tiếng hát đều ngưng bặt. Đêm buông xuống, chỉ còn lại một bầu tĩnh mịch: chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng run rẩy thoang thoảng của đất bên dưới chân Ent, và tiếng xào xạc, tựa chút thì thầm của lá cây đang lướt đi. Cuối cùng họ cũng lên được phía trên đỉnh, và nhìn xuống khoảng không tăm tối bên dưới: khe núi khổng lồ nơi tận cùng dãy núi: Nan Curunír, Thung Lũng của Saruman.

“Màn đêm bao phủ Isengard,” Cây Râu nói.

CHƯƠNG V KỴ SĨ TRẮNG

“Xương xẩu tôi lạnh cóng rồi này,” Gimli nói, vừa vỗ vỗ hai cánh hay vừa giậm chân. Rốt cục ngày mới cũng đến. Lúc rạng đông mấy kẻ đồng hành cố thu vén thứ gì có thể làm bữa sáng; giờ đây dưới ánh sáng đang hửng họ lại một lần nữa chuẩn bị sẵn sàng tìm kiếm những dấu vết khắp trên mặt đất của người Hobbit.

“Và đừng có quên lão già đó!” Gimli nói. “Tôi sẽ vui hơn nếu có thể thấy được một vết ủng.”

“Tại sao thế lại khiến anh vui?” Legolas hỏi.

“Bởi vì một lão già với đôi chân để lại dấu vết thì hẳn không có gì hơn vẻ ngoài của lão,” gã Người Lùn trả lời.

“Có lẽ vậy,” chàng Tiên nói, “nhưng một chiếc ủng nặng có khi cũng chẳng để lại dấu vết gì ở đây: cỏ rất dày và đàn hồi.”

“Thế cũng chẳng ngăn nổi dân Tuần Du,” Gimli nói. “Một lá cỏ gãy là đủ để Aragorn tìm hiểu rồi. Nhưng tôi không nghĩ anh ấy có thể tìm ra bất cứ vết tích nào. Những gì chúng ta thấy đêm qua chính là bóng ma tà ác của Saruman. Tôi cam đoan vậy, ngay cả dưới ánh sáng ban ngày. Có lẽ ngay lúc này đây cặp mắt của lão từ trong Fangorn vẫn đang quan sát chúng ta.”

“Cũng có thể,” Aragorn nói, “nhưng tôi không chắc chắn lắm đâu. Tôi đang nghĩ về lũ ngựa. Gimli, đêm qua anh đã nói rằng chúng đã sợ chạy mất vía. Nhưng tôi lại không nghĩ vậy. Anh có nghe thấy tiếng chúng không Legolas? Âm thanh đó đối với anh có giống như lũ ngựa đang khiếp sợ không?”

“Không,” Legolas trả lời. “Tôi nghe thấy chúng rất rõ ràng. Nếu không vì đêm tối và nỗi sợ của chính chúng ta tôi sẽ đoán rằng lũ ngựa đang lồng lên vì một sự mừng rỡ bất ngờ nào đó. Chúng lên tiếng như loài ngựa vẫn lên tiếng khi gặp lại người bạn xa vắng từ lâu.”

“Tôi cũng nghĩ vậy,” Aragorn nói, “nhưng tôi không thể giải đáp được câu đố ấy, trừ phi chúng trở lại. Đi thôi! Trời đang sáng nhanh đấy. Chúng ta hãy nhìn trước đã rồi đoán sau! Chúng ta nên bắt đầu từ đây, gần nơi chúng ta dựng trại, hãy tìm kiếm thật kỹ khắp xung quanh; và tiếp tục tìm dần lên đoạn dốc về phía khu rừng. Tìm ra những người Hobbit là nhiệm vụ của chúng ta, bất kể vị khách trong đêm của chúng ta có là gì đi nữa. Nếu họ nhờ cơ may nào đó thoát ra được, hẳn họ đã vào nấp giữa rừng cây, bằng không họ đã bị phát hiện. Nếu từ đây đến hiên rừng vẫn không thấy gì hết, chúng ta sẽ tìm thêm lần cuối ở bãi chiến trường và giữa đống tro tàn. Nhưng có quá ít hy vọng ở đó, đội kỵ binh Rohan đã làm việc của họ quá kỹ.”

Mất một lúc hội đồng hành bò soài mò mẫm trên mặt đất. Cây dẻ đứng thê lương phía trên họ, những tấm lá khô giờ buông xuống ủ rũ, kêu lạo xạo trong cơn gió Đông lạnh buốt. Aragorn chậm rãi đi xa dần. Chàng đến đống tro tàn của đống lửa canh gần bờ sông, và rồi lại lần dấu trên mặt đất ngược về phía gò đất nơi trận chiến nổ ra. Đột nhiên chàng sụp xuống và cúi thấp đến độ gần chạm mặt xuống cỏ. Rồi chàng réo gọi hai người kia. Họ chạy lên.

“Rốt cục chúng ta cũng tìm thấy tin tức ở đây!” Aragorn nói. Chàng nhặt lên một chiếc lá rách cho mọi người cùng nhìn, một chiếc lá lớn màu ánh kim nhạt, nhưng giờ đã phai và ngả màu nâu. “Đây là lá cây mallorn rừng Lórien, có ít vụn bánh dính trên nó, và một ít nữa rơi trong đám cỏ. Và nhìn này! Có vài đoạn thừng bị cắt nằm bên cạnh!”

“Và đây là con dao đã cắt!” Gimli nói. Gã cúi xuống rồi rút ra từ một bụi cỏ một lưỡi dao răng cưa ngắn, đã bị bàn chân nặng nề của ai đạp lún vào cỏ. Cán dao gãy rời nằm ở ngay bên cạnh. “Là vũ khí của bọn Orc,” gã nói, tay cầm một cách miễn cưỡng và hướng cái nhìn ghê tởm vào chuôi dao trạm trổ, hình thù giống như một cái đầu gớm ghiếc với cặp mắt hí và cái mồm đểu cáng.

“Chà, đây chính là câu đố lạ lùng nhất mà chúng ta từng thấy!” Legolas thốt lên. “Một tù nhân bị trói thoát được ra khỏi cả lũ Orc lẫn toán kỵ binh bao vây xung quanh. Rồi người ấy dừng lại, trong lúc vẫn khơi khơi lộ diện, và cắt dây trói bằng một con dao Orc. Nhưng bằng cách nào và tại sao? Bởi nếu chân bị trói, làm sao người ấy có thể đi được? Còn nếu tay bị trói, làm sao người ấy có thể sử dụng dao? Và nếu cả chân lẫn tay đều không bị trói, tại sao người ấy lại phải cắt đoạn thừng ra? Rồi vừa lòng với kỹ năng của mình, người ấy đã ngồi xuống lặng lẽ ăn chút bánh mì đi đường! Ít ra như thế là đủ chứng tỏ đấy là người Hobbit, mà chẳng cần phải viện tới tấm lá mallorn. Sau đó, tôi cho rằng cậu ấy đã biến đôi tay mình thành đôi cánh và vừa hát vừa bay vèo vào trong rừng. Tìm được cậu ấy cũng dễ thôi: chỉ cần chúng ta cũng mọc cánh!”

“Ở đây đã có đủ trò ma quỷ rồi,” Gimli nói. “Lão già đó đã làm gì? Anh sẽ nói gì đây, Aragorn, về lời giải đáp của Legolas. Anh có thể làm khá hơn không?”

“Có thể được đấy,” Aragorn mỉm cười nói. “Có một vài dấu hiệu khác ở ngay gần mà các anh không ghi nhận. Tôi nhất trí tù nhân đó là một Hobbit và phải có chân hoặc tay không bị trói, trước khi cậu ấy đến đây. Tôi đoán là tay, bởi nếu vậy câu đố sẽ trở nên dễ hiểu hơn, và cũng bởi, theo lời giải đáp của tôi về các dấu vết, cậu ấy đã được một tên Orc mang đến điểm này. Máu đã đổ ở đây, cách đây vài bước, máu Orc. Có nhiều dấu vó ngựa hằn sâu khắp xung quanh vị trí này, và cả vết cho thấy một thứ gì đó nặng nề bị kéo lê đi. Tên Orc đã bị đội quân kỵ sĩ giết chết, xác hắn sau đó đã bị lôi vào đống lửa. Nhưng anh chàng Hobbit không bị phát hiện: cậu ấy không ‘lộ diện’, bởi trời tối và cậu ấy vẫn còn chiếc áo choàng tiên. Cậu ấy đã kiệt sức và đói, vì thế không cần phải ngạc nhiên là, khi đã cắt được sợi dây trói bằng con dao của kẻ thù tử trận, cậu ấy đã nghỉ ngơi và ăn một chút trước khi lẻn đi. Thật mừng khi biết cậu ấy vẫn còn một chút lembas trong túi, dù bỏ chạy mà không mang theo dụng cụ hay hành lý; có lẽ đó chính là kiểu cách của người Hobbit. Tôi nói cậu ấy, nhưng tôi hy vọng và đoán cả Merry lẫn Pippin đều ở cùng với nhau. Cho dù không có gì chứng tỏ điều đó là chắc chắn.”

“Và anh nghĩ làm thế nào mà một trong số những người bạn của chúng ta lại không bị trói tay?” Gimli hỏi.

“Tôi không biết chuyện diễn ra thế nào,” Aragorn trả lời. “Tôi cũng không biết tại sao tên Orc lại mang họ đi. Nhưng chúng ta có thể chắc chắn là không phải để giúp họ trốn thoát. Mà không, đúng hơn là giờ tôi nghĩ mình đã bắt đầu hiểu ra một vấn đề đã khiến tôi bối rối ngay từ đầu: tại sao khi Boromir ngã xuống lũ Orc lại bằng lòng với việc bắt Merry và Pippin? Chúng đã không truy tìm số còn lại trong chúng ta, cũng không tấn công trại chúng ta, mà thay vào đó lại chạy hết tốc lực tới Isengard. Chúng cho rằng đã bắt được Người Mang Nhẫn và người bạn trung thành của cậu ấy ư? Tôi không nghĩ vậy. Bọn chủ của chúng không dám đưa ra những mệnh lệnh rõ ràng như vậy cho lũ Orc, ngay cả nếu bản thân đám chủ biết những điều này, đám ấy sẽ không bao giờ đề cập thẳng đến chiếc Nhẫn: vì lũ Orc không phải là loại nô lệ đáng tin cậy. Nhưng tôi nghĩ lũ Orc đã được ra lệnh bắt các Hobbit, bắt sống, bằng mọi giá. Kẻ nào đó đã tìm cách chuồn ra ngoài cùng những tù nhân quý giá trước khi trận đánh nổ ra. Có lẽ là phản bội, rất có khả năng đối với giống này, một tên Orc to con gan liều nào đó đã cố thoát ra để hưởng lợi một mình, vì mục đích riêng. Đó, câu chuyện của tôi là như vậy. Cũng có thể suy diễn ra những chuyện khác. Nhưng trong bất cứ trường hợp nào chúng ta vẫn có thể tin chắc điều này: ít nhất một trong hai người bạn của chúng ta đã thoát được. Nhiệm vụ của chúng ta là phải tìm ra và giúp đỡ cậu ấy trước khi trở về Rohan. Chúng ta đừng có bị Fangorn dọa nạt, bởi hoàn cảnh đã đẩy cậu ấy vào nơi tăm tối đó.”

“Tôi chẳng biết điều gì dọa nạt tôi nhiều hơn: Fangorn, hay viễn cảnh chạy bộ trên suốt con đường dài xuyên Rohan,” Gimli nói.

“Vậy chúng ta hãy vào trong rừng,” Aragorn nói.

Không lâu sau Aragorn đã tìm thấy những dấu vết mới. Tại một điểm gần bờ Luồng Ent, chàng bắt gặp những vết chân: vết chân Hobbit, nhưng quá mờ nhạt nên chẳng suy luận được gì mấy. Rồi dưới thân một cây lớn ngay rìa khu rừng, có thêm nhiều vết nữa hiện ra. Mặt đất trơ trọi và khô cằn, không tiết lộ nhiều.

“Ít nhất một người Hobbit đã đứng đây một lúc và nhìn lại đằng sau, rồi cậu ấy quay người đi vào trong rừng,” Aragorn nói.

“Vậy chúng ta cũng phải đi vào,” Gimli nói. “Nhưng tôi được cảnh báo về nó. Tôi mong sao cuộc truy đuổi đã dẫn đến một nơi nào khác!”

“Tôi không cảm thấy khu rừng có ác ý, dù những câu chuyện có kể gì đi nữa,” Legolas nói. Chàng đứng bên dưới hiên rừng, khom người về phía trước, như thể đang nghe ngóng, và căng mắt nhìn vào sâu bên trong bóng tối. “Không, khu rừng không tà ác; hoặc nếu có thì những thứ tà ác cũng đang ở rất xa. Tôi chỉ bắt được những vọng âm rất mờ nhạt từ những vùng tối tăm nơi tâm địa cây cối có màu đen tối. Không có ác ý nào ở gần chúng ta; thế nhưng lại có cảnh giác, và giận dữ.”

“Chà, nó chẳng có lý do gì lại đi giận dữ với tôi,” Gimli nói. “Tôi chưa làm gì gây hại cho nó cả.”

“Vậy tốt hơn,” Legolas nói. “Nhưng dù sao nó cũng từng phải chịu đựng tổn hại. Có điều gì đó đang xảy ra ở bên trong, hoặc sắp xảy ra. Anh không nhận thấy sự căng thẳng sao? Nó làm hơi thở tôi muốn nghẹn.”

“Tôi cảm thấy bầu không khí rất ngột ngạt,” gã Người Lùn nói. “Khu rừng này sáng sủa hơn rừng Âm U, nhưng nó có mùi ẩm mốc, và tàn tạ.”

“Nó già rồi, rất già rồi,” chàng Tiên nói. “Già đến mức gần như tôi cảm thấy trẻ trung trở lại, một điều tôi chưa từng cảm thấy từ khi tham gia cuộc hành trình cùng đám trẻ nít các anh. Nó già và chứa đầy ký ức. Tôi đã có thể hạnh phúc ở đây, nếu tôi đến vào những ngày hòa bình.”

“Tôi dám nói là anh có thể đấy,” Gimli khịt mũi. “Dù sao anh cũng là người Tiên Rừng, cho dù Tiên loại nào thì cũng đều là những người kỳ lạ. Nhưng anh lại làm tôi an lòng. Anh đi đâu, tôi sẽ đi đó. Nhưng hãy cầm sẵn cây cung của anh, còn tôi sẽ nới lỏng chiếc rìu nơi thắt lưng. Nhưng không phải dùng cho cây cối,” gã vội vã nói thêm trong lúc nhìn lên thân cây mà họ đang đứng phía dưới. “Tôi không mong bất chợt gặp lão già đó mà chẳng có sẵn lý lẽ gì trong tay, chỉ vậy thôi. Chúng ta đi nào!”

Và thế là ba người thợ săn lao vào bên trong khu rừng Fangorn. Legolas và Gimli nhường việc dò đường lại cho Aragorn. Chẳng có nhiều dấu mà tìm kiếm. Thềm rừng khô và phủ lớp lá dày; nhưng đoán rằng những kẻ đào thoát sẽ chú ý men theo dòng nước, chàng thường xuyên quay lại bờ suối. Nhờ vậy chàng đã đến được nơi Merry và Pippin uống nước và rửa chân. Tất cả đều có thể thấy rõ dấu chân của hai chàng Hobbit, một người nhỏ hơn người kia một chút.

“Đây quả là tin vui,” Aragorn nói. “Thế nhưng dấu vết này đã cách đây hai ngày rồi. Và có vẻ như từ điểm này những người Hobbit đã rời bờ nước.”

“Vậy chúng ta sẽ làm gì đây?” Gimli nói. “Chúng ta chẳng thể theo họ khắp Fangorn thăm thẳm. Chúng ta không đủ đồ dự trữ. Nếu không sớm tìm thấy họ, chúng ta sẽ trở nên vô tích sự đối với họ, ngoại trừ việc ngồi xuống bên họ và thể hiện tình bằng hữu bằng việc cùng nhau chết đói.”

“Nếu đó thực sự là tất cả những gì chúng ta có thể làm, thì chúng ta sẽ buộc phải làm thế,” Aragorn nói. “Chúng ta tiếp tục nào.”

Rốt cục họ cũng đến được vách đứng hiểm trở bên Quả Đồi của Cây Râu, và nhìn lên bức tường đá với những bậc đẽo thô dẫn lên thềm đá trên cao. Ánh mặt trời đang chiếu xuyên qua những đám mây trôi vội vã, khu rừng giờ đã trông đỡ xám xịt và u ám hơn.

“Chúng ta hãy đi lên nhìn xung quanh!” Legolas nói. “Tôi vẫn có cảm giác tức thở. Tôi muốn được nếm mùi không khí tự do hơn trong chốc lát.”

Nhóm bạn đồng hành trèo lên. Aragorn ở dưới cùng, di chuyển một cách chậm rãi: chàng kiểm tra tỉ mỉ những bậc đá và bờ rìa.

“Tôi gần như chắc chắn rằng những người Hobbit đã ở trên này,” chàng nói. “Thế nhưng còn có cả những dấu vết khác nữa, những dấu vết rất lạ, mà tôi không hiểu. Không biết chúng ta có nhìn thấy bất cứ thứ gì từ bờ rìa này giúp đoán được họ đã tiếp tục đi đường nào không?”

Chàng đứng dậy nhìn xung quanh, nhưng chàng chẳng thấy được gì hữu ích. Thềm đá quay mặt về phía Nam và Đông: nhưng chỉ ở phía Đông mới nhìn được ra xa. Ở đó chàng thấy những ngọn cây đang thoải dần theo từng hàng xuống đến vùng đồng bằng mà từ đó họ đã đến đây.

“Chúng ta đã có một cuộc hành trình đi vòng thật dài,” Legolas nói. “Lẽ ra tất cả chúng ta đã có thể đến đây an toàn, nếu chúng ta rời dòng Sông Cả vào ngày thứ hai hoặc thứ ba rồi tiến về phía Tây. Chẳng mấy ai thấy trước con đường sẽ dẫn họ đến đâu, cho đến tận khi họ chạm đích.”

“Nhưng chúng ta đâu định đến Fangorn,” Gimli nói.

“Vậy mà chúng ta lại ở đây rồi - và bị tóm gọn trong tấm lưới,” Legolas nói. “Nhìn kìa!”

“Nhìn gì?” Gimli hỏi lại.

“Đằng kia trong đám cây.”

“Đâu? Tôi làm gì có mắt tiên.”

“Suỵt! Hãy nói khẽ thôi! Nhìn kìa!” Legolas vừa chỉ tay vừa nói. “Bên dưới khu rừng, ngược con đường chúng ta vừa đi tới. Lại là ông ta. Anh không thể thấy ông ta đang đi qua hết cây này đến cây khác sao?”

“Tôi thấy rồi, giờ thì tôi thấy rồi!” Gimli rít lên. “Nhìn kìa, Aragorn! Chẳng phải tôi đã cảnh báo anh rồi sao? Lão già ấy kia. Trùm từ đầu đến chân trong mớ giẻ rách xám ngoét bẩn thỉu: đó là lý do tại sao tôi không nhìn thấy lão ngay từ đầu.”

Aragorn nhìn theo và thấy một hình thù còng lưng đang di chuyển chậm chạp. Không còn cách xa họ lắm. Trông như một lão ăn mày già, đang mệt nhọc bước đi, chống vào cây gậy xù xì. Đầu lão cúi gằm, không nhìn về phía họ. Ở những vùng đất khác có lẽ họ đã chào lão bằng những lời đôn hậu; nhưng lúc này họ đứng im, mỗi người đều có cảm giác ngóng đợi kỳ lạ: một thứ gì đó đang tới, một thứ đang nắm giữ một quyền năng - hoặc hiểm họa - bí ẩn.

Gimli căng mắt ra nhìn một chốc, trong lúc từng bước từng bước một hình thù đó dần tiến đến gần. Rồi đột nhiên, như không thể kiềm chế thêm được nữa, gã phát tiết: “Cung tên đâu, Legolas! Kéo căng đi! Sẵn sàng đi! Đó là Saruman. Đừng để lão nói, hay yểm chú lên chúng ta! Bắn trước đi!”

Legolas cầm lấy cây cung rồi kéo cong, chậm rãi như thể có ý chí nào khác cản chàng lại. Chàng cầm lơ đễnh một mũi tên trong tay nhưng không tra lên dây cung. Aragorn đứng lặng im, khuôn mặt chàng đầy cảnh giác và tập trung.

“Tại sao lại phải đợi? Anh bị làm sao vậy?” Gimli rít nhẹ.

“Legolas đúng đấy,” Aragorn bình thản nói. “Chúng ta không thể cứ thế bắn một ông già, không hề hay biết gì và cũng không hề có ý thách thức, dù lòng ta có đang sợ hãi hay nghi ngại thế nào. Hãy theo dõi và đợi xem!”

Ngay lúc đó lão già bước gấp thêm và đi tới chân bức tường đá với một tốc độ đáng kinh ngạc. Rồi đột nhiên lão nhìn lên, trong lúc họ vẫn đứng bất động nhìn xuống dưới. Không hề có âm thanh nào.

Họ không nhìn thấy mặt lão: lão trùm mũ kín đầu, và trên mũ trùm lão còn đội một chiếc mũ rộng vành, nên toàn bộ nét mặt lão chìm trong bóng tối, ngoại trừ phần chóp mũi và bộ râu xám. Thế nhưng Aragorn nghĩ mình vừa nhận thấy một ánh mắt lóe lên tinh tường sáng rực trong khoảng tối dưới chiếc mũ sụp xuống trán.

Cuối cùng lão già phá vỡ bầu yên lặng. “Thật khéo gặp, các bạn của tôi,” lão nói giọng nhẹ nhàng. “Tôi muốn nói chuyện với các anh. Các anh xuống đây chứ, hay tôi sẽ đi lên?” Chẳng cần đợi trả lời lão già bắt đầu leo lên.

“Nào?” Gimli hét lên. “Ngăn lão ta lại, Legolas!”

“Chẳng phải tôi đã nói rằng muốn nói chuyện với các anh sao?” lão già nói. “Bỏ cây cung đó xuống đi, cậu Tiên!”

Cây cung và mũi tên rơi khỏi tay Legolas, đôi tay chàng buông thõng xuống hai bên.

“Còn anh, cậu Người Lùn, xin anh hãy bỏ tay ra khỏi cán rìu cho đến khi tôi lên đến nơi! Anh không cần viện đến những lý lẽ như vậy đâu.”

Gimli giật mình rồi đứng im như đá, nhìn chằm chằm, trong khi lão già nhảy lên những bậc đá gồ ghề, nhanh nhẹn như sơn dương. Mọi mệt nhọc dường như đã rời bỏ lão. Khi lão bước được lên thềm đá, họ như thoáng thấy, quá ngắn ngủi không rõ có thực hay không, vệt sáng màu trắng lóe lên rất nhanh, cứ như thể món phục trang nào đó bị lớp giẻ rách màu xám phủ lên bất chợt hé lộ trong chốc lát. Cái hít hơi của Gimli nghe rõ mồn một như tiếng rít ồn ào trong bầu tĩnh lặng.

“Thât là khéo gặp, phải nhắc lại lần nữa!” lão già vừa nói vừa tiến về phía họ. Khi chỉ còn cách họ vài bộ, lão đứng lại, cúi người tì lên gậy, đầu vươn về phía trước, nhìn họ chăm chú từ dưới mũ trùm. “Và các anh đang làm gì ở vùng này vậy? Một Tiên, một Con Người, và một Người Lùn, tất cả đều ăn mặc theo kiểu Tiên. Rõ ràng có một câu chuyện rất đáng lắng nghe sau tất cả những thứ này. Những chuyện thế này không thường thấy ở đây đâu.”

“Ông nói cứ như thể biết rõ về Fangorn lắm,” Aragorn nói. “Phải vậy không?”

“Không rõ lắm,” lão già nói; “muốn biết rõ buộc phải học hỏi trong suốt nhiều đời. Nhưng tôi cũng thỉnh thoảng lại đến đây.”

“Xin được hỏi tên ông, và được lắng nghe những gì ông cần nói với chúng tôi?” Aragorn nói. “Buổi sáng đang trôi qua mà chúng tôi lại có một công việc không thể chờ đợi.”

“Điều gì tôi muốn nói, thì tôi đã nói ra rồi: Các anh đang làm gì, và các anh có thể kể câu chuyện gì về các anh? Con về tên tôi!” Lão cất một tràng cười dài khe khẽ. Nghe tiếng cười Aragorn cảm thấy một cơn rùng mình chạy xuyên qua người, một cảm giác hồi hộp lạnh ngắt kỳ lạ; nhưng đó không phải là nỗi sợ hãi hay hoảng loạn: đúng hơn là cảm giác thấm lạnh bất chợt trong bầu không khí buốt giá, hoặc như cú vỗ của một cơn mưa lạnh làm thức tỉnh người đang ngủ chập chờn.

“Tên của tôi!” Lão già lại nói. “Các anh vẫn chưa đoán ra sao? Tôi nghĩ các anh đã nghe thấy nó trước đây. Phải rồi, các anh đã nghe thấy nó trước đây. Nhưng nào, câu chuyện của các anh là gì?”

Ba người bạn đồng hành đứng lặng thinh không trả lời.

“Đến phải bắt đầu nghi ngờ liệu công việc của các anh còn đáng để kể nữa không đấy,” lão già nói. “Thật mừng là tôi biết một chút về nó. Các anh đang lần theo dấu chân của hai người Hobbit trẻ tuổi, tôi tin là như vậy. Phải rồi, người Hobbit đấy. Đừng có trợn mắt, làm như các anh chưa từng nghe thấy cái tên lạ lùng ấy trước đây. Các anh có nghe, và tôi cũng vậy. À, họ đã leo lên đây vào ngày hôm kia; và họ đã gặp một người họ không hề trông đợi. Điều đó có làm các anh yên lòng không? Và giờ các anh muốn biết họ đã được đưa đi đâu phải không? Chà, chà, có lẽ tôi sẽ cho các anh một vài tin tức về điều đó. Nhưng tại sao chúng ta lại phải đứng? Các anh thấy đấy, nhiệm vụ của các anh đâu còn gấp gáp như các anh tưởng. Hãy ngồi xuống cho thoải mái hơn một chút đi.”

Lão già quay người đi tới một đống đá rơi dưới chân vách núi phía sau. Ngay lập tức, như thể một câu thần chú nào đó đã được hóa giải, những người khác liền bớt căng thẳng và có thể cử động. Bàn tay Gimli lập tức đặt lên cán rìu. Aragorn rút kiếm. Legolas nhặt cây cung.

Lão già chẳng thèm để ý, mà khom người ngồi xuống một phiến đá thấp phẳng phiu. Lúc ấy hai vạt áo choàng xám tách ra, và họ nhìn thấy, chẳng nghi ngờ gì nữa, lão mặc bên trong toàn màu trắng.

“Saruman!” Gimli vừa hét vừa nhảy bổ về phía lão với chiếc rìu trong tay. “Nói ngay! Hãy nói cho bọn ta biết ngươi giấu các bạn chúng ta ở đâu! Ngươi đã làm gì họ? Nói ngay, bằng không ta sẽ chẻ một nhát trên mũ ngươi mà ngay cả một phù thủy cũng phải thấy khó chữa đấy!”

Lão già quá nhanh đối với gã. Lão đứng phắt dậy rồi nhảy lên đỉnh một tảng đá lớn. Lão đứng đó, người đột nhiên vươn cao, sừng sững phía trên họ. Chiếc mũ trùm và mớ giẻ rách màu xám bị quẳng đi. Bộ quần áo trắng bừng sáng. Lão giơ cây trượng lên, và cây rìu bật tung ra khỏi nắm tay Gimli rơi loảng xoảng xuống đất. Thanh kiếm của Aragorn, cứng ngắc trong bàn tay bất động của chàng, bất chợt bùng lên một ngọn lửa. Legolas thét vang rồi bắn một mũi tên vào không trung: nó cháy rụi không còn vết tích.

“Mithrandir!” chàng thét lên. “Mithrandir!”

“Thật khéo gặp, phải nhắc lại với anh lần nữa, Legolas!” lão già nói.

Tất cả bọn họ ngây ra nhìn lão. Mái tóc lão trắng như tuyết dưới ánh mặt trời; còn áo choàng của lão lấp lánh màu trắng; đôi mắt bên dưới hàng lông mày rậm của lão sáng quắc, sắc lẹm như những tia nắng mặt trời; bàn tay lão đầy sức mạnh. Lẫn lộn giữa kinh ngạc, vui sướng và sợ hãi, họ cứ đứng đó mà chẳng tìm ra được điều gì để nói.

Cuối cùng Aragorn cũng cất được tiếng. “Gandalf!” chàng nói. “Vượt xa mọi hy vọng ông quay lại với bọn tôi đúng lúc khó khăn này! Bức màn gì đã phủ lên mắt tôi vậy? Gandalf!” Gimli không nói gì, chỉ quỳ sụp xuống, lấy tay che mắt.

“Gandalf,” lão già nhắc lại, như thể đang cố lục lại trong ký ức xưa cũ một từ đã lâu không dùng đến. “Phải rồi, đúng là cái tên đó. Tôi đã từng là Gandalf.”

Ông bước xuống khỏi tảng đá, nhặt tấm áo choàng xám lên, rồi lại quấn nó quanh mình: cảnh tượng cứ như thể vầng mặt trời mới đây tỏa sáng, nhưng giờ lại trốn biệt trong mây mù. “Được, anh vẫn có thể gọi tôi là Gandalf,” ông nói, và đó chính là giọng nói của người bạn cũ cũng như người dẫn đường trước đây của họ. “Đứng dậy nào, Gimli tốt bụng của tôi! Không có gì phải trách cứ anh, chưa có thiệt hại nào xảy ra cho tôi. Đúng đấy, hỡi những người bạn của tôi, không vũ khí nào của các anh có thể phạm đến tôi được đâu. Hãy vui lên nào! Chúng ta lại gặp nhau rồi. Đúng lúc thủy triều thay đổi. Cơn bão lớn đang đến, nhưng thủy triều đã đổi chiều.”

Ông đặt tay lên đầu Gimli, gã Người Lùn nhìn lên rồi bất chợt cười phá. “Gandalf!” gã nói. “Nhưng ông mặc toàn màu trắng!”

“Đúng vậy, giờ tôi trắng rồi,” Gandalf nói. “Thực tế tôi chính là Saruman, gần như có thể nói như vậy, là Saruman như lẽ ra ông ta phải vậy. Nhưng nào, hãy kể cho tôi nghe về các anh đi! Tôi đã vượt qua lửa và nước sâu, kể từ lúc chúng ta chia tay. Tôi đã quên nhiều điều mà tôi nghĩ mình từng biết, và để học lại nhiều điều tôi đã quên. Tôi có thể nhìn thấy rất nhiều thứ xa xôi, nhưng rất nhiều thứ ở ngay trong tầm tay tôi lại không nhìn thấy. Hãy kể cho tôi về các anh!”

“Ông muốn biết điều gì?” Aragorn hỏi. “Tất cả những gì đã xảy ra kể từ lúc chúng ta chia tay nhau trên cầu sẽ là một câu chuyện dài. Ông cho chúng tôi biết tin tức về những người Hobbit trước có hơn không? Ông có tìm thấy họ không, họ có an toàn không?”

“Không, tôi không thấy họ,” Gandalf nói. “Bóng tôi đã phủ lên những thung lũng khu đồi Emyn Muil, và tôi không biết gì về vụ bắt giữ họ, cho đến khi đại bàng kể lại cho tôi.”

“Đại bàng!” Legolas nói. “Tôi đã thấy một con đại bàng ở rất cao và xa: lần cuối cùng là cách đây bốn ngày, trên đồi Emyn Muil.”

“Đúng vậy,” Gandalf nói. “Đó là Gwaihir Chúa Gió, người đã cứu tôi khỏi Orthanc. Tôi đã nhờ anh ta đi trước tôi để theo dõi dòng Sông Cả và thu thập tin tức. Mắt anh ta rất tinh tường, nhưng anh ta không thể nhìn thấy tất cả những gì khuất dưới núi đồi hay cây cối. Anh ta đã thấy vài thứ, còn tự tôi thấy vài thứ khác. Chiếc Nhẫn giờ đã vượt ra ngoài khả năng giúp đỡ của tôi, hay của bất cứ ai trong Hội Đồng Hành xuất phát từ Thung Đáy Khe. Nó chút nữa thì đã bị lộ trước Kẻ Thù, nhưng nó đã thoát được. Tôi cũng có phần trong đó: bởi tôi ngồi trên một nơi rất cao, và tôi đấu tranh với tòa Tháp Tối; khiến Bóng Tối đi qua. Sau đó tôi mệt mỏi, rất mệt mỏi; và tôi đã bước đi rất lâu cùng những suy nghĩ tăm tối.”

“Vậy ông biết về Frodo!” Gimli nói. “Mọi việc liên quan đến cậu ấy thế nào rồi?”

“Tôi không biết được. Cậu ấy đã được cứu khỏi một hiểm họa khôn cùng, nhưng rất nhiều nữa vẫn còn đang ở phía trước. Cậu ấy đã quyết tâm một mình đi đến Mordor, và cậu ấy đã lên đường: đó là tất cả những gì tôi biết.”

“Không một mình đâu,” Legolas nói. “Bọn tôi nghĩ Sam đã đi cùng cậu ấy.”

“Vậy sao!” Gandalf nói, kèm theo đó là tia sáng trong mắt và nụ cười trên khuôn mặt ông. “Thật vậy sao? Tin này mới đối với tôi, nhưng lại không khiến tôi ngạc nhiên. Tốt! Rất tốt! Các anh đã làm trái tim tôi nhẹ bớt. Các anh phải kể cho tôi nghe nhiều hơn. Giờ thì hãy ngồi gần đây và kể câu chuyện về cuộc hành trình của các anh đi nào.”

Ba người bạn đồng hành ngồi xuống nền đá quanh chân ông, và Aragorn là người bắt đầu câu chuyện. Suốt một hồi lâu Gandalf không hề nói gì, và cũng không hỏi câu nào. Bàn tay ông đặt lên hai đầu gối, và đôi mắt ông nhắm nghiền. Cuối cùng khi Aragorn kể về cái chết của Boromir và cuộc hành trình cuối cùng của gã trên dòng Sông Cả, ông lão mới thở dài.

“Anh đã không kể tất cả những gì anh biết hay đoán được, Aragorn bạn tôi,” ông bình thản nói. “Boromir tội nghiệp! Tôi đã không thấy được điều xảy đến với anh ta. Đó quả là một thử thách đau đớn cho một người như vậy: một chiến binh, và một vị chúa tôn quý giữa loài người. Galadriel đã nói với tôi rằng anh ta đang lâm nguy. Nhưng rốt cục anh ta cũng thoát được. Tôi lấy làm mừng. Quả không hề vô ích khi có những người Hobbit trẻ tuổi đi cùng chúng ta, ít nhất là vì Boromir. Nhưng đó không phải vai trò duy nhất dành cho họ. Họ đã được đưa đến Fangorn, và sự xuất hiện của họ giống như những viên đá nhỏ lăn xuống tạo nên trận đá lở trên dãy núi. Ngay giữa lúc chúng ta đang nói chuyện đây, tôi đã nghe thấy những tiếng ì ầm đầu tiên. Tốt hơn hết Saruman không nên ở đâu xa nhà khi con đập vỡ tung!”

“Có một thứ vẫn không hề thay đổi, ông bạn thân mến ạ, “ Aragorn nói, “ông vẫn nói chuyện bằng câu đố.”

“Cái gì? Câu đố ư?” Gandalf nói. “Không! Bởi tôi chỉ vừa nói chuyện thành tiếng một mình thôi. Một thói quen của người già ấy mà: họ chọn ra người thông thái nhất có mặt để nói chuyện cùng; thật mệt mỏi nếu phải giải thích dài dòng cho người trẻ.” Ông phá lên cười, nhưng tiếng cười giờ đây nghe ấm áp và hiền hậu như một tia nắng mặt trời.

“Tôi không còn trẻ nữa ngay cả theo thang tuổi của những Con Người thuộc Ba Gia Tộc Cổ,” Aragorn nói. “Sao ông không hé mở suy nghĩ của ông một cách rõ ràng hơn cho tôi?”

“Vậy thì tôi sẽ phải nói gì đây?” Gandalf nói, rồi ngừng lại một lúc ngẫm nghĩ. “Nếu anh muốn nghe tâm tư của tôi rõ ràng nhất có thể, thì đây là tóm tắt cách tôi nhìn nhận sự vật vào lúc này. Dĩ nhiên Kẻ Thù từ lâu đã biết chiếc Nhẫn xuất hiện trở lại, và nó được một người Hobbit nắm giữ. Giờ hắn cũng biết quân số của Hội Đồng Hành xuất phát từ Thung Đáy Khe, và giống loài của từng người chúng ta. Thế nhưng hắn vẫn chưa nhận thức được rõ ràng mục đích của chúng ta. hắn cho rằng tất cả chúng ta đều đang đến Minas Tirith; bởi đó chính là những gì hắn sẽ làm nếu ở địa vị của chúng ta. Và chiểu theo tư duy của hắn, đây sẽ là một đòn tấn công ghê gớm vào thế lực của hắn. Thực tế là hắn đang vô cùng sợ hãi, vì không biết nhân vật cái thế nào sẽ đột nhiên xuất hiện, sử dụng chiếc Nhẫn, dấy động chiến tranh tấn công hắn, một lòng quyết hạ bệ hắn và chiếm lấy vị trí của hắn. Hắn không bao giờ nảy ra trong đầu suy nghĩ rằng chúng ta mong hạ bệ hắn nhưng lại không định dựng lên ai thay thế hắn. Việc chúng ta đang cố tiêu hủy chiếc Nhẫn vẫn còn chưa hiện ra trong những ác mộng đen tối nhất của hắn. Mà chắc chắn chính nhờ việc này các anh sẽ thấy vận may và niềm hy vọng còn lại với chúng ta. Vì, tưởng tượng thấy chiến tranh, hắn đã phát động chiến tranh với niềm tin rằng không thể trì hoãn thêm được nữa; bởi chính kẻ ra đòn đầu tiên, nếu ra đòn đủ nặng, có thể sẽ không phải ra đòn thêm nữa. Chính vì thế những lực lượng mà hắn đã chuẩn bị từ lâu giờ đang rục rịch chuyển động, sớm hơn dự định của hắn. Khôn ngoan mà thành ngu xuẩn. Bởi nếu hắn sử dụng toàn bộ sức mạnh để canh gác Mordor, để ngăn không ai đột nhập vào được, rồi hướng toàn bộ đầu óc xảo quyệt vào việc săn lùng chiếc Nhẫn, thì chắc chắn mọi hy vọng đều tiêu tan: cả chiếc Nhẫn lẫn người mang nó đều không thể lẩn tránh hắn được lâu. Nhưng giờ đây con mắt của hắn lại nhìn ra xa thay vì nhìn quanh nhà; và gần như hắn chỉ nhìn về phía Minas Tirith. Giờ đây hắn sẽ sớm trút sức mạnh lên đó như một cơn bão.

“Bởi ngay lúc này hắn đã biết những sứ giả hắn cử đi để phục kích Hội Đồng Hành đã lại thất bại. Chúng không tìm ra chiếc Nhẫn. Và chúng cũng chẳng bắt được người Hobbit nào làm con tin. Giả như chúng làm được việc đó thôi, thì đã là một đòn quá nặng nề giáng lên chúng ta rồi, và còn có thể là đòn kết liễu. Nhưng thôi đừng làm u buồn trái tim bằng cách hình dung ra bài thử thách đối với lòng trung thành cao quý của họ trong tòa Tháp Tối. Bởi Kẻ Thù đã thất bại - cho đến lúc này. Nhờ có Saruman.”

“Vậy Saruman không phải là một kẻ phản trắc sao?” Gimli hỏi.

“Có chứ,” Gandalf nói. “Phản trắc gấp đôi. Mà như vậy không kỳ lạ sao? Trong những điều chúng ta phải chịu đựng thời gian gần đây, không có gì đáng đau buồn bằng sự trở mặt của Isengard. Ngay cả ở cương vị lãnh chúa và chỉ huy quân đội, Saruman cũng đã mạnh lên rất nhiều. Ông ta đe dọa Con Người ở Rohan và xua đuổi họ không cho hỗ trợ Minas Tirith, ngay giữa lúc đòn chủ yếu đang giáng tới từ phía Đông. Thế nhưng vũ khí phản trắc bao giờ cũng nguy hiểm cho bàn tay cầm nó. Saruman cũng có ý chiếm đoạt chiếc Nhẫn, cho bản thân ông ta, hoặc ít nhất là giăng bẫy vài người Hobbit để phục vụ những mục đích xấu xa của ông ta. Vậy nên giữa chúng với nhau, những kẻ thù của chúng ta chỉ làm được việc là đưa Merry và Pippin với một vân tốc ghê gớm, và vừa vặn kịp thời, tới Fangorn, mà nếu không nhờ thế họ hẳn đã chẳng bao giờ đến được!

“Và chúng cũng tự chuốc lấy những nghi ngờ mới làm rối tung kế hoạch của chúng. Sẽ không tin tức nào về trận chiến đến được Mordor, nhờ công các kỵ sĩ Rohan; thế nhưng Chúa Tể Hắc Ám đã biết được rằng có hai người Hobbit bị bắt ở Emyn Muil và bị đưa thẳng đến Isengard bất chấp mong muốn của tay sai hắn. Giờ đây hắn có thêm Isengard để lo sợ bên cạnh Minas Tirith. Nếu Minas Tirith sụp đổ, mọi chuyện sẽ xấu đi đối với Saruman.”

“Đáng tiếc là những người bạn của chúng ta lại nằm ở giữa,” Gimli nói. “Nếu không có vùng đất nào chia cắt Isengard và Mordor, chúng cứ việc đánh nhau trong khi chúng ta xem và chờ đợi.”

“Bên chiến thắng sẽ trở nên mạnh mẽ hơn cả hai, và không còn nghi ngại gì nữa,” Gandalf nói. “Nhưng Isengard không thể chống lại nổi Mordor, trừ phi Saruman lấy được chiếc Nhẫn trước. Bây giờ việc ấy không bao giờ làm được nữa. Ông ta vẫn chưa biết đến mối nguy của mình. Vẫn còn nhiều điều ông ta không biết. Ông ta đã quá nóng lòng được đặt tay lên con mồi đến nỗi không thể ngồi nhà chờ đợi, ông ta đã lên đường đến gặp và theo dõi đội sứ giả của mình. Nhưng ông ta đã đến quá muộn, duy chỉ lần này thôi, và trận chiến đã kết thúc không còn cứu vãn được từ trước khi ông ta đến nơi. Ông ta không ở lại đây lâu. Ta nhìn thấu tâm tư ông ta, ta đã thấy nỗi nghi ngại, ông ta không thông thạo nghề rừng. Ông ta tin rằng đoàn kỵ sĩ đã tiêu diệt và hỏa thiêu tất cả ngay trên bãi chiến trường; nhưng ông ta không hề biết lũ Orc có mang theo tù nhân nào không. Và ông ta cũng không biết về cuộc tranh chấp giữa đầy tớ của ông ta với lũ Orc từ Mordor; cũng như không biết gì về tên Sứ Giả Bay.”

“Sứ Giả Bay?” Legolas thốt lên. “Tôi đã bắn hắn bằng cây cung của Galadriel phía trên ghềnh Sarn Gebir, và tôi đã hạ hắn khỏi bầu trời. Hắn đã gieo sợ hãi cho tất cả bọn tôi. Thứ khủng khiếp mới nào vậy?”

“Là thứ anh không thể tiêu diệt bằng tên,” Gandalf nói. “Anh mới chỉ tiêu diệt vật cưỡi của hắn thôi. Đó là một chiến công tốt; nhưng rồi tên Kỵ Sĩ đã lại có vật cưỡi mới. Bởi hắn là một Nazgûl, một trong Bộ Chín, giờ đây đã cưỡi trên chiến mã bay. Rồi đây nỗi kinh hoàng từ chúng sẽ phủ bóng lên những đoàn quân cuối cùng của bạn bè chúng ta, và che khuất cả ánh mặt trời. Nhưng lúc này chúng vẫn chưa được phép vượt Sông Cả, và Saruman không biết bộ dạng mới mà lũ Ma Nhẫn đã khoác lên người. Tâm trí ông ta lúc nào cũng hướng về chiếc Nhẫn. Nó có xuất hiện trong trận chiến không? Nó có bị tìm thấy không? Sẽ ra sao nếu Théoden, Chúa đất Mark, bắt được nó và nhận ra quyền lực của nó? Đó là mối nguy mà ông ta thấy được, và ông ta đã vội vã trở về lsengard để nhân đôi nhân ba lực lượng tấn công Rohan. Nhưng lại luôn có một mối nguy khác, ở ngay sát cạnh, mà ông ta không thấy được, vì quá bận rộn với những suy nghĩ nóng bỏng. Ông ta đã quên mất Cây Râu.”

“Giờ ông lại nói chuyện một mình rồi,” Aragorn cười nói. “Cây Râu hoàn toàn xa lạ đối với tôi. Và tôi đã đoán ra một phần trò hai mặt của Saruman; nhưng vẫn chưa thấy bằng cách nào việc hai chàng Hobbit đến Fangorn lại có ích, trừ việc đã cho chúng tôi một cuộc bám đuổi dài mà vô ích.”

“Khoan đã!” Gimli hét lên. “Có một điều nữa mà tôi cần biết trước. Có phải ông, Gandalf, hay Saruman là người chúng tôi thấy đêm qua?”

“Chắc chắn là anh không nhìn thấy tôi rồi,” Gandalf trả lời, “vì vậy tôi đoán là anh đã thấy Saruman. Hiển nhiên là chúng tôi trông rất giống nhau nên việc anh muốn chẻ một nhát không thể lành lại được trên mũ tôi cần phải được tha thứ.”

“Tốt rồi, tốt rồi!” Gimli nói. “Tôi mừng vì đó không phải ông.”

Gandalf lại phá lên cười. “Đúng vậy, Người Lùn tốt bụng của tôi,” ông nói, “thật nhẹ lòng khi thấy không phải lúc nào mình cũng nhầm lẫn. Chẳng lẽ tôi lại không biết quá rõ điều đó sao! Nhưng, dĩ nhiên, tôi không bao giờ trách cứ màn chào đón của anh. Làm sao tôi có thể làm vậy, khi chính tôi vẫn luôn khuyên nhủ bạn bè nên nghi ngờ ngay cả bàn tay mình khi đối phó với Kẻ Thù. Phúc lành cho anh, Gimli, con trai Glóin! Có lẽ một ngày nào đó anh sẽ có dịp thấy cả hai chúng tôi một lúc để phân biệt giữa đôi bên!”

“Nhưng còn những người Hobbit!” Legolas xen vào. “Chúng tôi đã phải đi rất xa để tìm kiếm họ, và có vẻ như ông biết họ đang ở đâu. Giờ họ đang ở đâu?”

“Ở với Cây Râu và những người Ent,” Gandalf nói.

“Người Ent sao!” Aragorn thốt lên. “Vậy ra những truyền thuyết cổ xưa về dân cư ngụ trong những khu rừng sâu và những người chăn cây khổng lồ là có thật sao? Vẫn còn có những người Ent trên thế giới này sao? Tôi tưởng họ chỉ là ký ức về những ngày xa xưa, nếu không phải chỉ là một truyền thuyết ở Rohan.”

“Truyền thuyết ở Rohan ấy à!” Legolas kêu lên. “Không, mọi người Tiên ở Vùng Đất Hoang đều từng hát những bài ca về người Onodrim cổ xưa và nỗi buồn dài lâu của họ. Thế nhưng ngay cả đối với chúng tôi họ cũng chỉ còn là ký ức. Nếu tôi gặp một người vẫn còn bước đi trên thế giới này, chắc chắn tôi sẽ thấy trẻ lại! Nhưng còn Cây Râu: đó chỉ là chữ Fangorn dịch sang Ngôn Ngữ Chung; nhưng có vẻ như ông đang nói đến một người. Cây Râu này là ai vậy?”

“À! Giờ lại đến anh hỏi nhiều rồi đấy,” Gandalf nói. “Vốn hiểu biết it ỏi của tôi về tiểu sử dài dặc và chậm rãi của ông ấy có thể dựng nên cả một câu chuyện, nhưng giờ chúng ta không còn thời gian. Cây Râu là Fangorn, người bảo vệ khu rừng; ông ấy là người già nhất trong số những người Ent, là vật sống già nhất còn bước đi dưới ánh Mặt Trời trên cõi Trung Địa này. Tôi thực lòng mong anh sẽ gặp ông ấy, Legolas ạ. Merry và Pippin thật may mắn: họ đã gặp ông ấy ở đây, ngay nơi chúng ta đang ngồi. Bởi ông ấy đã đến đây hai hôm trước và đã mang họ đi, đến nơi cư ngụ của ông ấy xa tít mãi chân dãy núi. Ông ấy thường đến đây, đặc biệt vào những khi tâm trí băn khoăn, và bị những đồn đoán về thế giới bên ngoài khuấy động. Tôi đã gặp ông ấy bốn hôm trước đang sải bước giữa đám cây, và tôi nghĩ ông ấy có nhìn thấy tôi, bởi ông dừng lại; nhưng tôi không nói gì, bởi tôi đang chìm trong tâm tư nặng nề, và mệt mỏi sau cuộc vật lộn với Con Mắt Mordor; và ông ấy không nói gì, cũng chẳng gọi tên tôi.”

“Có thể ông ấy cũng nghĩ ông là Saruman,” Gimli nói. “Nhưng ông nói về ông ấy như thể nói về một người bạn vậy. Tôi tưởng Fangorn nguy hiểm lắm chứ.”

“Nguy hiểm ư?” Gandalf kêu lên. “Thì tôi cũng vậy, rất nguy hiểm: nguy hiểm hơn bất cứ thứ gì các anh từng và sẽ gặp, trừ phi anh bị bắt sống đem đến đặt trước ghế của Chúa Tể Hắc Ám. Và Aragorn cũng nguy hiểm, và Legolas cũng nguy hiểm. Xung quanh anh có đầy hiểm nguy, Gimli con trai Gloin ạ; bởi chính anh cũng nguy hiểm, theo cách riêng của anh. Dĩ nhiên khu rừng Fangorn có đầy hiểm họa - không hề ít đối với cả những người luôn sẵn sàng vớ lấy rìu; và cả bản thân Fangorn nữa, ông ấy cũng đầy hiểm họa; tuy nhiên ông ấy vẫn thông thái và tốt bụng. Nhưng giờ cơn thịnh nộ chậm chạp dài lâu của ông ấy đã dâng trào, và toàn bộ khu rừng đang ngập tràn thịnh nộ. Sự xuất hiện của người Hobbit và những tin tức họ mang theo là giọt nước tràn ly: nó sẽ sớm tuôn trào như thác lũ; nhưng cơn triều ấy đã đổi hướng chống lại Saruman và búa rìu Isengard. Sắp xảy ra một chuyện chưa từng xảy ra kể từ thuở Cựu Niên: người Ent đang chuẩn bị thức tỉnh và nhận ra rằng họ mạnh mẽ.”

“Họ sẽ làm gì?” Legolas hỏi kinh ngạc.

“Tôi không biết,” Gandalf nói. “Tôi không nghĩ họ hiểu rõ chính bản thân mình. Tôi đang băn khoăn đây.” Ông im lặng, đầu cúi xuống đầy suy tư.

Những người khác nhìn ông. Một tia nắng xuyên qua những đám mây trôi nhanh rơi xuống hai bàn tay ông lúc này đang để ngửa trên lòng: đôi bàn tay trông như đong đầy ánh sáng, như chiếc chén đong đầy nước. Cuối cùng ông ngước lên nhìn thẳng vào mặt trời.

“Buổi sáng đang trôi qua,” ông nói. “Chúng ta sắp phải đi thôi.”

“Có phải chúng ta đi tìm hai anh bạn và gặp Cây Râu không?” Aragorn hỏi.

“Không,” Gandalf trả lời. “Đó không phải con đường các anh phải đi. Tôi đã nói về hy vọng. Nhưng chỉ là hy vọng thôi. Hy vọng không phải là chiến thắng. Chiến tranh đang tiến sát chúng ta và tất cả bạn bè của chúng ta, một cuộc chiến tranh mà chỉ duy nhất việc sử dụng chiếc Nhẫn mới có thể mang lại cho chúng ta lời đảm bảo về chiến thắng. Dâng đầy bên trong tôi là sự sợ hãi và nỗi buồn to lớn: bởi rất nhiều thứ sẽ bị phá hủy và có lẽ tất cả sẽ mất đi. Tôi là Gandalf, Gandalf Phù Thủy Trắng, thế nhưng màu Đen vẫn đang mạnh mẽ hơn.”

Ông đứng dậy, tay che mắt, chăm chú nhìn về phía Đông như thể đang nhìn thứ gì đó ở rất xa mà không ai trong số họ thấy được. Rồi ông lắc đầu. “Không,” ông khẽ nói, “nó đã vượt quá tầm với của chúng ta rồi. Như vậy ít ra chúng ta cũng hãy lấy làm mừng. Chúng ta chẳng còn bị cám dỗ sử dụng chiếc Nhẫn nữa. Chúng ta phải đi xuống để đối mặt với nỗi hiểm họa gần như tuyệt vọng, song hiểm họa chết chóc kia đã bị loại bỏ “

Ông quay người. “Đi nào, Aragorn con trai Arathorn!” ông nói. “Đừng hối tiếc lựa chọn của anh ở thung lũng Emyn Muil, cũng đừng gọi đây là cuộc truy đuổi vô ích. Anh đã phải chọn lựa con đường có vẻ đúng nhất giữa bao nghi ngại: sự lựa chọn đó là chính đáng, và nó đã có kết quả. Bởi nhờ vậy mà chúng ta đã gặp nhau thật đúng lúc nếu không thì sẽ là quá muộn. Nhưng nhiệm vụ theo dấu những người bạn đồng hành đã kết thúc. Cuộc hành trình tiếp theo của anh đã được quyết định bởi lời hứa anh đã trao. Anh phải đi đến Edoras và tìm gặp Théoden trong cung điện. Bởi nơi đó đang cần anh. Ánh sáng thanh Andúril cần phải tỏa ra trong cuộc chiến đã được nó chờ đợi bấy lâu. Đang có chiến tranh ở Rohan, và có thứ tà ác lớn lao hơn: mọi thứ đang xấu đi với Théoden.”

“Vậy chúng tôi sẽ không gặp lại những anh chàng Hobbit trẻ tuổi vui nhộn nữa sao?” Legolas hỏi.

“Tôi đâu nói vậy,” Gandalf nói. “Ai biết được? Hãy kiên nhẫn. Hãy đến những nơi anh phải đến, và hy vọng! Đến Edoras! Tôi cũng đến đó.”

“Đó là một chặng đường dài đối với những người phải đi bộ, dù trẻ hay già,” Aragorn nói. “Tôi sợ rằng trận chiến sẽ kết thúc từ lâu trước khi tôi đến được đó.”

“Hãy xem, hãy xem,” Gandalf nói. “Anh sẽ đi cùng tôi chứ?”

“Vâng, chúng ta sẽ lên đường cùng nhau,” Aragorn nói. “Nhưng tôi không nghi ngờ gì là ông sẽ đến đó trước tôi, nếu ông muốn.” Chàng đứng lên rồi nhìn Gandalf một lúc lâu. Những người kia im lặng nhìn họ chăm chú trong khi họ vẫn đứng đó mặt đối mặt. Dáng hình áo xám của Con Người, Aragorn con trai Arathorn, cao lớn, và cứng rắn như đá, bàn tay chàng đặt lên chuôi thanh kiếm; chàng trông như một vị vua hiện ra từ sương mù biển cả bước lên bờ bãi của những người nhỏ bé hơn. Trước mặt chàng, lọm khọm một dáng hình già cả, màu trắng, giờ đang tỏa sáng như thể có ánh sáng nào đó nhen lên từ bên trong, khom người nặng trĩu bao năm tháng, nhưng lại nắm giữ một quyền năng vượt quá sức mạnh mọi vua chúa.

“Tôi nói không đúng sao, Gandalf,” cuối cùng Aragorn lên tiếng, “rằng ông có thể đi đến bất kỳ đâu ông muốn nhanh hơn tôi? Và tôi cũng nói điều này: ông là chỉ huy và là ngọn cờ của chúng tôi. Chúa Tể Hắc Ám có Bộ Chín. Nhưng chúng ta có Một, hùng mạnh hơn chúng: Kỵ Sĩ Trắng. Ông ấy đã vượt qua lửa bỏng và vực sâu, và chúng sẽ sợ ông ấy. Chúng tôi đến nơi nào ông dẫn đến.”

“Đúng vậy, cùng nhau chúng tôi sẽ theo ông,” Legolas nói. “Nhưng trước tiên, trái tim tôi sẽ thanh thản lại, Gandalf, nếu biết điều gì đã xảy ra với ông ở Moria. Ông không định nói cho chúng tôi sao? Lẽ nào ông không thể dừng chân kể nốt cho bạn ông bằng cách nào ông đã thoát ra được?”

“Tôi đã dừng chân quá lâu rồi,” Gandalf trả lời. “Thời gian gấp lắm. Nhưng nếu có hẳn một năm, tôi cũng chẳng kể cho các anh hết đâu.”

“Vậy hãy kể cho chúng tôi những gì ông sẵn lòng kể, và trong thời gian cho phép!” Gimli nói. “Nào, Gandalf, hãy kể cho chúng tôi ông đã chiến đấu với tên Balrog thế nào đi!”

“Đừng gọi tên hắn ra!” Gandalf nói, trong chốc lát dường như có bóng mây đau đớn trôi qua khuôn mặt ông, và ông ngồi im lặng, trông già như thần chết. “Tôi đã rơi rất lâu,” cuối cùng ông lên tiếng, chậm rãi, như thể đang nhớ lại một cách khó khăn. “Tôi đã rơi rất lâu, và hắn rơi cùng tôi. Lửa của hắn vây quanh tôi. Tôi bị thiêu đốt. Rồi chúng tôi rơi thẳng xuống nước sâu và tất cả tối đen. Lạnh như cơn thủy triều của cái chết: nó gần như đóng băng trái tim tôi.”

“Sâu thẳm vô cùng là khe vực mà Cây Cầu Durin bắc qua, và chẳng ai từng đo được nó,” Gimli nói.

“Song nó cũng có đáy, bên kia tầm với của ánh sáng và hiểu biết,” Gandalf nói. “Rốt cục tôi cũng xuống được đến đó, nơi nền đá tận cùng. Hắn vẫn ở bên tôi. Lửa của hắn đã bị dập tắt, nhưng lúc đó hắn lại trở thành một thứ nhớt nhát, mạnh mẽ hơn cả một con rắn đang cuốn xiết.

“Hai chúng tôi đã chiến đấu ở tít bên dưới mặt đất sống, nơi thời gian không tồn tại. Luôn luôn hắn tóm chặt tôi, luôn luôn tôi chém hắn, cho đến tận khi hắn chạy trốn bên trong những đường hầm tăm tối. Không phải người của Durin đã làm nên chúng đâu, Gimli con trai Glóin ạ. Xa, tít xa bên dưới những tầng khai quật sâu nhất của Người Lùn, thế giới bị gặm nhấm bởi những thứ không tên. Ngay cả Sauron cũng không biết về chúng. Chúng xưa hơn cả hắn. Giờ tôi đã từng đến đó, nhưng tôi sẽ không kể lại để khỏi làm tối đi ánh sáng ban ngày. Trong sự tuyệt vọng đó, kẻ thù của tôi cũng chính là niềm hy vọng duy nhất của tôi, và tôi đã đuổi theo hắn, bám theo bên gót hắn. Cứ thế rốt cục hắn đã đưa tôi đến những con đường bí mật trong Khazad-dûm: hắn biết quá rõ tất cả những con đường ấy. Rồi chúng tôi cứ đi lên mãi, cho đến khi đến được Cầu Thang Vô Tận.”

“Nó đã bị thất lạc từ lâu lắm rồi,” Gimli nói. “Nhiều người nói nó chưa từng được xây nên chỉ trừ trong truyền thuyết, nhưng nhiều người khác lại nói nó đã bị phá hủy.”

“Nó đã được xây, và nó không hề bị phá hủy,” Gandalf nói. “Từ tầng hầm sâu nhất đến tận đỉnh núi cao nhất nó leo, đi lên theo đường xoắn ốc liền mạch qua nhiều nghìn bậc thang, cho đến khi rốt cục cũng lên đến Tháp Durin được khắc vào đá sống Zirakzigil, đỉnh Chĩa Bạc.

“Ở đó trên đỉnh Celebdil có một ô cửa sổ cô độc trong tuyết, ở phía trước là một khoảng không hẹp, một cái tổ cao chóng mặt phía trên sương mờ của thế giới. Mặt trời tỏa nắng dữ dội ở đó, nhưng mọi thứ bên dưới đều bị mây bao phủ. Hắn nhảy bật ra, và ngay khi tôi thoát ra theo sau, hắn lại bùng ra ngọn lửa mới. Chẳng ai ở đó mà chứng kiến, nếu không có lẽ sau nhiều đời người ta vẫn sẽ hát những bài ca về Cuộc Chiến Trên Đỉnh Núi.” Đột nhiên Gandalf cười lớn. “Nhưng họ có thể hát gì được? Những người nhìn lên từ tít xa bên dưới tưởng rằng quả núi đội đầy bão tố. Họ đã nghe thấy sấm, và chớp, họ nói vậy, giáng lên Celebdil, và nảy lại tan vỡ thành những lưỡi lửa. Vậy vẫn chưa đủ sao? Một cột khói khổng lồ bốc lên quanh chúng tôi, toàn mù và hơi nước. Băng đá rơi xuống như mưa. Tôi ném kẻ thù xuống, từ trên cao hắn rơi làm bạt cả sườn núi nơi hắn đâm vào trong cơn hấp hối. Rồi bóng đêm bắt tôi đi, và tôi bị lạc mất ý thức và thời gian, rồi tôi lang thang xa tắp trên những con đường tôi không muốn kể.

“Hoàn toàn trần trụi tôi được trả về - về một khoảng thời gian ngắn ngủi, cho đến khi công việc của tôi hoàn tất. Và trần trụi tôi nằm trên đỉnh núi. Tòa tháp phía sau vỡ vụn thành cát bụi, ô cửa sổ không còn; dải cầu thang đổ vỡ tắc nghẹt những tảng đá cháy sém và tan vỡ. Tôi cô độc, bị quên lãng, không đường trốn thoát trên chiếc sừng vững chãi của thế giới. Tôi nằm đó trân trân nhìn lên trên trong khi những vì sao xoay tròn trôi qua, và mỗi ngày lại dài như cả một đời tồn tại của trái đất. Những lời thì thầm từ khắp các vùng đất kéo đến văng vẳng bên tai tôi: sự sinh sôi và cái chết, bài ca và nước mắt, và cả tiếng rên rỉ chậm chạp không ngớt của đất đá dưới gánh nặng không chịu nổi. Rồi rốt cục Gwaihir Chúa Gió lại tìm thấy tôi, nhấc tôi lên và mang tôi đi.

“ ‘Lúc nào số phận cũng bắt tôi làm gánh nặng của anh, hỡi người bạn lúc khó khăn,’ tôi nói.

“ ‘Quả ông đã từng là gánh nặng.’ anh ta trả lời. ‘nhưng không phải lúc này. Trong móng vuốt tôi ông nhẹ tựa chiếc lông thiên nga. Mặt Trời chiếu xuyên qua ông. Thực sự tôi không nghĩ ông cần đến tôi nữa: nếu tôi đánh rơi ông, ông sẽ trôi đi theo gió.’

“ ‘Đừng đánh rơi tôi!’ tôi hổn hển, bởi tôi bắt đầu cảm nhận lại được sự sống trong tôi. ‘Hãy mang tôi đến Lothlórien!’

“ ‘Đó chính là mệnh lệnh của Phu Nhân Galadriel, người đã sai tôi đi tìm ông,’ anh ta trả lời.

“Và nhờ vậy tôi đã đến Caras Galadhon và được biết các anh mới vừa đi khỏi. Tôi lưu lại đó trong thời gian không trôi chảy của vùng đất nơi ngày tháng chỉ mang đến sự hồi phục thay vì suy tàn. Tôi đã được hồi phục, và được khoác lên người màu trắng. Nhiều lời khuyên tôi đã cho đi, và nhiều lời khuyên nhận được. Từ đó đến đây tôi đã qua những con đường lạ lẫm, và mang thông điệp đến cho một vài người trong số các anh. Đối với Aragorn tôi được yêu cầu nói điều này:

Đâu rồi Dúnedain người cũ, Elessar, Elessar?

Bởi đâu đồng bào ngươi mãi ruổi rong phiêu tán?

Sắp đến rồi thời khắc dân Lưu Lạc bước ra,

Và đất Bắc dấy binh kéo về Đoàn Áo Xám.

Nhưng tối tăm định sẵn là đường ngươi sẽ qua:

Người Chết canh lối về Đại Dương u ám.

Đối với Legolas bà ấy nhắn gửi những lời này:

Legolas Lá Xanh bấy lâu hằng vui sống

Dưới tán rừng rủ bóng. Hãy coi chừng Đại Dương!

Ngày nào tai lắng nghe tiếng mòng kêu đầu sóng,

Ngày ấy trái tim ngươi không còn yên gửi nơi rừng.”

Gandalf nói đến đó thì im lặng, đôi mắt nhắm nghiền.

“Vậy là bà không gửi cho tôi thông điệp nào?” Gimli nói rồi cúi đầu.

“Lời lẽ của bà thật tăm tối,” Legolas nói, “và chẳng có nhiều ý nghĩa đối với những người đón nhận chúng.”

“Không vì thế mà an ủi được tôi,” Gimli nói.

“Vậy thì sao?” Legolas nói. “Anh muốn bà nói thẳng với anh về cái chết của anh sao?”

“Đúng vậy, nếu bà chẳng còn gì khác đáng nói.”

“Chuyện gì vậy?” Gandalf mở mắt nói. “Đúng, tôi nghĩ tôi có thể đoán được ý nghĩa lời lẽ của bà ấy. Xin thứ lỗi, Gimli! Tôi chỉ đang ngẫm nghĩ những thông điệp một lần nữa. Và quả thực bà ấy có gửi lời nhắn nhủ cho anh, không tăm tối cũng chẳng buồn bã.

“ ‘Gửi tới Gimli con trai Glóin,’ bà ấy nói, ‘lời chào từ Phu Nhân. Người Mang Tóc, bất cứ nơi nào ngươi đi ý nghĩ của ta sẽ theo ngươi đến đó. Nhưng hãy cẩn thận chọn đúng cây mà đặt lưỡi rìu của ngươi!’ ”

“Thật hạnh phúc là giờ khắc ông trở lại với chúng tôi. Gandalf,” gã Người Lùn vừa hét vừa nhảy cỡn lên rồi hát to một bài ca bằng ngôn ngữ lạ lẫm của người lùn. “Nào, nào!” gã vừa hét vừa khua loạn chiếc rìu. “Vì đầu Gandalf giờ đã bất khả xâm phạm, chúng ta hãy đi tìm cái khác thích hợp hơn mà bổ!”

“Cái đó không phải tìm ở xa đâu,” Gandalf đứng dậy nói. “Đi thôi! Chúng ta đã tiêu hết thời gian cho phép vào việc hội ngộ bạn bè từng xa cách rồi. Giờ cần phải khẩn trương đấy.”

Ông lại quấn quanh người chiếc áo choàng cũ nát, rồi dẫn đường. Theo sau ông họ nhanh chóng xuống khỏi thềm đá cao rồi chọn đường quay lại xuyên qua khu rừng, xuống phía bờ sông Luồng Ent. Họ không nói thêm lời nào nữa, cho đến khi lại một lần nữa dùng chân đứng trên thảm cỏ dưới hiên rừng Fangorn. Không thấy có dấu hiệu nào của lũ ngựa.

“Chúng không quay lại rồi,” Legolas nói. “Sẽ là một chuyến đi bộ mệt nhọc đây!”

“Tôi không đi bộ đâu. Thời gian cấp bách rồi,” Gandalf nói. Rồi ngẩng đầu lên ông huýt một hồi sáo dài. Hồi sáo lanh lảnh và chói tai đến nỗi những người khác sững người không thể tin âm thanh đó lại phát ra từ cặp môi già nua rậm râu kia. Ông huýt ba lần; rồi văng vẳng từ tít xa họ dường như nghe thấy tiếng hí của một con ngựa theo cơn gió Đông vọng đến từ phía đồng bằng. Họ băn khoăn chờ đợi. Chẳng lâu sau có thêm tiếng sải vó cất lên, ban đầu không hơn gì những rung động nhẹ dưới mặt đất chỉ một mình Aragorn đang nằm trên cỏ là nhận thấy được, rồi mỗi lúc một to hơn và rõ hơn mà thành một nhịp rộn ràng.

“Có hơn một con ngựa đang chạy tới,” Aragorn nói.

“Chắc chắn rồi,” Gandalf nói. “Chúng ta là gánh nặng quá lớn nếu chất lên một con.”

“Có ba con,” Legolas vừa nói vừa nhìn chăm chú về phía đồng bằng. “Nhìn chúng phi kìa! Kìa Hasufel, và cả bạn tôi Arod bên cạnh nó! Nhưng có một con khác đang sải vó phía trước: một con ngựa rất lớn. Tôi chưa từng thấy con nào như vậy trước đây.”

“Anh cũng sẽ chẳng bao giờ thấy lại nữa,” Gandalf nói. “Đó là Scadufax. Nó là thủ lĩnh các Mearas, những chúa tể của loài ngựa, và ngay cả Théoden, Vua Rohan, cũng chưa từng biết đến con nào hay hơn. Chẳng phải nó đang tỏa sáng như bạc, và phi uyển chuyển như một dòng nước xiết đó sao? Nó đến vì tôi: con ngựa của Kỵ Sĩ Trắng. Chúng tôi sẽ cùng nhau ra chiến trường.”

Thầy phù thủy già còn chưa kịp dứt lời, con ngựa to lớn đã sải chân lên sườn dốc hướng thẳng về phía họ, bộ lông lấp lánh còn dải bờm tung bay trong luồng gió quanh chân phi. Hai con khác bám theo, nhưng giờ đã cách xa phía sau. Ngay khi nhìn thấy Gandalf, nó liền dằn bước và hí vang; rồi nhẹ nhàng phi nước kiệu lên trước, nó cúi chiếc đầu kiêu hãnh và dụi hai lỗ mũi lớn lên cổ ông già.

Gandalf vuốt ve nó. “Đúng là một quãng đường dài từ Thung Đáy Khe, bạn ạ,” ông nói, “nhưng ngươi rất thông minh và nhanh nhẹn, và đến đúng lúc cần. Giờ chúng ta hãy cùng nhau phi xa, và sẽ không chia cách nhau trên thế giới này nữa!”

Không lâu sau hai con ngựa kia cũng phi đến nơi và đứng lặng im, như thể đang đợi lệnh. “Chúng ta sẽ lập tức đến Meduseld, cung điện của chủ nhân các ngươi, Théoden,” Gandalf nói với chúng một cách trịnh trọng. Chúng cúi thấp đầu. “Thời gian đang cấp bách, vậy nên nếu được các ngươi cho phép, các bạn ạ, chúng ta sẽ cùng phi đi. Chúng ta khẩn cầu các ngươi hãy sử dụng hết tốc lực có thể. Hasufel sẽ mang Aragorn còn Arod mang Legolas. Ta sẽ đặt Gimli ngồi trước ta, và nếu được phép Scadufax sẽ mang cả hai chúng ta. Giờ chúng ta sẽ chỉ dừng chân khi cần uống chút nước.”

“Giờ tôi đã giải được một phần câu đố đêm qua,” Legolas nói trong khi nhẹ nhàng nhảy lên lưng Arod. “Cho dù có phải lũ ngựa của chúng tôi ban đầu bỏ chạy vì sợ hãi hay không, chúng vẫn cứ gặp Scadufax, thủ lĩnh của mình, và phấn khởi chào nó. Ông có biết là nó đã ở gần rồi không, Gandalf?”

“Có, tôi biết,” thầy phù thủy trả lời. “Tôi đã hướng suy nghĩ của mình đến nó, yêu cầu nó hãy khẩn trương; bởi hôm qua nó vẫn còn ở tít xa về phía Nam vùng đất này. Mong sao nó có thể đưa tôi trở lại đó thật nhanh!”

Gandalf nói vài câu với Scadufax, rồi con ngựa lên đường, tốc độ khá nhanh nhưng không làm số còn lại không bắt kịp. Không lâu sau nó bất chợt rẽ ngang, chọn lấy một chỗ nơi bờ sông thấp xuống, nó lội qua dòng sông, rồi dẫn họ theo hướng chính Nam vào một vùng đất bằng phẳng, rộng lớn, không một bóng cây cối. Gió thổi như những cơn sóng xám xịt tràn qua những dặm cỏ vô tận. Chẳng hề có bóng dáng đường sá hay lối đi nào, nhưng Scadufax không hề dừng lại hay bối rối.

“Nó đang hướng theo một con đường dẫn thẳng đến những cung điện của Théoden bên dưới sườn Dãy Núi Trắng,” Gandalf nói. “Như vậy sẽ nhanh hơn. Mặt đất ở Eastemnet rắn hơn, nơi có con đường chính dẫn về phía Bắc, bên kia dòng sông, nhưng Scadufax biết đường vượt qua mọi đầm vũng.”

Họ cưỡi ngựa suốt nhiều giờ xuyên qua những đồng cỏ và vùng đất ven sông. Cỏ thường xuyên cao quá gối các kỵ sĩ, còn những con tuấn mã thì như bơi giữa mặt biển màu xanh xám. Họ gặp phải biết bao ao hồ bị che khuất, rồi những ruộng lách rập rờn trên những bãi lầy ướt át và xảo trá; nhưng Scadufax vẫn tìm được ra đường, và những con ngựa khác cứ thế phi theo vệt cỏ nó để lại. Mặt trời dần dần lặn khỏi bầu trời xuống phía Tây. Nhìn qua vùng bình nguyên lớn, ở tít phía xa những kỵ sĩ thấy mặt trời trong giây lát như quầng lửa đỏ đang chìm xuống cỏ. Thấp thoáng phía cuối tầm mắt, những vai núi bừng đỏ ở cả hai bên. Một làn khói dường như đang bốc lên làm vành mặt trời thẫm lại thành màu máu, cứ như thể nó đã phóng hỏa đồng cỏ trên đường đi xuống bên dưới viền trái đất.

“Ở đó là Cửa Núi Rohan,” Gandalf nói. “Giờ nó gần như nằm ở phía chính Tây chúng ta. Đằng đó là Isengard.”

“Tôi nhìn thấy có khói lớn,” Legolas nói. “Có thể là gì được?”

“Trận mạc và chiến tranh!” Gandalf nói. “Tiến lên nào!”

CHƯƠNG VI NHÀ VUA TRONG CUNG ĐIỆN VÀNG

Họ phi mãi qua hoàng hôn, qua cảnh chạng vạng chậm rãi, và qua cả màn đêm nặng dần. Khi rốt cục họ dừng bước và xuống ngựa, ngay cả Aragorn cũng mỏi nhừ và kiệt sức. Gandalf chỉ cho phép họ nghỉ ngơi trong ít giờ. Legolas và Gimli ngủ, còn Aragorn ngửa người nằm duỗi thẳng ra đất; thế nhưng Gandalf vẫn đứng, tựa người trên trượng, nhìn dõi vào màn đêm, từ Đông sang Tây. Tất cả đều lặng im, không hề có dấu hiệu hay âm thanh nào của sự sống. Màn đêm còn phong kín bởi những dải mây dài, trôi theo cơn gió lạnh buốt, là họ đã trở dậy. Dưới trăng lạnh họ lại lên đường thêm một lần nữa, cũng nhanh chóng như dưới ánh sáng ban ngày.

Nhiều giờ trôi qua và họ vẫn phóng đi. Gimli ngủ quên suýt ngã khỏi lưng ngựa nếu Gandalf không chộp lấy lay gã tỉnh. Hasufel và Arod, mệt mỏi nhưng kiêu hãnh, vẫn bám theo thủ lĩnh không biết mệt của chúng, một bóng hình màu xám khó trông thấy ở phía trước. Những dặm đường cứ trôi về phía sau. Mặt trăng khuyết lặn dần xuống phía Tây mù mịt.

Cái lạnh thấu xương len vào trong không khí. Dần dần ở phía Đông bóng đêm nhạt đi thành màu xám lạnh. Những vệt sáng đỏ hắt lên phía trên những vách đen khu đồi Emyn Muil xa tít phía bên trái họ. Bình minh đến trong trẻo và rạng rỡ; một cơn gió quét ngang con đường của họ, cuốn qua những thân cỏ đổ rạp. Đột nhiên Scadufax đứng sững lại rồi hí vang. Gandalf chỉ tay về phía trước.

“Nhìn kìa!” ông kêu lớn, và họ nhướn những cặp mắt mệt mỏi lên. Đứng trước mặt họ là dãy núi miền Nam: đỉnh trắng và có những sọc đen. Thảo nguyên mấp mô lan đến sát cụm đồi chen chúc dưới chân dãy núi, cuộn lên cao thành nhiều thung lũng mờ ảo và tăm tối, vẫn chưa được ánh bình minh chạm đến, uốn lượn mà chạy vào tận trung tâm dãy núi sừng sững. Ngay trước mắt những người lữ hành, khe thung lũng rộng nhất trong số đó ăn sâu vào như một cái vịnh dài giữa cụm đồi. Sâu bên trong họ thoáng thấy một khối núi lộn xộn với duy nhất một chóp núi cao, còn ở miệng khe thung lũng, như một viên lính gác, là một đỉnh cao đơn độc. Uốn lượn quanh chân đỉnh như dải bạc là dòng suối bắt nguồn từ trong thung lũng; dù vẫn còn rất xa, họ vẫn phát hiện thấy trên đỉnh ấy, trong ánh mặt trời mọc, một tia sáng lấp lánh sắc vàng.

“Nói đi, Legolas!” Gandalf nói. “Hãy nói cho chúng tôi biết anh nhìn thấy gì phía trước?”

Legolas nhìn chăm chú về phía trước, tay che mắt khỏi ánh mặt trời mới mọc ngang tầm mắt. “Tôi thấy một dòng nước trắng chảy xuống từ các ngọn tuyết phủ,” chàng nói. “Nơi dòng nước chảy ra khói bóng tối thung lũng mọc lên một quả đồi xanh ở phía Đông. Có một con hào, một tường thành lớn với bờ rào gai vây tròn lấy nó. Bên trong nhô lên rất nhiều mái nhà; và ở chính giữa, trên sàn hiên cao màu xanh, có một tòa nhà lớn của Con Người. Và trong mắt tôi, dường như tòa nhà ấy lợp mái bằng vàng. Ánh sáng từ đó tỏa ra khắp vùng đất. Những cột cổng cũng bằng vàng. Có vài người mặc giáp sáng ngời đang đứng đó tuy nhiên mọi người khác bên trong các sân đều đang ngủ.”

“Các sân triều đó được gọi là Edoras,” Gandalf nói, “còn Meduseld chính là tòa nhà vàng. Đó là nơi cư ngụ của Théoden con trai Thengel, Vua đất Mark có tên Rohan. Chúng ta đã đến đúng thời khắc ngày mới trỗi dậy. Giờ đây con đường đã trải ra rõ ràng ở phía trước. Nhưng chúng ta buộc phải cảnh giác mà đi tiếp; bởi chiến tranh đã lan rộng, và người Rohirrim, những Chúa Ngựa, không hề ngủ, cho dù trông có vẻ như vậy từ đằng xa. Tôi khuyên tất cả đừng rút vũ khí, đừng nói những lời ngạo mạn, cho đến khi chúng ta đến được trước ngai Théoden.”

Khi những người lữ hành đến được dòng nước, trời đã sáng bạch rõ ràng khắp xung quanh, chim chóc đang hót líu lo. Dòng nước chảy xiết xuống đồng bằng, ra đến phía ngoài cụm đồi nó vòng thật rộng cắt ngang con đường họ đi, rồi chảy về phía Đông tiếp nước cho dòng Luồng Ent bị sậy phủ đầy. Vùng đất thật xanh tốt: trong những đồng cỏ ngập nước và dọc hai bờ nước rậm cỏ mọc rất nhiều liễu. Ở vùng đất phía Nam này, liễu đã bắt đầu nhú đỏ ở đầu cành, vì cảm nhận mùa xuân đang đến gần. Vắt qua dòng nước có một khúc cạn giữa hai bờ thấp đã bị ngựa qua lại giẫm đạp nhiều. Những người lữ hành bèn vượt qua, rồi đến một lối đi rộng nhiều vết lún hướng lên khu đất cao.

Tới chân quả đồi có tường bao, con đường chạy dưới bóng mát của rất nhiều gò đất, cao và xanh, cỏ mọc trên các mặt gò phía Tây trắng muốt như thể vì tuyết đọng: những bông hoa nhỏ nảy ra như muôn vì sao giữa nền cỏ.

“Nhìn kìa!” Gandalf nói. “Đẹp làm sao những con mắt sáng trong cỏ! Hoa vĩnh ký là tên chúng, hay ở vùng đất này của Con Người thì gọi là simbelmynë, bởi chúng nở khắp các mùa trong năm, và mọc ở nơi người chết nằm xuống. Hãy xem! Chúng ta đã đến khu mộ lớn nơi cha ông Théoden yên nghỉ.”

“Bảy gò đất bên trái, và chín bên phải,” Aragorn nói. “Rất nhiều đời người đã trôi qua kể từ khi ngôi điện vàng được xây dựng.”

“Đã năm trăm lần những lá đỏ ở rừng Âm U quê tôi rụng xuống kể từ đó,” Legolas nói, “thế nhưng đối với chúng tôi chừng đó chỉ như trong chốc lát.”

“Nhưng đối với những Kỵ Sĩ đất Mark sự ấy có vẻ cách đây lâu lắm rồi,” Aragorn nói, “đến nỗi buổi dựng lên ngôi điện này chỉ còn là ký ức trong những bài ca, và những năm tháng trước nữa đã biến mất trong sương mù thời gian. Giờ họ gọi vùng đất này là quê hương của họ, của riêng họ, và ngôn ngữ của họ đã tách ra khỏi dòng dõi phía Bắc.” Rồi chàng bắt đầu nhẹ nhàng hát bằng một thứ ngôn ngữ chậm rãi mà chàng Tiên và gã Người Lun không hề biết; song họ vẫn lắng nghe, bởi nó chứa nhạc điệu thật mạnh mẽ.

“Tôi đoán đó là ngôn ngữ của người Rohirrim,” Legolas nói; “bởi nó giống như chính vùng đất này; nhiều phần phong phú và trầm bổng, phần khác cứng rắn và lạnh lùng như dãy núi. Nhưng tôi không thể đoán ra ý nghĩa của nó là gì, trừ việc chứa chan nỗi buồn của Con Người Hữu Tử.”

“Trong Ngôn Ngữ Chung có nghĩa thế này,” Aragorn nói, “sát nghĩa nhất mà tôi có thể dịch được.

Đâu rồi tuấn mã cùng kỵ sĩ? Đâu rồi tù trỗi giọng oai hùng?

Đâu rồi khôi giáp đâu mâu đẹp, mái đầu tóc sáng xòa tung?

Đâu rồi tay lướt trên dây hạc, bên vuông bếp đỏ lửa bập bùng?

Đâu rồi xuân mới sang mùa gặt, bông lúa vươn mình vinh vung?

Qua rồi tất cả như mưa núi, như cơn gió vội tạt qua đồng;

Tháng ngày đã lặn sau đồi cuối về Tây chìm vào bóng không.

Rồi đây ai sẽ gom làn khói cuộn trên đám cháy những xác cây,

Ai sẽ ngóng nhìn năm cũ chảy từ Đại Dương quay về đây?

Đó là lời một nhà thơ bị lãng quên từ một thời rất xa ở Rohan, nhớ về chàng Eorl Trẻ Tuổi cao lớn và đẹp đẽ, đã phi ngựa xuống đây từ miền Bắc; và con tuấn mã của người mọc cánh dưới chân, Felaróf, cha của loài ngựa. Con người vẫn hát vậy vào buổi tối.”

Cùng những lời ấy các lữ khách đi qua những nấm mồ im lặng. Theo con đường quanh co dẫn lên bờ vai xanh của quả đồi, rồi họ cũng lên đến được những bức tường rộng dãi gió và cổng vào Edoras.

Rất nhiều người mặc giáp sáng choang đang ngồi đó, họ ngay lập tức bật dậy và chĩa giáo chặn đường. “Dừng lại, hỡi những người lạ mặt nơi đây không quen biết!” Họ thét lên bằng ngôn ngữ đất Riddermark, yêu cầu khai tên và mục đích của những người lạ mặt. Sự ngạc nhiên ánh lên trong mắt họ nhưng lại chẳng mấy thân thiện; và họ nhìn Gandalf tăm tối.

“Tôi hiểu rõ lời nói của các anh,” ông trả lời bằng ngôn ngữ ấy, “song không có nhiều người ngoài như vậy. Sao các anh không nói bằng Tiếng Nói Chung, như ở Miền Tây vẫn thường làm vậy, nếu muốn được trả lời?”

“Theo ý chỉ của Théoden Vương không ai được đi qua cổng đây, trừ những người biết ngôn ngữ của chúng ta và là bạn của chúng ta,” một người trong toán lính gác đáp lời. “Không ai được chào đón ở đây vào thời buổi chiến tranh trừ người của chúng ta, và những người đến từ Mundburg đất Gondor. Các người là ai mà liều lĩnh vượt bình nguyên và dù ăn mặc lạ mắt nhưng lại cưỡi ngựa giống in ngựa của chúng ta? Chúng ta đã canh gác ở đây từ lâu rồi và chúng ta cũng đã theo dõi các người từ xa. Chúng ta chưa từng thấy toán kỵ sĩ nào lạ lùng như vậy, cũng như chưa thấy bất cứ con ngựa nào kiêu hãnh như một trong những con đang mang các ngươi. Nó là một trong số Mearas, trừ phi mắt chúng ta bị câu thần chú nào đó đánh lừa. Nói đi, các người không phải là phù thủy, hay gián điệp của Saruman, hay ma quỷ gì từ tay hắn chứ? Hay nói ngay và nhanh lên!”

“Chúng tôi không phải là ma quỷ,” Aragorn nói, “và mắt các anh cũng không lừa các anh. Bởi những con ngựa chúng tôi cưỡi chính là của các anh, như tôi đoán là các anh đã biết rõ từ trước khi hỏi. Nhưng chẳng mấy khi trộm ngựa lại cưỡi ngựa trở về chuồng đâu. Đây là Hasufel và Arod, mà Éomer, Đệ Tam Thống Chế đất Mark, cho chúng tôi mượn mới chỉ hai ngày trước. Giờ chúng tôi đưa chúng về như hứa với anh ấy. Chẳng lẽ Éomer chưa về đây và báo trước rằng chúng tôi sắp đến sao?”

Vẻ bối rối hiện ra trong mắt tay lính gác. “Về Éomer tôi không có gì để nói,” anh ta trả lời. “Nếu điều anh nói với tôi là sự thât, thì không phải nghi ngờ Théoden đã nghe về nó. Có lẽ việc các anh đến đây không phải hoàn toàn không được dự liệu đâu. Mới hai đêm trước thôi Lưỡi Giun đến chỗ chúng tôi và nói rằng theo ý chỉ của Théoden không người lạ mặt nào được đi qua những cánh cổng này.”

“Lưỡi Giun ư?” Gandalf vừa nói vừa nhìn xoáy vào tay lính gác. “Đừng nói gì nữa! Mục đích của tôi không liên quan tới Lưỡi Giun, mà liên quan tới chính Chúa đất Mark. Tôi đang rất vội. Anh không định đi hoặc cử người đi báo rằng chúng tôi đã đến ư?” Mắt ông bừng sáng dưới cặp lông mày rậm khi hướng cái nhìn chằm chằm lên người kia.

“Được, tôi sẽ đi,” anh ta trả lời chậm rãi. “Nhưng tôi sẽ phải thông báo tên gì đây? Và tôi sẽ phải nói gì về ông? Lúc này trông ông có vẻ già cả và mỏi mệt, song ở bên trong ông lại lẫm liệt và đáng sợ, tôi thấy vậy.”

“Anh thấy và nói đúng đấy,” thầy phù thủy nói. “Bởi ta là Gandalf. Ta đã trở lại. Và nhìn xem! Ta cũng đem về con ngựa. Đây là Scadufax Vĩ Đại, mà không một bàn tay nào khác có thể thuần phục được. Và đây bên cạnh ta là Aragorn con trai Arathorn, người kế vị dòng Vua, anh ấy đang trên đường đến Mundburg. Đây nữa là Legolas người Tiên và Gimli Người Lùn đồng đội của ta. Hãy đi ngay mà nói với chủ nhân của anh rằng chúng ta đang ở trước cổng và mong được nói chuyện với ngài, nếu chúng ta được phép vào cung điện.”

“Những cái tên ông giới thiệu quả là lạ tai! Nhưng tôi sẽ thông báo lại theo yêu cầu của ông, để biết ý của chủ nhân tôi thế nào,” tay lính gác nói. “Hãy đợi ở đây ít lâu, rồi tôi sẽ mang đến cho ông câu trả lời nào mà người thấy thích họp. Đừng kỳ vọng nhiều quá! Giờ đang là những ngày đen tối.” Anh ta vội vã ra đi, bỏ những người lạ ở lại dưới con mắt canh chừng cảnh giác của đồng đội.

Một lát sau anh ta quay lại. “Hãy theo tôi!” anh ta nói. “Théoden cho phép các ông vào; nhưng mọi vũ khí các ông mang theo, kể cả chỉ là cây gậy, đều phải để lại ở lối vào. Người giám môn sẽ giữ chúng.”

Hai cánh cổng màu tối được mở ra. Đoàn lữ hành đi vào, bước hàng một phía sau người hướng dẫn. Họ gặp một con đường rộng rãi, lát bằng đá đẽo, lúc lượn vòng đi lên, lúc lại dẫn thẳng lên qua những đợt cầu thang ngắn được săp đặt vững chãi. Họ đi qua nhiều căn nhà gỗ cùng nhiều cánh cổng màu tối. Bên cạnh con đường có một suối nước trong chảy trong kênh đá, lấp lánh và róc rách. Cuối cùng họ cũng lên đến được đỉnh đồi. Ở đó có một thềm cao phía trên một sân hiên màu xanh, dưới chân hiên có một dòng nước sáng phun ra từ tảng đá chạm hình đầu ngựa; phía dưới có một chậu lớn để nước tràn ra lại nhập vào dòng suối đang đổ xuống. Dẫn lên sân hiên xanh là một cầu thang bằng đá, cao và rộng, hai bên bậc trên cùng có hai bệ ngồi tạc vào đá. Ngồi ở đó là một toán lính gác khác, kiếm tuốt trần đặt ngang đầu gối. Mái tóc vàng tết lại trên vai họ; ánh mặt trời tô điểm những tấm khiên màu xanh lục, những bộ giáp dài đánh sáng loáng, và khi đứng dậy họ dường như cao lớn hơn người trần.

“Cửa ở phía trước các ông đấy,” người dẫn đường nói. “Giờ tôi phải trở lại vị trí ở cổng. Tạm biệt! Cầu mong Chúa đất Mark nhân từ với các ông!”

Anh ta quay người rồi vội vã đi xuống con đường. Những người còn lại trèo lên cầu thang dài dưới ánh mắt theo dõi của toán cận vệ cao lớn. Họ giờ đứng im lặng trên cao không nói lời nào, cho đến tận khi Gandalf bước lên khoảng sân hiên lát đá trên đầu cầu thang. Rồi đột nhiên cất giọng trong trẻo họ cất lời chào nhã nhặn bằng ngôn ngữ của mình.

“Chào mừng, những người đến từ phương xa!” họ nói, rồi xoay chuôi kiếm về phía những người lữ hành để tỏ dấu hiệu hòa bình. Những viên ngọc xanh lóe sáng dưới ánh mặt trời. Rồi một người cận vệ bước lên và nói bằng Ngôn Ngữ Chung.

“Tôi là Giám Môn của Théoden,” anh ta nói. “Háma là tên tôi. Tôi phải yêu cầu các ông để vũ khí lại ở đây trước khi đi vào.”

Thế rồi Legolas đặt vào tay anh ta con dao cán bạc, bao tên và cây cung. “Hãy giữ gìn cho cẩn thận,” chàng nói, “bởi chúng đến từ khu Rừng Vàng và chính Phu Nhân rừng Lothlórien đã tặng chúng cho tôi.”

Vẻ kinh ngạc hiện lên trong mắt người kia, anh ta liền vội vã đặt chúng xuống cạnh bức tường, như thể sợ hãi phải tiếp tục cầm. “Sẽ không ai chạm vào chúng đâu, tôi hứa với ông như vậy,” anh ta nói.

Aragorn đứng ngập ngừng một lúc. “Không bao giờ ý nguyện của tôi,” Aragorn nói, “lại muốn để lại kiếm hay trao thanh Andúril vào tay bất kỳ người nào khác.”

“Đó là ý nguyện của Théoden,” Háma nói.

“Tôi không rõ tại sao ý nguyện của Théoden con trai Thengel, cho dù ông ấy là chúa đất Mark, lại có thể khuất phục ý nguyện của Aragorn con trai Arathorn, người kế vị Elendil vương quốc Gondor.”

“Đây là nhà Théoden, chứ không phải nhà Aragorn, cho dù anh ta có là Vua Gondor ngồi trên ngai vàng của Denethor,” Háma vừa nói vừa bước nhanh đến trước cánh cửa và chặn đường. Thanh kiếm đã nằm trong tay anh ta, mũi hướng về phía những người lạ mặt.

“Nói chuyện kiểu này không đi đến đâu cả,” Gandalf nói. “Mệnh lệnh của Théoden là không cần thiết nhưng chống lại cũng chẳng ích lợi gì. Mỗi nhà vua đều theo ý riêng trong cung điện mình, cho dù điên rồ hay sáng suốt.”

“Thật vậy,” Aragorn nói. “Và tôi sẽ làm như chủ nhân của ngôi nhà yêu cầu, kể cả nếu đây chỉ là cái chòi canh rừng, nếu thanh kiếm tôi mang là bất kỳ thanh nào khác chứ không phải Andúril.”

“Dù nó tên là gì đi nữa,” anh ta nói, “thì anh vẫn phải để nó lại đây nếu anh không muốn một mình chống lại toàn bộ quân Edoras.”

“Không một mình đâu!” Gimli vừa nói vừa lướt ngón tay trên lưỡi cây rìu, và sầm mắt nhìn tay cận vệ, như thể anh ta chỉ là một cây non mà Gimli sẵn lòng đốn hạ. “Không một mình đâu!”

“Nào, nào!” Gandalf nói. “Chúng ta đều là bạn bè ở đây. Hoặc nên là như vậy; bởi tiếng cười khoái trá của Mordor sẽ là phần thưởng duy nhất cho chúng ta, nếu chúng ta xích mích. Nhiệm vụ của tôi gấp gáp lắm. Ít nhất thì đây là thanh kiếm của tôi, Háma trung thành ạ. Hãy giữ nó cho cẩn thận. Nó được gọi là Glamdring, bởi người Tiên đã làm ra nó cách đây lâu rồi. Giờ hãy để tôi qua. Nào, Aragorn!”

Aragorn chậm rãi tháo thắt lưng rồi tự mình dựng thanh kiếm tựa lên tường. “Tôi đặt nó ở đây,” chàng nói, “nhưng tôi ra lệnh cho anh không được sờ vào nó, cũng không được cho phép ai đặt tay lên nó. Trong cái bao kiếm Tiên này có một Lưỡi Kiếm Gãy nhưng đã được rèn lại. Telchar là người đầu tiên rèn nó trong những tầng sâu thời gian. Cái chết sẽ đến với bất cứ ai rút thanh kiếm của Elendil mà không phải người kế vị Elendil.”

Người cận vệ lui lại nhìn Aragorn sửng sốt. “Dường như ngài đã tới đây trên đôi cánh một bài ca từ những tháng ngày bị lãng quên,” anh ta nói. “Sẽ là như vậy theo mệnh lệnh của ngài, thưa vương tử.”

“Chà,” Gimli nói, “nếu có Andúril làm bầu bạn với mình, thì cây rìu của ta có thể ở lại đây, mà không phải xấu hổ,” và đặt nó xuống sàn. “Rồi đấy, nếu tất cả mong muốn của ngươi đã xong, hãy để chúng ta đi nói chuyện với chủ nhân ngươi.”

Người cận vệ vẫn lưỡng lự. “Cây gậy của ông,” anh ta nói với Gandalf. “Xin thứ lỗi, nhưng nó cũng phải được để lại trước cửa.”

“Thật ngu xuẩn!” Gandalf nói. “Thận trọng là một chuyện, nhưng khiếm nhã lại là một chuyện khác đấy. Tôi già rồi. Nếu tôi không được chống gậy mà đi, thì tôi sẽ ngồi ngoài này, cho đến khi đích thân Théoden tập tễnh ra đây mà nói chuyện với tôi.”

Aragorn bật cười. “Ai cũng có gì đó quá quý báu chẳng thể trao vào tay người khác. Nhưng lẽ nào anh lại đi chia rẽ một ông già với chỗ dựa của ông ấy? Nào, anh định không để chúng tôi vào sao?”

“Cây gậy trong tay phù thủy có lẽ còn hơn cả chiếc nạng cho người già,” Háma nói. Anh ta săm soi nhìn cây trượng tần bì Gandalf đang chống. “Song lúc hoài nghi, một người hiểu biết sẽ tin vào xét đoán sáng suốt của mình. Tôi tin rằng các ông là những người bạn và là những người trọng danh dự, không có mục đích xấu xa. Các ông có thể vào.”

Toán cận vệ nhấc những thanh chắn cửa nặng nề lên rồi đẩy cửa từ từ vào trong, nó kêu ken két nơi những bản lề lớn. Các lữ khách đi vào. Ở bên trong có vẻ tối và ấm so với bầu không khí trong trẻo trên đồi. Cung điện dài và rộng, đầy bóng đổ và ánh sáng chập chờn; những cột trụ khổng lồ đỡ lấy phần mái cao ngất. Thế nhưng đây đó vẫn có những chùm tia mặt trời sáng chói chiếu xuống thành những vệt lấp lánh từ các ô cửa sổ phía Đông, cao tít dưới mái hiên sâu. Đằng sau những tấm mái hắt trên trần, bên trên những làn khói mỏng thoát ra, bầu trời hiện ra nhợt nhạt và xanh. Khi mắt nhìn rõ lại, đoàn lữ hành thấy nền điện lát những viên đá nhiều màu sắc; những chữ rune tỏa nhánh và những họa tiết kỳ lạ cuộn vào nhau dưới chân họ. Giờ họ mới thấy các cột trụ được chạm khắc rất tinh vi, le lói ánh vàng và cả những màu sắc khó nhận biết. Có nhiều tấm vải dệt treo trên tường, và diễu qua mặt vải rộng là những nhân vật từ huyền thoại cổ xưa, một số đã mờ đi vì năm tháng, số khác tối thui trong bóng tối. Nhưng ánh mặt trời chiếu sáng một trong số đó: một người trẻ tuổi cưỡi trên con ngựa trắng. Người đó đang thổi một chiếc tù và lớn, mái tóc vàng tung bay trong gió. Đầu con ngựa vươn lên, hai lỗ mũi mở to và đỏ vì đang hí vang, đánh hơi thấy chiến trận đằng xa. Quanh đầu gối nó mặt nước tung bọt, xanh và trắng, đổ ào và cuộn chảy.

“Hãy chiêm ngưỡng Eorl Trẻ Tuổi!” Aragorn nói. “Người đang phi khỏi miền Bắc để tham gia Trận Chiến trên Đồng Celebrant.”

Lúc này bốn người lữ hành tiến lên trước, đi qua đống củi cháy sáng rỡ trên ô bếp dài chính giữa phòng. Rồi họ dừng lại. Tại đầu kia tòa nhà, phía bên kia ô bếp và quay ra cửa về phía Bắc, có một bệ lớn ba bậc; ở chính giữa bệ có một chiếc ngai lớn mạ vàng. Ngồi trên ngai là một người còng rạp vì tuổi tác đến nỗi trông gần như một người lùn; nhưng mái tóc bạc lại dài và dày, chảy xuống thành từng bím lớn từ dưới vành miện vàng đặt trên đầu. Chính giữa vành miện trên trán ông sáng ngời một viên kim cương trắng. Bộ râu ông trải ra như tuyết trên đầu gối; nhưng đôi mắt vẫn cháy như ngọn lửa sáng, lóe lên khi ông nhìn những người lạ mặt. Đứng sau ngài là một người con gái vận đồ trắng. Ngồi dưới chân ông, trên bậc bệ, là một hình người nhăn nheo, khuôn mặt tái khôn ngoan và đôi mắt có mi sùm sụp.

Tất cả đều im lặng. Ông già không hề cử động trên ngai. Cuối cùng Gandalf lên tiếng. “Xin kính chào, Théoden con trai Thengel! Tôi đã trở lại. Bởi hãy nhìn xem! Cơn bão đang đến, và giờ bạn bè cần phải tập trung lại cùng nhau, kẻo từng người riêng rẽ sẽ bị tiêu diệt.”

Ông già chậm chạp vươn người đứng lên, nặng nhọc tựa mình vào cây gậy ngắn màu đen tay cầm bằng xương trắng; và đến giờ những người lạ mặt nhận thấy, dù còng, nhưng ông ta vẫn cao và thuở còn trẻ chắc hẳn đã từng rất cao lớn và kiêu hãnh.

“Ta chào ông,” ông ta nói, “và có lẽ ông đang trông đợi một sự đón mừng. Nhưng sự thật là sự đón mừng đó ở đây không lấy gì làm chắc, lão Gandalf ạ. Ông lúc nào cũng là sứ giả đưa tin thống khổ. Những điều rắc rối theo chân ông như lũ quạ, càng lúc càng tệ hại hơn. Ta không lừa gạt ông đâu: khi ta nghe tin Scadufax quay về mà không người cưỡi, ta mừng vì ngựa trở về, nhưng còn vui mừng hơn vì không còn tay kỵ sĩ; và khi Éomer báo rằng ông rốt cục đã ra đi về ngôi nhà dài của ông, ta cũng chẳng thương tiếc. Nhưng tin tức từ xa hiếm khi là sự thật. Giờ ông lại đến đây! Và đến cùng ông là những điều xấu xa còn tồi tệ hơn trước, đúng như dự đoán. Tại sao ta lại phải đón mừng ông, hả Gandalf Chim Lợn? Hãy nói xem.” Rồi ông ta lại từ từ ngồi xuống ngai.

“Người nói thật chính xác, thưa chúa công,” gã người tái mét ngồi trên bậc bệ ngai nói. “Vẫn chưa đến năm ngày kể từ tin báo cay đắng cho biết Théodred con trai người đã bị giết chết ở Tây Biên Thùy: cánh tay phải của người. Đệ Nhị Thống Chế đất Mark. Còn Éomer chẳng thể trông cậy nhiều. Nếu hắn được phép cầm quân, sẽ chẳng còn nhiều lính ở lại gác tường thành của người. Và ngay lúc này đây chúng ta đã hay tin từ Gondor rằng Chúa Tể Hắc Ám đang trở dậy ở miền Đông. Đó chính là thời khắc kẻ lang thang này cố tình trở lại. Đúng vậy, tại sao chúng ta phải đón mừng ông, hả lão Chim Lợn? Tôi đặt cho ông cái tên Láthspell, Tin xấu; và người ta nói tin xấu luôn là một vị khách xấu.” Hắn vừa cười cay độc, vừa nhướn hàng mí sụp trong chốc lát mà đưa cặp mắt tăm tối nhìn những người lạ mặt.

“Ngươi vẫn hằng được coi là khôn ngoan, anh bạn Lưỡi Giun của ta, và hẳn nhiên là chỗ dựa lớn lao cho chủ nhân ngươi,” Gandalf trả lời bằng một giọng nhẹ nhàng. “Song người ta có thể đến cùng tin xấu một trong hai cách. Người đó có thể là nguyên do cái xấu; hoặc có thể thuộc loại người chẳng dây vào lúc tốt, mà chỉ đến cứu giúp vào lúc khó khăn.”

“Đúng vậy,” Lưỡi Giun nói, “nhưng vẫn còn một loại thứ ba: những kẻ bới xương, những kẻ xía vào nỗi buồn của người khác, những con chim ăn xác thối béo lên nhờ chiến tranh. Ông đã từng đến cứu giúp lần nào, hả Chim Lợn? Và bây giờ ông đến cứu giúp gì vậy? Chính ông đã cần chúng tôi cứu giúp lần trước khi ông ở đây. Rồi chúa công tôi đã cho phép ông lựa chọn bất cứ con ngựa nào ông muốn rồi đi cho nhanh, và trước sự sửng sốt của tất cả mọi người, ông đã xấc xược chọn ngay Scadufax. Chúa công tôi đã đau đớn khôn cùng; song đối với vài người thì để ông mau chóng rời khỏi đất này xem ra đó cũng khống phải là cái giá quá cao. Tôi đồ rằng có vẻ như mọi việc sẽ lại như vậy một lần nữa: ông sẽ lại cầu viện được cứu giúp thay vì đưa lại. Ông có đưa người đến không? Ông có đưa ngựa, hay kiếm, hay giáo đến không? Đó mới là những thứ tôi coi là cứu giúp; đó mới là những thứ chúng tôi đang cần. Thế nhưng những kẻ theo đuôi ông là ai vậy? Ba kẻ lang thang rách rưới vận đồ xám, và chính ông mới là kẻ giống ăn mày nhất trong cả bốn!”

“Lòng hiếu khách trong cung điện của ngài dường như gần đây đã kém đi rồi, Théoden con trai Thengel,” Gandalf đáp. “Chẳng lẽ người đưa tin trước cổng đã không thông báo tên những người bạn đường của tôi sao? Hiếm có vị chúa Rohan nào từng được tiếp đón những vị khách như vậy. Vũ khí họ để lại ngoài cửa kia có giá trị ngang rất nhiều người trần, kể cả người hùng mạnh nhất. Màu xám là màu y phục họ, bởi người Tiên đã mặc lên họ, và nhờ vậy họ đã vượt qua bóng tối của những hiểm họa khôn lường để đến được cung điện ngài.”

“Vậy ra đấy là sự thật, điều Éomer đã báo cáo, rằng các ông cùng bè đảng với Mụ Phù Thủy khu Rừng Vàng?” Lưỡi Giun nói. “Chẳng có gì phải ngạc nhiên: những tấm lưới gian dối vẫn luôn được dệt ở Dwimordene.”

Gimli tiến lên phía trước một bước, nhưng đột nhiên cảm thấy bàn tay Gandalf nắm chặt vai gã, và gã dừng lại, đứng im như tảng đá.

Đất Dwimordene, Lórien

Xưa nay vốn hiếm dấu chân Con Người,

Thiều quang chói lọi muôn đời

Mắt phàm trần cũng hiếm người quan chiêm.

Galadriel! Galadriel!

Trắng thay là đốm sao trên tay người;

Trong thay là nước giếng thơi;

Xinh thay vô nhiễm tinh khôi lá cành

Đất Dwimordene, Lórien,

Đẹp thay mộng tưởng Phàm Nhân sao tày.

Gandalf nhẹ nhàng hát, và rồi ông đột nhiên thay đổi. Ném chiếc áo choàng rách sang một bên, ông vươn thẳng người không còn chống gậy nữa; rồi ông nói bằng một giọng rõ ràng lạnh băng.

“Biết thì thưa thốt là châm ngôn của những người thông thái, Gríma con trai Gálmód. Ngươi đã trở thành một con giun đần độn. Vậy nên hãy câm miệng, và giữ yên cái lưỡi chẻ đằng sau hàm răng ngươi. Ta không vượt qua lửa và cái chết để đến cò kè những lời quanh co với một tên đầy tớ tới tận khi sấm sét giáng xuống.”

Ông giơ cây trượng. Một tiếng sấm rền lên. Ánh mặt trời tắt ngấm khỏi những ô cửa sổ phía Đông; toàn bộ căn điện chợt tối sầm như buổi đêm. Ngọn lửa tàn lụi thành những tro than ủ rũ. Chỉ còn nhìn thấy mình Gandalf đang đứng, ngời sáng và cao lớn trước cái bếp tối đen.

Trong bóng tối ảm đạm họ nghe thấy tiếng rít của Lưỡi Giun: “Chẳng phải thần đã khuyên người sao, thưa chúa công, là phải cấm cây gậy của hắn? Đồ ngu Háma đã phản bội chúng ta!” Một ánh chớp lóe lên như thể sét bổ đôi mái nhà. Rồi tất cả lại im lặng. Lưỡi Giun nằm úp mặt sõng soài.

“Giờ thì hỡi Théoden con trai Thengel ngài sẽ lắng nghe tôi chứ?” Gandalf nói. “Ngài có yêu cầu giúp đỡ không?” Ông giơ cây trượng chỉ vào một ô cửa sổ trên cao. Nơi đó bóng tối dường như quang đi, và xuyên qua khoảng mở, cao và xa, có thể thấy một mảng trời tỏa sáng. “Không phải tất cả đều tăm tối. Hãy can đảm lên, hỡi Chúa đất Mark; bởi ngài sẽ không tìm được sự giúp đỡ nào tốt hơn đâu. Tôi chẳng thể chỉ bày kẻ nào đang tuyệt vọng. Song tôi có thể chỉ bày ngài, có thể nói cho ngài nghe nhiều điều. Ngài sẽ nghe tôi chứ? Những lời ấy không phải tai nào cũng được nghe đâu. Tôi yêu cầu ngài hãy ra ngoài cửa mà nhìn thế giới bên ngoài. Ngài đã ngồi trong bóng tối quá lâu, đã tin những câu chuvện thối nát và những lời xúi giục đê tiện quá lâu rồi.”

Théoden chậm rãi rời ngai. Ánh sáng mờ ảo lại hửng lên trong điện. Người con gái vội vã đến bên nhà vua, đỡ lấy tay ông, và bằng những bước đi loạng choạng ông già đi xuống bệ rồi nhẹ bước ngang qua điện. Lưỡi Giun vẫn nằm lại dưới sàn. Họ đến bên cửa rồi Gandalf gõ lên đó.

“Mở ra!” ông thét. “Chúa đất Mark tiến bước!”

Những cánh cửa được mở ra và không khí trong trẻo vi vút ùa vào. Một cơn gió đang thổi qua ngọn đồi.

“Hãy cử lính gác xuống chân cầu thang,” Gandalf nói. “Và nàng, thưa tiểu thư, hãy để ngài lại với tôi một lát. Tôi sẽ lo cho ngài.”

“Đi đi, Éowyn con gái em ta!” Vị vua già nói. “Quãng thời gian sợ hãi đã qua rồi.”

Người con gái quay đi và chậm rãi trở vào ngôi nhà. Lúc bước qua ngưỡng cửa nàng quay người nhìn lại. Ánh mắt nàng nghiêm trang và tư lự, khi nàng nhìn nhà vua với vẻ trắc ẩn điềm đạm trong mắt. Khuôn mặt nàng rất đẹp, mái tóc dài buông xuống như dòng sông vàng. Nàng thật mảnh mai và cao ráo trong chiếc áo choàng trắng thắt đai bạc; nhưng nàng có vẻ mạnh mẽ và cứng cỏi như sắt thép, đúng như một người con gái những vì vua chúa. Và đó là lần đầu tiên dưới ánh sáng ban ngày Aragorn chiêm ngưỡng Éowyn, Công Chúa Rohan, và thấy nàng rất đẹp, đẹp và lạnh lùng, như một buổi sáng chớm xuân vẫn chưa hẳn trở thành phụ nữ. Và giờ đây nàng bất chợt nhận thấy chàng: người kế vị vương quyền cao lớn, thông thái vì bao mùa đông đã qua, choàng áo xám, nhưng sức mạnh ẩn giấu bên trong nàng vẫn cảm nhận được. Nàng đứng ngây như đá trong phút chốc, rồi thoắt đã quay người bỏ đi.

“Giờ thì thưa đức vua,” Gandalf nói, “hãy nhìn khắp vùng đất của ngài! Hãy lại hít thở bầu không khí tự do!”

Từ cổng vòm trên đỉnh sân hiên cao họ nhìn thấy phía bên kia dòng nước những cánh đồng xanh biếc đất Rohan trải ngút tận phía xa mờ xám. Những tấm màn mưa cuốn theo gió rơi xiên xuống. Bầu trời trên đầu về phía Tây vẫn tối sầm vì sấm giông, và ánh chớp đằng xa lóe lên giữa những đỉnh đồi bị che phủ. Nhưng gió đã đổi chiều từ phía Bắc, còn cơn bão thổi tới từ miền Đông cũng đã bắt đầu lùi xa, cuốn về phía Nam ra biển. Đột nhiên xuyên qua vết rách trên tầng mây phía sau họ một cột nắng đâm xuống. Những giọt mưa rơi lóe lên như ánh bạc, và ở tít phía xa dòng sông tỏa sáng như mặt gương lấp lánh.

“Ở đây không tối lắm,” Théoden nói.

“Không,” Gandalf nói. “Cũng như tuổi tác không đè nặng lên vai ngài như có kẻ muốn ngài nghĩ vậy. Hãy vứt nạng đi!”

Từ tay nhà vua cây gậy đen đúa rơi xuống nền đá kêu lách cách. Ông vươn thẳng người lên, chậm rãi, như một người xương cốt cứng đờ vì phải gập người quá lâu làm một công việc mệt nhọc đờ đẫn. Giờ ông đứng thẳng và cao lớn, và cặp mắt ông xanh biếc nhìn lên bầu trời rộng mở.

“Gần đây những giấc mơ của tôi thật đen tối,” ông nói, “nhưng giờ tôi có cảm giác như người vừa thức tỉnh. Tôi ước như ông đã đến sớm hơn, Gandalf. Bởi tôi sợ rằng ông đến lần này quá muộn, chỉ để chứng kiến những ngày cuối cùng của nhà tôi. Giờ cung điện cao mà Brego con trai Eorl dựng lên chẳng còn trụ được lâu nữa. Lửa sẽ ngốn lấy chiếc ngai tôn quý. Phải làm gì đây?”

“Nhiều đấy,” Gandalf nói. “Nhưng trước tiên hay triệu Éomer tới. Tôi đoán có đúng không, rằng ngài đã cho bắt anh ấy, theo lời cố vấn của Gríma, kẻ mà tất cả trừ ngài đều đặt cho cái tên Lưỡi Giun?”

“Đúng vậy,” Théoden nói. “‘Nó đã chống lại mệnh lệnh của tôi, và dọa giết Gríma ngay trong điện.”

“Một người có thể yêu quý ngài mà vẫn không yêu quý Lưỡi Giun hay lời cố vấn của hắn,” Gandalf nói.

“Có lẽ vậy. Tôi sẽ làm như ông yêu cầu. Hãy gọi Háma cho ta. Vì anh ta đã tỏ ra không đáng tin trong vai giám môn, vậy hãy để anh ta làm người chạy việc. Hãy để kẻ có tội dẫn kẻ có tội tới xét xử,” Théoden nói, giọng ông đanh thép, song ông nhìn Gandalf mỉm cười và khi ông làm vậy bao nếp nhăn lo âu bỗng chốc mờ đi không hằn trở lại nữa.

Sau khi Háma đuợc triệu đến và phái đi, Gandalf dẫn Théoden đến một bên bệ đá, và ngồi trước mặt nhà vua trên bậc thang cao nhất. Aragorn và các bạn đồng hành đứng bên cạnh.

“Không có thời gian để kể tất cả những gì ngài nên nghe,” Gandalf nói. “Song nếu hy vọng của tôi không bị lừa gạt, chẳng mấy nữa sẽ đến lúc tôi có thể kể đầy đủ hơn. Hãy chú ý! Ngài đang đứng trước một hiểm họa thậm chí còn lớn hơn cả những gì Lưỡi Giun có thể len lỏi đưa vào những giấc mơ của ngài. Nhưng hãy xem! Ngài không còn nằm mơ nữa. Ngài đang sống. Gondor và Rohan không đứng một mình. Kẻ thù còn mạnh hơn cả ước đoán của chúng ta, song chúng ta có một hy vọng mà hắn vẫn chưa đoán được.”

Lúc này Gandalf bắt đầu nói thật nhanh. Giọng ông trầm và kín đáo, và chẳng một ai ngoại trừ nhà vua nghe thấy những gì ông nói. Thế nhưng càng nghe đôi mắt Théoden càng rực sáng, rồi cuối cùng ông vươn người khỏi ghế đứng dậy vươn thẳng người, Gandalf đứng bên ông, và cùng nhau họ dõi mắt từ đỉnh đồi nhìn về phương Đông.

“Quả vậy,” Gandalf nói, giờ bằng một giọng sang sảng thiết tha và trong trẻo, “hy vọng của chúng ta nằm về ngả đó, cũng là nơi nỗi sợ hãi lớn nhất của chúng ta ngự trị. Định mệnh vẫn còn treo lơ lửng trên dây. Song vẫn còn hy vọng, chỉ cần chúng ta đứng vững không bị khuất phục thêm ít lâu nữa.”

Những người khác giờ cũng hướng mắt về phía Đông. Qua những lý dài chia cắt đôi phương, họ nhìn đến tít xa nơi tận cùng tầm mắt, nhưng hy vọng lẫn sợ hãi đưa tâm trí họ vượt xa hơn nữa, qua dãy núi đen thẳm đến Vùng Đất Bóng Tối. Người Mang Nhẫn giờ nơi đâu? Sợi dây vẫn đang treo định mệnh mới mong manh làm sao! Đối với Legolas, khi chàng căng cặp mắt giỏi nhìn xa, dường như chàng nhận thấy một tia sáng trắng: ánh mặt trời có lẽ vừa lấp lánh trên đỉnh tòa Tháp Canh xa tít tắp. Và xa hơn nữa, nơi xa xôi bất tận song lại là hiểm họa cận kề, có một lưỡi lửa bé xíu.

Théoden lại chậm rãi ngồi xuống, như thể nỗi mệt mỏi vẫn đang cố chiếm lấy ông bất kể ý chí của Gandalf. Ông quay lại nhìn tòa nhà to lớn của mình. “Than ôi!” ông nói, “những ngày xấu xa nay lại đến với tôi, lại đến trong tuổi già của tôi thay vì sự bình yên mà tôi xứng đáng có được. Thương thay Boromir dũng cảm! Lá xanh rụng xuống còn lá vàng vẫn ở trên cây mà khô héo.” Đôi bàn tay nhăn nheo của ông nắm chặt đầu gối.

“Những ngón tay ngài sẽ nhớ lại sức mạnh của chúng khi xưa, nếu được nắm vào chuôi kiếm.” Gandalf nói.

Théoden dứng dậy đưa tay sang hông; nhưng chẳng có thanh kiếm nào gài vào thắt lưng. “Gríma để nó ở đâu rồi?” ông thì thầm rất khẽ.

“Hãy cầm thanh này, thưa chúa thượng thân yêu!” một giọng nói trong trẻo cất lên. “Nó luôn phục vụ người.” Hai người đàn ông vừa lặng lẽ đi lên cầu thang và chỉ còn cách đầu thang vài bậc. Éomer đứng đó. Không có mũ trụ trên đầu anh, không có áo giáp trên ngực anh, nhưng anh lại cầm trong tay một thanh kiếm trần; và vừa quỳ xuống anh vừa dâng chuôi kiếm cho chủ nhân mình.

“Tai sao lại thế này?” Théoden nghiêm mặt nói. Ông quay về phía Éomer, khiến cả hai người đều kinh ngạc nhìn ông, giờ đang đứng kiêu hãnh và rắn rỏi. Lão già họ từng thấy gù người trên ngai hoặc tì vào gậy chống đâu rồi?

“Đó là lỗi của thần, thưa chúa công,” Háma run sợ nói. “Thần hiểu rằng Éomer sắp được thả tự do. Nỗi hân hoan dâng trào trong tim nên có lẽ thần đã sai lầm. Song, vì ngài đã được tự do, và ngài là một Thống Chế đất Mark, vậy nên thần đã đưa kiếm theo mệnh mệnh của ngài.”

“Để đặt dưới chân người, thưa chúa thượng,” Éomer nói.

Trong phút chốc im lặng Théoden đứng nhìn xuống Éomer trong khi anh vẫn quỳ trước mặt. Cả hai đều không cử động.

“Ngài không định cầm lấy thanh kiếm ư?” Gandalf nói.

Chậm rãi Théoden đưa tay ra. Ngay khi những ngón tay ông chạm vào chuôi kiếm, dường như tất cả những người xung quanh đều nhận thấy sự rắn rỏi và sức mạnh đã trở về với cánh tay gầy guộc của ông. Đột nhiên ông giơ thanh kiếm lên múa một đường xé gió loang loáng trên không. Rồi ông thét lớn. Giọng ông ngân vang khi ca bài hội quân bằng tiếng Rohan.

Vùng lên đi, vùng lên, những Kỵ Sĩ của Théoden!

Những sự hung tàn đang trở dậy, đằng Đông đang tối sầm.

Ngựa hãy thắng cương, tù và hãy ngân vang!

Tiến lên Eorlingas!

Toán cận vệ, ngỡ mình được hiệu triệu, lao lên cầu thang. Họ sửng sốt nhìn vị chúa của mình, rồi nhất tề như một họ rút kiếm đặt xuống chân ông. “Hãy ra lệnh cho chúng thần!” họ nói.

“Westu Théoden hál!” Éomer thét lớn. “Quả là một niềm hân hoan đối với chúng thần được thấy người trở lại là chính mình. Sẽ không bao giờ có ai còn nói, Gandalf, rằng ông chỉ mang đến buồn đau!”

“Hãy lấy lại kiếm của ngươi. Éomer con trai em gái ta!” nhà vua nói. “Đi đi, Háma, và hãy tìm thanh kiếm của ta! Gríma đang cất giữ nó. Mang cả hắn đến đây nữa. Giờ, Gandalf, ông nói ông có lời khuyên cho tôi, nếu tôi muốn nghe. Lời khuyên của ông là gì vậy?”

“Ngài đã tự tiếp nhận lời khuyên ấy rồi đấy,” Gandalf trả lời. “Là hãy đặt lòng tin vào Éomer, thay vì vào một kẻ tâm địa quanh co. Hãy quẳng sang một bên hối tiếc và sợ hãi. Và làm những việc phải làm ngay. Bất cứ ai cưỡi ngựa được cần cử sang phía Tây ngay lập tức, như Éomer đã khuyên ngài: trước tiên chúng ta phải đập tan sự đe dọa từ phía Saruman, trong lúc vẫn còn thời gian. Nếu thất bại, chúng ta sẽ sụp đổ. Nếu thành công - chúng ta sẽ phải đương đầu với nhiệm vụ tiếp theo. Trong lúc đó những người còn lại, phụ nữ, trẻ em và người già, cần phải di tán đến nơi trú ẩn của ngài trong dãy núi. Chẳng lẽ họ lại chưa chuẩn bị cho một ngày ác hại như thế này? Hãy khiến họ mang theo đồ dự trữ, nhưng đừng trì hoãn, và đừng làm nặng gánh bản thân bằng của cải châu báu, dù nhiều hay ít. Chính mạng sống của họ mới là thứ đang bị de dọa.”

“Lời khuyên này có vẻ hữu ích cho tôi,” Théoden nói. “Người của ta hãy chuẩn bị sẵn sàng! Nhưng còn những vị khách các ông - ông đã nói đúng, Gandalf, rằng lòng hiếu khách trong cung điện tôi đã kém đi. Các ông đã phi ngựa suốt đêm, con buổi sáng thì đang trôi qua. Các ông chưa được ngủ và cũng chưa được ăn. Một căn nhà cho khách sẽ được chuẩn bị: các ông sẽ ngủ ở đó sau khi đã dùng bữa.”

“Không, thưa bệ hạ,” Aragorn nói. “Những người mệt mỏi vẫn chưa thể nghỉ ngơi. Người Rohan phải lên đường ngay hôm nay, và chúng tôi sẽ đi cùng họ, cả rìu, kiếm, và cung tên. Chúng tôi không mang vũ khí đến chỉ để dựng lên tường nhà ngài, thưa Chúa đất Mark. Và tôi đã hứa với Éomer rằng kiếm của tôi và anh ấy sẽ được tuốt ra bên nhau.”

“Vậy là có hy vọng chiến thắng rồi!” Éomer nói.

“Hy vọng, đúng vậy,” Gandalf nói. “Thế nhưng Isengard rất mạnh. Và những mối họa khác đang tiến đến mỗi lúc một gần. Xin đừng trì hoãn, Théoden, sau khi chúng tôi đã đi khỏi. Hãy nhanh chóng dẫn người của ngài đến Cứ Điểm Dunharg trong vùng đồi!”

“‘Không đâu, Gandalf!” Nhà vua nói. “Ông còn không hiểu được chính kỹ năng chữa thương của mình. Không cần sắp xếp như vậy. Đích thân tôi sẽ tham chiến, sẽ ngã xuống trên đầu trận chiến, nếu buộc phải như vậy. Có vậy tôi mới có thể ngủ ngon được.”

“Vậy thì ngay cả cuộc thất bại của Rohan cũng sẽ vinh quang trong những bài ca,” Aragorn nói. Đội lính vũ trang đứng cạnh đó chạm vũ khí vào nhau, thét lớn: “Chúa đất Mark sẽ xuất trận! Tiến lên Eorlingas!”

“Nhưng không thể để người của ngài vừa không được vũ trang vừa không được bảo vệ,” Gandalf nói. “Ai sẽ dẫn dắt họ và cai quản họ thay ngài?”

“Tôi sẽ tính chuyện đó trước khi lên đường,” Théoden trả lời. “Cố vấn của tôi đến rồi đây.”

Ngay lúc đó Háma từ trong cung điện đã lại đi ra. Đằng sau anh, khúm núm giữa hai người khác nữa, là Gríma Lưỡi Giun. Mặt hắn trắng bệch, mắt hắn chớp chớp trong ánh mặt trời. Háma quỳ xuống dâng lên Théoden một thanh kiếm dài trong bao vàng đính ngọc xanh.

“Đây, thưa chúa công, là Herugrim, thanh kiếm cổ của người,” anh ta nói. “Nó được tìm thấy trong rương hắn. Hắn bất đắc dĩ lắm mới nộp lại chìa khóa. Ở đó còn có cả những thứ nhiều người đã đánh mất.”

“Ngươi nói láo,” Lưỡi Giun nói. “Và thanh kiếm này là do đích thân chủ nhân ngươi đưa cho ta cất giữ.”

“Và giờ chủ nhân yêu cầu lấy lại nó từ ngươi,” Théoden nói. “Điều đó khiến người không hài lòng ư?”

“Hoàn toàn không, thưa chúa công,” Lưỡi Giun nói. “Thần lo cho người và những gì thuộc về người chu đáo nhất có thể. Thế nhưng đừng tự làm nhọc thân người, hay chất quá nặng lên sức lực của người. Hãy để người khác đối phó với những tên khách khó chịu này. Thức ăn của người sắp được bày lên bàn rồi. Người sẽ đến ăn chứ?”

“Ta sẽ đến,” Théoden nói. “Và hãy bày thức ăn cho cả những vị khách ngồi bên ta nữa. Đạo quân sẽ lên đường ngay hôm nay. Hãy cử những người đưa tin đi trước! Để họ hiệu triệu tất cả những ai sinh sống gần đây! Mọi đàn ông và con trai khỏe mạnh biết cầm vũ khí, tất cả những ai có ngựa, hãy yêu cầu họ sẵn sàng trên yên ngựa trước cổng vào giờ thứ hai sau chính ngọ!”

“Chúa thượng kính yêu!” Lưỡi Giun hét lên. “Đúng như điều thần sợ hãi. Tay phù thủy này đã bỏ bùa người. Sẽ chẳng còn ai ở lại để bảo vệ Cung Điện Vàng của cha ông người, và toàn bộ của cải của người sao? Sẽ chẳng có ai bảo vệ Chúa đất Mark sao?”

“Nếu đây là bùa mê,” Théoden nói, “thì ta thấy nó còn lành mạnh hơn cả những lời thì thầm của ngươi. Chạy chữa kiểu lang băm nhà ngươi chẳng mấy chốc sẽ khiến ta bò tứ chi như con vật. Không, sẽ không một ai được ở lại hết, kể cả Gríma. Gríma cũng sẽ lên đường. Đi đi! Ngươi vẫn còn thời gian để đánh gỉ kiếm của ngươi đấy.”

“Hãy khoan dung, thưa chúa công!” Lưỡi Giun khóc lóc, lăn lộn dưới thềm. “Hãy thương xót kẻ đã kiệt sức vì phục vụ người. Xin đừng bắt thần xa cách người! Ít ra vẫn còn có thần đứng bên người khi tất cả những người khác đã bỏ di. Xin đừng bắt Gríma trung thành của người phải ra đi!”

“Ngươi đã khiến ta động lòng thương xót,” Théoden nói. “Và ta không bắt ngươi xa cách ta đâu. Đích thân ta sẽ tham chiến cùng quân lính. Ta lệnh cho ngươi phải đi cùng ta và chứng minh lòng trung thành của ngươi.”

Lưỡi Giun nhìn từng khuôn mặt. Ánh mắt hắn là ánh mắt con thú bị săn đang kiếm tìm quãng hở giữa vòng vây kẻ thù. Hắn liếm môi bằng cái lưỡi dài tái nhợt. “Lòng quyết tâm như vậy là rất xứng đáng ở vị chúa thuộc Gia Tộc Eorl, dù người đã già,” hắn nói. “Thế nhưng những ai thực sự yêu quý người hẳn sẽ chẳng nỡ ép uổng khi người tuổi cao sức yếu. Song thần thấy là thần đã đến quá muộn. Những kẻ khác, những kẻ chắc sẽ ít đau đớn hơn trước cái chết của chúa công thần, thuyết phục được người. Nếu thần không thể cản được việc làm của chúng, ít nhất hãy lắng nghe điều này, thưa chúa thượng! Hãy để kẻ nào hiểu được ý nghĩ của người và tôn kính mệnh lệnh của người ở lại Edoras. Hãy bổ nhiệm một người quốc quản trung thành. Hãy để cố vấn Gríma của người trông nom mọi thứ cho đến ngày người trở lại - và thần cầu mong chúng ta sẽ được chứng kiến ngày đó, cho dù chẳng ai thông thái lại thấy có nhiều hy vọng.”

Éomer cười phá lên. “Và nếu lời thỉnh cầu đó không thể giúp ngươi tránh khỏi cuộc chiến, hỡi Lưỡi Giun cao quý,” anh nói, “chức vụ kém vinh dự nào ngươi có thể chấp nhận đây? Mang bao tải bột vào trong núi ư - nếu còn có bất cứ ai tin tưởng giao cho ngươi việc đó?”

“Không đâu, Éomer, anh không hiếu hết ý của cậu Lưỡi Giun rồi,” Gandalf vừa nói vừa hướng cái nhìn sắc lẹm xuyên thấu hắn. “Hắn rất trơ trẽn và xảo quyệt. Ngay lúc này đây hắn vẫn đang chơi trò mạo hiểm và vừa thắng một keo rồi. Hàng giờ quý giá của tôi đã bị phí hoài vì hắn. Nằm xuống, đồ rắn độc!” đột nhiên ông gầm lên khủng khiếp. “Nằm xuống mà bò bằng bụng! Saruman mua chuộc ngươi từ bao lâu rồi? Cái giá đã hứa là gì vậy? Khi tất cả quân sĩ chết hết, ngươi sẽ được chọn phần chia của cải, và cướp lấy người phụ nữ ngươi khao khát phải không? Ngươi đã theo dõi nàng dưới hàng mí sụp và ám ảnh những bước đi của nàng lâu quá rồi đấy.”

Éomer nắm lấy thanh kiếm. “Tôi đã biết từ lâu rồi,” anh lầm bầm. “Chỉ cần lý do đó tôi đã có thể giết chết hắn rồi, mặc kệ luật lệ trong cung điện. Thế nhưng còn có những lý do khác nữa.” Anh bước lên một bước, nhưng Gandalf đưa tay giữ anh lại.

“Giờ Éowyn an toàn rồi,” ông nói. “Nhưng ngươi, Luỡi Giun, ngươi đã làm hết những gì có thể cho chủ nhân thực sự của ngươi. Ít nhất ngươi cũng đã xứng đáng với phần thưởng nào đó. Song Saruman ít khi lưu ý đến những giao kèo. Ta khuyên ngươi nên nhanh chóng đi khỏi đây và nhắc nhở ông ta, kẻo ông ta sắp quên mất công trạng trung thành của ngươi rồi đấy.”

“Ngươi nói láo,” Lưỡi Giun nói.

“Chữ đó phát ra quá thường xuyên và dễ dãi từ miệng ngươi,” Gandalf nói. “Ta không bao giờ nói láo. Thấy chưa Théoden, đây là một con rắn độc! Nếu muốn an toàn ngài không thể mang nó theo, cũng không thể để nó lại nhà. Giết nó hẳn là cũng đáng. Nhưng không phải lúc nào nó cũng như thế này. Nó đã từng là con người, và đã phục vụ ngài theo cách của nỏ. Hãy cho hắn một con ngựa và để hắn đi ngay lập tức, đến bất cứ nơi nào hắn chọn. Ngài sẽ phán xét hắn qua chính lựa chọn của hắn.”

“Ngươi đã nghe thấy chưa, Lưỡi Giun?” Théoden nói. “Đây là lựa chọn dành cho ngươi: tham chiến cùng ta, để chúng ta thấy trên chiến trường ngươi có thực tâm hay chăng; hay đi ngay bây giờ, đến bất cứ nơi nào ngươi muốn. Nhưng sau đó, nếu chúng ta có gặp lại, ta sẽ không khoan dung đâu.”

Lưỡi Giun chậm rãi đứng lên. Hắn nhìn họ bằng cặp mắt nhắm hờ. Cuối cùng hắn nhìn sang khuôn mặt Théoden và mở miệng ra như thể định nói gì. Rồi đột nhiên hắn vùng dậy. Tay hắn vung lên. Mắt hắn rực sáng. Dã tâm bùng lên trong mắt hắn khiến mọi người phải lùi bước tránh xa. Hắn nhe răng; rồi khịt một tiếng lớn hắn nhổ xuống trước chân nhà vua, và lao sang một bên, hắn chạy xuống cầu thang.

“Theo hắn!” Théoden nói. “Hãy đảm bảo hắn không làm hại bất cứ ai, nhưng đừng đánh đập hắn hay ngăn cản hắn. Cho hắn một con ngựa, nếu hắn muốn.”

“Và nếu có con nào chịu mang hắn,” Éomer nói.

Một người trong toán cận vệ chạy xuống cầu thang. Một người khác đi đến giếng dưới chân sân hiên rồi lấy mũ trụ múc nước. Dùng nước đó anh ta rửa sạch khoảng sân đá đã bị Lưỡi Giun vấy bẩn.

“Giờ thì những vị khách của ta, đi nào!” Théoden nói. “Hãy đi ăn uống và nghỉ ngơi trong lúc nhiệm vụ gấp gáp của chúng ta còn cho phép.”

Họ lại trở vào tòa nhà lớn. Ở khu dân cư bên dưới đã vang lên tiếng những người đưa tin hô lớn và tiếng tù và chiến trận nổi lên. Bởi nhà vua sẽ lên đường ngay khi trai tráng thành đô và những người sinh sống xung quanh đó được vũ trang và tập hợp.

Éomer và bốn vị khách ngồi bên chiếc bàn dài của nhà vua, và ở đó, đứng hầu nhà vua, còn có cả công chúa Éowyn. Họ ăn và uống rất nhanh. Những người khác đều im lặng trong khi Théoden hỏi Gandalf những điều liên quan đến Saruman.

“Ai có thể biết được sự phản trắc của ông ta đã manh nha từ khi nào?” Gandalf nói. “Ông ta không phải lúc nào cũng tà ác. Tôi không nghi ngờ gì việc ông ta một thời là bạn của Rohan; và ngay cả khi trái tim ông ta dần trở nên lạnh giá, ông ta vẫn thấy ngài có ích. Thế nhưng ông ta đã âm mưu gây sự sụp đổ của ngài từ lâu, dưới cái mặt nạ tình bạn, cho đến khi ông ta sẵn sàng. Trong những năm ấy nhiệm vu của Lưỡi Giun khá dễ dàng, và tất cả những gì ngài làm Isengard đều biết nhanh chóng; bởi đất của ngài vẫn rộng mở, và người lạ cứ thế đến rồi đi. Còn Lưỡi Giun thì lúc nào cũng thì thầm vào tai ngài, đầu độc tâm tư ngài, làm băng giá trái tim ngài, làm suy yếu chân tay ngài, trong khi những người khác chỉ biết nhìn mà chẳng thể làm gì, bởi ý chí của ngài đã nằm trong tay hắn.

“Nhưng đến khi tôi trốn thoát được và cảnh báo ngài, cái mặt nạ đã bị lột trần, đối với những người thấy được. Sau đó Lưỡi Giun bắt đầu hành động nguy hiểm, lúc nào cùng tìm cách trì hoãn ngài, ngăn cản ngài tập trung đầy đủ sức mạnh. Hắn vô cùng xảo quyệt: khi làm mòn sự cảnh giác của con người, khi kích thêm sự sợ hãi của họ, tùy theo hoàn cảnh. Ngài không nhớ là hắn đã hăng hái thúc giục không trừ một ai tham gia cuộc truy đuổi vô ích lên phía Bắc, trong khi hiểm họa cận kề lại ở phía Tây ư? Hắn đã thuyết phục ngài cấm Éomer đuổi theo lũ Orc cướp bóc. Nếu không phải Éomer đã bất tuân lời của Lưỡi Giun nói ra từ miệng ngài, thì chắc hẳn lũ Orc đó giờ đã đến được Isengard, mang theo một chiến lợi phẩm giá trị. Quả thực đó không phải chiến lợi phẩm mà Saruman khao khát hơn tất thảy những thứ khác, nhưng ít nhất đó cũng là hai thành viên trong Hội Đồng Hành của tôi, những người cùng mang một niềm hy vọng bí mật, mà ngay cả với ngài, thưa bệ hạ, tôi cũng không thế tiết lộ được. Ngài có dám nghĩ tới những thứ mà lẽ ra giờ họ đang phải chịu đựng không, hay điều mà lẽ ra Saruman giờ đã biết được hòng khiến cho chúng ta sụp đổ?”

“Tôi nợ Éomer rất nhiều,” Théoden nói. “Trái tim trung thành vẫn thường mang miệng lưỡi ngang ngạnh.”

“Cũng có thể nói,” Gandalf nói, “trước con mắt không ngay thẳng sự thật luôn mang một bộ mặt nhăn nhó.”

“Thực sự là đôi mắt tôi đã gần như mù lòa,” Théoden nói. “Vì tôi nợ ông nhiều hơn tất thảy, hỡi vị khách quý của tôi. Một lần nữa ông lại đến đúng lúc. Tôi sẽ tặng ông một món quà trước khi chúng ta lên đường, tùy ông chọn, ông chỉ cần kể ra bất cứ thứ gì thuộc về tôi. Giờ tôi chỉ giữ lại duy nhất thanh kiếm của mình!”

“Vẫn chưa thể nói tôi đã đến đúng lúc hay không,” Gandalf nói. “Thế nhưng về món quà của ngài, thưa bệ hạ, tôi sẽ chọn lấy thứ đang rất cần cho nhu cầu của tôi: nhanh chóng và chắc chắn. Hãy tặng Scadufax cho tôi! Trước đây tôi mới chỉ mượn nó, nếu có thể gọi đấy là vay mượn. Nhưng giờ tôi sẽ cuỡi nó xông vào những hiểm nguy khôn cùng, lấy bạc đánh lại đen: tôi không dám liều bất cứ thứ gì không phải của tôi. Và hơn nữa giữa chúng tôi có một mối tình thâm.”

“Ông chọn hay lắm.” Théoden nói; “và giờ tôi sẵn lòng trao nó. Song đó là một món quà lớn. Chẳng có con ngựa nào được như Scadufax. Một trong số những con tuấn mã vĩ đại nhất thời xa xưa đã trở về trong nó. Sẽ chẳng có con nào như vậy trở về nữa đâu. Còn đối với các anh, những vị khách còn lại, tôi sẽ tặng các anh các thứ có trong kho vũ khí. Có lẽ các anh không cần kiếm, nhưng ở đó có mũ và áo giáp được chế tác tinh xảo, những món quà từ Gondor cho cha ông tôi. Hãy chọn trong số đó trước khi chúng ta lên đường, và cầu mong chúng có ích cho các anh!”

Giờ có thêm người đến mang theo binh phục từ kho của nhà vua, họ mặc lên người Aragorn và Legolas những bộ giáp sáng ngời. Họ lựa chọn cả mũ trụ, và những khiên tròn: núm khiên được bọc vàng và khảm đá quý, xanh, đỏ và trắng. Gandalf chẳng lấy giáp, còn Gimli chẳng cần đến áo giáp xích, ngay cả nếu có chiếc nào vừa với thân hình gã, bởi không giáp trụ nào trong kho tàng Edoras có thể tốt hơn áo giáp ngực của gã, được rèn bên dưới Ngọn Núi ở miền Bắc. Nhưng gã có chọn chiếc mũ chóp bằng sắt và da thuộc có thể đội vừa cái đầu tròn của gã; gã cũng lấy cả một chiếc khiên loại nhỏ. Khiên trang trí hình một con ngựa trắng phi trên nền xanh, đó là biểu tượng của Gia Tộc Eorl.

“Mong sao nó có ích cho anh!” Théoden nói. “Nó được làm cho ta sinh thời Thengel, khi ta vẫn còn là một đứa trẻ.”

Gimli cúi người. “Tôi rất vinh dự, thưa Chúa đất Mark, được mang theo biểu tượng của ngài,” gã nói. “Thực tình tôi khoái mang một con ngựa hơn là bị nó mang đi. Tôi thích đôi chân mình hơn. Nhưng có lẽ rồi đây tôi sẽ đến được nơi có thể đứng mà đánh.”

“Chắc chắn là vậy rồi,” Théoden nói.

Giờ nhà vua đứng dậy, và ngay lâp tức Éowyn bưng theo rượu bước ra phía trước. “Ferthu Théoden hál!” nàng nói. “Hãy nhận lấy chén rượu và uống trong giờ khắc hạnh phúc này. Cầu mong sức khỏe sẽ luôn bên người trong chuyến ra đi và trở về!”

Théoden uống hết chén rượu, rồi nàng lại dâng rượu lên từng vị khách. Khi đến trước mặt Aragorn nàng đột nhiên dừng lại và nhìn lên chàng, mắt nàng bừng sáng. Còn chàng nhìn xuống khuôn mặt xinh đẹp của nàng và mỉm cười; nhưng khi đón lấy chiếc chén, tay chàng bắt gặp tay nàng, và chàng biết nàng đã run lên khi đụng chạm. “Kính mừng Aragorn con trai Arathorn!” Nàng nói. “Kính mừng Công Chúa Rohan!” Chàng trả lời, thế nhưng mặt chàng giờ đây lo lắng và chàng không cười nữa.

Khi tất cả đều đã uống xong, nhà vua đi qua cung điện ra đến cửa. Ở đó toán cận vệ đang đợi ông, những người đưa tin cũng đứng đó, và tất cả những lãnh chúa, những thủ lĩnh còn ở lại Edoras hay sinh sống gần đó cũng đã tập trung lại.

“Nghe đây! Ta sẽ tiến quân, và có vẻ như đây sẽ là lần xuất trận cuối cùng của ta,” Théoden nói. “Ta không có con. Théodred con trai ta đã tử trận. Ta phong Éomer con trai em gái ta làm người kế vị. Nếu không ai trong số hai chúng ta quay lại, hãy lựa chọn ra một nhà vua mới theo mong muốn của các ngươi. Nhưng giờ ta muốn giao phó cho ai đó dân chúng mà ta để lại, để trông coi họ thay ta. Ai trong số các ngươi sẽ ở lại?”

Không một ai lên tiếng.

“Các ngươi không tiến cử ai sao? Dân chúng của ta tin tưởng ai đây?”

“Tin vào Gia Tộc Eorl,” Háma trả lời.

“Nhưng ta không thể để lại Éomer, anh ta cũng sẽ không chịu ở lại,” nhà vua nói, “và anh ta là người cuối cùng trong Gia Tộc.”

“Thần không nói đến Éomer,” Háma trả lời. “Và ngài ấy không phải là người cuối cùng. Còn có Éowyn, con gái Éomund, em gái ngài. Nàng không biết sợ và có trái tim cao quý. Tất cả đều yêu mến nàng. Hãy để nàng thừa hành ngôi chúa Eorlingas, trong khi chúng ta vắng mặt.”

“Sẽ là như vậy,” Théoden nói. “Hãy bảo những người đưa tin loan báo cho dân chúng rằng Công Chúa Éowyn sẽ dẫn dắt họ!”

Rồi nhà vua ngồi lên chiếc ghế trước cửa, còn Éowyn quỳ xuống trước mặt ông và nhận từ tay ông một thanh kiếm và chiếc áo giáp lấp lánh. “Vĩnh biệt con gái em ta!” ông nói “Giờ khắc thật đen tối, song cũng có thể chúng ta trở lại Cung Điện Vàng. Thế nhưng Dunharg mới là nơi người dân có thể tự vệ lâu dài. và nếu cuộc chiến bất lợi, tất cả những ai thoát được sẽ tới đó.”

“Xin đừng nói vậy?” nàng trả lời. “Mỗi ngày mà thần phải trông chờ cho đến khi người trở lại sẽ dài bằng một năm.” Thế nhưng trong lúc nói, ánh mắt nàng lại hướng đến Aragorn đang đứng gần đó.

“Nhà vua sẽ trở lại,” chàng nói. “Đừng sợ hãi! Không phải đằng Tây mà chính miền Đông mới là nơi định mệnh đang chờ đợi chúng ta.”

Giờ nhà vua đi xuống cầu thang cùng với Gandalf ở bên cạnh. Những người khác theo sau. Aragorn quay lại nhìn khi họ đi về phía cổng. Một mình Éowyn đứng trước cửa tòa nhà phía trên cầu thang; thanh kiếm dựng thẳng trước mặt nàng, và đôi bàn tay nàng đặt trên chuôi kiếm. Lúc này nàng đã mặc giáp, và tỏa sáng như bạc dưới ánh mặt trời.

Gimli bước đi cùng Legolas, với cây rìu trên vai. “Chà, vậy là cuối cùng chúng ta cũng được lên đường!” gã nói. “Con Người cần quá nhiều lời lẽ trước khi vào việc. Rìu của tôi đang ngứa ngáy trên tay. Cho dù tôi không nghi ngờ mấy tay Rohirrim này sẽ dữ dằn khi lâm trận. Tuy nhiên đây không phải cuộc chiến phù hợp với tôi. Làm sao tôi có thể đến được chiến trường? Ước sao tôi có thể đi bộ và không phải vắt vẻo như cái bao tải trên đầu yên ngựa của Gandalf.”

“Tôi đoán đó là chỗ ngồi an toàn hơn nhiều chỗ khác,” Legolas nói. “Song không nghi ngờ gì Gandalf sẽ vui vẻ thả anh xuống khi trận chiến bắt đầu; hoặc Scadufax sẽ làm vậy. Rìu đâu phải là vũ khí cho một kỵ sĩ.”

“Và Người Lùn không phải là kỵ sĩ. Tôi chỉ muốn chặt cổ Orc, chứ không phải gọt da đầu Con Người,” Gimli vừa nói vừa vỗ lên chuôi rìu.

Ra đến cổng họ bắt gặp một đội quân đông đảo, già lẫn trẻ, tất cả đều đã sẵn sàng trên yên ngựa. Có đến hơn một nghìn người hội quân ở đó. Giáo mác họ trông như một rừng cây. Họ reo hò ầm ĩ và hân hoan khi thấy Théoden bước tới. Một vài người đã giữ sẵn con ngựa của nhà vua, Snawmana tức Tuyết Mao, vài người khác giữ ngựa cho Aragorn và Legolas. Gimli đứng bứt rứt, cau có, nhưng Éomer đã đến bên gã, tay dắt theo ngựa.

“Xin chào Gimli con trai Glóin!” anh kêu lớn. “Tôi đã không có thời gian để học cách ăn nói nhã nhặn dưới cây gậy của anh, như anh hứa hẹn. Nhưng chẳng lẽ không thể gạt sang một bên mối bất hòa giữa chúng ta? Ít ra tôi sẽ không nói xấu Phu Nhân trong Khu Rừng nữa.”

“Tôi sẽ tạm quên cơn phẫn nộ trong ít lâu, Éomer con trai Éomund,” Gimli nói, “nhưng nếu anh có cơ hội được tận mắt chiêm ngưỡng Phu Nhân Galadriel, thì anh sẽ phải công nhận đó chính là nương nương đẹp nhất trên đời, bằng không tinh bạn của chúng ta sẽ chấm dứt.”

“Cứ vậy đi!” Éomer nói. “Thế nhưng từ giờ đến lúc đó xin hãy thứ lỗi cho tôi, và hãy thể hiện sự thứ lỗi bằng việc cưỡi ngựa cùng tôi, tôi khẩn cầu đấy. Gandalf sẽ dẫn đầu cùng Chúa đất Mark; nhưng Fyrfot, con ngựa của tôi, sẽ chở cả hai chúng ta, nếu anh đồng ý.”

“Tôi chân thành cảm ơn,” Gimli đáp, rất lấy làm hài lòng. “Tôi sẽ rất vui mừng được đi cùng anh, nếu Legolas, đồng đội của tôi, có thể đi bên cạnh chúng ta.”

“Sẽ là như vậy!” Éomer nói. “Legolas ở bên trái tôi, còn Aragorn thì ở bên phải, sẽ chẳng có kẻ nào dám đứng trước mặt chúng ta nữa!”

“Scadufax đâu rồi?” Gandalf hỏi.

“Đang phi điên cuồng trên bãi cỏ,” họ trả lời. “Nó không chịu để ai động đến mình. Nó kia kìa, phía dưới kia gần khúc cạn, như một cái bóng giữa rừng liễu.”

Gandalf huýt sáo và gọi to tên con ngựa, từ tít đằng xa nó hất đầu rồi cất vang tiếng hí, và chuyển hướng lao về phía đội quân như một mũi tên.

“Nếu hơi thở Cơn Gió Tây có hiện hữu thành thể xác, ấy sẽ là con ngựa này đây,” Éomer nói trong khi con ngựa cao lớn phi lên rồi đứng trước mặt thầy phù thủy.

“Món quà có vẻ như đã được trao tặng rồi,” Théoden nói. “Nhưng tất cả hãy nghe đây! Giờ ta xin được phong vị khách quý của ta, Gandalf Greghama, người cố vấn thông thái chẳng ai bằng, người lữ hành được chào đón nhất, làm một vị chúa đất Mark, một thủ lĩnh người Eorlingas chừng nào dòng dõi của chúng ta vẫn tồn tại; và ta trao cho ngài Scadufax, hoàng tử của loài ngựa.”

“Tôi xin cảm ơn ngài, Théoden Vương,” Gandalf nói. Rồi đột nhiên ông ném lại chiếc áo choàng xám, bỏ mũ đi, và nhảy lên lưng ngựa. Ông không đội mũ trụ cũng chẳng mang áo giáp. Mái tóc màu tuyết của ông bay phấp phới trong gió, chiếc áo choàng trắng tỏa sáng chói lọi trong ánh mặt trời.

“Hãy chiêm ngưỡng Kỵ Sĩ Trắng!” Aragorn thét lớn, và tất cả đều đồng thanh.

“Đức Vua của chúng ta và Kỵ Sĩ Trắng!” họ thét. “Tiến lên Eorlingas!”

Tiếng kèn đồng vang dội. Lũ ngựa chồm lên hí vang. Tiếng giáo mác chạm vào khiên chan chát. Rồi nhà vua giơ tay lên, và với một cú thúc bất chợt như một cơn cuồng phong lồng lộng nổi, đoàn quân cuối cùng của Rohan tiến rầm rập về phương Tây.

Xa tít trên bình nguyên Éowyn nhìn thấy ánh lấp lánh trên giáo mác, trong khi nàng đứng lặng, cô độc trước cửa tòa nhà im ắng.

CHƯƠNG VII HẺM HELM

Mặt trời đã ngả về phía Tây khi họ bắt đầu khởi hành từ Edoras, và ánh nắng tràn đầy trong mắt họ, khiến mọi cánh đồng Rohan nhấp nhô nhuốm màu vàng mờ ảo. Có một con đường mòn hướng về phía Tây Bắc men theo chân Dãy Núi Trắng, và họ đi theo đường ấy, hết lên lại xuống trên vùng đất xanh ngắt, vượt rất nhiều khúc cạn qua những dòng suối nhỏ chảy xiết. Xa phía trước về bên phải, Dãy Núi Mù Sương hiện ra lừng lững; cứ mỗi dặm đường trôi qua nó lại thêm tối sẫm và cao vợi. Mặt trời chậm rãi lặn xuống phía trước họ. Buổi đêm buông xuống đằng sau.

Đoàn quân vẫn tiến lên phía trước. Sự cấp bách thúc giục họ. Sợ đến nơi quá muộn, họ phi với tất cả tốc lực, hiếm khi dừng lại. Nhanh nhẹn và trường sức là những chiến mã Rohan, nhưng có quá nhiều lý đường phải vượt qua. Khoảng bốn mươi lý hoặc hơn, tính theo đường chim bay, là quãng đường từ Edoras đến Khúc Cạn dòng Isen, nơi họ hy vọng bắt kịp những người lính của nhà vua đang kìm giữ đạo quân của Saruman.

Bóng đêm sập xuống quanh họ. Cuối cùng họ cũng dừng chân dựng trại. Họ đã phi suốt trong khoảng năm giờ và đã đi sâu vào bình nguyên phía Tây, song quá nửa cuộc hành trình vẫn còn ở phía trước. Lúc này bên dưới bầu trời đầy sao cùng mặt trăng khuyết họ đóng quân thành một vòng tròn lớn. Họ không nhóm lửa, bởi không nắm được tình hình xung quanh; nhưng họ lập một vòng kỵ sĩ gác xung quanh, và cử trinh sát tiến xa lên phía trước, lẩn đi như những cái bóng trong những nếp đất mấp mô. Buổi đêm chậm chạp trôi qua mà không hề có tin tức hay báo động nào. Tảng sáng tiếng tù và cất lên, và chỉ trong vòng một giờ họ đã lại lên đường.

Vẫn chưa có mây ở trên đầu, nhưng bầu không khí có vẻ nặng nề; trời nóng bất thường so với mùa này trong năm. Mặt trời mọc giữa quầng sương mù, và ở phía sau, bám theo mặt trời chầm chậm lên cao, có một vùng tối đang lớn dần, như một cơn bão lớn đang kéo đến từ phương Đông. Và xa tít về hướng Tây Bắc dường như có một vùng tối khác bao phủ xung quanh chân Dãy Núi Mù Sương, một bóng đen đang từ từ bò xuống từ Thung Lũng Phù Thủy.

Gandalf giảm tốc lui xuống gặp Legolas đang phi ngựa bên Éomer. “Anh có đôi mắt tinh tường của nòi Tiên, Legolas,” ông nói, “và có thể phân biệt chim sẻ với chim chích cách cả lý. Hãy cho tôi biết anh có thấy bất cứ gì đằng kia hướng Isengard không?”

“Có rất nhiều dặm đường nằm xen giữa,” Legolas vừa nói vừa chăm chú nhìn phía đó, bàn tay dài che mắt. “Tôi nhìn thấy một vùng tối. Có rất nhiều hình thù đang di chuyển bên trong những hình thù rất lớn ở xa hơn trên bờ sông; nhưng chúng là gì thì tôi không nhận ra được. Không phải là sương khói hay mây mù đã đánh bại mắt tôi: mà là quyền năng nào đó đã phủ tấm màn tối lên vùng đất, và nó đang từ từ đi xuống xuôi dòng. Như thể là ánh chạng vạng dưới đám cây cối bất tận đang chảy xuống từ dãy đồi.”

“Và ở đằng sau chúng ta chính cơn bão từ Mordor đang kéo đến,” Gandalf nói. “Sẽ là một đêm đen tối đây.”

Ngày thứ hai trong cuộc hành trình trôi qua, bầu không khí càng nặng nề hơn. Vào buổi chiều mây đen bắt đầu đuổi kịp họ: một bức vòm tăm tối với những mép viền cuồn cuộn điểm những đốm sáng chói. Mặt trời lặn xuống màu đỏ máu trong màn mây khói mờ ảo. Mũi giáo của đội Kỵ Sĩ như bịt lửa khi những vệt sáng cuối cùng ánh lên trên những mặt dốc đứng của ba đỉnh Thrihyme: giờ đã ở rất gần khi họ đứng trên nhánh cực Bắc Dãy Núi Trắng, ba chỏm núi nhọn hoắt nổi bật trong ánh hoàng hôn. Trong ánh hừng đỏ cuối cùng những người trong đội tiên phong nhìn thấy một đốm đen, một kỵ sĩ đang phi ngựa ngược về phía họ. Họ dừng lại chờ anh ta.

Anh ta đến, một người mệt lử, mũ trụ đã méo và khiên đã bị chẻ. Anh ta từ từ xuống ngựa đứng thở dốc trong một lát. Rồi cuối cùng anh ta lên tiếng. “Có Éomer ở đây không?” anh ta hỏi. “Rốt cục các anh cũng đến, nhưng đã quá muộn rồi, và với lực lượng quá ít ỏi. Mọi thứ đều xấu đi kể từ khi Théodred ngã xuống. Ngày hôm qua chúng tôi đã bị đẩy lui qua khỏi dòng Isen với tổn thất nặng nề; nhiều người đã bỏ mạng trong lúc vượt sông. Rồi đến đêm lại có những đội quân mới vượt sông tấn công trại chúng tôi. Chắc hẳn toàn bộ Isengard đều được huy động; Saruman đã vũ trang cho lũ người hoang miền núi và bầy người vùng Dunland ở bên kia dòng sông, và hắn cũng sai bọn này tấn công chúng tôi. Chúng tôi đã bị chế ngự. Bức tường khiên bị phá vỡ. Erkenbrand chúa Westfold đã rút toàn bộ số quân còn tập hợp được đưa về căn cứ của ngài ở Hẻm Helm. Số còn lại đã chạy tán loạn hết.

“Éomer đâu rồi? Hãy nói với ngài chẳng còn hy vọng nào ở phía trước nữa đâu. Ngài nên trở lại Edoras trước khi lũ sói của Isengard đến được đó.”

Théoden nãy giờ vẫn ngồi im lặng, khuất khỏi tầm nhìn của người kia phía sau toán lính gác; giờ ông thúc ngựa lên phía trước. “Nào, hãy đến đứng trước mặt ta, Ceorl!” ông nói. “Ta đây rồi. Đội quân cuối cùng của Eorlingas đã tiến bước. Chúng ta sẽ không trở lại mà chưa tham chiến.”

Khuôn mặt người lính sáng lên hân hoan và kinh ngạc. Anh ta đứng thẳng dậy. Rồi anh quỳ sụp xuống, dâng thanh kiếm sứt mẻ về phía nhà vua. “Hãy ban lệnh, thưa chúa công!” Anh ta kêu lớn. “Và xin người thứ lỗi! Thần tưởng...”

“Ngươi tưởng ta vẫn còn ở Meduseld lọm khọm như một cái cây già dưới tuyết mùa đông. Đúng là như vậy khi ngươi ra chiến trường. Thế nhưng một cơn gió Tây đã làm lung lay cành lá,” Théoden nói. “Hãy mang đến cho người này một con ngựa mới! Chúng ta hãy tiến quân trợ giúp Erkenbrand!”

Trong khi Théoden nói chuyện, Gandalf đã cưỡi ngựa lên phía trước một quãng ngắn, và ông ngồi đó một mình, nhìn chăm chú lên phía Bắc hướng Isengard rồi phía Tây nơi mặt trời lặn. Giờ ông quay lại.

“Đi thôi, Théoden!” ông nói. “Hãy đến Hẻm Helm! Xin đừng đi tiếp đến Khúc Cạn dòng Isen, và đừng nán lại trên đồng bằng! Tôi phải chia tay các ngài trong ít lâu. Giờ Scadufax phải chở tôi đi một công chuyện khẩn cấp.” Quay sang Aragorn và Éomer cùng gia binh của nhà vua, ông hô lớn: “Hãy chăm sóc chu đáo Chúa đất Mark, cho đến khi tôi trở lại. Hãy đợi tôi ở Cổng Helm! Xin từ biệt!”

Ông nói gì đó với Scadufax, rồi như một mũi tên rời dây cung con ngựa cao lớn lao vút đi. Họ còn chưa kịp nhìn rõ thì nó đã đi mất: một ánh bạc lóe trong hoàng hôn, một cơn gió thổi qua thảm cỏ, một cái bóng thoắt đã lướt khỏi tầm mắt. Snawmana phì hơi chồm lên, nóng lòng đuổi theo; thế nhưng chỉ có chim én vẫy đôi cánh mới có thể theo kịp.

“Như vậy có nghĩa là sao?” một người trong toán cận vệ hỏi Háma.

“Nghĩa là Gandalf Greghama cần phải khẩn trương,” Háma trả lời. “Lúc nào ông ấy đi hay đến cũng chẳng ai lường được.”

“Lưỡi Giun, nếu hắn có ở đây, có lẽ sẽ chẳng khó tìm lời giải thích,” người kia nói.

“Cũng đúng đấy,” Háma nói, “nhưng về phần mình, tôi sẽ đợi đến khi nào gặp lại Gandalf.”

“Có lẽ anh phải đợi lâu đấy,” người kia nói.

Giờ đoàn quân rời khỏi con đường dẫn đến Khúc Cạn dòng Isen mà chuyển hướng xuống phía Nam. Đêm xuống, và họ vẫn tiến bước. Dãy núi tiến lại gần, thế nhưng những chóp cao cụm Thrihyme đã mờ đi trên nền trời đang sầm tối. Vẫn còn cách vài dặm nữa, nơi đầu kia Thung Lũng Westfold khổng lồ ăn vào trong dãy núi, có một lòng chảo xanh tốt, ở trong cùng lòng chảo một hẻm núi mở ra. Người dân vùng này gọi đấy là Hẻm Helm, theo tên vị anh hùng trong những cuộc chiến xa xưa từng đến đó ẩn náu. Càng luồn lách vào sâu bên trong, từ phía Bắc dưới tầng bóng đổ của Thrihyme, hẻm núi càng dựng dứng và hẹp dần cho đến khi những sườn đá quạ ám vươn lên như những tòa tháp sừng sững ở cả hai phía, che khuất cả ánh sáng.

Tại Cổng Helm, đặt trước miệng Hẻm, có một gót đá đâm ra dưới vách núi phía Bắc. Trên triền gót đá sừng sững những vòng tường cao bằng đá cổ, trong cùng là một tòa tháp cao vút. Người ta nói rằng vào những ngày vinh quang xa xưa của Gondor, các vị vua biển đã xây dựng căn cứ này nhờ tay những người khổng lồ. Nó được gọi là Lũy Tù Và, bởi mỗi khi tiếng kèn đồng cất lên trên tòa tháp sẽ vang vọng trong Hẻm phía sau như thể những đoàn quân bị lãng quên từ lâu đang đổ ra tham chiến từ những hang sâu dưới lòng núi. Người xưa còn xây một bức thành kéo dài từ Lũy Tù Và đến vách núi phía Nam, chắn ngang lối vào trong hẻm. Luồn dưới chân thành, Suối Hẻm chảy ra qua một lòng cống rộng. Dòng suối lượn quanh chân Hòn Lũy, rồi chảy thành con kênh cắt qua khoảng đất rộng xanh tốt trải xuống thoai thoải từ Cổng Helm đến Hào Helm. Từ đó nó đổ xuống Lòng Chảo Hẻm rồi chảy vào Thung Lũng Westfold. Lũy Tù Và tại Cổng Helm là nơi cư ngụ của Erkenbrand, chủ nhân Westfold trên biên cương đất Mark. Khi ngày tháng trở nên đen tối vì những điềm báo chiến tranh, ông đã sáng suốt sửa chữa tường thành và gia cố căn cứ vững chắc hơn.

Đoàn Kỵ Sĩ vẫn ở dưới lũng thấp trước miệng Lòng Chảo, khi họ nghe thấy những tiếng hò hét và tiếng tù và của toán trinh sát đi phía trước. Tên từ bóng tối bay ra vèo vèo. Rất nhanh đã thấy một trinh sát quay lại báo rằng bọn cưỡi sói đã tràn tới đáy thung lũng, và rằng một đội quân Orc lẫn người hoang đang hăm hở tiến về phía Nam từ Khúc Cạn dòng Isen và có vẻ như đang hướng tới Hẻm Helm.

“Chúng thần tìm thấy rất nhiều người của chúng ta nằm chết trên đường tháo chạy khỏi đó,” người lính trinh sát nói. “Và chúng thần cũng gặp những toán tàn quân, chạy nháo nhác không có ai chỉ huy. Có vẻ như chẳng ai biết điều gì đã xảy ra với Erkenbrand. Rất có thể ngài sẽ bị đuổi kịp trước khi đến được cổng Helm, nếu ngài còn chưa tử trận.”

“Có dấu hiệu nào của Gandalf không?” Théoden hỏi.

“Có, thưa chúa công. Nhiều người đã nhìn thấy một ông già mặc đồ trắng cưỡi trên lưng ngựa, phi qua hết chỗ này đến chỗ khác trên bình nguyên như cơn gió thổi qua đồng cỏ. Vài người tưởng đó là Saruman. Có tin nói rằng trước khi màn đêm buông xuống ông ấy đã bỏ đi về phía Isengard. Cũng có vài người nói họ nhìn thấy Lưỡi Giun trước đó, đi về phía Bắc cùng một đội quân Orc.”

“Sẽ không hay cho Lưỡi Giun, nếu Gandalf đuổi kịp hắn,” Théoden nói. “Dù thế nào thì ta cùng đã lỡ mất cả hai người cố vấn, một cũ một mới. Thế nhưng trong hoàn cảnh này chúng ta chẳng có lựa chọn nào hay hơn ngoài việc đi tiếp, như Gandalf đã nói, đến Cổng Helm, cho dù Erkenbrand có ở đó hay không. Có biết quân số của đội quân đến từ miền Bắc không?”

“Vô cùng đông đảo,” người lính trinh sát nói. “Vẫn biết những người bỏ chạy thường kể gấp đôi kẻ thù. Song thần đã nói chuyện với những người can đảm, và thần không nghi ngờ rằng lực lượng chủ lực của kẻ thù đông gấp nhiều lần toàn bộ những gì chúng ta có ở đây.”

“Vậy thì chúng ta phải khẩn trương lên,” Éomer nói “Chúng ta hãy mở đường qua đám kẻ thù đang đứng đợi sẵn giữa chúng ta và căn cứ. Có nhiều hang động ở Hẻm Helm mà hàng trăm người có thể nằm ẩn náu; và cả những con đường bí mật dẫn từ đó lên dãy đồi.”

“Đừng có tin những con đường bí mật,” nhà vua nói. “Saruman từ lâu đã do thám vùng đất này rồi. Nhưng chúng ta vẫn có thể phòng vệ lâu dài ở đó. Chúng ta đi thôi!”

Lúc này Aragorn và Legolas đi cùng Éomer trong đội quân tiên phong. Họ phi không nghỉ qua đêm tối, tốc độ mỗi lúc một giảm vì bóng tối dày đặc hơn và con đường bắt đầu dốc lên về phía Nam, mỗi lúc một cao vào những nếp đồi mờ ảo quanh chân dãy núi. Họ không thấy nhiều kẻ thù phía trước. Đây đó họ chạm trán những toán quân Orc lẩn quất; nhưng chúng đều bỏ chạy trước khi đội Kỵ Sĩ kịp bắt hoặc tiêu diệt chúng.

“Tôi e là chỉ ít nữa,” Éomer nói, “thủ lĩnh của kẻ thù chúng ta sẽ biết đội quân của nhà vua đang đến, dù đó là Saruman hay bất cứ tên chỉ huy nào mà hắn phái đi.”

Những thanh âm chiến tranh bắt đầu vang lên phía sau họ. Giờ họ đã nghe được, vẳng đến qua bóng tối, những tiếng hét chói tai. Họ đã leo được lên khá sâu vào Lòng Chảo Hẻm thì mới quay lại nhìn. Và họ thấy rất nhiều ngọn đuốc, những đốm lửa hung tợn nhiều không đếm xuể trên những cánh đồng tối đen phía sau, chỗ lốm đốm như những bông hoa đỏ, chỗ quanh co đi lên từ vùng đất thấp thành những đường sáng dài lập lòe. Đây đó còn có những ngọn lửa to hơn bùng lên.

“Đúng là một đoán quân đông đảo đang quyết đuổi theo chúng ta,” Aragorn nói.

“Chúng mang theo lửa,” Théoden nói, “và đi đến đâu chúng đốt phá đến đó, rơm rạ, nhà cửa, cây cối. Đây vốn là một thung lũng trù phú với biết bao ấp trại. Thương thay người dân của ta!”

“Giá ban ngày đã tới để chúng ra tràn xuống như cơn bão từ núi đổ lên đầu chúng!” Aragorn nói. “Tôi thật đau lòng phải bỏ chạy trước bọn chúng.”

“Chúng ta không cần phải chạy xa hơn nữa,” Éomer nói. “Giờ không xa phía trước đã là Hào Helm, con hào và bức thành cổ đại vắt qua lòng chảo, cách hai sải phía dưới Cổng Helm. Đến đó chúng ta có thể dừng lại chiến đấu.”

“Không được, chúng ta có quá ít quân để phòng thủ Hào,” Théoden nói. “Nó dài đến một dặm hoặc hơn, mà lối cầu qua hào lại rộng.”

“Tại cầu vào đội quân bọc hậu của chúng ta buộc phải trụ lại, nếu chúng ta bị dồn đuổi,” Éomer nói.

Chẳng hề có sao hay trăng khi đoàn Kỵ Sĩ đến được lối cầu bắc qua Hào, nơi dòng suối từ phía trên chảy ra, và con đường cạnh suối chạy xuống từ Lũy Tù Và. Bức thành bất chợt hiện lên trước mặt họ, một bóng đen sừng sững phía sau miệng vực đen. Khi họ phóng tới một lính canh tiến ra đòi phải báo danh.

“Chúa đất Mark hành quân đến Cổng Helm,” Éomer trả lời. “Ta, Éomer con trai Éomund, đang lên tiếng.”

“Đây quả là một tin tốt chẳng ai ngờ,” người lính canh nói. “Khẩn trương lên! Kẻ thù ở sau gót các ngài rồi.”

Đoàn quân đi qua cầu vào rồi dừng lại trên triền cỏ dốc phía trên. Giờ đây họ vui mừng nghe tin Erkenbrand vẫn còn để lại nhiều quân phòng ngự cổng Helm và còn nhiều nữa đã chạy thoát được về đó.

“Có lẽ chúng tôi có khoảng một nghìn quân đủ sức đánh bộ,” Gamling, thủ lĩnh già của đội quân canh Hào nói. “Nhưng đa phần họ đã sống qua quá nhiều mùa đông, giống như tôi, hoặc quá ít giống như con trai của con trai tôi đây. Có tin tức gì của Erkenbrand không? Hôm qua có tin ngài sắp rút về đây cùng tất cả những gì còn lại của đội Quân Kỵ tốt nhất Westfold. Nhưng ngài vẫn chưa đến nơi.”

“Ta e rằng giờ ông ấy sẽ không đến nữa,” Éomer nói. “Trinh sát của chúng ta không thu thập được tin tức nào về ông ấy, còn kẻ thù thì đã tràn đầy thung lũng phía sau chúng ta.”

“Ta mong là ông ấy đã thoát được.” Théoden nói. “Ông ấy là một người mạnh mẽ. Lòng can trường của Helm Tay Búa đã hồi sinh trong con người ông ấy. Thế nhưng chúng ta không thể chờ ông ấy ở đây. Giờ chúng ta phải rút toàn bộ lực lượng về phía sau tường thành. Các ông có dự trữ tốt không? Chúng ta chỉ mang một chút lương thực, bởi chúng ta tiến quân để tham chiến chứ không phải để cố thủ.”

“Phía sau chúng thần bên trong những hang động sau Hẻm có ba phần dân Westfold, cả trẻ lẫn già, trẻ em và phụ nữ,” Gamling nói. “Nhưng một lượng lớn lương thực dự trữ, rất nhiều ngựa và cỏ khô cho chúng cũng được tập trung ở đó.”

“Vậy thì tốt rồi,” Éomer nói. “Chúng đang đốt phá hoặc cướp bóc tất cả những gì còn lại trong thung lũng.”

“Nếu chúng đến nhòm ngó của cải của chúng ta tại Cổng Helm này, chúng sẽ phải trả giá đắt,” Gamling nói.

Nhà vua và đội Kỵ Sĩ đi tiếp. Họ xuống ngựa trước khi đến con đường đắp cao qua dòng suối. Họ dắt ngựa thành một hàng dài đi lên bờ dốc và qua cổng vào Lũy Tù Và. Ở đó họ lại được đón mừng nồng nhiệt vì niềm hy vọng mới nhen lại, bởi giờ đây đã đủ người bảo vệ cả tháp chính lẫn tường thành.

Éomer nhanh chóng cắt đặt quân sĩ xong xuôi. Nhà vua cùng gia binh của ông đóng tại Lũy Tù Và, ở đó cũng cắt thêm nhiều lính Westfold. Nhưng ở trên Thành Hẻm cùng tháp canh trên thành, và ở cả phía sau tường thành, Éomer bố trí gần hết lực lượng trong tay, bởi ở đây phòng bị khó khăn hơn một khi bị tập trung tấn công với quân số lớn. Lũ ngựa được đưa vào sâu trong Hẻm và được những quân sĩ ít ỏi còn lại canh giữ.

Thành Hẻm cao hai mươi bộ, dày đến nỗi bốn người có thể cùng nhau sóng bước dọc mặt trên thành, được che chắn bởi tường phòng hộ chỉ người cao lớn mới có thể nhìn được qua. Đôi chỗ trên tường có khoảng hở để quân lính bắn ra. Có thể lên tường thành này qua cầu thang chạy xuống từ một cổng nơi sân ngoài Lũy Tù Và; cũng có ba cầu thang dẫn lên mặt thành từ Hẻm phía sau; nhưng mặt phía trước lại nhẵn nhụi, những phiến đá lớn được ghép khéo léo đến nỗi không thể tìm thấy mấu nào đặt chân được giữa những lằn ráp nối, và những phiến trên cùng nhô ra ngoài như một vách núi bị biển khoét.

* * *

Gimli đứng tựa vào bờ tường bảo vệ trên thành. Legolas ngồi cao hơn trên tường phòng hộ, mân mê cây cung, và nhìn chăm chú vào bóng đêm.

“Thế này là tôi ưa hơn,” gã lùn vừa nói vừa giậm chân lên nền đá. “Trái tim tôi rộn lên khi chúng ta tiến gần đến dãy núi. Chất đá ở đây thật tốt. Vùng đất này có được bộ xương thật vững chãi. Tôi cảm nhận được đá dưới chân khi chúng ta đi lên từ dưới hào. Cứ cho tôi một năm và một trăm người bà con của tôi xem, tôi sẽ biến đây thành một nơi mà kẻ thù đập vào sẽ tan ra như nước.”

“Tôi không nghi ngờ điều đó,” Legolas nói. “Nhưng anh là người lùn, mà người lùn lại là một giống người kỳ lạ. Tôi không thích nơi này, và tôi cũng không thích nó hơn trong ánh sáng ban ngày đâu. Thế nhưng anh khiến tôi yên tâm, Gimli ạ, và tôi mừng vì có anh đứng bên cạnh với đôi chân rắn và cây rìu cứng. Ước gì có thêm những người họ hàng của anh ở đây với chúng ta. Thế nhưng tôi còn mong muốn có một trăm tay thiện xạ rừng Âm U hơn. Chúng ta sẽ cần đến họ. Người Rohirrim có nhiều tiễn thủ tốt theo kiểu họ, nhưng ở đây lại có quá ít, quá ít.”

“Hơi tối cho tiễn thủ đấy,” Gimli nói. “Thực tình là đã đến giờ ngủ rồi. Ngủ! Tôi thấy thèm ngủ, thèm đến mức tôi chưa bao giờ nghĩ người lùn lại có thể thèm như vậy. Cưỡi ngựa quả là một công việc mệt nhọc. Song cây rìu của tôi vẫn đang ngứa ngáy trong tay. Hãy cho tôi một hàng cổ Orc và đủ không gian để múa rìu, tất cả mệt nhọc sẽ trút khỏi tôi!”

Thời gian chậm chạp trôi qua. Xa tít phía dưới thung lũng những đốm lửa vẫn cháy rải rác. Những đội quân Isengard giờ đang lặng lẽ tiến tới. Đèn đuốc của chúng đang quanh co trườn lên lòng chảo thành nhiều hàng.

Đột nhiên từ phía Hào nổi lên tiếng hò hét, và những tiếng hô xung trận của con người. Lửa đuốc xuất hiện bên bờ hào và dồn lại dày đặc nơi lối vào. Nhưng rồi chúng lại tản ra và biến mất. Một toán người phi ngựa quay lại, băng qua cánh đồng, phóng lên sườn dốc, đến cổng Lũy Tù Và. Đội quân bọc hậu của Westfold đã bị đẩy lùi vào trong.

“Kẻ thù đến gần lắm rồi!” Họ nói. “Bọn tôi đã bắn toàn bộ số tên hiện có, và rải đầy Orc xuống Hào. Nhưng như vậy vẫn chẳng thể cản được chúng lâu. Chúng đã bắt đầu leo lên bờ hào ở nhiều chỗ, dày đặc như một đàn kiến. Nhưng bọn tôi đã dạy cho chúng biết rằng không nên mang theo đuốc.”

Lúc này đã quá nửa đêm. Bầu trời đen kịt, và sự im ắng trong bầu không khí nặng nề dự báo sắp có bão tố. Đột nhiên những đám mây bị thiêu đốt bởi một ánh chớp chói lòa. Những tia sét tỏa nhánh đánh xuống dãy đồi phía Đông. Trong phút chốc chăm chú lính canh trên các tường thành thấy toàn bộ khoảng không giữa họ và con Hào đều bừng lên sáng lòa: ở đó đang sôi lên, lúc nhúc những hình thù đen tối, một số béo lùn và to bè, một số cao lớn và gớm ghiếc, cùng mũ trụ cao và khiên đen đúa. Hàng trăm cùng hàng trăm tên khác đang tràn qua lối vào vượt qua Hào. Cơn thủy triều đen đổ dồn về phía các tường thành từ vách đá này sang vách đá khác. Sấm chớp rền lên khắp thung lũng. Mưa rạch trời đổ xuống.

Tên dày đặc như mưa vun vút lao qua tường phòng hộ, rồi rơi lách cách và loang loáng trên mặt đá. Một vài mũi đã tìm đến được mục tiêu. Cuộc tấn công vảo Hẻm Helm đã nổ ra, nhưng không hề nghe thấy tiếng động hay sự kháng cự nào từ phía trong, cũng không thấy loạt tên đáp trả nào.

Đội quân tấn công dừng lại, hoang mang trước bầu im lặng đầy đe dọa của đá và tường thành. Thỉnh thoảng lại có tia chớp lóe lên xé toạc màn đêm. Rồi lũ Orc gào thét, khua gươm múa giáo, và bắn cả một đám mây tên lên bất cứ mục tiêu nào chúng phát hiện đang đứng trên bờ thành; và những con người đất Mark sửng sốt nhìn ra, trước mắt họ, dường như là cánh đồng ngũ cốc đen mênh mông đang bị xới lên bởi cơn giông tố chiến tranh, từng ngọn lúa lóe lên trong ánh sáng gai góc.

Dàn kèn cất tiếng chát chúa. Kẻ thù ào lên phía trước nhiều tên áp sát Thành Hẻm, nhiều tên khác thẳng hướng con đường đắp cao và bờ dốc dẫn lên cổng chính Lũy Tù Và. Ở đó tập trung lũ Orc to lớn nhất, cùng đám người hoang từ đồng trống Dunland. Chúng chần chừ trong chốc lát nhưng rồi lại tiến bước. Chớp lại lóe lên, tô điểm sáng ngời hình bàn tay Isengard gớm ghiếc được vẽ trên từng chiếc mũ, chiếc khiên. Chúng đã lên được đỉnh triền gót đá; chúng xô ào vào cổng.

Rồi rốt cục câu trả lời cũng xuất hiện: một cơn bão tên lao vào chúng, và cả một trận mưa đá. Chúng rúng động, tan hàng, quay đầu tháo chạy; rồi lại tấn công, tan hàng rồi lại tấn công tiếp; và cứ mỗi lần như vậy, giống như thủy triều dâng, chúng lại chiếm được một điểm cao hơn. Tiếng kèn đồng lại cất lên, một toán những con người gầm rú lao tới. Chúng giơ những chiếc khiên lớn che trên đầu như mái lợp, còn giữa hàng quân, chúng vác hai súc cây khổng lồ. Đằng sau chúng quân tiễn thủ Orc đứng đông đặc, bắn trả những tay cung trên tường thành cả một cơn mưa tên. Chúng tiến sát cổng. Những súc cây, lao tới trên những cánh tay chắc khỏe, thúc vào mặt gỗ vang tiếng nện xé tai. Nếu có gã nào gục xuống, do trúng đá từ bên trên ném xuống, lại có hai tên khác nhảy lên thay thế. Hai súc gỗ phá thành khổng lồ cứ lao tới rồi đâm sầm hết lần này tới lần khác.

Aragorn và Éomer đứng bên nhau trên Thành Hẻm. Họ nghe thấy những tiếng gào thét cùng tiếng đâm rầm rầm của súc gỗ phá thành; và rồi trong ánh chớp bất chợt lóe lên, họ nhận thấy mối nguy bên cổng.

“Nào!” Aragorn nói. “Đây chính là giờ khắc chúng ta cùng nhau tuốt kiếm!”

Nhanh như lửa, họ chay dọc bờ thành, lao lên những bậc thang, phóng tới vòng sân ngoài trên Hòn Lũy. Vừa chạy họ vừa tập hợp thêm được vài tay kiếm kiên cường. Có một cổng phụ mở ra trên vòng thành ngoại chéo góc về phía Tây, nơi vách núi nhô ra nối vào thành. Ở phía đó một con đường mòn hẹp chạy vòng về phía cổng chính, giữa vòng thành ngoại và bờ Hòn Lũy dốc đứng. Éomer và Aragorn cùng nhảy qua cổng phụ, quân của họ theo sát phía sau. Cùng một lúc hai thanh kiếm lóe sáng rời khỏi vỏ.

“Gúthwinë!” Éomer thét lên. “Gúthwinë vì đất Mark!”

“Andúril!” Aragorn thét lên. “Andúril vì người Dúnedain!”

Ho lăn xả vào đám người hoang mà tấn công chọc sườn. Thanh Andúril vung lên rồi chém xuống, lấp loáng ánh lửa trắng. Một tiếng hét vang dội từ khắp tường thành và tòa tháp: “Andúril! Andúril đã tham chiến. Lưỡi Kiếm Gãy giờ lại tỏa sáng rồi!”

Toán quân phá cổng hoảng hồn thả rơi hai súc cây quay lại chiến đấu; nhưng bức tường khiên của chúng đã vỡ tan như vừa chịu cú sét giáng xuống, và chúng bị quét đi, bị đốn gục, hay tống khỏi Hòn Lũy xuống dòng nước lởm chởm đá bên dưới. Lũ tiễn thủ Orc bắn điên dại rồi cũng bỏ chạy.

Éomer và Aragorn đứng lại trước cổng trong chốc lát. Tiếng sấm giờ rền vang ở phía xa. Ánh chớp vẫn lấp loáng, xa tít ở vùng núi phía Nam. Một cơn gió rét thấu xương lại thổi đến từ phương Bắc. Những đám mây bị xé toạc bay tứ tán, những vì sao hé ra; còn ở phía trên dãy đồi sườn Lòng Chảo mặt trăng đang lặn dần về phía Tây, lấp lánh vàng giữa cảnh đổ nát sau cơn bão tố.

“Chúng ta không đến sớm quá đâu,” Aragorn vừa nói vừa nhìn cổng. Những bản lề và then sắt lớn đã vặn vẹo và cong lại; nhiều phiến gỗ đã nứt vỡ. “Thêm một đợt công như vậy cổng sẽ bật tung.”

“Song chúng ta cũng không thể ở lại đây ngoài tường thành để phòng ngự cổng,” Éomer nói. “Nhìn kìa!” Anh ta chỉ về phía con đường đắp cao. Một đám đông lớn Orc và Người đã lại tập trung phía bên kia dòng suối. Những mũi tên phóng vun vút rồi nảy trên nền đá xung quanh họ. “Nào! Chúng ta phải quay lại xem có thể làm gì để chồng đá và xà bịt phía trong cổng. Đi thôi!”

Họ quay người chạy. Ngay lúc đó chừng một tá Orc nằm bất động giữa những xác chết vùng lên, nhanh chóng và lặng lẽ bám theo sau. Hai tên lao người xuống nền đá ngay gót Éomer, ngáng ngã anh ta, và trong chốc lát chúng đã đè anh ta xuống. Song một bóng đen nhỏ bé không ai để ý chợt lao ra từ bóng tối và cất tiếng thét khàn khàn: Baruk Khazâd! Khazâd ai-mênu! Một chiếc rìu vung lên rồi quét lại. Hai tên Orc gục xuống mất đầu. Những tên còn lại bỏ chạy.

Éomer gượng đứng lên, bấy giờ Aragorn mới kịp chạy lại để hỗ trợ.

Cổng phụ lại được đóng lại, cánh cửa sắt đã được chặn và chất đá bên trong. Khi tất cả đã vào trong an toàn, Éomer quay lại: “Tôi cảm ơn anh, Gimli con trai Glóin!” anh ta nói. “Tôi không biết anh đã đi cùng bọn tôi trong chuyến phá vây. Nhưng thường khách không mời lại là bạn tốt. Anh đi ra đó thế nào vậy?”

“Tôi theo các anh cho tỉnh ngủ,” Gimli trả lời, “nhưng tôi nhìn lũ người núi thì thấy chúng có vẻ quá lớn so với tôi, vậy nên tôi đã ngồi bên một tảng đá để xem các anh múa kiếm.”

“Sẽ chẳng dễ dàng gì tôi mới có thể trả ơn anh,” Éomer nói.

“Có lẽ vẫn còn nhiều cơ hội trước khi đêm nay kết thúc,” gã Người Lùn cười. “Nhưng tôi thỏa mãn rồi. Tôi đã chẳng đốn được gì ngoài cây cối kể từ khi rời Moria đến nay.”

“Hai tên!” Gimli vừa nói vừa gõ lên chiếc rìu. Gã đã trở lại chỗ của mình trên mặt thành.

“Hai ấy à?” Legolas hỏi. “Tôi đã làm tốt hơn đấy, cho dù bây giờ tôi phải mò mẫm tìm tên đã bắn; toàn bộ số tên của tôi bay hết rồi. Song tôi cũng thu thập được ít nhất là hai mươi tên. Nhưng từng đó cũng chỉ là vài chiếc lá trong rừng.”

Lúc này bầu trời nhanh chóng trở nên quang đãng và mặt trăng đang lặn lại ngời sáng. Nhưng ánh sáng không mang đến nhiều hy vọng cho đội Kỵ Sĩ đất Mark. Kẻ thù phía trước họ xem ra càng mạnh thêm chứ chẳng hề hao tổn, và vẫn còn nhiều quân đang dồn lên từ phía thung lũng vượt qua hào. Cuộc phá vây trên Hòn Lũy chỉ đem lại được một khoảng trì hoãn chốc lát. Cuộc tấn công vào cổng đã được tăng cường. Những toán quân Isengard gầm gào táp vào Thành Hẻm như sóng biển. Lũ Orc và đám người núi xúm lại lúc nhúc dưới chân thành suốt từ đầu này sang đầu kia. Dây thừng buộc móc sắt được tung qua tường phòng hộ nhanh đến nỗi chẳng ai kịp chặt đứt hay quăng trở lại. Hàng trăm cây thang dài được dựng lên. Rất nhiều thang bị ném xuống vỡ tan, nhưng lại thêm nhiều nữa tới thay thế, và lũ Orc thoăn thoắt leo thang như lũ vượn trong những khu rừng tăm tối miền Nam. Trước chân tường thành, những xác chết và thân hình què quặt chất lên như đá cuội trong bão, mỗi lúc một cao thành những gò đống gớm ghiếc, mà kẻ thù vẫn tiếp tục dồn lên.

Những người Rohan dần trở nên kiệt sức. Toàn bộ tên của họ đều đã dùng hết, mỗi ngọn lao cũng đã được phóng đi; kiếm họ mẻ còn khiên thì nứt toác. Ba lần Aragorn và Éomer kêu gọi họ lao lên, ba lần thanh Andúril bừng cháy trong cuộc tấn công tuyệt vọng đã đẩy lui quân thù khỏi tường thành.

Rồi lại có tiếng hò hét nổi lên trong Hẻm ở phía sau. Như một đàn chuột, lũ Orc đã bò qua miệng cống nơi dòng suối chảy ra ngoài dưới tường thành. Ở đó chúng tập trung lại dưới bóng vách đá, đến khi cuộc tấn công phía trên vào độ dữ dội nhất và gần như toàn bộ quân phòng ngự đều đã dồn lên mặt trên thành. Rồi chúng nhảy túa ra. Nhiều tên đã kịp vượt sâu vào Hẻm tới chỗ đàn ngựa, chiến đấu với những người lính gác.

Từ trên tường thành Gimli nhảy xuống trong tiếng thét dũng mãnh vang vọng cả những vách núi. “Khazâd! Khazâd!” Chẳng lâu sau gã đã có đủ việc làm.

“Ai-oi!” gã thét lớn. “Lũ Orc đang ở phía trong tường thành. Ai-oi! Nào, Legolas! Có đủ cho cả hai chúng ta đấy. Khazâd ai-mênu!”

Từ trên Lũy Tù Và, Gamling Già nhìn xuống dưới, nghe thấy tiếng thét lớn của gã lùn trỗi lên giữa tiếng huyên náo. “Lũ Orc đã vào được Hẻm!” ông thét. “Helm! Helm! Tiến lên Helmingas!” Ông vừa hò hét vừa lao xuống cầu thang từ Hòn Lũy cùng nhiều người Westfold theo phía sau.

Cuộc đột kích của họ mãnh liệt và bất ngờ, khiến lũ Orc trước mặt họ phải dạt ra. Chẳng bao lâu chúng đã bị dồn vào các khe hẹp trong hẻm, rồi tất cả đều bị tiêu diệt hoặc phải gào thét bỏ chạy vào khe sâu để rồi gục ngã trước các vệ binh ở các miệng hang bí mật.

“Hai mốt!” Gimli hô to. Gã chém một nhát bằng cả hai tay hạ gục tên Orc cuối cùng ngay trước chân gã. “Giờ thành tích của tôi lại vượt cậu Legolas rồi.”

“Chúng ta phải bít cái lỗ chuột này lại,” Gamling nói. “Nghe nói Người Lùn rất khéo léo trong nghề đá. Hãy trợ giúp chúng tôi, cậu Người Lùn!”

“Bọn tôi đâu tạc đá bằng rìu chiến, cũng chẳng bằng móng tay,” Gimli nói. “Nhưng tôi sẽ cố giúp hết sức.”

Họ cố sức thu nhặt những tảng đá nhỏ và những viên đá vỡ xung quanh, và theo chỉ đạo của Gimli những người Westfold bịt miệng cống phía trong, cho đến khi chỉ còn chừa lại một lối thông hẹp. Suối Hẻm, phình căng dưới cơn mưa, cuộn lại rồi ngắc ngứ trong lối chảy đã bị chặn, rồi từ từ tràn ra thành những vũng nước lạnh lẽo từ vách đá này qua vách đá kia.

“Phía trên sẽ khô ráo hơn,” Gimli nói. “Nào, Gamling chúng ta hãy đi xem mọi việc trên thành thế nào rồi!”

Gã trèo lên thấy Legolas bên cạnh Aragorn và Éomer. Chàng Tiên đang mài sắc con dao dài của mình. Đó là khoảng yên tĩnh chốc lát của cuộc tấn công kể từ lúc toán đột phá qua miệng cống bị đẩy lui.

“Hai mốt!” Gimli báo.

“Tốt!” Legolas nói. “Nhưng phần của tôi giờ đã là hai tá rồi. Trên này đã diễn ra một trận đọ dao.”

Éomer và Aragorn mệt mỏi tì người vào kiếm. Xa xa phía trái tiếng va chạm và hò hét của cuộc chiến trên Hòn Lũy lại rộ lên ầm ĩ. Thế nhưng Lũy Tù Và vẫn trụ vững, như một hòn đảo giữa biển khơi, cổng chính đã sụp đổ; nhưng vẫn chưa kẻ thù nào vượt qua ụ chướng ngại gồm đá và xà ngang bên trong.

Aragorn nhìn lên những vì sao mờ nhạt và cả mặt trăng, giờ đang lặn xuống sau dải đồi phía Tây vây lấy thung lũng. “Đêm nay dài như cả năm,” chàng nói. “Buổi sáng sẽ còn trì hoãn bao lâu nữa đây?”

“Bình minh không còn xa nữa,” Gamling nói, ông ta giờ đã trèo lên đứng cạnh chàng. “Nhưng tôi e rằng bình minh sẽ chẳng giúp gì được cho chúng ta.”

“Song bình minh luôn là niềm hy vọng của con người,” Aragorn nói.

“Thế nhưng đám sinh vật Isengard này, những kẻ nửa Orc và những con người lai yêu tinh đã sinh sôi từ trò ma quỷ của Saruman, chúng không nao núng dưới ánh mặt trời đâu,” Gamling nói. “Và cả lũ người hoang vùng núi cũng vậy. Anh không nghe tiếng chúng sao?”

“Tôi có nghe thấy,” Éomer nói, “thế nhưng trong tai tôi chúng chỉ là những tiếng chim quang quác và tiếng rống của thú vật.”

“Song cũng có rất nhiều kẻ đã thét lên bằng ngôn ngữ ở Dunland,” Gamling nói. “Tôi biết thứ tiếng đó. Đó là một ngôn ngữ cổ đại của con người, đã từng được nói ở rất nhiều thung lũng phía Tây đất Mark. Nghe mà xem! Chúng căm ghét chúng ta và chúng đang mừng rỡ; bởi sự diệt vong của chúng ta dường như đã cầm chắc trong tay chúng. ‘Tên vua, tên vua!’ chúng hét. ‘Chúng ta sẽ bắt tên vua của chúng. Bọn Forgoil phải chết! Bọn Tóc Rơm phải chết! Lũ cướp Miền Bắc phải chết!’ Chúng đặt cho chúng ta những cái tên như thế đó. Suốt nửa nghìn năm mà chúng vẫn không quên mối thù các vua chúa Gondor đã trao đất Mark cho Eorl Trẻ Tuổi và thiết lập liên minh với người. Saruman đã đổ thêm dầu vào lửa của mối thù cũ. Chúng cực kỳ tàn bạo khi bị kích động. Giờ chúng sẽ không chịu lùi bước dù là sáng hay tối, cho đến tận khi Théoden bị bắt giữ, hoặc chính bản thân chúng bị tiêu diệt.”

“Dù thế nào buổi sáng vẫn sẽ mang cho tôi hy vọng,” Aragorn nói. “Chẳng phải người ta vẫn nói chưa kẻ thù nào từng chiếm được Lũy Tù Và, nếu con người đứng ra phòng ngự nó sao?”

“Những người hát rong vẫn hát vậy,” Éomer nói.

“Vậy thì chúng ta hãy phòng ngự nó, và hy vọng!” Aragorn nói.

Họ còn chưa kịp dứt lời thì những tiếng kèn đồng đã vang lên ầm ĩ. Rồi tới tiếng va chạm và lửa khói bùng lên. Nước dòng Suối Hẻm gào rít và tung bọt trào ra: nó không còn bị bịt đường nữa, một lỗ hổng đã vỡ ra toang hoác trên tường thành. Một đội quân toàn những hình thù đen đúa tràn vào.

“Quỷ thuật của Saruman!” Aragorn thét lên. “Chúng đã lại lẻn vào miệng cống, trong khi chúng ta đang nói chuyện, và chúng đã thắp ngọn lửa Orthanc ngay dưới chân chúng ta. Elendil, Elendil!” chàng vừa thét lớn vừa lao xuống chỗ hổng; nhưng giữa lúc chàng làm vậy một trăm chiếc thang đã dựng lên áp vào tường phòng hộ. Đợt tấn công cuối cùng quét tới khắp cả trên lẫn dưới thành như một đợt sóng đen sẫm trùm lên quả đồi cát. Đội quân phòng ngự bị quét đi. Một số Kỵ Sĩ bị đẩy lui mỗi lúc một sâu vào trong Hẻm, họ vừa triệt thoái vừa chiến đấu và gục ngã, lui từng bước một về phía cụm hang. Những người khác cố mở đường lui về lại thành chính.

Có một cầu thang rộng từ Hẻm đi lên Hòn Lũy và cửa hậu Lũy Tù Và. Aragorn đứng gần chân thang. Trong tay chàng thanh Andúril vẫn tỏa sáng lấp lánh, và nỗi sợ hãi thanh kiếm đã cầm chân kẻ thù trong ít lâu, trong lúc từng người một ai đến được cầu thang đều nhanh chóng chạy lên cửa. Legolas quỳ đằng sau trên những bậc thang trên cùng. Cung uốn cong trong tay chàng, nhưng tất cả những gì chàng còn lại chỉ là một mũi tên nhặt nhạnh, mà lúc này chàng đang ngắm, sẵn sàng bắn vào tên Orc đầu tiên dám tiến tới cầu thang.

“Tất cả những ai trụ được giờ đã vào trong an toàn, Aragorn,” chàng gọi. “Quay lại đi!”

Aragorn xoay người chạy lên cầu thang; nhưng giữa lúc chạy mệt mỏi làm chàng vấp ngã. Ngay lập tức đám kẻ thù lao tới. Lũ Orc chạy lên, gào thét, những cánh tay dài vươn ra chực bắt lấy chàng. Tên đầu tiên gục ngã, mũi tên cuối cùng của Legolas găm trong họng, nhưng những tên còn lại nhào qua hắn. Rồi một tảng đá lớn, ném từ trên vòng thành ngoài, rơi ầm xuống cầu thang, và đẩy lùi chúng vào lại Hẻm. Aragorn chạy kịp đến cửa, và nhanh chóng nó đóng sầm lại sau chàng.

“Mọi việc đang xấu đi, các chiến hữu của tôi,” chàng vừa nói vừa lấy tay quệt mồ hôi đọng trên trán.

“Khá xấu,” Legolas nói, “nhưng vẫn chưa đến mức tuyệt vọng khi chúng ta vẫn còn có anh ở bên. Mà Gimli đâu rồi?”

“Tôi không biết,” Aragorn nói. “Tôi thấy anh ấy lần cuối lúc đang chiến đấu dưới đất sau tường thành, nhưng kẻ thù quét tới khiến chúng tôi bị tách ra.”

“Than ôi! Đó quả là một tin xấu,” Legolas than.

“Anh ấy bền bỉ và mạnh mẽ,” Aragorn nói. “Chúng ta hãy hy vọng anh ấy sẽ thoát được về những cái hang. Ở đó hẳn anh ấy sẽ an toàn trong ít lâu. An toàn hơn chúng ta. Những nơi ẩn náu như vậy hợp với sở thích của người lùn.”

“Đó hẳn là hy vọng của tôi,” Legolas nói. “Nhưng tôi ước gì anh ấy đã đi đường này. Tôi ước được nói với cậu Gimli rằng con số của tôi giờ đã lên đến ba mươi chín.”

“Nếu anh ấy đến được chỗ hang, anh ấy sẽ lại vượt anh,” Aragorn bật cười. “Tôi chưa bao giờ được thấy chiếc rìu nào hữu dụng đến vậy.”

“Tôi phải đi tìm thêm ít mũi tên,” Legolas nói. “Giá mà đêm nay chóng kết thúc, để tôi có ánh sáng tử tế hơn mà ngắm bắn.”

Lúc này Aragorn đã vào đến trong thành, ở đó chàng vô cùng thất vọng khi biết Éomer vẫn chưa vào được Lũy Tù Và.

“Không, ngài chưa tới Hòn Lũy,” một trong số những người Westfold nói. “Tôi thấy ngài lần cuối cùng là đang tập trung quân quanh mình chiến đấu bên miệng Hẻm. Gamling ở cùng với ngài, và cả người lùn nữa; nhưng tôi không đến với họ được.”

Aragorn đi qua vòng sân trong, rồi trèo lên căn phòng cao bên trong tháp. Nhà vua đứng đó, một hình bóng tối sầm trên ô cửa sổ hẹp, đang nhìn xuống thung lũng.

“Tin tức sao rồi, Aragorn?” ông hỏi.

“Thành Hẻm đã bị chiếm giữ, thưa bệ hạ, và toàn bộ quân phòng ngự bị quét đi; nhưng rất nhiều người đã thoát được lên Hòn Lũy này.”

“Có Éomer ở đây không?”

“Không, thưa bệ hạ. Nhưng rất nhiều quân của ngài đã triệt thoái vào trong Hẻm; và một số người cho biết Éomer nằm trong số họ. Trong khe hẹp họ có thể cầm chân được kẻ thù và vào được bên trong các hang. Còn họ có cơ may nào sau đó không thì tôi không thể biết được.”

“Hơn cả chúng ta đấy. Nghe nói ở đó có nhiều đồ dự trữ hơn. Và không khí cũng trong lành bởi có lối thông ra ngoài qua những kẽ nứt trên đá ở tít phía trên. Chẳng gì vượt qua nổi những con người quả cảm mà vào trong được đâu. Họ có thể sẽ trụ được lâu đấy.”

“Nhưng lũ Orc có mang theo quỷ thuật từ Orthanc,” Aragorn nói. “Chúng có lửa nổ, dùng lửa đó chúng đã chiếm được Thành. Nếu chúng không thể vào hang, chúng có thể sẽ nhốt những người bên trong lại. Nhưng giờ chúng ta phải dồn toàn bộ tâm trí vào chuyện phòng ngự chính vị trí này.”

“Ta đã chán ngấy căn phòng giam này rồi,” Théoden nói. “Phải chi ta có thể gài giáo bên sườn, cưỡi ngựa trên đồng dẫn theo người của ta, có thể ta sẽ lại cảm nhận được niềm vui trận mạc, và tiến về kết thúc. Nhưng ở đây ta chẳng giúp ích được gì nhiều.”

“Ở đây ít nhất ngài cũng được canh phòng trong thành trì vững chắc nhất đất Mark,” Aragorn nói. “Chúng tôi có nhiều hy vọng bảo vệ được ngài ở Lũy Tù Và hơn ở Edoras, hoặc thậm chí ở Dunharg trong dãy núi.”

“Người ta nói rằng Lũy Tù Và chưa bao giờ sụp đổ trước công kích,” Théoden nói, “nhưng giờ trái tim ta đầy hồ nghi. Thế giới luôn thay đổi, tất cả những gì từng vững chãi giờ đây đều tỏ ra không chắc chắn. Có tòa tháp nào trụ nổi quân số như vậy và lòng hận thù bất chấp tất cả đến vậy? Nếu ta biết sức mạnh Isengard đã lớn thế này, có lẽ ta đã không nghe theo lời lẽ của Gandalf mà hấp tấp xuất binh đối đầu với nó. Lời khuyên của ông ấy giờ đây có vẻ không hay ho như dưới ánh mặt trời buổi sáng.”

“Xin đừng phán xét lời khuyên của Gandalf, cho đến khi mọi chuyện kết thúc, thưa bệ hạ,” Aragorn nói.

“Kết cuộc chẳng còn xa,” nhà vua nói. “Nhưng ta sẽ không đón kết cuộc ấy ở đây, bị bắt như con lửng già nằm trong bẫy. Snawmana và Hasufel cùng ngựa của quân hộ vệ đang ở sân trong. Khi bình minh đến, ta sẽ ra lệnh cho thổi vang tù và của Helm, và ta sẽ tiến lên. Anh có đi cùng ta không, con trai Arathorn? Có lẽ chúng ta sẽ mở một con đường, hoăc sẽ làm nên một kết thúc xứng đáng được một bài ca - nếu còn có ai sống sót để hát về chúng ta sau này.”

“Tôi sẽ đi cùng ngài,” Aragorn nói.

Cáo từ nhà vua, chàng quay lại các vòng thành, đảo vòng qua toàn bộ nơi tập kết của họ, khích lệ tinh thần binh sĩ, và hỗ trợ bất cứ nơi nào cuộc tấn công đang dữ dội. Legolas đi cùng chàng. Những đợt chảy nổ với lửa bùng lên từ bên dưới làm đá rung chuyển. Những móc sắt được quăng lên, và hàng loạt cây thang được dựng cao. Liên tiếp lũ Orc lên được đỉnh vòng thành ngoại, liên tiếp đội quân phòng ngự đẩy chúng xuống.

Cuối cùng Aragorn tới đứng trên cổng chính, chẳng thèm đếm xỉa đến những mũi lao của kẻ thù. Nhìn về phía trước chàng thấy bầu trời phía Đông đang hửng dần. Rồi chàng giơ bàn tay trần, lòng bàn tay hướng ra ngoài làm dấu hiệu thương lượng.

Lũ Orc gào thét chế giễu. “Xuống đây! Xuống đây!” Chúng hét. “Nếu mày muốn nói chuyện với bọn tao, hãy xuống đây! Mang tên vua của mày ra đây! Bọn tao là quân Uruk-hai thiện chiến. Bọn tao sẽ lôi hắn ra khỏi lỗ, nếu hắn không tới. Mang tên vua chui rúc của mày ra đây!”

“Nhà vua đi hay ở là tùy theo ý ngài,” Aragorn nói.

“Vậy mày làm gì ở đây?” chúng tiếp lời. “Sao mày phải nhìn ra? Mày muốn xem quân bọn tao hùng hậu đến đâu ư? Bọn ta là quân Uruk-hai thiện chiến.”

“Ta nhìn ra để ngắm bình minh,” Aragorn nói.

“Bình minh thì sao?” chúng chế nhạo. “Bọn tao là Uruk-hai: bọn tao không ngưng chiến mặc kệ đêm hay ngày, đẹp trời hay giông bão. Chúng tao đến đây để giết bất kể dưới mặt trời hay mặt trăng. Bình minh thì sao nào?”

“Chẳng ai biết được ngày mới sẽ mang đến gì,” Aragorn nói. “Các ngươi hãy đi đi, trước khi sự tình trở thành tồi tệ cho các ngươi.”

“Xuống đây không bọn tao sẽ bắn mày bật khỏi tường,” chúng hét lên. “Đây không phải là thương lượng. Mày chẳng có gì để nói hết.”

“Ta vẫn còn điều này cần nói,” Aragorn trả lời. “Chưa kẻ thù nào từng chiếm được Lũy Tù Và. Hãy đi đi, bằng không các ngươi không tên nào được tha đâu. Không một tên nào có thể sống sót mà mang tin lên phương Bắc. Các ngươi không biết đến mối nguy của các ngươi đâu.”

Một mình đứng đó trên những cánh cổng đổ vỡ trước đội quân thù, vẻ uy nghi và quyền quý từ chàng toát ra mạnh mẽ đến nỗi nhiều tên trong số lũ người hoang sững lại, và quay lại nhìn qua vai về phía thung lũng, một số tên nghi ngại ngước nhìn lên trời. Nhưng lũ Orc lại phá lên cười những tràng lớn; rồi cả một loạt mưa lao và tên xé gió bay lên tường thành, ngay khi Aragorn nhảy xuống.

Một tiếng gầm lớn vang lên cùng lửa bùng ra. Vòm cổng lúc trước chàng mới đứng trên đã vỡ vụn và đổ rầm xuống trong khói bụi. Đống chướng ngại vỡ tan như thể vừa bị sấm sét giáng xuống. Aragorn chạy tới tòa tháp của nhà vua.

Thế nhưng ngay khi cổng vừa đổ xuống, và lũ Orc quanh đó hò hét, chuẩn bị tấn công, thì tiếng rì rào bỗng nổi lên sau chúng, như tiếng gió đằng xa, rồi lớn dần thành tiếng gầm của biết bao giọng thét đang loan báo những tin tức lạ lùng trong buổi bình minh. Lũ Orc phía trên Hòn Lũy, nghe thanh âm tai họa đến gần, đã nao núng quay lại nhìn. Và rồi, đột ngột và khủng khiếp từ tòa tháp trên cao, âm thanh của chiếc đại tù và Helm vang dội.

Tất cả những ai nghe thấy âm thanh đó đều rúng động. Rất nhiều tên Orc nhào úp mặt xuống đất và lấy vuốt bịt tai. Những tiếng vọng dội lại từ phía Hẻm, từng hồi từng hồi, cứ như trên từng vách núi, từng đỉnh đồi đều có sứ giả truyền tin án ngự. Nhưng trên tường thành đội quân con người lại ngẩng lên lắng nghe kinh ngạc; bởi những tiếng vọng không hề dứt. Tiếng tù và không ngớt dội lại giữa khu đồi, đối đáp lẫn nhau lúc một gần hơn và to hơn, thổi vang mãnh liệt và hào sảng.

“Helm! Helm!” đội Kỵ Sĩ thét lớn. “Helm đang trỗi dậy và trở lại chiến đấu. Helm vì Théoden Vương!”

Và giữa tiếng thét ấy nhà vua ra khỏi tháp. Ngựa của ông trắng như tuyết, khiên của ông ngời ánh vàng, còn cây giáo thì thật dài. Bên phải ông là Aragorn, người kế vị Elendil, đi theo phía sau ông là những lãnh chúa thuộc Gia Tộc Eorl Trẻ Tuổi. Ánh sáng tỏa khắp bầu trời. Màn đêm tan biến.

“Tiến lên Eorlingas!” vang tiếng thét và những âm thanh ồn ã họ tấn công. Lao xuống từ cổng họ gầm lên, vượt con đường cao họ phi nước đại, rồi họ phóng xuyên qua đội quân Isengard như cơn gió quét trên đồng cỏ. Đằng sau họ từ trong Hẻm rộ lên những tiếng thét dữ dằn của những người đang lao ra khỏi các hang, đẩy lùi kẻ thù của họ. Toàn bộ những người còn lại trên Hòn Lũy cũng tràn ra. Và tiếng tù và cứ vang vọng mãi trong dãy núi.

Họ tiến lên, nhà vua và những người theo ông. Kẻ thù cả tướng lẫn quân gục ngã hoặc tháo chạy khi gặp họ. Không một tên Orc hay người nào trụ nổi. Lưng chúng xoay lại với kiếm và giáo của các Kỵ Sĩ, còn mắt chúng cắm về phía thung lũng. Chúng gào thét và rên rỉ, vì nỗi sợ hãi và kinh ngạc khôn cùng đã đổ lên đầu chúng trong giờ khắc bình minh lên.

Vậy là Vua Théoden đã thúc ngựa từ Cổng Helm và mở đường máu đến con Hào lớn. Ở đó đội quân dừng lại. Ánh sáng chói chang xung quanh họ. Những vệt nắng bừng tỏa phía trên dãy dồi phía Đông và lấp lánh trên giáo của họ. Nhưng họ vẫn ngồi im trên ngựa, và họ ngây nhìn xuống Lòng Chảo Hẻm.

Vùng đất thay đổi. Nơi lúc trước thung lũng xanh tốt trải ra, những triền dốc rậm cỏ tràn lên những sườn đồi nối nhau cao mãi, thì giờ đây lù lù hiện ra cả một khu rừng. Những thân cây lớn, trần trụi và lặng lẽ, đứng bên nhau hàng nối hàng, cành lá rậm rạp và ngọn xù tơ trắng; rễ chúng xoắn xuýt chìm trong thảm cỏ cao xanh mướt. Bóng tối đặc lại bên duới chúng. Từ con hào đến hiên khu rừng không tên ấy chỉ còn hở ra hai sải. Những đội quân kiêu hãnh của Saruman giờ đây rúm ró giữa khoảng đó, khiếp sợ nhà vua và khiếp sợ cả cây cối. Chúng tràn xuống từ cổng Helm cho đến khi toàn bộ mạn trên hào sạch hẳn bóng chúng, nhưng qua khỏi hào chúng túm tụm như một đàn ruồi lúc nhúc. Chúng cào cấu vô ích quanh vách lòng chảo tìm đường thoát thân. Ở phía Đông mặt thung lũng quá dốc đứng và nhiều đá còn ở bên trái, phía Tây, định mệnh cuối cùng của chúng đang tiến đến gần.

Ở đó trên sống núi bỗng xuất hiện một kỵ sĩ, mặc toàn trắng, đang tỏa sáng trong ánh mặt trời lên. Khắp bên dưới miền đồi thấp cất lên những tiếng tù và. Đằng sau ông, đang vội vã lao xuống triền dốc dài, là một nghìn lính bộ; kiếm đã nắm sẵn trong tay. Ở giữa họ một người đàn ông cao lớn và cường tráng đang sải bước. Khiên của ông ta rực đỏ. Vừa đến rìa thung lũng, ông ta đặt lên môi chiếc tù và lớn màu đen và thổi một hồi âm vang.

“Erkenbrand!” các Kỵ Sĩ thét vang. “Erkenbrand!”

“Hãy chiêm ngưỡng Kỵ Sĩ Trắng!” Aragorn thét lên “Gandalf lại đến rồi!”

“Mithrandir, Mithrandir!” Legolas nói. “Đúng là tài năng phù thủy! Nào! Tôi muốn quan sát khu rừng này, trước khi lời chú đổi khác.”

Những toán quân Isengard gầm rú, lao ra hết phía này lại phía khác, chạy từ nỗi sợ này sang nỗi sợ khác. Tiếng tù và trên tháp lại vang lên lần nữa. Đội quân của nhà vua tấn công xuống xuyên qua cầu đắp qua hào. Từ phía dãy đồi Erkenbrand, lãnh chúa Westfold, cũng lao xuống. Và cả Scadufax cũng vút xuống, như một con hươu chắc chân chạy trên núi. Kỵ Sĩ Trắng đang lao vào chúng, và nỗi sợ hãi trước sự xuất hiện của ông khiến kẻ thù trở nên điên loạn. Lũ người hoang ngã sấp mặt xuống đất phía trước ông. Lũ Orc cuống cuồng hò hét vứt bỏ cả kiếm lẫn giáo. Như đám khói đen bị thổi bạt bởi cơn gió cả, chúng tháo chạy. Chúng vừa kêu gào vừa chạy vào vùng bóng tối đang đợi sẵn dưới rừng cây; và trong bóng tối đó không tên nào chạy ra được nữa.

CHƯƠNG VIII ĐƯỜNG ĐẾN ISENGARD

Và như vậy trong ánh nắng một buổi sáng đẹp trời Vua Théoden Và Gandalf Kỵ Sĩ Trắng đã gặp lại nhau trên đồng cỏ xanh bên dòng Suối Hẻm. Ở đó còn có cả Aragorn con trai Arathorn, Legolas người Tiên, Erkenbrand chúa Westfold, và những vị chúa trong Cung Điện Vàng. Tập trung xung quanh họ là đội quân Rohirrim, những Kỵ Sĩ đất Mark: sự kinh ngạc át cả niềm vui chiến thắng của họ, và mắt họ hướng về phía khu rừng.

Đột nhiên một tiếng thét lớn vang lên, và từ phía hào xuất hiện những người trước đó đã bị dồn vào trong Hẻm. Có Gamling già, Éomer con trai Éomund, và bước đi bên cạnh họ là Gimli người lùn. Gã không còn đội mũ trụ nữa, và quấn quanh đầu gã là một băng vải thấm máu; nhưng giọng gã vẫn sang sảng mạnh mẽ.

“Bốn mươi hai, cậu Legolas ạ!” gã hét to. “Than ôi! Rìu của tôi bị mẻ rồi: tên bốn hai đeo vòng sắt ở cổ. Còn anh thì sao?”

“Anh đã vượt thành tích của tôi một tên,” Legolas trả lời. “Nhưng tôi không đố kỵ với anh trong trò chơi này đâu, tôi mừng vì lại được thấy anh bước đi!”

“Chào mừng, Éomer, con trai em gái ta!” Théoden nói. “Giờ ta có thể thấy cháu an toàn rồi, thực sự ta rất mừng.”

“Kính chào, Chúa đất Mark!” Éomer nói. “Buổi đêm tăm tối đã trôi đi, và buổi ngày lại tới. Thế nhưng buổi ngày cũng mang tới những tin tức thật lạ lùng.” Anh ta quay lại đưa mắt nhìn kinh ngạc, đầu tiên nhìn khu rừng rồi sau đó sang Gandalf. “Một lần nữa ông lại đến vào đúng giờ khắc khó khăn, không được ai lường trước,” anh ta nói.

“Không ai lường trước ư?” Gandalf nói. “Tôi đã nói rằng tôi sẽ trở lại đây gặp anh rồi mà.”

“Nhưng ông không nói vào giờ nào, cũng không nói trước cách thức ông đến đây. Ông đã mang theo sự trợ giúp thật lạ lùng. Ông có phép phù thủy phi thường, Gandalf Phù Thủy Trắng ạ!”

“Có lẽ thế. Nhưng nếu thật vậy thì tôi vẫn chưa thể hiện ra đâu. Tôi mới chỉ cho những lời khuyên hay trong lúc hoạn nạn và lợi dụng tốc độ của Scadufax. Sự quả cảm của các anh còn hữu ích hơn, và cả những đôi chân bền bỉ của người Westfold đã hành quân suốt đêm.”

Rồi tất cả đều nhìn Gandalf còn ngạc nhiên hơn nữa. Vài người nhìn đầy u tối vào khu rừng, và quệt tay qua lông mày, như thể họ nghĩ rằng mắt họ thấy những gì mắt ông không thấy.

Gandalf phá lên một tràng cười thật lâu và vui vẻ. “Những cái cây ư?” ông nói. “Không, tôi cũng thấy khu rừng rõ ràng như các anh thấy vậy thôi. Thế nhưng đó không phải là công của tôi. Đó là thứ vượt ra khỏi lời khuyên của nhà thông thái. Sự việc đã trở nên còn hay hơn kế hoạch của tôi, thậm chí còn hay hơn cả hy vọng của tôi nữa.”

“Vậy nếu không phải do ông, thì phép phù thủy này là do ai?” Théoden nói. “Không phải do Saruman thì là rõ rồi. Còn có vị hiền giả nào thần thánh hơn mà chúng tôi chưa được biết tới sao?”

“Đó không phải là phép phù thủy, mà là một lực lượng cổ xưa hơn rất nhiều,” Gandalf nói, “một lực lượng đã bước đi trên mặt đất này, từ trước cả khi nòi tiên bắt đầu ca hát hay tiếng búa bắt đầu vang lên.

Thuở sắt còn chưa thấy, cây chưa đốn,

Núi hãy còn non trẻ duới trăng;

Thuở nhẫn chưa rèn, đau thương chưa đến.

Đã bước đi qua những vạt rừng.

“Và lời giải cho câu đố của ông có thể là gì đây?” Théoden nói.

“Nếu ngài muốn biết điều đó, có lẽ ngài nên cùng tôi tới Isengard,” Gandalf trả lời.

“Tới Isengard?” tất cả kêu lên.

“Phải,” Gandalf nói. “Tôi sẽ trở lại Isengard, và bất cứ ai muốn cũng có thể đi cùng tôi. Ở đó chúng ta có thể sẽ được thấy những điều lạ lùng.”

“Thế nhưng đất Mark không đủ quân để tấn công thành trì của Saruman, ngay cả khi huy động tất cả và chữa lành mọi vết thương hay mệt nhọc,” Théoden nói.

“Dù thế nào thì tôi vẫn sẽ tới Isengard,” Gandalf nói. “Tôi sẽ không ở lại đó đâu. Con đường của tôi giờ hướng về phía Đông. Hãy tìm tôi ở Edoras, trước khi trăng khuyết!”

“Không!” Théoden nói. “Tôi đã nghi ngờ vào giờ khắc tăm tối trước bình minh, nhưng giờ chúng ta sẽ không chia cách nữa. Tôi sẽ đi cùng ông, nếu đó là lời khuyên của ông.”

“Tôi muốn nói chuyện với Saruman, càng sớm càng tốt,” Gandalf nói, “và bởi ông ta đã làm ngài tổn thương nghiêm trọng, nên sẽ hay hơn nếu ngài cũng có mặt ở đó. Thế nhưng chừng nào ngài có thể xuất phát và ngài sẽ đi với tốc độ nào?”

“Người của tôi đã mệt mỏi vì cuộc chiến,” nhà vua nói, “và cả tôi cũng mệt mỏi. Bởi tôi đã phải cưỡi ngựa đi xa lại ít ngủ. Than ôi! Tuổi già của tôi không phải giả vờ hay do những lời thì thầm của Lưỡi Giun gieo rắc. Đó thực sự là một căn bệnh mà không thầy thuốc nào có thể chữa khỏi được, ngay cả Gandalf cũng không.”

“Vậy bây giờ hãy để tất cả những ai muốn đi cùng tôi được nghỉ ngơi,” Gandalf nói. “Chung ta sẽ khởi hành dưới bóng màn đêm. Như vậy càng hay; bởi tôi khuyên rằng những cuộc hành trình của chúng ta từ nay về sau, càng bí mật càng hay. Nhưng đừng gọi nhiều quân đi theo ngài, Théoden. Chúng ta đi thương lượng chứ không phải đi chiến đấu.”

Rồi nhà vua lựa lấy những người không bị thuơng và có ngựa nhanh, cử họ lên đường mang theo tin thắng trận đến từng thung lũng đất Mark; và họ cũng mang theo cả lệnh triệu tập của ông, yêu cầu tất cả mọi người, từ trẻ đến già, khẩn trương đến ngay Edoras. Ở đó, vào ngày thứ ba sau trăng tròn, Chúa đất Mark sẽ tập trung tất cả những ai mang được vũ khí. Để đi cùng ông đến Isengard, nhà vua chọn Éomer và hai mươi gia binh của anh. Đi cùng Gandalf sẽ có Aragorn, Legolas và Gimli. Bất chấp vết thương gã lùn nhất quyết không ở lại phía sau.

“Chỉ là một cú đánh yếu ớt thôi và chiếc mũ đã đỡ được rồi,” gã nói. “Phải có nhiều vết xước của Orc hơn thế này mới giữ chân tôi được.”

“Tôi sẽ chăm sóc nó, trong lúc anh nghỉ ngơi,” Aragorn nói.

Lúc này nhà vua trở lại Lũy Tù Và, rồi ngủ, giấc ngủ yên bình mà ông chưa biết đến trong suốt nhiều năm, và những người còn lại trong đội quân ông lựa chọn cũng nghỉ ngơi. Còn những người khác, tất cả những ai không bị thương hay đau đớn gì, thì bắt tay vào một cuộc lao động to lớn; bởi rất nhiều người đã ngã xuống trong cuộc chiến và nằm chết trên cánh đồng hay bên trong Hẻm.

Không một tên Orc nào còn sống; xác của chúng không đếm xuể. Thế nhưng một số lượng lớn người hoang đã tự đầu hàng; và chúng hoảng sợ, gào khóc xin khoan hồng.

Đội quân đất Mark tước hết vũ khí của chúng, và bắt chúng làm việc.

“Hãy lập công sửa lại sự xấu xa các ngươi đã góp phần;” Erkenbrand nói, “và sau đó các ngươi phải thề không bao giờ cầm vũ khí vượt qua Khúc Cạn dòng Isen nữa, cũng như không bao giờ hành quân cùng kẻ thù của Con Người; rồi các ngươi sẽ được tự do trở về vùng đất của các ngươi. Bởi các ngươi đã bị Saruman mê hoặc. Nhiều người trong số các ngươi đã phải chết để làm phần thưởng cho lòng tin vào hắn; thế nhưng giả sử các ngươi thắng trận, công xá cho các ngươi cũng sẽ chẳng hơn gì.”

Lũ người Dunland kinh ngac; bởi Saruman đã nói với chúng rằng người Rohan tàn bạo và thiêu sống tù binh.

Ở giữa cánh đồng phía trước Lũy Tù Và hai gò lớn được đắp lên, nằm bên dưới là tất cả những Kỵ Sĩ đất Mark đã ngã xuống trong cuộc phòng ngự, những người đến từ các Thung Lũng Đông nằm một bên, còn những người ở Westfold nằm ở bên kia. Những lũ người Dunland được chất riêng vào nấm đất nằm bên kia con Hào. Có một ngôi mộ đơn độc dưới bóng Lũy Tù Và, là của Háma, chỉ huy đội cận vệ của nhà vua. Anh đã ngã xuống ngay trước cổng.

Lũ Orc bị chất thành nhiều đống lớn, cách xa mấy ngôi mộ Con Người, không xa hiên rừng. Và người ta đã phải bận tâm rất nhiều; bởi những đống xác quá lớn khó mà chôn hay hỏa thiêu được. Họ có quá ít củi đốt, và cũng chẳng có ai dám chạm rìu vào những thân cây xa lạ, cho dẫu Gandalf không cảnh báo họ không được làm tổn thương bất kể là vỏ hay cành cây vì sự an toàn cho chính họ đi nữa.

“Cứ để lũ Orc nằm đó,” Gandalf nói. “Buổi sáng sẽ mang đến lời khuyên mới.”

* * *

Đến chiều đội quân của nhà vua đã chuẩn bị sẵn sàng lên đường. Công việc chôn cất lúc đó mới chỉ bắt đầu; và Théoden khóc than cho Háma, người đội trưởng, và ông ném nắm đất đầu tiên xuống mộ anh. “Quả là tổn thất nặng nề Saruman đã gây cho ta và cho cả vùng đất này,” ông nói; “và ta sẽ nhớ điều đó, khi chúng ta gặp nhau.”

Mặt trời đã xuống tới gần dãy đồi phía Tây Lòng Chảo, khi Théoden và Gandalf cùng những người bạn đồng hành phi xuống qua Hào. Đằng sau họ tập trung một đoàn người hùng hậu, cả quân Kỵ Sĩ lẫn dân cư Westfold, già lẫn trẻ, phụ nữ lẫn trẻ em, vừa mới đi ra từ hang động. Họ cất giọng trong trẻo hát một khúc khải hoàn; rồi họ im bặt, tự hỏi điều gì đã xảy ra, bởi mắt họ chợt nhìn thấy những thân cây và lòng họ sợ hãi.

Đội Kỵ Sĩ đến trước khu rừng, rồi họ dừng lại; cả ngựa lẫn người đều không muốn đi vào. Những thân cây xám xịt có vẻ đe dọa, và một bóng mờ tối hay một màn sương đang giăng quanh chúng. Những đầu cành lòa xòa rủ xuống tựa những ngón tay lần mò, rễ nổi lên mặt đất giống như chân cẳng của những con quái vật lạ lùng, và những hốc đen tối há ra bên dưới chúng. Nhưng Gandalf vẫn tiến lên phía trước, dẫn dầu đội quân, và ở nơi con đường dẫn xuống từ Lũy Tù Và gặp rừng cây giờ đây họ thấy một khoảng mở ra như chiếc cổng vòm dưới những cành cây đồ sộ; Gandalf đi qua đó, và họ đi theo ông. Rồi họ kinh ngạc nhận thấy con đường vẫn đi tiếp, Suối Hẻm vẫn chảy ở bên cạnh; và bầu trời mở ra trên đầu tràn ngập ánh nắng vàng. Nhưng ở hai bên đường những vách rừng dày đã bị bức màn nhá nhem bọc lấy, trải xa mãi vào tận bóng tối không thể xuyên thấu; và họ nghe thấy tiếng kẽo kẹt, tiếng rên rỉ của cành lá, những tiếng thét phía xa, và cả âm thanh của những giọng không lời, đang lầm bầm giận dữ. Không thấy tên Orc hay sinh vật sống nào hiện ra.

Lúc này Legolas và Gimli đang cưỡi chung một con ngựa; và họ bám sát gót Gandalf, bởi Gimli thấy sợ khu rừng.

“Trong này nóng quá,” Legolas nói với Gandalf. “Tôi cảm nhận được một cơn phẫn nộ khủng khiếp ở khắp xung quanh. Ông không cảm thấy bầu không khí đang đập vào tai ông sao?”

“Có,” Gandalf nói.

“Điều gì đã xảy ra với lũ Orc khốn khổ kia?” Legolas hỏi.

“Điều đó, tôi nghĩ, không bao giờ có ai biết được,” Gandalf trả lời.

Họ im lặng tiến bước trong ít lâu; nhưng Legolas không ngừng liếc sang hết bên này đến bên kia, và nếu Gimli cho phép, chắc chàng đã thường xuyên dừng lại lắng nghe âm thanh của khu rừng.

“Đây là những cái cây lạ lùng nhất mà tôi từng thấy,” chàng nói, “mà đây là tôi đã chứng kiến biết bao mầm sồi lớn lên rồi chết mục. Ước gì tôi được thong thả bước đi giữa chúng: chúng có tiếng nói, và dần dà biết đâu tôi có thể hiểu được tâm tư của chúng.”

“Không, không!” Gimli nói. “Chúng ta mặc kệ chúng thôi! Tôi đã đoán ra được tâm tư của chúng rồi: căm thù tất cả những gì đi bằng hai chân; và tiếng nói của chúng là đòi đè bẹp hay xiết cổ.”

“Không phải tất cả những gì đi bằng hai chân đâu,” Legolas nói. “Về điều đó tôi nghĩ anh đoán sai. Chỉ lũ Orc là những kẻ họ căm ghét. Bởi họ không thuộc về nơi này và không biết nhiều về Tiên và Con Người. Họ đi ra từ những thung lũng xa xôi. Tôi đoán họ đến từ những thung lũng sâu thẳm ở Fangorn, Gimli ạ.”

“Vậy thì đó là khu rừng nguy hiểm nhất ở Trung Địa,” Gimli nói. “Tôi lẽ ra phải biết ơn phần đóng góp mà chúng đã tham gia nhưng tôi không yêu mến chúng. Anh có thể thấy chúng tuyệt vời, nhưng tôi đã được thấy điều còn tuyệt vời hơn ở vùng đất này, đẹp đẽ hơn bất cứ khóm rừng hay trảng cây nào từng mọc trên đời: nó vẫn còn tràn ngập trong trái tim tôi.

“Cách thức của Con Người thật kỳ cục, Legolas! Ở đây họ có một trong những kỳ quan của Thế Giới Miền Bắc, vậy mà họ gọi nó là gì? Những cái hang, họ gọi vậy đấy! Những cái hang! Những cái hốc để họ chui vào trong thời chiến, để chứa cỏ khô! Legolas tốt bụng của tôi ơi, anh có biết rằng hang động ở Hẻm Helm vô cùng hùng vĩ và đẹp đẽ không? Hẳn sẽ có một đoàn hành hương dằng dặc những Người Lùn, chỉ đơn thuần đến để nhìn ngắm, nếu những nơi này được biết đến. Phải lắm, họ dám trả vàng mười chỉ để nhìn ngắm trong giây lát!”

“Còn tôi sẽ trả vàng để được miễn thứ,” Legolas nói, “và trả gấp đôi để được ra, nếu tôi lỡ bước vào đó!”

“Vì anh chưa thấy, nên tôi thứ lỗi cho câu đùa của anh,” Gimli nói. “Nhưng anh nói như một thằng ngốc vậy. Anh nghĩ những tòa sảnh đó đẹp lắm sao, nơi ông vua của anh sống dưới chân đồi rừng Âm U, và Người Lùn đã giúp họ dựng nên từ lâu lắm rồi? Chúng chẳng khác nào ổ chuột so với những hang động mà tôi thấy ở đây: những tòa sảnh mênh mông, vang tiếng nhạc không ngớt từ biết bao giọt nước nhỏ thành hồ, đẹp đẽ như Kheled-zâram dưới ánh sao.

“Và, Legolas ạ, khi đèn đuốc được thắp lên và con người bước trên thảm cát dưới những mái vòm vang vọng, ôi chao! Bỗng nhiên. Legolas ạ, đá quý, thạch anh, và cả những mạch quặng quý giá chợt lấp lánh trên những bờ tường bóng loáng; và ánh sáng bừng lên qua những nếp đá cẩm thạch, như màu vỏ sò, trong mờ như đôi bàn tay sống động của Vương Hậu Galadriel. Có những cột trụ màu trắng, màu vàng nghệ, và cả màu hồng rạng đông, Legolas ạ, đẽo rãnh hay xoắn lại thành những hình thù kỳ ảo; chúng vươn lên từ những thềm đá đa sắc tới tận những ụ trần óng ánh: những đôi cánh, những sợi thừng, những tấm rèm tinh tế như những đám mây băng; cả giáo mác, cờ xí, đỉnh tháp trên những đền đài treo lơ lửng! Rồi những hồ gương tĩnh lặng soi bóng chúng: cả một thế giới lung linh nhìn lên từ những vùng nước tăm tối được phủ thủy tinh trong suốt; những đô thành mà ngay cả tâm trí Durin cũng hiếm khi tưởng tượng ra nổi trong giấc ngủ của người, trải ra xuyên qua các đại lộ và cung điện giữa hàng cột trụ, mãi vào tận những nền sâu thẳm không ánh sáng nào chạm tới. Và tách! một giọt bạc rơi xuống, muôn vòng tròn lan đi trên mặt thủy tinh khiến mọi tòa tháp uốn lượn rập rờn như cỏ và san hô trong lòng hang dưới đáy biển. Rồi buổi tối đến: tất cả lấp lánh mờ dần; những ngọn đuốc tiến vào một căn phòng khác để đến với một giấc mơ khác. Hết căn phòng này lại đến căn phòng khác, Legolas ạ; sảnh này lại mở ra sảnh khác, tòa lâu đài này đến tòa lâu đài khác, cầu thang này tiếp nối cầu thang khác; mà những con đường khúc khuỷu vẫn tiếp tục dẫn sâu vào trái tim dãy núi. Những cái hang! Hang Động Hẻm! Hạnh phúc biết bao khi tôi có cơ hội được đi vào đó! Tôi đã khóc khi phải xa rời chúng.”

“Vậy tôi sẽ cầu chúc anh điều này để anh được yên lòng, Gimli,” chàng Tiên nói, “rằng anh sẽ an toàn qua cuộc chiến để quay lại đây thăm chúng. Nhưng đừng kể với họ hàng của anh! Có vẻ như chẳng còn lại nhiều việc làm cho họ, theo mô tả của anh. Có lẽ người dân ở đây rất khôn ngoan vì chẳng nói nhiều: một gia đình người lùn bận rộn những búa cùng đục có thể sẽ phá nhiều hơn là xây dựng.”

“Không, anh không hiểu rồi,” Gimli nói. “Không người lùn nào có thể thờ ơ trước vẻ đẹp như vậy. Sẽ không ai trong dòng dõi Durin đến khai thác đá hay quặng trong những hang đó, kể cả nếu có kim cương và vàng ở đó. Anh có chặt hạ những khóm rừng đang đơm hoa mùa xuân làm củi không? Chúng tôi sẽ chăm sóc những trảng đá nở hoa này, chứ không khai thác chúng. Bằng kỹ năng cẩn trọng, gõ nhẹ từng phát một - có thể chỉ là một mẩu nhỏ đá vỡ, không hơn, trong suốt cả ngày lo âu - chúng tôi hẳn sẽ làm như vậy, và khi năm tháng trôi qua, chúng tôi sẽ mở ra những con đường mới, và làm hiện ra những căn phòng xa xôi vẫn còn tăm tối, mà nay mới thoáng thấy như hốc trống sau những khe nứt trên đá. Và ánh sáng nữa, Legolas ạ! Chúng tôi sẽ tạo ra ánh sáng, như những chiếc đèn đã từng tỏa sáng ở Khazad-dûm; và khi nào muốn chúng tôi sẽ đẩy lùi bóng đêm đã nằm đó kể từ khi đồi núi hình thành; còn khi nào mong được nghỉ ngơi, chúng tôi sẽ để bóng đêm quay lại.”

“Anh làm tôi xiêu lòng rồi đấy, Gimli,” Legolas nói. “Tôi chưa từng thấy anh nói chuyện thế này trước đây. Gần như anh đã khiến tôi hối tiếc vì không được xem những cái hang đó. Nào! Chúng ta hãy giao kèo thế này - nếu cả hai chúng ta đều trở về sau những hiểm nguy đang chờ đón, chúng ta sẽ cùng du hành một thời gian. Anh sẽ đến Fangorn cùng với tôi, và sau đó tôi sẽ đi cùng anh đến ngắm Hẻm Helm.”

“Đó không phải là con đường trở về mà tôi ưa thích,” Gimli nói. “Nhưng tôi sẽ chịu đựng Fangorn, nếu tôi có được lời hứa của anh là sẽ trở lại thăm hang và cùng tôi chia sẻ vẻ kỳ diệu ở đó.”

“Anh có lời hứa của tôi rồi đấy,” Legolas nói. “Nhưng than ôi! Giờ chúng ta buộc phải bỏ lại sau cả hang động lẫn rừng cây trong ít lâu. Xem kìa, chúng ta đã đến đoạn cuối rừng cây rồi. Đến Isengard còn bao xa vậy, Gandalf?”

“Khoảng mười lăm lý, theo đường bay của lũ quạ Saruman,” Gandalf nói, “năm lý từ miệng Lòng Chảo đến Khúc Cạn; và thêm mười lý nữa từ đó đến cổng Isengard. Thế nhưng chúng ta sẽ không đi hết quãng đường trong đêm nay.”

“Và chừng nào đến đó, chúng ta sẽ thấy được gì?” Gimli hỏi. “Có thể ông biết nhưng tôi thì chẳng thể đoán ra.”

“Chính tôi cũng chẳng biết chính xác,” thầy phù thủy trả lời. “Tôi ở đó lúc sẩm tối ngày hôm qua, nhưng kể từ lúc đó nhiều điều có thể đã xảy ra. Song tôi nghĩ rằng anh không nói chuyến đi này là vô ích - kể cả là những Hang Động Lấp Lánh Aglarond đã bị bỏ lại sau.”

Cuối cùng đoàn người cũng đi xuyên qua rừng cây, và nhận ra họ đã đến vùng đáy Lòng Chảo, nơi con đường dẫn từ Hẻm Helm rẽ nhánh, một đường hướng về phía Đông đến Edoras, còn con đường kia hướng lên phía Bắc đến Khúc Cạn dòng Isen. Khi họ ra khỏi hiên rừng. Legolas dừng ngựa và quay lại nhìn tiếc nuối. Nhưng đột nhiên chàng kêu lên.

“Có mắt kìa!” chàng nói. “Có nhiều con mắt đang nhìn ra từ trong bóng các tán cây! Tôi chưa từng thấy những con mắt như vậy trước đây.”

Những người khác, bất ngờ vì tiếng thét của chàng, cũng dừng ngựa rồi quay người; nhưng Legolas đã bắt đầu phi ngựa quay lại.

“Không, không!” Gimli la lối. “Cứ làm gì thì làm để thỏa cơn điên của anh, nhưng trước tiên hãy cho tôi xuống khỏi con ngựa này đã! Tôi không mong được thấy con mắt nào hết!”

“Đứng lại, Legolas Lá Xanh!” Gandalf nói. “Đừng quay lại khu rừng, chưa được! Giờ chưa phải là thời điểm của anh.”

Ông còn chưa kịp dứt lời, thì từ đám cây đã bước ra ba hình thù kỳ dị. Chúng cao lớn như lũ quỷ khổng lồ, khoảng mười hai bộ hoặc hơn; cơ thể khỏe mạnh của chúng, cường tráng như những thân cây trẻ, không rõ phục trang bằng quần áo hay bằng da sống bó sát màu xám và nâu. Chân tay chúng dài, bàn tay có rất nhiều ngón; tóc chúng cứng đờ, còn râu màu xanh xám như rêu. Chúng ngó chằm chằm qua những cặp mắt nghiêm trang, nhưng lại không nhìn đội quân kỵ sĩ: mặt chúng hướng về phía Bắc. Đột nhiên chúng giơ những bàn tay dài lên miệng, rồi phát ra những tiếng hô lớn, trong trẻo như tiếng tù và nhưng giàu nhạc điệu và đa dạng hơn. Có những tiếng hô đáp lại; và lại xoay người, đội quân kỵ sĩ nhìn thấy những sinh vật khác cùng loài đang bước qua cánh đồng cỏ tiến đến gần. Chúng đến rất nhanh từ phía Bắc, dáng đi như những con diệc đang lội nước, nhưng không phải vì tốc độ; bởi đôi chân chúng đang bước những sải dài đập còn nhanh hơn cả cánh diệc. Đội kỵ binh thét to kinh ngạc, vài người đã đặt tay lên chuôi kiếm.

“Các anh không cần vũ khí đâu,” Gandalf nói. “Đây chỉ là những người chăn. Họ không phải kẻ thù, mà thực tế là họ chẳng bận tâm gì đến chúng ta đâu.”

Dường như đúng là như vậy; bởi ông còn chưa kịp dứt lời, những sinh vật cao lớn kia chẳng buồn liếc đội quân kỵ sĩ, đã bước vào khu rừng và mất dạng.

“Người chăn ư?” Théoden nói. “Vậy đàn chăn của họ đâu? Họ là giống gì vậy, Gandalf? Bởi rõ ràng là ông, dù thế nào đi nữa, cũng không thấy họ là kỳ dị.”

“Họ là những người chăm sóc cây,” Gandalf trả lời. “Lâu lắm rồi ngài không nghe những câu chuyện kể bên đống lửa ư? Trẻ con ở vùng đất của ngài, từ những câu chuyên đan dệt rắc rối, cũng có thể trả lời câu hỏi của ngài. Ngài vừa trông thấy người Ent đấy, hỡi nhà vua, những người Ent từ Rừng Fangorn, mà ngôn ngữ của ngài gọi là Entwudu tức Rừng Ent. Ngài nghĩ rằng tên đó chỉ được đặt bởi tưởng tượng vu vơ thôi sao? Không đâu, Théoden, ngược lại thì có: đối với họ ngài chỉ là một câu chuyện thoáng qua; toàn bộ năm tháng kéo dài từ thời Eorl Trẻ Tuổi đến Théoden Già Cả với họ chỉ là chớp mắt; và tất cả những chiến công của gia tộc ngài chẳng hơn gì một chuyện nhỏ nhoi.”

Nhà vua im lặng. “Người Ent!” hồi lâu sau ông mới cất lời. “Từ trong bóng tối của truyền thuyết, tôi nghĩ mình đã bắt đầu hiểu được một chút về sự kỳ diệu của cây cối. Tôi đã được sống mà chứng kiến những ngày tháng lạ lùng. Trong suốt bao lâu chúng tôi đã chăm sóc ngựa và đồng cỏ, xây dựng nhà cửa, chế tạo công cụ, hay cưỡi ngựa đi trợ chiến ở Minas Tirith. Và chúng tôi gọi đó là cuộc sống của Con Người, là cách sống trên thế gian. Chúng tôi ít quan tâm đến những gì nằm ngoài biên giới lãnh thổ chúng tôi. Chúng tôi có những bài ca kể về những thứ đó, nhưng chúng tôi đang dần lãng quên, chỉ dạy lại chúng cho con trẻ, như một tục lệ vô tâm. Và giờ thì những bài ca đã đi xuống đây giữa chúng tôi từ những chốn kỳ lạ, và hiện hình cất bước dưới Mặt Trời.”

“Ngài nên lấy làm mừng, Théoden Vương,” Gandalf nói. “Bởi không chỉ cuộc đời ngắn ngủi của Con Người hiện đang lâm nguy, mà cả cuộc đời những thứ mà ngài tưởng chỉ có trong huyền thoại. Ngài không thiếu đồng minh đâu, ngay cả khi ngài không hề biết đến họ.”

“Song tôi cũng nên buồn,” Théoden nói. “Bởi dù vận chiến tranh sẽ xoay chuyển thế nào, chẳng phải kết cục cũng là bao nhiêu điều đẹp đẽ và tuyệt vời sẽ bỏ Trung Địa mà ra đi mãi mãi ư?”

“Có thể vậy,” Gandalf nói. “Sự tà ác của Sauron không thể chữa khỏi hoàn toàn, cũng chẳng thể khiến nó như chưa từng tồn tại. Nhưng định mệnh sẽ dẫn chúng ta đến những ngày đó thôi. Còn giờ thì hãy tiếp tục cuộc hành trình mà chúng ta đã bắt đầu!”

Rồi đoàn quân quay ngựa rời Lòng Chảo và khu rừng mà chọn con đường về phía Khúc Cạn. Legolas miễn cưỡng đi theo. Hoàng hôn buông xuống, mặt trời đã lặn sau rìa thế giới; nhưng khi họ đi ra từ bóng dãy đồi và nhìn Cửa Núi Rohan ở đằng Tây thì bầu trời vẫn đỏ, một vùng sáng vẫn rực cháy dưới những đám mây bồng bềnh. Hằn tối trên nền sáng là rất nhiều cánh chim đen bay lượn. Vài con bay qua ngay trên đầu họ, buông tiếng kêu thê lương, và lượn về tổ giữa những tảng đá.

“Lũ chim ăn xác thối thật bận rộn quanh bãi chiến trường,” Éomer nói.

Giờ họ tiếp tục phi ngựa với tốc độ vừa phải và bóng đêm buông xuống khắp vùng đồng bằng xung quanh. Mặt trăng chậm chạp mọc lên, lúc này đang trong độ tròn dần, và trong ánh bạc lạnh lẽo vùng đất cỏ căng tràn dâng lên rồi hạ xuống như mặt biển xám mênh mông. Họ hành quân được khoảng bốn giờ từ chỗ con đường rẽ nhánh thì đến gần Khúc Cạn. Những sườn dốc dài đổ ngay xuống nơi dòng sông tràn ra trên những bãi cạn đầy sỏi giữa những thềm đất rậm cỏ. Trong con gió thổi tới họ nghe thấy tiếng sói tru. Trái tim họ nặng trĩu, nhớ đến biết bao người đã ngã xuống trong trận chiến tại chính nơi này.

Con đường dốc xuống giữa hai bờ cỏ nhô lên, khoét xuyên qua thềm đất để ra bờ sông, và lại đi lên ở bờ bên kia. Có ba hàng đá phiến bắc bậc ngang dòng nước, mà giữa là những chỗ nông cho ngựa đi, xuất phát từ cả hai bên bờ chạy ra một cù lao trơ trụi giữa đồng. Đội quân kỵ nhìn xuống con đường vượt sông, và họ cảm thấy có gì không ổn; bởi Khúc Cạn này vốn vẫn đầy nước xiết và tiếng nước ồn ào vỗ đá; nhưng giờ đây chỉ thấy yên lặng. Đáy sông gần như cạn khô, một vùng hoang phế chỉ có đá cuội và cát xám.

“Nơi này đã trở thành một vùng u ám,” Éomer nói. “Điều tồi tệ gì đã xảy ra với dòng sông vậy? Saruman đã phá hủy biết bao thứ đẹp đẽ: lẽ nào hắn cũng hút cạn cả dòng Isen?”

“Dường như là như vậy,” Gandalf nói.

“Than ôi!” Théoden nói. “Chúng ta có nhất thiết phải đi đường này, nơi những con thú ăn thịt đã ngấu nghiến biết bao Kỵ Sĩ cừ khôi đất Mark?”

“Đây là con đường dành cho chúng ta,” Gandalf nói. “Thật đau lòng khi người của ngài ngã xuống; nhưng ngài sẽ thấy rằng ít nhất lũ sói vùng núi không hề ngấu nghiến họ. Mà chúng đang mở bữa tiệc trên thân xác bạn bè chúng, lũ Orc: quả thực là ngưu tầm ngưu mã tầm mã. Đi thôi!”

Họ thúc ngựa xuống dòng sông, và khi thấy họ lũ sói ngừng tru mà lẻn đi. Sợ hãi đã ập xuống chúng khi nhìn thấy Gandalf dưới ánh trăng, và Scadufax con ngựa của ông tỏa sáng như bạc. Đội kỵ binh ra đến được cù lao, và những con mắt lập lòe yếu ớt nhìn họ từ trong bóng tối hai bên bờ.

“Nhìn kìa!” Gandalf nói. “Bạn bè chúng ta đã làm việc ở đây.”

Và họ nhìn thấy ở chính giữa cù lao nổi lên một gò đất, xếp đá viền quanh, cắm xung quanh là rất nhiều giáo mác.

“Nằm đây là tất cả những Con Người đất Mark đã ngã xuống quanh khu vục này,” Gandalf nói.

“Hãy để họ an nghỉ lại đây!” Éomer nói. “Dù giáo mác của họ có bị mục nát và han gỉ, thì cầu mong mộ của họ vẫn đứng đó dài lâu để canh gác Khúc Cạn dòng Isen!”

“Đây cũng là công sức của ông sao, Gandalf, bạn tôi?” Théoden nói. “Chỉ trong một buổi tối và một đêm mà ông đã hoàn thành nhiều việc quá!”

“Cùng sự giúp đỡ của Scadufax - và nhiều người khác nữa,” Gandalf nói. “Tôi đã phi nhanh và xa. Tuy nhiên bên ngôi mộ tôi sẽ nói điều này để ngài thanh thản: nhiều người đã ngã xuống trong trận chiến quanh Khúc Cạn, nhưng vẫn ít hơn những lời đồn đại. Số lớn hơn đã tán loạn đi chứ không phải bị giết; tôi đã tập hợp lại tất cả những người tôi tìm được. Một số tôi cử đi cùng Grimbold ở Westfold để hội quân với Erkenbrand. Số khác tôi để tham gia việc chôn cất này. Giờ họ đã đi theo thống chế của ngài, Elfhelm. Tôi đã cử anh ta dẫn nhiều Kỵ Sĩ đến Edoras. Như tôi được biết Saruman đã phái đi toàn bộ lực lượng của ông ta để chống lại ngài, và tay chân của ông ta đã ngưng tất cả những nhiệm vụ khác để dồn về Hẻm Helm: vùng đất dường như đã sạch bóng quân thù; tuy nhiên tôi e là đội quân cưỡi sói và lũ cướp bóc có thể sẽ đến Meduseld, trong khi không có ai phòng ngự. Nhưng giờ tôi nghĩ ngài không cần phải lo sợ: ngài sẽ thấy ngôi nhà của ngài vẫn chào đón ngài trở về.”

“Và tôi sẽ lấy làm mừng được thấy lại nó,” Théoden nói, “cho dù tôi không nghi ngờ rằng giờ đây thời trị vì của tôi ở đó chỉ còn ngắn nữa thôi.”

Tới đó đội quân nói lời từ biệt với cù lao cùng ngôi mộ, và vượt qua dòng sông, rồi trèo lên bờ phía bên kia. Họ tiếp tục lên đường, mừng lòng vì đã vượt qua được Khúc Cạn đau thương. Khi họ đi tiếng sói tru lại lần nữa vang lên.

Có một con đường cổ chạy từ Isengard xuống đến đoạn vượt sông. Một quãng dài nó chạy bên cạnh dòng sông, uốn lượn theo sông về phía Đông rồi phía Bắc; nhưng rồi nó cũng rẽ đi và dẫn thẳng tới cổng Isengard; cổng này nằm dưới mặt núi phía Tây thung lũng, khoảng mười sáu dặm hoặc hơn tính từ miệng thung. Họ men theo con đường này nhưng lại không đi trên đường; bởi mặt đất ở một bên đường rất chắc và bằng phẳng, suốt nhiều dặm còn phủ một lớp cỏ mềm mọc thấp. Giờ họ thúc ngựa đi nhanh hơn, và đến nửa đêm Khúc Cạn đã ở phía sau họ gần năm lý. Rồi họ dừng ngựa, kết thúc cuộc hành trình đêm, bởi nhà vua đã thấm mệt. Họ đã đến chân Dãy Núi Mù Sương, và những nhánh núi dài bao quanh Nan Curunír vươn xuống gặp họ. Màn đêm buông đầy thung lũng đằng trước họ, bởi một tảng đá trôi về phía Tây, và ánh trăng đã bị dãy đồi che mất. Nhưng từ trong sâu thẳm bóng đêm nơi thung lũng cuộn lên một cột khói và hơi nước khổng lồ; khi bốc lên cao nó bắt gặp những tia sáng của trăng đang lặn và tỏa ra thành những đụn mây cuồn cuộn lấp lánh, đen và bạc, lan khắp bầu trời sao.

“Ông nghĩ sao, Gandalf?” Aragorn hỏi. “Có thể nói toàn bộ Thung Lũng Phù Thủy đang bốc cháy.”

“Gần đây lúc nào cũng có khói bốc lên phía trên thung lũng đó,” Éomer nói, “nhưng tôi chưa bao giờ thấy cái gì như vậy. Đó là hơi nước chứ không phải khói. Saruman đang pha chế thứ quỷ thuật nào đó để chào đón chúng ta. Có lẽ hắn đang đun sôi toàn bộ nước dòng Isen, và đó là lý do tại sao dòng sông lại khô cạn.”

“Có thể là thế,” Gandalf nói. “Ngày mai chúng ta sẽ biết ông ta đang làm gì. Giờ chúng ta hãy nghỉ ngơi đôi chút, nếu còn có thể.”

Họ hạ trại bên dòng Isen trơ đáy; dòng sông hoàn toàn tĩnh mịch và trống rỗng. Vài người trong số họ ngủ được chút ít. Nhưng đến đêm muộn lính canh chợt kêu to, khiến tất cả tỉnh dậy. Mặt trăng đã không còn. Sao sáng lấp lánh phía trên, nhưng trên khắp mặt đất một vùng đen còn tối hơn cả màn đêm đang lan đến. Dọc theo cả hai bên bờ sông nó cuộn thẳng về phía họ, về phía Bắc.

“Ở nguyên vị trí!” Gandalf nói “Đừng rút vũ khí ra! Hãy đợi! Rồi nó sẽ đi qua các anh!”

Một màn sương dồn lại xung quanh họ. Trên cao vài ngôi sao vẫn le lói mờ ảo; nhưng dựng lên cả hai bên họ là những bức tường bóng tối không thể xuyên thấu; họ đang ở trong một lối đi hẹp giữa những tòa tháp bóng tối đang dịch chuyển. Họ nghe thấy những tiếng nói, tiếng thầm thì, rên rỉ và một tiếng thở dài xào xạc bất tận; mặt đất rung chuyển bên dưới họ. Họ thấy mình cứ ngồi đó thật là lâu và họ sợ hãi; nhưng rồi bóng tối và tiếng rì rầm cũng trôi qua, biến mất giữa những nhánh núi.

Xa về phía Nam trên Lũy Tù Và, vào lúc nửa đêm người ta nghe thấy một tiếng động lớn, như cơn gió tràn qua thung lũng, rồi mặt đất rúng động; tất cả đều sợ hãi và không ai dám ra ngoài. Nhưng khi trời sáng họ đi ra và sửng sốt; bởi xác lũ Orc đã không còn ở đó, cả rừng cây cũng vậy. Xa tít bên dưới thung lũng Hẻm cánh đồng cỏ bị nghiến nát chuyển sang màu nâu, cứ như thể những người chăn thả khổng lồ đã thả ra đó những đàn gia súc đông đảo; nhưng cách hào khoảng một dặm một hố lớn đã được đào trên đất, và trên đó đã được chất thành một quả đồi. Con Người tin rằng lũ Orc mà họ tiêu diệt đã được chôn dưới đó; còn những tên bỏ chạy vào rừng có nằm đó cùng không thì chẳng ai biết được, bởi không một ai dám đặt chân lên quả đồi. Sau đó nó được đặt cái tên Đồi Chết, và chẳng cây cỏ nào mọc được ở trên đó. Nhưng những thân cây kỳ lạ không bao giờ thấy ở Lòng Chảo Hẻm nữa; chúng đã quay lại trong đêm, và ra đi xa mãi về những thung lũng tối tăm của Fangorn. Chúng đã trả thù lũ Orc như vậy đấy.

Đêm hôm đó nhà vua và đội quân của ông không ngủ thêm được nữa; nhưng họ cũng không nhìn hay nghe thấy điều kỳ lạ nào khác, ngoại trừ một điều: tiếng dòng sông bên cạnh đột nhiên thức tỉnh. Có tiếng nước xiết hối hả tràn xuống giữa những tảng đá; và khi nó đi qua, dòng Isen lại chảy và lòng sông lại sủi bọt như vốn vẫn thế trước nay.

Lúc rạng đông họ lại sửa soạn lên đường. Ánh sáng tới xám xịt và mờ ảo, họ không nhìn thấy mặt trời lên. Sương mù chen dày đặc bầu không phía trên, còn khắp mặt đất xung quanh họ là mùi hôi thối nồng nặc. Giờ đây họ đi chậm rãi trên con đường cổ. Đường rộng và cứng, và được chăm sóc chu đáo. Mờ ảo sau màn sương họ nhìn thấy nhánh núi dài vươn lên ở bên trái. Họ đã đi vào Nan Curunír, Thung Lũng Phù Thủy. Đó là một thung lũng chìm trong cánh núi, chỉ mở ra về phía Nam. Nơi đây đã từng đẹp đẽ và xanh tốt, có dòng Isen chảy qua, sâu và xiết trước khi ra tới đồng bằng; bởi con sông được hợp thành từ biết bao dòng nước và những con suối nhỏ giữa khu đồi được mưa gột rửa, và trải ra khắp xung quanh nó đã từng là một vùng đất hiền hòa, màu mỡ.

Giờ thì không còn như vậy. Bên kia tường thành Isengard vẫn còn những thửa ruộng được canh tác nhờ công những nô lệ của Saruman; nhưng phần lớn thung lũng đã trở nên tiêu điều toàn cỏ dại và bụi gai. Mâm xôi bò lan khắp mặt đất, hoặc leo đầy trên các bờ bụi, tạo thành những hang rậm rạp cho những loài thú nhỏ trú ẩn. Không có cây cao nào mọc ở đó; nhưng giữa những luống cỏ vẫn thấy được những gốc cây bị đốt hoặc bị rìu đốn, còn lại từ những khóm rừng cổ đại. Đó là một vùng đất buồn thảm, giờ lặng im như tờ chỉ trừ tiếng đá ồn ào trong dòng nước xiết. Khói và hơi nước lởn vởn thành những đụn mây ảm đạm, lẩn khuất trong những vùng lòng chảo. Đội kỵ binh không nói gì. Nhiều người cảm thấy nghi ngại, tự hỏi liệu cuộc hành trình sẽ dẫn họ tới kết cục tối tăm nào.

Sau khi họ đi thêm vài dặm, con đường trở nên rộng như đại lộ, lát những phiến đá phẳng lớn được đẽo rồi xếp đặt bằng một tay nghề cao; không hề thấy lá cỏ nào mọc giữa những khe nối. Hai rãnh sâu, chứa đầy nước chảy róc rách, chạy xuống dọc hai bên đường. Đột nhiên một cây cột cao sừng sững hiện lên trước mặt họ. Cột màu đen, trên đỉnh đặt tảng đá lớn, được tạc và sơn thành hình một Bàn Tay Trắng dài. Ngón tay chỉ lên phía Bắc. Giờ họ biết cổng Isengard chắc chắn chẳng còn xa nữa, và trái tim họ nặng trĩu; nhưng mắt họ lại chẳng nhìn xuyên qua được màn sương phía trước.

Nằm qua suốt bao năm trường dưới nhánh núi trong Thung Lũng Phù Thủy là một công trình cổ xưa mà Con Người gọi là Isengard. Nó được tạo hình một phần trong thời kỳ hình thành dãy núi, thế nhưng Con Người từ Tây Châu từ thời xa xưa đã đổ vào đó công sức lao động vĩ đại; còn Saruman cũng đã cư ngụ ở đó từ rất lâu rồi, và cũng chẳng ngồi không.

Dáng dấp nơi đó thế này, trong thời gian Saruman đang ở đỉnh cao quyền phép, và được biết bao người coi là thủ lĩnh hội Phù Thủy: Một vòng thành đá khổng lồ, tựa như những vách đá chót vót, đứng nhô ra khỏi bóng che của sườn núi, nơi từ đó nó chạy ra rồi vòng trở lại. Chỉ có duy nhất một lối vào ở đó, một cổng vòm khổng lồ khoét vào bức tường phía Nam. Từ đây một đường hầm dài được đục xuyên qua vách đá đen; đóng lại ở cả hai đầu cửa hầm là những cánh cổng sắt đồ sộ. Cách chế tạo và gắn cổng trên những bản lề khổng lồ, những trụ thép đóng sâu vào đá sống, làm cho khi cổng không bị chốt thì chỉ cần tay đẩy nhẹ nhàng cũng khiến chúng mở ra mà không gây tiếng động nào. Nếu có ai đi vào và cuối cùng ra được khỏi đường hầm đầy tiếng vọng đó, người đó sẽ thấy một vùng đồng bằng, một hình tròn lớn, hơi trũng xuống như chiếc bát nông khổng lồ: khoảng một dặm đo từ mép này qua tới mép đối diện. Một thời nó từng rất xanh tươi và chằng chịt những con đường lớn, cùng những khóm rừng trĩu quả được tưới tắm nhờ những dòng suối chảy từ dãy núi vào một hồ nước. Nhưng vào thời kỳ sau này của Saruman chẳng còn thứ gì màu xanh mọc ở đây nữa. Những con đường được lát bằng đá phiến, tối màu và cứng; và dọc theo rìa đường thay vì cây cối là những hàng cột dài, một số làm bằng cẩm thạch, số khác bằng đồng và sắt, nối với nhau bằng những sợi xích nặng trịch.

Có rất nhiều nhà cửa ở đó, những căn phòng, những tòa sảnh, hành lang, được tạc và đào sâu vào mặt trong vòng tường thành, vì thế nhìn ra toàn bộ khoảng không gian tròn ở giữa là vô vàn những ô cửa và cửa sổ tăm tối. Ở đó đủ chỗ cho hàng nghìn người trú ngụ, công nhân, đầy tớ, nô lệ, lính tráng cùng kho chứa vũ khí rộng lớn; ở đó lũ sói cũng được nuôi nhốt trong những hang sâu bên dưới. Bản thân khoảng đồng bằng cũng bị đào bới. Những hố sâu đào xuống lòng đất; miệng hố đắp những gò thấp hoặc vòm đá che lên, vì thế dưới ánh trăng Vòng Thành Isengard trông như nghĩa địa những kẻ chết không thanh thản. Bởi mặt đất lúc nào cũng rung chuyển. Những hố sâu đổ xuống biết bao con đường dốc, rồi cầu thang xoắn, xuống những động sâu hơn nữa; dưới đó là những kho tàng, nhà kho, xưởng đúc vũ khí, xưởng rèn và lò luyện kim lớn của Saruman. Ở đó những guồng sắt quay không ngừng nghỉ, và búa nện liên hồi. Đêm xuống từng chùm hơi nước bốc lên qua các lỗ thông, hắt từ phía dưới lên ánh sáng đỏ, xanh lam, và cả màu xanh lục độc.

Mọi con đường giữa hai hàng xích đều chạy vào trung tâm. Đứng đó là một tòa tháp hình dáng phi thường. Nó được tạo hình bởi thợ xây dựng thời xa xưa, những người đã mài nhẵn Vòng Thành Isengard, song trông nó dường như không phải thứ được xây nên bởi bàn tay Con Người, mà được bóc ra từ xương của đất trong cơn vật vã ngàn xưa của dãy đồi. Nó là một chóp nhọn, một hòn đảo đá, đen đúa và láng bóng: bốn trụ đá nhiều mặt hợp liền làm một, nhưng lên đến gần đỉnh chúng mở toác ra thành những cái sừng, đầu sừng nhọn như mũi giáo, sắc cạnh như dao. Ở giữa bốn sừng là một khoảng không hẹp, lát một nền đá nhẵn bóng, trang trí những ký hiệu kỳ lạ, đủ để một người có thể đứng ở độ cao năm trăm bộ phía trên đồng bằng. Đó là Orthanc thành trì của Saruman, một cái tên (không biết vô tình hay cố ý) có tới hai nghĩa; theo tiếng Tiên orthanc có nghĩa là Đỉnh Răng Nanh còn theo ngôn ngữ cổ đất Mark thì có nghĩa là Tâm Trí Xảo Quyệt.

Isengard là một nơi hùng mạnh và siêu việt, đã từng đẹp đẽ trong suốt bao lâu; nhiều lãnh chúa vĩ đại từng sống ở đó, những người gác biên thùy phía Tây cho Gondor, và cả những nhà thông thái biết xem tinh tú. Thế nhưng Saruman đã dần dần hướng nó theo mục đích đảo điên của lão, và khiến nó tốt đẹp hơn theo quan niệm sai lầm của lão - bởi tất cả những tà thuật và thủ đoạn tinh vi mà vì chúng lão đã chấp nhận từ bỏ sự thông thái trước đây, những thứ mà lão mơ tưởng là của riêng lão, thực tế chẳng đến từ chốn nào khác ngoài Mordor; chính vì vậy thành quả lão tạo ra chẳng là gì ngoài sự sao chép lặt vặt, thứ mô hình trẻ con hay sự nịnh nọt nô bộc, bắt chước tòa lâu đài sừng sững, xưởng đúc vũ khí, nhà tù, lò luyện hùng mạnh Barad-dûr, tức tòa Tháp Tối, nơi chưa từng bị bất cứ địch thủ nào thách thức, nơi cười nhạo với xu nịnh, vẫn đang chờ thời cơ, tự tin trong sự kiêu hãnh và sức mạnh không thể đo đếm của nó.

Đó là thành trì của Saruman, theo tiếng tăm đồn đại; bởi trong ký ức những ai còn sống, người Rohan không ai từng vượt qua cổng đó, có lẽ ngoại trừ một số ít, như Lưỡi Giun, đã bí mật lẻn vào đó và không kể lại cho ai những gì chúng thấy.

Lúc này Gandalf thúc ngựa về phía cây cột lớn có Bàn Tay, và đi qua nó; khi ông đi qua, đội Kỵ Sĩ kinh ngạc nhìn thấy Bàn Tay không còn màu trắng nữa. Nó ố như màu máu khô; và khi nhìn gần hơn họ thấy những móng tay màu đỏ. Gandalf chẳng thèm để ý cứ đi tiếp vào màn sương, và họ miễn cưỡng đi theo. Giờ đây khắp xung quanh họ, như thể vừa có một trận lũ bất ngờ tràn qua, là những ao nước rộng nằm dọc con đường, lấp đầy các chỗ trũng, những con lạch rỉ rách xuống giữa những tảng đá.

Cuối cùng Gandalf dừng ngựa ra hiệu gọi; họ đi tới, và thấy phía trước ông màn sương mù đã tan đi, và nắng nhạt đang tỏa xuống. Lúc này đã là quá trưa. Họ đã đến cổng Isengard.

Nhưng những cánh cổng đã bị vặn xoắn rồi quăng nằm dưới mặt đất. Và khắp xung quanh là đá, vỡ vụn thành vô số mảnh nham nhở, bị vứt tung tóe khắp nơi, hoặc chất thành những đống đổ nát. Chiếc cổng vòm lớn vẫn đứng, nhưng giờ nó mở bung vào khe đá không mái: đường hầm phơi ra trần trụi, trên những bức tường như vách núi toác ra những vết rách, lỗ hổng to tướng ở cả hai bên; những tháp canh bị đập nát thành bụi. Giả như Đại Dương có phẫn nộ dâng lên rồi đổ ào xuống dãy đồi cùng bão tố, thì cũng chẳng gây nên cảnh đổ nát lớn hơn.

Đồng bằng tròn bên kia mù mịt hơi nước: như một vạc lớn sôi sục, bên trong là cảnh tan nát những cột chống, những thanh rầm bị ném văng và trôi nổi, có cả những rương lẫn thùng và đồ đạc vỡ hỏng. Những cột trụ bị xoắn nghiêng ngả vẫn nhô thân rách toạc lên khỏi mặt nước ngập, nhưng toàn bộ đường sá đã bị nhấn chìm. Xa về phía trước, bị che khuất một phần trong mây cuộn, hiện ra sừng sững hòn đảo đá. Tòa tháp Orthanc vẫn vươn cao tăm tối, không bị phá hủy bởi cơn bão tố. Một vùng nước trắng táp quanh chân tháp.

Nhà vua và toàn đội quân ngồi lặng trên lưng ngựa, kinh ngạc, hiểu rằng quyền lực của Saruman đã bị quật đổ; nhưng bằng cách nào thì họ chẳng thể đoán ra. Và giờ họ quay nhìn về phía cổng vòm và những cánh cổng bị phá hủy. Họ thấy ở ngay bên cạnh đó có một đống đổ nát lớn; và đột nhiên họ nhận ra trên ấy có hai hình người nhỏ bé nằm dài ung dung, mặc đồ xám, khó nhìn thấy được giữa đống đất đá. Bên cạnh họ bày la liệt những chai cùng lọ và bát đĩa, như thể họ vừa chén một bữa no nê, và giờ đang nghỉ ngơi sau khi lao động. Một người có vẻ như đang ngủ; còn người kia đang khoanh chân, gối đầu vào tay, ngồi dựa lưng vào một tảng đá vỡ mà thổi ra từ miệng những làn dài cùng những vòng nhỏ khói xanh mỏng mảnh.

Théoden và Éomer cùng toàn bộ quân sĩ ngạc nhiên ngây ra nhìn hai kẻ đó một lúc. Giữa toàn bộ đống đổ nát Isengard, dường như đây là cảnh tượng kỳ lạ nhất đối với họ. Thế nhưng trước khi nhà vua kịp cất lời, hình người nhỏ nhắn thở ra khói đột nhiên nhận ra sự có mặt của họ, khi họ im lặng ngồi ngay trước bức màn sương mù. Anh ta vùng đứng dậy. Trông như một thanh niên trẻ tuổi, hoặc có vẻ là như vậy, cho dù chỉ cao chưa bằng nửa người thường; cái đầu tóc nâu xoăn tít của anh ta không mũ mão, nhưng trên người lại khoác áo choàng cũ kỹ bụi đường có cùng màu sắc và kiểu dáng với những đồ các bạn đồng hành của Gandalf đã mặc khi đến Edoras. Anh ta cúi người rất thấp, một tay đặt lên ngực. Rồi, dường như không để ý đến sư có mặt của thầy phù thủy và bạn bè ông, anh ta quay về phía Éomer và nhà vua.

“Xin chào mừng các ngài đến với Isengard!” anh ta nói. “Chúng tôi là lính giám môn. Meriadoc, con trai Saradoc là tên tôi; và bạn của tôi đây, người, than ôi! đã lả đi vì mệt mỏi” - nói đến đây anh ta lấy chân thúc cho người kia một cú - “là Peregrin, con trai Paladin, dòng dõi Gia Tộc Took. Xa tít về phương Bắc là quê hương chúng tôi. Chúa Tể Saruman đang ở bên trong; nhưng lúc này ông ta đang trốn trong phòng cùng một cái Lưỡi Giun, nếu không thì chắc chắn ông ta đã ra đây nghênh đón khách quý rồi.”

“Chắc chắn là thế rồi!” Gandalf cười nói. “Thế có phải Saruman đã sai các cậu ra canh cánh cổng bị phá hỏng của ông ta, và theo dõi khách đến, khi nào các cậu có thể bớt chút thời gian dành cho chai lọ và bát đĩa không?”

“Không, thưa quý ông, ông ta trót không nhớ ra điều đó,” Merry rầu rĩ trả lời. “Ông ta quá bận rộn. Lệnh cho bọn cháu đến từ Cây Râu, người đã tiếp quản quyền điều hành Isengard. Ông ấy đã yêu cầu bọn cháu chào đón Chúa đất Rohan bằng lời lẽ thích hợp. Cháu đã cố hết sức.”

“Thế còn bạn đồng hành của các ngươi thì sao? Ta và Legolas thì sao?” Gimli hét toáng lên, gã không thể kìm lòng lâu hơn nữa. “Đồ ranh con, đồ lêu lổng lông lá cả chân lẫn đầu! Các ngươi đã dẫn bọn ta vào một cuộc truy lùng được lắm! Hai trăm lý, qua đầm lầy và rừng sâu, qua chiến tranh và chết chóc, chỉ để giải thoát các ngươi! Và giờ thì bắt được các ngươi ở đây đang ăn không ngồi rồi - và hút thuốc! Hút thuốc! Các ngươi lấy thuốc ở đâu ra thế hả đồ quỷ sứ? Búa kìm ơi! Ta bị giằng xé giữa thịnh nộ và hân hoan, đến độ nếu ta không nổ tung ra thì sẽ là chuyện lạ đấy!”

“Anh nói thay tôi rồi đấy, Gimli,” Legolas cười to. “Cho dù tôi thì thèm biết họ lấy rượu ở đâu ra hơn.”

“Có một thứ các anh không bắt được trong cuộc truy lùng của các anh, đó là đầu óc lanh lợi,” Pippin vừa nói vừa mở một mắt. “Các anh tìm thấy bọn em ở đây ngồi trên trường chiến thắng, giữa đống chiến lợi phẩm, mà còn thắc mắc làm sao bọn em lại có được chút an ủi xứng đáng này!”

“Xứng đáng ư?” Gimli nói. “Không thể tin được!”

Đội Kỵ Sĩ cười phá. “Không nghi ngờ là chúng ta đang chứng kiến cuộc đoàn tụ của những người bạn thân,” Théoden nói. “Vậy đây chính là những người thất lạc trong hội đồng hành của ông sao, Gandalf? Mỗi một ngày lại được số phận đem đến những điều kỳ lạ. Tôi đã được chứng kiến quá nhiều điều kể từ khi rời khỏi nhà mình; và giờ đứng ngay trước mắt tôi lại thêm một giống người khác bước ra từ truyền thuyết. Đây chẳng phải là những người Tí Hon, mà vài người trong số chúng tôi gọi là Holbytlan đó sao?”

“Xin vui lòng gọi là Hobbit, thưa bệ hạ,” Pippin nói.

“Hobbit ư?” Théoden nói. “Ngôn ngữ của các ngươi thay đổi thật kỳ lạ; nhưng cái tên đó lại nghe không hề thiếu tương xứng. Hobbit! Chẳng có báo cáo nào ta từng nghe lại có thể sánh được với sự thật.”

Merry cúi người; và Pippin cũng đứng dậy cúi người thật thấp. “Ngài thật lịch thiệp, thưa bệ ha; hoặc tôi hy vọng có thể hiểu lời nhận xét của ngài như vậy,” cậu nói. “Và đây là một điều kỳ lạ nữa! Tôi đã lang thang qua bao vùng đất, kể từ luc rời khỏi nhà mình, và chưa bao giờ cho đến tận lúc này tôi gặp bất cứ ai biết một câu chuyện nào liên quan tới người Hobbit.”

“Người của ta vốn xuất thân từ phương Bắc từ lâu lắm rồi,” Théoden nói. “Nhưng ta không định lừa dối các ngươi đâu: chúng ta không biết câu chuyện nào về người Hobbit cả. Tất cả những gì truyền lại cho chúng ta chỉ là ở rất xa, qua biết bao sông bao núi, có một giống người tí hon sống trong những cái hốc trong đồi cát. Nhưng chẳng có truyền thuyết nào kể về chiến công của họ, bởi nghe nói rằng họ không làm nhiều, và luôn lảng tránh khỏi tầm mắt con người bằng cách biến mất trong nháy mắt; họ còn có thể cải giọng bắt chước tiếng chim hót. Nhưng có vẻ như vẫn còn có nhiều chuyện đáng nói hơn.”

“Chắc chắn là vẫn còn, thưa bệ hạ,” Merry nói.

“Ví dụ một điều,” Théoden nói, “ta chưa từng nghe nói rằng họ phun khói ra đằng mồm.”

“Điều đó không có gì ngạc nhiên,” Merry trả lời, “bởi đó là một nghệ thuật mà chúng tôi mới thực hành có vài thế hệ. Tobold Rúc Tù Và, thị trấn Dãy Dài ở Tổng Nam, là người đầu tiên trồng thứ cỏ hút đích thực tại vườn nhà, vào khoảng năm 1070 theo niên lịch của bọn tôi. Làm thế nào mà già Toby bắt gặp loại thực vật này…”

“Ngài không biết mối nguy của ngài rồi, Théoden,” Gandalf cắt lời. “Những anh chàng Hobbit này sẵn sàng ngồi trên đống đổ nát mà kể về niềm vui thích cỗ bàn, hay những việc vặt của cha họ, ông họ, cụ họ, và cả những người họ hàng cách xa cả chín hệ, nếu ngài khuyến khích họ bằng sự kiên nhẫn vô hạn độ. Để khi khác thích hợp hơn sẽ kể lịch sử tục hút thuốc. Cây Râu đâu rồi. Merry?”

“Cháu tin là ông ấy đang ở mặt Bắc. Ông ấy đi kiếm thức uống - là nước sạch. Đa phần người Ent đang đi cùng ông ấy, vẫn còn bận rộn dở công việc - ở đằng kia,” Merry khuơ tay về phía hồ nước bốc hơi; và lúc nhìn theo, họ nghe thấy vọng lại tiếng ầm ào và soàn soạt, cứ như thể đang có trận đá lở lao xuống từ vách núi. Ở tít phía xa vang lên tiếng hoom-hom, như tiếng tù và đang thổi đắc thắng.

“Và vậy là Orthanc bị bỏ mặc không có ai canh gác ư?” Gandalf hỏi.

“Có nước,” Merry nói. “Nhưng Cây Nhanh Nhảu và vài người khác nữa đang canh chừng nó. Không phải tất cả những cột và trụ dưới đồng bằng kia đều là do Saruman dựng lên đâu. Cháu nghĩ Cây Nhanh Nhảu đang ở cạnh tháp đá, gần chân cầu thang.”

“Phải rồi, một người Ent màu xám cao lớn đang đứng đó,” Legolas nói, “nhưng tay ông ấy đang buông thõng, và ông ấy đứng im như một thân cây làm cổng.”

“Đã quá trưa rồi,” Gandalf nói, “và chúng ta dẫu sao cũng chưa ăn tí gì từ sáng sớm. Song ta muốn gặp Cây Râu càng sớm càng tốt. Ông ấy không để lại lời nhắn nào sao, hay bát đĩa và chai lọ đã xóa sạch khỏi đầu các cậu rồi?”

“Ông ấy có để lại lời nhắn,” Merry nói, “cháu đã định thông báo, thế mà lại bị ngăn cản bởi bao nhiêu câu hỏi khác. Cháu được yêu cầu nói nếu Chúa đất Mark và Gandalf đi đến bức tường phía Bắc họ sẽ thấy Cây Râu ở đó, và ông ấy sẽ chào đón họ. Cháu xin được nói thêm rằng họ cũng sẽ thấy những thức ăn thượng hạng ở đó, đã được tìm ra và lựa chọn bởi những kẻ đầy tớ hèn mọn này.” Cậu cúi người.

Gandalf cười phá. “Vậy tốt hơn rồi đấy!” ông nói. “Nào, Théoden, ngài sẽ đi cùng tôi đến chỗ Cây Râu chứ? Chúng ta sẽ phải đi vòng xung quanh, nhưng không xa đâu. Khi nào gặp Cây Râu, ngài sẽ học hỏi được nhiều điều. Bởi Cây Râu là Fangorn, là lão làng và chỉ huy của người Ent, và khi nói chuyện với ông ấy ngài sẽ được nghe tiếng nói của kẻ già cả nhất trong số tất cả những gì đang sống.”

“Tôi sẽ đi cùng ông,” Théoden nói. “Tạm biệt, những người Hobbit của ta! Cầu mong chúng ta sẽ gặp lại nhau trong nhà của ta! Ở đó các ngươi sẽ ngồi bên cạnh ta và kể cho ta nghe tất cả những gì trái tim các ngươi mong muốn: những chiến công của tổ tiên các ngươi, từ thuở niên lịch các ngươi còn nhớ được; và chúng ta cũng sẽ nói chuyện về Già Tobold và kiến thức thảo mộc của ông ấy. Tạm biệt!”

Hai chàng Hobbit cúi người thật thấp. “Vậy đó là Vua Rohan đấy!” Pippin khẽ nói. “Một cụ già rất cừ. Lịch sự ra phết.”

CHƯƠNG IX NHỮNG THỨ TRÔI NỔI

Gandalf và đội quân của nhà vua cưỡi ngựa ra đi, hướng về phía Đông men theo vòng tường thành Isengard đổ nát. Còn Aragorn, Gimli, và Legolas ở lại phía sau. Thả cho Arod và Hasufel chạy đi tìm cỏ, họ đến ngồi bên cạnh hai chàng Hobbit.

“Chà, chà! Cuộc săn đuổi đã kết thúc, và rốt cục chúng ta cũng gặp lại nhau, tại nơi chẳng ai trong số chúng ta nghĩ là sẽ đến,” Aragorn nói.

“Và giờ khi những người vĩ đại đã bỏ đi bàn bạc về những điều trọng đại,” Legolas nói, “có lẽ những thợ săn sẽ biết được lời giải cho những câu đố nho nhỏ của mình. Chúng tôi đã lần dấu các cậu đến tận khu rừng, nhưng vẫn còn nhiều điều tôi muốn được biết sự thật.”

“Và chúng tôi cũng có bao nhiêu điều muốn biết về các anh,” Merry nói. “Chúng tôi đã biết được vài điều thông qua Cây Râu, Già Ent, nhưng chừng đó vẫn còn chưa đủ.”

“Chuyện nào ra chuyện nấy,” Legolas nói. “Chúng tôi là thợ săn, Vậy nên các cậu phải tự kể về bản thân cho chúng tôi trước tiên.”

“Hoặc thứ hai,” Gimli nói. “Việc đó sẽ tốt hơn nếu để sau bữa ăn. Đầu tôi đau nhức lắm; và cũng đã quá trưa rồi. Đồ lêu lổng các ngươi lo mà đền bù bằng cách kiếm cho bọn ta vài thứ chiến lợi phẩm mà các ngươi vừa nói đó. Đồ ăn và thức uống có thể trả được một ít những gì các ngươi còn nợ bọn ta đấy.”

“Vậy thì các anh sẽ được thôi,” Pippin nói. “Các anh muốn ở lại đây luôn hay đến nơi thoải mái hơn trong những gì còn sót lại của phòng gác Saruman - ở đằng kia dưới cổng vòm? Bọn em ra ngoài này ăn, vì còn phải để mắt tới con đường.”

“Chắc là để chưa đến một mắt!” Gimli nói. “Nhưng ta nhất quyết không vào bất cứ ngôi nhà Orc nào; cũng như không chạm đến thức ăn lũ Orc, hay bất cứ thứ gì chúng săn được.”

“Chúng tôi không bắt các anh làm vậy đâu,” Merry nói. “Chúng tôi cũng đã quá đủ với lũ Orc cho suốt cả đời rồi. Nhưng vẫn còn nhiều giống người khác ở Isengard này. Saruman vẫn đủ khôn ngoan không tin cậy riêng mình lũ Orc. Lão sai Con Người gác cổng cho lão: tôi cho rằng đó là một số những nô bộc đáng tin cậy nhất của lão. Dù thế nào thì chúng cũng có được nhiều ân huệ và đồ dự trữ ngon lành.”

“Cả cỏ hút nữa sao?” Gimli hỏi.

“Không, tôi không nghĩ thế,” Merry cười phá lên. “Nhưng đó lại là một câu chuyện khác mà anh có thể đợi đến sau bữa trưa.”

“Vậy thì chúng ta đi ăn trưa thôi!” gã Người Lùn nói.

Hai chàng Hobbit dẫn đường; họ đi qua cổng vòm tới một cửa rộng bên trái, trên đỉnh một cầu thang. Nó mở thẳng vào một gian phòng lớn, đầu kia phòng lại có nhiều cửa khác nhỏ hơn, còn có cả lò sưởi và ống khói ở một bên tường. Gian phòng được tạc từ đá; và chắc hẳn ngày xưa nó rất tối tăm, bởi những ô cửa sổ chỉ mở vào đường hầm. Nhưng giờ đây ánh sáng lọt vào qua trần nhà bị đập vỡ. Trong lò sưởi củi đang cháy dở.

“Em đã nhóm lên chút lửa,” Pippin nói. “Nó an ủi bọn em trong màn sương mù. Có rất ít củi quanh đây, và đa số gỗ bọn em tìm được đều ướt. Thế nhưng ống khói thông gió rất tốt: hình như nó thổi xuyên qua đá lên phía trên, và thật may là nó vẫn chưa bị bịt. Một đống lửa là tốt lắm. Em sẽ làm cho các anh món bánh mì nướng. Em sợ là bánh mì đã từ ba bốn ngày nay rồi.”

Aragorn và những người bạn đồng hành thả mình ngồi xuống đầu một chiếc bàn dài, và hai chàng Hobbit biến mất sau một cánh cửa bên trong.

“Nhà kho ở trong đó, và phía trên mặt nước ngập, thật may mắn,” Pippin nói khi họ quay lại khệ nệ với một đống đĩa, bát, cốc, dao và rất nhiều món ăn khác nhau.

“Và anh không cần phải hếch mũi trước số thức ăn này đâu, cậu trẻ Gimli,” Merry nói. “Đây không phải đồ của Orc, mà là thức ăn cho người, như Cây Râu gọi. Anh có muốn bia hay rượu gì không? Có một thùng trong kia - cũng khá được. Và đây món thịt lợn muối hảo hạng. Hoặc tôi có thể cắt cho anh vài lát thịt xông khói và nướng qua, nếu anh thích. Tôi rất tiếc không có món gì xanh cả: việc giao hàng hơi bị ngưng trệ trong mấy ngày gần đây! Tôi không thể mời anh bất cứ thứ gì ngoài bơ và mật ong để ăn cùng bánh mì. Anh hài lòng chứ?”

“Tất nhiên là hài lòng rồi,” Gimli nói. “Món nợ đã được trừ đi khá nhiều rồi đấy.”

Chẳng lâu sau ba người bắt đầu bận rộn với bữa ăn; còn hai chàng Hobbit, không hề tỏ ra ngượng nghịu, cùng bắt đầu sửa soạn bữa thứ hai. “Chúng ta phải thù tiếp khách khứa chứ,” họ nói.

“Sáng nay các cậu hiếu khách ghê gớm,” Legolas cười nói. “Nhưng nếu chúng tôi không đến, chắc các cậu cũng đã kịp thù tiếp nhau thôi.”

“Có lẽ vậy; mà tại sao lại không chứ?” Pippin nói. “Bọn em đã phải ăn uống vô cùng tồi tệ cùng lũ Orc, mà ngay cả trước đó cũng đói nhiều ngày rồi. Đã lâu lắm rồi bọn em không được ăn cho thỏa thích.”

“Có vẻ như điều đó chẳng hại gì các cậu cả,” Aragorn nói “Thực tế là nhìn các cậu còn cực kỳ sung sức.”

“Đúng thật, đúng là như vậy,” Gimli vừa nói vừa nhìn họ từ đầu xuống chân qua miệng cốc. “Ô kìa, tóc các ngươi dày và xoăn gấp đôi so với khi chúng ta chia tay; và ta dám thề rằng cả hai ngươi đều có vẻ lớn lên sao đó, nếu điều đó còn có thể đối với người Hobbit ở độ tuổi các ngươi. Dù sao thì tay Cây Râu này cũng đã không bỏ đói các ngươi.”

“Không đâu,” Merry nói. “Thế nhưng người Ent chỉ uống thôi, mà uống thì chẳng thể thỏa mãn được. Thức uống của Cây Râu bổ dưỡng đấy, nhưng người ta vẫn cảm thấy cần gì đó rắn hơn. Và ngay cả lembas mà được đổi món cũng tốt.”

“Các cậu đã uống nước của người Ent rồi phải không?” Legolas nói. “Chà, vậy thì tôi nghĩ chắc mắt Gimli không hề đánh lừa đâu. Có nhiều bài ca kỳ lạ hát về thức uống trong rừng Fangorn.”

“Và nhiều câu chuyện kỳ lạ đã kể về vùng đất đó,” Aragorn nói. “Tôi chưa bao giờ vào trong đó. Nào, hãy kể cho tôi thêm về nó đi, và về người Ent nữa!”

“Người Ent,” Pippin nói, “người Ent là - à người Ent ai cũng khác nhau là điều thứ nhất. Thế nhưng mắt của họ, mắt của họ rất kỳ lạ.” Cậu cố lúng búng ra vài từ để rồi im lặng. “Ờ, à,” cậu tiếp tục, “các anh đã thấy vài người từ xa rồi đấy - hoặc ít ra là họ đã nhìn thấy các anh, và thông báo rằng các anh đã lên đường - và em đoán là các anh sẽ nhìn thấy nhiều người khác nữa trước khi các anh đi khỏi đây. Các anh phải tự tìm hiểu lấy thôi.”

“Nào, nào!” Gimli nói. “Chúng ta đang bắt đầu từ giữa chừng câu chuyện đấy. Ta muốn nghe theo đúng trình tự cơ, bắt đầu từ cái ngày kỳ lạ mà đoàn chúng ta tan vỡ.”

“Anh sẽ được nghe, nếu có thời gian,” Merry nói. “Nhưng trước tiến - nếu anh đã ăn xong - anh nên nhồi tẩu và bật lửa. Và rồi trong một lúc chúng ta có thể làm ra vẻ tất cả đều đang an toàn ở Bree, hay ở Thung Đáy Khe.”

Cậu lấy ra một chiếc túi da nhỏ đựng đầy thuốc lá sợi. “Chúng tôi có hàng đống thứ này,” cậu nói, “và các anh có thể đóng gói bao nhiêu tùy thích, khi chúng ta lên đường. Sáng nay chúng tôi đã phải làm mấy việc chạy lụt, Pippin và tôi. Có rất nhiều thứ trôi nổi lung tung. Chính Pippin đã tìm thấy hai thùng nhỏ, mà tôi đoán là trôi ra từ hầm chứa hay nhà kho nào đó. Khi mở ra, chúng tôi thấy chúng chứa đầy thứ này: một loại cỏ hút không thể ngon hơn, và không hề bị hư hỏng.”

Gimli lấy một chút, chà giữa hai lòng bàn tay rồi hít một hơi. “Cảm giác thật tuyệt, và cái mùi thật ngon,” gã nói.

“Tuyệt mà!” Merry nói. “Gimli thân mến ạ, đó là Lá Đáy Dài cơ đấy! Có cả nhãn hàng Rúc Tù Và in trên thùng, rõ ràng như ban ngày. Bằng cách nào nó đến được đây thì tôi chịu. Tôi đoán thứ này dành cho Saruman dùng riêng. Tôi không ngờ rằng nó lại ra đi xa đến vậy. Nhưng giờ thì nó thật là có ích hết sức!”

“Sẽ có ích,” Gimli nói, “nếu ta có tẩu mà hút. Than ôi, tôi đã đánh mất tẩu ở Moria rồi, hoặc trước đó nữa. Chẳng nhẽ không có cái tẩu nào trong đống chiến lợi phẩm của các ngươi sao?”

“Không, tôi sợ là không có,” Merry nói. “Chúng tôi không tìm thấy cái nào cả, ngay cả ở trong phòng gác này. Có vẻ như Saruman giữ lại thứ tốt đó cho riêng lão ta. Và tôi nghĩ chẳng ích gì nếu chúng ta gõ cửa Orthanc cầu xin lão ta một chiếc tẩu hút đâu! Chúng ta sẽ phải dùng chung thôi, giống như bạn bè tốt lúc túng quẫn vẫn làm.”

“Khoan chút đã nào!” Pippin nói. Cho tay vào ngực áo khoác cậu lấy ra một cái túi mềm nhỏ treo vào dây. “Em giữ một hai của báu kỹ trong người, đối với em cũng quý giá như những chiếc Nhẫn vậy. Thứ này là một: chiếc tẩu gỗ cũ của em. Và đây là thứ hai: một chiếc còn chưa sử dụng. Em đã mang theo suốt quãng đường dài, dù em chẳng biết vì sao nữa. Khi phần cỏ hút em mang đã hết, em đã chẳng mong có thể tìm thấy thêm trong cuộc hành trình. Nhưng cuối cùng bây giờ nó lại có ích.” Cậu giơ lên một chiếc tẩu nhỏ có phần bát thuốc rộng và dẹt, rồi đưa cho Gimli. “Thế này đã dàn xếp xong nợ nần giữa chúng ta chưa?” cậu hỏi.

“Đã dàn xếp xong!” Gimli kêu lên. “Hỡi người Hobbit cao thượng, thế này lại khiến ta lún sâu vào nợ nần với ngươi rồi.”

“Chà, tôi sẽ quay lại không gian thoáng đãng, để xem gió và bầu trời đang làm gì!” Legolas nói.

“Chúng tôi sẽ đi cùng anh,” Aragorn nói.

Họ đi ra rồi buông mình ngồi lên đống đá trước cổng. Giờ họ đã có thể nhìn xa xuống thung lũng; màn sương mù đang tản bớt và trôi đi cùng làn gió nhẹ.

“Giờ thì chúng ta hãy nghỉ ngơi ở đây chốc lát!” Aragorn nói. “Chúng ta sẽ ngồi trên đống đổ nát mà nói chuyện như Gandalf vừa nói, trong lúc ông ấy đang bận rộn ở đâu đó. Tôi cảm thấy mệt mỏi như hiếm khi nào từng cảm thấy trước đây.” Chàng quấn chiếc áo choàng xám quanh người, che đi áo giáp, và duỗi thẳng đôi chân dài. Rồi chàng nằm xuống thổi ra từ môi một làn khói mỏng.

“Nhìn kìa!” Pippin nói. “Gã Tuần Du Sải Chân Dài đã trở lại!”

“Gã ta chưa bao giờ đi đâu cả,” Aragorn nói. “Tôi là Sải Chân Dài và là cả Dúnadan nữa, và tôi thuộc về cả Gondor lần Miền Bắc.”

Họ lặng lẽ hút thuốc trong ít lâu, và mặt trời tỏa nắng lên họ, xiên xuống thung lũng qua những đám mây trắng ở tít trên cao phía Tây. Legolas nằm im, nhìn không chớp mắt lên mặt trời và bầu trời, rồi khẽ hát một mình. Cuối cùng chàng ngồi dậy. “Nào!” chàng nói. “Thời gian đang trôi, và sương mù cũng đang bay đi, hoặc có thể đã bay rồi nếu mấy kẻ kỳ lạ các người không phủ khói đầy người. Câu chuyện là thế nào?”

“À, câu chuyện của em bắt đầu bằng việc tỉnh dậy trong bóng đêm và nhận ra toàn thân đang bị trói trong một trại Orc,” Pippin nói. “Để em xem, hôm nay ngày bao nhiêu?”

“Ngày mùng năm tháng Ba theo niên lịch Quận,” Aragorn nói. Pippin làm vài phép tính trên ngón tay. “Mới chín ngày trước!” cậu nói[2]. “Dường như cả năm đã trôi qua kể từ khi bọn em bị bắt. Chà, cho dù nửa thời gian đó trôi qua như một cơn ác mộng, em vẫn nhớ ba ngày vô cùng khủng khiếp sau đó. Merry sẽ sửa cho em, nếu em quên điều gì quan trọng: em sẽ không kể chi tiết: những cây roi, những thứ ôi thiu, mùi hôi thối và tất cả những thứ tương tự như thế; em không dám nhớ lại.” Và sau đó cậu bắt đầu kể về Boromir trong trận chiến cuối cùng và cuộc hành quân của lũ Orc từ Emyn Muil đến Khu Rừng. Những người còn lại ngồi gật gù khi nghe những điểm đúng với suy đoán của họ.

“Đây là vài thứ quý giá mà các cậu đã để rơi,” Aragorn nói. “Các cậu sẽ mừng khi thấy lại chúng.” Chàng nới lỏng thắt lưng dưới áo choàng, rồi lấy ra hai con dao vẫn còn nằm trong vỏ.

“Chà!” Merry nói. “Tôi không bao giờ tưởng tượng còn được thấy lại những thứ đó! Tôi đã dùng dao trang điểm được vài tên Orc; nhưng Uglúk đã tước dao của chúng tôi. Hắn trợn mắt mới kinh làm sao! Đầu tiên tôi tưởng hắn định đâm tôi, nhưng hắn ném những thứ đó đi cứ như thể chúng thiêu đốt hắn.”

“Và đây là ghim cài của cậu. Pippin,” Aragorn nói. “Tôi đã cất kỹ bởi nó là một vật vô cùng quý giá.”

“Em biết,” Pippin nói. “Thật đau đớn phải bỏ rơi nó; nhưng em còn có thể làm được gì nữa?”

“Chẳng thể khác được,” Aragorn trả lời. “Kẻ nào không thể bỏ đi những thứ quý giá lúc cần thiết là kẻ đang bị xích xiềng. Cậu đã làm đúng.”

“Cắt dây trói tay, đúng là một việc làm thông minh!” Gimli nói. “Ngươi đã gặp may lúc đó; thế nhưng có thể nói là ngươi đã nắm lấy cơ hội bằng cả hai tay.”

“Và đã đặt cho chúng tôi một câu đố rất khá,” Legolas nói. “Tôi cứ tưởng các cậu đã mọc cánh!”

“Rất tiếc là không,” Pippin nói. “Nhưng các anh không biết là còn có Grishnákh nữa.” Cậu rùng mình không nói thêm được gì nữa, khiến Merry phải kể nốt những giây phút cuối cùng khủng khiếp: đôi bàn tay mò mẫm, hơi thở nóng bỏng, và sức mạnh đáng sợ nơi đôi tay lông lá của Grishnákh.

“Tất cả những chuyện về lũ Orc từ Barad-dûr, hay Lugbúrz theo cách chúng gọi, khiên tôi lo lắng,” Aragorn nói. “Chúa Tể Hắc Ám đã biết quá nhiều, tay chân của hắn cũng vậy; và hiển nhiên là Grishnákh đã gửi tin qua bên kia Sông Cả sau cuộc cãi lộn. Con Mắt Đỏ sẽ nhìn về phía Isengard. Nhưng dù thế nào thì Saruman cũng đã rơi vào thế gậy ông đập lưng ông rồi.”

“Phải rồi, cho dù bên nào thắng, thì tiền đồ của lão ta vẫn rất xấu,” Merry nói. “Mọi thứ đều bắt đầu hỏng bét với lão ta ngay khi lũ Orc của lão đặt chân lên Rohan.”

“Bọn ta có thoáng thấy lão già ác ôn đó, hoặc ít ra Gandalf ám chỉ như vậy,” Gimli nói. “Ở rìa Khu Rừng.”

“Vào lúc nào vậy?” Pippin hỏi.

“Năm đêm trước,” Aragorn nói.

“Để em xem,” Merry nói, “năm đêm trước - giờ câu chuyện của chúng ta đã đến phần các anh không hề biết chút nào. Chúng tôi đã gặp Cây Râu vào buổi sáng sau khi cuộc chiến diễn ra; và đêm hôm đó chúng tôi nghỉ tại Sảnh Nguồn, một trong số những nhà Ent của ông ấy. Sáng hôm sau chúng tôi đến Ent hội, một cuộc tập hợp của người Ent, và là thứ kỳ quái nhất tôi từng thấy trong suốt cuộc đời. Nó kéo dài suốt ngày hôm đó và ngày hôm sau; và chúng tôi nghỉ qua đêm với một người Ent được gọi là Cây Nhanh Nhảu. Và rồi đến chiều muộn ngày thứ ba của hội nghị đó, người Ent đột nhiên phát tiết. Thật kinh hồn. Cả Khu Rừng căng lên như thể một cơn bão sấm sét đang dồn nén bên trong: rồi tất cả bất thình lình nổ tung. Giá mà các anh được nghe bài hát của họ lúc hành quân.”

“Nếu Saruman nghe được, lão ta giờ có lẽ đã cách đây cả trăm dặm rồi, ngay cả nếu phải chạy bằng chính đôi chân lão,” Pippin nói.

“Dẫu Isengard cứng rắn vững chắc, trơn trụi như xương, lạnh lẽo như sắt,

Ta đi, ta đi, lên đường chiến tranh, đập vỡ cửa đá, chặt nát vòng thành!

Còn nhiều lắm. Một phần lớn bài hát không hề có lời, nghe như giai điệu tù và với cả trống. Kích động cực kỳ. Nhưng em đã tưởng chỉ là hành khúc thì họ hát thế thôi, chỉ là bài hát - cho đến khi em đến đây. Giờ em đã biết rõ hơn rồi.”

“Sau khi màn đêm buông xuống, chúng tôi đi xuống sống núi cuối cùng vào đến Nan Curunír,” Merry tiếp tục. “Cho đến tận lúc đó tôi mới cảm giác là cả Khu Rừng đang di chuyển phía sau bọn tôi. Tôi đã tưởng mình đang mơ một giấc mơ Ent, thế nhưng Pippin cũng thấy điều đó. Cả hai chúng tôi đều phát hoảng; nhưng chúng tôi không được biết gì nhiều hơn cho đến mãi sau này.

“Đó là người Huorn, hay là cách gọi họ của người Ent bằng thứ ‘ngôn ngữ ngắn gọn’. Cây Râu không chịu kể nhiều về họ nhưng tôi nghĩ họ là những người Ent đã gần như biến thành cây hoặc ít nhất là trông giống vậy. Họ đứng đây đó trong khu rừng hoặc dưới hiên rừng, lặng lẽ, canh chừng cây cối không ngừng nghỉ; nhưng tôi tin rằng sâu trong những thung lũng tăm tối còn có hàng trăm hàng trăm người như họ.

“Có một quyền năng rất lớn nơi họ, và dường như họ có khả năng bọc kín mình bằng bóng đêm: rất khó thấy họ di chuyển. Nhưng họ di chuyển đấy. Họ có thể di chuyển hết sức nhanh nhẹn, nếu họ nổi giận. Các anh đang đứng yên ngắm nhìn trời đất, chẳng hạn, hoặc nghe tiếng gió thổi, thế rồi đột nhiên các anh nhận ra mình đang đứng giữa một khu rừng với những thân cây to lớn mò mẫm khắp xung quanh. Họ vẫn còn tiếng nói, và nói chuyện được với người Ent - đó là lý do tại sao họ được gọi là Huorn, Cây Râu nói vậy - nhưng họ đã trở nên kỳ dị và hoang dã. Nguy hiểm nữa. Tôi sẽ sợ hãi lắm khi phải gặp họ, nếu không có người Ent thực thụ nào ở bên để canh chừng họ.

“Vậy là, lúc đầu đêm chúng tôi theo một hẻm núi dài lần xuống đầu trên của Thung Lũng Phù Thủy, người Ent cùng toàn bộ những người Huorn xào xạc phía sau. Dĩ nhiên chúng tôi không thấy họ, nhưng cả bầu không gian tràn ngập những tiếng kẽo kẹt. Trời rất tối, một đêm đầy mây mù. Họ di chuyển với tốc độ rất lớn ngay khi vừa xuống khỏi đồi, và gây tiếng động nghe như gió cuốn. Mặt Trăng không ló ra sau những đám mây, và quá nửa đêm một chút cả một khu rừng cao lớn đã vây quanh mặt phía Bắc Isengard. Không có dấu hiệu gì của kẻ thù hay có ai ra chặn đường. Ánh sáng phát ra le lói từ ô cửa sổ trên cao tòa tháp, và tất cả chỉ có vậy.

“Cây Râu và một vài người Ent khác lần vào, ngay tầm quan sát từ cổng lớn. Pippin và tôi đi cùng ông ấy. Chúng tôi ngồi trên vai Cây Râu nên cảm nhận được sự căng thẳng đến run rẩy trong người ông ấy. Thế nhưng ngay cả khi đã được đánh thức, người Ent vẫn rất thận trọng và kiên nhẫn. Họ đứng im như đá tạc, hít thở và nghe ngóng.

“Rồi bất thình lình một sự rúng động khủng khiếp nổ ra. Tiếng kèn đồng cất lên ầm ĩ, vang vọng khắp các tường thành Isengard. Chúng tôi cứ tưởng đã bị phát hiện, và cuộc chiến chuẩn bị nổ ra. Nhưng lại chẳng hề phải vậy. Toàn bộ quân của Isengard đang hành quân đi. Tôi không biết gì nhiều về cuộc chiến này, hay về những Kỵ Sĩ Rohan, nhưng Saruman dường như rắp tâm tiêu diệt nhà vua và toàn bộ đội quân bằng một cú đánh cuối cùng. Lão đã vét cạn Isengard. Tôi thấy kẻ thù ra đi: những đoàn quân bộ Orc dài bất tận; những đội Orc cưỡi trên sói khổng lồ. Và có cả những đạo quân Người. Rất nhiều trong số chúng mang theo đuốc, và trong ánh lửa tôi nhìn thấy khuôn mặt chúng. Đa phần đều là những người bình thường, khá cao lớn và tóc sẫm màu, trông dữ dội nhưng không đặc biệt tàn ác. Nhưng còn có những tên khác trông rất khủng khiếp: cao như người, nhưng lại có bộ mặt yêu tinh, vàng bủng, gian xảo, mắt xếch. Các anh biết không, chúng ngay lập tức khiến tôi liên tưởng đến tay Người miền Nam ở Bree; chỉ là hắn không giống hệt lũ Orc như đa số bọn này.”

“Tôi cũng đã nghĩ đến hắn,” Aragorn nói. “Chúng tôi đã phải giải quyết rất nhiều lũ nửa người nửa Orc này ở Hẻm Helm. Giờ có vẻ đã rõ ràng rằng tay Người miền Nam đó làm gián điệp Saruman; thế nhưng hắn làm việc với lũ Kỵ Sĩ Đen hay cho một mình Saruman thì tôi không biết. Những kẻ xấu xa này rất khó biết khi nào chúng cùng trong một hội, còn khi nào chúng đang lừa dối lẫn nhau.”

“Chà, nếu tính tất cả các loại thì phải có ít nhất mười nghìn tên,” Merry nói. “Chúng mất tới một giờ mới qua hết cổng. Một số đi xuống con đường về phía Khúc Cạn, còn một số khác vòng đi hướng về phía Đông. Một cây cầu đã được xây dưới đó, cách đây khoảng một dặm, nơi dòng sông chảy qua một đoạn rất sâu. Giờ nếu đứng dậy các anh có thể nhìn thấy nó. Tất cả bọn chúng đều hát hò bằng giọng chói tai, rồi cười cợt, ồn ào điếc cả tai. Tôi nghĩ tình thế trước mặt Rohan quả là đen tối. Nhưng Cây Râu không hề xê dịch. Ông ấy nói: ‘Việc của ta đêm nay là với Isengard, với đá và sỏi.’

“Nhưng, cho dù không nhìn thấy điều gì đang xảy ra trong đêm tối, tôi tin rằng người Huorn đã bắt đầu di chuyển về phía Nam, ngay khi cổng lại đóng lại. Tôi nghĩ việc của họ là với lũ Orc. Đến sáng hôm sau họ đã ở tít xa dưới thung lũng; hoặc ít nhất là ở đó xuất hiện một vùng bóng đen mà chẳng ai có thể nhìn thấu qua.

“Ngay khi Saruman đã cử hết toàn bộ quân của lão, là đến lượt chúng tôi. Cây Râu đặt chúng tôi xuống, đi lên phía cổng, bắt đầu nện vào cổng và réo gọi Saruman. Không hề có tiếng trả lời, ngoại trừ tên và đá lao xuống từ trên tường thành. Thế nhưng thứ tên đó vô hại với người Ent. Dĩ nhiên chúng làm họ đau, và khiến họ tức điên: như lũ ruồi đốt. Nhưng người Ent có thể găm đầy tên Orc như gối cắm kim, mà chẳng tổn hại gì nhiều. Họ không thể trúng độc, là một; và da của họ có vẻ rất dày, cứng hơn vỏ cây. Chắc phải bổ hết sức một phát rìu mới có thể khiến họ bị thương nghiêm trọng. Họ không thích rìu. Thế nhưng phải rất nhiều tay rìu cùng lúc mới đốn hạ nổi một người Ent: kẻ nào đốn được vào người Ent một phát sẽ không bao giờ có được phát thứ hai. Một cú đấm từ nắm tay Ent có thể vò nát sắt như một tấm thiếc mỏng.

“Khi Cây Râu đã dính một vài mũi tên, là lúc ông ấy bắt đầu nóng lên, trở nên ‘vội vàng’ thực sự, như cách ông ấy nói. Ông ấy phát ra một tiếng hoom-hom lớn, ngay lập tức một tá người Ent bước lên theo. Một người Ent đang nổi giận quả là khủng khiếp. Ngón tay, ngón chân họ dính cứng vào đá; và họ xé đá ra như xé vỏ bánh mì. Trông như thể chiến tích trăm năm của những rễ cây cổ thụ, mà gói gọn vào một chốc lát.

“Họ đẩy, họ kéo, họ xé, họ lắc, họ đập; và ken-két, răng-rắc, trong vòng năm phút những cánh cổng khổng lồ đã bị quẳng nằm méo mó; và có vài người đã bắt đầu khoét vào bức tường thành, như đàn thỏ đào hố cát. Tôi không biết Saruman nghĩ điều gì đang xảy ra; nhưng dù sao lão cũng không biết phải xử trí bằng cách nào. Phép phù thủy của lão có lẽ đã kém đi thời gian gần đây, tất nhiên; nhưng dù sao tôi nghĩ lão không có gan, không có nhiều dũng khí đơn thuần khi bị dồn vào ngõ hẹp một mình mà không có thật nhiều nô lệ, máy móc, và các thứ, nếu các anh hiểu ý tôi. Rất khác so với Gandalf già. Tôi tự hỏi liệu danh tiếng của lão ta có phải chỉ chủ yếu nhờ lão đã khôn ngoan chiếm cứ Isengard.”

“Không,” Aragorn nói. “Đã có thời ông ta vĩ đại đúng như danh tiếng của ông ta cho thấy. Kiến thức ông ta uyên thâm, suy nghĩ sâu sắc, và đôi tay thì khéo léo phi thường; và ông ta còn có một quyền năng điều khiển trí óc của người khác. Ông ta có thể thuyết phục được những người thông thái, và có thể dọa dẫm được những người thấp cổ bé họng hơn. Dĩ nhiên ông ta vẫn còn nguyên những quyền năng đó. Tôi dám nói không nhiều người trên toàn Trung Địa này có thể an toàn nếu phải một mình nói chuyện với ông ta, ngay cả bây giờ khi ông ta vừa thất bại. Giờ đây còn Gandalf, Elrond, và Galadriel có lẽ, vì nay sự xấu xa cua ông ta đã bị vạch trần, thế nhưng không còn nhiều người khác.”

“Người Ent vẫn an toàn,” Pippin nói. “Có vẻ như lão ta từng thao túng được họ một thời, nhưng không bao giờ làm vậy được nữa. Và dù thế nào thì lão ta cũng không hiểu họ; và lão ta đã phạm sai lầm nghiêm trọng là bỏ họ ra ngoài tính toán của mình. Lão ta không có kế sách nào đối với họ, và chẳng còn thời gian mà lên kế sách nào, một khi họ bắt tay vào việc. Ngay khi cuộc tấn công của bọn em bắt đầu, vài con chuột còn sót lại ở Isengard bắt đầu lủi qua từng cái lỗ người Ent đã tạo ra. Người Ent thả cho lũ Người chạy sau khi tra hỏi chúng, chỉ có khoảng hai hay ba tá còn ở trong này. Em không nghĩ có nhiều tên Orc, dù kích cỡ nào, thoát được. Đằng nào cũng không thoát được khỏi người Huorn: có một khu rừng đầy bọn họ vây khắp xung quanh Isengard khi đó, lại còn những ngươi đã đi xuống thung lũng.

Khi người Ent đã biến một phần lớn tường thành phía Nam thành đống gạch vụn, và những tên còn lại trong quân số của Saruman đều đã lủi đi và đào ngũ, lão ta đã hoảng hốt bỏ chạy, có vẻ như lão ta đã ở bên cổng khi bọn em đến: em nghĩ lão ta đến ngắm nhìn đội quân hoành tráng ra trận. Khi người Ent mở đường vào bên trong, lão ta vội vã bỏ đi. Ban đầu họ không phát hiện ra lão ta. Thế nhưng màn đêm đã hé mở, và ánh sao bừng lên rất sáng, đủ để người Ent nhìn rõ, và đột nhiên Cây Nhanh Nhảu hét lên ‘kẻ giết cây, kẻ giết cây!’ Cây Nhanh Nhảu là một sinh vật hiền từ, thế nhưng ông ấy càng căm ghét Saruman dữ dội hơn vì thế: đồng bào của ông ấy đã khổ sở dưới búa rìu tàn độc của lũ Orc. Ông ta lao xuống đường từ mặt cổng bên trong, và ông ta di chuyển như gió cuốn một khi được đánh thức. Có một hình bóng sáng nhợt vội vã thấp thoáng giữa những bóng cột, và đã đến gần những bậc thang dẫn lên cửa tháp. Thế nhưng đúng là hụt trong gang tấc. Cây Nhanh Nhảu bám sát theo lão ta, đến nỗi khi lão ta lủi được vào bên trong cửa ông ta chỉ còn thiếu một hai bước chân nữa là bắt được và bóp chết lão.

“Khi Saruman đã an toàn bên trong Orthanc, lão ta chẳng đợi lâu mới triển khai một vài món máy móc bảo bối của lão. Khi đó đã có rất nhiều người Ent vào trong Isengard: vài người đã đi theo Cây Nhanh Nhảu, còn những người khác cũng đã tràn vào từ phía Bắc và phía Đông; họ đi khắp nơi và phá phách ghê gớm. Đột nhiên lửa và khói hôi thối bùng lên: những lỗ thông hơi, những hầm hố khắp đồng bằng bắt đầu phun trào. Nhiều người Ent bị bén lửa phỏng rộp lên. Một trong số họ, em nghĩ ông ta gọi là Xương Sồi, một người Ent rất cao to đẹp trai, bị trúng một tia lửa lỏng nào đó và bốc cháy như đuốc: quả là một cảnh tượng khủng khiếp.

“Cảnh đó khiến họ điên tiết. Em vẫn tưởng rằng họ đã được đánh thức thực sự từ trước đó; nhưng em nhầm. Cuối cùng thì em cũng thấy họ thức tỉnh là thế nào. Thật choáng váng. Họ gầm lên, gào rống, và la thét, đến khi đá nứt vỡ và đổ xuống chỉ với tiếng gào của họ. Merry và em nằm bẹp xuống mặt đất bịt áo choàng vào tai. Từng vòng, từng vòng quanh tòa tháp đá Orthanc, người Ent cứ vừa bước đi vừa công phá như một cơn cuồng phong đang gào thét, đập vỡ những hàng cột, quẳng từng cơn bão đá xuống những miệng hố, tung những phiến đá khổng lồ như nắm lá lên không trung. Tòa tháp như đứng giữa một cơn lốc xoáy. Em thấy những cột sắt, những khối đá bắn lên cao hàng trăm bộ, lao sầm vào những cánh cửa sổ Orthanc. Thế nhưng Cây Râu vẫn giữ bình tĩnh. Thật may là ông ấy không bị dính chút lửa khói nào. Ông không muốn người của mình tự gây tổn thương trong cơn giận dữ, và ông ấy cũng không muốn Saruman trốn được qua cái lỗ nào đó trong cảnh lộn xộn. Rất nhiều người Enl lao cả thân mình vào tháp đá Orthanc; thế nhưng nó đã đánh bại họ. Nó rất nhẵn và cứng. Có lẽ vẫn còn phép phù thủy nào đó bên trong nó, lâu đời hơn và mạnh mẽ hơn cả quyền phép Saruman. Dù thế nào thì họ cũng không bám được lấy nó, hoặc khiến nó sứt mẻ gì; mà họ lại đang tự làm đau và chuốc lấy những vết thương vì nó.

“Và thế là Cây Râu bước vào vòng đồng bằng và hô to. Giọng ông ấy lớn khủng khiếp át đi tất cả sự huyên náo. Đột nhiên tất cả im phăng phắc. Trong cảnh im lặng bọn em nghe thấy tiếng cười ré lên từ một ô cửa sổ phía trên tòa tháp cao. Tiếng cười gây một tác động lạ lùng lên người Ent. Trước đó họ đang sôi sục; nhưng giờ bỗng trở nên nguội lạnh, lầm lì như đá, và im lặng. Họ rời đồng bằng tới tập trung lại quanh Cây Râu, đứng gần như bất động. Ông ấy nói đôi lời bằng ngôn ngữ riêng của họ; em nghĩ ông ấy thông báo một kế hoạch đã lên sẵn trong cái đầu già cả của ông ấy từ lâu rồi. Rồi họ cứ thế lặng lẽ phai đi trong ánh sáng mờ xám. Ngày mới bắt đầu hửng lên từ lúc đó.

“Em tin là họ đã cử người canh gác tòa tháp, nhưng họ nấp quá kỹ trong bóng tối và án binh bất động quá tốt, đến mức em chẳng thể nhìn thấy họ. Còn những người khác thì đi về phía Bắc. Họ bận rộn cả ngày hôm đó, dù bọn em không thấy. Hầu như cả ngày bọn em chỉ có một mình. Hôm đó là một ngày u ám; và bọn em đi lang thang xung quanh đôi chút, nhưng phải lánh xa tầm quan sát từ những cửa sổ Orthanc: chúng vẫn chằm chằm nhìn xuống bọn em hăm dọa. Mất phần lớn thời gian bọn em đi tìm thứ gì đó để ăn. Và bọn em còn ngồi nói chuyện, tự hỏi chuyện gì đang xảy ra ở Rohan dưới phía Nam, và những người còn lại trong Hội Đồng Hành giờ ra sao. Đôi lúc bọn em nghe thấy từ đằng xa tiếng đá rơi ầm ào, và những tiếng đập vang vọng trong dãy đồi.

“Đến chiều bọn em tản bộ một vòng quanh đồng bằng, đi xem xét chuyện gì đang xảy ra. Có một khu rừng lớn đầy bóng đổ toàn người Huorn ở phía đầu thung lũng, một khu rừng khác quanh tường thành phía Bắc. Bọn em không dám đi vào trong. Nhưng nghe tiếng xé toạc có chuyện gì đó đang diễn ra bên trong. Người Ent cùng người Huorn đang đào những hố và rãnh lớn, cũng như xây hồ và đắp đập lớn, rồi dồn vào đó toàn bộ nước dòng Isen và tất cả suối lạch mà họ tìm thấy. Bọn em để họ yên.

“Đến gần tối Cây Râu quay lại cổng. Ông ấy đang ngâm nga hầm hừ một mình, có vẻ rất hài lòng. Ông ấy đứng duỗi những cẳng tay, cẳng chân to lớn và hít thở sâu. Em hỏi ông ấy có mệt không.

“ ‘Mệt ư?’ ông ấy nói, ‘mệt ư? Ồ không, không mệt, nhưng mỏi nhừ. Ta cần một ngụm nước Luồng Ent lớn. Bọn ta đã làm việc miệt mài; hôm nay bọn ta đã phá nhiều đá và đào nhiều đất hơn cả những gì đã làm suốt nhiều năm trước đây. Thế nhưng đã gần kết thúc rồi. Khi nào đêm xuống đừng quanh quẩn ở gần cổng hay trong đường hầm cũ! Nước sẽ chảy qua đó - và nó sẽ hôi thối trong chốc lát, cho đến khi toàn bộ rác rưởi của Saruman được gột sạch. Rồi sau đó dòng Isen sẽ lại sạch sẽ.’ Ông ấy lại xô đổ thêm một đoạn tường thành nữa, vẻ rất ung dung, cứ như chỉ để tiêu khiển.

“Bọn em còn đang thắc mắc có chỗ nào có thể an toàn nằm xuống ngủ một chút không thì điều kinh ngạc hơn tất thảy đã xảy ra. Có tiếng một kỵ sĩ đang vùn vụt lao tới trên đường. Merry và em nằm im lặng, còn Cây Râu giấu mình trong bóng tối dưới cổng vòm. Đột nhiên một con ngựa to lớn phi tới, như một ánh chớp bạc. Khi đó trời đã tối, nhưng em vẫn nhìn thấy rõ ràng khuôn mặt kỵ sĩ: khuôn mặt ấy dường như tỏa sáng, và toàn bộ áo quần của ông đều màu trắng. Em chỉ biết ngồi dậy và ngây ra nhìn, mồm há hốc. Em cố gọi to, nhưng không nổi.

“Dù sao cũng không cần thiết. Ông ấy dừng ngựa bên bọn em và nhìn xuống. ‘Gandalf!’ rốt cục em cũng nói được, nhưng giọng em chỉ buột ra thì thầm. Ông ấy có nói: ‘Chào Pippin! Quả là một điều ngạc nhiên dễ chịu!’ không? Không hề, thật đấy! Ông ấy nói: ‘Dậy đi, đồ mèo ngốc nhà Took! Nhân danh điều kỳ diệu, Cây Râu ở đâu trong đống đổ nát này? Ta muốn gặp ông ấy. Nhanh lên!’

“Cây Râu nghe giọng ông ấy lập tức bước ra khỏi bóng tối; và thế là diễn ra một cuộc gặp gỡ kỳ lạ. Em rất bất ngờ, bởi chẳng ai trong số họ tỏ ra bất ngờ một chút nào cả. Rõ ràng là Gandalf tin chắc sẽ gặp Cây Râu ở đây; còn Cây Râu thì gần như chỉ cố tình lảng vảng gần cổng để gặp ông ấy. Thế mà bọn em đã kể cho ông già Ent đó nghe mọi chuyện ở Moria. Nhưng rồi em nhớ ra là khi đó ông ấy đã ném cho bọn em cái nhìn rất kỳ quặc. Em chỉ có thể cho rằng ông ấy đã nhìn thấy Gandalf hoặc nghe tin tức nào đó về ông ấy, thế nhưng lại chẳng vội nói bất cứ điều gì. ‘Đừng vội vàng’ là tôn chỉ của ông ấy; nhưng cũng chẳng một ai, kể cả người Tiên, muốn nói nhiều về động thái của Gandalf khi ông ấy không có mặt.

“ ‘Hoom! Gandalf!’ Cây Râu nói. ‘Tôi lấy làm mừng vì anh đã tới. Tôi có thể chế ngự gỗ và nước, súc cây và đá; thế nhưng lại có một tay Phù Thủy cần phải giải quyết ở đây.’

“ ‘Cây Râu,’ Gandalf nói. ‘Tôi cần ông giúp đỡ. Ông đã làm được nhiều việc, nhưng tôi cần hơn thế. Tôi có khoảng mười nghìn tên Orc cần phải giải quyết.’

“Rồi hai người đi cùng nhau bàn bạc ở một góc nào đó. Chắc hẳn như vậy đã là rất vội vàng đối với Cây Râu rồi, bởi Gandalf đang vô cùng khẩn trương, và đã bắt đầu nói rất nhanh, trước cả khi họ đi khỏi tầm tai bọn em. Thời gian họ biến mất chỉ được tính bằng phút, có lẽ khoảng một phần tư giờ. Rồi Gandalf quay lại chỗ bọn em, trông ông ấy đã có vẻ yên tâm hơn, gần như vui vẻ. Tới lúc đó quả ông ấy có nói lấy làm mừng được gặp lại bọn em.

“ ‘Nhưng Gandalf,’ em kêu lên, ‘ông đã ở đâu vậy? Và ông có gặp những người kia không?’

“ ‘Cho dù ở đâu, thì ta cũng đã quay lại rồi,’ ông ấy trả lời theo đúng tác phong Gandalf. ‘Có, ta đã gặp một vài người còn lại. Thế nhưng tin tức cần phải để sau. Đây là một đêm đại họa, và ta phải đi thật nhanh. Thế nhưng bình minh có lẽ sẽ sáng sủa hơn; nếu vậy chúng ta sẽ gặp lại nhau. Hãy bảo trọng, và tránh xa Orthanc ra! Tạm biệt!’

“Cây Râu vô cùng tư lự sau khi Gandalf đi khỏi. Hiển nhiên là ông ấy đã phải tiếp nhận rất nhiều điều chỉ trong một khoảng thời gian ngắn và đang tiêu hóa chúng. Ông ấy nhìn bọn em và nói: ‘Hm, chà, ta nhận ra rằng các cháu không phải là những người vội vàng như ta vẫn tưởng. Các cháu nói ít hơn nhiều so với những gì cháu biết, và không nhiều hơn cần thiết. Hm, đây rõ ràng là cả một đống tin! Chà, giờ thì Cây Râu lại phải bận rộn nữa rồi.’

“Trước khi ông ấy đi, bọn em đã moi được một chút tin tức từ ông ấy; và tin ấy không khiến bọn em vui lên chút nào. Thế nhưng khi đó bọn em nghĩ nhiều về ba anh hơn là về Frodo và Sam, hoặc về Boromir tội nghiệp. Bởi bọn em cũng hiểu được rằng có một trận đại chiến đang diễn ra, hoặc sẽ sớm diễn ra, và rằng các anh có tham gia vào đó, có thể sẽ không bao giờ ra được.

“ ‘Người Huorn sẽ giúp,’ Cây Râu nói. Rồi ông ấy bước đi và bọn em không gặp lại ông ấy cho đến tận sáng nay.

“Đó là một đêm tối tăm. Bọn em nằm trên đỉnh một đống đá, và chẳng nhìn thấy gì xung quanh. Sương mù hoặc bóng đêm đã xóa đi mọi thứ như một tấm màn khổng lồ khắp xung quanh bọn em. Bầu không khí có vẻ nóng và nặng nề; đầy những tiếng xào xạc, kẽo kẹt, và có tiếng rì rầm như những giọng nói đi ngang qua. Em nghĩ hàng trăm người Huorn nữa chắc hẳn đã đi qua để tham chiến. Sau đó có tiếng sấm gầm lên từ phía Nam, và những ánh chớp lập lòa ở tít xa đầu kia Rohan. Thi thoảng bọn em thấy những đỉnh núi, cách xa hàng dặm, đột nhiên đâm ra, đen và trắng, và rồi biến mất. Còn ở phía sau bọn em vang lên những tiếng ồn ã như sấm trong khu đồi, nhưng không phải sấm. Một đôi khi tiếng vọng lan khắp cả thung lũng.

“Chắc hẳn là nửa đêm thì người Ent phá vỡ những đập nước và để toàn bộ lượng nước tích trữ tràn qua quãng hở trên tường thành phía Bắc vào Isengard. Bóng tối người Huorn đã trôi qua, và sấm sét đã lan ra những chỗ khác. Mặt Trăng lặn dần xuống sau dãy núi phía Tây.

“Isengard bắt đầu ngập tràn dưới những dòng nước len lỏi và những hồ ao đen đúa. Ánh trăng cuối đêm lấp lánh trên mặt nước đang tràn ra khắp đồng bằng. Thỉnh thoảng những dòng nước lại tìm được đường tuôn xuống những miệng hầm miệng hố. Hơi nước trắng phun phì phì. Khói cuộn lên thành từng đụn. Có nhiều tiếng nổ và lửa bùng ra. Một cột hơi nước khổng lồ xoáy lên, cuộn trên xung quanh Orthanc, cho đến khi tòa tháp trông như một đỉnh núi mây cao lớn, bốc lửa ở phía dưới và sáng rực ánh trăng ở phía trên. Và vẫn còn nhiều nước đang tràn vào, cho đến khi rốt cục Isengard trông như một cái chảo phẳng khổng lồ sôi sùng sục.”

“Đêm qua chúng tôi có thấy từ phía Nam môt đám mây khói bụi và hơi nước khi vừa đến miệng Nan Curunír,” Aragorn nói. “Chúng tôi đã sợ rằng Saruman đang chế ra màn quỷ thuật mới nào đó để đón chúng tôi.”

“Không phải lão!” Pippin nói. “Có lẽ lúc đó lão đang sặc khói và chẳng thể cười cợt được nữa. Đến sáng, sáng hôm qua, nước đã ngập hết mọi hầm hố, và một màn sương dày đặc trùm lên. Bọn em đã lánh trong phòng gác ở đằng kia; và bọn em hoảng sợ ra trò. Hồ nước bắt đầu dâng đầy và tràn qua đường hầm cũ, mực nước nhanh chóng dâng lên những bậc thang. Bọn em tưởng sẽ bị ngập nước như lũ Orc trong hố; nhưng bọn em đã tìm ra được một cầu thang xoắn phía sau nhà kho đưa bọn em ra ngoài lên tận đỉnh cổng vòm. Bọn em phải vất vả lắm mới thoát ra được, bởi đường đi đã nứt vỡ và bị bịt mất phần nào do đá rơi gần trên đỉnh. Ở đó bọn em ngồi tít trên cao mực nước lũ, ngắm nhìn Isengard đang dần chìm. Người Ent vẫn tiếp tục cho nước tràn vào, đến khi mọi ngọn lửa đều bị dập tắt và mọi động sâu đều ngập đầy nước. Sương mù từ từ hợp lại rồi bốc lên thành một ô mây khổng lồ: chắc hẳn phải cao đến một dặm. Vào buổi chiều tối có một dải cầu vồng lớn vắt qua dãy đồi phía Đông; nhưng rồi sau đó hoàng hôn bị xóa nhòa sau cơn mưa bụi dày đặc trên triền núi. Tất cả đều im ắng. Vài tiếng sói tru lên não nề ở nơi xa xôi nào đó. Đến đêm người Ent ngăn dòng nước chảy vào, và hướng dòng Isen chảy trở lại vào dòng cũ. Và đó là kết cục của mọi chuyện.

“Kể từ đó nước lại bắt đầu rút đi. Em đoán chắc là có những đường thoát ở đâu đó từ những hang dưới sâu. Nếu Saruman có hé mắt nhìn ra từ ô cửa sổ nào, chắc hẳn lão ta chỉ thấy một mớ hỗn độn và u ám. Bọn em thấy cô đơn vô cùng. Không hề có lấy một bóng người Ent để mà nói chuyện giữa cảnh đổ nát; và cũng chẳng có tin tức gì. Bọn em ở lại suốt đêm trên đỉnh cổng vòm, trời thì lạnh và ẩm ướt, bọn em không ngủ được. Bọn em có cảm giác bất cứ chuyện gì cũng có thể xảy ra vào bất cứ lúc nào. Saruman vẫn ở trong tháp của lão. Có tiếng ồn ào vang lên trong đêm như cơn gió đang thổi lên từ thung lũng. Em nghĩ đó là lúc những người Ent và người Huorn đi khỏi lúc trước đã quay về; nhưng em chẳng biết bây giờ tất cả bọn họ đã đi đâu. Đến sáng khí trời mù mịt và ẩm ướt thì bọn em trèo xuống nhìn quanh, không có bất cứ một ai. Và đó là tất cả những chuyện bọn em kể được. Bây giờ thì mọi thứ có vẻ đã yên bình sau những cảnh hỗn loạn kia. Và cả an toàn hơn thế nào đó, vì Gandalf đã quay lại. Em lại có thể ngủ được!”

Tất cả bọn họ im lặng một lúc lâu. Gimli thay thuốc trong ống tẩu. “Có một điều ta vẫn băn khoăn,” gã vừa nói vừa châm tẩu bằng viên đá lửa và bùi nhùi. “Lưỡi Giun. Các ngươi bảo với Théoden là hắn ở với Saruman. Làm sao hắn vào đó được?”

“Ồ phải rồi, em đã quên mất hắn,” Pippin nói. “Hắn chưa đến đây cho đến tận sáng nay. Bọn em vừa mới nhóm lửa và ăn bữa sáng thì Cây Râu lại xuất hiện. Bọn em nghe thấy tiếng ông ấy hoom hoom và gọi tên bọn em ngoài kia.

“ ‘Ta chỉ ghé lại đây xem các cháu ăn ở thế nào, các chàng trai trẻ ạ,’ ông ấy nói, ‘và mang cho các cháu vài tin tức. Người Huorn đã quay về. Tất cả đều ổn; phải rồi, thực sự là rất ổn!’ ông ấy cười phá, và vỗ tay lên đùi. ‘Không còn Orc ở Isengard nữa, không còn búa rìu nữa! Và sẽ có người đến đây từ phía Nam trước khi chiều muộn; các cháu sẽ rất mừng khi gặp vài người trong số đó.’

“Ông ấy còn chưa kịp dứt lời, bọn em đã nghe thấy tiếng vó ngựa trên đường. Bọn em vội chạy ra phía trước cổng, em đứng đó nhìn chăm chú, tưởng như sắp thấy Sải Chân Dài và Gandalf cưỡi ngựa dẫn đầu cả một đội quân. Thế nhưng từ trong sương mù chỉ có một gã người cưỡi trên con ngựa già mệt mỏi đang phóng tới; bản thân hắn cũng trông như một sinh vật rúm ró kỳ dị. Chẳng còn ai khác nữa. Khi ra khỏi lớp sương mù và đột nhiến chứng kiến toàn bộ cảnh đổ nát trước mặt, hắn ngồi yên há hốc mồm, mặt hắn gần như hóa thành xanh lét. Hắn hoang mang đến nỗi ban đầu dường như còn chẳng để ý thấy bọn em. Đến khi nhìn thấy, hắn hét lên, và cố quay ngựa định phi đi. Thế nhưng Cây Râu chỉ cần ba bước chân và một cú vươn tay là đã nhấc hắn lên khỏi yên ngựa. Con ngựa hoảng hốt chạy mất, còn hắn nằm phủ phục dưới đất. Hắn nói hắn là Gríma, là bạn và là cố vấn của nhà vua, hắn được cử đi để mang những thông tin quan trọng của Théoden đến cho Saruman.

“ ‘Chẳng còn ai khác dám cưỡi ngựa xuyên qua vùng đất trống đầy những tên Orc kinh tởm này,’ hắn nói, ‘thế là tôi được cử đi. Và tôi đã trải qua một hành trình đầy hiểm nguy, tôi đói và mệt lắm. Tôi đã phải rời bỏ con đường để trốn tít lên phía Bắc, vì bị sói đuổi.’

“Em bắt gặp hắn liếc xéo Cây Râu, và em tự nhủ ‘nói dối’. Cây Râu nhìn hắn suốt mấy phút theo đúng thói quen chậm chạp và lâu la của ông ấy, cho đến khi gã người khốn khổ quằn quại dưới nền đất. Rồi rốt cục ông ấy nói: ‘Ha, hm, ta đang mong ngươi đây, cậu Lưỡi Giun,’ Gã đàn ông giật nảy mình khi nghe tên đó. ‘Gandalf đã đến đây trước. Nên ta đã biết những gì cần biết về ngươi rồi, và ta biết phải làm gì với ngươi. Cho tất cả lũ chuột vào một rọ, Gandalf đã nói vậy; và ta sẽ làm theo. Giờ ta là chủ nhân Isengard, nhưng Saruman đang bị khóa bên trong tòa tháp của hắn; ngươi có thể đến đó mang cho hắn tất cả thông tin mà ngươi nghĩ ra được.’

“ ‘Hãy cho tôi đi, hãy cho tôi đi!’ Lưỡi Giun nói. ‘Tôi biết đường,’

“ ‘Ta không nghi ngờ việc ngươi biết đường,’ Cây Râu nói. ‘Nhưng mọi thứ ở đây đã thay đổi đôi chút. Hãy đi mà xem!’

“Ông ấy để Lưỡi Giun đi, và hắn tập tễnh bước qua cổng vòm, bọn em bám theo sát phía sau, cho đến khi hắn vào bên trong vòng thành và thấy toàn bộ vùng nước lụt nằm giữa hắn và Orthanc. Rồi hắn quay lại phía bọn em.

“ ‘Hãy cho tôi đi khỏi đây!’ hắn van xin. ‘Hãy cho tôi đi khỏi đây! Thông tin của tôi giờ vô dụng rồi.’

“ ‘Đúng là như vậy,’ Cây Râu nói. ‘Nhưng ngươi chỉ có hai lựa chọn thôi: ở lại đây với ta cho đến khi Gandalf và chủ nhân ngươi tới; hoặc vượt vùng nước này. Ngươi sẽ chọn gì đây?’

“Gã người rùng mình khi nghe nhắc đến chủ nhân của hắn, và đặt một chân xuống nước; nhưng rồi hắn lùi lại. ‘Tôi không biết bơi,’ hắn nói.

“ ‘Nước không sâu đâu,’ Cây Râu nói. ‘Có bẩn thật, nhưng điều đó thì chẳng gây hại gì cho ngươi cả, cậu Lưỡi Giun ạ. Giờ thì đi vào đi!’

“Gã người khốn khổ loạng choạng bước xuống làn nước lũ. Nước đã dâng đến gần cổ hắn trước khi hắn đi quá xa em không còn thấy nữa. Hình ảnh cuối cùng của hắn mà em có thể thấy được là lúc hắn đang bám lấy một cái thùng cũ kỹ hay mẩu gỗ nào đó. Thế nhưng Cây Râu lội ngay phía sau, và theo dõi nhất cử nhất động của hắn.

“ ‘Hắn đã vào bên trong rồi,’ ông ấy nói lúc quay lại. ‘Ta thấy hắn bò lên những bậc thang như một con chuột bê bết. Vẫn còn ai đó trong tháp: một bàn tay đã thò ra kéo hắn vào. Vậy là hắn đã ở đó, ta hy vọng được chào đón đúng như hắn mong muốn. Giờ ta phải đi gột sạch thứ nhầy nhụa này. Ta sẽ ở trên mạn thành phía Bắc, nếu bất cứ ai muốn gặp ta. Chẳng có chút nước sạch nào ở dưới này cho người Ent uống, hay tắm rửa. Vì vậy ta yêu cầu hai chàng trai các cháu hãy canh cổng đón những người đang trên đường đến. Sẽ có Vua của những Cánh Đồng Rohan, nhớ lấy! Các cháu phải chào đón ông ấy càng tôn kính càng tốt: quân của ông ấy đã tham gia một trận chiến vĩ đại với lũ Orc. Có thể các cháu biết những từ ngữ đúng kiểu cách Con Người dành cho những vị chúa như vậy, hơn người Ent. Đã có rất nhiều vua chúa trên những cánh đồng xanh vào thời của ta, nhưng ta chưa bao giờ biết đến ngôn ngữ hay tên tuổi của họ. Họ sẽ cần thức ăn cho người, và ta đoán các cháu biết rõ những thứ đó. Vậy nên hãy tìm những thức ăn xứng đáng cho một nhà vua, nếu các cháu có thể.’ Và câu chuyện đến đây là hết. Cho dù em rất muốn biết tay Lưỡi Giun này là ai. Hắn có thực sự là cố vấn của nhà vua không?”

“Hắn từng là cố vấn,” Aragorn nói, “và cũng là gián điệp và tay chân của Saruman ở Rohan. Số phận đã không tử tế với hắn hơn những gì hắn đáng được hưởng. Cảnh suy tàn của tất cả những gì hắn nghĩ là vững mạnh và hùng vĩ hẳn đã là một đòn trừng phạt đủ lắm rồi. Nhưng tôi sợ là còn những điều tôi tệ hơn chơ đợi hắn.”

“Phải, tôi không cho rằng Cây Râu để hắn vào Orthanc là xuất phát từ lòng tốt đâu,” Merry nói. “Trông ông ấy dường như hả hê một cách tàn nhẫn vì việc đó, còn cười một mình khi bỏ đi tìm nơi tắm táp và uống nước. Sau đó chúng tôi bận rộn hồi lâu, tìm kiếm những thứ trôi nổi, và lục lọi khắp nơi. Chúng tôi tìm thấy hai ba nhà kho ở những chỗ khác nhau gần đây, phía trên mực nước lũ. Nhưng Cây Râu đã cử vài người Ent xuống, và họ đã lấy đi một lượng đáng kể.

“ ‘Bọn ta cần thức ăn cho người đủ hai mươi lăm suất,’ những người Ent nói, như vậy các anh có thể thấy là họ đã đếm cẩn thận đội quân của các anh trước cả khi các anh đến đây. Hiển nhiên là họ đã tính ba anh sẽ đi cùng nhóm người quan trọng. Thế nhưng các anh cũng không được tiếp đón trọng thị hơn thế này đâu. Tôi có thể đảm bảo là những gì chúng tôi giữ lại cũng tốt như những gì chúng tôi đã cho đi. Mà còn tốt hơn, bởi chúng tôi không cho đi thức uống.

“ ‘Thế còn thức uống thì sao?’ tôi hỏi những người Ent.

“ ‘Vẫn còn nước dòng Isen,’ họ trả lời, ‘và như thế là đủ cho người Ent và Con Người rồi.’ Nhưng tôi hy vọng rằng người Ent đã có thời gian ủ vài món nước uống của họ từ những dòng suối núi, và chúng ta sẽ được thấy râu Gandalf xoăn tít khi ông ấy quay lại. Sau khi người Ent đi khỏi, chúng tôi thấy vừa mệt vừa đói. Thế nhưng chúng tôi không phàn nàn đâu - công sức của chúng tôi đã được đền đáp xứng đáng. Chính nhờ tìm kiếm thức ăn cho người mà Pippin đã tìm được chiến lợi phẩm giá trị hơn tất cả những thứ trôi nổi, những thùng cỏ Rúc Tù Và. ‘Cỏ hút ngon hơn sau khi ăn,’ Pippin nói; sự thể đã bắt đầu vậy đấy.”

“Giờ thì bọn ta đã hiểu thấu đáo tất cả rồi,” Gimli nói.

“Tất cả, trừ một điều,” Aragorn nói, “là Tổng Nam xuất hiện ở Isengard. Càng nghĩ tôi lại càng thấy bất thường. Tôi chưa từng đến Isengard, nhưng tôi đã đi qua vùng đất này rồi, và tôi biết rõ những vùng hoang vu nằm giữa Rohan và Quận. Cả người lẫn hàng hóa đều không đi qua con đường đó suốt bao năm qua, không đi công khai. Tôi đoán Saruman đã có thỏa thuận bí mật với ai đó ở Quận. Có thể tìm thấy những tên Lưỡi Giun ở cả những ngôi nhà khác chứ không riêng gì nhà của Vua Théoden. Có ngày tháng gì viết trên thùng không?”

“Có,” Pippin nói. “Đó là vụ thu hoạch 1417, là vào năm ngoái; à không, tới giờ đã là năm kia, dĩ nhiên rồi: đó là một năm được mùa.”

“Chà, tôi hy vọng dù có sự xấu xa gì thì giờ cũng đã qua rồi; hoặc không thì hiện nay nó cũng đã nằm ngoài tầm với của chúng ta,” Aragorn nói. “Song tôi nghĩ vẫn nên báo lại điều này cho Gandalf, cho dù đấy có vẻ là một vấn đề nhỏ giữa những công to việc lớn của ông ấy.”

“Tôi tự hỏi không biết ông ấy đang làm gì,” Merry nói. “Chiều sắp muộn rồi. Chúng ta hãy đi xem xét một vòng! Dù sao đi nữa thì giờ anh đã có thể vào được Isengard, Sải Chân Dài ạ, nếu anh muốn. Nhưng cảnh vật trong đó không được phấn khởi lắm đâu.”

CHƯƠNG X GIỌNG NÓI CỦA SARUMAN

Họ đi qua đường hầm đổ nát rồi đứng lại trên một đống đá lớn, ngây nhìn tòa tháp đá Orthanc đen đúa với rất nhiều ô cửa sổ, vẫn còn đầy vẻ hăm dọa giữa cảnh điêu tàn khắp xung quanh. Nước lũ gần như đã rút hết. Đây đó vẫn còn đọng lại những ao nước tối tăm, phủ đầy váng và mảnh vụn; thế nhưng phần lớn bãi đất hình vòng cung khổng lồ đã lại trơ trụi, một vùng hoang vu nhớp nhúa và ngổn ngang đất đá, nham nhở những miệng hố tăm tối, và lỗ chỗ những cột kèo nghiêng ngả chỗ này chỗ kia. Nằm ở mép cái bồn vỡ nát ấy là những gò và đống dốc khổng lồ, như đá cuội bị cơn bão lớn đánh dạt lên; bên ngoài nữa là vùng thung lũng xanh và lộn xộn trải lên tận khe dài giữa hai nhánh núi tối tăm. Họ thấy một đội kỵ binh đang dò dẫm tìm đường đi qua cảnh hoang tàn; họ đang đi vào từ mặt Bắc, và đã tiến đến gần Orthanc.

“Ở đó có Gandalf, Théoden và đội quân của ông ấy!” Legolas nói. “Chúng ta hãy đến gặp họ!”

“Hãy bước đi thận trọng!” Merry nói. “Nhiều phiến đá lỏng ra có thể lật ngược và ném các anh xuống hố sâu, nếu các anh không cẩn thận.”

Họ men theo những gì còn sót lại của con đường từ cổng vào Orthanc, đi thật chậm rãi, bởi những phiến đá lát đều nứt vỡ và trơn trượt. Đội kỵ binh, thấy họ đang tiến đến, liền dừng lại dưới bóng tháp đá chờ họ. Gandalf thúc ngựa lên trước gặp họ.

“Chà, Cây Râu và tôi đã có vài cuộc trao đổi thú vị, và đã lên được một vài kế hoạch,” ông nói, “và tất cả chúng tôi đều được nghỉ ngơi đầy đủ. Giờ chúng ta lại sắp lên đường. Tôi hy vọng tất cả hội đồng hành các anh cũng đã được nghỉ ngơi, và lấy lại sức?”

“Vâng,” Merry nói. “Nhưng những cuộc trao đổi của bọn cháu đều bắt đầu và kết thúc trong khói thuốc. Tuy thế bọn cháu cũng cảm thấy bớt ác cảm với Saruman hơn trước.”

“Thật vậy sao?” Gandalf nói. “Chà, còn ta thì không. Giờ ta có một nhiệm vụ cuối cùng cần thực hiện trước khi đi: Ta phải đến chào từ biệt Saruman. Nguy hiểm, và chắc hẳn là vô ích nữa; nhưng vẫn phải được làm cho xong. Ai muốn có thể đi cùng ta - nhưng hãy cảnh giác, và đừng cợt nhả! Đây không phải lúc đùa.”

“Tôi sẽ đi,” Gimli nói. “Tôi muốn thấy hắn để xem liệu hắn có thực sự trông giống ông không.”

“Vậy làm sao anh có thể phân biệt được, cậu Người Lùn?” Gandalf nói. “Trong mắt anh Saruman có thể trông giống tôi, nếu điều đó phù hợp với mục đích của ông ta đối với anh. Liệu anh có đủ sáng suốt để nhận ra tất cả trò lừa gạt của ông ta không? Thôi thì, ta cũng cứ để xem thế nào. Ông ta có lẽ sẽ ngại ngùng không muốn hiện diện trước cùng lúc bao nhiêu cặp mắt. Nhưng tôi đã ra lệnh tất cả người Ent phải lánh mặt, nhờ vậy chúng ta may ra có cơ hội thuyết phục ông ta ra ngoài.”

“Nguy hiểm thế nào vậy?” Pippin hỏi. “Lão ta sẽ bắn chúng ta, và thối lửa ra từ cửa sổ; hay lão ta có thể niệm chú lên chúng ta từ xa?”

“Điều cuối cùng là có khả năng nhất, nếu cậu phi đến cổng nhà ông ta với một trái tim nhút nhát,” Gandalf nói. “Nhưng chẳng ai biết ông ta có thể làm được gì, hay có thể tìm cách làm gì. Chẳng hề an toàn khi tiếp cận con thú hoang đã cùng đường. Và Saruman thì có những quyền năng cậu chẳng thể đoán ra được. Hãy cảnh giác giọng nói của ông ta!”

Giờ họ đã đến được chân tòa tháp Orthanc. Nó màu đen, mặt đá lấp lánh như thể vừa bị nhúng ướt. Toàn bộ các mặt đá đều sắc cạnh như vừa mới được cắt gọt. Có vài vết xước, và ít mảnh vỡ nhỏ dài gần chân tháp, đó là tất cả dấu vết mà nó phải mang sau cơn thịnh nộ của người Ent.

Ở mặt phía Đông, tại góc giữa hai trụ đá, có một cửa vào lớn, cao so với mặt đất; phía trên là một ô cửa chớp, mở ra một ban công có những chấn song sắt chặn xung quanh. Dẫn lên ngưỡng cửa là một cầu thang gồm hai mươi bảy bậc rộng bản bằng kỹ thuật lạ lùng nào đó được đẽo ra từ cùng thứ đá đen xây tháp. Đó là lối duy nhất vào trong tháp; nhưng vẫn còn nhiều cửa sổ cao đục sâu vào những mặt tường cứ trèo lên mãi: ở nơi cao tít chúng hé nhìn như những con mắt nhỏ trên các mặt dựng đứng của bốn chiếc sừng.

Đến chân cầu thang Gandalf và nhà vua xuống ngựa. “Tôi sẽ lên đó,” Gandalf nói. “Tôi đã từng vào trong Orthanc và tôi biết mối nguy hiểm đang chờ.”

“Và tôi cũng sẽ đi lên,” nhà vua nói. “Tôi già rồi, và chẳng còn sợ nguy hiểm nào nữa. Tôi muốn được nói chuyện với kẻ thù đã gây cho tôi quá nhiều điều khổ sở. Éomer sẽ đi cùng tôi để thấy đôi chân già nua này không chùn lại.”

“Tùy ngài thôi,” Gandalf nói. “Aragorn sẽ đi cùng tôi. Cứ để những người khác chờ chúng ta dưới chân cầu thang. Họ sẽ nghe và nhìn đủ rõ, nếu có bất cứ thứ gì đáng nghe hay nhìn.”

“Không được!” Gimli nói. “Legolas và tôi muốn được nhìn gần hơn. Bọn tôi là những người duy nhất ở đây đại diện cho dòng dõi của mình. Chúng tôi cũng sẽ theo sau.”

“Vậy thì đi!” Gandalf nói, và vừa dứt lời ông đã bước lên thang, Théoden đi bên cạnh ông.

Ở hai bên cầu thang đội Kỵ Sĩ Rohan ngồi trên lưng ngựa lo lắng, họ đưa ánh mắt tăm tối nhìn lên tòa tháp khổng lồ, e sợ những điều sẽ xảy ra với đức vua của họ. Merry và Pippin ngồi trên bậc thang thấp nhất, vừa thấy bản thân hèn mọn, vừa thấy không an toàn.

“Từ đây đến cổng tận nửa dặm nhớp nhúa!” Pippin thì thầm. “Ước gì em có thể lẩn lại vào phòng gác mà không bị ai phát hiện! Bọn mình đến làm gì chứ? Có ai cần bọn mình đâu.”

Gandalf đứng trước cửa Orthanc lấy gậy đập lên đó. Nó vang lên âm thanh trống rỗng. “Saruman, Saruman!” ông hét lên bằng giọng ra lệnh sang sảng. “Saruman hãy ra đây!”

Suốt một lúc lâu không hề có tiếng trả lời. Rồi rốt cục ô cửa sổ phía trên cửa cũng được mở then, nhưng chẳng thấy bóng người nào trong khoảng miệng tối.

“Ai đó?” một giọng nói cất lên. “Ngươi muốn gì?”

Théoden rùng mình. “Tôi biết giọng nói đó,” ông nói, “và tôi nguyền rủa cái ngày tôi lần đầu nghe thấy nó.”

“Hãy đi tìm Saruman, hỡi Gríma Lưỡi Giun, bởi ngươi đã trở thành chân chạy của ông ta,” Gandalf nói. “Và đừng lãng phí thời gian của chúng ta!”

Cánh cửa sổ đóng lại. Họ chờ đợi. Đột nhiên một giọng nói khác cất lên, trầm và êm ái, chỉ nghe âm thanh cũng đã thấy quyến rũ. Hiếm người nào không đề phòng mà nghe phải giọng nói đó có thể nhắc lại những lời họ vừa nghe thấy; nhưng nếu có thể, họ sẽ hoang mang, bởi chẳng có mấy sức mạnh trong lời lẽ. Phần lớn những gì họ nhớ được chỉ là niềm vui sướng khi nghe giọng đó vang lên, tất cả những gì nó nói dường như đều thông thái và có lý, và sự đồng tình chóng vánh làm dâng lên trong họ niềm khao khát cũng được tỏ ra thông thái như vậy. Khi những người khác cất lời, tiếng họ dường như đều lỗ mãng và khó nghe tương phản với giọng kia, và nếu họ phản bác lại giọng nói kia, nỗi tức giận sẽ bừng lên trong trái tim người bị bỏ bùa. Đối với một số người thứ bùa mê này chỉ duy trì trong lúc giọng đó nói với họ, đến khi nó chuyển sang người khác thì họ mỉm cười, như người ta vẫn làm khi đã nhìn thấu được mánh khóe trò xảo thuật, trong khi người bên cạnh há miệng ngạc nhiên. Nhưng đối với rất nhiều người khác chỉ cần âm thanh của giọng nói cất lên là đã đủ khiến họ bị mê hoặc; còn đối với những ai đã bị chinh phục thì bùa chú vẫn còn duy trì ngay cả khi họ đã đi xa, và họ sẽ luôn nghe thấy giọng nói nhỏ nhẹ đó thì thầm thúc giục. Nhưng không một ai có thể thờ ơ; không một ai có thể bỏ ngoài tai những lời lẽ khẩn khoản và những mệnh lệnh của nó nếu không viện đến nỗ lực của tinh thần và ý chí, chừng nào chủ nhân giọng nói còn làm chủ nó.

“Sao nào?” giờ nó hỏi một câu nhẹ nhàng. “Tại sao các người lại làm kinh động đến sự nghỉ ngơi của ta? Các người không định cho ta chút bình yên nào cả đêm lẫn ngày sao?” Âm điệu giọng nói nghe như thể một trái tim nhân từ đang sầu não vì những tổn thương không đáng nhận.

Họ nhìn lên, đầy kinh ngạc, bởi họ không hề nghe được âm thanh nào cho thấy lão đang đến; và họ nhìn thấy một hình hài đang đứng bên tay vịn ban công, nhìn xuống họ: một lão già, trùm tấm áo choàng lớn mà chẳng ai có thể nói được màu gì, bởi sắc màu thay đổi ngay khi họ đưa mắt hoặc khi lão cử động. Khuôn mặt lão dài, vầng trán cao, đôi mắt tối trũng sâu, thật khó thăm dò, cho dù giờ đây nó nhìn đầy vẻ nghiêm nghị và nhân từ, và cả một chút mệt mỏi. Râu tóc lão trắng phau, nhưng vẫn còn nhiều sợi đen quanh môi và tai lão.

“Giống, song lại không giống,” Gimli nói khẽ.

“Nhưng mà kìa,” giọng nói nhỏ nhẹ lại cất lên. “Ta biết ít nhất hai cái tên trong số các người. Ta biết Gandalf quá rõ nên chẳng mong gì ông ta đến đây nhờ vả hay tìm lời khuyên. Nhưng ngài, Théoden Chúa đất Mark Rohan, ta nhận ra ngài qua ngọn cờ cao quý ngài mang, và hơn nửa qua gương mặt đẹp đẽ của Gia Tộc Eorl. Hỡi người con quả cảm của Thengel Ba lần danh tiếng! Tại sao ngài chưa bao giờ đến đây, với tư cách một người bạn? Ta đã mong mỏi được gặp ngài biết bao, hỡi nhà vua hùng mạnh trên những miền đất phía Tây, và đặc biệt là trong những năm gần đây, để cứu ngài khỏi những lời khuyên bảo độc ác và khờ dại đã vây lấy ngài! Song đã quá muộn rồi sao? Bất kể những điều sai quấy đã đổ xuống ta, than ôi! người Rohan đã góp phần không nhỏ, ta vẫn sẽ giúp ngài, và cứu ngài khỏi cảnh suy tàn đang đến gần không cách gì cản lại, nếu ngài vẫn tiếp tục con đường ngài đã bước lên. Thực thế, chỉ còn mình ta đủ sức trợ giúp ngài bây giờ.”

Théoden mở miệng như thể định nói điều gì, nhưng ông chẳng nói một lời. Ông nhìn lên khuôn mặt Saruman cùng cặp mắt đen uy nghiêm đang chĩa xuống ông, rồi nhìn sang Gandalf ngay bên cạnh ông; và dường như ông đang lưỡng lự. Gandalf không tỏ dấu hiệu nào; chỉ đứng im như đá, như đang nhẫn nại chờ đợi một hiệu lệnh nào đó vẫn chưa tới. Đội Kỵ Sĩ ban đầu còn xôn xao, họ rì rầm tỏ vẻ đồng tình với lời nói của Saruman; nhưng rồi họ cũng im lặng, như người bị bỏ bùa. Họ dường như nhận ra Gandalf chưa bao giờ nói chuyện khéo léo và phải lẽ với đức vua của họ đến như vậy. Giờ đây mọi cư xử của ông đối với Théoden đều có vẻ thô lỗ và kiêu ngạo. Một bóng tối trườn đến phủ lên trái tim họ, nỗi sợ hãi trước mối nguy khủng khiếp: kết cục tối tăm cho đất Mark mà Gandalf đang đẩy họ tới, trong khi Saruman đứng bên cánh cửa dẫn ra lối thoát, hé mở ra để một tia sáng chiếu vào. Một bầu im lặng nặng nề trùm xuống.

Nhưng chính Gimli người lùn là người đột nhiên phá vỡ bầu im lặng. “Lời lẽ của tên phù thủy này toàn lộn ngược đầu xuống đất thôi,” gã vừa gầm lên vừa nắm lấy cán rìu. “Theo ngôn ngữ của Orthanc giúp đỡ có nghĩa là tàn lụi, và cứu có nghĩa là giết, thật rõ ràng. Thế nhưng bọn ta đến đây không phải để cầu xin.”

“Hãy yên lặng!” Saruman nói, trong chốc lát giọng của lão bớt đi vẻ khéo léo, một tia sáng lóe lên trong mắt lão rồi vụt tắt. “Ta còn chưa nói với anh, Gimli, con trai Glóin,” lão nói. “Quê nhà của anh cách đây xa lắc, anh có bận tâm gì tới những rắc rối trên vùng đất này. Thế nhưng anh sa lầy trong đó không phải là dự kiến của anh, và vì thế ta sẽ không trách cứ vai trò mà anh đã đóng - một vai trò gan dạ không thể nghi ngờ. Nhưng ta khẩn thiết mong anh, trước tiên hãy cho phép ta nói chuyện với Vua Rohan, hàng xóm của ta, và từng là bạn của ta.

“Ngài sẽ nói gì đây, hỡi Théoden Vương? Ngài sẽ hưởng hòa bình cùng tôi chứ, và toàn bộ những hỗ trợ mà hiểu biết của tôi, đúc kết từ bao năm qua, có thể mang lại? Chúng ta sẽ cùng nhau bàn bạc để đề phòng những ngày tháng xấu xa, và chữa lành mọi thương tổn bằng thiện chí có thể khiến đất đai của cả hai chúng ta trổ hoa đẹp đẽ hơn bất cứ khi nào trước đây chứ?”

Tuy nhiên Théoden vẫn chưa trả lời. Chẳng ai biết ông đang đấu tranh cùng cơn giận dữ hay nỗi ngờ vực. Éomer đã lên tiếng.

“Thưa chúa thượng, hãy nghe thần!” anh ta nói. “Giờ chúng ta đang cảm nhận được mối nguy đã được cảnh báo trước. Chúng ta đã ra trận giành chiến thắng rốt cục chỉ để đứng ngây ngốc trước lão già dối trá cùng chiếc lưỡi chẻ bọc mật ngọt thôi sao? Nếu biết nói, con sói sập bẫy cũng sẽ nói điều tương tự với chó săn. Thật ra thì hắn có thể mang đến cho người thứ hỗ trợ gì được? Tất cả những gì hắn mong muốn chỉ là thoát khỏi cảnh khốn cùng của mình. Nhưng người định thương lượng với tên bội bạc và giết người này sao? Hãy nhớ đến Théodred tại Khúc Cạn, và ngôi mộ của Háma ở Hẻm Helm!”

“Nếu nói về miệng lưỡi độc địa thì sẽ phải nói gì về miệng lưỡi của anh đây, đồ rắn non?” Saruman nói, và nỗi tức giận vụt qua lão giờ đã dễ dàng nhận thấy. “Nhưng nào, Éomer, con trai Éomund!” lão lại tiếp tục giọng nhẹ nhàng. “Mỗi người có một vai trò. Vai trò của anh là quả cảm trong chiến tranh, và anh sẽ được vinh dự bằng cách đó. Hãy giết những kẻ mà chúa của anh coi là kẻ thù, và lấy đó làm thỏa mãn. Đừng can dự vào những chính sách mà anh không hiểu. Nhưng có lẽ, nếu chính anh trở thành một vị vua, anh sẽ nhận thấy mình cần phải lựa chọn bạn bè thận trọng. Tình bạn của Saruman và quyền năng của Orthanc không thể dễ dàng vứt bỏ, dù có thứ phẫn uất nào, có thật hay ảo tưởng, giấu mình đằng sau. Anh mới thắng một trận đánh chứ không phải cuộc chiến - với sự giúp đỡ của một thế lực mà anh chẳng thể trông đợi thêm được nữa. Có thể sau đây anh sẽ bắt gặp Bóng Tối của Khu Rừng ngay trước cửa nhà anh: nó vốn thất thường, không lý trí, và chẳng hề yêu mến Con Người.

“Nhưng hỡi vị chúa Rohan thân mến, ta đáng bị gọi là kẻ giết người, bởi những con người gan dạ đã ngã xuống ngoài chiến trường ư? Nếu ngài tham chiến, một cách không cần thiết, bởi tôi không mong muốn điều đó, thì sẽ có người bị giết. Thế nhưng nếu tôi là một kẻ giết người vì cớ đó, thì cả Gia Tộc Eorl đều bị vấy bẩn tội giết người; bởi họ đã tham gia biết bao cuộc chiến, và đã tấn công biết bao nhiêu người bất tuân theo họ. Song với một số người họ vẫn thiết lập hòa bình sau đó, mà ngoại giao chẳng bao giờ là điều tồi tệ cả. Tôi nói điều này, Théoden Vương: chúng ta sẽ sống hòa bình, sẽ trở thành bằng hữu chứ, ngài và tôi? Quyền quyết định việc này là ở chúng ta.”

“Chúng ta sẽ sống hòa bình,” rốt cục Théoden cũng lên tiếng khó nhọc và nghe không rõ. Nhiều người trong đội Kỵ Sĩ hét lên mừng rỡ. Théoden giơ tay lên. “Phải, chúng ta sẽ sống hòa bình,” giờ ông nói bằng giọng rõ ràng, “chúng ta sẽ sống hòa bình, khi ngươi và những việc làm của ngươi đều đã bị xóa sổ - và cả những việc làm của tên chủ nhân tăm tối mà ngươi muốn giao nộp bọn ta vào tay. Ngươi là một tên dối trá, Saruman, và là một kẻ làm đồi bại trái tim con người. Ngươi chìa tay cho ta, nhưng ta lại chỉ thấy được duy nhất một ngón tay với móng vuốt Mordor. Tàn bạo và lạnh lùng! Ngay cả nếu cuộc chiến ngươi nhắm vào ta là chính nghĩa - mà thực ra là không, bởi dù ngươi có thông thái gấp mười lần nữa ngươi vẫn không có quyền cai trị ta và những gì thuộc về ta vì lợi ích riêng như ngươi thèm khát - ngay cả thế, ngươi sẽ nói gì về những ngọn đuốc của ngươi ở Westfold và những đứa trẻ nằm chết ở đó? Và chúng đã băm vằm xác Háma ngay trước cổng Lũy Tù Và, sau khi anh ta đã chết. Khi nào ngươi treo cổ trên ô cửa sổ đó để mua vui cho chính lũ quạ của nhà ngươi thì ta sẽ sống hòa bình cùng ngươi và Orthanc được. Gia Tộc Eorl chịu đựng thế đủ rồi. Dù ta chỉ là một đứa con kém cỏi của những tổ tiên vĩ đại, nhưng ta không thèm liếm ngón tay của ngươi đâu. Hãy tìm chỗ nào khác đi. Nhưng ta e rằng giọng nói của ngươi đã mất đi sự mê hoặc rồi đấy.”

Đội Kỵ Sĩ  ngây nhìn lên Théoden như những người vừa choàng tỉnh khỏi cơn mơ. Giọng chủ nhân vang lên trong tai họ nghe khàn như giọng quạ già sau khi vừa nghe tiếng nhạc của Saruman. Thế nhưng trong chốc lát Saruman không còn tự chủ được vì tức tối. Lão vươn người ra khỏi tay vịn như thể định lấy gậy đập nhà vua. Trước mắt một số người dường như họ đột nhiên nhìn thấy một con rắn đang cuộn mình chuẩn bị tấn công.

“Treo cổ cho lũ quạ!” lão rít lên khiến họ rùng mình vì sự thay đổi gớm ghiếc đó. “Đồ lẩm cẩm! nhà của Eorl là cái thá gì ngoài cái chuồng gia súc lợp rơm nơi bọn kẻ cướp say mèm rúc trong mùi hôi thối, và lũ con đốn mạt lăn trên sàn giữa lũ chó? Chúng đã thoát được giá treo cổ quá lâu rồi. Nhưng vòng thòng lọng đang đến đấy, nó xiết vào chậm rãi, nhưng sẽ chặt cứng vào lúc cuối cùng. Cứ treo đi nếu ngươi muốn!” Giờ thì giọng nói lại thay đổi, bởi lão lại dần dần làm chủ được bản thân. “Ta không biết tại sao mình lại đủ kiên nhẫn nói chuyện với ngươi. Bởi ta không cần ngươi, cũng chẳng cần bầy cưỡi ngựa nhỏ bé kia, những kẻ bỏ chạy cũng nhanh chẳng kém gì tiến đánh, Théoden Chúa Ngựa ạ. Ngày xưa ta đã đề nghị với ngươi một đất nước vượt quá cả phẩm chất và sự khôn ngoan của ngươi. Ta đã đề nghị lại lần nữa, để những người mà ngươi dẫn bậy có thể chọn đường sáng suốt hơn. Vậy mà ngươi đáp lại ta bằng khoác lác và chửi rủa. Cứ như vậy đi. Hãy cút về những túp lều của ngươi đi!

“Nhưng còn ngươi, Gandalf! Vì ngươi ít ra ta cũng cảm thấy đau lòng, cảm thấy xấu hổ thay. Làm sao ngươi có thể chịu đựng được lũ bạn đường đó chứ? Bởi ngươi là một kẻ cao ngạo, Gandalf ạ - và cũng không hề vô cớ, vì ngươi có trí tuệ cao thượng và đôi mắt có thể nhìn sâu xa. Đến giờ ngươi cũng không định nghe lời khuyên của ta sao?”

Gandalf cựa mình nhìn lên. “Ông còn điều gì chưa nói trong cuộc gặp gỡ lần trước của chúng ta sao?” ông hỏi. “Hay phải chăng ông có những lời muốn nuốt?”

Saruman ngừng lại. “Nuốt ư?” lão ngạc nhiên hỏi, như thể khó hiểu lắm. “Nuốt lời ư? Ta đã gắng sức khuyên bảo những điều tốt cho ngươi, vậy mà ngươi chẳng thèm đếm xỉa. Ngươi cao ngạo và chẳng thích thú gì những lời khuyên nhủ, vì quả thật đã có sẵn một kho những thông thái của riêng ngươi. Nhưng ta nghĩ vào thời điểm đó ngươi đã sai lầm vì cố tình hiểu nhầm ý định của ta. Ta e rằng vì hăm hở muốn thuyết phục ngươi, ta đã đánh mất lòng kiên nhẫn, và thực sự ta rất lấy làm hối hận. Bởi ta không có ý xấu với ngươi; và ngay lúc này đây cũng không hề có, cho dù ngươi quay lại với ta dắt theo bọn hung dữ và dốt nát. Làm sao ta nghĩ xấu cho ngươi được? Chẳng phải cả hai chúng ta đều là thành viên một hội đồng cao quý cổ xưa, và là hai kẻ ưu tú nhất Trung Địa sao? Tình bạn của chúng ta sẽ có ích cho cả hai. Chúng ta vẫn còn có thể cùng nhau đạt được nhiều điều nữa, để sửa chữa cảnh hỗn loạn trên thế giới. Chúng ta hãy hiểu lấy nhau, và gạt bỏ khỏi tâm tưởng bọn người nhỏ bé này! Cứ để chúng chờ đợi những quyết sách của chúng ta! Vì lợi ích chúng ta sẵn sàng bù đắp quá khứ, và đón nhận ngươi. Ngươi không định hội ý cùng ta ư? Ngươi không định lên đây ư?”

Quyền năng mà Saruman đưa vào nỗ lực cuối cùng này ghê gớm đến nỗi không một ai đứng trong tầm nghe mà không phải động tâm. Nhưng giờ đây sự mê hoặc lại khác hẳn. Họ nghe thấy sự quở trách nhẹ nhàng của một đấng quân vương đối với một viên tể tướng lầm lỗi nhưng vẫn được hết mực sủng ái. Thế nhưng họ lại không được vào, chỉ có thể lắng nghe ngoài cửa những lời không dành cho họ: như những đứa trẻ hư hỏng hay những đầy tớ dốt nát đang nghe lỏm những đàm đạo khó hiểu của bậc cha chú, và tự hỏi nó sẽ ảnh hưởng đến số mệnh của chúng thế nào. Hai người ấy thuộc một đẳng cấp hơn hẳn họ: đáng kính và thông thái. Không phải nghi ngờ nữa, họ sẽ liên minh. Gandalf sẽ đi lên tòa tháp, để bàn bạc những vấn đề sâu sắc vượt ra khỏi khả năng lĩnh hội của họ trong những căn phòng trên cao của Orthanc. Cánh cổng sẽ đóng lại, và họ sẽ bị bỏ lại bên ngoài, bị xua đuổi để chờ được ban việc hay hình phạt. Ngay cả trong đầu Théoden ý nghĩ cũng đã hình thành, như một màn đêm nghi ngại: “Ông ấy sẽ phản bội chúng ta; ông ấy sẽ đi - chúng ta sẽ bị bỏ rơi.”

Nhưng rồi Gandalf phá lên cười. Những tưởng tượng chợt tan biến như một làn khói.

“Saruman, Saruman!” Gandalf vẫn vừa cười vừa nói. “Saruman, ông chọn nhầm đạo lộ trong đời mất rồi. Ông lẽ ra phải làm thằng hề của nhà vua mà kiếm bánh ăn, và kiếm phẩm trật nữa, bằng cách bắt chước theo các cố vấn của người ta. Chao ôi!” ông ngừng lại, kiềm bớt cơn cười cợt. “Hiểu lấy nhau ư? Tôi sợ là tôi đã vượt ra ngoài khả năng lĩnh hội của ông. Nhưng ông, Saruman, giờ tôi đã hiểu ông quá rõ. Tôi nhớ rõ những lý lẽ và hành động của ông hơn là ông tưởng đấy. Lần trước tôi đến thăm, ông đã là cai ngục của Mordor rồi, và suýt nữa tôi đã bị giải đến đó. Không, người khách một khi đã phải trốn bằng đường mái thì sẽ phải nghĩ kỹ hơn mới quay lại bằng đường cửa chính. Không, tôi không nghĩ mình sẽ lên đó đâu. Nhưng nghe đây, Saruman, hãy nghe lần cuối cùng! ông không định xuống đây ư? Isengard đã cho thấy nó ít vững chắc hơn kỳ vọng và trí tưởng tượng của ông. Vậy có lẽ những điều khác ông vẫn tin tưởng cũng vậy. Rời bỏ chúng trong chốc lát không phải là một việc tốt sao? Để quay sang những điều mới mẻ, có thể lắm chứ? Hãy nghĩ cho kỹ, Saruman! Ông không định xuống ư?”

Một bóng đen thoáng lướt qua khuôn mặt Saruman; rồi nó trở nên trắng bệch. Trước khi lão có thể lấp liếm được, họ đã nhìn thấy được đằng sau chiếc mặt nạ là nỗi khổ não của một tâm trí hồ nghi, vừa miễn cưỡng ở lại nhưng lại sợ phải rời bỏ nơi ẩn náu. Lão lưỡng lự trong giây lát, khiến mọi người nín thở. Rồi lão lên tiếng, lần này giọng the thé và lạnh lùng. Niềm kiêu hãnh và sự thù hận đang chinh phục lão.

“Ta có xuống không?” lão nhạo báng. “Một người tay không tấc sắt có nên xuống nói chuyện với lũ kẻ cướp ngoài ngưỡng cửa không? Ta vẫn nghe rõ ngươi từ trên này. Ta không phải là thằng ngu, và ta không tin ngươi, Gandalf. Chúng không đứng công khai trên cầu thang của ta, nhưng ta biết những con quỷ rừng hoang dã đang ẩn nấp ở đâu, theo lệnh của ngươi.”

“Kẻ bội tín lúc nào cũng đa nghi,” Gandalf mệt mỏi trả lời. “Nhưng ông không cần phải lo lắng cho mạng ông. Tôi không muốn giết ông, hay gây đau đớn gì cho ông, như ông lẽ ra phải biết nếu ông thực sự hiểu tôi. Và tôi có quyền năng đủ để bảo vệ ông. Tôi cho ông một cơ hội cuối cùng. Ông có thể rời khỏi Orthanc, tự do - nếu ông chọn đường đó.”

“Nghe hay đấy,” Saruman cười khinh miệt. “Rất đúng cung cách của Gandalf Phù Thủy Xám: thật cha chú, và thật tốt bụng. Ta không nghi ngờ gì việc ngươi thấy Orthanc rất tiện nghi, còn sự ra đi của ta thì lại quá thuận tiện. Thế nhưng tại sao ta lại phải đi? Và ngươi nói ‘tự do’ là có ý gì? Ta đoán chừng là có những điều kiện nào đó?”

“Ông có thể thấy lý do đáng để ra đi ngay từ ô của sổ đó,” Gandalf trả lời. “Những điều khác sẽ nảy ra trong suy nghĩ của ông. Thuộc hạ của ông đã bị tiêu diệt và giải tán; ông đã biến hàng xóm thành kẻ thù; và ông đã lừa gạt chủ nhân mới của ông, hay đã định tâm làm vậy. Khi con mắt hắn hướng về đây, nó sẽ chuyển sang màu đỏ thịnh nộ. Còn khi tôi nói ‘tự do’ thì tôi thật sự hàm ý ‘tự do’: tự do khỏi ràng buộc, khỏi xiềng xích hay mệnh lệnh: tự do đến bất cứ đâu ông muốn, thậm chí, thậm chí là Mordor, Saruman, nếu ông mong vậy. Nhưng trước tiên ông phải nộp cho tôi Chìa Khóa Orthanc, và pháp trượng của ông. Chúng sẽ là vật thế chấp cho tư cách của ông, sẽ được trao trả sau này, nếu ông xứng đáng.”

Khuôn mặt Saruman tím lại, méo xệch vì tức giận, một tia sáng đỏ lóe lên trong mắt lão. Lão cười man dại. “Sau này!” lão kêu lên, giọng lão cao lên thành tiếng gào thét. “Sau này! Phải, ta đoán là khi ngươi cũng có luôn được Chìa Khóa của chính Barad-dûr; và vương miện của bảy vị vua, và cả pháp trượng của Năm Phù Thủy, và đã mua được cho mình đôi ủng lớn hơn nhiều lần đôi ngươi đang đi bây giờ. Một kế hoạch thật khiêm tốn. Hầu như chẳng cần đến sự giúp đỡ của ta! Ta có nhiều việc khác phải làm. Đừng có ngu xuẩn. Nếu ngươi muốn đàm phán với ta, trong khi còn có cơ hội, hãy cút đi, và quay lại đây khi nào ngươi tỉnh táo hơn! Và hãy để lại ở nhà bọn cắt cổ và lũ khố rách áo ôm đang lòng thòng sau đuôi ngươi! Chúc một ngày tốt lành!” Lão quay người đi khỏi ban công.

“Quay lại, Saruman!” Gandalf nói bằng giọng ra lệnh. Trước sự kinh ngạc của mọi người khác, Saruman lại quay người, và như thể bị kéo đi ngoài ý muốn, lão chậm rãi quay lại chỗ tay vịn sắt, tì vào đó, thở nặng nhọc. Khuôn mặt lão nhăn nhó và quắt lại. Bàn tay lão nắm chặt cây trượng đen nặng nề như bộ móng vuốt.

“Ta còn chưa cho phép ngươi đi,” Gandalf nghiêm khắc nói. “Ta vẫn chưa xong đâu. Ngươi đã trở thành một tên ngu xuẩn, Saruman, song lại đáng thương. Ngươi vẫn có thể quay lưng lại với sự điên rồ và xấu xa, và trở thành có ích. Thế nhưng ngươi đã quyết định ở lại mà gặm nhấm sự kết thúc của mưu đồ cũ kỹ. Vậy thì cứ việc ở lại! Thế nhưng ta cảnh cáo ngươi, ngươi sẽ không thoát ra dễ dàng nữa đâu. Trừ khi những bàn tay đen tối từ phương Đông vươn ra tóm lấy ngươi. Saruman!” ông thét, giọng ông vang lên đầy sức mạnh và uy quyền. “Hãy xem đây, ta không phải Gandalf Phù Thủy Xám, người đã bị ngươi phản bội. Ta là Gandalf Phù Thủy Trắng, người đã trở lại từ cái chết. Giờ ngươi không còn màu nữa, và ta phế truất ngươi khỏi hội Phù Thủy và Hội Đồng Thông Thái.”

Ông giơ tay, nói chậm rãi bằng một giọng rõ ràng và lạnh lùng. “Saruman, cây trượng của ngươi đã vỡ.” Nghe tiếng rắc lớn, cây trượng tách ra thành nhiều mảnh ngay trên tay Saruman, đầu gậy rơi xuống chân Gandalf. “Đi đi!” Gandalf nói. Thét lên một tiếng Saruman ngã nhào về phía sau rồi bò đi. Đúng lúc đó một vật nặng nề chói sáng từ phía trên rơi xuống. Nó nảy khỏi tay vịn sắt, ngay khi Saruman bỏ đi, và phóng xuống ngay sát đầu Gandalf, đập xuống cầu thang nơi ông đang đứng. Tay vịn kêu vang rồi gãy rời. Cầu thang nứt toác, tóe ra những tia lửa lấp lánh. Nhưng khối cầu vẫn nguyên vẹn: nó lăn xuống theo những bậc thang, một khối cầu thạch anh, màu tối, nhưng lại bừng lên với một trái tim lửa. Pippin chạy theo sau và kịp nhặt lên trước khi nó lăn xuống một vũng nước.

“Tên xỏ lá sát nhân!” Éomer hét lên. Nhưng Gandalf vẫn thản nhiên. “Không, thứ đó không phải do Saruman ném,” ông nói, “tôi nghĩ thậm chí còn không phải do lệnh hắn. Nó rơi xuống từ một cửa sổ cao tít phía trên. Tôi cho rằng đó là cú ném giã biệt của cậu Lưỡi Giun, nhưng đã bị ngắm trượt.”

“Có lẽ ngắm kém là do hắn không xác định được mình ghét ai hơn, ông hay Saruman,” Aragorn nói.

“Cõ lẽ vậy,” Gandalf nói. “Hai tên đó làm bầu bạn với nhau chắc chẳng lấy gì làm thoải mái: chúng sẽ gặm nhấm nhau bằng lời lẽ. Nhưng đòn trừng phạt là xác đáng. Nếu Lưỡi Giun còn sống mà ra khỏi Orthanc, là hắn đã nhận được nhiều hơn những gì hắn xứng đáng rồi.

“Đây rồi, chàng trai, để ta cầm nó! Ta chẳng yêu cầu cậu đụng đến nó,” ông hét lên, quay ngoắt lại khi thấy Pippin đang bước lên thang, đi chậm chạp, như thể đang mang theo thứ gì đó nặng nề lắm. Ông đi xuống gặp cậu và vội vàng đón lấy khối cầu tăm tối từ tay chàng Hobbit, gói vào những nếp gấp áo choàng. “Ta sẽ chăm sóc thứ này,” ông nói. “Ta đoán nó không phải thứ Saruman muốn ném đi.”

“Nhưng có thể hắn vẫn còn những thứ khác để ném đấy,” Gimli nói. “Nếu cuộc tranh luận đến đây là chấm dứt, thì ít ra chúng ta hãy đi khỏi tầm ném đá!”

“Đã chấm dứt rồi,” Gandalf nói. “Chúng ta đi thôi.”

Họ quay lưng lại cửa tháp Orthanc, rồi đi xuống. Đội kỵ binh vui mừng hoan hô nhà vua, và chào mừng Gandalf. Bùa chú của Saruman đã hết hiệu nghiệm: họ đã nhìn thấy hắn bị ra lệnh phải quay lại, và phải bò đi khi bị đuổi.

“Vậy là xong,” Gandalf nói. “Giờ tôi phải tìm Cây Râu cho ông ấy biết mọi việc đã tiến triển thế nào.”

“Chắc ông ấy phải đoán được chứ?” Merry nói. “Sự việc còn có khả năng kết thúc theo bất cứ cách nào khác không?”

“Không mấy khả năng,” Gandalf trả lời, “dù chúng đã rơi vào một tình huống ngàn cân treo sợi tóc. Thế nhưng ta vẫn có lý do thử làm điều đó; khoan dung có và ít khoan dung hơn cũng có. Truớc tiên Saruman đã được cho thấy rằng quyền năng giọng nói của hắn đã yếu đi. Hắn không thể vừa là bạo chúa vừa là cố vấn. Khi âm mưu đã chín muồi nó không thể là bí mật lâu mãi. Song hắn đã rơi vào bẫy, và cố thỏa thuận với các nạn nhân từng người một, trong khi những người khác lắng nghe. Rồi ta đã cho hắn một lựa chọn cuối cùng và cũng là một lựa chọn công bằng: từ bỏ cả Mordor lẫn những âm mưu riêng của hắn, và chuộc lỗi bằng cách giúp đỡ chúng ta trong lúc cần thiết. Hắn biết chúng ta cần gì, chẳng ai có thể biết rõ hơn. Lẽ ra hắn đã có thể đem lại sự hỗ trợ lớn lao. Thế nhưng hắn đã quyết định từ chối, và giữ lấy quyền lực ở Orthanc. Hắn không tuân lệnh ai hết, chỉ ra lệnh thôi. Giờ hắn phải sống trong sự kinh hoàng với bóng đêm Mordor, song vẫn mơ tưởng đến việc thoát ra lành lặn. Gã ngu xuẩn bất hạnh! Hắn sẽ bị nuốt chửng, nếu quyền lực phương Đông vươn tay đến tận Isengard. Chúng ta thì không thể tiêu diệt Orthanc từ bên ngoài, nhưng Sauron - ai biết hắn có thể làm được những gì?”

“Nhưng nếu Sauron không khuất phục được thì sao? Ông sẽ làm gì lão?” Pippin hỏi.

“Ta ư? Chẳng gì cả!” Gandalf nói. “Ta sẽ chẳng làm gì hắn hết. Ta chẳng thích chế ngự. Rồi hắn sẽ thế nào? Ta chẳng thể nói được. Ta đau lòng vì biết bao thứ tốt đẹp giờ đang thối rữa trong tòa tháp đó. Tuy nhiên đối với chúng ta mọi thứ đã diễn ra không đến nỗi tệ. Vận mệnh đã thay đổi thật kỳ lạ! Thù hận thường gây hại cho chính nó! Ta đoán rằng, ngay cả nếu có vào đó, chúng ta cũng chẳng tìm thấy báu vật nào bên trong Orthanc quý giá hơn thứ Lưỡi Giun đã ném xuống chúng ta.”

Một tiếng rít the thé cất lên, rồi bất chợt ngưng bặt, từ một ô cửa sổ mở trên cao.

“Có vẻ như Saruman cũng nghĩ vậy,” Gandalf nói. “Chúng ta rời khỏi chúng thôi!”

Giờ họ quay lại cái cổng đổ nát. Họ còn chưa kịp vượt ra ngoài cổng vòm, thì từ trong bóng tối của những đống đá nơi họ đứng lúc nãy, Cây Râu cùng một tá người Ent khác bước tới. Aragorn, Gimli và Legolas kinh ngạc ngây ra nhìn họ.

“Đây là ba trong số những bạn đồng hành của tôi, Cây Râu,” Gandalf nói. “Tôi đã nói về họ, nhưng ông vẫn chưa gặp họ.” Ông giới thiệu tên từng người.

Người Ent Già nhìn họ thật lâu và dò xét, và lần lượt hỏi chuyện họ. Cuối cùng ông ta quay sang Legolas. “Vậy là anh đã đi mãi từ rừng Âm U đến đây, phải không chàng Tiên tốt bụng của ta? Nó từng là một khu rừng rất tuyệt!”

“Và vẫn còn như vậy,” Legolas nói. “Nhưng không quá tuyệt đến mức chúng tôi, những người sinh sống ở đó, lại không còn hứng thú ngắm nhìn những cây cối khác. Tôi thiết tha muốn được du ngoạn qua Khu Rừng của Fangorn. Tôi mới chỉ vừa bước qua hiên rừng ấy đã chẳng hề muốn quay ra.”

Đôi mắt Cây Râu ánh lên vẻ hài lòng. “Ta hy vọng anh sẽ thực hiện được mong muốn đó, trước khi dãy đồi kịp già cỗi hơn,” ông ta nói.

“Tôi sẽ đến, nếu vận mệnh tốt đẹp,” Legolas nói. “Tôi đã thỏa thuận với bạn tôi rằng, nếu tất cả đều ổn thỏa, chúng tôi sẽ cùng nhau đến Fangorn - nếu được ông cho phép.”

“Bất cứ người Tiên nào đi cùng anh cũng đều được chào đón,” Cây Râu nói.

“Người bạn tôi nói tới không phải là một người Tiên,” Legolas nói. “Ý tôi là Gimli, con trai Glóin đây.” Gimli cúi thấp người, cây rìu trượt khỏi thắt lưng gã rơi loảng xoảng xuống đất.

“Hoom, hm! À ra vậy,” Cây Râu nói,     đôi mắt đen chằm chằm nhìn gã. “Một gã lùn và lại cầm rìu! Hoom! Ta có thiện chí với người Tiên; nhưng anh đòi hỏi nhiều quá đấy. Đây là một tình bạn kỳ lạ!”

“Trông thì có vẻ lạ,” Legolas nói, “nhưng chừng nào Gimli còn sống thì tôi không đến Fangorn một mình đâu. Rìu của anh ấy không dùng cho cây cối, mà cho cổ Orc, hỡi Fangorn, Chủ Nhân của Khu Rừng Fangorn. Anh ấy đã đốn được bốn mươi hai tên trong trận chiến.”

“Hoo! Thế nào!” Cây Râu nói. “Câu chuyện hay hơn rồi đấy! Chà, chà, mọi việc sẽ đi theo ý muốn của chúng; và không cần thiết phải vội vã đối mặt với chúng ngay. Nhưng giờ chúng ta phải chia tay một thời gian. Đã dần đến cuối ngày rồi, mà Gandalf nói các anh phải đi trước khi trời tối, còn Chúa đất Mark thì sốt ruột muốn về nhà của mình.”

“Phải, chúng tôi phải đi, và phải đi bây giờ,” Gandalf nói. “Tôi sợ rằng sẽ phải đem đi cả lính gác cổng của ông. Thế nhưng ông sẽ xoay xở tốt mà không cần đến họ.”

“Có lẽ vậy,” Cây Râu nói. “Nhưng tôi sẽ nhớ họ. Bọn tôi đã trở thành bạn bè trong quãng thời gian ngắn đến nỗi tôi nghĩ mình bắt đầu mắc chứng vội vã rồi - có lẽ là quay ngược về lại tuổi trẻ. Thế nhưng họ là thứ mới mẻ đầu tiên dưới ánh Mặt Trời hoặc Mặt Trăng mà tôi thấy được sau những ngày tháng dài đằng đẵng. Tôi sẽ không quên họ đâu. Tôi đã đưa tên họ vào Danh Sách Dài. Người Ent sẽ nhớ điều đó.

Ent từ đất nở, già như núi đồi,
bước chân rất dài, uống nước rất thích;

Hobbit trẻ nít, ham nhất là ăn,
vóc thì nhỏ xinh, cười thì khanh khách,

họ sẽ còn là bạn chừng nào lá cây còn trổ. Xin từ biệt! Nhưng nếu các cháu nghe được tin tức gì ở vùng đất êm đềm của các cháu, ở Quận, hãy nhắn cho ta! Các cháu hiểu ý ta rồi đấy: tin tức hay dấu vết gì của Ent phụ. Hãy tự đến nếu các cháu có thể!”

“Bọn cháu nhớ rồi!” Merry và Pippin đồng thanh nói, rồi họ vội vã quay đi. Cây Râu nhìn theo họ và vừa im lặng một lúc vừa lắc đầu trầm tư. Rồi ông ta quay về phía Gandalf.

“Vậy Saruman không chịu đi sao?” ông ta nói. “Tôi không nghĩ hắn sẽ đi. Tim hắn mục ruỗng như tim một gã Huorn đen. Tuy nhiến nếu tôi bị đánh bại và tất cả cây cối của tôi bị đốn hạ tôi cũng sẽ không đi chừng nào vẫn còn một cái lỗ tăm tối để trốn.”

“Không,” Gandalf nói. “Nhưng ông chưa từng âm mưu bao phủ cả thế giới bằng cây cối của ông và bóp nghẹt tất cả những vật sống khác. Còn ở kia, Saruman vẫn tiếp tục nuôi dưỡng lòng thù hận và lại dệt nên những tấm lưới hắn còn đủ sức dệt. Hắn giữ Chìa Khóa Orthanc. Nhưng không được để hắn trốn thoát.”

“Dĩ nhiên là không! Người Ent sẽ đảm nhận việc đó,” Cây Râu nói. “Saruman sẽ không đặt chân ra ngoài tháp đá mà không được sự cho phép của tôi. Người Ent sẽ canh chừng hắn.”

“Tốt rồi!” Gandalf nói. “Đó là những gì tôi hy vọng. Giờ tôi có thể đi và chuyển sang những công chuyện khác, bớt đi được một nỗi lo. Nhưng ông cần phải thận trọng. Nước đã rút rồi. Tôi sợ là đặt lính canh xung quanh tòa tháp cũng chưa đủ đâu. Tôi không nghi ngờ rằng có những lối đi sâu được đào bên dưới Orthanc, và rằng Saruman hy vọng chẳng mấy chốc sẽ có thể đi và đến mà không bị để ý thấy. Nếu ông đảm nhận công việc, tôi xin ông lại để nước tràn vào; và cứ như vậy đến chừng nào Isengard trở thành một ao nước tĩnh, hoặc ông phát hiện ra những lối thoát. Khi toàn bộ những khu vực ngầm đã ngập nước và những lối thoát bị bịt kín, thì Saruman sẽ buộc phải ở trên tháp cao mà nhìn ra ngoài cửa sổ.”

“Cứ tin vào người Ent!” Cây Râu nói. “Chúng tôi sẽ tìm kiếm từ đầu đến chân thung lũng và lật từng viên sỏi. Cây cối sẽ quay lại sinh sống ở đây, những cây già, những cây hoang. Chúng tôi sẽ gọi nó là Rừng Canh. Sẽ không một con sóc nào đến được đây mà tôi không biết. Cứ tin vào người Ent! Chừng nào bảy lần quãng thời gian hắn hành hạ chúng tôi còn chưa trôi qua, chừng đó chúng tôi còn không ngơi canh chừng hắn.”

CHƯƠNG XI QUẢ CẦU PALANTÍR

Mặt trời đang lặn xuống sau nhánh núi dài phía Tây khi Gandalf và những người bạn đồng hành, nhà vua cùng đội Kỵ Sĩ, lại rời Isengard lên đường. Gandalf chở theo Merry sau lưng ông, còn Aragorn chở Pippin. Hai người trong đội quân của nhà vua đi trước, phi rất nhanh, và sớm vượt khỏi tầm nhìn xuống sâu trong thung lũng. Những người khác cho ngựa đi theo thong thả.

Người Ent trang trọng xếp thành một hàng đứng như những pho tượng trước cổng, những cánh tay dài giơ cao, nhưng họ không nói năng gì. Merry và Pippin nhìn lại, khi đã đi được một lát xuống con đường quanh co. Ánh dương vẫn tỏa sáng trên trời, nhưng những bóng tối đã trải dài lên khắp Isengard: những phế tích xám xịt chìm dần vào bóng đêm. Giờ thì Cây Râu đứng đó một mình, nhìn từ xa trông như gốc cụt một thân cây già cỗi: hai chàng Hobbit nhớ lại cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa họ, trên thềm đá tràn ngập nắng ở xa tít vùng bìa rừng Fangorn.

Họ đến cây cột có Bàn Tay Trắng. Cây cột vẫn đứng đó, thế nhưng hình tạc bàn tay đã bị ném xuống vỡ thành nhiều mảnh nhỏ. Nằm ngay giữa đường cái là ngón tay trổ dài, màu trắng trong ánh nhập nhoạng, móng tay đỏ đã sạm thành màu đen.

“Người Ent chú ý đến từng chi tiết!” Gandalf nói.

Họ tiếp tục đi, màn đêm mỗi lúc mỗi tối thêm trong thung lũng.

“Chúng ta có định đi xa đêm nay không, Gandalf?” Merry hỏi sau một lúc lâu. “Cháu không biết cảm giác của ông thế nào khi có một lũ khố rách áo ôm lòng thòng đằng sau ông; nhưng lũ khố rách áo ôm đó đang rất mệt và sẽ lấy làm mừng nếu được ngừng lòng thòng mà nằm xuống.”

“Cậu đã nghe câu đó ư?” Gandalf nói. “Đừng để nó giày vò! Hãy biết ơn vì không còn từ ngữ nào nhắm vào cậu nữa. Hắn đã để mắt đến các cậu. Nếu điều này có thể an ủi lòng tự trọng của cậu, ta có thể nói rằng, ngay lúc này, cậu và Pippin đang được để tâm đến nhiều hơn tất cả số còn lại bọn ta. Các cậu là ai; bằng cách nào các cậu đến đó, và tại sao; các cậu biết gì; có phải các cậu đã bị bắt, và nếu vậy, làm sao các cậu có thể trốn thoát trong khi toàn bộ lũ Orc bị tiêu diệt - chính những câu đố lặt vặt đó đã khiến trí óc siêu phàm của Saruman phải bận tâm. Một cái nhếch mép từ hắn, Meriadoc, chính là một lời khen, nếu cậu cảm thấy vinh dự được sự quan tâm của hắn.”

“Cảm ơn ông!” Merry nói. “Nhưng còn vinh dự hơn khi được lòng thòng sau đuôi ông, Gandalf. Vì một lẽ, ở vị trí đó người ta có cơ hội được nhắc lại câu hỏi lần thứ hai. Chúng ta có định đi xa đêm nay không?”

Gandalf cười phá lên. “Quả là một người Hobbit khó thỏa mãn! Mọi Phù Thủy đều nên lĩnh một hai người Hobbit mà chăm sóc - để dạy họ ý nghĩa của lời nói, và để chỉnh đốn họ. Ta mong cậu thứ lỗi. Thế nhưng ta đã để tâm đến cả những vấn đề vặt vãnh này. Chúng ta sẽ đi trong vài giờ, nhẹ nhàng thôi, cho đến khi chúng ta tới được cuối thung lũng này. Ngày mai chúng ta phải đi nhanh hơn.

“Khi đến đây, bọn ta đã dự định đi thẳng từ Isengard trở lại ngôi nhà của nhà vua tại Edoras bên kia vùng đồng bằng, đi ngựa cũng mất vài ngày. Thế nhưng bọn ta đã suy nghĩ và thay đổi kế hoạch. Toán đưa tin đã đi trước đến Hẻm Helm, thông báo với họ rằng nhà vua sẽ quay lại vào ngày mai. Từ đó ông ấy sẽ đi cùng nhiều người đến Dunharg theo những con đường giữa khu đồi. Từ giờ sẽ không được đi quá hai hoặc ba người công khai cùng nhau qua vùng đất này, dù đêm hay ngày, chừng nào có thể tránh được.”

“Ông hoặc là đưa đĩa rỗng hoặc là chất đầy gấp đôi!” Merry nói. “Cháu sợ là cháu chẳng nghĩ quá chiếc giường cho đêm nay. Hẻm Helm và tất cả những thứ kia là cái gì và ở đâu vậy? Cháu chẳng biết gì về vùng đất này cả.”

“Vậy thì tốt nhất cậu nên học lấy điều gì đó, nếu cậu muốn hiểu được điều gì đang xảy ra. Nhưng không phải là bây giờ, và không phải hỏi ta: ta có quá nhiều điều cấp thiết phải suy nghĩ rồi.”

“Được thôi, cháu sẽ nói chuyện với Sải Chân Dài bên đống lửa trại: anh ấy đỡ gắt gỏng hơn. Nhưng tại sao lại phải bí mật như thế chứ? Cháu tưởng chúng ta đã thắng cuộc chiến mà!”

“Phải, chúng ta đã thắng, nhưng chỉ là chiến thắng đầu tiên, và bản thân chuyện đó đã gia tăng nguy hiểm cho chúng ta. Có mối liên kết nào đó giữa Isengard và Mordor, mà ta vẫn chưa hiểu hết được. Ta không rõ chúng trao đổi tin tức bằng cách nào, nhưng chúng có làm vậy. Ta nghĩ Con Mắt Barad-dûr sẽ sốt ruột nhìn về Thung Lũng Phù Thủy; và về cả Rohan nữa. Nó nhìn thấy càng ít càng tốt.”

Con đường trải ra chậm rãi, khúc khuỷu uốn xuống thung lũng. Lúc xa, lúc gần dòng Isen cuộn chảy qua lòng sông đầy đá. Bóng đêm trùm xuống từ dãy núi. Toàn bộ sương mù đều đã tan biến. Một cơn gió lạnh thổi qua. Mặt trăng, giờ đã căng tròn, phủ lên bầu trời phía Đông thứ ánh sáng nhạt và lạnh lẽo. Những vai núi ở bên phải họ đổ xuống dãy đồi trọc. Vùng đồng bằng rộng lớn mở ra xám xịt đằng trước họ.

Cuối cùng họ dừng ngựa. Rồi họ rẽ sang một bên, rời bỏ con đường và lại đi lên vùng cỏ mặt đượm hương. Đi về phía Tây khoảng một dặm hoặc hơn họ đến một thung lũng. Nó mở về phía Nam, tựa lưng vào sườn dốc quả đồi tròn Dol Baran, quả đồi cuối cùng của dãy núi phía Bắc, chân đồi xanh, đỉnh đồi thạch nam phủ đầy. Các bờ thung còn xù xì dương xỉ năm trước, xen giữa đó là những chồi dương xỉ non hãy còn cuộn chặt từ mùa xuân, vừa mới đâm lên khỏi mặt đất thoảng mùi hương ngọt ngào. Những bụi gai mọc dày trên những bờ thấp, và họ dựng trại bên dưới đó, khoảng hai giờ trước nửa đêm. Họ thắp lửa trong khoảng trũng, giữa đám rễ một bụi táo gai mọc lan ra, cao như cây gỗ, quằn quại vì tuổi tác, nhưng từng cành lá đều tráng kiện. Lộc đang đâm ra ở mỗi đầu cành.

Lính gác được cắt cử, hai người một phiên. Số còn lại, sau khi đã xong bữa, cuộn người ngủ trong áo choàng và chăn. Hai chàng Hobbit nằm riêng một góc trên đống dương xỉ già. Merry đã thấy buồn ngủ, nhưng Pippin lúc này dường như lại bồn chồn lạ thường. Đám dương xỉ cứ lách tách xào xạc mỗi lần cậu vặn vẹo trở người.

“Chuyện gì vậy?” Merry hỏi. “Em nằm phải tổ kiến à?”

“Không,” Pippin nói, “nhưng em không thấy thoải mái. Em tự hỏi đã bao lâu rồi em không được ngủ trên giường?”

Merry ngáp dài. “Tự xòe ngón tay mà đếm đi!” cậu nói. “Nhưng em chắc biết mình rời Lórien được bao lâu rồi.”

“Ồ vậy sao!” Pippin nói. “Nhưng ý em là cái giường thực sự trong một căn phòng ngủ kìa.”

“Chà, vậy thì Thung Đáy Khe,” Merry nói. “Nhưng đêm nay anh có thể ngủ ở bất cứ đâu.”

“Anh thật may mắn, Merry,” Pippin nói nhỏ, sau một lát im lặng. “Anh được cưỡi ngựa cùng Gandalf.”

“Chà, vậy thì sao nào?”

“Anh có nghe được tin tức gì, hay thông tin gì từ ông ấy không?”

“Có, rất đáng kể. Nhiều hơn mọi lần. Nhưng em đã được nghe tất cả hoặc gần như tất cả rồi; em ở ngay bên cạnh mà, và bọn anh nói chuyện đâu có gì úp mở. Nhưng em có thể đi cùng ông ấy vào ngày mai, nếu em nghĩ em có thể moi thêm được từ ông ấy - và nếu ông ấy chịu chở em.”

“Có thể sao? Tốt! Nhưng ông ấy vẫn kín đáo phải không? Chẳng thay đổi chút nào cả.”

“Ồ có chứ!” Merry nói, cậu đã tỉnh táo hơn một chút, và bắt đầu tự hỏi điều gì đang làm người bạn đường phải bận tâm. “Ông ấy đã trưởng thành hơn, hay sao đó. Anh nghĩ ông ấy có thể vừa hiền hậu hơn lại vừa đáng sợ hơn, vui vẻ hơn và cũng nghiêm nghị hơn lúc trước. Ông ấy có thay đổi; nhưng chúng ta chưa có cơ hội nào biết được là bao nhiêu. Tuy nhiên hay nghĩ về đoạn cuối trong câu chuyện với Saruman! Hãy nhớ Saruman đã từng là thượng cấp của Gandalf: đứng đầu Hội Đồng, hay chính xác là gì cũng được. Lão từng là Saruman Phù Thủy Trắng. Giờ Gandalf mới là Phù Thủy Trắng. Saruman đã đến khi được nghe lệnh, và pháp trượng của lão bị tước đoạt; và rồi lão lại được lệnh đi khỏi, và lão đi!”

“Vậy nếu Gandalf có thay đổi chút nào, thì chỉ là càng trở nên kín đáo hơn bao giờ hết, vậy đấy,” Pippin cãi lại. “Giờ, cái... quả cầu kính đó. Ông ấy có vẻ vô cùng hài lòng về nó. Ông ấy biết hoặc đã đoán ra vài điều về nó. Nhưng ông ấy có nói cho chúng ta là gì không? Không, không một lời nào hết. Thế mà chính em mới là người nhặt nó lên, và chính em đã ngăn nó khỏi lăn xuống ao vũng nước. Đây rồi, chàng trai, để ta cầm nó! - tất cả chỉ có vậy. Em thắc mắc không biết nó là thứ gì? Nó rất nặng.” Giọng Pippin hạ thấp xuống, như thể đang nói chuyện một mình.

“Này!” Merry nói. “Vậy ra đó là điều đang khiến em phải bận tâm sao? Còn bây giờ, chàng Pippin của anh, đừng quên câu nói của Gildor - câu mà Sam hay trích dẫn: Đừng xía vào chuyện của các thầy Phù Thủy, bởi họ tinh quái và chóng giận.”

“Thế nhưng suốt mấy tháng vừa rồi toàn bộ cuộc sống của chúng ta chỉ toàn là xía vào chuyện của Phù Thủy đấy thôi,” Pippin nói. “Em muốn có một chút thông tin cũng như mạo hiểm. Em muốn được ngó qua quả cầu đó.”

“Ngủ đi!” Merry nói. “Sớm hay muộn thì em cũng sẽ có thông tin. Pippin thân mến của anh, chưa từng có người nhà Took nào qua mặt được nhà Hươu Bia Rum về tính tọc mạch đâu; nhưng đây có phải lúc không, em nói xem?”

“Được rồi! Kể cho anh những điều em muốn thì có hại gì chứ: chỉ nhìn quả cầu một cái thôi? Em biết em không thể có nó, trong lúc lão Gandalf còn đang ngồi lên nó, như con gà mái ngồi ấp quả trứng. Nhưng anh cũng chẳng an ủi em được tí nào khi chỉ nói mỗi câu em-không-thể-có-nó-vậy-hãy-ngủ-đi!”

“Vậy anh có thể nói được gì nữa đây?” Merry nói. “Anh rất tiếc. Pippin, nhưng em thực sự phải đợi đến sáng mai thôi. Anh cũng sẽ tò mò như em sau bữa sáng, và anh sẽ giúp bằng mọi cách có thể trong việc nịnh hót phù thủy. Nhưng anh chẳng tỉnh táo được lâu hơn nữa. Nếu còn tiếp tục ngáp, miệng anh sẽ rách ra đến tận tai. Chúc ngủ ngon!”

Pippin không nói thêm nữa. Giờ cậu nằm im, nhưng cơn ngủ vẫn ở đâu đó xa lắc; và nó cũng chẳng bị dụ về bởi tiếng thở nhẹ của Merry, đã chìm vào giấc ngủ chỉ ít phút sau khi chúc ngủ ngon. Ý nghĩ về khối cầu tăm tối dường như thôi thúc thêm khi tất cả xung quanh đều im lặng. Pippin lại cảm thấy sức nặng của nó trong tay cậu, và lại thấy những tầng sâu màu đỏ huyền bí mà cậu đã thấy khi nhìn vào bên trong trong chốc lát. Cậu nằm trằn trọc, cố nghĩ đến những điều khác.

Cuối cùng cậu không chịu đựng được hơn nữa. Cậu ngồi dậy và nhìn quanh. Trời rét thấu xương, cậu quấn chặt áo khoác quanh người. Mặt trăng đang tỏa ánh sáng trắng bệch và lạnh lẽo xuống thung, bỗng những bụi cây đều đen thẫm. Những hình thù đang ngủ nằm khắp xung quanh. Cậu không thấy hai người lính gác: có lẽ họ đang ở trên đồi, hoặc khuất trong đám dương xỉ. Bị cuốn đi bởi cơn bốc đồng không hiểu nổi, Pippin bước nhẹ đến chỗ Gandalf đang nằm. Cậu nhìn xuống. Thầy phù thủy dường như đang ngủ, nhưng mí mắt lại không nhắm hoàn toàn: vẫn thấy ánh mắt lấp lánh dưới hàng mi dài. Pippin vội vã bước lùi. Nhưng Gandalf không tỏ ra bất cứ dấu hiệu nào; và lần nữa bị lôi kéo về phía trước, nửa muốn nửa không, anh chàng Hobbit lẻn lên từ phía sau đầu thầy phù thủy. Ông cuộn người trong tấm chăn, áo choàng trải rộng lên trên; và ở sát bên ông, giữa sườn phải và cánh tay gập lại, có một đám gồ lên, một thứ gì đó hình tròn bọc trong mảnh vải tối màu; bàn tay ông dường như chỉ vừa trượt khỏi nó rơi xuống đất.

Gần như không thở, Pippin lẻn vào gần hơn, rón rén từng bước một. Cuối cùng cậu quỳ xuống. Rồi cậu lén lút giơ tay ra, từ từ nhấc cái gói lên: nó có vẻ không nặng như cậu mong đợi. “Rút cục có lẽ chỉ là gói đựng những thứ linh tinh nào đó,” cậu nghĩ và cảm thấy khuây khỏa kỳ lạ; nhưng cậu không đặt gói đó xuống lại. Cậu ôm chặt nó đứng một lát. Rồi một ý tưởng chợt lóe ra trong đầu. Cậu nhón chân đi, tìm một hòn đá lớn rồi quay lại.

Cậu nhanh chóng lột mảnh vải ra, gói viên đá trong đó rồi quỳ xuống đặt nó lại bên tay thầy phù thủy. Đến khi đó cậu mới nhìn vào thứ vừa mở ra. Chính là nó: một khối cầu pha lê nhẵn nhụi, giờ trông tăm tối và tắt ngấm, nằm trần trụi trước đầu gối cậu. Pippin nhấc nó lên, hấp tấp bọc lại bằng chính áo choàng của mình, và chuẩn bị quay lại chỗ nằm. Ngay lúc đó Gandalf cựa mình trong giấc ngủ, lẩm bẩm vài lời: có vẻ là một thứ ngôn ngữ kỳ lạ nào đó; tay ông mò mẫm rồi ôm lấy quả cầu đã được bọc vải, rồi ông thở dài và lại nằm im.

“Mi là đồ ngu xuẩn!” Pippin lẩm bẩm một mình. “Mi đang tự dẫn mình vào một rắc rối khủng khiếp. Trả lại nó nhanh lên!” Nhưng giờ cậu nhận thấy đầu gối mình run bắn, và cậu không dám tiến đến gần thầy phù thủy để với lấy gói vải. “Mình sẽ không thể trả nó lại mà không đánh thức ông ấy,” cậu nghĩ, “phải đợi đến lúc mình bình tĩnh hơn một chút. Vậy trước hết có lẽ mình nên nhìn qua nó. Nhưng không phải ở đây!” Cậu lén lút bỏ đi, rồi ngồi xuống một gò xanh cách không xa chỗ ngủ. Mặt trăng hé nhìn xuống qua bờ thung lũng.

Pippin ngồi chụm hai gối và đặt khối cầu vào giữa. Cậu cúi thấp người nhìn xuống, trông như một đứa trẻ tham lam đang khom người xuống một bát thức ăn, ở một góc tách biệt khỏi những người khác. Cậu kéo áo khoác ra rồi nhìn nó chằm chằm. Bầu không khí như đứng yên và căng thẳng xung quanh cậu. Thoạt tiên khối cầu chỉ toàn một màu tối sẫm, đen huyền, ánh trăng le lói trên bề mặt. Rồi từ trong tâm cầu xuất hiện ánh sáng yếu ớt và rung rinh, nó níu chặt lấy mắt cậu, khiến lúc này cậu chẳng thể nhìn được đi đâu khác. Không lâu sau toàn bộ phần bên trong dường như bốc cháy; quả cầu cứ xoay tròn, hoặc cũng có thể là những ánh sáng bên trong đang xoay. Rồi đột nhiên ánh sáng tắt phụt. Cậu thở hổn hển cố gượng dậy; thế nhưng cậu vẫn khom người, nắm chặt khối cầu bằng cả hai tay. Cậu cứ khom xuống thấp dần, rồi trở nên cứng đờ; môi cậu mấp máy mà không phát ra tiếng trong một lúc. Rồi thét lên một tiếng tắc nghẹn cậu ngã ngửa ra sau nằm bất động.

Tiếng thét vang lên lanh lảnh. Lính gác từ bờ đất lao xuống. Toàn bộ khu trại nhanh chóng xôn xao.

“Thì ra đây là tên trộm!” Gandalf nói. Ông vội tung áo khoác phủ lên nơi khối cầu đang nằm. “Nhưng ngươi à, Pippin! Sự tình chuyển sang khốn khổ biết bao!” Ông quỳ xuống bên thân thể Pippin: anh chàng Hobbit vẫn đang nằm ngửa bất động, cặp mắt mở vô hồn nhìn chằm chằm lên trời. “Trò quỷ thuật! Cậu ta đã gây ra tai họa nào - cho chính bản thân, và cho tất cả chúng ta vậy?” Khuôn mặt thầy phù thủy rầu rĩ và phờ phạc.

Ông nắm lấy tay Pippin rồi ghé sát mặt cậu, lắng nghe nhịp thở rồi ông đặt tay lên trán cậu. Anh chàng Hobbit rùng mình. Mắt cậu nhắm nghiền. Cậu hét lên; và ngồi dậy, giương mắt nhìn hoang mang từng khuôn mặt xung quanh cậu, nhợt nhạt trong ánh trăng.

“Nó không dành cho ngươi đâu, Saruman!” cậu rít lên the thé không ngữ điệu, giật người lùi khỏi Gandalf. “Ta sẽ ngay lập tức sai người đến lấy nó. Ngươi hiểu chứ? Nói đi!” Rồi cậu gượng đứng lên định chạy đi, nhưng Gandalf giữ lấy cậu nhẹ nhàng mà kiên quyết.

“Peregrin Took!” ông nói “Quay lại đi!”

Chàng Hobbit buông lỏng rồi ngã ra, bám chặt lấy tay thầy phù thủy. “Gandalf!” cậu òa lên. “Gandalf! Tha thứ cho cháu!”

“Tha thứ cho ngươi ư?” thầy phù thủy nói. “Trước tiên hãy kể cho ta ngươi đã làm gì!”

“Cháu, cháu đã lấy quả cầu và nhìn vào nó,” Pippin lắp bắp, “và cháu thấy những thứ khiến cháu hoảng sợ. Và cháu muốn bỏ đi, nhưng không được. Và rồi hắn đến và tra hỏi cháu; rồi hắn nhìn cháu, rồi, rồi, đó là tất cả những gì cháu nhớ được.”

“Chừng đó vẫn chưa đủ,” Gandalf nghiêm giọng nói. “Ngươi đã thấy gì và ngươi đã nói gì?”

Pippin nhắm mắt lại và rùng mình, nhưng không nói gì cả. Tất cả họ đều chăm chú nhìn cậu trong im lặng, chỉ trừ Merry thì quay đi. Thế nhưng khuôn mặt Gandalf vẫn đanh lại. “Nói đi!” ông nói.

Bằng giọng thì thầm do dự Pippin lại bắt đầu, rồi dần dần những lời cậu nói ra rõ ràng và mạnh mẽ hơn. “Cháu nhìn thấy một bầu trời tối, và những thành trì cao,” cậu nói. “Và cả những vì sao bé xíu. Chúng dường như cách đây rất xa và rất lâu rồi, song vẫn sáng và rõ ràng. Những vì sao phụt tắt nhưng rồi lại sáng lên - chúng bị che khuất bởi những thứ gì đó có cánh. Cháu nghĩ là rất lớn, thực sự vậy; nhưng trong quả cầu chúng chỉ như đàn dơi bay lượn quanh tòa tháp. Cháu nghĩ có tất cả chín con. Một con bắt đầu bay thẳng về phía cháu, trở nên to dần, to dần. Thật khủng khiếp, nó có một - không, không! Cháu không thể nói được.

“Cháu đã cố bỏ đi, bởi cháu tưởng nó sẽ bay ra; thế nhưng khi đã phủ kín cả khối cầu, nó lại biến mắt. Rồi hắn đến. Hắn không lên tiếng nên cháu không nghe thấy lời nói. Hắn chỉ nhìn, và cháu tự hiểu.

“ ‘Vậy là ngươi đã quay lại? Cớ sao ngươi bỏ bê việc báo tin lâu đến vậy?’

“Cháu không trả lời. Hắn hỏi: ‘Ngươi là ai?’ Cháu vẫn không trả lời, thế nhưng làm thế khiến cháu đau đớn khủng khiếp; và hắn ép buộc cháu, nên cháu đã nói: ‘Một người Hobbit.’

“Rồi đột nhiên hắn dường như nhìn thấy cháu, và hắn cười cháu. Thật tàn nhẫn. Cứ như thể bị bao nhiêu lưỡi dao đâm vào vậy. Cháu cố chống trả. Thế nhưng hắn nói: ‘Khoan đã! Chúng ta sẽ sớm gặp lại thôi. Hãy nói với Saruman rằng thứ xinh xắn này không phải dành cho hắn. Ta sẽ ngay lập tức sai người đến lấy nó. Ngươi hiểu chứ? Nói đi!’

“Rồi hắn khoái trá nhìn cháu. Cháu có cảm giác mình như vỡ tan thành từng mảnh. Không, không! Cháu không nói thêm được nữa. Cháu không nhớ gì bất cứ điều gì nữa.”

“Hãy nhìn ta!” Gandalf nói.

Pippin ngước lên nhìn thẳng vào mắt ông. Thầy phù thủy im lặng bắt lấy ánh mắt cậu trong chốc lát. Rồi khuôn mặt ông trở nên dịu dàng hơn, và đã thoáng xuất hiện bóng dáng một nụ cười. Ông nhẹ nhàng đặt tay lên đầu Pippin.

“Được rồi!” ông nói. “Đừng nói thêm nữa! Ngươi chưa mắc phải mối nguy hiểm nào cả. Trong mắt ngươi không có sự dối trá, như ta đã e sợ. Thế nhưng hắn đã không nói chuyện lâu với ngươi. Ngươi vẫn là một tên ngốc, ngốc nhưng thật thà, Peregrin Took. Những kẻ sáng suốt hơn có thể đã làm những việc tồi tệ hơn trong hoàn cảnh đó. Nhưng hãy ghi nhớ điều này! Ngươi đã được cứu sống, và tất cả bạn bè ngươi cũng vậy, chủ yếu là nhờ vận may, như có thể gọi vậy. Ngươi đừng mong được như vậy thêm một lần nữa. Nếu hắn đã tra khảo ngươi ngay lúc đó, thì gần như chắc chắn ngươi đã khai tất cả những gì ngươi biết, gây tai họa cho tất cả chúng ta. Thế nhưng hắn đã quá sốt sắng. Hắn không chỉ muốn có thông tin: hắn muốn nhanh chóng có ngươi để hắn có thể từ từ hành hạ ngươi trong tòa Tháp Tối. Đừng rùng mình! Nếu ngươi định xía vào chuyện của các thầy Phù Thủy ngươi buộc phải chuẩn bị gặp những việc đó. Nhưng nào! Ta tha lỗi cho ngươi. Hãy an tâm! Mọi chuyện không trở nên ác hiểm như đã có thể thành như vậy đâu.”

Ông nhẹ nhàng nâng Pippin dậy rồi bế cậu về chỗ ngủ. Merry đi theo sau, và ngồi xuống bên cạnh cậu. “Hãy nằm đó nghỉ ngơi đi, nếu còn nghỉ được, Pippin!” Gandalf nói. “Hãy tin ta. Nếu ngươi thấy ngứa lòng bàn tay lần nữa, hãy nói với ta! Những thứ đó có thể được chữa khỏi. Nhưng dù thế nào đi nữa, anh chàng Hobbit thân mến của ta, đừng bao giờ đặt túi đá vào tay ta thêm lần nào nữa! Giờ ta sẽ để hai ngươi lại với nhau một lúc.”

Dứt lời Gandalf trở lại chỗ những người khác, vẫn đang đứng bên quả cầu Orthanc trong tâm trạng lo lắng. “Tai họa giáng xuống vào ban đêm, thời điểm ít được trông đợi nhất,” ông nói “Chúng ta vừa lách được qua khe cửa hẹp!”

“Anh chàng Hobbit thế nào rồi. Pippin ấy?” Aragorn hỏi.

“Tôi nghĩ tất cả rồi sẽ ổn thỏa,” Gandalf trả lời. “Cậu ta không bị bắt giữ lâu, mà người Hobbit thì có khả năng hồi phục đáng ngạc nhiên. Ký ức về nó, hay nỗi khiếp sợ về nó, có lẽ sẽ phai nhanh thôi. Cũng có lẽ là quá nhanh. Anh có thể lấy quả cầu Orthanc rồi canh nó được không, Aragorn? Đấy là một nhiệm vụ nguy hiểm.”

“Hiển nhiên là nguy hiểm, nhưng không phải với tất cả,” Aragorn nói. “Vẫn còn một người có quyền làm chủ nó. Bởi chắc chắn vật này là quả palantír của Orthanc lấy từ kho tàng của Elendil, được những vị Vua Gondor đặt tại đây. Giờ đây thời điểm của tôi đang đến gần. Tôi sẽ lấy nó.”

Gandalf nhìn Aragorn, và rồi, trước sự kinh ngạc của những người xung quanh, ông nhấc Quả Cầu được bọc kín lên, và cúi người khi đưa nó ra.

“Hãy tiếp nhận nó, thưa vương tử!” ông nói, “làm dấu cho rất nhiều thứ khác sẽ được trao trả về sau. Nhưng nếu tôi có thể khuyên anh về việc sử dụng tài sản của riêng anh, thì đừng vội sử dụng nó! Hãy thận trọng!”

“Tôi đã vội vã và thiếu thận trọng từ khi nào vậy, sau khi đã chuẩn bị và chờ đợi suốt bao năm qua?” Aragorn nói.

“Chưa bao giờ. Vậy thì đừng vấp ngã ở cuối con đường,” Gandalf trả lời. “Chí ít hãy giữ bí mật thứ này. Anh, và toàn bộ những người đứng đây! Trên hết là anh chàng Hobbit, Peregrin, không nên biết nơi cất giấu nó. Cơn ác mộng có thể sẽ lại đến với cậu ấy. Bởi than ôi! cậu ấy đã cầm lấy nó và nhìn vào nó, chuyện lẽ ra không bao giờ được phép xảy ra. Lẽ ra cậu ấy không được chạm vào nó lúc còn ở Isengard, và ở đó tôi lẽ ra đã phải nhanh tay hơn. Thế nhưng tâm trí tôi lúc đó đang dồn vào Saruman, và tôi không lập tức đoán ra được bản chất của Quả Cầu. Rồi tôi bắt đầu mỏi mệt và giữa lúc nằm nghĩ về nó, cơn buồn ngủ đã chiến thắng tôi. Giờ thì tôi biết rồi!”

“Đúng vậy, không cần phải nghi ngờ gì nữa,” Aragorn nói. “Rốt cục thì chúng ta cũng biết được mối liên kết giữa Isengard và Mordor, và phương pháp của nó. Rất nhiều điều đã được giải thích.”

“Kẻ thù có những quyền năng thật kỳ lạ, và cả những điểm yếu thật kỳ lạ!” Théoden nói. “Thế nhưng từ xa xưa đã có câu: tà ác hại ác tà.”

“Điều đó được kiểm chứng nhiều lần rồi,” Gandalf nói. “Nhưng lần này chúng ta đã gặp may một cách kỳ lạ. Có lẽ tôi đã được anh chàng Hobbit này cứu khỏi một sai lầm chết người. Tôi đã nghĩ có nên tự tay tìm hiểu Quả Cầu để xem nó hoạt động thế nào. Nếu làm vậy, có lẽ tôi đã tự hiện hình trước mắt hắn. Tôi vẫn chưa sẵn sàng cho thử thách đó, đấy là nếu có bao giờ tôi có thể sẵn sàng. Thế nhưng ngay cả khi tôi đủ sức rút lui, thì vẫn sẽ là thảm họa nếu hắn nhìn thấy tôi, lúc này - trước cái thời khắc khi mọi bí mật đều không còn giá trị gì nữa.”

“Tôi nghĩ thời khắc đó giờ đến rồi đấy,” Aragorn nói.

“Chưa đâu,” Gandalf nói. “Vẫn còn đó một khoảng ngắn nghi kỵ, mà chúng ta phải tranh thủ. Kẻ Thù rõ ràng vẫn tưởng rằng Quả Cầu đang ở Orthanc - tại sao lại không chứ? Và rằng anh chàng Hobbit đã bị bắt đến đó, rồi bị ép nhìn vào khối cầu như một cực hình của Saruman. Trong tâm trí đen tối đó giờ sẽ tràn ngập lời nói và khuôn mặt của anh chàng Hobbit cùng những mong đợi: có thể phải một thời gian nữa hắn mới nhận ra sai lầm của mình. Chúng ta phải nắm lấy quãng thời gian đó. Chúng ta đã quá đủng đỉnh rồi. Chúng ta phải hành động. Vùng lân cận lsengard giờ không còn là nơi để chúng ta nấn ná nữa. Tôi sẽ ngay lập tức đi trước cùng Peregrin Took. Như vậy sẽ tốt cho cậu ấy hơn là nằm trong đêm tối trong khi người khác ngủ.”

“Tôi sẽ giữ lại Éomer cùng mười Kỵ Sĩ,” nhà vua nói. “Họ sẽ đi cùng tôi vào sáng sớm. Số còn lại có thể đi cùng Aragorn và lên đường ngay khi tinh thần họ sẵn sàng.”

“Tùy ở ngài,” Gandalf nói. “Nhưng hãy đi hết tốc lực đến vùng đồi che giấu, đến Hẻm Helm!”

Ngay lúc đó một bóng đen trùm lên họ. Ánh trăng sáng đột nhiên tắt ngấm. Vài Kỵ Sĩ hét lên, rồi cúi rạp xuống, tay ôm chặt lấy đầu, như để chống đỡ một đòn tấn công từ phía trên: một nỗi sợ mù quáng và một cơn lạnh trí mạng đổ xuống họ: họ rúm ró nhìn lên. Một hình thù có cánh khổng lồ bay qua mặt trăng như một đám mây đen. Nó lượn vòng và hướng về phía Bắc, bay với tốc độ lớn hơn bất kỳ cơn gió nào ở Trung Địa. Những vì sao mờ đi khi nó bay qua. Rồi nó bay mất.

Họ đứng dậy, người cứng như đá. Gandalf vẫn nhìn lên cao, cánh tay ông dang ra và thõng xuống, cứng đờ, bàn tay ông nắm chặt.

“Nazgûl!” ông thét. “Sứ giả của Mordor. Cơn bão đang tới. Lũ Nazgûl đã vượt Sông Cả! Đi thôi! Đi, đi thôi! Đừng đợi đến sáng nữa! Đừng để người nhanh phải đợi kẻ chậm! Đi thôi!”

Ông lao đi, vừa chạy vừa gọi Scadufax. Aragorn chạy theo ông. Đến chỗ Pippin, Gandalf bế bổng cậu trên tay. “Lần này ngươi sẽ đi cùng ta,” ông nói. “Scadufax sẽ cho ngươi thấy những sải chân của nó.” Rồi ông chạy đến nơi vừa nằm ngủ. Scadufax đã đứng sẵn ở đó. Quàng chiếc túi nhỏ đựng toàn bộ hành lý qua vai, thầy phù thủy nhảy lên lưng ngựa. Aragorn nhấc Pippin lên, vẫn đang bọc áo choàng và chăn, rồi đặt cậu vào giữa hai tay Gandalf.

“Thượng lộ bình an! Đuổi theo nhanh!” Gandalf hét lớn. “Đi nào, Scadufax!”

Con ngựa to lớn hất đầu. Cái đuôi bồng bềnh của nó phất lên trong ánh trăng. Rồi nó chồm lên phía trước, đạp vào mặt đất, và phóng đi như cơn gió Bắc thổi từ dãy núi.

“Quả là một đêm đẹp đẽ và thảnh thơi!” Merry nói với Aragorn. “Có người thật số đỏ. Cậu ấy không muốn ngủ, và cậu ấy muốn đi cùng Gandalf - thế là cậu ấy đi! Thay vì bị biến thành đá và đứng ở đây mãi mãi làm gương cảnh cáo.”

“Nếu cậu là người đầu tiên nhặt quả cầu Orthanc, chứ không phải cậu ấy, thì giờ sẽ thế nào?” Aragorn nói. “Có lẽ cậu đã làm điều tồi tệ hơn. Ai mà biết được? Nhưng tôi sợ rằng giờ số của cậu là phải đi cùng tôi. Ngay bây giờ. Đi chuẩn bị sẵn sàng thôi, và hãy mang tất cả những thứ Pippin bỏ lại. Khẩn trương lên!”

Scadufax lướt bay trên bình nguyên, chẳng cần thúc giục hay chỉ dẫn. Chưa đến một giờ trôi qua, và họ đã đến được Khúc Cạn dòng Isen và băng qua đó. Nấm Mồ các Kỵ Sĩ và những mũi giáo lạnh lẽo nằm xám xịt phía sau họ.

Pippin đã bắt đầu hồi phục. Người cậu ấm, nhưng cơn gió trên mặt lạnh buốt khiến cậu tỉnh táo. Cậu đang ở bên Gandalf. Nỗi kinh hoàng về Quả Cầu và về bóng đen gớm ghiếc bay qua mặt trăng đang mờ dần, như những thứ bị bỏ lại phía sau trong màn sương mù của dãy núi hay trong một cơn mơ thoáng qua. Cậu hít một hơi thật sâu.

“Cháu không biết là ông cưỡi ngựa lưng trần đấy, Gandalf,” cậu nói. “Ông chẳng dùng yên hay cương!”

“Ta không cưỡi ngựa theo kiểu tiên, trừ khi cưỡi trên Scadufax,” Gandalf nói. “Nhưng Scadufax không chịu yên cương. Không phải là ngươi cưỡi Scadufax: Chỉ là nó sẵn lòng chở ngươi - hoặc không. Nếu nó sẵn lòng, vậy là đủ. Còn sau đó việc của nó là đảm bảo ngươi vẫn ngồi trên lưng nó, trừ phi ngươi nhảy lên trời.”

“Nó đang phi nhanh đến mức nào?” Pippin hỏi. “Theo tốc độ gió thì rất nhanh, nhưng lại rất êm ái. Và chân nó chạm đất mới nhẹ nhàng làm sao!”

“Giờ nó đang chạy nhanh như một con ngựa thường phi cỡ nhanh nhất,” Gandalf trả lời, “nhưng đối với nó đó chưa phải là nhanh. Vùng đất ở đây dốc lên chút ít, và gập ghềnh hơn phía bên kia dòng sông. Nhưng hãy xem Dãy Núi Trắng dưới những vì sao đang tiến lại gần! Đằng xa kia là ba đỉnh Thrihyme trông như những mũi giáo đen. Chẳng mấy nữa chúng ta sẽ tới ngã ba đường và đến được Lòng Chảo Hẻm, nơi cuộc chiến đã xảy ra hai đêm trước.”

Pippin lại im lặng trong ít lâu. Cậu nghe thấy Gandalf đang thì thầm hát một mình, lẩm bẩm những đoạn thơ ngắn bằng nhiều ngôn ngữ, trong lúc những dặm đường cứ trôi qua dưới chân họ. Cuối cùng thầy phù thủy hát một bài mà chàng Hobbit nghe được lời ca: một vài câu hát rõ ràng lọt được vào tai cậu trong cơn gió mạnh:

Vua cao trên tàu cao

Ba lần ba tìm đến.

Họ có gì mang theo

Từ xứ chìm đáy biển ?

Bảy sao, bảy quả cầu

Cùng một mầm cây trắng.

“Ông đang nói gì vậy, Gandalf?” Pippin hỏi.

“Ta chỉ lướt qua vài đoạn Thơ Kể Tích trong đầu thôi,” thầy phù thủy trả lời. “Ta đoán rằng người Hobbit đã lãng quên hết, ngay cả những câu nào họ đã từng biết đến.”

“Không, không phải tất cả,” Pippin nói. “Và bọn cháu cũng có rất nhiều bài của riêng mình, mà có lẽ sẽ không làm ông thích thú đâu. Nhưng cháu chưa bao giờ được nghe bài này. Nó hát về điều gì vậy - bảy sao, bảy quả cầu?”

“Về những hòn palantír của Vua Chúa Ngày Xưa,” Gandalf nói.

“Thế chúng là gì vậy?”

“Cái tên có nghĩa là nhìn ra xa. Quả Cầu Orthanc là một trong số đó.”

“Vậy ra nó không phải do, không phải do” - Pippin ngập ngừng - “do Kẻ Thù làm ra?”

“Không,” Gandalf nói. “Cũng không phải do Saruman. Nó vượt quá phép thuật của hắn, và vượt quá phép thuật của cả Sauron nữa. Những hòn palantír đến từ nơi còn xa hơn cả Tây Châu, từ Eldamar. Tộc Noldor đã làm ra chúng. Có lẽ chính Fëanor đã chế tác ra chúng, vào những ngày cách đây lâu đến nỗi thời gian không thể được đo đếm bằng năm. Thế nhưng chẳng có gì Sauron không thể sử dụng được vào mục đích xấu xa. Than ôi Saruman! Đó chính là nguyên cớ suy tàn của hắn, mà đến giờ ta mới nhận thức được. Sản phẩm của thứ tác thuật thâm sâu hơn những gì chúng ta sở hữu là thảm họa cho tất cả chúng ta. Song lỗi lầm vẫn là ở hắn. Gã ngu xuẩn! giữ bí mật về nó, vì lợi ích của riêng hắn. Hắn chưa từng hé răng một lời cho bất cứ thành viên Hội Đồng nào. Bọn ta chưa kịp nghĩ đến số phận của những hòn palantír vương quốc Gondor qua những cuộc chiến tương tàn. Chúng gần như đã bị Con Người lãng quên. Ngay ở Gondor chúng cũng chỉ còn là bí mật ít người biết được; ở Arnor chúng chỉ được nhớ đến trong những lời thơ kể tích giữa những người Dúnedain.”

“Con người thời xưa đã dùng chúng để làm gì vậy?” Pippin hỏi, cậu ngạc nhiên và thích thú thấy mình được trả lời biết bao câu hỏi, và tự hỏi sẽ còn được như vậy bao lâu nữa.

“Để nhìn ra xa, và để chuyện trò với nhau trong tâm tưởng,” Gandalf nói. “Bằng cách đó qua những tháng năm dài họ phòng vệ và đoàn kết toàn bộ vương quốc Gondor. Họ đặt những Quả Cầu tại Minas Anor, tại Minas Ithil, và tại Orthanc bên trong vòng thành Isengard. Hòn chính, chủ nhân mọi hòn khác, đặt trong Lâu Đài Tinh Tú ở Osgiliath trước khi nó sụp đổ. Ba hòn khác thì ở mãi xa tận Miền Bắc. Trong ngôi nhà của Elrond người ta kể rằng chúng được đặt ở Annúminas, Amon Sûl, và Quả Cầu của Elendil nằm trên khu Đồi Tháp nhìn thẳng về phía Mithlond trong Vịnh Lune nơi những con tàu xám neo đậu.

“Mỗi palantír chỉ đáp lại một hòn khác, nhưng tất cả những hòn đặt tại Gondor đều đáp lại cái nhìn từ Osgiliath. Giờ thì ra tháp đá Orthanc vẫn trụ được qua bão tố thời gian, vậy nên hòn palantír trong tòa tháp đó vẫn còn. Thế nhưng một mình nó chẳng nhìn thấy được gì ngoài những hình thù nhỏ bé của những thứ ở xa xôi và cách đây rất lâu. Không nghi ngờ gì rằng nó vô cùng hữu dụng đối với Saruman; song dường như hắn vẫn chưa thỏa mãn. Hắn cứ nhìn ra xa dần xa dần, cho đến khi ánh mắt của hắn nhìn đến Barad-dûr. Và rồi hắn đã bị tóm!

“Ai biết những Quả Cầu thất lạc của Arnor và Gondor giờ bị giấu, chôn vùi, hay chìm sâu ở đâu? Nhưng chắc hẳn Sauron đã lấy được ít nhất một hòn và làm chủ nó cho mục đích của hắn. Ta đoán rằng đó là Quả Cầu Ithil, bởi hắn đã chiếm đóng Minas Ithil cách đây rất lâu rồi và đã biến nó thành một nơi xấu xa: Minas Morgul, nó đã thành ra như vậy.

“Giờ thật dễ dàng đoán được cặp mắt nhìn đi khắp nơi của Saruman đã nhanh chóng bị sập bẫy và nắm giữ ra sao; và từ đó hắn đã bị thuyết phục từ xa, rồi bị đe nẹt nếu thuyết phục không ăn thua thế nào. Quả là kẻ cướp gặp bà già, con diều hâu dưới vuốt đại bàng, con nhện trong tấm lưới thép! Ta tự hỏi từ bao lâu rồi hắn đã bị ép buộc phải thường xuyên đến khối cầu để bị thẩm tra và nhận chỉ dẫn, và hòn Orthanc quá thường xuyên hướng về Barad-dûr đến nỗi giờ đây nếu bất cứ ai không có ý chí sắt đá nhìn vào nó, nó sẽ nhanh chóng mang tâm trí và tầm nhìn của anh ta đến đó? Và nó lôi cuốn người ta đến với nó mới mãnh liệt làm sao! Ta mà không cảm nhận được điều đó ư? Ngay lúc này đây trái tim ta còn khao khát được kiểm nghiệm ý chí của mình với nó để xem liệu ta có thể giật được nó ra khỏi hắn không, và hướng nó đến nơi nào ta muốn - để nhìn qua những biển nước và thời gian đến tận Tirion Đẹp Đẽ, và lĩnh hội được bàn tay cùng khối óc không tưởng tượng nổi của Fëanor đang chế tác, cái thời cả Cây Trắng lẫn Cây Vàng đều nở hoa!” ông thở dài và chìm vào im lặng.

“Ước gì cháu được biết tất cả những điều này từ trước,” Pippin nói. “Cháu không hề biết mình đang làm điều gì.”

“Ồ có đấy.” Gandalf nói. “Ngươi biết ngươi đang cư xử một cách sai trái và ngu xuẩn; và ngươi đã tự nhủ mình như vậy, tuy nhiên ngươi không chịu nghe. Ta không kể cho ngươi tất cả những điều này trước đây, bởi chỉ nhờ suy ngẫm về tất cả những gì đã xảy ra ta rốt cục mới hiểu được, ngay lúc này khi chúng ta đang cưỡi ngựa cùng nhau. Nhưng dù ta có nói sớm hơn, thì điều đó cũng chẳng thể giảm bớt lòng thèm muốn của ngươi, hay giúp ngươi cưỡng lại dễ dàng hơn. Ngược lại thì có! Không, bàn tay bỏng sẽ dạy được bài học tốt nhất. Sau đó lời khuyên về lửa sẽ đi thẳng vào tim.”

“Đúng vậy,” Pippin nói. “Nếu giờ cả bảy quả cầu đều được bay ra trước mặt cháu, cháu sẽ nhắm mắt và bỏ tay trong túi.”

“Tốt!” Gandalf nói. “Đó là điều ta hy vọng,”

“Thế nhưng cháu muốn được biết...” Pippin bắt đầu.

“Than ôi!” Gandalf than. “Nếu việc cung cấp thông tin có thể chữa khỏi bệnh tọc mạch của ngươi, ta sẽ dành toàn bộ những ngày còn lại của ta để trả lời ngươi. Ngươi còn muốn biết điều gì nữa đây?”

“Tên của tất cả vì sao, tất cả những sinh vật sống, toàn bộ lịch sử của Trung Địa và Thượng Thiên Đường cùng những Bể Chia Cắt,” Pippin cười to. “Dĩ nhiên rồi! Còn gì ít hơn nữa? Nhưng đêm nay cháu không vội gì cả. Lúc này cháu chỉ thắc mắc về bóng đen đó. Cháu đã nghe thấy ông thét ‘sứ giả của Mordor’. Nó là gì vậy? Liệu nó đang làm gì ở Isengard?”

“Nó là một Kỵ Sĩ Đen có cánh, một Nazgûl,” Gandalf nói. “Nó lẽ ra đã đưa ngươi đến tòa Tháp Tối.”

“Nhưng nó không đến tìm cháu phải không?” Pippin ấp úng. “Ý cháu là nó không biết rằng cháu đã...”

“Dĩ nhiên là không,” Gandalf nói. “Phải đến hai trăm lý hoặc hơn nếu bay thẳng từ Barad-dûr đến Orthanc, và ngay cả Nazgûl cũng phải mất tới vài giờ bay đường đó. Thế nhưng Saruman chắc hẳn đã nhìn vào Quả Cầu kể từ cuộc tấn công của lũ Orc, và ta không nghi ngờ gì có nhiều suy nghĩ bí mật đã bị lộ ngoài dự tính của hắn. Một sứ giả đã được cử đi tìm hiểu hắn đang làm gì. Và sau những gì xảy ra đêm nay ta nghĩ một tên khác sẽ nhanh chóng được cử tới. Và như vậy Saruman sẽ rơi vào hoạn nạn cuối cùng từ tội lỗi mà hắn đã nhúng tay vào. Hắn không có tù nhân để trao trả. Hắn không có Quả Cầu để nhìn, và không thể đáp lại lệnh triệu hồi. Sauron sẽ chỉ tin rằng hắn đang che giấu tù nhân và từ chối không sử dụng Quả Cầu. Saruman có khai sự thật cho tên sứ giả cũng chẳng ích gì. Bởi Isengard có thể đã sụp đổ, song hắn vẫn an toàn trong Orthanc. Vì thế cho dù có muốn hay không, hắn vẫn sẽ có vẻ một tên phản loạn. Vậy mà hắn đã từ chối chúng ta, chính là để tránh khỏi điều đó! Ta không thể đoán được hắn sẽ làm gì trong cảnh ngộ đó. Ta nghĩ hắn vẫn có quyền năng, một khi còn ở trong Orthanc, đủ chống lại Chín Kỵ Sĩ. Có lẽ hắn sẽ cố làm điều đó. Có lẽ hắn sẽ cố bẫy Nazgûl, hay ít nhất là tiêu diệt thứ giờ chúng cưỡi lên để phi trên không trung. Trong trường hợp đó Rohan hãy liệu canh chừng bầy ngựa!

“Nhưng ta không thể đoán được kết cục sẽ thế nào, tốt hay xấu đối với chúng ta. Có thể những kế hoạch của Kẻ Thù sẽ rối loạn, hoặc bị cản trở bởi cơn phẫn nộ của hắn đối với Saruman. Có thể hắn sẽ biết được rằng ta đã ở đó và đứng trên những bậc thang Orthanc - cùng những người Hobbit ở sau đuôi. Hoặc rằng một người kế vị Elendil vẫn còn sống và đứng bên cạnh ta. Nếu Lưỡi Giun không bị lừa bởi giáp trụ Rohan, hắn chắc hẳn đã nhớ đến Aragorn và tước hiệu mà anh ấy đã tự xưng. Đó là những gì ta e sợ. Và do vậy chúng ta phải ra đi - không phải đi khỏi hiểm nguy mà đi vào hiểm nguy lớn hơn. Từng bước chân Scadufax sẽ đưa ngươi đến gần hơn Vùng Đất Bóng Tối, Peregrin Took.”

Pippin không đáp lại, nhưng túm chặt lấy áo choàng, như thể vừa có một cơn lạnh bất chợt trùm lấy cậu. Vùng đất xám trôi qua dưới chân họ.

“Nhìn kìa!” Gandalf nói. “Vùng thung lũng Westfold đang mở ra trước mặt chúng ta. Từ đây chúng ta sẽ quay lại con đường về phía Đông. Bóng tối ở phía kia là miệng Lòng Chảo Hẻm. Phía đó là Aglarond và các Hang Động Lấp Lánh. Đừng hỏi ta về chúng. Hãy hỏi Gimli, nếu ngươi gặp lại anh ta, và có thể đó sẽ là lần đầu tiên ngươi nhận được câu trả lời dài hơn mong đợi. Ngươi sẽ không được tham quan những hang động đó, không phải trong cuộc hành trình này. Chúng sẽ sớm lùi xa về phía sau chúng ta.”

“Cháu tưởng ông sẽ dừng chân ở Hẻm Helm!” Pippin nói. “Thế ông đang đi đâu vậy?”

“Đến Minas Tirith, trước khi biển chiến tranh vây lấy nó.”

“Ồ! Thế nó bao xa?”

“Nhiều lý đường,” Gandalf trả lời. “Xa gấp ba lần đường về nơi sinh sống của Vua Théoden, và nơi đó cách đây hơn một trăm dặm về phía Đông, theo đường những sứ giả bay của Mordor. Scadufax sẽ phải đi quãng đường dài hơn. Nhưng chưa biết bên nào sẽ nhanh hơn?

“Giờ chúng ta sẽ phi đến khi trời sáng, vẫn còn vài giờ nữa. Rồi ngay cả Scadufax cũng phải nghỉ ngơi, trong hốc trũng nào đó trong khu đồi: ta hy vọng là ở Edoras. Ngủ đi nếu ngươi có thể! Có thể ngươi sẽ được nhìn thấy ánh bình minh đầu tiên trên mái vàng ngôi nhà của Eorl. Và sau ba ngày nữa ngươi sẽ thấy bóng tía Đỉnh Mindolluin và dải tường thành quanh tháp của Denethor trắng tinh trong buổi sớm.

“Đi nào, Scadufax! Hãy phi đi, kỳ mã, hãy phi như chưa từng được phi! Giờ chúng ta đã đến vùng đất nơi ngươi chào đời, nơi ngươi biết rõ đến từng viên đá. Phi đi! Hy vọng đang đặt vào tốc độ!”

Scadufax hất đầu hí vang, như thể vừa có một hồi kèn hiệu triệu nó ra trận. Rồi nó chồm lên. Màn đêm cuốn qua người nó; và lửa tuôn ra từ cả bốn vó.

Lúc chìm dần vào giấc ngủ, Pippin có một cảm giác thật kỳ lạ: cậu và Gandalf im lìm như đá, ngồi trên bức tượng một con ngựa đang phi, trong khi cả thế giới cuộn đi dưới chân trong tiếng gió thổi ồn ã.

Quyển Bốn

CHƯƠNG I THUẦN PHỤC SMÉAGOL

“Chà, cậu chủ à, đích thị là chúng ta mắc kẹt rồi,” Sam Gamgee nói. Chú chán nản đứng rùn vai bên cạnh Frodo, hướng cặp mắt cau có vào màn đêm ảm đạm.

Đó là đêm thứ ba kể từ khi họ rời bỏ Hội Đồng Hành, theo họ ước chừng: họ gần như không còn tính được quãng thời gian mà họ đã vất vả leo trèo giữa những sườn dốc trơ trụi cùng sỏi đá ở khu đồi Emyn Muil, đôi khi họ phải lùi ngược trở lại bởi chẳng thể tìm ra đường tiến lên phía trước, đôi khi lại phát hiện họ đã đi lang thang một vòng để quay lại đúng nơi họ đã đến vài giờ trước. Song về tổng thể họ vẫn tiến dần về phía Đông, cố tìm đường ra được càng sát rìa ngoài của vùng đồi xoắn xít một cách kỳ quái này càng tốt. Thế nhưng mỗi lần ra sát vách khu đồi họ lại thấy những mặt dốc dựng đứng, cao và không thể vượt qua, lừng lững nhìn xuống vùng đồng bằng bên dưới; xa xa bên ngoài vạt chân đồi ngổn ngang là vùng đầm lầy xám ngoét và thối rữa nơi chẳng có thứ gì chuyển động, thậm chí còn chẳng thấy nổi một bóng chim.

Lúc này hai chàng Hobbit đang đứng trên mép một vách núi cao, trơ trụi và hoang vắng, chân núi chìm trong sương mù; vươn lên nhấp nhô phía sau họ là vùng cao nguyên bị những tầng mây trôi dạt trùm kín đỉnh. Một cơn gió lạnh buốt thổi đến từ phía Đông. Màn đêm đang dồn quánh lại trên những vùng đất không hình không dạng trước mặt họ; màu xanh bệnh hoạn của chúng ngả dần sang một màu nâu ảm đạm. Xa tít về bên phải, dòng Anduin, trước đó còn lấp loáng trong ánh mặt trời lúc ẩn lúc hiện, giờ đã khuất vào bóng đêm. Thế nhưng mắt họ không nhìn qua bên kia Sông Cả, hướng về Gondor, về phía bạn bè họ, những vùng đất của Con Người. Họ dõi nhìn về phía Nam và phía Đông, nơi ấy, bên rìa màn đêm đang tràn tới, một đường kẻ sẫm treo lơ lửng trông như dải khói bất động dựng thành những núi non xa xăm. Đôi lúc họ lại thấy một ánh đỏ bé xíu tít xa bập bùng trên đường viền giữa đất và trời.

“Mắc kẹt mới hay chứ!” Sam nói. “Đó là nơi duy nhất trong tất cả những vùng đất đã từng nghe qua mà chúng ta không muốn nhìn gần hơn chút nào; thế mà đó cũng là nơi duy nhất chúng ta đang cố đến! Và lại còn chính là nơi chúng ta không thể đến được, không tài nào đến được. Có vẻ như chúng ta đã đi sai toét cả đường rồi. Chúng ta không cách nào đi xuống được; mà nếu xuống được chúng ta sẽ thấy toàn bộ vùng đất xanh tươi đó chỉ là một bãi lầy bẩn thỉu, tôi cược với cậu. Phù! Cậu có ngửi thấy không?” Chú khịt mũi trong gió.

“Có, tôi ngửi thấy,” Frodo nói, nhưng cậu không hề nhúc nhích, mắt cậu vẫn dán chặt vào đường kẻ sẫm và chấm lửa bập bùng. “Mordor!” cậu thì thầm trong hơi thở. “Nếu phải đến đó, tôi mong mình có thể đến thật nhanh, rồi kết thúc mọi chuyện!” Cậu rùng mình. Cơn gió buốt đến thấu xương song lại nồng nặc một mùi hôi thối lạnh giá. “Chà,” cậu nói, rốt cục cũng rời mắt khỏi đó, “chúng ta không thể ở lại đây đêm nay, dù có bị kẹt hay không. Chúng ta phải tìm chỗ được che chắn hơn, và dựng trại lần nữa; và có lẽ ngày mới sẽ chỉ cho chúng ta một con đường.”

“Hoặc ngày mới nữa, rồi ngày mới nữa, rồi ngày mới nữa,” Sam lẩm bẩm. “Hoặc có thể là chẳng ngày nào hết. Chúng ta đã đi sai đường rồi.”

“Tôi không cho là thế,” Frodo nói. “Đi đến vùng Bóng Tối đằng kia là định mệnh của tôi, tôi nghĩ vậy, vậy nên sẽ tìm ra đường thôi. Thế nhưng thiện hay tà sẽ chỉ đường cho tôi? Chỉ có tốc độ là hy vọng của ta. Càng trì hoãn, Kẻ Thù càng có lợi thế - vậy mà tôi lại đang bị trì hoãn. Phải chăng chính ý chí của tòa Tháp Tối đang dẫn lối chúng ta? Tất cả lựa chọn của tôi đều đã chứng tỏ sai lầm. Lẽ ra tôi nên rời Hội Đồng Hành sớm hơn, và đi xuống từ phía Bắc, từ phía Đông Sông Cả và khu đồi Emyn Muil, và từ đó vượt qua nền đất cứng trên Đồng Chiến Trận đến các con đèo Mordor. Đến giờ thì một mình cậu và tôi chẳng có cách nào tìm đường quay lại nữa rồi, trong khi lũ Orc thì cứ lảng vảng ở phía bờ Đông. Mỗi ngày trôi qua đều là một ngày quý giá mất đi. Tôi mệt quá rồi, Sam ơi. Tôi không biết sẽ phải làm gì nữa đây. Chúng ta còn gì để ăn vậy?”

“Chỉ còn mấy cái, gọi là gì nhỉ, mấy cái lembas thôi, cậu Frodo ạ. Cũng chỉ tàm tạm. Nhưng còn khá hơn là không có gì, khá hơn nhiều lắm. Dù tôi không bao giờ nghĩ, khi lần đầu tiên đặt răng lên chúng, rằng tôi sẽ lại muốn đổi món. Nhưng giờ thì tôi muốn rồi: một mẩu bánh mì không, và một vại bia - mà không, nửa vại thôi - cho dễ trôi. Tôi đã vác theo bộ đồ nghề nấu nướng suốt quãng đường từ lần hạ trại trước, và nó đã dùng làm gì chứ? Đầu tiên là chẳng có gì để nhóm lửa; rồi cũng chẳng có gì để nấu, thậm chí đến cỏ cũng không!”

Họ quay người đi xuống một khoảng trũng lổn nhổn đá. Mặt trời đang lặn về Tây đã bị mây che phủ, và đêm nhanh chóng tràn đến. Họ cố ngủ trong giá lạnh, cứ lăn lở luôn, trong một ngách đá giữa những chỏm nhọn lởm chởm dãi dầu sương gió; ít ra thì họ cũng được che chắn khỏi cơn gió Đông.

“Cậu có lại thấy chúng không, cậu Frodo?” Sam hỏi, khi họ ngồi dậy, cứng đờ vì rét, trệu trạo nhai từng miếng lembas, trong cái lạnh xám xịt buổi sáng sớm.

“Không,” Frodo nói. “Tôi chẳng nghe thấy gì, chẳng nhìn thấy gì, suốt hai đêm nay rồi.”

“Tôi cũng thế,” Sam nói. “Grrr! Những con mắt đó thực sự khiến tôi phát cáu! Nhưng có thể chúng ta đã tống khứ được gã rồi, cái đồ lủi như chuột khốn nạn đó. Gollum! Tôi sẽ cho gã một phát gollum vào họng, hễ có dịp đặt tay lên cổ gã.”

“Tôi hy vọng cậu sẽ không bao giờ phải làm thế,” Frodo nói. “Tôi không biết gã bám theo chúng ta bằng cách nào; nhưng rất có thể gã lại lạc mất chúng ta rồi, như cậu vừa nói. Ở vùng đất khô cằn hoang vắng này chúng ta không thể để lại nhiều dấu chân, hay nhiều mùi, ngay cả đối với cái mũi lúc nào cũng khụt khịt của gã.”

“Tôi hy vọng mọi việc đúng vậy thôi,” Sam nói. “Tôi mong chúng ta có thể cắt luôn được cái đuôi đó!”

“Tôi cũng vậy,” Frodo nói, “nhưng gã không phải là rắc rối lớn nhất của tôi. Tôi mong chúng ta có thể thoát khỏi mấy quả đồi này! Tôi ghét nó quá. Tôi cảm thấy hoàn toàn trần trụi bên phía bờ Đông, mắc kẹt ở đây mà chẳng có gì khác ngoài những đồng bằng chết ngăn giữa tôi và Bóng Tối đằng kia. Có một Con Mắt ở đó. Đi thôi! Hôm nay chúng ta phải xuống cho bằng được.”

* * *

Nhưng ngày hôm đó cứ trôi qua, và khi buổi chiều tàn dần chuyển sang buổi tối, họ vẫn thất thểu dọc theo sống đồi mà chưa tìm thấy lối thoát nào.

Đôi khi trong sự im lìm của vùng đất trơ trụi đó họ nghĩ mình nghe thấy những tiếng động khe khẽ phía sau, một hòn đá rơi, hay tiếng một bàn chân tưởng tượng giẫm lên đá. Thế nhưng hễ dừng lại đứng im nghe ngóng thì họ lại chẳng nghe thấy gì nữa, chẳng thấy gì ngoài tiếng gió thở dài trên những cạnh đá - nhưng ngay cả âm thanh đó cũng khiến họ liên tưởng đến tiếng thở nhẹ rít qua những kẽ răng sắc nhọn.

Suốt cả ngày hôm đó, trong lúc họ gắng sức tiến lên, sống đồi ngoài của khu đồi Emyn Muil cứ dần dần hướng lên phía Bắc. Dọc theo mép đồi giờ trải dài một mặt phẳng to rộng lổn nhổn những tảng đá xước xát và tàn tạ vì mưa nắng, thỉnh thoảng lại có đường rãnh như mương đào cắt qua, đổ thẳng xuống thành những khe sâu trên mặt vách đá. Để tìm được đường vượt qua những rãnh nứt này, ngày càng trở nên sâu và dày đặc hơn, Frodo và Sam bị đẩy chếch về phía trái, rời xa khỏi mép đồi, và họ không hề để ý rằng trong suốt nhiều dặm họ đang chậm chạp nhưng đều đặn đi xuống thấp hơn: đỉnh vách đá đang xuôi dần xuống vùng đất thấp bên dưới.

Cuối cùng họ buộc phải dừng. Sống đồi ngoặt gấp lên phía Bắc và bị một khe đá sâu hơn cắt qua. Ở bên kia khe nó lại vươn lên, một cú nhảy cao nhiều sải: một vách đá xám xịt dựng lên sừng sững phía trước họ, như bị một nhát dao chém vạt xuống. Họ không thể tiến thêm được nữa, và giờ buộc phải rẽ hoặc sang phía Đông hoặc sang phía Tây. Nhưng phía Tây sẽ chỉ dẫn họ vào nỗi vất vả và sự chậm trễ hơn nữa, quay lại trung tâm vùng đồi; còn phía Đông sẽ đưa họ đến vách đứng ngoài rìa.

“Chẳng còn cách nào khác ngoài bò xuống khe này, Sam ạ,” Frodo nói. “Thử xem nó dẫn đến đâu!”

“Tôi cá sẽ là một cú rơi tệ hại,” Sam nói.

Khe dài và sâu hơn vẻ bề ngoài. Nửa chừng trên đường xuống họ bắt gặp vài thân cây xương xẩu và còi cọc, những cây cối đầu tiên mà họ gặp trong suốt nhiều ngày: đa phần là bạch dương thân vặn vẹo, xen kẽ đây đó còn có cả linh sam. Rất nhiều cây đã chết và khô héo, bị những cơn gió Đông gặm mòn vào tận lõi. Xưa kia trong những ngày ấm áp hơn, hẳn đã từng có một vệt bụi cây đẹp đẽ trong khe đá này, nhưng giờ đây, sau khoảng năm mươi thước, đám cây không thấy đâu nữa, cho dù những gốc cây gãy cũ nát vẫn nằm rải rác khắp nơi ra tận miệng vách đá. Đáy khe, nằm dọc theo mép một phay đá sụt, lổn nhổn đầy đá vỡ và tiếp tục xiên thẳng xuống dưới. Khi rốt cục họ cũng đi được hết khe, Frodo cúi xuống và vươn người ra.

“Nhìn kìa!” cậu nói. “Chắc hẳn chúng ta đã đi xuống một chặng đường dài, hoặc không thì vách đá đã bị lún. Ở đây thấp hơn hẳn, và trông có vẻ dễ hơn.”

Sam quỳ bên cạnh cậu và miễn cưỡng nhìn qua mép khe. Rồi chú liếc lên vách đá khổng lồ đang vươn thẳng lên cao, phía bên trái họ. “Dễ hơn!” chú càu nhàu. “Chà, tôi cho rằng đi xuống bao giờ cũng dễ hơn đi lên. Ai không bay được thì vẫn có thể nhảy được!”

“Nhưng vẫn là một cú rơi khá đấy,” Frodo nói. “Khoảng, chà” - cậu đứng trong chốc lát thử áng chừng bằng mắt - “tôi đoán là khoảng mười lăm sải. Không hơn đâu.”

“Và thế là đủ lắm rồi!” Sam nói. “Ối! Sao mà tôi ghét nhìn xuống từ trên cao thế chứ! Nhưng thà nhìn còn hơn phải trèo.”

“Đều vậy cả thôi,” Frodo nói, “tôi nghĩ chúng ta có thể trèo ở đây; và tôi nghĩ chúng ta sẽ phải thử. Xem này, đá ở đây hoàn toàn khác so với đá cách đây vài dặm. Nó bị lở và nứt vỡ.”

Đúng là vách đá ngoài giờ không còn dựng đứng nữa, mà đổ dốc đôi chút ra phía ngoài. Nó trông giống như một bức thành hay một con đập biển mà phần nền móng đã dịch chuyển, nên các lớp thân bị xô lệch và méo mó, tạo ra những vết nứt lớn và những mép dài xiên xuống ở nhiều chỗ gần giống như những bậc thang.

“Và nếu muốn thử đi xuống, chúng ta nên thử luôn. Trời sẽ tối nhanh đấy. Tôi nghĩ có một cơn bão đang kéo tới.”

Dãy núi mờ trong sương khói ở phía Đông giờ chìm trong một màn đen dày đặc đang vươn những cánh tay dài về phía Tây. Một hồi sấm đì đùng từ xa vọng đến trong cơn gió mạnh dần. Frodo hít không khí và nhìn lên trời e ngại. Cậu quàng thắt lưng ra ngoài áo khoác rồi thắt chặt; đoạn chỉnh lại túi hành lý nhẹ trên lưng, cậu bước về phía miệng vực. “Tôi thử đây,” cậu nói.

“Tốt thôi!” Sam rầu rĩ nói. “Nhưng tôi sẽ đi trước.”

“Cậu à?” Frodo nói. “Điều gì khiến cậu đối ý về chuyện leo trèo này vậy?”

“Tôi không đổi ý. Chỉ là hợp lý mà thôi: hãy để người dễ trượt đi dưới cùng. Tôi không muốn rơi xuống đầu cậu và kéo cậu rơi theo - quả là vô lý khi giết chết cả hai người chỉ với một cú ngã.”

Trước khi Frodo kịp ngăn, chú đã ngồi xuống, buông hai chân xuống miệng vực, xoay người lại, quờ quạng ngón chân tìm chỗ đứng. Khó mà nói được chú đã từng làm hay chưa bất cứ việc gì gan dạ hơn với vẻ lạnh lùng như vậy, hoặc bất cứ việc gì dại dột hơn.

“Không, không! Sam, đồ khỉ già!” Frodo kêu lên. “Cậu sẽ chết chắc nếu lao xuống kiểu đó mà không thèm nhìn xem phải đi đâu. Quay lại đi!” Cậu túm lấy nách Sam và lại lôi chú lên. “Giờ thì hãy đợi và kiên nhẫn một chút!” cậu nói. Rồi cậu nằm xuống, bò ra sát mép nhìn xuống; nhưng ánh sáng có vẻ đang phai đi nhanh chóng dù mặt trời vẫn chưa lặn. “Tôi nghĩ chúng ta có thể làm được việc này,” nhìn xong cậu nói. “Ít nhất thì tôi làm được; và cậu cũng vậy, nếu cậu giữ bình tĩnh và đi theo tôi một cách thận trọng.”

“Tôi không biết làm sao cậu có thể chắc chắn đến vậy,” Sam nói. “Tại sao chứ! Cậu còn không nhìn được xuống đáy trong ánh sáng này. Giả sử nơi cậu sắp xuống chẳng hề có chỗ nào để đặt chân hay vịn tay thì sao?”

“Vậy thì sẽ lại phải trèo lên thôi,” Frodo nói.

“Nói thật dễ,” Sam phản đối. “Tốt hơn là đợi đến sáng mai để trời sáng hơn.”

“Không, không thể đợi nếu tôi còn tránh được,” Frodo nói, bất chợt trở nên hung hăng kỳ lạ. “Tôi căm ghét phải đợi thêm từng giờ từng phút. Tôi sẽ thử đi xuống đó. Cậu đừng đi theo cho đến lúc tôi quay lại hoặc gọi lên!”

Những ngón tay nắm chặt mép đá bờ vực, cậu từ từ thả người xuống, cho đến khi hai cánh tay cậu gần như đã duỗi thẳng thì ngón chân lần được một mấu đá. “Một bước xuống!” cậu nói. “Và cái mấu này rộng ra về bên phải. Tôi có thể đứng lên đó mà không cần phải bám. Tôi sẽ...” lời nói của cậu bỗng bị cắt ngang.

* * *

Bóng đêm vội vã, lúc này dồn lại với một tốc độ khủng khiếp. cuống cuồng cuộn đến từ phía Đông và nuốt chửng bầu trời. Một tiếng sấm khô khốc như vỡ trời nổ vang ngay trên đầu. Những tia sét bùng cháy đánh xuống vùng đồi. Rồi một cơn gió hung hãn ào tới, và cùng với nó, lẫn trong tiếng gào rú, một tiếng thét xé tai vang lên. Hai chàng Hobbit nhận ra đúng là tiếng thét từng cất lên ở Chằm Lớn khi họ chạy khỏi Hobbit Thôn, và ngay cả ở đó, trong khu rừng Quận, nó vẫn khiến máu họ như đông lại. Ở ngoài vùng hoang vu này nỗi khiếp đảm nhân lên gấp bội: nó đâm vào họ nỗi kinh hoàng và tuyệt vọng như những lưỡi dao sắc lạnh, làm ngưng bặt nhịp tim và hơi thở. Sam ngã nhào úp mặt xuống đất. Còn Frodo bất giác buông tay bám ôm chặt lấy đầu và tai. Cậu lảo đảo, tuột chân, rồi trượt xuống với một tiếng hét vang.

Sam nghe thấy tiếng cậu, cố sức bò đến miệng vực. “Cậu chủ, cậu chủ!” chú gọi to. “Cậu chủ!”

Chú không nghe thấy tiếng đáp lại. Chú nhận thấy toàn thân mình đang run rẩy, nhưng chú vẫn dồn hơi lại, và một lần nữa chú gào lên: “Cậu chủ!” Cơn gió dường như thổi ngược tiếng gào vào lại cổ họng chú, nhưng khi gió đã lặng, sau khi gầm rú khắp khe đá và vượt qua vùng đồi, chú liền nghe thấy văng vẳng một tiếng hét trả lời:

“Được rồi, được rồi! Tôi ở đây. Nhưng tôi không nhìn thấy gì cả.”    Frodo đang gọi chú bằng giọng yếu ớt. Cậu không ở cách xa nhiều lắm. Cậu đã trượt chân chứ không rơi xuống, mà đập chân xuống một mép đá rộng hơn ở dưới, cách chỗ cũ không quá nhiều thước. Thật may là mặt đá tại điểm này dốc nhiều về phía sau và cơn gió đã ép cậu vào vách đá, chính vì thế cậu không bị rơi qua mép. Cậu chỉnh lại tư thế nằm yên, úp mặt xuống đá lạnh, cảm nhận tim mình đang đập thình thịch. Thế nhưng không biết vì bóng đêm đã trùm xuống kín đặc, hay cậu đã mất thị giác mà xung quanh cậu chỉ toàn một màu đen. Cậu tự hỏi có phải mình đã bị mù mắt hay không. Cậu hít một hơi thật sâu.

“Quay lên đi! Quay lên đi!” cậu nghe thấy tiếng Sam vọng xuống từ bức màn tối đen phía trên.

“Không được,” cậu nói. “Tôi không nhìn được. Tôi không tìm thấy chỗ bám nào. Tôi vẫn chưa cử động được.”

“Tôi phải làm gì, cậu Frodo? Tôi phải làm gì đây?” Sam vừa hét lên vừa mạo hiểm vươn người ra phía ngoài. Tại sao cậu chủ của chú không nhìn được? Dĩ nhiên là ánh sáng yếu, nhưng cũng không tối đến mức như vậy. Chú có nhìn thấy Frodo ở bên dưới, một hình thù đơn độc xám xịt nằm dán người vào vách đá. Thế nhưng cậu lại ở xa quá tầm với của bất cứ bàn tay giúp đỡ nào.

Một tiếng sấm khác vang lên; rồi mưa trút xuống. Như một bức màn mù mịt, lẫn cả mưa đá, cơn mưa xối thẳng vào vách đá, lạnh buốt.

“Tôi xuống với cậu đây,” Sam hét lên, cho dù chú không biết mình hy vọng có thể giúp được gì bằng cách đó.

“Không, không! Khoan đã!” Frodo đáp lại, giờ đã mạnh mẽ hơn. “Tôi sớm khá hơn thôi. Tôi đã bắt đầu thấy khá hơn rồi. Khoan đã! Cậu chẳng thể làm được gì mà không có thừng đâu.”

“Thừng à!” Sam kêu lên, vừa điên cuồng nói với chính mình trong cơn phấn khích cùng nhẹ nhõm. “Chà, ta đáng bị lấy thừng treo lên làm một lời cảnh cáo lũ ngốc! Mi chẳng là cái thá gì ngoài một tên đần độn, Sam Gamgee ạ: đó chính là những gì Bõ Già vẫn thường xuyên nói với ta, đó chính là lời ông ấy. Thừng à!”

“Đừng có huyên thuyên nữa!” Frodo hét lên, giờ cậu đã hơi hồi phục và thấy vừa buồn cười vừa bực mình. “Quên bõ già của cậu đi! Có phải cậu đang cố nhắc nhở bản thân rằng cậu có ít thừng trong túi đấy không? Nếu phải thì hãy mang ra đây!”

“Vâng, cậu Frodo, trong hành lý của tôi đấy. Đã mang theo suốt hàng trăm dặm, thế mà tôi lại quên khuấy nó!”

“Thế thì khẩn trương lên thả một đầu xuống đây!”

Sam nhanh chóng tháo dây túi hành lý rồi lục lọi bên trong. Quả là trong đó, tận dưới đáy, có một cuộn thừng màu lụa xám bện bởi tay người Lórien. Chú thả một đầu dây xuống cho cậu. Bóng đêm dường như đã bay khỏi mắt Frodo, hoặc cũng có thể cậu đã lại nhìn thấy được. Cậu nhìn thấy sợi dây xám lủng lẳng thả xuống, và cậu nghĩ nó tỏa ra một ánh sáng bạc mờ ảo óng ánh. Giờ đây đã có một điểm trong bóng tối để dán mắt vào, cậu thấy bớt choáng váng hơn. Vươn người về phía trước, cậu cuốn chặt sợi dây quanh hông, rồi nằm chặt bằng cả hai tay.

Sam bước lùi lại phía sau rồi trụ chân vào một gốc cây cách miệng vực khoảng một hai thước. Nửa được kéo, nửa bò, Frodo trèo lên rồi nằm vật xuống đất.

Tiếng sấm vẫn gầm gừ đằng xa, mưa vẫn rơi nặng hạt. Hai chàng Hobbit bò sâu vào trong khe đá; nhưng họ chẳng được che chở mấy ở đó. Những lạch nước bắt đầu chảy xuống; không lâu sau chúng dồn lại thanh một luồng nước tạt tung tóe xuống đá, rồi bắn ra khỏi vách đá như máng nước trên một mái nhà khổng lồ.

“Tôi lẽ ra đã chìm nghỉm dưới đó, hoặc bị cuốn trôi rồi,” Frodo nói. “May sao cậu có sợi thừng!”

“Sẽ còn may hơn nếu tôi nghĩ ra nó sớm hơn,” Sam nói. Có lẽ cậu vẫn còn nhớ họ đã đặt những cuộn thừng vào thuyền, lúc chúng ta lên đường: ở vùng đất người Tiên ấy. Tôi rất khoái chúng, nên đã xếp một cuộn vào hành lý. Cứ như chuyện đã xảy ra nhiều năm trước rồi. ‘Sẽ có ích trong rất nhiều hoàn cảnh đấy,’ anh ta nói: Haldir, hay một trong số những người đó. Và anh ta nói đúng.”

“Thật tiếc vì tôi đã không nghĩ đến việc mang theo một sợi nữa,” Frodo nói, “tôi đã rời Hội Đồng Hành vội vã và bấn loạn quá. Phải chi mà có đủ, chúng ta sẽ dùng trèo xuống. Tôi thắc mắc không biết sợi thừng của cậu dài bao nhiêu?”

Sam chậm rãi tháo nó ra, rồi lấy tay đo: “Năm, mười, hai mươi, ba mươi cánh tay, cỡ chừng ấy,” chú nói.

“Ai mà tưởng tượng được chứ!” Frodo kêu lên.

“À! Quả vậy,” Sam nói. “Những người Tiên quả là tuyệt vời. Nó trông có vẻ mảnh mai, nhưng lại rất bền chắc; và mềm như sữa ở trên tay vậy. Cũng rất gọn, và nhẹ cứ như ánh sáng ấy. Quả là những người tuyệt vời!”

“Ba mươi cánh tay!” Frodo ngầm nghĩ. “Tôi tin chừng đó là đủ. Nếu bão tan trước khi trời tối, tôi sẽ thử.”

“Mưa cũng gần tạnh rồi,” Sam nói, “nhưng cậu đừng làm việc gì mạo hiểm trong cảnh mờ ảo này lần nữa, thưa cậu Frodo! Và tôi vẫn chưa hoàn hồn sau tiếng thét trong gió đó đâu, nếu cậu đã quên rồi. Nó nghe như tiếng tên Kỵ Sĩ Đen vậy - nhưng là một tên bay trên trời, nếu hắn biết bay. Tôi đang nghĩ tốt nhất chúng ta cứ nằm trong khe nứt này cho đến hết đêm.”

“Còn tôi đang nghĩ sẽ không tốn thêm thời gian không cần thiết để bị kẹt lại một bờ vực này dưới những con mắt dõi qua vùng đầm lầy từ Vùng Đất Tối nữa,” Frodo nói.

Dứt lời cậu đứng lên rồi lại đi xuống đáy khe đá. Cậu nhìn ra xa. Bầu trời trong sáng đang hửng lên ở đằng Đông lần nữa. Những vệt bão rớt đang tan, tả tơi và ướt sũng; và trận chiến chính yếu đã tràn qua, sải đôi cánh khổng lồ trên khắp khu đồi Emyn Muil, nơi tâm tư đen tối của Sauron nghiền ngẫm trong chốc lát. Đến đó nó tạt ngang, trút xuống Đồng Bằng sông Anduin mưa đá và sấm chớp, rồi trùm bóng tối xuống Minas Tirith mang theo lời hăm dọa chiến tranh. Rồi nó sà xuống dãy núi, tập trung những vòi xoắn khổng lồ lại, từ từ cuốn qua Gondor và rìa đất Rohan cho đến tận khi, từ tít xa, đội Kỵ Sĩ đang phi về phía Tây cũng nhìn thấy những tầng tháp đen di chuyển ở phía sau mặt trời. Nhưng còn ở đây, bên trên vùng sa mạc và đầm lầy hôi thối này, bầu trời xanh thẳm buổi chiều tối lại một lần nữa mở ra, một vài vì sao nhợt nhạt xuất hiện, như những lỗ trắng nhỏ nơi bức màn trời bên trên mặt trăng lưỡi liềm.

“Thật tốt vì lại nhìn thấy được,” Frodo vừa nói vừa thở thật sâu. “Cậu có biết trong một lúc tôi đã tưởng mình mù rồi không? Vì ánh chớp hay vì điều gì đó khác tồi tệ hơn. Tôi chẳng thể nhìn thấy gì, chẳng gì hết, cho đến khi sợi thừng xám buông xuống. Hình như nó có tỏa sáng mờ ảo.”

“Đúng là nó trông như bạc trong bóng tối,” Sam nói. “Chưa bao giờ nhận thấy trước đây, dù tôi chẳng thể nhớ đã từng lấy ra lần nào kể từ khi cất nó vào túi hay chưa. Thế nhưng nếu cậu cứ quyết trèo xuống như vậy, thưa cậu Frodo, câu định dùng nó thế nào? Ba mươi cánh tay, hoặc là khoảng mười tám sải: chẳng thể dài hơn chiều cao của vách đá cậu ước lượng.”

Frodo suy nghĩ một lát. “Hãy buộc thật chặt vào gốc cây kia, Sam a!” cậu nói. “Và tôi nghĩ lần này cậu đã đạt được ước nguyện làm người đi trước rồi đấy. Tôi sẽ thả cậu xuống và cậu chẳng phải làm gì hơn ngoài lấy chân với tay mà đẩy vào đá. Tuy nhiên, nếu cậu tì sức nặng lên cái mấu nào đó cho tôi nghỉ đôi chút, thì cũng có ích cho tôi đấy. Khi cậu xuống đến nơi, tôi sẽ xuống theo. Giờ tôi đã gần trở lại là chính mình rồi.”

“Tốt thôi,” Sam nói một cách nặng nhọc. “Nếu đã buộc phải như vậy, thì hãy làm cho xong nào!” Chú nhặt sợi thừng lên và buộc chặt vào gốc cây gần miệng vực nhất; rồi buộc đầu còn lại quanh thắt lưng mình. Chú miễn cưỡng quay lại và chuẩn bị lần thứ hai thò chân xuống miệng vực.

* * *

Tuy nhiên việc hóa ra lại không hề tồi tệ như chú tưởng tượng. Dường như sợi thừng đã cho chú sự tự tin, cho dù chú đã nhắm mắt hơn một lần khi nhìn xuống giữa hai chân mình. Có một chỗ khá nguy hiểm, không hề có mấu nào còn vách đá thì thẳng tuột, thậm chí còn dốc vào trong một đoạn ngắn; ở đó chú đã trượt chân lủng lẳng trên sợi dây bạc. Thế nhưng Frodo vẫn hạ chú xuống từ từ và chắc chắn, và rồi mọi chuyện cũng qua. Nỗi sợ thường trực của chú là sợi dây có thể sẽ hết trong lúc chú vẫn còn lơ lửng trên cao, nhưng khi Sam xuống được đến đáy và cất tiếng gọi lên: “Tôi xuống đến nơi rồi!” thì trong tay Frodo vẫn còn đến vài vòng dây nữa. Giọng chú vang lên rõ ràng từ bên dưới, nhưng Frodo chẳng nhìn thấy chú đâu; tấm áo choàng tiên màu xám của chú đã hòa vào buổi chạng vạng.

Frodo phải mất nhiều thời gian hơn mới theo được chú. Cậu buộc sợi thừng quanh thắt lưng và để một đầu thắt chặt ở trên, cậu rút ngắn sợi dây để nó giữ cậu lại trước khi chạm mặt đất; nhưng cậu vẫn không dám mạo hiểm nhảy xuống, và cậu không tin tưởng sợi dây màu xám mỏng manh này như Sam. Tuy vậy cậu vẫn gặp phải hai chỗ buộc cậu phải đặt trọn niềm tin vào nó: hai chỗ bề mặt nhẵn thín không hề có chỗ bám kể cả cho những ngón tay Hobbit khỏe mạnh, trong khi những mấu đá thì lại nằm cách xa nhau. Nhưng rồi cuối cùng cậu cũng xuống được đến nơi.

“Chà!” cậu kêu lên. “Chúng ta thành công rồi! Chúng ta đã thoát khỏi Emyn Muil! Tôi tự hỏi giờ mình sẽ làm gì tiếp đây? Có lẽ chúng ta sẽ lại sớm thở dài nhớ nhung đá cứng dưới chân.”

Nhưng Sam không trả lời: chú đang nhìn lại lên vách đá. “Bã đậu thật!” chú nói. “Mì thật! Sợi thừng đẹp đẽ của tôi! Nó thì bị buộc vào gốc cây ở trên kia còn chúng ta thì lại ở dưới này. Chẳng khác nào chúng ta đã để lại cho tên chui lủi Gollum đó một chiếc cầu thang xinh xắn. Tốt hơn là đặt thêm một cái biển chỉ cho gã biết chúng ta đã đi đường nào! Tôi đã cảm thấy việc này có vẻ quá dễ dàng mà.”

“Nếu cậu nghĩ ra được bất cứ cách nào mà chúng ta vừa sử dụng được sợi thừng vừa vẫn có thể mang nó xuống cùng chúng ta, thì cậu có thể nhường lại cho tôi danh hiệu óc bã đậu đó hay bất cứ danh hiệu nào mà bõ già nhà cậu đã đặt cho cậu,” Frodo nói. “Cậu có thể trèo lên cởi nó ra rồi tự xuống đây, nếu cậu muốn!”

Sam gãi đầu. “Không, tôi chẳng nghĩ được cách nào, mong cậu tha thứ,” chú nói. “Nhưng tôi không muốn bỏ nó lại, đó là thực tế.” chú nắm lấy đầu sợi thừng rồi lắc nhẹ. “Thật khó khăn khi phải chia tay với bất cứ thứ gì tôi mang theo từ vùng đất Tiên. Cũng có lẽ, do chính Galadriel làm nữa. Galadriel,” chú vừa lẩm bẩm vừa gật đầu buồn bã. Chú nhìn lên và giật sợi thừng lần cuối như để vĩnh biệt.

Trước sự sửng sốt tột độ của hai chàng Hobbit, nó chợt tuột ra. Sam ngã bổ nhào, và những vòng dài màu xám lặng lẽ trườn xuống trên người chú. Frodo cười phá lên. “Ai buộc sợi thừng vậy?” cậu nói. “Thật may là nó giữ được lâu đến thế! Vậy mà tôi đã giao phó toàn bộ sức nặng của mình cho nút buộc của cậu đấy!”

Sam không cười. “Có thể tôi không leo trèo giỏi, thưa cậu Frodo,” chú nói bằng giọng bị tổn thương, “nhưng thực sự là tôi biết một chút về thừng và về nút buộc đấy. Đấy là một kỹ năng gia truyền, cậu có thể nói vậy. Thật thế, ông tôi, và sau đó là bác Andy của tôi, tức là anh cả của Bõ Già, ông ấy quản một sân bện thừng ở Đồng Chão suốt bao nhiêu năm. Và tôi buộc sợi thừng vào gốc cây chặt đến mức không ai có thể buộc chặt hơn, ở cả Quận lẫn các vùng lân cận.”

“Vậy chắc hẳn sợi thừng bị đứt - tôi đoán là vách đá cọ sờn,” Frodo nói.

“Tôi cá là không!” Sam nói giọng thậm chí còn tổn thương hơn. Chú cúi xuống kiểm tra hai đầu dây. “Cũng chẳng phải vậy. Chẳng đứt một sợi nào!”

“Vậy thì tôi sợ là do nút buộc rồi,” Frodo nói.

Sam lắc đầu nhưng không trả lời. Chú tư lự kéo sợi thừng qua các ngón tay. “Nghĩ gì thì tùy cậu thôi, thưa cậu Frodo,” cuối cùng chú lên tiếng, “nhưng tôi nghĩ sợi thừng đã tự rơi xuống đây - khi tôi gọi.” Chú cuộn nó lại rồi âu yếm cất vào túi hành lý.

“Dĩ nhiên là nó rơi rồi,” Frodo nói, “và đó là điều chủ yếu. Nhưng giờ thì chúng ta phải nghĩ đến bước tiếp theo. Đuổi đêm sẽ sớm trùm xuống chúng ta. Những vì sao mới đẹp làm sao, và cả Mặt Trăng nữa!”

“Chúng làm chúng ta vui lên biết mấy, phải vậy không?” Sam vừa nói vừa nhìn lên. “Chúng có vẻ gì đó gần với người Tiên. Và Mặt Trăng đang tròn dần. Chúng ta không thấy ông ấy suốt một hai đêm rồi trong tiết trời nhiều mây như thế này. Ông ấy bắt đầu tỏa sáng kha khá rồi đấy.”

“Phải,” Frodo nói; “thế nhưng ông ấy còn chưa tròn trong vài ngày tới. Tôi không nghĩ chúng ta sẽ xông xuống đầm lầy trong ánh bán nguyệt đâu.”

Ho bắt đầu chặng mới của cuộc hành trình dưới những cái bóng đầu tiên của đêm. Một lát sau Sam quay người nhìn lại quãng đường họ đã đi. Miệng khe đá trông như một vết khía đen sẫm trên vách đá mờ. “Tôi thấy mừng vì chúng ta có sợi thừng,” chú nói. “Dù thế nào thì chúng ta cũng đã gây khó khăn cho cái đồ chân dẹt đó. Gã cứ việc thử đôi bàn chân lạch bạch bẩn thỉu trên những mấu đá ấy!”

Họ lần từng bước ra khỏi vùng ven chân vách đá, giữa hoang vu toàn cuội và đá lởm chởm, ướt và trơn tuột dưới cơn mưa nặng hạt. Mặt đất vẫn tiếp tục dốc xuống. Chưa đi được bao xa họ đã gặp phải một vết nứt toác đen ngòm ngay trước mặt. Nó không rộng lắm, nhưng vẫn khó có thể nhảy qua trong ánh sáng yếu ớt. Họ tưởng như nghe thấy tiếng nước ùng ục dưới đáy sâu. Ở bên trái họ nó vòng lên phía Bắc, quay trở lại vùng đồi, chặn đường họ đi về hướng đó, ít ra là trong màn đêm này.

“Tôi nghĩ chúng ta nên thử tìm đường quay lại phía Nam dọc theo vách đá,” Sam nói. “Ở đó chúng ta có lẽ sẽ tìm thấy một góc yên tĩnh, hay thậm chí là một cái hang hay gì đó.”

“Tôi cũng cho là như thế,” Frodo nói. “Tôi mệt rồi, và tôi không nghĩ đêm nay có thể tiếp tục mò mẫm giữa ngổn ngang sỏi đá này được nữa - cho dù tôi rất không thích trì hoãn. Ước gì có một con đường tử tế trước mặt: tôi sẽ đi đến khi nào rã chân thì thôi.”

Họ chẳng thấy cuộc hành trình dễ dàng hơn chút nào dưới chân khu đồi Emyn Muil ngổn ngang. Và Sam cũng chẳng tìm được bất cứ góc yên tĩnh hay hốc rỗng nào để trú chân: chỉ có những con dốc trần trụi, men theo vách đá cau có giờ đây lại vươn lên, cao hơn và dựng đứng hơn. Cuối cũng, mệt lử, họ buông người xuống đất dưới mặt khuất gió của một tảng đá lớn nằm cách chân vách đá không xa. Họ buồn bã ngồi thu người ở đó suốt một lúc lâu trong đêm tối lạnh lẽo, trong khi cơn buồn ngủ xâm chiếm họ bất chấp mọi nỗ lực cưỡng lại. Mặt trăng giờ đã mọc cao và rõ ràng. Ánh sáng trắng mỏng manh thắp sáng những mặt đá và tưới đẫm vẻ nhăn nhó lạnh lùng của bờ vách, biến toàn bộ màn tối mờ ảo thành màu xám nhạt lạnh lẽo điểm những bóng đen loang lổ.

“Này!” Frodo vừa nói vừa đứng dậy cuốn chặt áo choàng quanh người. “Cậu hãy ngủ một chút đi Sam, lấy chăn của tôi mà đắp. Tôi sẽ đi đi lại lại canh gác một lát.” Đột nhiên cậu cứng người lại, rồi cúi xuống nắm lấy cánh tay Sam. “Gì thế kia?” cậu thì thầm. “Hãy nhìn đằng kia, trên vách đá ấy!”

Sam nhìn theo và hít mạnh qua kẽ răng. “Xxxì!” chú nói. “Chính là gã. Chính là tên Gollum đó! Rắn rết ơi! Vậy mà tôi cứ tưởng đã làm khó gã đôi chút ở chỗ trèo xuống rồi đấy! Nhìn gã kìa! Trông như một con nhện bẩn thỉu bò trên tường.”

Trên mặt vách đá, dựng đứng và gần như phẳng lì trong ánh trăng mờ, một hình thù màu đen nhỏ thó đang bò xuống, chân tay gầy gò dang rộng. Có thể những bàn tay cùng ngón chân mềm và dính chặt của nó đã lần ra được những đường nứt hay chỗ bám mà không một người Hobbit nào có thể nhìn thấy hoặc tận dụng được, nhưng trông thì cứ như thể nó đang bò xuống bằng những bàn chân dính vào đá, tựa một con côn trùng loại lớn nào đó đang rình mồi. Và nó di chuyển đầu cắm xuống, như thể đang đánh hơi đường đi. Thỉnh thoảng nó chậm rãi ngẩng đầu lên, ngật hẳn ra đằng sau trên chiếc cổ dài gầy guộc, và hai chàng Hobbit thoáng nhìn thấy hai đốm sáng mờ, cặp mắt nó nhấp nháy trong phút chốc khi bị ánh trăng chiếu vào nhưng rồi lại nhanh chóng nhắm lại.

“Cậu có nghĩ gã nhìn thấy chúng ta không?” Sam hỏi.

“Tôi không biết,” Frodo lặng lẽ trả lời, “nhưng tôi nghĩ là không. Ngay cả những cặp mắt bạn bè cũng khó mà nhìn thấy những tấm áo choàng tiên này: tôi chẳng thấy cậu trong bóng tối ngay cả khi chỉ cách vài bước. Và tôi nghe nói rằng gã không ưa gì Mặt Trời hay Mặt Trăng.”

“Vậy tại sao gã lại xuống đúng chỗ này?” Sam hỏi.

“Im lặng nào, Sam!” Frodo nói. “Có lẽ gã ngửi thấy chúng ta. Và tôi tin rằng tai gã cũng thính như người Tiên. Tôi nghĩ gã đã nghe thấy gì đó rồi: tiếng chúng ta chẳng hạn. Chúng ta chả toàn hò hét bao lần ở trên đó; và mới một phút trước thôi chúng ta cũng đã nói chuyện ầm ĩ.”

“Chà, tôi phát ốm lên vì gã,” Sam nói. “Thêm lần này gã đến nữa là giọt nước tràn ly rồi, và tôi sẽ có lời với gã, nếu có thể. Đằng nào thì, giờ tôi không nghĩ chúng ta còn thoát nổi gã đâu.” Kéo mũ trùm qua đầu, Sam rón rén lẻn về phía vách đá.

“Cẩn thận đấy!” Frodo vừa thì thầm vừa theo sau chú. “Đừng đánh động gã! Gã nguy hiểm hơn vẻ bề ngoài nhiều lắm.”

Hình thù luồn lách đen đủi đó giờ đã xuống được hai phần ba chặng đường, và có lẽ còn cách chân vách đá khoảng năm mươi bộ hoặc ít hơn. Khom mình im như đá trong bóng tối một tảng đá lớn, hai chàng Hobbit chăm chú theo dõi gã. Dường như gã vừa vướng phải một trở ngại trên đường hoặc đang bực bội về vấn đề gì đó. Họ nghe thấy tiếng gã khụt khịt, thỉnh thoảng còn có cả tiếng thở xì xì cay nghiệt nghe như lời nguyền rủa. Gã ngẩng đầu lên, và họ nghĩ mình vừa nghe thấy tiếng gã khạc nhổ. Rồi gã lại tiếp tục bò. Giờ thì họ đã nghe thấy giọng gã, lục khục và the thé.

“Ái chà, xxxì! Cẩn thận, bảo bối ạ! Càng vội càng chậm. Bọn ta không nên liều mạng, phải không, bảo bối? Phải rồi, bảo bối à -gollum!” Gã lại ngẩng đầu lên, chớp chớp mắt vì ánh trăng, rồi nhanh chóng nhắm tịt mắt lại. “Bọn ta ghét nó. Ánh ssáng bẩn thỉu, bẩn thỉu lạnh lẽo làm ssao - nó theo dõi bọn ta, bảo bối à - nó làm đau mắt bọn ta.”

Giờ gã đã xuống thấp hơn và những tiếng xì xì cũng sắc và rõ ràng hơn. “Nó đâu rồi, nó đâu rồi: Bảo Bối của ta, Bảo Bối của ta? Nó là của bọn ta, đúng vậy, bọn ta muốn nó. Quân trộm cắp, quân trộm cắp, quân trộm tí hon bẩn thỉu. Chúng cầm Bảo Bối của ta đi đâu rồi? Quỷ tha ma bắt chúng! Bọn ta ghét chúng.”

“Nghe không có vẻ gã biết chúng ta ở đây, phải không?” Sam thì thầm. “Và Bảo Bối của gã là gì vậy? Ý gã là chiếc...”

“Suỵt!” Frodo thì thào. “Giờ gã đến gần rồi, đủ để nghe thấy mình thì thầm đấy.”

Quả nhiên là Gollum chợt khựng người lại, và cái đầu to tròn trên chiếc cổ gầy nhẳng quay hết bên này đến bên kia như thể đang nghe ngóng. Đôi mắt mờ đục hé mở. Sam cố nén mình, dù những ngón tay chú đang ngứa ngáy. Đôi mắt chú, ứa đầy căm giận và kinh tởm, dán chặt vào sinh vật khốn nạn giờ lại bắt đầu di chuyển kia, và vẫn thì thầm rít xì xì một mình.

Cuối cùng gã chỉ còn cách mặt đất hơn mười bộ, ngay phía trên đầu họ. Từ chỗ đó chỉ có thể rơi thẳng đứng xuống, bởi vách đá ăn vào trong đôi chút, và ngay cả Gollum cũng chẳng thể tìm thấy chỗ bám nào. Dường như gã đang cố xoay người lại, để đưa chân xuống trước, thì đột nhiên rít lên chói ráy rồi rơi xuống. Khi rơi xuống gã co chân tay ôm tròn lấy mình, giống một con nhện đang hạ xuống thì sợi tơ bị đứt.

Nhanh như cắt Sam rời khỏi chỗ nấp và chỉ vài sải chân đã băng qua quãng đường tới chân vách đá. Trước khi Gollum kịp đứng dậy, chú đã nằm đè lên gã. Thế nhưng chú nhận ra Gollum còn ghê gớm quá sức chú, ngay cả khi bị tấn công bất ngờ, sau cú ngã như vậy. Trước khi Sam giữ chặt được gã, đôi tay và chân dài của gã đã quàng quanh chú và ghì chặt hai tay chú, rồi một gọng kìm, mềm nhưng khỏe khủng khiếp, siết lấy chú như những dây trói đang dần thít chặt lại; những ngón tay nhớp nhúa lần lên cổ chú. Rồi hàm răng sắc nhọn cắn vào vai chú. Tất cả những gì chú có thể làm là húc tạt ngang cái đầu tròn và cứng vào mặt sinh vật đó. Gollum rít lên rồi phun phì phì, nhưng gã không chịu nhả ra.

Mọi chuyện chắc hẳn đã xấu đi đối với Sam, nếu chú chỉ có một mình. Thế nhưng Frodo đã lao đến, tuốt thanh Mũi Đốt ra khỏi vỏ. Tay trái cậu tóm lấy mái tóc mỏng và rũ rượi của gã rồi lôi đầu gã ra sau, kéo căng cái cổ dài của gã ra, buộc đôi mắt trắng nham hiểm phải nhìn lên bầu trời.

“Bỏ ra! Gollum,” cậu nói. “Đây là thanh Mũi Đốt. Ngươi đã từng thấy nó cách đây rất lâu rồi. Bỏ ra, không lần này ngươi sẽ được nếm mùi nó đấy! Ta sẽ cắt họng ngươi.”

Gollum sụp xuống và thõng người như một sợi dây ướt. Sam đứng dậy, tay lần lên vai. Ngọn lửa căm giận âm ỉ cháy trong mắt chú, nhưng chú không thể ra tay trả thù: tên địch khốn khổ đang nằm rên rỉ thút thít trên nền sỏi.

“Đừng hại bọn ta! Đừng để họ hại bọn ta, bảo bối à! Họ sẽ không hại bọn ta chứ, Hobbit nhỏ nhắn dễ thương? Bọn ta đâu có ý xấu, vậy mà họ nhảy lên bọn ta như mèo vồ chuột, họ làm vậy đấy, bảo bối à. Và bọn ta cô đơn quá, gollum. Bọn ta sẽ dễ thương với họ, rất dễ thương, nếu họ cũng dễ thương với bọn ta, phải vậy không, phải, phải.”

“Chà, phải làm gì với của này đây?” Sam nói. “Theo tôi hãy trói nó lại để nó không lén lút theo chúng ta được nữa.”

“Nhưng vậy thì bọn ta chết mất, chết mất,” Gollum mè nheo. “Hobbit nhỏ bé tàn ác. Trói bọn ta lại ở vùng đất lạnh cứng này rồi bỏ mặc bọn ta, gollum, gollum.” Những tiếng nức nở dâng lên trong cổ họng khục khặc của gã.

“Không,” Frodo nói. “Nếu giết gã, chúng ta phải giết gã ngay lập tức. Nhưng chúng ta không thể làm vậy, trong hoàn cảnh này. Kẻ khốn khổ tội nghiệp! Gã chưa làm hại gì chúng ta cả.”

“Ồ vậy sao!” Sam vừa nói vừa xoa vai. “Dù thế nào thì gã cũng từng có ý đồ đó, và gã vẫn có ý đồ đó, tôi phải khẳng định là vậy. Kế hoạch của gã là bóp cổ chúng ta trong lúc chúng ta ngủ.”

“Dám lắm,” Frodo nói. “Thế nhưng gã có ý đồ gì thì lại là chuyện khác.” Cậu ngừng lại một lát nghĩ ngợi. Gollum nằm im, nhưng đã thôi rên rỉ. Còn Sam đứng nhìn xuống gã đầy vẻ dọa dẫm.

Rồi dường như Frodo nghe thấy những giọng nói từ quá khứ, khá rõ ràng nhưng xa xăm:

Bác Bilbo không đâm chết sinh vật hèn hạ đó lúc có cơ hội, thật đáng thương thay!

Đáng thương ư? Chính lòng Thương hại đã giữ tay chú ấy lại. Thương hại, và Từ bi: không được tấn công khi không cần thiết.

Cháu không thấy chút thương hại nào cho Gollum hết. Gã đáng phải chết.

Đáng ư! Ta dám nói gã đáng. Khối kẻ đang sống đáng phải chết. Một số đã chết lại đáng sống. Cháu có thể trao cái đáng ấy cho bọn họ không? Vậy đừng quá nôn nóng đưa ra lời phán sinh tử nhân danh công lý, chỉ vì e sợ cho sự an toàn của bản thân. Kể cả bậc nhất mực khôn ngoan cũng không lường nổi mọi kết cục.

“Được rồi,” cậu vừa trả lời thành tiếng vừa hạ thấp mũi kiếm. “Thế nhưng cháu vẫn sợ. Song ông thấy đấy cháu sẽ không đụng vào con vật đó. Bởi giờ gặp gã rồi, cháu cũng thấy thương hại gã.”

Sam ngây nhìn cậu chủ, dường như đang nói chuyện với ai đó không có mặt ở đây. Gollum ngẩng đầu lên.

“Phải rồi, bọn ta khổ lắm, bảo bối à,” gã rên rỉ. “Khổ quá khổ quá! Hobbit sẽ không giết bọn ta, Hobbit dễ thương.”

“Không, bọn ta không giết ngươi,” Frodo nói. “Nhưng bọn ta cũng sẽ không thả ngươi đi. Ngươi đầy rẫy những điều xấu xa độc ác, Gollum ạ. Ngươi sẽ phải đi cùng bọn ta, vậy thôi, trong khi bọn ta để mắt đến ngươi. Nhưng nếu có thể, ngươi sẽ phải giúp đỡ bọn ta. Điều tốt này đáng nhận được điều tốt khác.”

“Phải, dĩ nhiên, phải,” Gollum vừa nói vừa ngồi dậy. “Hobbit dễ thương! Bon ta sẽ đi với họ. Chỉ cho họ đường an toàn trong tối, phải bọn ta sẽ chỉ! Nhưng bọn ta không biết họ đang đi đâu trên vùng đất lạnh cứng này, phải bọn ta không biết nhỉ?” Gã nhìn lên họ, và trong giây lát đôi mắt trắng dã nhấp nháy của gã ánh lên sự xảo quyệt và thèm muốn.

Sam quắc mắt với gã, lưỡi nút lấy răng; thế nhưng chú dường như nhận thấy có gì đó khác lạ trong thái độ cậu chủ và vấn đề không còn có thể tranh luận thêm được nữa. Dù sao đi nữa chú vẫn thấy kinh ngạc trước câu trả lời của Frodo.

Frodo nhìn thẳng vào mắt Gollum lúc này đang ngần ngại nhìn lảng đi chỗ khác. “Ngươi đã biết, hoặc ngươi đã đoán đúng rồi đấy, Sméagol,” cậu nói, nhỏ nhẹ nhưng lạnh lùng. “Dĩ nhiên là bọn ta đang trên đường đến Mordor. Và ta tin ngươi biết đường đến đó.”

“Úi chà! Xxxì!” Gollum vừa nói vừa lấy hai tay bịt tai, như thể sự thành thật của Frodo, cùng việc nói công khai những cái tên đó đã khiến gã tổn thương. “Bọn ta đã đoán, phải bọn ta đã đoán,” gã thì thầm; “và bọn ta không muốn họ đi, phải vậy không? Phải, bảo bối à, không muốn Hobbit dễ thương đi. Tro xì, tro xì, và cát sạn, và cái khát ở đó; và hầm sâu, hầm sâu, và Orc, hàng nghìn Orc. Hobbit dễ thương không được đến - xxxì - những nơi đó.”

“Vậy ra ngươi đã từng ở đó sao?” Frodo hỏi tới. “Và ngươi đang bị lôi kéo quay lại đó phải không?”

“Phải. Phải. Không!” Gollum thét lên. “Một lần, tình cờ thôi, phải vậy không, bảo bối? Phải, do tình cờ. Nhưng bọn ta không quay lại đâu, không, không đâu!” Rồi đột nhiên giọng nói và ngôn từ của gã thay đổi, gã nấc lên trong họng, và nói chuyện nhưng không phải với họ. “Để ta yên, gollum! Các người làm ta đau. Ôi đôi tay tội nghiệp của ta, gollum! Ta, bọn ta, ta không muốn quay lại. Ta chẳng tìm được nó. Ta mệt lắm. Ta, bọn ta chẳng tìm được nó, gollum, gollum, không, không có đâu cả. Chúng lúc nào cũng thức. Người Lùn, Con Người, và bọn Tiên, bọn Tiên khủng khiếp mắt sáng rực. Ta chẳng tìm được nó. Chao ôi!” Gã đứng dậy nắm chặt những ngón tay dài thành một nắm đấm xương xẩu chẳng dính một chút thịt mà dứ dứ về phía Đông. “Bọn ta không làm đâu!” gã hét lên. “Không làm cho ông đâu.” Rồi gã lại sụp xuống. “Gollum, gollum,” gã úp mặt xuống đất khóc lóc. “Đừng nhìn bọn ta! Đi đi! Đi ngủ đi!”

“Hắn sẽ không đi hoặc ngủ theo lệnh ngươi đâu, Sméagol,” Frodo nói. “Thế nhưng nếu ngươi muốn được giải thoát khỏi hắn, thì ngươi phải giúp ta. Và ta sợ điều đó có nghĩa là phải tìm cho bọn ta đường đến với hắn. Song ngươi không cần phải đi hết đường, không cần phải vượt qua cổng vào vùng đất của hắn đâu.”

Gollum ngồi dậy rồi nhìn cậu qua mí mắt. “Hắn ở đằng kia,” gã lắp bắp. “Lúc nào cũng ở đó. Orc sẽ đưa các cậu đến nơi. Rất dễ tìm Orc bên bờ Đông sông. Đừng hỏi Sméagol. Sméagol đáng thương, đáng thương lắm, gã bỏ đi lâu lắm rồi. Họ lấy Bảo Bối của gã, và giờ gã lạc lối rồi.”

“Có lẽ chúng ta sẽ tìm thấy lại gã, nếu ngươi đi cùng bọn ta,” Frodo nói.

“Không, không, không bao giờ! Gã bị mất Bảo Bối rồi,” Gollum nói.

“Dậy nào!” Frodo nói.

Gollum đứng dậy rồi lùi dần cho đến lúc tựa lưng vào vách đá.

“Nào!” Frodo nói. “Ngươi có thể tìm đường dễ hơn vào ban ngày hay ban đêm? Bọn ta mệt rồi; nhưng nếu ngươi chọn đêm, chúng ta sẽ lên đường ngay đêm nay.”

“Ánh ssáng to làm đau mắt bọn ta, đúng vậy đấy,” Gollum rên rỉ. “Không đi dưới Mặt Trắng đâu, chưa đâu. Nó ssẽ ssớm lặn xuống ssau đồi, phải. Nghỉ một chút trước đã, Hobbit dễ thương!”

“Vậy thì ngồi xuống,” Frodo nói, “và ngồi im!”

Hai chàng Hobbit cùng ngồi xuống bên cạnh gã, mỗi người một bên, lưng dựa vào bức tường đá, duỗi dài chân. Không cần phải thỏa thuận bằng lời: họ tự biết không được phép ngủ ngay cả dù trong chốc lát. Mặt trăng chậm chạp trôi đi. Bóng tối lan ra từ khu đồi, rồi tất cả đều tối sầm trước mắt họ. Những vì sao mọc lên dày đặc và sáng tỏ trên bầu trời. Không ai cử động. Gollum ngồi thu chân lại, đầu gối chống cằm, để xoài những bàn tay bàn chân to bè trên mặt đất, mắt gã nhắm lại; nhưng gã có vẻ căng thẳng, như thể đang suy nghĩ hay nghe ngóng điều gì đó.

Frodo nhìn sang phía Sam. Ánh mắt họ gặp nhau và họ đều hiểu. Họ buông lỏng người, ngả đầu ra sau, và nhắm mắt lại hoặc làm ra vẻ như vậy. Không lâu sau đã nghe thấy tiếng họ thở nhẹ. Tay Gollum bắt đầu động đậy đôi chút. Gần như không thể nhận ra được, đầu gã lắc qua trái rồi qua phải, và thoạt tiên là một mắt rồi sau đó con mắt còn lại cũng hé mở. Hai chàng Hobbit không tỏ ra bất cứ dấu hiệu nào.

Đột nhiên, nhanh nhẹn dẻo dai lạ thường, vọt khỏi mặt đất bằng một cú nhảy như châu chấu hoặc ếch, Gollum lao thẳng vào bóng tối. Nhưng đó chính là điều mà Frodo và Sam đã trông đợi. Sam đã lại đè lên người gã chỉ hai bước sau cú nhảy. Frodo bám liền ngay phía sau đã tóm lấy chân gã và lẳng đi.

“Sợi thừng của cậu sẽ lại có ích đấy, Sam,” cậu nói.

Sam lấy sợi thừng ra. “Ngươi định kiếm chỗ nào ở vùng đất lạnh cứng này đấy hả, thưa ông Gollum?” chú gầm lên. “Bọn ta không biết, phải, bọn ta không biết. Ta đoán chắc là để tìm vài tên bạn Orc của ngươi phải không. Đồ súc sinh bẩn thỉu xảo trá. Sợi thừng này phải được quàng quanh cổ ngươi, mà phải là vòng thòng lọng thít chặt nữa.”

Gollum nằm im và không giở trò nữa. Gã không trả lời Sam, nhưng ném cho chú một cái lườm nham hiểm.

“Chúng ta chỉ cần một thứ gì đó có thể giữ gã lại,” Frodo nói. “Chúng ta cần để gã tự đi, vậy nên sẽ không hay nếu trói chân gã lại - hoặc tay gã, có vẻ như gã cũng phải dùng đến tay. Hãy trói một đầu dây vào mắt cá gã, và nắm chặt đầu còn lại.”

Câu đứng canh trên Gollum, trong khi Sam thắt nút sợi thừng. Và kết quả khiến cả hai đều phải ngạc nhiên. Gollum bắt đầu gào thét, một âm thanh lanh lảnh xé tai, nghe rất khủng khiếp. Gã quằn quại, cố đưa mồm xuống mắt cá chân hòng cắn sợi thừng. Gã vẫn gào thét không ngớt.

Cuối cùng Frodo cũng tin rằng gã thực sự đau đớn; nhưng không thể là do nút buộc được. Cậu kiểm tra và nhận thấy nó không quá chặt, thực tế là gần như không đủ chặt. Sam tốt bụng hơn so với lời lẽ của chú. “Ngươi bị làm sao vậy?” cậu hỏi. “Nếu ngươi cứ cố trốn thoát thì ngươi sẽ phải chịu trói thôi; thế nhưng bọn ta không muốn làm ngươi đau.”

“Nó làm bọn ta đau, nó làm bọn ta đau,” Gollum rít lên. “Nó lạnh buốt, nó cắn! Bọn Tiên bện ra nỏ, quỷ tha ma bắt chúng đi! Hobbit bẩn thỉu tàn ác! Đó là vì ssao bon ta cố trốn, dĩ nhiên rồi, bảo bối à. Bọn ta đã đoán chúng là Hobbit tàn ác. Chúng đi gặp bọn Tiên, bọn Tiên hung tợn mắt ssáng. Cởi nó ra đi! Nó làm bọn ta đau.”

“Không, ta sẽ không cởi nó ra đâu,” Frodo nói, “trừ khi” - cậu ngừng lại suy nghĩ một lát - “trừ khi ngươi nói ra lời hứa nào có thể khiến ta tin tưởng được.”

“Bọn ta ssẽ thề làm bất cứ gì cậu ta muốn, phải, phải,” Gollum vừa nói vừa cào cấu lên mắt cá chân. “Nó làm bọn ta đau.”

“Thề sao?” Frodo nói.

“Sméagol,” đột nhiên Gollum rành mạch nói, gã mở to mắt nhìn chằm chằm Frodo với một ánh sáng kỳ lạ. “Sméagol sẽ thề trên Bảo Bối.”

Frodo đứng thẳng lên, và một lần nữa Sam lại giật mình trước lời lẽ và giọng nói lạnh tanh của cậu. “Trên Bảo Bối sao? Làm sao ngươi dám?” chú nói. “Nghĩ xem!

Một Nhẫn Chúa cai trị tất cả, trong Bóng Tối trói buộc hết.

Ngươi sẽ phó thác lời hứa của ngươi vào đó ư, Sméagol? Nó sẽ ràng buộc ngươi. Nhưng nó còn phản trắc hơn cả ngươi nữa cơ. Có thể nó sẽ bẻ quẹo lời ngươi. Hãy coi chừng!”

Gollum co rúm người lại. “Thề trên Bảo Bối, thề trên Bảo Bối!” gã lặp lại.

“Và ngươi định thề điều gì?” Frodo hỏi.

“Thề sẽ rất rất tốt,” Gollum nói. Rồi bò đến bên chân Frodo, gã phủ phục xuống trước mặt cậu, thì thầm bằng giọng khàn khàn: một cơn rùng mình chạy khắp người gã, như thể lời lẽ ấy đã lay động tận xương gã trong sợ hãi. “Sméagol sẽ thề không bao giờ, không bao giờ, để Hắn có được nó. Không bao giờ! Sméagol sẽ bảo vệ nó. Nhưng gã phải thề trên Bảo Bối.”

“Không! Không thề trên nó,” Frodo vừa nói vừa nhìn xuống gã với vẻ thương hại lạnh lùng. “Ngươi chỉ muốn được nhìn và chạm vào nó, nếu ngươi có cơ hội, cho dù ngươi biết nó sẽ làm ngươi phát điên. Không thề trên nó. Hãy thề có nó đi, nếu ngươi chịu. Bởi ngươi biết nó ở đâu. Phải, ngươi biết, Sméagol. Nó đang ở ngay trước mặt ngươi đấy.”

Trong giây lát Sam cảm thấy cậu chủ của chú đã lớn lên còn Gollum thì lại teo nhỏ lại: một hình bóng lạnh lùng và cao lớn, một vị chúa dũng mãnh giấu vầng hào quang sau mây xám, còn dưới chân là một con chó nhỏ đang rên rỉ. Song cả hai lại khá tương đồng chứ không hề xa lạ: họ có thể đọc thấu tâm trí nhau. Gollum vươn người ra túm lấy Frodo, xun xoe trên hai đầu gối gã.

“Ngồi xuống nào! Ngồi xuống!” Frodo nói. “Giờ hãy nói lời hứa ra đi!”

“Bọn tôi xin hứa, phải tôi xin hứa!” Gollum nói. “Tôi sẽ phục vụ chủ nhân của Bảo Bối. Chủ nhân tốt lắm, Sméagol tốt lắm, gollum, gollum!” Đột nhiên gã òa khóc nức nở rồi lại cúi xuống cắn mắt cá chân.

“Cởi sợi thừng ra, Sam!” Frodo nói.

Sam vâng lời một cách bất đắc dĩ. Ngay lập tức Gollum đứng lên rồi nhảy nhót khắp xung quanh, như một con chó vừa ăn roi lại được chủ vỗ về. Kể từ lúc đó một sự thay đổi, sẽ còn duy trì trong ít lâu, đã xảy đến với gã. Gã nói năng bớt xì xèo và rên rỉ hơn, và gã nói thẳng với các bạn đồng hành, chứ không thông qua bản thân bảo bối của gã nữa. Gã thường rúm người lại hoặc giật tránh đi, nếu họ bước tới gần gã hay cử động bất chợt, và luôn tránh xa để khỏi chạm vào những tấm áo choàng tiên; thế nhưng gã lại thân thiện, và thậm chí gã còn sốt sắng làm trò đến tội nghiệp. Gã thường cười khúc khích và nhảy cỡn lên, khi nghe bất cứ lời đùa cợt nào, hoặc ngay cả khi Frodo nói chuyện dịu dàng với gã, và khóc lóc nếu Frodo trách mắng gã. Sam thì kiểu gì cũng chẳng nói nhiều với gã. Chú càng nghi ngờ gã hơn nữa, và nếu được chọn thì chú còn ít thích gã Gollum mới, Sméagol này, hơn gã trước đây.

“Này, Gollum, hay bất cứ tên gì bọn ta phải gọi ngươi,” chú nói, “giờ đến lúc rồi đây! Mặt trăng lặn rồi; và buổi đêm cũng đang trôi qua. Chúng ta nên lên đường thôi.”

“Phải, phải,” Gollum vừa tỏ ý nhất trí vừa nhảy quanh. “Chúng ta đi thôi! Chỉ có duy nhất một đường băng qua đó giữa đầu Bắc với đầu Nam. Tôi đã tìm thấy, đúng vậy. Orc không đi đường đó, Orc không biết. Orc không vượt Đầm Lầy, chúng đi vòng hàng dặm. Các cậu rất rất may vì đi đường này. Rất may vì gặp Sméagol, phải. Hãy theo Sméagol!”

Gã tiến lên vài bước rồi quay lại nhìn dò hỏi, như một con chó đang mời họ cùng đi dạo. “Đợi một lát đã, Gollum!” Sam hét lên. “Giờ đừng đi trước quá xa! Ta sẽ luôn ở sau đuôi ngươi, và ta chuẩn bị sẵn sợi thừng rồi đấy.”

“Không, không!” Gollum nói. “Sméagol hứa rồi.”

Họ lên đường trong sâu thẳm màn đêm dưới những vì sao sáng gắt. Gollum dẫn họ quay lại về phía Bắc một đoạn trên chính con đường họ đã đi tới; rồi gã rẽ xiên về bên phải rời khỏi mép vách dựng đứng khu đồi Emyn Muil, xuống những đoạn dốc đá lởm chởm về phía vùng đầm lầy mênh mông bên dưới. Họ nhẹ nhàng và nhanh chóng biến mất trong bóng tối. Trùm lên toàn bộ vùng hoang phế dẫn đến những cánh cổng Mordor chỉ là cảnh im lặng tối đen.

CHƯƠNG II ĐƯỜNG XUYÊN ĐẦM LẦY

Gollum di chuyển rất nhanh, đầu và cổ gã cứ vươn ra phía trước, và dùng tay cũng liên tục như chân. Frodo và Sam phải chật vật lắm mới bám được theo gã thế nhưng gã dường như không còn ý định trốn thoát nữa, và những lúc họ rơi lại phía sau, gã đều quay mình chờ đợi. Sau một hồi lâu gã đưa họ quay lại bờ khe đá hẹp mà họ đã đương đầu lúc trước nhưng lúc này họ đã cách xa vùng đồi hơn.

“Đây rồi!” gã hét lên. “Trong đó có đường đi xuống, phải. Giờ chúng ta theo nó - ra, ra tít đằng kia.” Gã chỉ tay ra hướng Đông Nam thẳng về phía vùng đầm lầy. Mùi nồng nặc lan đến tận mũi họ, nặng nề và hôi thối ngay cả trong không khí ban đêm lạnh lẽo.

Gollum cứ chạy qua chạy lại dọc theo bờ vách, rồi cuối cùng gã cất tiếng gọi. “Đây rồi! Chúng ta có thể xuống đây. Sméagol đi đường này một lần rồi: tôi đã đi đường này, tránh mặt lũ Orc.”

Gã đi trước dẫn đường, ở sát phía sau hai chàng Hobbit cũng trèo xuống vào trong bóng tối ảm đạm. Việc đó chẳng khó khăn mấy, bởi khe đá ở điểm này chỉ sâu khoảng mười lăm bộ và rộng khoảng hơn mười hai bộ. Có nước chảy dưới đáy: thực tế đây là lòng của một trong rất nhiều con sông nhỏ chảy xuống từ vùng đồi, tiếp nước cho những ao hồ và đầm vũng tù đọng dưới kia. Dường như gã vô cùng hứng thú khi thấy nước, cứ cười khúc khích một mình, đôi khi còn rên rỉ giai điệu nghe như một thứ bài hát.

Vùng đất lạnh cứng,
tay ta nó cắn,

chân ta nó gặm.

Toàn đá sỏi trụi
như xương thùi lụi

róc thịt nhẵn nhụi.

Nhưng sông hồ ướt
cho nhúng chân mát

thì ta yêu nhất!

Và giờ ta ước...

“Ha! Ha! Bọn ta ước gì?” gã vừa nói vừa nhìn sang phía hai chàng Hobbit. “Bọn ta sẽ nói,” gã quàng quạc. “Hắn đã đoán được từ lâu lắm rồi, Bao Gai đã đoán được.” Một tia sáng lóe lên trong mắt gã, và trong đêm tối Sam khi thấy tia sáng đó nghĩ nó chẳng dễ chịu chút nào.

Không thở vẫn sống;
không khát vẫn uống;
chưa chết mà lạnh như ma;
mặc giáp mà êm như ru.

Lên cạn chết ngộp;
coi đảo là núi ngợp,
coi suối là khí trời;
láng bóng mê tơi!

Gặp được thì sướng quá!

Bọn ta chỉ ước

Bắt được một con cá

ngon lành nhểu nước!

Những lời lẽ đó chỉ khiến tâm trạng Sam thêm nặng nề về một vấn đề đã khiến chú bận tâm ngay từ giây phút nhận ra cậu chủ sẽ chấp nhận Gollum làm người dẫn đường: vấn đề thức ăn. Chú không nghĩ cậu chủ cũng đã tính đến chuyện đó, nhưng chú cho rằng Gollum thì có. Thực tế là Gollum đã ăn uống thế nào trong suốt chuyến lang thang đơn độc của gã? “Không quá no đủ,” Sam nghĩ. “Gã trông đói rạc rồi. Mình cuộc là gã không quá kênh kiệu mà từ chối cơ hội nếm thử thịt Hobbit nếu không có cá - đấy là nếu gã có thể tóm cổ bọn mình trong lúc ngủ. Chà, gã không thể làm vậy được đâu: ít ra là khi có Sam Gamgee này.”

Họ lần mò tiến về phía trước trong khe đá tối tăm và quanh co suốt một hồi lâu, hoặc đôi chân mỏi mệt rã rời của Frodo và Sam có cảm giác là như vậy. Khe đá rẽ về hướng Đông, càng đi nó càng rộng ra và nông dần. Và rồi bầu trời phía trên bắt đầu hửng lên sắc xám đầu tiên trong buổi bình minh. Gollum không tỏ bất cứ dấu hiệu mệt mỏi nào, nhưng giờ đây gã nhìn lên và dừng chân.

“Ngày sắp đến rồi,” gã thì thầm, như thể Ngày là một thứ gì đó có thể nghe lỏm lời gã và chồm lên gã. “Sméagol sẽ ở lại đây: tôi sẽ ở lại đây, và tên Mặt Vàng sẽ không thấy tôi.”

“Còn bọn ta lại lấy làm mừng được thấy Mặt Trời,” Frodo nói. “Nhưng bọn ta cũng sẽ ở lại đây: và bọn ta đã quá mệt không thể đi xa hơn.”

“Cậu mừng thấy tên Mặt Vàng là không sáng suốt,” Gollum nói. “Nó sẽ khiến cậu bị lộ. Hobbit dễ thương và hiểu biết ở lại với Sméagol. Orc và những thứ bẩn thỉu đang ở xung quanh. Chúng nhìn được rất xa. Hãy ở lại trốn cùng tôi.”

Ba người bọn họ ngồi xuống nghỉ ngơi dưới chân vách khe đá. Đến lúc này nó chẳng cao hơn một người lớn là bao, và ở dưới có nhiều thềm đá khô phẳng và rộng; nước chảy thành dòng phía bên kia. Frodo và Sam ngồi trên một thềm đá, dựa lưng nghỉ ngơi. Còn Gollum thì vùng vẫy và sục sạo dưới dòng nước.

“Bọn ta phải kiếm chút thức ăn,” Frodo nói. “Ngươi đói không, Sméagol? Bọn ta không có nhiều mà chia sẻ, nhưng bọn ta sẽ chia cho ngươi những gì có thể.”

Vừa nghe đến đói đôi mắt trắng của Gollum đã bừng lên một tia sáng máu xanh, và dường như lồi ra chưa từng thấy trên khuôn mặt gầy gò nhợt nhạt của gã. Trong chốc lát gã lại rơi vào kiểu cách Gollum trước đây. “Bọn ta đói rồi, phải đói rồi, bảo bối à,” gã nói. “Họ ăn gì vậy? Họ có cá ngon không?” Lưỡi gã thè ra giữa hai hàm răng sắc bén và vàng sẫm, liếm liếm cặp môi không màu.

“Không, bon ta không có cá,” Frodo nói. “Bọn ta chỉ có thứ này” - cậu lấy ra một mẩu lembas - “và nước, nếu nước ở đây có thể uống được.”

“Được, được, nước ngon,” Gollum nói. “Uống đi, uống đi, trong lúc còn có thể! Nhưng họ có gì, hả bảo bối? Có nhá được không? Có ngon không?”

Frodo bẻ một mẩu bánh và bọc trong vỏ lá đưa cho gã. Mới vừa thử ngửi miếng lá mặt mày Gollum đã lập tức biến sắc: mặt gã rúm ró vì kinh tởm, và thoáng thấy vẻ nanh ác trước đây. “Sméagol ngửi nó!” gã nói. “Là của cái đất Tiên, chà! Thật là thối. Gã đã trèo lên những cây đó, và gã chẳng gột rửa nổi mùi khỏi tay, những bàn tay dễ thương.” Vứt mảnh lá xuống, gã cắn một góc lembas và nhấm thử. Gã nhổ phì ra, rồi nổi cơn ho lấy ho để.

“Chao ôi! Không!” gã thổi phì phì. “Các cậu muốn làm tắc cổ Sméagol đáng thương. Đất và tro, gã không ăn được. Gã chết đói mất. Nhưng Sméagol chẳng bận tâm. Hobbit dễ thương! Sméagol đã hứa. Gã sẽ chết đói. Gã chẳng ăn nổi thức ăn Hobbit. Gã sẽ chết đói. Sméagol gầy tội nghiệp!”

“Ta xin lỗi,” Frodo nói; “nhưng ta e là chẳng thể giúp được ngươi. Ta nghĩ là thức ăn này sẽ tốt cho ngươi, nếu ngươi cố ăn. Nhưng chắc là ngươi cũng chẳng cố được, ít ra là bây giờ.”

Hai chàng Hobbit ngồi nhai lembas trong lặng lẽ. Chẳng hiểu sao Sam tưởng như nó ngon hơn hẳn gần đây; cư xử của Gollum đã lại khiến chú để tâm đến mùi vị thơm ngon của nó. Nhưng chú chẳng cảm thấy thoải mái nổi. Gollum chú ý đến từng mẩu bánh vụn đi từ tay đến miệng, như một con chó háo hức ngồi bên bàn ăn. Chỉ khi họ ăn xong và chuẩn bị nghỉ ngơi gã mới có vẻ tin rằng họ chẳng giấu miếng ngon nào mà gã có thể ăn cùng. Thế rồi gã bỏ đi và ngồi rên rỉ một mình cách đó vài bước chân.

“Này!” Sam thì thầm với Frodo, nhưng không quá khẽ: chú không thực sự quan tâm liệu Gollum có nghe thấy chú hay không. “Chúng ta phải ngủ một chút thôi; thế nhưng không thể ngủ cả hai cùng một lúc trong khi tên xảo quyệt đói khát kia ở ngay bên cạnh, mặc kệ những gì đã hứa hẹn. Tôi phải cảnh báo rằng dù là Sméagol hay Gollum thì gã cũng không sớm thay đổi thói quen đâu. Cậu đi ngủ đi, cậu Frodo, tôi sẽ gọi cậu khi nào tôi chẳng chống nổi mí mắt lên nữa. Cứ lần lượt vậy, như lúc trước, trong khi gã vẫn còn được thả rông.”

“Có lẽ là cậu đúng, Sam,” Frodo nói giọng bình thường. “Vẫn có một sự thay đổi trong gã, thế nhưng tôi chưa rõ là thay đổi thế nào và sâu sắc đến đâu. Tuy vậy nghiêm túc mà nói, tôi không nghĩ chúng ta cần sợ hãi đâu - vào lúc này. Nếu cậu muốn thì cứ canh. Cho tôi khoảng hai giờ, đừng hơn, rồi sau đó gọi tôi dậy.”

Frodo mệt đến nỗi vừa gục đầu xuống ngực đã lập tức ngủ luôn, gần như ngay khi dứt lời. Gollum dường như không còn e sợ gì nữa. Gã cuộn người lại, nhanh chóng chìm vào giấc ngủ mà chẳng mấy tư lự. Chẳng mấy chốc hơi thở của gã đã nghe rít nhẹ qua hàm răng nghiến chặt, nhưng gã nằm im như đá. Sau một lát, sợ mình sẽ ngủ gật, nếu cứ ngồi lắng nghe hai người bạn đồng hành thở, Sam đứng dậy rồi nhẹ nhàng thúc vào người Gollum. Tay gã duỗi ra và khẽ giật, tuy vậy gã không có cử động nào nữa. Sam cúi người xuống nói cá ngay sát tai gã, thế nhưng chẳng có phản ứng nào, thậm chí còn chẳng có lấy một nhịp dừng trong hơi thở của Gollum.

Sam gãi đầu. “Chắc hẳn là ngủ thật rồi,” chú lầm bầm. “Và nếu mình cũng giống Gollum, gã sẽ không thể dậy được nữa, không bao giờ nữa.” Chú cố gạt khỏi đầu những suy nghĩ vừa nảy ra về thanh kiếm và sợi thừng, rồi chú bỏ đi và ngồi xuống bên cạnh cậu chủ.

Khi chú thức giấc bầu trời phía trên tối mờ, không sáng mà còn tối hơn lúc họ ăn sáng. Sam chồm dậy. Cùng với cảm giác sức lực được phục hồi và cơn đói trong bụng, chú chợt nhận ra mình đã ngủ hết ban ngày, ít nhất là chín giờ đồng hồ. Frodo vẫn ngủ say, lúc này đang nằm duỗi thẳng người một bên chú. Còn Gollum thì chẳng thấy đâu. Một vài cái tên quở trách dành cho chú, được trích ra từ vốn từ vựng dạy con phong phú của Bõ Già, đã hiện sẵn trong đầu; nhưng rồi chú cũng nhận ra rằng cậu chủ nói đúng: vào thời điểm hiện tại chẳng có gì để phải canh chừng cả. Dù thế nào thì cả hai bọn họ cũng đều còn sống và không bị bóp cổ.

“Đồ bất hạnh khốn khổ!” chú nói hơi có vẻ ăn năn. “Giờ mình tự hỏi gã đã đi đâu được?”

“Không xa, không xa!” một giọng nói cất lên trên đầu chú. Chú nhìn lên và thấy ngay hình thù cái đầu to và đôi tai của Gollum trên nền trời tối.

“Này, ngươi đang làm cái trò gì thế?” Sam hét lên, những nghi ngờ quay về với chú ngay khi nhìn thấy hình thù đó.

“Sméagol đói,” Gollum nói. “Sẽ về sớm.”

“Quay lại ngay!” Sam quát. “Này! Quay lại!” Thế nhưng Gollum đã biến mất.

Frodo bừng tỉnh vì tiếng quát của Sam, cậu ngồi dậy, lấy tay dụi mắt. “Chào!” cậu nói. “Có gì không ổn à? Mấy giờ rồi?”

“Tôi không biết,” Sam trả lời. “Tôi đoán là đã quá hoàng hôn. Và gã đã biến đi rồi. Nói là gã đói.”

“Đừng lo!” Frodo nói. “Mà có lo cũng chẳng ích gì. Thế nhưng gã sẽ quay lại, rồi cậu sẽ thấy. Lời hứa sẽ còn ràng buộc được trong ít lâu. Và dù thế nào thì gã cùng không bỏ Bảo Bối của gã mà đi đâu.”

Frodo chẳng câu nệ gì nhiều khi biết rằng họ đã ngủ như chết suốt hàng giờ liền cùng với Gollum, mà lại là một tên Gollum vô cùng đói khát, được thả rông ngay bên cạnh. “Đừng nghĩ đến mấy cái tên nặng nề của bõ già cậu nữa,” cậu nói. “Cậu mệt lử rồi, và tình hình cuối cùng vẫn tốt đẹp: giờ hai ta đều đã được nghỉ ngơi. Và một con đường khó khăn đang đợi ta phía trước, con đường tồi tệ hơn tất thảy.”

“Còn về thức ăn,” Sam nói. “Chúng ta sẽ làm công việc này mất bao lâu? Và khi xong việc, chúng ta sẽ phải làm gì sau đó? Thứ bánh mì đi đường này giúp cậu vững chân một cách tuyệt vời, cho dù nó không thỏa mãn ruột rà cho lắm, như cậu có thể nói: tôi có cảm giác như vậy, dù không hề có ý báng bổ những người làm ra nó. Thế nhưng cậu vẫn phải ăn mỗi ngày một chút, mà nó thì chẳng nở ra được. Tôi đoán rằng chúng ta có đủ để duy trì, xem nào, trong ba tuần hoặc khoảng như vậy, và cậu nhớ cho là thời gian đó chúng ta vẫn phải thắt lưng buộc bụng. Chúng ta đã hơi thả cửa với nó từ bấy đến nay rồi.”

“Tôi không biết còn bao lâu nữa chúng ta mới tới được - tới được điểm kết thúc,” Frodo nói. “Chúng ta đã bị kẹt lại khổ sở ở vùng đồi. Nhưng Samwise Gamgee, chàng Hobbit thân mến của tôi - Sam chàng Hobbit thân nhất của tôi, thực vậy, bạn tốt nhất trong những người bạn - tôi không nghĩ chúng ta cần phải để tâm đến những gì sau đó đâu. Làm công việc này như cậu nói - có hy vọng nào ta sẽ làm được hay không? Và nếu được, thì ai biết được kết quả ra sao? Nếu chiếc Nhẫn Chúa rơi vào Ngọn Lửa, còn chúng ta thì ở ngay sát đó? Tôi hỏi cậu, Sam, liệu chúng ta còn cần đến bánh mì nữa không? Tôi nghĩ là không. Nếu chúng ta chăm sóc chân tay để chúng mang ta tới được Đỉnh Định Mệnh thì đó chính là tất cả những gì chúng ta có thể làm rồi. Thậm chí tôi đã bắt đầu cảm thấy thế còn vượt quá những gì tôi có thể làm.”

Sam lặng lẽ gật đầu. Chú nắm lấy tay cậu chủ và cúi xuống. Chú không hôn bàn tay, cho dù nước mắt rơi đầy trên nó. Rồi chú quay đi, quệt tay áo qua mũi, đoạn đứng dậy, giậm chân xung quanh, cố huýt sáo, và nói giữa những nỗ lực ấy: “Cái con phải gió đó đâu rồi nhỉ?”

Thực tế là Gollum đã quay lại không lâu sau đó; nhưng gã đến lặng lẽ đến nỗi họ chẳng nghe thấy gì cho đến tận khi gã đứng ngay trước mặt họ. Ngón tay và khuôn mặt gã dính đầy bùn đen. Gã vẫn còn đang nhai và chảy nước dãi. Họ chẳng hỏi và chẳng muốn tưởng tượng xem gã đang nhai gì.

“Sâu hoặc bọ hoặc thứ nhớp nháp nào đó dưới mấy cái hốc.” Sam nghĩ. “Brr! Đồ bẩn thỉu; đồ khốn khổ tội nghiệp!”

Gollum chẳng nói gì với họ, cho đến khi gã uống kễnh bụng và tắm táp xong xuôi dưới dòng nước. Rồi gã đến chỗ họ, liếm môi. “Giờ tốt hơn rồi,” gã nói. “Chúng ta nghỉ xong rồi chứ? Sẵn sàng đi tiếp chưa? Hobbit dễ thương, họ ngủ thật dễ thương. Giờ tin Sméagol chưa? Tốt, rất tốt.”

Chặng tiếp theo trong cuộc hành trình cũng gần giống như chặng trước đó. Họ càng đi khe đá càng trở nên nông hơn và độ dốc lòng khe cũng thoải hơn. Đáy khe ít đá đi và nhiều đất hơn, hai mặt bên cũng dần thấp xuống thành bờ. Đường khe bắt đầu vòng vèo uốn khúc. Buổi đêm hôm đó dần tan, nhưng mây giăng phủ kín cả mặt trăng lẫn những vì sao, họ chỉ biết ngày mới đang tới nhờ dải sáng mỏng màu xám đang chầm chậm lan tỏa.

Họ đến được cuối dòng nước khi trời vẫn còn lạnh. Hai bên bờ chỉ còn là những mô đất phủ rêu. Dòng nước ùng ục tràn qua thềm đá lở cuối cùng rồi đổ xuống mất dạng trong một đầm lầy màu nâu. Những đám sậy khô rít lên và cọ vào nhau xào xạc cho dù họ chẳng cảm thấy có gió.

Giờ đây những bãi bùn lầy rộng lớn nằm khắp cả hai bên và phía trước, trải mãi về phía Nam và phía Đông vào sâu trong vùng ánh sáng mờ nhạt. Sương mù cuộn bốc lên từ những vũng nước tối tăm độc hại. Mùi hôi thối đọng lại ngột ngạt trong bầu không khí đặc quánh. Ở đằng xa, giờ đã gần như ở phía chính Nam, bức tường núi Mordor vươn lên sừng sững, như một dải mây đen lởm chởm trôi trên mặt biển sương ẩn chứa đầy nguy hiểm.

* * *

Hai chàng Hobbit giờ đều ở cả trong tay Gollum. Họ không biết, và không thể đoán biết trong ánh sáng mờ ảo đó, rằng thực tế họ mới chỉ ở mép phía Bắc vùng đầm lầy, và vùng diện tích chủ yếu thì nằm về phía Nam họ. Nếu hiểu biết về vùng đất này, có thể họ đã lùi ngược lại đường, chậm lại đôi chút, rồi hướng về phía Đông, vòng theo những con đường đất cứng đến vùng đồng bằng Dagorlad trống trải: bãi chiến trường của trận chiến năm xưa trước những cánh cổng Mordor. Tuy cũng chẳng phải có hy vọng lớn lao nào nếu theo đường ấy. Trên vùng đồng bằng rặt đá đó không hề có chỗ ẩn náu, và xuyên qua đồng còn có những con đường của lũ Orc và quân lính của Kẻ Thù. Ngay cả áo choàng Lórien cũng chẳng mong che giấu được họ ở đó.

“Giờ chúng ta định hướng thế nào đây, Sméagol?” Frodo hỏi. “Chúng ta phải lội qua những đầm lầy bốc mùi độc hại này ư?”

“Không cần, hoàn toàn không cần,” Gollum nói. “Không cần nếu Hobbit muốn đến dãy núi tối và đi gặp Hắn thật nhanh. Quay lại một chút, đi vòng một chút” - cánh tay da bọc xương của gã vẫy vẫy về phía Đông Bắc - “là đến được đường lớn cứng lạnh dẫn ngay đến cổng lãnh địa của Hắn. Rất nhiều người của Hắn sẽ ở đó trông chừng khách khứa, sẵn lòng đưa họ đến thẳng chỗ Hắn, ồ phải. Con Mắt của Hắn lúc nào cùng dõi theo đường đó. Nó tóm được Sméagol ở đó, lâu lắm rồi.” Gollum rùng mình. “Nhưng kể từ đó Sméagol đã dùng mắt, phải, phải: tôi đã dùng mắt và chân và mũi kể từ đó. Tôi biết những đường khác. Khó hơn, không nhanh lắm: nhưng tốt hơn, nếu chúng ta không muốn Hắn thấy. Hãy theo Sméagol! Gã có thể đưa các cậu qua đầm lầy, qua sương mù, sương mù dày đặc. Hãy theo Sméagol cẩn thận, rồi có thể các cậu sẽ đi được quãng đường dài, quãng đường khá dài đấy, trước khi Hắn bắt được các cậu, phải, có lẽ vậy.”

Trời đã sang ngày, một buổi sáng không gió và ảm đạm, mùi đầm lầy hôi thối bao phủ khắp các bờ bãi rậm rạp. Mặt trời không xuyên qua được bầu trời phủ mây thấp, và Gollum dường như sốt sắng muốn tiếp tục cuộc hành trình ngay lập tức. Vì thế sau một chặng nghỉ ngắn họ lại lên đường và chẳng bao lâu đã lạc vào một thế giới lặng lẽ đầy bóng tối, mọi thứ trên vùng đất xung quanh đều bị che khuất, cả vùng đồi họ vừa đi qua lẫn dãy núi họ đang tìm đến. Họ đi chậm rãi theo hàng một: Gollum, Sam, Frodo.

Dường như Frodo là người mỏi mệt nhất trong cả ba, và dù họ đi rất chậm, cậu vẫn thường xuyên bị tụt lại phía sau. Hai chàng Hobbit sớm nhận ra rằng thứ trông giống như một đầm lầy mênh mông thực chất là một mạng lưới vô vàn những ao hồ, những vũng bùn nhão, và những dòng nước nửa tù hãm chảy vòng vèo. Giữa một vùng như vậy con mắt tinh tường và bàn chân khéo léo vẫn có thể tìm ra được một lối đi uốn khúc. Dĩ nhiên Gollum có được sự tinh tường và khéo léo đó, và đã phải vận dụng hết sức. Cái đầu trên cái cổ dài cứ xoay bên này rồi bên kia, trong khi gã liên tục khụt khịt và lầm bầm gì đó một mình. Đôi khi gã lại giơ tay báo hiệu dừng chân, trong lúc tiến lên đôi chút, cúi thấp ngưởi, lấy ngón tay hoặc ngón chân kiểm tra nền đất, hoặc chỉ đơn thuần áp một tai xuống mặt đất nghe ngóng.

Hành trình thật ảm đạm và chán ngắt. Mùa đông lạnh lẽo và ẩm ướt vẫn cai trị vùng đất bị bỏ rơi này. Màu xanh duy nhất nơi đây là lớp váng của những đám cỏ bầm tím trên mặt nước tối tăm và nhớp nháp trong những ao hồ ủ rũ. Cỏ chết và sậy thối dựng lên lùm lùm trong sương mù, trông như hình bóng tả tơi từ những mùa hè lãng quên từ lâu.

Ngày trôi đi, ánh sáng hửng lên đôi chút, sương mù cũng bắt đầu tan, loãng và trong dần. Xa tít bên trên cảnh thối rữa và ẩm thấp của thế giới, Mặt Trời đang vươn lên cao và giờ đã tỏa nắng vàng khắp xứ sở thanh bình, mà nền là những thềm bọt trắng lóa mắt, thế nhưng ở bên dưới, họ chỉ có thể thấy thoáng qua bóng ma của bà, mờ ảo, nhợt nhạt không màu sắc và cũng chẳng ấm áp. Tuy vậy ngay cả lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự hiện diện của bà cũng khiến Gollum cau có và rụt lại. Gã dừng cuộc hành trình, và họ nghỉ ngơi, ngồi xổm như những con vật nhỏ bé bị săn đuổi, tại rìa một đám sậy nâu khổng lồ. Trùm xuống họ là một bầu im lặng thăm thẳm, chỉ có tiếng xào xạc gây ra bởi cơn rùng mình khe khẽ của những bông sậy xơ xác, và những lá cỏ gãy run rẩy trong những làn khí nhẹ mà họ chẳng hề cảm thấy.

“Chẳng có nổi một con chim!” Sam buồn bã nói.

“Không, không có chim,” Gollum nói. “Chim ngon lành!” Gã liếm răng. “Không có chim ở đây. Chỉ có rán, giun, những thứ dưới ao. Bao nhiêu thứ, bao nhiêu thứ bẩn thỉu. Không có chim,” gã buồn bã kết luận. Sam nhìn gã kinh tởm.

Thế là đã qua ngày thứ ba trong cuộc hành trình của họ cùng Gollum. Trước khi những cái bóng của buổi tối đổ dài ở những miền đất hạnh phúc hơn, họ lại tiếp tục lên đường, và cứ đi hoài đi mãi, cùng những chặng dừng chân ngắn ngủi. Những chặng dừng không phải để nghỉ mà để hỗ trợ cho Gollum; bởi giờ đây ngay cả gã cũng phải bước đi thận trọng cao độ, và đôi khi gã cũng mất phương hướng trong chốc lát. Họ đã đến được trung tâm của Đầm Lầy Chết, và ở đây thật là tối.

Họ khom người bước đi chậm chạp, giữ khoảng cách thật gần theo hàng, chăm chú làm theo từng cử động của Gollum. Vùng đầm lầy trở nên ẩm ướt hơn, mở ra thành những ao hồ tù đọng rộng lớn, ở đây càng lúc càng khó tìm được chỗ cứng cáp nơi bàn chân có thể bước lên mà không bị lún ùng ục xuống bùn. Những kẻ bộ hành đều nhẹ, bằng không có lẽ chẳng ai trong số họ lần được đường qua đó.

Lúc này trời đã tối hẳn: hình như chính bản thân không khí cũng đen và khó thở. Khi có ánh sáng hiện ra Sam đã dụi mắt: chú tưởng đầu chú bắt đầu rối loạn. Thoạt tiên chú thấy thoáng qua bên mắt trái, một dải sáng nhạt đã phai dần; nhưng không lâu sau lại có những dải khác xuất hiện: vài dải trông như những làn khỏi tỏa ánh sáng mờ ảo, vài dải khác như những ngọn lửa mờ bập bùng chậm rãi trên những thân nến không nhìn thấy; đây đó chúng còn nhăn nhúm lại như những tấm khăn ma quái được vuốt ra bởi những bàn tay bí ẩn. Nhưng cả hai bạn đồng hành của chú đều chẳng nói chẳng rằng.

Cuối cùng Sam không thể chịu đựng lâu hơn được nữa. “Tất cả những thứ này là gì vậy, Gollum?” chú thì thầm hỏi. “Những ánh sáng này? Giờ chúng ở khắp xung quanh chúng ta. Có phải chúng ta đang bị bẫy không? Chúng là ai vậy?”

Gollum nhìn lên. Một vùng mặt nước đen ngòm ở ngay phía trước gã và gã đang bò trên mặt đất, hết ngả này lại ngả kia, băn khoăn không biết đường nào. “Phải, chúng ở khắp xung quanh,” gã thì thầm. “Những ánh sáng ma mãnh. Ánh nến của xác chết, phải, phải. Đừng để ý đến chúng! Đừng nhìn! Đừng đi theo chúng! Chủ nhân đâu rồi?”

Sam quay lại nhìn thì thấy Frodo đã lại tụt về phía sau. Chú không nhìn thấy cậu. Chú quay lại bước vài bước vào trong bóng tối, không dám đi xa, cũng không dám cất tiếng gọi lớn mà chỉ thì thầm. Đột nhiên chú vấp phải Frodo, đang đứng thất thần, nhìn những dải sáng nhạt. Tay cậu buông thõng bên mình; nước và thứ gì đó nhớp nháp nhỏ xuống từ trên tay.

“Đi thôi cậu Frodo!” Sam nói. “Đừng nhìn chúng! Gollum nói không được nhìn. Cứ đi theo gã và nhanh chóng ra khỏi cái nơi đáng nguyền rủa này - nếu chúng ta có thể!”

“Được rồi,” Frodo nói, như thể vừa tỉnh khỏi giấc mơ. “Tôi đến đây. Cứ đi đi!”

Lao vội về phía trước, Sam lại vấp ngã, chân chú vướng phải chùm rễ hay bụi cỏ già nào đó. Chú nặng nề ngã đè xuống hai tay, khiến tay chìm sâu vào lớp bùn nhầy nhụa, còn mặt chú thì áp gần sát xuống mặt hồ đen. Có tiếng rít nhẹ, một làn hơi hôi hám bốc lên, những ánh sáng bập bùng nhảy nhót và xoắn lấy nhau. Trong chốc lát vùng nước bên dưới chú trông như một ô cửa sổ nào đó, được lắp một lớp kính bẩn thỉu, và chú đang nhìn chằm chằm qua đó. Giật mạnh tay khỏi vũng lầy, chú bật ngửa người lại và hét lên. “Có những thứ chết, những khuôn mặt chết dưới nước,” chú hoảng loạn nói. “Những khuôn mặt chết!”

Gollum cười phá. “Đầm Lầy Chết, phải, phải: chính là tên nó,” gã khúc khích. “Không nên nhìn xuống khi nến thắp lên.”

“Chúng là ai? Chúng là gì vậy?” Sam rùng mình hỏi, chú quay về phía Frodo, giờ đã ở ngay phía sau chú.

“Tôi không biết,” Frodo trả lời bằng giọng mơ màng. “Nhưng tôi cũng nhận thấy họ. Dưới mặt ao lúc nến được thắp lên. Tất cả họ đều nằm dưới ao, những khuôn mặt trắng nhợt, tít sâu dưới làn nước tối. Tôi thấy họ: những khuôn mặt dữ dằn và tàn ác, cả những khuôn mặt cao quý và buồn bã. Rất nhiều khuôn mặt trông kiêu hãnh và đẹp đẽ, cỏ vương đầy mái tóc bạc. Nhưng tất cả đều hôi thối, tất cả đều mục rữa, tất cả đều đã chết. Bên trong họ có thứ ánh sáng thật khủng khiếp.” Frodo lấy tay che mắt lại. “Tôi không biết họ là ai; nhưng tôi nghĩ mình đã thấy có Con Người và người Tiên ở đó và cả Orc bên cạnh họ nữa.”

“Phải, phải,” Gollum nói. “Chết cả, thối rữa cả. Tiên, Con Người, Orc. Đầm Lầy Chết. Một trận đại chiến cách đây lâu lắm rồi, phải, người ta đã kể như vậy cho Sméagol nghe khi gã còn trẻ, khi tôi còn trẻ, trước khi Bảo Bối đến. Đó là một trận đại chiến. Con Người lớn cao cầm kiếm dài, cả Tiên ghê gớm, và Orc gào thét. Họ chiến đấu trên đồng bằng suốt ngày suốt tháng trước Cổng Đen. Nhưng Đầm Lầy đã dâng lên kể từ đó, nuốt lấy những nấm mồ; và ăn dần, ăn mòn.”

“Nhưng chuyện đó đã cách đây cả một kỷ nguyên hoặc hơn thế nữa rồi,” Sam nói. “Người Chết không thể thực sự ở đó được! Có phải đây là quỷ thuật nào đó được sinh ra ở Vùng Đất Tối không?”

“Ai biết được? Sméagol không biết,” Gollum trả lời. “Không thể với tới họ, không thể chạm vào họ. Bọn ta từng thử rồi, phải, bảo bối à. Tôi từng thử rồi; nhưng không thể với tới họ. Có lẽ chỉ là hình thù nhìn thấy được, chứ không chạm vào được. Không đâu bảo bối à! Chết hết rồi.”

Sam nhìn gã đầy u tối và lại rùng mình, nghĩ rằng chú đã đoán ra tại sao Sméagol lại muốn chạm vào họ. “Hừ, tôi không muốn thấy chúng,” chú nói. “Không bao giờ nữa! Chúng ta không thể đi tiếp và đi khỏi đây sao?”

“Phải, phải,” Gollum nói. “Nhưng chậm thôi, thật chậm thôi. Thật cẩn thận nữa! Không thì Hobbit sẽ xuống cùng Người Chết và thắp những ngọn nến tí hon đấy. Hãy theo Sméagol! Đừng nhìn vào ánh sáng!”

Gã bò sang bên phải, tìm con đường đi vòng qua hồ. Họ khom người theo sát phía sau, thường xuyên phải dùng tay như chính gã. “Nếu chuyện này tiếp diễn lâu nữa, chúng ta sẽ trở thành ba tên bảo bối Gollum nhỏ bé,” Sam nghĩ.

Rốt cục họ cũng đến được điểm cuối của mặt hồ đen đúa, và họ mạo hiểm vượt qua đó, bò hoặc nhảy từ nấm cỏ nổi xảo trá này sang nấm khác. Họ thường xuyên loạng choạng, giẫm phải hoặc ngã chống tay xuống làn nước hôi thối như hầm chất thải, cho đến lúc cả ba đều nhớp nhúa, bốc mùi lên tận cổ và hành hạ lỗ mũi nhau.

Khi họ lại đặt được chân lên nền đất cứng thì đã quá nửa đêm. Gollum rít xì xì và thì thầm gì đó một mình, nhưng trông gã lại có vẻ hài lòng: bằng cách thức bí ẩn nào đó, tổng hợp cảm nhận và mùi vị, và trí nhớ phi thường về hình dạng trong bóng tối, gã dường như đã lại biết mình đang ở chỗ nào, và tỏ ra chắc chắn vào con đường phía trước.

“Giờ chúng ta đi tiếp!” gã nói. “Hobbit dễ thương! Hobbit can đảm! Dĩ nhiên là rất rất mệt rồi; bọn ta cũng vậy, báo bối à, tất cả bọn ta. Nhưng bọn ta phải đưa chủ nhân ra khỏi ánh sáng xấu xa, phải, phải, đúng vậy.” Vừa dứt lời gã lại tiếp tục lên đường, gần như chạy, xuống nơi có vẻ là một lối đi nhỏ và dài giữa những đám sậy, và họ lật đật bám theo gã nhanh hết sức. Nhưng chỉ một lát sau gã chợt dừng lại mà hít ngửi bầu không khí một cách băn khoăn, và còn rít lên như thể gã lại gặp rắc rối và bực mình.

“Cái gì vậy?” Sam gầm gừ, chú đã hiểu sai hành động của gã. “Cần gì phải khụt khịt chứ? Mùi thối gần như hạ gục ta ngay cả khi đang bịt mũi. Ngươi thối và cậu chủ cũng thối; cả vùng này đều thối.”

“Phải, phải, và Sam cũng thối!” Gollum trả lời. “Sméagol tội nghiệp ngửi thấy, nhưng Sméagol tốt chịu đựng. Giúp chủ nhân dễ thương. Nhưng không phải chuyện đấy. Không khí đang thổi, thay đổi đang tới. Sméagol đang thắc mắc; gã không vui đâu.”

Gã lại tiếp tục đi, nhưng sự bất an của gã ngày càng dâng cao, đôi lúc gã đứng thẳng dậy hết cỡ, cổ nghểnh hết về phía Đông lại về phía Nam. Mất một lúc hai chàng Hobbit không thể nghe thấy hay cảm nhận được điều gì đang làm phiền gã. Nhưng rồi cả ba bất chợt dừng lại, cứng người nghe ngóng. Đối với Frodo và Sam dường như họ vừa nghe thấy, từ tít đằng xa, một tràng thét dài rền rĩ, vừa cao vừa the thé lại vừa ác nghiệt. Họ rùng mình. Cùng lúc đó họ cảm nhận được bầu không khí đang chuyển động; và nó trở nên vô cùng lạnh lẽo. Trong lúc vẫn còn đứng căng tai ra, họ nghe thấy tiếng ồn ào như có cơn gió đang thổi đến từ phía xa. Những dải sáng mờ ảo uốn éo, phai nhạt dần, rồi biến mất.

Gollum không động đậy. Gã đứng run rẩy và lắp bắp một mình, cho đến khi cơn gió thổi ào về phía họ, gào rú và gầm gừ khắp vùng đầm lầy. Đêm đã bớt tối hơn, đủ sáng cho họ nhìn thấy, hay lờ mờ thấy, những dải sương không hình không dạng đang trôi dạt, cuộn tròn và xoắn xuýt vào nhau khi chúng tạt vào rồi trôi qua họ. Nhìn lên trên, họ thấy mây đang bị xé vụn và tan tác; và rồi ở cao tít về phía Nam mặt trăng ló ra, cưỡi trên tầng mây dạt bồng bềnh.

Trong chốc lát sự hiện diện của vầng trăng làm bừng sáng trái tim hai chàng Hobbit; nhưng Gollum lại nằm rúc xuống lầm bầm chửi bới tên Mặt Trắng. Rồi Frodo và Sam nhìn chăm chú lên bầu trời, hít thật sâu bầu không khí đã trở nên tươi mát hơn, và nhìn thấy thứ đó đang đến: một đám mây nhỏ bay ra từ vùng đồi đáng nguyền rủa; một bóng đen thoát ra từ phía Mordor; một hình thù khổng lồ có cánh mang theo điềm xấu. Nó lướt nhanh qua mặt trăng, và với một tiếng thét chết chóc hướng về phía Tây, vượt cả cơn gió với tốc độ khủng khiếp.

Họ ngã dúi về phía trước, nằm sõng soài không buồn che chắn trên mặt đất lạnh. Thế nhưng bóng tối kinh hoàng kia lượn vòng quay lại, và giờ sà xuống thấp hơn, ngay ở phía trên họ, quét bạt mùi hôi đầm lầy dưới đôi cánh khủng khiếp. Và rồi nó biến mất, bay trở lại Mordor nhanh như cơn thịnh nộ của Sauron; phía sau nó cơn gió gầm rú cuộn đi, bỏ lại Đầm Lầy Chết trơ trụi và trống trải. Cả một vùng hoang dã trần trụi, mà con mắt có thể dõi đến hết tầm, đến tận dãy núi xa xôi đe dọa, thảy đều loang lổ ánh trăng chập chờn.

Frodo và Sam đứng dậy, dụi mắt, như những đứa trẻ vừa thức tỉnh khỏi cơn ác mộng và nhận ra buổi đêm quen thuộc vẫn bao phủ thế giới. Nhưng Gollum thì nằm dưới đất cứ như đã bất tỉnh. Họ bắt gã dậy một cách khó nhọc, và mãi một lúc gã không chịu ngẩng mặt lên, cứ chống khuỷu tay quỳ xuống, che gáy bằng đôi bàn tay rộng và dẹt.

“Hồn ma!” gã khóc lóc. “Hồn ma có cánh! Bảo Bối là chủ nhân chúng. Chúng thấy mọi thứ, mọi thứ. Chẳng gì có thể qua mặt chúng. Quỷ tha ma bắt đồ Mặt Trắng! Và chúng báo cho Hắn mọi thứ. Hắn thấy, Hắn biết, ôi chao, gollum, gollum, gollum!” Phải đến tận lúc mặt trăng lặn xuống hẳn, về phía Tây tít đằng sau Tol Brandir, gã mới chịu đứng dậy đi tiếp.

Kể từ đó Sam nghĩ chú lại cảm nhận được sự thay đổi trong Gollum. Gã xun xoe nịnh nọt và tỏ vẻ thân thiện hơn; nhưng đôi khi Sam bất chợt gặp được những ánh nhìn lạ lùng trong mắt gã, đặc biệt nhìn về phía Frodo; và gã ngày càng hay trở lại cung cách ăn nói trước đây. Và Sam còn phải ấp ủ một mối lo âu khác càng lúc càng tăng. Dường như Frodo đã rất mệt, mệt đến độ kiệt sức. Cậu chẳng nói gì, hay đúng hơn cậu khó mà nói được điều gì; và cậu cũng chẳng phàn nàn, thế nhưng cậu bước đi như một người vác theo một gánh nặng, mỗi lúc một nặng thêm; và cậu cứ lê bước đằng sau, chậm dần chậm dần, đến nỗi Sam luôn phải khẩn nài Gollum đứng lại chờ, không được bỏ rơi cậu chủ của họ ở đằng sau.

Thực tế là càng tiến gần đến những cánh cổng Mordor, Frodo lại thấy chiếc Nhẫn trên sợi dây chuyền quàng vào cổ cậu càng trở nên nặng nề hơn. Giờ đây cậu bắt đầu cảm thấy nó như một khối nặng thực sự đang kéo cậu xuống đất. Nhưng còn hơn thế nữa, cậu cảm thấy bất an vì Con Mắt: cậu gọi nó trong đầu như vậy. Nó khiến cậu phải rúm người, phải còng lưng xuống trong lúc bước đi còn hơn cả sức kéo của chiếc Nhẫn. Con Mắt: cảm giác khủng khiếp cứ lớn dần về một ý chí thù địch, đã tung đòn bằng sức mạnh lớn lao xuyên thủng mọi bóng mây, mặt đất, da thịt, tìm cách nhìn thẳng vào cậu: ghìm chặt cậu, trần trụi và bất động, dưới cái nhìn chết chóc của nó. Quá mong manh, càng lúc càng quá yếu đuối và mong manh là những tấm mạng còn che con mắt ấy. Frodo biết rõ nơi cư ngụ và trái tim của ý chí đó hiện nằm ở đâu: biết chắc như người ta có thể nhắm mắt mà chỉ hướng mặt trời. Cậu đang đối mặt với nó, và uy lực của nó đang đe nẹt cậu.

Có lẽ Gollum cũng cảm thấy điều gì đó tương tự. Thế nhưng hai chàng Hobbit chẳng muốn đoán điều gì đang diễn ra trong trái tim khốn khổ của gã giữa sức ép của Con Mắt, sự thèm thuồng chiếc Nhẫn ở ngay tầm tay, và lời hứa hèn hạ được đưa ra vội vã trong cơn sợ hãi trước sắt lạnh. Frodo chẳng để tâm. Còn tâm trí Sam thì bận rộn chủ yếu vì cậu chủ, hầu như không nhận thấy đám mây đen đã phủ xuống trái tim của chính mình. Giờ chú đặt Frodo lên trước nhất, trông chừng từng cử động của cậu, giúp đỡ cậu lúc sảy chân, và cố động viên cậu bằng những lời lẽ vụng về.

Khi rốt cục một buổi sáng nữa lại đến, hai chàng Hobbit mới ngạc nhiên thấy dãy núi đáng sợ đã tiến lại gần biết bao. Bầu không khí giờ thoáng đãng và lạnh hơn, và dù vẫn còn ở tít xa, song những bức tường Mordor không còn là mối đe dọa mờ mịt ở phía cuối tầm nhìn nữa, mà như những tòa tháp dữ dằn lù lù bên kia vùng đất hoang vắng và ảm đạm. Vùng đầm lầy đã đến điểm kết thúc, nó biến mất vào những bãi than bùn chết chóc và những bãi rộng toàn bùn khô nứt nẻ. Vùng đất phía trước vươn lên thành những triền dốc dài thoai thoải, cằn cỗi và khắc nghiệt, dẫn về hoang mạc trước cổng Sauron.

Trong khi ánh sáng mờ xám vẫn còn vương vấn, họ núp mình dưới một tảng đá đen như những con giun đang chùn thân lại, sợ rằng nỗi khủng khiếp có cánh có thể bay qua và theo dõi họ bằng những con mắt độc ác. Phần còn lại của cuộc hành trình chỉ là bóng đen nỗi sợ hãi mỗi lúc một lớn thêm, khiến ký ức chẳng tìm được chỗ nào bấu víu. Họ gắng đi thêm hai đêm nữa qua vùng đất chán chường chẳng có lấy một lối đi ấy. Họ cảm thấy bầu không khí dường như trở nên quá khắc nghiệt, và nồng nặc một mùi đắng ngắt khiến họ ngạt thở còn miệng thì khô khốc.

Rốt cục, vào buổi sáng thứ năm kể từ khi lên đường cùng Gollum, họ lại dừng chân lần nữa. Trước mặt họ, tối sầm trên nền bình minh, dãy núi sừng sững vươn đến tận trần mây khói. Từ dưới chân trải ra những dải núi ngang khổng lồ và những ngọn đồi nhấp nhô, mà ngọn gần nhất giờ chỉ còn cách họ khoảng trên chục dặm. Frodo khiếp hãi nhìn quanh. Đầm Lầy Chết đáng sợ là vậy, trảng đất trên Miền vô chủ khô cằn là vậy, nhưng vùng đất mà buổi sáng lê thê đang dần mở ra trước đôi mắt đang nheo lại của cậu còn ghê tởm hơn nhiều. Ngay cả ở Hồ Mặt Chết chắc hẳn vẫn có bóng ma hốc hác nào đó của xuân xanh ghé đến; còn ở đây sẽ chẳng có mùa xuân hay mùa hạ nào còn quay lại. Ở đây chẳng thứ gì sống được, kể cả những sinh vật hủi lậu sống nhờ mục ruỗng. Những hồ ao ngoác miệng bị bóp nghẹt bởi tro bụi và bùn lầy lúc nhúc, một màu trắng xám bệnh hoạn, như thể dãy núi đã nôn những cặn bã trong ruột nó ra khắp xung quanh. Những đống đá vụn vỡ hoặc bị nghiền nát như bột chất cao, những gò đất lớn khô cháy và vấy độc, đứng như một bãi tha ma tởm lợm thành những hàng bất tận, từ từ lộ ra trong ánh sáng miễn cưỡng.

Họ đã tới vùng điêu tàn nằm trước mặt Mordor: bãi tưởng niệm vĩnh cửu thứ lao khổ tăm tối của những nô lệ, sẽ còn trường tồn khi tất cả mục đích làm ra chúng đều đã hóa thành vô dụng; vùng đất nhớp nhúa, bệnh hoạn không thể chữa lành được nữa - trừ khi Đại Dương tràn vào gột sạch nó bằng sự lãng quên. “Tôi thấy muốn nôn,” Sam nói. Còn Frodo thì chẳng nói gì.

Họ đứng đó suốt một lúc, như những người ở bên rìa giấc ngủ nơi có cơn ác mộng đang ẩn nấp, cố ngăn nó lại gần, cho dù họ biết chỉ có thể đến được buổi sáng bằng cách vượt qua đêm tối. Ánh sáng lan ra và mạnh dần. Những miệng hố thao láo và những gò đống độc hại trở nên rõ ràng một cách gớm ghiếc. Mặt trời đã lên, thả bộ giữa những đám mây và những vệt khói dài, nhưng ngay cả ánh nắng cũng bị vấy bẩn. Hai chàng Hobbit không muốn đón chào thứ ánh sáng đó; nó chẳng hề có vẻ thân thiện, nó phơi họ ra trong sự bất lực - như những bóng ma nhỏ bé và nhắng nhít lang thang giữa những đống tro tàn của Chúa Tể Hắc Ám.

Quá mệt mỏi không thể đi tiếp, họ đành tìm một chỗ nghỉ ngơi. Suốt một lúc lâu họ ngồi chẳng nói chẳng rằng dưới bóng một đống xỉ; nhưng vẫn có những làn hơi hôi thối rỉ ra từ đó, chộp lấy và bóp nghẹt cổ họng họ. Gollum đứng dậy đầu tiên. Vừa đứng dậy vừa thở phì phì và chửi bới, rồi chẳng thèm nói lấy một lời hay nhìn hai chàng Hobbit, gã bò đi bằng cả tứ chi. Frodo và Sam bò theo gã cho đến khi họ đến được một miệng hố rộng gần như hình tròn, bờ vách phía Tây dựng cao. Nó lạnh lẽo và chết chóc, dưới đáy là một hầm hôi thối nhầy nhụa chứa đầy một thứ bùn nhiều màu. Họ co người nấp trong cái hố độc địa này, hy vọng bóng nó sẽ che khuất được sự chú ý của Con Mắt

Ngày hôm đó chầm chậm trôi đi. Cơn khát cồn cào làm khổ họ, nhưng họ chỉ uống vài giọt trong bình nước mang theo - lần tiếp nước gần nhất là lúc còn ở khe đá, mà giờ đây nghĩ lại họ cảm thấy là một nơi thật thanh bình và đẹp đẽ. Hai chàng Hobbit thay phiên nhau canh gác. Ban đầu dù rất mệt, chẳng ai ngủ được một chút nào; thế nhưng khi mặt trời ở tít đằng xa lặn xuống sau một đám mây trôi chậm rãi, Sam bắt đầu mơ màng. Lúc đó đang là phiên gác của Frodo. Cậu nằm dựa lưng lên vách hố dốc, song chẳng vì thế mà nhẹ đi cảm giác về gánh nặng đang chất lên cậu. Cậu nhìn lên bầu trời chằng chịt vệt khói và thấy những bóng ma lạ lùng, những hình thù cưỡi ngựa tối tăm, những khuôn mặt từ quá khứ. Cậu lạc mất khái niệm về thời gian, cứ lơ lửng giữa ngủ và thức, cho đến khi sự quên lãng chiếm lấy cậu.

* * *

Đột nhiên Sam choàng tỉnh vì tưởng nghe thấy tiếng gọi của cậu chủ. Khi đó đã là buổi tối. Chẳng thể là Frodo gọi, bởi cậu đã chìm vào giấc ngủ, và trượt xuống gần đáy hố. Gollum đang ở bên cậu. Trong giây lát Sam nghĩ gã đang cố đánh thức cậu; nhưng rồi chú thấy không phải vậy. Gollum đang nói chuyện một mình. Sméagol đang tranh cãi với một luồng suy nghĩ khác sử dụng cùng giọng nói nhưng chói tai và liên tục rít xì xì. Một tia sáng trắng nhạt và một tia sáng xanh thay phiên bừng lên trong mắt mỗi lần gã cất lời.

“Sméagol đã hứa,” luồng suy nghĩ đầu tiên nói.

“Phải, phải, bảo bối à,” câu trả lời cất lên, “bọn ta đã hứa: bảo vệ Bảo Bối của bọn ta, không để Hắn có được - không bao giờ. Nhưng nó đang tiến đến gần Hắn, phải, gần hơn từng bước. Bọn ta không hiểu tên Hobbit định làm gì với nó, phải bọn ta không hiểu.”

“Tôi không biết. Tôi chẳng có cách nào khác. Chủ nhân giữ nó. Sméagol đã hứa sẽ giúp chủ nhân.”

“Phải, phải, giúp chủ nhân: chủ nhân của Bảo Bối. Nhưng nếu bọn ta là chủ nhân, bọn ta có thể giúp chính mình, phải, và vẫn giữ lời hứa.”

“Nhưng Sméagol đã nói gã sẽ rất rất tốt. Hobbit dễ thương! Người lấy thừng ác ra khỏi chân Sméagol. Người nói năng dễ thương với tôi.”

“Rất rất tốt ssao, hả bảo bối? Hãy cứ tốt, tốt như cá, mình à, nhưng tốt với bọn ta thôi. Không làm đau Hobbit dễ thương, dĩ nhiên rồi, không, không đâu.”

“Nhưng Bảo Bối ràng buộc lời hứa,” giọng Sméagol phản đối.

“Vậy thì hãy lấy nó,” giọng kia nói, “và tự bọn ta ràng buộc! Và bọn ta ssẽ là chủ nhân, gollum! Bắt tên Hobbit kia, tên Hobbit đa nghi bẩn thỉu, bắt hắn bò lết, phải rồi, gollum!”

“Nhưng không làm gì Hobbit dễ thương chứ?”

“Ồ không, không cần nếu không làm bọn ta vui. Nhưng vẫn là một tên Bao Gai, bảo bối à, phải một tên Bao Gai. Một Bao Gai đã ăn trộm nó. Hắn tìm được nó mà chẳng nói gì hết, chẳng nói gì. Bọn ta ghét lũ Bao Gai.”

“Không, không phải Bao Gai này.”

“Có, Bao Gai nào cũng thế. Tất cả những đứa giữ Bảo Bối. Bọn ta phải có nó!”

“Nhưng Hắn sẽ thấy, Hắn sẽ biết. Hắn sẽ lấy nó khỏi bọn ta.”

“Hắn thấy. Hắn biết. Hắn đã nghe chúng ta hứa hẹn ngu xuẩn - chống lại mệnh lệnh của Hắn, phải rồi. Phải lấy nó thôi. Lũ Ma đang truy lùng. Phải lấy nó thôi.”

“Không phải cho Hắn!”

“Không đâu, mình à. Xem này, bảo bối ơi: nếu có nó, bọn ta có thể thoát được, thậm chí thoát được cả Hắn, phải không nhỉ? Có lẽ bọn ta ssẽ vô cùng mạnh, mạnh hơn cả lũ Ma. Chúa Tể Sméagol? Gollum Vĩ Đại? Vua Gollum! Ngày nào cũng ăn cá, mỗi ngày ba bữa cá, tươi rói vừa bắt dưới biển lên. Gollum Bảo Bối! Phải có nó. Bọn ta muốn nó, bọn ta muốn nó, bọn ta muốn nó!”

“Nhưng bọn họ có tận hai người. Họ sẽ tỉnh dậy nhanh chóng và giết chết chúng ta mất,” Sméagol rên rỉ trong nỗ lực cuối cùng. “Không phải lúc này, chưa được đâu.”

“Bọn ta muốn nó! Nhưng” - đến đây có một khoảng ngập ngừng khá lâu, như thể có luồng suy nghĩ vừa mới lóe lên. “Chưa hả? Có lẽ vậy. Mụ sẽ giúp một tay. Mụ sẽ giúp, phải.”

“Không, không! Đường đó không được!” Sméagol ré lên.

“Được! Bọn ta muốn nó! Bọn ta muốn nó!”

Mỗi lần luồng suy nghĩ thứ hai cất lời, cánh tay dài của Gollum lại từ từ lần ra, mò mẫm về phía Frodo, và rồi thình lình thu về khi Sméagol lại lên tiếng. Cuối cùng thì cả hai tay, với những ngón dài cong lên và co giật liên hồi, đã vươn về phía cổ cậu.

Sam nằm im, bị mê hoặc bởi cuộc tranh cãi, thế nhưng vẫn dõi theo từng cử động của Gollum từ dưới đôi mi nhắm hờ. Đối với suy nghĩ đơn giản của chú trước giờ, mối nguy chủ yếu từ phía Gollum chỉ là cơn đói xui gã ăn thịt người Hobbit. Nhưng giờ chú nhận ra rằng không phải như vậy: Gollum cũng chịu đựng sức lôi cuốn khủng khiếp của chiếc Nhẫn. Dĩ nhiên Chúa Tể Hắc Ám là Hắn; nhưng Sam tự hỏi Mụ là ai. Chú đoán rằng đó là một trong số những bạn bè bẩn thỉu mà tên đáng thương kia đã làm quen trên quãng đường lang thang của gã. Rồi chú quên mất vấn đề, bởi rành rành mọi thứ đã đi quá xa, và đang trở nên nguy hiểm. Một sức nặng lớn lao đè lên cả tay lẫn chân đánh thức chú, nhưng chú vẫn gắng tự đánh thức mình và ngồi dậy. Có điều gì đó cảnh báo chú hãy cẩn thận đừng để lộ mình đã nghe được cuộc tranh cãi. Chú cố tình thở một tiếng thật to và ngáp một cái thật lớn.

“Mấy giờ rồi?” chú nói giọng ngái ngủ.

Gollum rít lên một tiếng dài qua kẽ răng. Gã đứng lên trong chốc lát, căng thẳng và đầy vẻ hăm dọa; nhưng rồi gã lại sụp xuống, đổ người lên cả chân lẫn tay và bò lên bờ hố. “Hobbit dễ thương! Sam dễ thương!” gã nói. “Những con sâu ngủ, phải, những con sâu ngủ! Để mặc Sméagol tốt canh gác! Nhưng tối rồi. Bóng đêm đang len lỏi. Đến lúc đi thôi.”

“Quá đến lúc ấy chứ!” Sam nghĩ bụng. “Và cũng đến lúc chúng ta chia tay thôi.” Song trong đầu chú lại lóe lên thắc mắc đằng nào mới là nguy hiểm hơn: thả Gollum đi hay giữ gã lại bên họ. “Quỷ tha ma bắt gã đi! Ước gì mình được bóp cổ gã!” chú lẩm bẩm. Chú loạng choạng đi xuống bờ hố đánh thức cậu chủ.

Thật kỳ lạ là Frodo đã cảm thấy khỏe lại. Cậu đã ngủ mơ. Bóng đen đã trôi đi, và một hình ảnh đẹp đẽ vừa đến với cậu trong vùng đất bệnh hoạn này. Chẳng còn gì lưu lại trong ký ức của cậu về nó nữa, song cũng nhờ nó mà cậu cảm thấy vui mừng và nhẹ nhõm trong tim hơn. Gánh nặng của cậu đã bớt đè nặng lên cậu. Gollum mừng rỡ chào đón cậu như một con chó nhà. Gã cười khúc khích và nói luôn mồm, bẻ những ngón tay dài quờ quờ vào đầu gối Frodo. Frodo mỉm cười với gã.

“Đi thôi!” cậu nói. “Ngươi đã dẫn bọn ta rất giỏi và tận tâm. Đây là đoạn đường cuối cùng rồi. Hãy đưa bọn ta đến Cổng rồi sau đó ta sẽ không đòi hỏi thêm nữa đâu. Hãy đưa bọn ta đến Cổng, rồi ngươi có thể đi đâu tùy ngươi - chỉ đừng đến với kẻ thù của bọn ta là được.”

“Đến Cổng hả?” Gollum ré lên, có vẻ kinh ngạc và hoảng sợ. “Đến Cổng, chủ nhân nói vậy đấy! Phải, người nói vậy. Và Sméagol tốt làm theo những gì người nói, ô phải rồi. Nhưng khi đến gần, có lẽ chúng ta sẽ thấy, chúng ta sẽ thấy. Nó không hay ho chút nào cả đâu. Ô không! Ô không!”

“Đi đi nào!” Sam nói. “Cố mà chịu đựng đi!”

* * *

Trong bóng tối đang trùm xuống, họ loạng choạng bước ra khỏi hố và chậm rãi len lỏi xuyên qua vùng đất chết. Chưa đi được bao xa họ đã lần nữa cảm thấy nỗi sợ hãi đã từng trút lên đầu khi hình thù có cánh liệng qua vùng đầm lầy. Họ dừng chân, rạp người xuống mặt đất nặng mùi; thế nhưng họ chẳng nhìn thấy gì trên bầu trời tối tăm ảm đạm phía trên, và mối đe dọa rồi cũng sớm bay qua, ở tít phía trên cao, có lẽ là để thực hiện một công chuyện chớp nhoáng nào đó của Barad-dûr. Một lát sau Gollum đứng dậy và lại lần mò về phía trước, vừa càu nhàu vừa run rẩy.

Khoảng một giờ sau nửa đêm nỗi sợ hãi lại trút lên họ lần thứ ba, nhưng lần này dường như xa xôi hơn, như thể đang bay qua ở mãi tít trên cao những đám mây, lao đi với tốc độ khủng khiếp về đằng Tây. Tuy nhiên Gollum thì khiếp sợ đến khổ sở, và đinh ninh rằng họ đang bị săn lùng, rằng cuộc hành trình của họ đã bị phát hiện.

“Ba lần liền!” gã rên rỉ. “Ba lần là đe dọa rồi đấy. Chúng cảm thấy ta ở đây, chúng cảm thấy Bảo Bối. Bảo Bối là chủ nhân của chúng. Chúng ta không đi tiếp đường này được nữa, không. Vô ích thôi, vô ích!”

Cầu xin và nói ngọt không còn hiệu quả chút nào nữa. Phải đến tận khi Frodo tức giận ra lệnh cho gã và đặt tay lên chuôi kiếm gã mới chịu đứng lên. Rồi gã vùng vằng lên đường, đi phía trước họ như con chó vừa bị đánh.

Họ cứ thế loạng choạng xuyên qua buổi tàn đêm đầy mệt nhọc, bước đi trong im lặng, đầu cúi thấp, chẳng nhìn thấy gì, chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng gió rít bên tai, cho đến tận khi bắt đầu một ngày mới đầy sợ hãi.

CHƯƠNG III CỔNG ĐEN ĐÃ ĐÓNG

Ngày tiếp theo còn chưa kịp hửng thì hành trình đến Mordor của họ đã kết thúc. Vùng đầm lầy và hoang mạc giờ đã ở phía sau họ. Còn ở phía trước, đen đặc trên nền trời xám, dãy núi khổng lồ ngẩng lên những cái đầu hăm dọa.

Ở phía Tây Mordor, dãy Ephel Dúath, tức Dãy Núi Bóng Đêm, đương trải ra đầy u ám, còn ở phía Bắc là những đỉnh lởm chởm và những sống núi trơ trụi thuộc dãy Ered Lithui xám xịt màu tro. Thế nhưng khi hai dãy núi tiến sát vào nhau để ghép thành bức tường bao khổng lồ xung quanh những mảnh đồng bằng tang tóc Lithlad và Gorgoroth, và biển nội địa Núrnen ngay giữa trung tâm, chúng vươn những cánh tay dài lên phía Bắc và ở giữa những cánh tay này có một hẻm núi sâu. Đó là Cirith Gorgor, Đèo Ma Ám, lối vào vùng đất của Kẻ Thù. Những vách đá cao hạ thấp xuống ở hai bên sườn, và nhô ra phía trước miệng đèo là hai quả đồi dốc đứng, đen đúa và trơ trụi. Trên đỉnh đồi mọc lên Cặp Nanh Mordor, hai ngọn tháp vững chãi và cao lớn. Vào những ngày quá khứ xa xưa, chúng được xây bởi Con Người Gondor đang ở đỉnh cao kiêu hãnh và hùng mạnh, sau khi đánh bại Sauron khiến hắn cao chạy xa bay, để đề phòng hắn sẽ tìm cách trở lại chốn cũ. Nhưng rồi sức mạnh của Gondor đã suy giảm, con người ngủ quên, và hai ngọn tháp bị bỏ mặc đứng đó nhiều năm ròng. Và rồi Sauron trở lại. Giờ thì hai ngọn tháp canh suy tàn ngày nào đã được sửa chữa, trang bị đầy vũ khí, và được canh phòng cẩn mật không lơi lỏng. Mặt tháp bằng đá, những ô cửa sổ nhìn về phía Bắc, Đông và Tây, và từ mỗi ô cửa sổ nhìn ra là những con mắt không hề biết ngủ.

Vắt qua lối vào con đèo, từ vách đá này sang vách đá kia, Chúa Tể Hắc Ám đã xây dựng một thành lũy bằng đá. Ở đó chỉ có duy nhất một cổng sắt, và trên mặt tường thành có lỗ châu mai đám lính canh rảo bước không ngơi nghỉ. Dưới hai quả đồi ở hai bên, hàng trăm hang động và hốc giòi ăn được đào vào vách đá; náu trong đó là cả một đội quân Orc sẵn sàng đợi lệnh là lao lên phía trước như lũ kiến đen xông trận. Không ai có thể vượt qua Cặp Nanh Mordor mà không phải nhận nhát cắn, trừ phi được Sauron triệu hồi, hoặc biết được mật khẩu để mở Morannon, chiếc cổng đen dẫn vào vùng đất của hắn.

Hai chàng Hobbit tuyệt vọng nhìn hai ngọn tháp và bức tường thành. Từ đằng xa, trong ánh sáng lờ mờ, họ đã nhìn thấy những tên lính gác đen đi đi lại lại phía trên mặt tường, và cả những tên lính tuần ở đằng trước cổng. Lúc này họ đang nằm nhìn qua mép hõm đá trong vùng bóng đổ của nhánh núi ngang đầu Bắc dãy Ephel Dúath. Nếu giương cánh xuyên thẳng qua bầu không khí nặng nề, một con quạ có lẽ chỉ cần bay một sải từ nơi họ đang ẩn náu đến đỉnh tòa tháp gần nhất. Một làn khói mờ cuộn lên phía trên tháp, như thể đang có lửa cháy âm ỉ trong quá đồi bên dưới.

Trời đã sáng rõ, ánh mặt trời vàng vọt lấp lánh trên những chóp núi chết của dãy Ered Lithui. Rồi đột nhiên họ nghe thấy tiếng kèn đồng lanh lảnh: chúng réo lên từ hai tòa tháp canh, rồi từ mãi xa, phía những thành lũy và tiền đồn bí mật bên trong vùng đồi, vang lên tiếng trả lời; xa hơn nữa, thăm thẳm nhưng rộn vang đầy hung gở, những hồi tù và cùng tiếng trống dồn mạnh mẽ từ Barad-dûr vang vọng khắp các thung trũng bên trong. Lại thêm một ngày khủng khiếp ăm ắp sợ hãi và cực nhọc đến với Mordor; đội quân gác đêm được triệu về những hầm tối và hang sâu, còn đội gác ngày, với những con mắt xấu xa tàn ác, đang hành quân đến chốt. Ánh thép lập lòe mờ ảo trên tường thành.

“Chà, vậy là chúng ta đến nơi rồi đấy!” Sam nói. “Đây là Cổng, và tôi trông nó có lẽ là nơi xa nhất mà chúng ta đến được. Ôi trời, nếu nhìn thấy tôi lúc này, Bõ Già sẽ nghĩ ra lắm câu mà nói với tôi đấy! Ông vẫn thường nói tôi sẽ đi đến chỗ chẳng ra gì nếu không chịu nhìn xem đang bước đi đâu. Nhưng giờ tôi không cho rằng sẽ được gặp lại ông cụ nữa. Ông sẽ mất cơ hội nói câu đã bảo với mi rồi mà Sam: thật tiếc quá đi. Phải chi tôi được nhìn thấy lại khuôn mặt già của ông, ông      cứ việc luôn mồm mắng tôi đến chừng nào đứt hơi thì thôi. Tuy nhiên tôi sẽ phải đi rửa ráy trước đã, nếu không ông chẳng nhận ra tôi đâu.

“Tôi cho rằng có hỏi ‘giờ chúng ta sẽ đi đường nào?’ cũng chẳng được tích sự gì. Ta chẳng đi xa hơn được nữa - trừ phi chúng ta đến xin lũ Orc cho đi nhờ.”

“Không, không!” Gollum nói. “Vô ích thôi. Chúng ta chẳng đi xa hơn được nữa. Sméagol đã bảo rồi. Gã nói: chúng ta sẽ đến Cổng, rồi chúng ta sẽ thấy. Và chúng ta thấy rồi. Ô phải, bảo bối à, chúng ta thấy rồi. Sméagol biết Hobbit không đi đường này được. Ô phải, Sméagol đã biết.”

“Thế ngươi đưa bọn ta tới đây để làm cái quái quỷ gì vậy?” Sam cất tiếng, chú chẳng thấy có tâm trạng nào mà công bằng hay biết điều.

“Chủ nhân nói vậy. Chủ nhân nói: Đưa chúng ta đến Cổng. Nên Sméagol rất tốt làm vậy. Chủ nhân nói vậy, chủ nhân sáng suốt.”

“Ta đã nói vậy đấy,” Frodo nói. Khuôn mặt cậu nghiêm trang và bất động, nhưng cương quyết. Cậu bẩn thỉu, phờ phạc, chỉ chực lả đi vì mệt, nhưng cậu không còn co rúm nữa, và đôi mắt cậu trong sáng. “Ta nói vậy, bởi ta có ý định đi vào Mordor, và ta không biết đường nào khác. Chính vì vậy ta sẽ đi đường này. Ta không yêu cầu bất cứ ai phải đi cùng ta hết.”

“Không, không, chủ nhân!” Gollum vừa gào khóc vừa bấu lấy cậu, trông có vẻ đau đớn vô cùng. “Đường đó vô ích! Vô ích! Đừng mang Bảo Bối đến cho Hắn! Hắn sẽ ăn thịt tất cả chúng ta, nếu Hắn lấy được nó, Hắn sẽ ăn thịt cả thế giới. Giữ lấy nó đi, chủ nhân tốt bụng, và hãy tử tế với Sméagol. Đừng để Hắn có nó. Hoặc đi khỏi đây, đến những nơi đẹp đẽ, và trả lại nó cho Sméagol bé bỏng. Phải, phải, chủ nhân trả lại nó, nhá? Sméagol sẽ giữ nó cẩn thận; gã sẽ làm nhiều việc tốt, nhất là với Hobbit dễ thương. Hobbit về nhà đi. Đừng đi đến Cổng!”

“Ta được lệnh phải đi vào đất Mordor, vì thế ta sẽ đi,” Frodo nói. “Nếu chỉ có duy nhất một đường, thì ta phải theo đường đó. Còn sau đó điều gì đến sẽ phải đến.”

Sam chẳng nói gi. Vẻ mặt Frodo đủ với chú rồi; chú biết có nói gì cũng vô ích. Và xét cho cùng chú chưa bao giờ có hy vọng đúng nghĩa nào vào mục tiêu này kể từ khi nó bắt đầu; nhưng vốn là một người Hobbit vui vẻ chú không cần hy vọng, chỉ miễn sao có thể trì hoãn được nỗi tuyệt vọng. Giờ họ đã đến được đoạn kết đau đớn. Thế nhưng chú đã bám theo cậu chủ suốt cả quãng đường; ấy là lý do chủ yếu để chú thực hiện cuộc hành trình này, và chú sẽ vẫn bám theo cậu. Cậu chủ của chú sẽ không phải đến Mordor một mình. Sam sẽ đi cùng với cậu - và ít nhất thì bọn họ cũng sẽ rũ được Gollum.

Tuy vậy, Gollum lại chưa có ý định bị rũ bỏ. Gã quỳ sụp xuống chân Frodo, vặn vẹo hai tay mà gào khóc. “Đừng đi đường này, chủ nhân!” gã van nài. “Có một đường khác. Ồ phải, đúng thế. Một đường khác, tối hơn, khó tìm hơn, bí mật hơn. Nhưng Sméagol biết. Để Sméagol chỉ cho!”

“Một đường khác!” Frodo vừa nghi ngờ nói vừa nhìn xuống Gollum bằng ánh mắt dò xét.

“Phải! Phải! Chắc chắn vậy! Từng có một đường khác. Sméagol đã tìm ra nó. Hãy đi xem nó còn ở đó không!”

“Ngươi chưa từng nói chuyện này từ trước.”

“Không. Chủ nhân không hỏi. Chủ nhân không nói định làm gì. Không nói cho Sméagol tội nghiệp. Người nói: Sméagol, hãy đưa ta đến Cổng - và rồi tạm biệt! Sméagol có thể chạy đi làm người tốt. Nhưng giờ người lại nói: Ta có ý định đi vào Mordor bằng đường này. Thế nên Sméagol rất sợ. Gã không muốn mất chủ nhân dễ thương. Và gã đã hứa, chủ nhân đã bắt gã hứa, phải bảo vệ Bảo Bối. Nhưng nếu đi đường này, chủ nhân sẽ mang nó đến cho hắn, mang vào thẳng Bàn Tay Đen. Vậy nên Sméagol phải cứu cả hai, và gã nghĩ ra đường khác đã từng có, ngày xưa. Chủ nhân dễ thương. Sméagol rất tốt, lúc nào cũng muốn giúp đỡ.”

Sam cau mày. Nếu chú có thể dùng ánh mắt mà khoan lỗ vào Gollum, chắc hẳn chú đã làm vậy rồi. Tâm trí chú đầy hoài nghi. Cứ nhìn trước mắt thì Gollum đau khổ và khắc khoải muốn được giúp đỡ Frodo thực lòng. Nhưng khi nhớ lại cuộc tranh cãi, Sam thấy khó có thể tin tưởng rằng tên Sméagol vốn chìm nghỉm bao lâu nay lại có thể vùng lên thắng thế được: dù thế nào giọng gã cũng không có được lời chốt trong cuộc tranh cãi. Suy đoán của Sam là hai nửa Sméagol và Gollum (hoặc như chú gọi trong tâm trí là thằng Lủi và thằng Hủi) đã hữu chiến và lập liên minh tạm thời: không tên nào muốn Kẻ Thù lấy được chiếc Nhẫn; cả hai đều mong bảo vệ Frodo khỏi bị bắt, và luôn giữ cậu trong tầm mắt, càng lâu càng tốt - miễn sao thằng Hủi vẫn còn cơ hội đặt tay lên “Bảo Bối” của nó. Sam nghi ngờ liệu thực sự có còn đường khác vào Mordor hay không.

“Và thật may là chẳng có nửa nào của tên gian ác lọc lõi kia biết được cậu chủ định làm gì,” chú nghĩ. “Nếu gã biết cậu Frodo đang cố đặt dấu chấm hết vĩnh viễn cho Bảo Bối của gã, mình cá là phiền toái sẽ xảy ra rất nhanh chóng. Dù thế nào thì thằng Hủi vẫn quá sợ Kẻ Thù - và gã đang thừa hành mệnh lệnh nào đó của hắn, hoặc đã từng phải thừa hành - đến nỗi gã thà phản bội bọn mình còn hơn bị phát hiện đang giúp đỡ bọn mình; và còn hơn là để Bảo Bối của gã bị nung chảy, có lẽ vậy. Chí ít thì đó là suy đoán của mình. Và mình hy vọng cậu chủ sẽ suy nghĩ thật cẩn trọng. Cậu ấy sáng suốt hơn bất kỳ ai, nhưng trái tim lại mềm yếu, cậu ấy là vậy đấy. Chẳng có người nhà Gamgee nào đoán được cậu ấy sẽ làm gì tiếp sau đây.”

Frodo không trả lời Gollum ngay. Trong khi những hoài nghi cứ lần lượt đi qua cái đầu chậm chạp nhưng sắc sảo của Sam, cậu vẫn chỉ đứng đó nhìn chăm chú về phía vách đá tối tăm Cirith Gorgor. Cái hốc trũng họ chọn làm nơi ẩn náu ăn sâu vào sườn một quả đồi thấp, cao hơn một chút so với dải thung lũng dài sâu như đường hào trải ra giữa nó và những nhánh ngang ngoài cùng của bức tường núi. Đứng ngay chính giữa thung lũng là nền móng đen của tòa tháp canh phía Tây. Trong nắng sớm, những con đường đổ về Cổng Mordor giờ đây đều hiện ra rõ ràng, nhợt nhạt và bụi bặm; một con đường vòng lại phía Bắc; một đường khác mờ nhạt dần về phía Đông trong sương mù phủ khắp chân dãy Ered Lithui; và con đường thứ ba chạy về phía cậu. Sau khi vòng gấp qua tòa tháp, nó đi vào một hẻm núi hẹp và chạy không xa bên dưới hốc đá nơi cậu đang đứng. Sang phía Tây, bên phải cậu, nó rẽ vòng vèo theo các vai núi, rồi biến mất về phía Nam trong vùng bóng tối dày đặc đã trùm lên toàn bộ sườn Tây dãy Ephel Dúath; vượt ra ngoài tầm nhìn của cậu nó tiếp tục chạy vào vùng đất hẹp giữa dãy núi và dòng Sông Cả.

Trong lúc quan sát Frodo dần nhận ra đang có một sự rung động và dịch chuyển rất lớn diễn ra trên đồng bằng. Trông như có rất nhiều đạo quân đang duyệt binh, cho dù phần lớn đã bị che khuất sau sậy và khói sương kéo đến từ những vùng hoang dã và đầm lầy phía ngoài xa. Thế nhưng đây đó cậu vẫn nhìn thấy ánh sáng lấp loáng trên giáo và mũ giáp; và ở khắp khoảng đất bằng bên cạnh những con đường có thể nhìn thấy kỵ binh phi thành nhiều tốp. Cậu nhớ lại những gì đã thấy từ đằng xa lúc còn ở Amon Hen, mới vài ngày trước, dù lúc này cậu tưởng như nhiều năm đã trôi qua. Rồi cậu nhận ra niềm hy vọng vừa bừng lên trong tim trong một khoảnh khắc ngông cuồng chỉ là hy vọng hão. Những hồi kèn đồng cất lên không phải để thách thức mà là chào đón. Đây không phải cuộc tấn công Chúa Tể Hắc Ám của người Gondor, vùng lên như những bóng ma báo thù từ những nấm mồ chôn kẻ dũng cảm đã gục xuống từ lâu. Đó là Con Người thuộc những bộ tộc khác, từ những vùng đất ở miền Đông rộng lớn, tập trung theo lời hiệu triệu của Chúa Tể chúng; những đội quân đã hạ trại trước. Cổng từ đêm hôm trước giờ đổ vào trong để làm phình thêm sức mạnh đang ngày càng gia tăng. Như thể chợt nhận rõ mối nguy hiểm từ vị trí của họ, đơn độc trong ánh sáng ban ngày mỗi lúc một mạnh và ở quá gần mối đe dọa lớn lao này, Frodo vội kéo tấm mũ trùm xám mỏng manh lên sát đầu, đoạn bước xuống hốc trũng. Rồi cậu quay sang phía Gollum.

“Sméagol,” cậu nói, “ta sẽ tin ngươi thêm lần nữa. Rõ ràng là ta buộc phải làm vậy, và số phận của ta là phải nhận sự giúp đỡ của ngươi, kẻ ta ít trông đợi nhất, và số phận của ngươi là phải giúp đỡ ta, người mà ngươi đã từ lâu theo đuổi với những mục đích xấu xa. Cho đến giờ ngươi đã xứng đáng với lòng tốt của ta và đã giữ lời hứa một cách trung thực. Trung thực, ta nói vậy và ta nghĩ vậy,” cậu nói thêm và đưa mắt về phía Sam, “cho đến giờ bọn ta đã hai lần nằm trong tay ngươi rồi, và ngươi chưa làm gì tổn hại đến bọn ta cả. Và ngươi cũng không định cướp khỏi ta thứ mà ngươi từng mong mỏi. Cầu cho lần thứ ba sẽ là tốt đẹp nhất!. Nhưng ta cảnh cáo ngươi, Sméagol, ngươi đang gặp nguy đấy.”

“Vâng, vâng, thưa chủ nhân!” Gollum nói. “Nguy hiểm khủng khiếp! Xương Sméagol rung lên khi nghĩ đến nó, nhưng gã không bỏ chạy. Gã phải giúp đỡ chủ nhân dễ thương.”

“Ta không nói đến mối nguy mà tất cả chúng ta cùng đang chịu đựng,” Frodo nói. “Ý ta là mối nguy cho một mình ngươi thôi. Ngươi đã thề có thứ mà ngươi gọi là Bảo Bối. Hãy nhớ điều đó! Nó sẽ ràng buộc ngươi; thế nhưng nó cũng sẽ tìm ra cách bóp méo lời hứa và làm hại ngươi. Và ngươi đã bắt đầu bị bóp méo rồi đấy. Ngươi vừa mới để lộ chân tướng với ta, một cách ngu xuẩn. Ngươi đã nói hãy trả lại nó cho Sméagol. Đừng bao giờ nhắc lại điều đó! Đừng để suy nghĩ đó lớn lên trong ngươi! Ngươi sẽ không bao giờ lấy lại được nó đâu. Nhưng khao khát có nó có thể dẫn ngươi vào đường chết. Ngươi không bao giờ lấy lại được nó đâu. Tới lúc nguy cấp nhất, Sméagol, ta sẽ đeo Bảo Bối vào; và Bảo Bối đã làm chủ ngươi từ lâu lắm rồi. Nếu ta đeo nó và ra lệnh cho ngươi, ngươi sẽ tuân theo, ngay cả nếu nghe lệnh nhảy xuống từ vách núi hoặc ném mình vào lửa. Và mệnh lệnh của ta là thế đấy. Vậy nên hãy cẩn thận, Sméagol!”

Sam nhìn cậu chủ vẻ đồng tình, và cả ngạc nhiên: Frodo mang một vẻ mặt và giọng điệu mà chú chưa từng được biết. Lúc nào chú cũng đinh ninh rằng lòng tốt của cậu Frodo kính yêu lớn đến nỗi chắc hẳn phải bao gồm một hàm lượng mù quáng đáng kể. Dĩ nhiên chú cũng đoan chắc một niềm tin mâu thuẫn rằng cậu Frodo là người thông thái nhất thế giới (may ra còn ngoại lệ là ông Bilbo và Gandalf). Gollum, bằng cách riêng của gã, nhưng đáng thông cảm hơn bởi quãng thời gian quen biết ngắn ngủi hơn nhiều, có lẽ cũng đã mắc sai lầm tương tự, lẫn lộn lòng tốt và sự mù quáng. Dù thế nào những lời nói này cũng đã khiến hắn kinh sợ mất vía. Gã phủ phục xuống mặt đất và chẳng nói được từ nào cho rõ tiếng ngoài chủ nhân dễ thương.

Frodo kiên nhẫn đợi một lát rồi cậu lại lên tiếng nhưng ít lạnh lùng hẳn. “Nào, Gollum hay Sméagol thì tùy ngươi, hãy nói cho ta biết về đường kia đi, và nếu có thể hãy cho ta thấy có hy vọng nào ở đó, đủ để thuyết phục ta rẽ khỏi con đường bằng phẳng. Ta đang rất vội.”

Nhưng Gollum lại đang rơi vào một tình trạng thảm hại, và lời đe dọa của Frodo đã khiến gã khá suy sụp. Chẳng dễ gì moi ra được thông tin rõ ràng nào từ gã, giữa những tiếng lẩm bẩm và tiếng rít the thé, chốc chốc lại gián đoạn để cho gã bò xuống nền đất và cầu xin cả hai người hãy tốt với “Sméagol bé bỏng tội nghiệp”. Một lúc sau gã mới dần trấn tĩnh lại đôi chút, và thu thập từng chút thông tin rời rạc, Frodo hiểu rằng nếu cứ theo con đường rẽ về phía Tây dãy Ephel Dúath sẽ đến được một ngã tư trong vòng cây cối tối sẫm. Về phía bên phải có một con đường dẫn xuống Osgiliath và những cây cầu qua dòng Anduin; còn ở giữa, con đường tiếp tục hướng về phía Nam.

“Đi mãi, đi mãi, đi mãi,” Gollum nói. “Bọn ta chưa bao giờ đi đường đó, nhưng người ta nói nó đi suốt một trăm lý, cho đến khi nhìn thấy vùng Nước Lớn không bao giờ đứng yên. Có rất nhiều cá ở đó, và cả những con chim lớn ăn cá: chim rất ngon: nhưng bọn ta chưa bao giờ đến đó, than ôi! Bọn ta chưa bao giờ có cơ hội. Và xa hơn nữa lại có thêm những vùng đất khác, người ta nói vậy, nhưng ở đó tên Mặt Vàng rất nóng, mây chẳng có, con người dữ tợn và có khuôn mặt tối tăm. Bọn ta không muốn thấy nơi đó.”

“Chẳng ai muốn cả!” Frodo nói. “Nhưng đừng lan man ra khỏi đường của ngươi nữa. Thế lối rẽ thứ ba thì sao?”

“Ồ phải, ồ phải, có con đường thứ ba nữa,” Gollum nói. “Đó là con đường bên trái. Ngay lập tức nó trèo lên, lên mãi, vòng vèo và leo ngược lại phía những bóng đen cao lớn. Khi nó đi vòng qua tảng đá đen, người sẽ thấy nó, đột nhiên người sẽ thấy nó ngay phía trên, và người sẽ muốn trốn đi.”

“Thấy nó, thấy nó? Ngươi sẽ thấy gì?”

“Thành trì cổ, rất cổ, giờ thì rất khủng khiếp. Bọn ta từng được nghe chuyện từ phương Nam, khi Sméagol còn trẻ, lâu lắm rồi. Ồ phải rồi, bọn ta từng kể rất nhiều chuyện vào buổi tối, ngồi bên bờ Sông Cả, ở những vùng đất đầy liễu rủ, khi dòng sông cũng còn trẻ, gollum, gollum.” Gã bắt đầu khóc lóc và làu bàu. Hai chàng Hobbit kiên nhẫn chờ đợi.

“Chuyện từ phương Nam,” Gollum lại nói tiếp, “kể về những Con Người to lớn có đôi mắt sáng, và nhà cửa trông như những quả đồi đá, và vương miện bạc trên đầu Nhà Vua của họ và thân Cây Trắng của ông ta: những câu chuyện tuyệt vời. Họ xây những tòa tháp cao lớn, một trong số đó có màu trắng bạc, và trong đó có một viên đá giống như Mặt Trăng, xung quanh là những bức tường trắng lớn. Ồ phải, có rất nhiều câu chuyện kể về tòa Tháp Mặt Trăng.”

“Đó có lẽ là Minas Ithil mà lsildur con trai Elendir đã xây nên,” Frodo nói. “Chính Isildur đã chém đứt ngón tay Kẻ Thù.”

“Phải, Hắn chỉ có bốn ngón trên Bàn Tay Đen, nhưng chừng đó cũng là đủ rồi,” Gollum rùng mình nói. “Và Hắn ghét thành phố của Isildur.”

“Có gì mà hắn không ghét chứ?” Frodo nói. “Nhưng tòa Tháp Mặt Trăng đó thì ảnh hưởng gì đến chúng ta?”

“Vâng, thưa chủ nhân, nó đã ở đó và nó đang ở đó: tòa tháp cao lớn, những ngôi nhà màu trắng và bức tường thành; nhưng giờ không còn dễ thương, không còn đẹp đẽ nữa. Hắn đã chinh phục nó từ lâu lắm rồi. Giờ đó là một nơi vô cùng khủng khiếp. Người lữ hành run sợ khi nhìn thấy nó, họ bò ra khỏi tầm nhìn của nó, họ lảng tránh bóng tối của nó. Nhưng chủ nhân buộc phải đi đường đó. Đó là con đường khác duy nhất. Bởi dãy núi ở đó thấp hơn, và con đường cổ cứ đi lên mãi lên mãi, cho đến khi nó đến được con đèo tăm tối ở trên đỉnh, và rồi nó lại đi xuống, xuống mãi - xuống đến Gorgoroth.” Giọng gã chìm xuống chỉ còn là tiếng thì thầm và gã rùng mình.

“Nhưng nếu vậy thì đường đó có ích cho bọn ta làm sao được?” Sam hỏi. “Rõ ràng Kẻ Thù thông thạo tất cả núi non của hắn, vậy liệu con đường đó có bị canh phòng cẩn mật như ở đây không? Tòa tháp đó không bỏ trống chứ?”

“Ồ không, không trống!” Gollum thì thầm. “Nó có vẻ như bỏ trống, nhưng không phải vậy, ồ không! Nhiều thứ đáng sợ sống ở đó. Orc, phải lúc nào cũng có Orc; nhưng những thứ tồi tệ hơn, những thứ tồi tệ hơn cũng sống ở đó. Con đường leo đến ngay dưới bóng tường thành và đi qua cổng. Chẳng có gì di chuyển trên đường mà chúng không biết. Những thứ bên trong biết hết: đó là bọn Gác Câm.”

“Vậy ra đó là lời khuyên của ngươi,” Sam nói, “rằng chúng ta sẽ phải vượt qua một hành trình xa xôi khác về phía Nam, để đến đó rồi mới phát hiện ra, nếu có lúc nào đến đó, rằng chúng ta lại rơi vào tình thế khó khăn giống y như lúc này hoặc thậm chí còn tồi tệ hơn sao?”

“Không, dĩ nhiên là không,” Gollum nói. “Hobbit phải biết, phải cố hiểu. Hắn chẳng nghĩ bị tấn công đường đó. Con Mắt của hắn nhìn khắp hướng, nhưng chú ý một số nơi kỹ hơn một số nơi khác. Hắn chẳng thể nhìn thấy mọi thứ cùng một lúc, chưa thể. Các Cậu biết đấy, Hắn đã chinh phục tất cả vùng đất phía Tây Dãy Núi Bóng Đêm xuống tận Sông Cả, và giờ Hắn nắm giữ những cây cầu. Hắn nghĩ chẳng ai đến được Tháp Trăng mà không phải đánh trận to ở những cây cầu, hoặc phải dùng rất nhiều thuyền không che giấu nổi và Hắn sẽ biết được.”

“Ngươi có vẻ biết nhiều những gì Hắn đang làm và suy nghĩ đấy,” Sam nói. “Gần đây ngươi có nói chuyện với Hắn không? Hay chỉ đàn đúm với lũ Orc thôi?”

“Hobbit không dễ thương, không biết điều,” Gollum vừa nói vừa ném cho Sam cái nhìn giận dữ rồi quay về phía Frodo. “Sméagol đã nói chuyện với Orc, phải dĩ nhiên, trước khi gã gặp chủ nhân, và với bao nhiêu người khác: gã đã đi rất xa. Và những gì gã nói lúc này cũng có rất nhiều người nói. Chính phía Bắc này mới là mối nguy lớn cho Hắn, và cho cả chúng ta. Một ngày nào đó, một ngày nào đó sớm thôi, Hắn sẽ ra khỏi Cổng Đen. Đó là đường duy nhất những đạo quân lớn có thể đến được. Còn xa tít xuống phía Tây, Hắn chẳng thèm lo ngại, và ở đó có bọn Gác Câm.”

“Chỉ vậy thôi sao!” Sam nói, quyết tâm không nao núng. “Vậy ra chúng ta sẽ đi lên gõ cổng và hỏi liệu chúng ta có đi đúng đường đến Mordor không hả? Hay chúng bị câm nên chẳng trả lời nổi? Chẳng có lý gì cả. Chúng ta cũng có thể làm vậy ở đây, và tiết kiệm được một chuyến cuốc bộ dài.”

“Đùng lấy chuyện đó ra đùa,” Gollum rít lên. “Chẳng buồn cười đâu, ồ không! Chẳng hài hước đâu. Ngay việc cố mà đi vào Mordor đã chẳng có lý gì hết. Nhưng nếu chủ nhân nói ta phải đi hay ta sẽ đi, thì ngươi sẽ phải thử đường nào đó. Nhưng ngươi không đuợc đi tới thành phố khủng khiếp, ồ không, nhất định là không. Đó là chỗ Sméagol giúp được, Sméagol dễ thương, dù chẳng ai chịu nói cho gã biết tất cả chuyện này là thế nào. Sméagol lại giúp nữa. Gã đã tìm thấy nó. Gã biết nó.”

“Ngươi đã tìm thấy gì vậy?” Frodo hỏi.

Gollum cúi người và giọng gã lại thấp xuống chỉ còn là tiếng thì thầm. “Một đường mòn nhỏ dẫn lên dãy núi; và rồi một cầu thang, một cầu thang hẹp, ồ phải, rất dài và hẹp. Và rồi thêm cầu thang nữa. Và rồi” - giọng gã thậm chí còn hạ xuống thấp hơn - “đến một đường hầm, một đường hầm tối; và cuối cùng là một khe nứt, và một đường mòn tít trên cao đèo chính. Đó chính là đường đã đưa Sméagol ra khỏi bóng tối. Nhưng đã nhiều năm trước rồi. Đường mòn giờ có thể đã biến mất; nhưng có lẽ là không, có lẽ không.”

“Ta không thích nghe chuyện này chút nào,” Sam nói. “Dù thế nào thì nghe kể cũng quá dễ dàng. Nếu đường mòn vẫn còn đó, nó cũng sẽ bị canh gác. Chẳng lẽ nó lại không bị canh gác ư, Gollum?” Nói đến đây cậu bắt gặp, hay tưởng như đã bắt gặp, ánh sáng xanh lóe lên trong mắt Gollum. Gollum lẩm bẩm gì đó nhưng không trả lời.

“Nó không bị canh gác chứ?” Frodo nghiêm giọng nói. “Và có phải ngươi đã thoát được ra khỏi bóng tối không, Sméagol? Chẳng phải là ngươi đã được thả đi, vì một mục đích nào đó sao? Ít ra thì đó cũng là những gì Aragorn nghĩ, khi tìm thấy ngươi bên Đầm Lầy Chết vài năm trước.”

“Nói dối!” Gollum rít lên, một tia sáng độc ác lóe lên trong mắt gã khi nghe thấy cái tên Aragorn. “Hắn nói dối về tôi, phải. Tôi đã trốn thoát, chỉ một mình thằng tôi tội nghiệp này thôi. Đúng là tôi được yêu cầu đi tìm Bảo Bối; và dĩ nhiên tôi đã truy tìm truy tìm mãi. Nhưng không phải cho Gã Đen. Bảo Bối là của bọn tôi, nói cho cậu biết nó là của tôi. Tôi đã trốn thoát.”

Frodo không rõ tại sao thấy tin chắc rằng riêng trong chuyện này Gollum không cách quá xa sự thật như đáng bị nghi ngờ; rằng bằng cách nào đó gã đã tìm ra được một đường thoát khỏi Mordor, và ít ra gã đã tin rằng đấy là nhờ sự láu cá của mình. Có một điều, cậu chú ý thấy Gollum đã nói tôi, và điều đó luôn là một biểu hiện, trong những lần xuất hiện hiếm hoi của nó, rằng vài tàn dư của sự thật và lòng ngay thẳng xưa cũ đã được đặt lên trên hết trong chốc lát. Nhưng ngay cả nếu tin được Gollum trong chuyện này, Frodo vẫn chẳng quên những quỷ kế của Kẻ Thù. Cuộc “trốn thoát” có thể đã được cho phép hoặc dàn xếp, và đã được tòa Tháp Tối biết rõ ràng. Và dù thế nào Gollum cũng vẫn đang giữ lại cho riêng gã một phần đáng kể sự thật.

“Ta hỏi ngươi một lần nữa,” cậu nói, “con đường bí mật này không bị canh gác phải không?”

Thế nhưng cái tên Aragorn đã đẩy Gollum vào trạng thái ủ rũ. Gã có vẻ bị xúc phạm như mọi kẻ nói dối quen mồm bị nghi ngờ vào đúng lần y nói ra sự thật, hoặc một phần sự thật. Gã không trả lời.

“Nó không bị canh gác chứ?” Frodo lặp lại.

“Có, có, có thể. Ở đấy chẳng có chỗ nào an toàn hết.” Gollum giận dỗi trả lời. “Chẳng chỗ nào an toàn. Nhưng chủ nhân buộc phải thử nó hoặc không thì về nhà. Chẳng còn đường nào khác đâu.” Họ chẳng bắt gã mở miệng thêm được nữa. Gã không thể nói, hoặc không chịu nói tên của cái nơi nguy hiểm và con đèo cao đó.

Nơi đó tên là Cirith Ungol, cái tên gắn cùng những đồn đại khủng khiếp. Aragorn có thể nói cho họ biết cái tên và ý nghĩa của nó; Gandalf có thể sẽ cảnh báo họ. Thế nhưng họ chỉ có một mình, Aragorn thì ở mãi xa, còn Gandalf thì đang đứng đối đầu với Saruman giữa đống đổ nát Isengard, bị cản trở bởi lòng phản trắc. Song giữa khi ông nói những lời cuối cùng với Saruman, và quả cầu palantír rơi xuống tóe lửa trên những bậc thềm Orthanc, thì suy nghĩ của ông vẫn luôn hướng đến Frodo và Samwise, tâm trí ông đã vượt biết bao lý đường xa xôi để tìm kiếm họ trong hy vọng và thương xót.

Có lẽ Frodo cảm nhận được điều đó mà không biết, giống như khi đứng trên Amon Hen, cho dù cậu tin rằng Gandalf đã ra đi, ra đi mãi mãi vào bóng đêm ở Moria xa xôi. Cậu ngồi lặng lẽ cúi đầu trên mặt đá suốt một lúc lâu, cố nhớ lại tất cả những gì Gandalf đã nói với cậu. Thế nhưng cậu không nhớ được lời khuyên nào cho chọn lựa này. Quả là sự chỉ dẫn của Gandalf đã bị tước khỏi họ từ quá sớm, quá sớm, khi Vùng Đất Tối vẫn còn cách rất xa. Gandalf vẫn chưa nói họ có thể đi vào đó bằng cách nào khi đến nơi. Có lẽ chính ông cũng chẳng nói được. Ông đã một lần dấn thân vào thành trì của Kẻ Thù ở miền Bắc, vào Dol Guldur. Thế nhưng liệu ông đã từng vào Mordor, lên ngọn Núi Lửa và đến Barad-dûr, kể từ khi Chúa Tể Hắc Ám lại khuếch trương quyền lực hay chưa? Frodo không nghĩ vậy. Và ở đây cậu chỉ là một người tí hon nhỏ bé đến từ Quận, một chàng Hobbit mộc mạc ở vùng quê yên bình, được trông chờ sẽ tìm được con đường mà những người vĩ đại không thể đi, hoặc không dám đi. Đúng là một số phận ác nghiệt. Thế nhưng cậu đã tự nhận lấy nó trong căn phòng khách của mình vào mùa xuân xưa của một năm nào đó, giờ đã quá xa xôi đến độ chỉ như một chương trong câu chuyện về thời mà thế giới còn non trẻ, khi Cây Bạc và Cây Vàng vẫn còn trổ hoa. Đúng là một lựa chọn tàn ác. Cậu nên chọn con đường nào? Và nếu cả hai cùng dẫn đến kinh hoàng và chết chóc, thì chọn lựa còn ích lợi gì nữa?

Buổi sáng trôi đi. Một bầu tĩnh lặng trùm lên hốc trũng đá nhỏ bé và xám xịt nơi họ đang nằm, quá gần biên giới vùng đất sợ hãi: một bầu tĩnh lặng có thể cảm nhận được, như thể một tấm màn dày ngăn họ khỏi toàn bộ thế giới xung quanh. Phía trên họ là vòm trời xanh nhạt chằng chịt những vệt khói lướt qua, nhưng nó có vẻ cao và xa xăm, như quan sát từ bên kia những tầng không khổng lồ nặng trĩu ưu tư.

Ngay cả con đại bàng nào nương ánh mặt trời cũng chẳng thấy nổi hai chàng Hobbit ngồi đó, dưới sức nặng của định mệnh, im lìm không động đậy, quấn trong áo choàng xám mỏng manh. Có lẽ nó sẽ hơi chững lại trong chốc lát để nhìn Gollum, một hình hài nhỏ bé nằm sóng soài dưới mặt đất: đó có lẽ là bộ xương khô của một đứa con loài Người, ít mụn quần áo rách rưới còn vương trên thân, đôi tay và đôi chân dài gần như chỉ là những khúc xương trắng gầy guộc: chẳng dính chút thịt nào cho bõ một cú mổ.

Frodo gục mặt xuống hai đầu gối, còn Sam lại ngửa ra, hai tay đặt ra sau đầu, mắt nhìn ra sau mũ trùm hướng lên bầu trời trống trải. Ít nhất thì nó cũng trống trải trong một lúc lâu. Thế nhưng ngay sau đó Sam nghĩ mình vừa nhìn thấy một hình thù đen sẫm như chim đang lượn vòng trong tầm mắt, rồi lơ lửng, và rồi lại lượn bay mất. Hai con nữa xuất hiện, rồi đến lượt con thứ tư. Chúng trông rất nhỏ, song vì một lý do nào đó, chú biết chúng rất lớn, với sải cánh khổng lồ, bay ở tít trên cao. Chú che mắt lại và chúi người xuống phía trước. Vẫn là nỗi sợ hãi báo động mà chú đã cảm nhận được khi ở gần lũ Kỵ Sĩ Đen, sự kinh hoàng bất lực đến cùng tiếng thét trong gió và bóng đen trên mặt trăng, cho dù giờ đây nó không quá tuyệt vọng hay bức bách: mối họa này ở xa hơn. Nhưng nó vẫn là một mối họa. Frodo cũng cảm thấy được. Suy tư của cậu bị cắt đứt. Cậu cựa mình và run rẩy nhưng cậu không nhìn lên. Gollum nằm rúm ró chân tay như một con nhện bị dồn vào góc tường. Những hình thù có cánh lượn vòng, rồi chúi xuống rất nhanh, và tăng tốc quay trở lại Mordor.

Sam hít một hơi sâu. “Bọn Kỵ Sĩ lại lên trời rồi đấy,” chú nói bằng một giọng thì thầm khàn khàn. “Tôi đã thấy chúng. Cậu có nghĩ chúng nhìn thấy chúng ta hay không? Chúng ở rất cao. Và nếu chúng là bọn Kỵ Sĩ Đen, giống như lúc trước, thì chúng chẳng thể nhìn được gì nhiều vào ban ngày, phải vậy chứ?”

“Phải, có lẽ vậy,” Frodo nói. “Thế nhưng vật cưỡi của chúng thì lại nhìn được. Và những con vật có cánh giờ chúng đang cưỡi có lẽ còn nhìn tốt hơn bất cứ con vật nào khác. Chúng giống như lũ chim ăn xác thối khổng lồ. Chúng đang tìm kiếm gì đó: tôi sợ là Kẻ Thù đang tăng cường tuần tra.”

Cảm giác khiếp sợ trôi qua, thế nhưng bầu tĩnh lặng bao trùm đã bị phá vỡ. Mất một lúc họ vừa bị cắt rời khỏi thế giới, như thể ở trên một hòn đảo vô hình; giờ đây họ lại nằm phơi ra trần trụi, mối nguy hiểm đã trở lại. Nhưng Frodo vẫn không nói gì với Gollum hoặc đưa ra lựa chọn của cậu. Mắt cậu nhắm nghiền, như thể đang chìm trong giấc mộng, hoặc đang nhìn sâu vào trái tim và ký ức của mình. Cuối cùng cậu cũng thức tỉnh và đứng dậy, dường như sắp lên tiếng và quyết định. Nhưng bỗng, “nghe kìa!” cậu nói. “Có gì vậy?”

Một nỗi sợ hãi mới lại trùm lên họ. Họ nghe thấy những tiếng hát và tiếng hò hét khàn khàn. Ban đầu chúng dường như còn ở tít xa, nhưng mỗi lúc một gần hơn: chúng đang tiến thẳng về phía họ. Nảy ra trong tâm trí cả ba là ý nghĩ lũ Kỵ Sĩ Đen đã phát hiện ra họ và cử một đội quân vũ trang đến bắt: dường như chẳng có tốc độ nào là quá nhanh đối với những tay chân khủng khiếp của Sauron. Họ nép mình nghe ngóng. Những tiếng người, tiếng va chạm của vũ khí và yên cương ngựa đã ở gần lắm rồi. Frodo và Sam hơi nới lỏng những thanh kiếm nhỏ bé khỏi vỏ. Bỏ chạy lúc này là không thể.

Gollum từ từ rướn người rồi bò như một con bọ đến miệng hốc trũng. Hết sức thận trọng, gã nhích lên từng phân một, cho đến khi có thể nhìn ra giữa hai chóp đá vỡ. Gã ở yên đó suốt một lúc mà không hề cử động hay gây ra bất cứ tiếng động nào. Lúc này những âm thanh đã lắng dần, rồi dần dần xa khuất. Từ phía xa một hồi tù và cất lên trên những thành lũy quanh Morannon. Rồi Gollum lặng lẽ trở lại và trượt xuống hốc trũng.

“Có thêm Người đang đến Mordor,” gã nói thấp giọng. “Những khuôn mặt đen. Bọn ta chưa từng thấy những Con Người như vậy trước đây, không, Sméagol chưa từng thấy. Chúng thật dữ dằn. Mắt chúng đen, tóc đen và dài, đeo khuyên vàng trên tai; phải rồi, rất nhiều vàng đẹp đẽ. Và một số sơn đỏ trên má, cả áo choàng đỏ; cờ quạt cũng đỏ, cả mũi giáo nữa; và chúng mang khiên tròn, màu vàng màu đen với những đinh lớn. Không dễ thương đâu; chúng trông rất tàn ác và xấu xa. Tệ gần như Orc, nhưng to lớn hơn nhiều. Sméagol nghĩ chúng đến từ miền Nam xa hơn cả điểm tận cùng Sông Cả: chúng tới đây bằng đường đó. Chúng đã đi qua Cổng Đen; nhưng có thể vẫn còn nhiều hơn nữa đang đi theo. Lúc nào cũng có thêm người đến Mordor. Rồi đến một ngày tất cả sẽ vào trong đó.”

“Thế có con khổng tượng nào không?” Sam hỏi, quá háo hức nghe tin tức về những nơi xa lạ mà quên cả nỗi sợ hãi.

“Không, không có khổng tượng. Mà khổng tượng là con gì?” Gollum nói.

Sam đứng lên, chắp hai tay sau lưng (như chú vẫn làm mỗi lần “nói thơ”), và bắt đầu:

Ve vẻ vè ve,

Nghe vè tớ hát:

Xám như chuột nhắt;

Bự như cái nhà;

Cái mũi rắn già;

Cái chân đạp cỏ:

Trời long đất lở,

Cây nứt đùng đùng.

Mép tớ mọc sừng;

Tai tớ phành phạch;

Phương Nam tớ oách,

Từ xửa từ xưa,

Lừng lững xông pha

Chẳng bao giờ nằm xuống,

Chết tớ cũng đứng.

Khổng tượng thành tên,

To nhất trần gian,

Cao nhất, già nhất.

Một lần bắt gặp

Là nhớ suốt đời.

Nếu chỉ nghe lời,

Chẳng tin trên đời có tớ.

Khổng tượng là tớ

Cả đời không nằm.

“Đấy,” Sam nói khi chú vừa ngâm xong, “đấy là một bài vè bọn ta hay đọc ở Quận. Có thể vô nghĩa, mà cũng có thể không. Thế nhưng bọn ta cũng có cả những câu chuyện nữa, và tin tức từ miền Nam, ngươi biết đấy. Vào những ngày xa xưa, thỉnh thoảng người Hobbit cũng tham gia vào những chuyến đi. Không hẳn là có nhiều người đã trở về, cũng không hẳn những gì họ nói đều đáng tin: đó là tin tức từ Bree chứ không phải chắc như lời Quận, như người ta vẫn nói. Thế nhưng ta có nghe chuyện về những người cao lớn mãi dưới mạn các Xứ Nắng. Trong những câu chuyện đó bọn ta gọi họ là Swerting; và người ta nói họ cưỡi khổng tượng mỗi lần chiến đấu. Họ chồng cả nhà cửa, tháp cao lên lưng con vật đó, và bọn khổng tượng ném đá và cây cối vào nhau. Vậy nên lúc ngươi nói ‘Con Người từ miền Nam, mặc toàn đỏ và vàng,’ ta đã hỏi ‘có con khổng tượng nào không?’ Bởi nếu có, ta sẽ đi xem thế nào, dù nguy hiểm hay không. Nhưng giờ ta cho rằng mình sẽ chẳng bao giờ được thấy một con khổng tượng. Có lẽ chẳng có con vật nào như thế cả.” Chú thở dài.

“Không, không có khổng tượng,” Gollum lặp lại. “Sméagol chưa từng nghe về chúng. Gã không muốn thấy chúng. Gã không muốn chúng tồn tại. Sméagol muốn đi khỏi đây và trốn ở nơi nào an toàn hơn. Sméagol muốn chủ nhân đi. Chủ nhân dễ thương, người không định đi cùng Sméagol sao?”

Frodo đứng lên. Ngay giữa lúc lo lắng mà cậu phải phá lên cười khi thấy Sam phô diễn bài vè cổ Khổng tượng vẫn thường được ngâm bên bếp lửa, và tràng cười đã giải phóng cậu ra khỏi sự do dự. “Tôi ước gì chúng ta có một nghìn con khổng tượng, còn Gandalf thì cưỡi trên con đầu đàn màu trắng,” cậu nói. “Rồi có lẽ chúng ta sẽ mở được đường vào vùng đất xấu xa kia. Nhưng chúng ta lại không có thứ đó; chỉ có những đôi chân mệt mỏi của mình mà thôi. Được rồi, Sméagol, lối rẽ thứ ba có thể sẽ rẽ đến chỗ tốt nhất. Ta sẽ đi cùng ngươi.”

“Chủ nhân tốt, chủ nhân sáng suốt, chủ nhân dễ thương!” Gollum hét lên sung sướng, tay vỗ vỗ lên đầu gối Frodo. “Chủ nhân tốt lắm! Vậy thì giờ hãy nghỉ đi, các Hobbit dễ thương, dưới bóng những tảng đá, sát ở dưới đá! Hãy nghỉ và nằm im lặng, cho đến khi tên Mặt Vàng đi khuất. Sau đó chúng ta sẽ đi thật nhanh. Chúng ta sẽ phải đi nhẹ và nhanh như những cái bóng!”

CHƯƠNG IV VỀ RAU THƠM VÀ THỎ HẦM

Họ nghỉ ngơi trong vài giờ còn lại của ban ngày, dịch chuyển theo vùng bóng râm trong khi mặt trời trôi đi, đến khi bóng của mép thung lũng phía Tây đổ dài, và bóng đêm trùm xuống đầy hốc trũng. Rồi họ ăn một chút ít, và uống dè sẻn. Gollum chẳng ăn gì, nhưng lại vui vẻ chấp nhận nước.

“Sẽ sớm có thêm thôi,” gã vừa nói vừa liếm môi. “Nước ngon chảy thành nhiều dòng ra Sông Cả, nhiều nước ngon ở những vùng sắp tới. Có lẽ Sméagol cũng sẽ kiếm được thức ăn ở đó. Gã đói lắm rồi, phải, gollum!” Gã đặt hai bàn tay to bẹt lên cái bụng lép kẹp, tia sáng màu xanh nhạt lóe lên trong mắt.

Bức màn nhập nhoạng trùm xuống dày đặc khi rốt cục họ lại lên đường, lần qua mép Tây thung lũng, rồi biến mất như những bóng ma vào vùng đất nhấp nhô ven đường. Mặt trăng còn ba đêm nữa thì tròn, nhưng cho đến tận gần nửa đêm vẫn chưa trèo qua dãy núi khiến buổi chiều muộn trở nên vô cùng tối tăm. Chỉ có một đốm sáng đỏ rực cháy tít trên đỉnh hai tòa Tháp Nanh, ngoài ra chẳng thể nhìn hay nghe thấy dấu hiệu nào của sự canh phòng không ngừng nghỉ quanh Morannon.

Suốt nhiều dặm con mắt đỏ dường như cứ trừng trừng nhìn trong lúc họ trốn chạy, sấp ngửa xuyên qua vùng đất trần trụi toàn sỏi đá. Họ không dám đi trên đường, mà chỉ chạy dọc phía bên phải đường, cố hết sức giữ khoảng cách và lần theo hướng đi của nó. Cuối cùng, khi buổi đêm đã muộn còn họ đã thấm mệt, bởi chỉ dừng lại nghỉ một chặng ngắn, thì con mắt mới chịu nhỏ dần thành một đốm lửa tí xíu rồi biến mất: họ đã vòng qua vai núi thấp đen tối phía Bắc và đang hướng về phía Nam.

Lúc này họ lại nghỉ chân nữa, và trái tim chợt nhẹ nhõm kỳ lạ, nhưng cũng chẳng được lâu. Họ đi không nhanh như Gollum muốn. Theo tính toán của gã quãng đường từ Morannon đến Ngã Tư trên Osgiliath dài gần ba mươi lý, và gã mong đi hết quãng đường đó sau bốn chặng. Nên chẳng mấy chốc họ đã lại tiếp tục lê bước thêm lần nữa, cho đến khi rạng đông bắt đầu chậm rãi tỏa ra trong cảnh hiu quạnh mênh mông và xám xịt. Họ đã đi bộ suốt gần tám lý, và hai chàng Hobbit không thể đi thêm được nữa, ngay cả nếu họ dám tiếp tục.

Ánh sáng đang hửng lên phơi ra trước mặt họ một vùng đất đã bớt trơ trụi và hoang tàn. Dãy núi vẫn đứng sừng sững thật đáng ngại bên trái, nhưng họ đã nhìn thấy con đường về Nam ở ngay gần, giờ đang rời khỏi vùng chân đồi đen đúa mà chạy xiên về phía Tây. Xa hơn nữa là những sườn dốc phủ đầy cây cối thẫm màu trông như những đám mây đen, nhưng trải ra khắp xung quanh họ là một truông đất hoang lộn xộn, mọc đầy thạch nam, đậu chổi, sơn thù du, và những giống cây bụi khác mà bọn họ không biết tên. Đây đó họ còn nhìn thấy những khóm thông cao lớn. Trái tim hai chàng Hobbit rộn ràng lên đôi chút bất chấp nỗi mệt mỏi: bầu không khí tươi trong thơm ngát khiến họ liên tưởng đến vùng cao trên Tổng Bắc xa xôi. Thật tốt khi được trì hoãn ít ngày, được bước đi trên vùng đất mới chỉ nằm dưới sự cai trị của Chúa Tể Hắc Ám vài năm nay và vẫn chưa hoàn toàn rơi vào mục ruỗng. Thế nhưng họ không quên mối hiểm nguy, Cổng Đen vẫn còn quá gần, dù đã khuất sau những ngọn núi cao ảm đạm.Trong lúc ngày còn chưa tắt, họ cố tìm xung quanh chỗ ẩn náu hòng tránh những con mắt xấu xa.

Buổi ngày trôi qua đầy bứt rứt. Họ nằm lút trong thảm thạch nam mà nhẩm đếm những giờ khắc chậm chạp, dường như chẳng mấy đổi khác, bởi họ vẫn đang ở dưới bóng dãy núi Ephel Dúath, còn mặt trời thì đã bị che khuất. Thỉnh thoảng Frodo ngủ thiếp đi, sâu và thanh thản, không biết vì tin tưởng Gollum hay vì quá mệt mỏi chẳng còn lo lắng nổi về gã; nhưng Sam lại chỉ có thể gà gật đôi chút, ngay cả khi Gollum rõ ràng đã ngủ say, thở khò khè và giật giật trong những giấc mơ bí hiểm. Có lẽ chính cái đói chứ không phải nỗi ngờ vực đã khiến chú không ngủ được: chú đã bắt đầu ao ước một bữa ăn ấm cúng, “món gì đó nóng hổi mới ra lò”.

Ngay khi vùng đất chìm vào màu xám không hình không dạng dưới màn đêm đang buông xuống, họ lại bắt đầu lên đường. Được một chốc Gollum dẫn họ tới con đường về Nam; đến đó họ đi nhanh hơn, mặc cho hiểm nguy lúc này lớn hơn nhiều. Tai họ căng ra nghe ngóng xem có hay không tiếng vó ngựa hay bước chân trên con đường phía trước, hoặc bám theo họ từ phía sau; nhưng đêm trôi qua mà họ chẳng nghe thấy tiếng người hay ngựa nào.

Con đường đã được mở từ lâu lắm rồi, và trong khoảng đâu như ba mươi dặm dưới Morannon mới được sửa sang lại, thế nhưng càng đi về phía Nam nó càng bị hoang hóa. Dấu ấn bàn tay Con Người thời xưa vẫn còn thấy được ở mạch đường thẳng tắp và nền phẳng lì: thỉnh thoảng nó cắt xuyên qua những sườn đồi dốc, hay vượt qua dòng nước dưới một cổng vòm đá bền chắc rộng rãi và cân đối; nhưng rồi toàn bộ dấu vết những công trình đá cũng thưa dần, trừ một vài cây cột đổ vỡ ở đây đó, nhô ra khỏi những bụi cây ven đường, hay những phiến đá lát đường cũ nát vẫn lấp ló giữa cỏ và rêu. Thạch nam, cây cối và dương xỉ trườn xuống, tỏa ra từ hai bờ đường, hoặc bò lan trên mặt đất. Cuối cùng nó nhỏ lại chỉ còn là vệt đường xe kéo chẳng mấy khi dùng đến; thế nhưng nó chẳng vòng vèo uốn lượn mà vẫn kiên định bám theo hướng cũ, dẫn họ theo lối nhanh nhất.

Thế là họ đã đến biên giới phía Bắc vùng đất mà Con Người từng gọi là Ithilien, một vùng tươi đẹp với những khu rừng vươn cao và những dòng nước xiết đổ xuống. Buổi đêm trở nên đẹp đẽ dưới bầu trời sao và mặt trăng lại tròn trịa, hai chàng Hobbit thấy như càng tiến bước bầu không khí lại càng thơm ngát; qua tiếng khịt mũi cũng như làu bàu của Gollum có vẻ gã cũng nhận thấy điều đó, và chẳng lấy làm thích thú gì. Khi ánh ngày đầu tiên vừa chớm rạng họ lại dừng chân. Họ vừa gặp một sống đá bị con đường xẻ đôi xuyên qua, lối cắt ngang dài và sâu, vách đá hai bên dựng đứng ở khúc giữa. Lúc này họ trèo lên bờ Tây rồi nhìn xung quanh.

Buổi sáng đang mở ra khắp bầu trời, và họ thấy dãy núi giờ đây đã cách xa, lùi dần về phía Đông thành một đường lượn dài trước khi mất hút. Trước mặt, khi họ quay về phía Tây, những triền dốc thoai thoải đổ xuống vùng sương mù xa tít phía dưới. Khắp xung quanh họ là những khóm rừng nhỏ toàn những cây cỏ nhựa, linh sam, tuyết tùng, bách, và nhiều loại khác chưa từng được biết đến ở Quận, xen giữa là những trảng đất rộng; và ở khắp nơi là vô vàn các loại cỏ thơm cùng cây bụi tỏa hương ngọt ngào. Cuộc hành trình dài từ Thung Đáy Khe đã đưa họ xuống xa mãi về phía Nam quê hương của họ, thế nhưng phải đến tận lúc này, tại vùng đất được che chở này, hai chàng Hobbit mới cảm nhận được khí hậu thay đổi. Ở đây Mùa Xuân đã bận rộn khắp xung quanh họ: dương xỉ đâm ra khỏi lớp đất mặt và rêu, lá thông nảy chồi như những ngón tay xanh, những đốm hoa nhỏ nở bung trên nền đất, còn chim chóc thì cứ hót líu lo. Ithilien, khu vườn giờ đã hoang tàn của Gondor vẫn giữ được một vẻ kiều diễm bơ phờ.

Vùng đất quay mặt về phía Tây Nam, nhìn thẳng tới những thung lũng châu thổ ấm áp của dòng Anduin, phía Đông có dãy Ephel Dúath che chắn song vẫn không nằm hẳn trong bóng núi, phía Bắc có khu đồi Emyn Muil bảo vệ, mở ra đón luồng gió Nam và hứng lấy những đợt gió ẩm từ Đại Dương xa xôi. Có rất nhiều cây lớn mọc ở đây, được trồng từ thuở xa xưa, nhưng giờ đang rơi vào tuổi già không được chăm bẵm giữa muôn hồng ngàn tía những hậu duệ vô tâm; ở đó có những lùm, những bụi thánh liễu và nhựa điều cay, ô liu và nguyệt quế; có cả bách xù và thường xanh; và cả xạ hương mọc thành bụi, hoặc bò lan ra như những tấm thảm trang trí phủ kín những tảng đá không nhìn thấy; rồi còn biết bao loại ngải đắng đua nhau nở hoa màu xanh dương, đỏ và xanh nhạt; có cả kinh giới cùng những mầm ngò mới nảy, và còn biết bao loại rau thơm khác nữa với đủ hình hài, mùi hương vượt xa kiến thức vườn tược của Sam. Những vách đá và hang động đã đính cỏ tai hổ và cỏ cảnh thiên. Anh thảo cùng cỏ chân ngỗng xòe cánh trong những bụi phỉ; và thủy tiên cùng hoa ly đung đưa những bầu hoa hé nở trong cỏ: đám cỏ cao xanh thắm mọc ven hồ nước, nơi những dòng nước dừng chân trong những đáy trũng mát mẻ trên đường chảy vào Anduin.

Nhóm đồng hành quay lưng lại con đường và bắt đầu đi xuống. Trong lúc họ bước đi, vạch đường xuyên qua những bụi cây và cỏ thơm, mùi hương ngọt ngào cứ tỏa ngát xung quanh họ. Gollum cứ ho hắng và nôn khan; nhưng hai chàng Hobbit thì lại muốn hít thở thật sâu, rồi đột nhiên Sam phá lên cười, vì sự sảng khoái trong tim chứ không có ý đùa bỡn. Họ bám theo một con suối đang chảy xuống khá xiết phía trước. Lát sau nó đưa họ tới một hồ nước nhỏ trong veo trong một thung lũng nông: nó nằm trong một bồn đá cổ đại nay đã nát vụn, vành miệng đá tạc gần như đã bị rêu phong và những bụi hồng gai phủ kín; diên vĩ giương lá hình lưỡi kiếm đứng thành hàng xung quanh, hoa súng nổi bổng bềnh trên mặt nước lăn tăn tăm tối; nhưng hồ sâu, sạch sẽ, và không ngớt nhẹ nhàng tràn qua bờ môi đá ở đầu bên kia.

Ở đây họ rửa ráy và uống no nê dòng nước mát đổ vào hồ. Rồi họ tìm một chỗ có thể nghỉ ngơi, và ẩn nấp; bởi vùng đất này dù trông vẫn có vẻ đẹp đẽ, nhưng nay đã là lãnh thổ của Kẻ Thù. Họ không đi quá xa khỏi con đường, song chỉ qua khoảng cách ngắn ngủi như vậy mà họ vẫn thấy những vết sẹo chiến tranh từ thời xa xưa, và cả những vết thương mới hơn do lũ Orc và những nô bộc bẩn thỉu khác của Chúa Tể Hắc Ám gây nên: một hố rác rưởi và thải loại không che đậy; cây cối bị đốn hạ tùy tiện rồi để mặc cho chết, những chữ rune xấu xa hay biểu tượng Con Mắt ác nghiệt khoét thô bạo vào thân gỗ.

Sam đang mò mẫm phía dưới miệng chảy ra của hồ nước, hít ngửi và sờ những cây cỏ chưa từng biết đến, lãng quên vùng đất Mordor trong giây lát, thì bất chợt gặp lời nhắc nhở về mối đe dọa thường trực. Chú bổ nhào phải một vòng tròn vẫn còn cháy sém, và ở chính giữa chú phát hiện một đống xương sọ cháy thành than và vỡ nát. Sức sống tràn đầy của thiên nhiên hoang đã đã kịp trùm tấm mạng thạch nam, tầm xuân và linh tiên lên khắp dấu tích tiệc tùng và tàn sát khủng khiếp này; nhưng nó chẳng phải là từ xưa. Chú vội vã quay lại chỗ hai người bạn đồng hành, nhưng không nói gì cả: tốt nhất là để cho đống xương được yên nghỉ, không bị Gollum sờ soạng và phá phách.

“Hãy đi tìm chỗ đặt lưng nào,” chú nói. “Đừng ở dưới thấp. Cứ cao lên cho tôi.”

Ngược lại một đoạn phía trên hồ nước họ tìm thấy một bãi dương xỉ nâu dày từ năm ngoái. Quá đó là một bụi toàn nguyệt quế lá thẫm trải dài lên bờ dốc đứng với những cây tuyết tùng già trên đỉnh. Họ quyết định nghỉ ngơi tại đây hết ngày hôm đó, một ngày hứa hẹn sẽ sáng sủa và ấm áp. Một ngày đẹp trời xứng dành tản bộ qua những khu rừng, trảng đất Ithilien; nhưng dù lũ Orc có phải lánh xa mặt trời, nơi đây vẫn có quá nhiều chỗ cho chúng ẩn nấp và theo dõi; và còn những cặp mắt xấu xa khác rong ruổi khắp nơi: Sauron có rất nhiều lâu la. Và dù thế nào thì Gollum cũng không chịu đi dưới Mặt Vàng. Chẳng mấy chốc nó sẽ nhìn xuống từ trên cao qua những sống núi đen dãy Ephel Dúath, rồi gã sẽ xỉu và rúm ró dưới nắng nóng.

Lúc còn ở trên đường Sam đã suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề thức ăn. Giờ đây khi nỗi tuyệt vọng bên chiếc Cổng không thể vượt qua đã lùi lại phía sau, chú thấy không việc gì phải nghĩ giống cậu chủ, là chẳng cần để tâm đến việc bồi bổ thế nào sau khi nhiệm vụ kết thúc; và dù thế nào chú cũng cảm thấy khôn ngoan hơn hết là phải tiết kiệm bánh mì đi đường của người Tiên cho những hoàn cảnh tồi tệ đang chờ. Đã sáu ngày hoặc hơn kể từ khi chú tính rằng họ chỉ còn lương ăn vừa đủ cho ba tuần.

“Nếu đến được Ngọn Lửa trong khoảng thời gian đó, chúng ta sẽ gặp may cứ với tốc độ thế này!” chú nghĩ. “Và có thể chúng ta sẽ muốn quay về. Có thể lắm!”

Hơn nữa, cuối cuộc hành trình ban đêm vất vả, nhất là sau khi tắm rửa và uống nước, chú còn cảm thấy đói hơn thường lệ. Một bữa ăn nhẹ, hoặc bữa sáng, bên đống lửa trong phòng bếp cũ kỹ tại Dãy Lộn Bao là điều chú thực sự mong muốn. Một ý tưởng lóe ra trong đầu, chú liền quay lại phía Gollum. Còn Gollum thì vừa bắt đầu tự ý lẻn đi, gã đang bò bằng cả bốn chi qua bãi dương xỉ.

“Ê! Gollum!” Sam nói. “Ngươi định đi đâu thế? Đi săn à? Chà, nghe đây, đồ tọc mạch, ngươi không thích thức ăn của bọn ta, nhưng chính ta cũng không buồn nếu được thay đổi đâu. Khẩu hiệu mới của ngươi là lúc nào cũng sẵn sàng giúp đỡ. Vậy ngươi có thể tìm ra thứ gì hợp với một Hobbit đang đói không?”

“Có, có lẽ có,” Gollum nói. “Sméagol lúc nào cũng giúp, nếu họ yêu cầu - nếu họ yêu cầu một cách dễ thương.”

“Được!” Sam nói. “Ta yêu cầu. Và nếu như thế vẫn chưa đủ dễ thương, thì ta xin vậy.”

Gollum biến mất. Gã bỏ đi trong ít lâu, còn Frodo, sau vài miếng lembas, bắt đầu yên vị sâu trong thảm dương xỉ nâu và chìm vào giấc ngủ. Sam nhìn cậu. Nắng sớm mới chỉ lẻn vào đôi chút dưới bóng cây, nhưng chú vẫn thấy rõ ràng khuôn mặt cậu chủ. Và cả đôi bàn tay đang duỗi nghỉ trên mặt đất bên cạnh nữa. Đột nhiên chú nhớ lại lúc Frodo nằm ngủ trong ngôi nhà của Elrond, sau vết thương trí mạng. Khi đó càng ngắm Sam càng để ý thấy đôi lúc dường như lại có ánh sáng mờ ửng lên bên trong cậu; giờ đây ánh sáng đó thậm chí còn rõ ràng và mạnh hơn. Khuôn mặt Frodo thật thanh thản, những dấu hiệu sợ hãi và lo lắng đã rời bỏ nó; thế nhưng nó trông thật già, già mà vẫn đẹp, như thể công trình chạm khắc suốt bao nhiêu năm giờ đã lộ ra trên những đường nét đẹp đẽ mà trước đây bị che giấu, cho dù người mang khuôn mặt không hề thay đổi. Tất nhiên Sam Gamgee không diễn đạt cho mình theo cách ấy. Chú lắc đầu, như thể cảm thấy lời lẽ chẳng cần thiết, rồi thì thầm: “Mình yêu cậu ấy. Cậu ấy là vậy đấy, và đôi khi nó cứ sáng rực lên bằng cách nào đó. Nhưng mình yêu cậu ấy, dù thế nào đi nữa.”

Gollum lặng lẽ quay lại và ngó qua vai Sam. Nhìn thấy Frodo, gã nhắm mắt lại và bỏ đi không một tiếng động, một lát sau Sam đến bên gã, bắt gặp gã đang vừa nhai thứ gì đó vừa lẩm bẩm một mình. Nằm trên mặt đất bên cạnh gã là hai con thỏ nhỏ, mà gã đã bắt đầu nhìn ngắm một cách thèm thuồng.

“Sméagol lúc nào cũng giúp,” gã nói. “Gã đã mang thỏ về, thỏ ngon. Thế nhưng chủ nhân đã ngủ, và có lẽ Sam cũng muốn ngủ. Không muốn ăn thỏ giờ phải không? Sméagol cố giúp, nhưng gã không thể tóm mọi thứ trong một phút.”

Tuy nhiên Sam lại không hề phản đối món thỏ, và chú nói vậy. Ít nhất là thỏ chín. Dĩ nhiên người Hobbit nào cũng biết nấu nướng, bởi họ đã bắt đầu tìm hiểu nghệ thuật nấu nướng trước cả học chữ (cái này thì rất nhiều người không bao giờ đạt tới); nhưng Sam lại đúng là một đầu bếp cừ khôi, ngay cả với chuẩn mực Hobbit; mỗi khi có cơ hội, chú đều nấu nướng ra trò vào những lần hạ trại trong suốt hành trình. Chú vẫn mang theo trong hành lý một vài dụng cụ, hy vọng sẽ có lúc dùng đến: một hộp bùi nhùi, hai chiếc chảo nông, chiếc nhỏ hơn nằm gọn trong lòng chiếc lớn; bên trong xếp một thìa gỗ, một chiếc nĩa hai ngạnh ngắn và vài que xiên; và giấu kín kẽ dưới đáy túi hành lý trong hộp gỗ nông là một vật báu đang hao mòn dần: một chút muối. Thế nhưng chú cần lửa, và những thứ khác nữa. Chú suy nghĩ một lát trong khi rút dao ra, làm sạch và mài sắc, rồi bất đầu chuẩn bị nấu đôi thỏ. Chú không định rời xa Frodo đang ngủ một mình dù chỉ trong ít phút.

“Nào Gollum,” chú nói, “giờ ta có việc khác cho ngươi đây. Hãy đi lấy đầy nước vào những chảo này, rồi mang về đây!”

“Sméagol sẽ đi lấy nước, phải,” Gollum nói. “Nhưng Hobbit định làm gì với chừng ấy nước? Cậu ta uống rồi, cậu ta tắm rồi.”

“Ngươi không phải bận tâm,” Sam nói. “Nếu không đoán ra được, thì ngươi sẽ sớm biết thôi. Và ngươi lấy nước về sớm bao nhiêu, ngươi sẽ được biết sớm bấy nhiêu. Đừng có làm hỏng chảo của ta, không thì ta sẽ thái ngươi ra làm thịt băm đấy.”

Trong lúc Gollum đi khỏi Sam lại nhìn Frodo thêm lần nữa. Cậu vẫn ngủ lặng lẽ, nhưng giờ Sam lại bận tâm chủ yếu về sự gầy gò của khuôn mặt và bàn tay cậu. “Cậu ấy quá gầy và buồn bã,” chú lẩm bẩm. “Không ổn đối với một Hobbit. Nếu nấu được bọn thỏ này, mình sẽ đánh thức cậu ấy dậy.”

Sam gom những cành dương xỉ khô ráo nhất lại chất thành đống, rồi bò lên bờ đất nhặt về một bó cành con và mảnh gỗ; những cành khô rụng dưới một cây tuyết tùng trên bờ đã cấp cho chú lượng củi kha khá. Chú cắt vài miếng cỏ mặt dưới chân bờ đất ngay ngoài rìa bãi dương xỉ, đào một hố nông, rồi đặt nhiên liệu vào đó. Vốn đã quá thành thạo dùng đá lửa và bùi nhùi nên chẳng bao lâu sau chú đã nhen được một đống lửa nhỏ. Nó chỉ bốc một chút khói hoặc chẳng bốc chút nào, nhưng lại tỏa ra mùi khá thơm. Chú vừa mới khom người trên đống lửa, che chắn và tiếp thêm củi lớn, thì Gollum đã quay lại, cầm theo hai chiếc chảo một cách thận trọng và càu nhàu một mình.

Gã đặt chảo xuống, rồi đột nhiên hiểu ra Sam đang làm gì. Gã khẽ rít lên một tiếng, dường như vừa sợ hãi vừa tức giận. “Ui chao! Xxxxì - không!” gã hét lên. “Không! Hobbit ngớ ngẩn, ngu xuẩn, phải ngu xuẩn! Họ không được làm vậy!”

“Không được làm gì?” Sam ngạc nhiên hỏi.

“Không được làm những cái lưỡi đỏ bẩn thỉu,” Gollum rít lên. “Lửa, lửa! Nó rất nguy hiểm, phải vậy đấy. Nó đốt, nó giết. Và nó ssẽ mang kẻ thù đến, phải đúng đấy.”

“Ta không nghĩ vậy,” Sam nói. “Nếu ngươi không đặt những thứ ẩm ướt lên làm ngún khói thì chẳng kẻ thù nào đến đâu. Nhưng nếu đúng là vậy, thì cứ để như vậy đi. Dù thế nào thì ta cũng sẽ liều. Ta sẽ ninh đôi thỏ này.”

“Ninh thỏ!” Gollum ré lên thất vọng.     “Làm hỏng thịt ngon lành mà Sméagol để dành cho cậu sao, Sméagol tội nghiệp đói ăn! Để làm gì? Để làm gì hả Hobbit ngớ ngẩn? Chúng còn non, chúng mềm mại, chúng ngon lành. Ăn thôi, ăn thôi!” Gã quờ vào con thỏ gần nhất đã bị lột da và nằm sẵn bên đống lửa.

“Nào, nào!” Sam nói. “Ai cũng có kiểu riêng. Bánh mì của bọn ta làm nghẹn cổ ngươi, còn thỏ sống làm nghẹn cổ ta. Nếu ngươi đưa thỏ cho ta, thì con thỏ đó là của ta rồi, thế đấy, ta sẽ nấu, nếu ta muốn thế. Và ta muốn thế đấy. Ngươi không cần phải xem ta làm gì. Đi bắt con khác mà ăn nếu ngươi thích - ở chỗ nào đó kín đáo khuất mắt ta. Và ngươi sẽ không phải nhìn thấy đống lửa, ta cũng sẽ không phải thấy ngươi, và cả hai ta đều sẽ vui vẻ hơn. Ta sẽ trông cho ngọn lửa không bốc khói, nếu điều đó có làm ngươi dễ chịu hơn chút nào.”

Gollum càu nhàu thoái lui, rồi bò vào bãi dương xỉ. Sam bận rộn quanh hai cái chảo. “Những gì Hobbit cần cho thỏ,” chú nói một mình, “là một chút rau thơm và rễ, đặc biệt là khoai - đó là còn chưa nói đến bánh mì. Có vẻ như chúng ta có thể lo liệu được vụ rau thơm.”

“Gollum!” chú gọi khẽ. “Quá tam ba bận nào. Ta muốn một chút rau thơm.” Đầu Gollum ló lên khỏi bãi dương xỉ, nhưng ánh mắt gã thì chẳng tỏ ra muốn giúp đỡ hay thân thiện tí nào. “Một ít lá nguyệt quế, vài nhánh húng và ngải đắng là được - trước khi nước sôi,” Sam nói.

“Không!” Gollum nói. “Sméagol không ưng. Và Sméagol không thích lá thối. Gã không bao giờ ăn cỏ hay rễ cây, không đâu bảo bối à, trừ phi sắp chết đói hoặc cực kỳ ốm yếu, Sméagol tội nghiệp.”

“Sméagol sẽ bị tống vào nước nóng thực sự, khi nào chảo nước này sôi, nếu gã không làm những gì gã được yêu cầu,” Sam gầm lên. “Sam sẽ nhét đầu gã vào, phải rồi bảo bối à. Và ta sẽ bắt gã đi tìm củ cải, cà rốt, và cả khoai nữa, nếu giờ đang là mùa. Ta cá là có rất nhiều thứ hay ho đang chạy đầy trên vùng đất này. Ta dám đổi nhiều thứ để có được nửa tá khoai.”

“Sméagol không đi, ôi không bảo bối à, không phải lúc này,” Gollum rít lên. “Gã sợ, và gã rất mệt, và Hobbit này không dễ thương, không dễ thương chút nào. Sméagol sẽ không đi bới rễ cây hay cà rốt hay - khoai. Mà khoai là gì chứ, hả bảo bối, khoai gì?”

“Khoai tây,” Sam nói. “Niềm ham thích của Bõ Già, và là món lót dạ tuyệt vời cho một cái bụng rỗng. Nhưng ngươi sẽ chẳng thấy củ nào đâu, vì thế ngươi khỏi phải tìm. Nhưng hãy làm Sméagol tốt mà mang rau thơm về đây cho ta, rồi ta sẽ nghĩ tốt hơn về ngươi. Gì nữa nào, nếu ngươi đổi tính, và đừng đổi lại, ta sẽ nấu cho ngươi chút khoai vào một ngày nào đó. Chắc chắn đấy: cá rán và khoai rán chế biến bởi tay nghề S. Gamgee. Ngươi chẳng thể nói không với món đó đâu.”

“Có, bọn ta có thể đấy. Làm hỏng cá ngon lành, làm cháy nó. Đưa cá cho tôi luôn, và giữ lấy khoai rán bẩn thỉu!”

“Ôi ngươi thật vô vọng,” Sam nói. “Đi ngủ đi!”

Cuối cũng chú đành phải tự đi tìm những gì chú muốn; nhưng chú chẳng phải đi xa, không đến nỗi không quan sát được cậu chủ vẫn đang nằm ngủ. Trong suốt một lúc Sam ngồi mơ màng, và chăm sóc đống lửa cho đến lúc nước sôi. Ánh sáng ban ngày bừng lên và bầu không khí trở nên ấm áp; sương tan dần trên cỏ mặt và lá cây. Chẳng bao lâu sau những miếng thịt thỏ đã nằm trong chảo nước sôi cùng bó rau thơm. Dần dà Sam gần như ngủ gật. Chú để chảo sôi trong gần một giờ, chốc chốc lại lấy nĩa kiểm tra, và nếm nước dùng.

Khi chú nghĩ mọi thứ đã chín, chú nhấc hai chiếc chảo ra khỏi lửa, và lần đến chỗ Frodo. Frodo hé mở mắt khi thấy Sam đứng trên, rồi bừng tỉnh khỏi giấc mơ của cậu: lại một giấc mơ nhẹ nhàng không thể níu lại về cảnh thanh bình.

“Chào Sam!” cậu nói. “Không nghỉ ư? Có gì không ổn à? Mấy giờ rồi?”

“Khoảng vài giờ sau bình minh,” Sam nói, “và có lẽ gần tám rưỡi theo giờ Quận. Nhưng chẳng có gì không ổn đâu. Cho dù cũng không hẳn như mức tôi cho là ổn: không gia vị, không hành, không khoai. Tôi làm chút món hầm cho cậu, và ít nước dùng, cậu Frodo ạ. Sẽ tốt cho cậu đấy. Cậu sẽ phải húp bằng ca; hoặc trực tiếp từ chảo, khi nào nguội đi đôi chút. Tôi chẳng mang theo cái bát nào, và cũng chẳng có gì đàng hoàng hết.”

Frodo ngáp dài và duỗi người. “Lẽ ra cậu nên nghỉ ngơi, Sam ạ,” cậu nói. “Và nhóm lửa là việc hết sức nguy hiểm ở vùng này. Nhưng đúng là tôi thấy đói bụng. Ừm! Tôi có thể ngửi thấy nó từ đây không? Cậu đã hầm gì vậy?”

“Món quà của Sméagol,” Sam nói, “một đôi thỏ non; cho dù tôi nghĩ Gollum giờ đang tiếc lắm. Thế nhưng chẳng có gì nấu kèm cả ngoài một chút rau thơm.”

Sam và cậu chủ ngồi ngay mép bãi dương xỉ và ăn món hầm trong chảo, dùng chung chiếc nĩa và thìa cũ. Họ tự cho phép mỗi người một nửa miếng bánh mì đi đường của người Tiên. Chỉ có vậy mà dường như đã là một bữa tiệc.

“Này! Gollum!” Sam khẽ huýt gọi. “Nào! Vẫn còn kịp đổi ý đấy. Vẫn còn một ít, nếu ngươi muốn thử món thỏ hầm.” Chẳng có tiếng nào đáp lại.

“Dào ôi, tôi cho rằng gã bỏ đi tìm thứ gì đó cho mình rồi. Chúng ta ăn nốt thôi,” Sam nói.

“Và rồi cậu sẽ phải ngủ một lát,” Frodo nói.

“Cậu đừng có ngủ quên trong lúc tôi ngủ đấy, cậu Frodo. Tôi không chắc lắm về gã. Vẫn còn đáng kể chất thằng Hủi - mặt xấu của Gollum, nếu cậu hiểu ý tôi - bên trong gã, và nó đang trỗi dậy mạnh mẽ hơn. Mặc dù giờ thì tôi nghĩ gã sẽ bóp cổ tôi trước. Bọn tôi không nhìn cùng một hướng, gã không thoải mái với Sam, ôi không bảo bối à, không thoải mái chút nào.”

Họ ăn hết, và Sam xuống suối rửa qua đồ dùng. Lúc đứng lên định quay về, chú nhìn ngược lên con dốc. Đúng thời điểm đó chú thấy mặt trời mọc lên khỏi đám mù, hay khói, hay bóng tối, hay là bất cứ thứ gì đang giăng đầy phía Đông, tỏa nhưng tia nắng vàng xuống cây cối và trảng đất xung quanh chú. Rồi chú để ý thấy một dải khói mỏng màu xanh xám bốc lên từ một bụi cây phía trên cao, nhìn thấy rành rành vì có ánh nắng chiếu vào. Chú hoảng hốt nhận ra đó chính là khói từ đống lửa mà chú đã quên dập.

“Không được rồi! Không thể tưởng tượng nó lại bốc lên như vậy!” chú vừa lẩm bẩm vừa cuống cuồng chạy về. Đột nhiên chú đứng khựng lại nghe ngóng. Có phải chú vừa nghe thấy tiếng huýt sáo không? Hay đó là tiếng kêu một loài chim kỳ lạ nào đó? Nếu là tiếng huýt sáo, thì nó không phát ra từ phía Frodo. Nó lại cất lên từ một nơi khác! Sam bắt đầu chạy thục mạng lên đồi.

Chú phát hiện một khúc củi cháy gần hết đã bén vào vài nhánh dương xỉ ngoài rìa đống lửa, nhánh dương xỉ đã bắt lửa khiến lớp cỏ mặt cháy âm ỉ. Chú vội vã giậm chân lên những gì còn lại của đống lửa, vung vãi tro, và cào đất mặt lấp lên miệng hố. Rồi chú lẻn về với Frodo.

“Cậu có nghe thấy tiếng huýt sáo không, và tiếng gì đó nghe như trả lời nữa?” chú hỏi. “Vài phút trước. Tôi mong đó chỉ là một con chim, nhưng nghe lại không giống lắm: tôi nghỉ nghe giống ai đó đang bắt chước tiếng chim hơn. Và tôi sợ là chút lửa của tôi đã bốc khói. Giờ nếu tôi vừa gây ra rắc rối, tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho mình mất. Hoặc có khi còn không có cơ hội ấy chứ!”

“Suỵt!” Frodo thì thầm. “Tôi nghĩ tôi vừa nghe thấy tiếng nói!”

Hai chàng Hobbit siết lại mấy túi hành lý nhỏ bé, xốc lên vai để sẵn sàng tháo chạy, rồi họ bò vào sâu hơn trong bãi dương xỉ. Ở đó họ núp mình nghe ngóng.

Không còn nghi ngờ gì nữa, đấy đúng là những giọng nói. Chúng phát ra nhỏ nhẹ và lén lút, nhưng lại ở rất gần, và đang tiến tới gần hơn nữa. Rồi thật bất chợt một giọng nói cất lên rõ ràng ở ngay bên cạnh.

“Đây! Đây chính là nơi đám khói bốc lên!” giọng đó nói. “Nó chỉ ở quanh đây thôi. Chắc chắn là trong bãi dương xỉ. Chúng ta sẽ bắt được nó như một con thỏ mắc bẫy. Và chúng ta sẽ biết nó là giống gì.”

“Phải, và nó biết những gì!” giọng nói thứ hai cất lên.

Ngay lập tức bốn người đàn ông bước xuyên qua bãi dương xỉ từ những hướng khác nhau. Vì trốn chạy không còn khả thi nữa, Frodo và Sam nhảy bật dậy, tựa sát vào lưng nhau và tuốt ra hai thanh kiếm nhỏ.

Nếu họ kinh ngạc trước những gì họ thấy, thì những người truy lùng họ thậm chí còn kinh ngạc hơn. Bốn Con Người cao lớn đứng đó. Hai người cầm trong tay những cây giáo mũi rộng bản và sáng. Hai người kia cầm cung lớn, gần cao bằng chính họ, cùng hai bao lớn đựng những mũi tên dài màu xanh đính lông chim. Tất cả đều đeo kiếm bên sườn, và đều mặc áo quần màu xanh và nâu nhiều sắc độ, như thể tốt nhất là không nên bị phát hiện khi đi lại trong các trảng đất Ithilien. Găng tay dài bọc lấy cánh tay họ, và khuôn mặt họ cũng che phủ dưới mũ trùm và mặt nạ xanh, chỉ chừa lại mắt, những đôi mắt sắc và sáng. Ngay lập tức Frodo nghĩ đến Boromir, bởi những người này có vóc dáng và tư thế giống gã, và cả cung cách ăn nói cũng vậy.

“Chúng ta không tìm thấy thứ ta đang truy tìm,” một người nói. “Nhưng chúng ta đã tìm được gì thế này?”

“Không phải Orc,” một người khác vừa nói vừa nhả tay khỏi chuôi kiếm, mà anh ta đã nắm lấy khi nhìn thấy thanh Mũi Đốt lấp lánh trong tay Frodo.

“Tiên chăng?” người thứ ba nghi ngờ nói.

“Không! Không phải Tiên,” người thứ tư nói, đó là người cao nhất và có vẻ là chỉ huy của bọn họ. “Ngày nay người Tiên không lang thang ở Ithilien. Và người Tiên nhìn vốn đẹp lạ thường, hay ít ra thì nghe truyền lại như vậy.”

“Tôi hiểu ý của các ông là bọn tôi không được như vậy,” Sam nói. “Xin chân thành cảm ơn. Và khi nào bàn luận xong về bọn tôi, có lẽ các ông sẽ nói các ông là ai, và tại sao các ông không thể để hai khách qua đường mệt mỏi được nghỉ ngơi.”

Người đàn ông áo xanh cao lớn cười nhạt. “Ta là Faramir, Chỉ Huy ở Gondor,” anh ta nói. “Nhưng nơi này không có khách qua đường: chỉ có tay chân của tòa Tháp Tối, hoặc của tòa Tháp Trắng,”

“Nhưng chúng tôi không phải cả hai,” Frodo nói. “Và chúng tôi đúng là khách qua đường, cho dù Chỉ Huy Faramir có nói gì đi nữa.”

“Vậy thì hãy khẩn trương khai báo danh tính và mục đích của các ngươi,” Faramir nói. “Bọn ta đang có việc phải làm, và đây không phải lúc cũng không phải nơi để đánh đố hay thương lượng. Nào! Tên thứ ba trong nhóm các ngươi đâu?”

“Tên thứ ba?”

“Phải, anh bạn lén lút mà bọn ta nhìn thấy khi đang chúi mũi xuống hồ nước dưới kia. Gã có cái vẻ thật chướng mắt. Ta đoán là một giống Orc do thám nào đó, hoặc một con vật của bọn chúng. Thế nhưng gã đã trườn khỏi bọn ta nhờ một trò mèo nào đó.”

“Tôi không biết gã ở đâu,” Frodo nói. “Gã chỉ là một người bạn tình cờ gặp trên đường, và tôi không chịu trách nhiệm về gã. Nếu các anh bắt được gã, hãy tha cho gã. Hãy mang gã hoặc phái gã đến chỗ chúng tôi. Gã chỉ là một sinh vật lang thang tội nghiệp, nhưng tôi cũng đã chăm nom gã trong ít lâu. Còn về phần mình, chúng tôi là những người Hobbit ở Quận, mãi xa về phía Tây Bắc, vượt qua rất nhiều con sông. Frodo con trai Drogo là tên tôi, và đi cùng với tôi là Samwise con trai Hamfast, một người Hobbit đáng trân trọng làm việc cho tôi. Chúng tôi đã trải qua những quãng đường xa xôi - từ Thung Đáy Khe, hay Imladris như một số người gọi.” Nói đến đây Faramir giật mình và tỏ vẻ chăm chú hơn. “Chúng tôi có bảy người đồng hành: một người chúng tôi đã mất ở Moria, những người khác chúng tôi rời bỏ ở Parth Galen phía trên Rauros: hai người dòng dõi của tôi; cũng có cả một Người Lùn, một người Tiên, và hai Con Người. Họ là Aragorn; và Boromir, tự xưng mình đến từ Minas Tirith, một thành phố phương Nam.”

“Boromir!” cả bốn người cùng thốt lên.

“Boromir con trai Chúa Denethor ư?” Faramir nói, một vẻ nghiêm nghị lạ thường hiện lên trên mặt anh ta. “Ngươi đi cùng anh ấy ư? Đúng là tin mới lạ, nếu đó là sự thật. Hãy nghe cho rõ, hỡi những người nhỏ bé lạ mặt, rằng Boromir con trai Denethor chính là Trưởng Giám Quan tòa Tháp Trắng, và là Tổng Chỉ Huy của bọn ta: bọn ta mong nhớ anh ấy biết bao. Vậy ngươi là ai, và ngươi có công chuyện gì với anh ấy? Hãy khẩn trương, vì Mặt Trời đang lên đấy!”

“Anh có biết những câu đố đã đưa Boromir đến Thung Đáy Khe không?” Frodo đáp lại.

Hãy tìm đến Thanh Kiếm Gãy

Tại Imladris nương nhờ.

“Quả là ta biết những lời đó,” Faramir sửng sốt nói. “Ngươi cũng biết về chúng là bằng chứng phần nào cho thấy ngươi nói thật.”

“Aragorn mà tôi mới kể tên chính là người mang Thanh Kiếm Gãy,” Frodo nói. “Còn chúng tôi là những người Tí Hon mà bài ca nói đến.”

“Ta thấy rồi,” Faramir tư lự nói. “Hoặc ta thấy có vẻ là đúng vậy. Thế còn Tai Ương của Isildur thì sao?”

“Nó được cất giấu rồi,” Frodo trả lời. “Nhưng chắc chắn nó sẽ được làm sáng tỏ vào một lúc nào đó.”

“Bọn ta phải tìm hiểu thêm về chuyện này,” Faramir nói, “cũng như biết được điều gì đã đưa các ngươi đi quá xa về phía Đông dưới bóng…,” anh ta chỉ tay mà không nói tên ra. “Nhưng không phải lúc này. Bọn ta đang có việc cần phải làm ngay. Các ngươi đang gặp nguy hiểm, và dù băng đồng hay bám đường thì các ngươi cũng chẳng đi xa được vào hôm nay. Sắp có vài đòn ra trò trước khi trời sáng rõ. Sau đó sẽ là cái chết hoặc tháo chạy gấp trở lại Anduin. Ta sẽ cử hai người lại canh chừng các ngươi, vì lợi ích của các ngươi và cả của ta nữa. Người khôn ngoan không tin bất cứ cuộc gặp tình cờ nào trên đường ở vùng đất này. Chừng nào quay lại, ta sẽ nói chuyện thêm với các ngươi.”

“Xin từ biệt!” Frodo vừa nói vừa cúi thấp người. “Cứ nghĩ điều gì anh muốn, nhưng tôi là bạn của mọi kẻ thù của Kẻ Thù Số Một. Chúng tôi sẽ đi cùng các anh, nếu người tí hon chúng tôi có thể hy vọng là giúp được cho các anh, những người dường như đều gan dạ và mạnh mẽ, và nếu nhiệm vụ của tôi cho phép. Cầu cho ánh sáng bùng lên trên những lưỡi kiếm của các anh!”

“Người Tí Hon quả là lịch thiệp, cho dù họ có là gì khác đi nữa,” Faramir nói. “Xin từ biệt!”

Hai chàng Hobbit lại ngồi xuống, nhưng chẳng nói gì với nhau về những suy nghĩ và nghi ngại của mình. Ở ngay bên cạnh, trong vùng bóng lốm đốm dưới đám nguyệt quế màu sẫm, có hai người ở lại canh gác. Thỉnh thoảng họ lại lột mặt nạ ra cho mát, bởi nhiệt độ ban ngày mỗi lúc một nóng, và Frodo nhận thấy họ đều là những người đẹp đẽ, da sáng, tóc sẫm, có đôi mắt xám và khuôn mặt kiêu hãnh đầy ưu tư. Họ nói chuyện với nhau bằng chất giọng nhỏ nhẹ, thoạt tiên sử dụng Ngôn Ngữ Chung, nhưng theo cung cách từ những ngày xa xưa, và rồi chuyển sang một ngôn ngữ khác của riêng họ. Trong lúc lắng nghe Frodo ngạc nhiên nhận ra họ đang nói tiếng Tiên, hoặc một thứ ngôn ngữ nào đó chỉ khác biệt chút ít; và cậu nhìn họ kinh ngạc, bởi cậu hiểu rằng họ hẳn là người Dúnedain ở miền Nam, những người thuộc dòng dõi Vua Chúa Tây Châu.

Một lát sau cậu bắt chuyện với họ; nhưng họ trả lời chậm chạp và cảnh giác. Họ tự xưng là Mablung và Damrod, những chiến binh Gondor, và họ là dân Tuần Du ở Ithilien; bởi họ là hậu duệ của những người từng sống tại Ithilien, trước khi nơi này bị tàn phá. Chúa Denethor đã thành lập một đội du kích trong số họ, bí mật vượt dòng Anduin (bằng cách nào và ở đâu thì họ không nói) để quấy rối lũ Orc và những kẻ thù khác lang thang trên vùng đất nằm giữa Ephel Dúath và Sông Cả.

“Phải đến gần mười lý từ đây về bờ Đông dòng Anduin,” Mablung nói, “và bọn tôi hiếm khi đi xa đến thế. Thế nhưng bọn tôi có mục đích khác trong chuyến đi này: bọn tôi đến phục kích lũ Người Harad. Quỷ tha ma bắt chúng đi!”

“Phải, quỷ tha ma bắt bọn miền Nam!” Damrod nói. “Người ta nói từng có giao dịch thời xa xưa giữa Gondor và những vương quốc Harad ở Viễn Nam, cho dù chưa bao giờ tồn tại tình bằng hữu. Thời đó biên giới của bọn tôi nằm mãi về phía Nam, quá cửa sông Anduin, và Umbar, vùng đất gần nhất của chúng, thừa nhận sự cai trị của bọn tôi. Nhưng đã từ lâu lắm rồi. Đã bao thế hệ Con Người trôi qua kể từ lần cuối cùng có kẻ qua lại giữa đây và đó. Giờ đây bọn tôi vừa biết Kẻ Thù đã trà trộn vào chúng, và chúng đã đào ngũ về phe Hắn, hoặc cũng có thể là quay lại với Hắn - chúng lúc nào cũng sẵn sàng tuân theo nguyện vọng của Hắn - cũng như biết bao kẻ khác ở miền Đông đã làm. Tôi dám chắc rằng ngày tháng của Gondor sắp tàn rồi, và tường thành Minas Tirith sẽ sụp đổ, sức mạnh và dã tâm của Hắn quá lớn lao.”

“Thế nhưng bọn tôi sẽ không ngồi án binh để Hắn thích làm gì thì làm,” Mablung nói. “Bọn người miền Nam đáng nguyền rủa này giờ đang hành quân trên những con đường cổ xưa đến tham gia đội quân trong tòa Tháp Tối. Phải đấy, trên chính những con đường mà tài nghệ Gondor đã xây dựng nên. Và bọn tôi nhận ra chúng đi mỗi lúc một lơ đễnh, nghĩ rằng sức mạnh của chủ nhân mới quá lớn, đến nỗi chỉ cần bóng dãy đồi của Hắn là đủ bảo vệ được chúng. Bọn tôi đến để dạy cho chúng một bài học nữa. Có tin báo về một binh đoàn hùng hậu từ mấy ngày trước, đang hành quân lên phía Bắc. Theo bọn tôi ước tính một trong số những đoàn quân của chúng sẽ qua đây, khoảng trước buổi trưa - theo con đường trên kia, giữa lối xẻ qua sống đá. Con đường có thể đi qua, nhưng chúng thì không! Chừng nào Faramir còn là Chỉ Huy. Bây giờ ngài dẫn đầu tất cả các phi vụ nguy hiểm. Thế nhưng trời cao ưu ái ngài, hoặc số mệnh để dành ngài cho một kết cục khác.”

* * *

Câu chuyện của họ lắng xuống thành im lặng và nghe ngóng, Dường như tất cả đều bất động và cảnh giác. Sam, đang khom mình bên rìa bãi dương xỉ, nhìn ra. Bằng cặp mắt Hobbit tinh tường chú nhìn thấy có thêm rất nhiều Con Người nữa ở xung quanh. Chú có thể thấy họ đang rón rén trèo lên sườn dốc, từng người một hoặc thành những hàng dài, lúc nào cũng ẩn vào bóng những lùm, những bụi cây cối, hoặc bò xuyên qua cỏ, chẳng hề lộ mình trong những bộ quần áo nâu và xanh lục. Tất cả đều trùm mũ, bịt mặt nạ, găng tay, được trang bị vũ khí giống Faramir và các bạn đồng hành. Chẳng lâu sau họ đã đi qua và biến mất. Mặt trời cứ lên cao cho tới khi đã tiến sát đến miền Nam. Những dải bóng đổ co lại.

“Không biết cái tên Gollum chết tiệt đó đâu rồi?” Sam nghĩ, trong lúc bò trở lại vào vùng râm mát hơn. “Gã phải đối mặt với nguy cơ bị xuyên táo vì nhầm với Orc, hoặc bị nướng bởi Mặt Vàng. Thế nhưng mình đoán gã biết tự chăm sóc bản thân.” Chú nằm xuống bên cạnh Frodo và bắt đầu ngủ gà gật.

Chú thức giấc, nghĩ mình vừa nghe thấy tiếng tù và cất lên. Chú ngồi dậy. Giờ đã là chính ngọ. Những người lính gác đang đứng căng thẳng và cảnh giác trong bóng đám cây. Rồi đột nhiên, không phải nghi ngờ gì nữa, tiếng tù và cất lên ồn ã hơn từ phía trên, đầu đỉnh dốc. Sam nghĩ chú đã nghe thấy cả những tiếng hò hét và quát tháo hoang dại, nhưng âm thanh lại chỉ văng vẳng, như thể phát ra từ hang động xa xôi nào đó. Rồi ngay lập tức âm thanh của trận chiến náo nhiệt nổ ra nghe rất gần, ngay phía trên nơi họ trú ẩn. Chú nghe thấy rõ ràng tiếng sắt thép va chạm loảng xoảng, tiếng kiếm bổ vào mũ sắt chan chát, tiếng đập thùm thụp của lưỡi kiếm vào khiên; tiếng người gào thét và gầm rú, và một giọng trong trẻo hét lên Gondor! Gondor!

“Nghe cứ như tiếng một trăm thợ rèn đang cùng nhau rèn vậy,” Sam nói với Frodo. “Giờ họ đã ở gần quá mức tôi mong muốn rồi.”

Thế nhưng bầu huyên náo càng lúc càng gần hơn nữa. “Chúng đang đến!” Damrod hét lên. “Xem kìa! Vài tên miền Nam đã phá bẫy và lao ra khỏi con đường. Chúng đang chạy! Người của bọn tôi đang bám theo chúng, và Chỉ Huy đang dẫn đầu.”

Sam nóng lòng muốn được thấy nhiều hơn, chú đi xuống nhập hội cùng những người lính gác. Chú trườn lên cao hơn một chút, vào trong một bụi lớn hơn trong đám nguyệt quế. Ngay lập tức chú bắt gặp cảnh tượng những kẻ da ngăm đen mặc áo quần đỏ đang chạy xuống triền đồi cách đó một đoạn, những chiến binh trong bộ đồ xanh lao đến phía sau, chém gục kẻ thù đang tháo chạy. Tên bay dày đặc trên trời. Rồi đột nhiên một người ngã nhào qua đúng chỗ bờ mà họ nấp, lăn qua những thân cây mỏng manh, suýt trúng vào họ. Người đó ngừng lăn giữa bãi dương xỉ chỉ cách đó vài bộ, mặt úp xuống, những lông chim xanh gắn đuôi tên vẫn găm vào cổ, dưới cổ áo vàng. Tấm áo choàng đỏ thắm đã rách bươm, áo giáp chẽn ghép những tấm đồng thau chồng lên nhau đã bị xé và chặt vỡ, những bím tóc đen tết lẫn với vàng ướt sũng máu. Bàn tay rám nắng vẫn nắm lấy chuôi một thanh kiếm gãy.

Đó là lần đầu tiên Sam được chứng kiến một trận chiến giữa Người và Người, và chú không khoái lắm. Chú lấy làm mừng vì không phải nhìn khuôn mặt người chết. Chú tự hỏi tên người đó là gì và anh ta từ đâu đến; và liệu trái tim anh ta có thực sự xấu xa không, hay những lời nói dối, hay mối đe dọa nào đó đã dẫn anh ta vào cuộc hành quân dài đằng đẵng rời khỏi quê hương, và liệu có phải anh ta chỉ ước ao được ở lại hưởng cuộc sống yên bình - tất cả những ý nghĩ đó thoáng qua trong chốc lát rồi nhanh chóng biến mất khỏi tâm trí chú. Bởi ngay khi Mablung tiến về phía xác chết, lại có một âm thanh khác cất lên. Tiếng gào thét khủng khiếp. Xen giữa nó Sam nghe thấy một tiếng rống hay tiếng tù và the thé. Rồi sau đó là âm thanh thình thịch ghê gớm, giống như có những chiếc búa khổng lồ nện xuống mặt đất.

“Coi chừng! Coi chừng!” Damrod hét lên với đồng đội. “Cầu cho các Valar dẫn nó ra khỏi đây! Mûmak! Mûmak!”

Giữa nỗi sửng sốt và kinh hoàng, và cuối cùng là niềm phấn khích, Sam trông thấy một hình thù khổng lồ xô ra từ đám cây rồi lao xuống sườn dốc. To lớn như một ngôi nhà, mà còn to hơn nhiều một ngôi nhà, đối với chú, nó là một quả đồi xám di động. Sợ hãi và ngạc nhiên có lẽ đã phóng đại nó trong mắt chú Hobbit, nhưng con Mûmak từ Harad thực sự là một quái vật khổng lồ, và giống loài nó giờ không còn bước đi ở Trung Địa nữa; những họ hàng còn sống vào thời sau này chỉ là bản sao mờ nhạt về kích thước và vẻ oai vệ. Nó lao đến, phi thẳng tới những người đang quan sát, rồi bất chợt đổi hướng trong gang tấc và tạt qua chỉ cách họ có vài thước, làm rung chuyển mặt đất dưới chân họ: cẳng chân nó to lớn như cổ thụ, đôi tai khổng lồ trông như những cánh buồm xòe rộng, cái vòi dài dựng đứng như con rắn đang chuẩn bị tấn công, đôi mắt nhỏ đỏ quạch long lên giận dữ. Những chiếc ngà nom tựa sừng chĩa ngược lên được quấn những dải băng vàng ròng ròng máu. Bộ giáp trang trí màu tím và vàng phấp phới tả tơi khắp xung quanh nó. Tàn tích của một thứ gì đó trông giống như tòa tháp chiến vẫn còn nằm trên tấm lưng căng tròn của nó, đã bị phá nát trên con đường điên loạn xuyên qua khu rừng; và còn bám lủng lẳng tuyệt vọng tít trên cổ nó là một hình thù nhỏ bé - xác của một chiến binh dũng mãnh, một gã khổng lồ trong số người Swerting.

Con thú to lớn vẫn gào rống như sấm rền, cắm đầu lao đi trong cơn thịnh nộ mù quáng xuyên qua những ao hồ và bụi cây. Từng loạt tên đều nảy ra hoặc táp vào lớp da dày bên sườn nó một cách vô hại. Quân cả hai bên đều bỏ chạy khi thấy nó, thế nhưng nó vẫn đuổi kịp rất nhiều người và giày họ nát bấy dưới đất. Chẳng mấy chốc nó đã mất dạng, dù tiếng rống và giẫm chân vẫn còn vọng lại từ phía xa. Chuyện gì xảy ra với nó sau đó Sam không bao giờ được nghe: có thể nó đã thoát được mà lang thang khắp chốn hoang dã một thời gian, cho đến khi biến mất ở nơi đất khách quê người, hay bị kẹt dưới một hố sâu nào đó; hoặc cũng có thể nó vẫn lao đi trong thịnh nộ cho đến khi bổ nhào xuống dòng Sông Cả và bị nuốt chửng.

Sam hít vào một hơi sâu. “Đó chính là một con Khổng tượng!” chú nói. “Vậy đúng là có Khổng tượng, và tôi đã được thấy một con. Ôi đời! Nhưng sẽ chẳng có ai ở nhà chịu tin tôi hết. Chà, nếu chuyện này kết thúc rồi, thì tôi sẽ đi ngủ một lát.”

“Hãy tranh thủ ngủ khi còn có thể,” Mablung nói. “Nhưng Chỉ Huy sẽ quay lại, nếu ngài không bị thương; và chừng nào ngài đến chúng ta sẽ nhanh chóng lên đường. Chúng ta sẽ bị truy đuổi ngay khi tin tức về trận đánh này đến được tai Kẻ Thù, và chuyện đó sẽ không còn lâu nữa đâu.”

“Vậy nếu buộc phải đi thì các anh hãy đi nhẹ nhàng!” Sam nói. “Không cần phải làm phiền giấc ngủ của tôi đâu. Tôi đã phải đi cả đêm rồi.”

Mablung cười phá lên. “Tôi không nghĩ Chỉ Huy sẽ để các cậu lại một mình đâu, cậu Samwise,” anh ta nói. “Nhưng các cậu sẽ thấy ngay thôi.”

CHƯƠNG V CỬA SỔ NHÌN VỀ TÂY

Sam tưởng như mới chỉ chợp mắt được vài phút khi chú tỉnh dậy, nhận ra trời đã về chiều và Faramir đã trở lại. Anh ta dẫn theo rất nhiều người; thực tế là những người sống sót sau cuộc phục kích giờ đã tập trung cả lại trên sườn dốc bên cạnh, phải tới hai hoặc ba trăm người. Họ ngồi thành một vòng bán nguyệt rộng, Faramir thì ngồi trên mặt đất ngay giữa hai nhánh, trong khi Frodo đứng trước mặt anh ta. Cảnh tượng kỳ lạ trông chẳng khác nào một cuộc xét xử tù nhân.

Sam lẻn ra khỏi bãi dương xỉ , nhưng chẳng ai chú ý đến chú, và chú tự ngồi xuống ở một đầu vòng người, nơi chú có thể nhìn và nghe thấy tất cả những gì đang diễn ra. Chú chăm chú quan sát và nghe ngóng, sẵn sàng lao đến hỗ trợ cậu chủ nếu cần thiết. Chú nhìn thấy khuôn mặt Faramir, giờ đã bỏ mặt nạ: trông anh ta rắn rỏi oai vệ, thấp thoáng vẻ sắc sảo phía sau cái nhìn dò xét. Sự ngờ vực chứa đầy cặp mắt xám đang đăm đăm nhìn Frodo.

Sam sớm nhận ra viên Chỉ Huy không thỏa mãn với lời giải trình về bản thân của Frodo ở nhiều điểm: cậu đã đóng vai trò gì trong Hội Đồng Hành xuất phát từ Thung Đáy Khe; tại sao cậu rời bỏ Boromir; và giờ cậu đang đi đâu.Và anh ta thường xuyên trở lại câu chuyện về Tai Ương của Isildur. Hiển nhiên anh ta biết Frodo vẫn đang che giấu một điều gì đó vô cùng quan trọng.

“Nhưng người Tí Hon phải bước lên thì Tai Ương của Isildur mới tỉnh giấc, hoặc ít ra những lời đó nói như vậy,” anh ta khăng khăng “Nếu ngươi chính là người Tí Hon được nêu tên, thì không còn nghi ngờ gì chính ngươi đã mang thứ đó đến Hội Đồng mà ngươi nói tới, cho dù nó là gì đi chăng nữa, và ở đó Boromir đã nhìn thấy nó. Ngươi không phủ nhận chứ?”

Frodo không trả lời. “Vậy đấy!” Faramir nói. “Giờ ta muốn được nghe ngươi nói nhiều hơn về điều đó; bởi những gì liên quan đến Boromir cũng liên quan đến ta. Một mũi tên Orc đã giết chết Isildur, như những câu chuyện cổ vẫn kể. Thế nhưng mũi tên Orc lại có rất nhiều, và nhìn thấy mũi tên không thể khiến Boromir vương quốc Gondor coi là dấu hiệu Định Mệnh được. Ngươi có giữ thứ đó không? Ngươi nói nó được cất giấu; nhưng không phải là do ngươi quyết định cất giấu nó ư?”

“Không, không phải do tôi,” Frodo trả lời. “Nó không thuộc về tôi. Nó không thuộc về bất cứ người trần tục nào, dù to lớn hay nhỏ bé; nếu có bất cứ ai có quyền làm chủ nó, thì đó phải là Aragorn con trai Arathom, mà tôi đã nêu tên, là thủ lĩnh của Hội Đồng Hành từ Moria đến Rauros.”

“Tại sao lại như vậy mà không phải là Boromir, hoàng thân của Thành Phố mà con cháu Elendil đã xây dựng nên?”

“Bởi Aragorn là dòng trực hệ, cha đến cha, từ chính Isildur con trai Elendil. Và thanh kiếm anh ấy mang theo chính là thanh kiếm của Elendil.”

Một tiếng rì rầm ngạc nhiên rộ lên qua cả vòng người. Một vài người thét lớn: “Thanh kiếm của Elendil! Thanh kiếm của Elendil đang đến với Minas Tirith! Quả là một tin trọng đại!” Thế nhưng khuôn mặt Faramir không hề đổi sắc.

“Có thể,” anh ta nói. “Nhưng một quyền lớn lao đến thế sẽ cần được chất vấn, và chứng cớ rõ ràng phải được đưa ra nếu người tên Aragorn này có bao giờ đến Minas Tirith. Người đó hay bất cứ ai trong Hội Đồng Hành của ngươi vẫn chưa đến đó khi ta lên đường sáu ngày trước.”

“Boromir đã chấp nhận quyền đó,” Frodo nói. “Nếu Boromir ở đây, thực thế, chắc chắn anh ấy sẽ trả lời mọi câu hỏi của anh. Và vì anh ấy đã đến được Rauros nhiều ngày trước và dự định sẽ đi thẳng đến thành phố của anh, nên nếu anh quay lại đó, anh sẽ sớm biết được câu trả lời. Anh ấy hiểu phần việc của tôi trong Hội Đồng Hành, cũng giống như mọi người khác, bởi việc đó được đích thân Elrond ở Imladris giao cho tôi trước toàn thể Hội Đồng. Vì nhiệm vụ đó mà tôi đến vùng đất này, nhưng tôi không được phép tiết lộ cho bất cứ ai ngoài Hội Đồng Hành. Và những người tự nhận mình chống lại Kẻ Thù tốt hơn hết là đừng cản trở.”

Giọng Frodo cất lên đầy kiêu hãnh, bất kể cảm xúc của cậu có như thế nào, và Sam rất tán đồng; thế nhưng nó lại không làm hài lòng Faramir.

“Vậy đấy!” anh ta nói. “Ngươi bảo ta tự lo chuyện của mình, bảo ta về nhà, và mặc kệ ngươi. Boromir sẽ kể tất cả, chừng nào anh ấy đến. Chừng nào anh ấy đến, ngươi nói vậy! Ngươi có phải là bạn của Boromir không?”

Trong tâm trí Frodo hiện ra sinh động ký ức vụ tấn công của Boromir, và cậu chần chừ trong giây lát. Đôi mắt Faramir dõi lên cậu thêm đanh lại. “Boromir là một thành viên gan dạ trong Hội Đồng Hành của bọn tôi,” cuối cùng cậu nói. “Phải, tôi là bạn anh ấy, về phần tôi.”

Faramir cười nhạt. “Vậy ngươi sẽ đau buồn nếu biết Boromir đã chết chứ?”

“Dĩ nhiên là tôi sẽ đau buồn,” Frodo nói. Rồi cậu ngập ngừng khi bắt gặp ánh mắt Faramir. “Chết sao?” cậu hỏi lại. “Ý anh nói rằng anh ấy đã chết, và anh biết điều đó sao? Anh vừa định cài bẫy tôi bằng lời lẽ và trêu đùa tôi sao? Hay bây giờ anh lại định tung hỏa mù nói dối tôi?”

“Ta không thèm tung hỏa mù nói dối ngay cả với một tên Orc,” Faramir nói.

“Vậy tại sao anh ấy lại chết, và làm thế nào anh biết được điều đó? Bởi anh vừa nói rằng chưa có ai trong Hội Đồng Hành đến được thành phố lúc anh đi khỏi.”

“Ta đã hy vọng bạn bè và cũng là bạn đường của anh ấy sẽ kể ta nghe anh ấy đã chết thế nào.”

“Thế nhưng anh ấy vẫn còn sống và khỏe mạnh khi chúng tôi chia tay. Và anh ấy vẫn sống theo như những gì tôi được biết. Cho dù rõ ràng có rất nhiều mối nguy hiểm trên thế giới này.”

“Đúng là rất nhiều,” Faramir nói, “và phản trắc cũng là một phần quan trọng trong số đó.”

Sam càng lúc càng mất kiên nhẫn và bực bội với cuộc nói chuyện này. Và những lời cuối cùng đã vượt quá sức chịu đựng của chú. Lao vào giữa vòng người, chú đến đứng một bên cậu chủ.

“Xin cậu thứ lỗi, cậu Frodo,” chú nói, “nhưng đôi co thế này đủ rồi. Anh ta chẳng có quyền gì nói với cậu như vậy hết, sau tất cả những gì cậu đã phải trải qua, vì lợi ích của anh ta cùng tất cả những Con Người vĩ đại này cũng nhiều như của bất cứ ai khác.

“Thế này nhá, anh Chỉ Huy!” chú đứng tấn trước mặt Faramir, hai tay chống nạnh, nhìn vào mặt anh ta như thể đang nói chuyện với một thằng nhóc Hobbit vừa hứa biếu chú thứ nó gọi là “xốt” khi bị tra hỏi về những lần vào vườn quả. Vài tiếng xì xào cất lên, nhưng cũng có cả nét cười thích chí trên khuôn mặt những người đang theo dõi: cái cảnh tượng Chỉ Huy của họ ngồi trên mặt đất mắt đối mắt với một anh chàng Hobbit trẻ tuổi, hai chân choãi rộng, xù lông giận dữ, nó vượt quá mọi trải nghiệm của họ. “Thế này nhá!” chú nói. “Anh đang định lèo lái điều gì? Hãy nói thẳng ra trước khi tất cả lũ Orc Mordor tràn lên chúng ta! Nếu anh nghĩ cậu chủ tôi đã sát hại anh Boromir này rồi bỏ chạy, thì anh mất trí rồi; nhưng cứ nói thẳng ra đi! Và rồi hãy cho bọn tôi biết anh định làm gì về chuyện đó. Nhưng thật đáng tiếc là những kẻ luôn mồm nói chuyện chiến đấu với Kẻ Thù lại không để những người khác làm phần của họ theo cách của họ mà không ngáng trở. Hắn chắc sẽ hài lòng kinh khủng tận nếu gặp anh lúc này. Vì nghĩ rằng hắn có thêm một đồng minh mới, có lẽ vậy đấy.”

“Kiên nhẫn nào!” Faramir nói, nhưng không hề giận dữ. “Đừng nói hộ chủ nhân ngươi, anh ta sáng trí hơn ngươi nhiều. Và ta không cần bất cứ ai dạy dỗ về mối nguy của bọn ta. Tuy nhiên ta vẫn bỏ chút thời gian để phán xét đúng đắn trong một vấn đề phức tạp. Nếu ta cũng nhanh nhảu như ngươi, có lẽ ta đã giết chết ngươi từ lâu rồi. Bởi ta được lệnh giết tất cả những kẻ bị ta phát hiện trên vùng đất này mà không được phép của Chúa Gondor. Thế nhưng ta không giết người hay thú khi không cần thiết, và ngay cả khi cần thiết thì cũng chẳng lấy làm mừng. Ta cũng chẳng ham nói chuyện vô bổ. Vậy nên hãy yên lòng đi. Hãy ngồi xuống bên chủ nhân ngươi, và hãy trật tự!”

Sam nặng nề ngồi xuống, khuôn mặt ửng đỏ. Faramir lại quay về phía Frodo. “Ngươi đã hỏi làm sao ta biết được con trai Denethor đã chết. Tin tức về cái chết vẫn bay bằng nhều cánh. Người ta nói đêm thường mang tin đến cho họ hàng gần. Boromir là anh trai ta.”

Bóng dáng nỗi buồn lướt nhanh qua khuôn mặt anh ta. “Ngươi còn nhớ vật gì mang dấu hiệu đặc trưng mà Hoàng thân Boromir mang theo trong hành trang   không?”

Frodo suy nghĩ một lát, lo sợ cái bẫy nào đó có thể đang giăng ra, và tự hỏi cuộc tranh cãi này rồi sẽ kết thúc ra sao. Cậu khó lắm mới giấu được chiếc Nhẫn khỏi thói tham lam kiêu hãnh của Boromir, và giờ cậu không biết phải xoay xở thế nào giữa bao nhiêu con người, tất cả đều hiếu chiến và mạnh mẽ. Tuy nhiên trái tim cậu mách bảo rằng Faramir, dù có vẻ bề ngoài rất giống anh trai mình, song lại là một người ít vị kỷ hơn nhiều, nghiêm khắc hơn nhưng cũng thông thái hơn. “Tôi nhớ Boromir có mang một cây tù và,” rốt cục cậu trả lời.

“Ngươi nhớ tốt đấy, và tỏ ra đúng là người thực sự đã nhìn thấy anh ấy,” Faramir nói. “Vậy có lẽ ngươi cũng có thể nhìn thấy nó trong tâm trí ngươi: một cây sừng lớn của giống bò hoang miền Đông, bọc bạc, trên khắc những ký tự cổ xưa. Người con trưởng trong gia tộc ta đã mang cây tù và đó suốt bao thế hệ; và người ta nói nếu nó được thổi lên vào lúc nguy cấp ở bất cứ đâu trong biên giới vương quốc Gondor, biên giới thuở xa xưa, tiếng nó sẽ không tắt đi mà không ai nghe thấy.

“Năm ngày trước khi ta dấn thân vào cuộc viễn chinh này, và mười một ngày trước đây cũng vào khoảng giờ này, ta đã nghe thấy tiếng chiếc tù và đó: dường như là từ phía Bắc, nhưng chỉ văng vẳng thôi, như thể chỉ là tiếng vọng trong tâm trí. Chúng ta đã linh cảm đó là điềm xấu, cha ta và ta, bởi chúng ta không hề có tin tức gì về Boromir kể từ khi anh ấy ra đi, và không có người lính nào ở vùng biên cương thấy anh ấy đi qua. Và vào đêm thứ ba sau đó một điều kỳ lạ đã xảy đến với ta.

“Ta đang ngồi bên dòng Anduin, trong màn đêm xám dưới ánh trăng non, nhìn dòng nước cứ chảy mãi; còn đám sậy thì xào xạc buồn bã. Bọn ta vẫn theo dõi không ngừng nghỉ những bờ bến gần Osgiliath, nơi kẻ thù giờ đây đã chiếm giữ một phần, rồi từ đó quấy nhiễu vùng đất của bọn ta. Thế nhưng trong thời khắc nửa đêm hôm đó cả thế giới lại như đang say ngủ. Rồi ta nhìn thấy hay dường như ta đã thấy, một con thuyền đang trôi trên sông, lấp lánh xám, một con thuyền nhỏ kiểu cách lạ thường có mũi vươn cao, và chẳng có ai chèo hay lái cả.

“Một cảm giác kính sợ dâng lên trong ta, bởi xung quanh nó là một vầng hào quang le lói. Nhưng ta vẫn đứng dậy đi ra phía bờ sông, rồi bước vào dòng nước, bởi ta bị cuốn về phía nó. Rồi con thuyền rẽ về phía ta, vẫn giữ tốc độ ấy, và chậm rãi trôi qua trong tầm tay, song ta không dám với lấy nó. Nó chìm sâu, như thể đang mang theo gánh nặng ghê gớm lắm, lúc nó trôi qua trước mắt dường như ta thấy lòng thuyền đựng gần như đầy nước trong vắt và ánh sáng phát ra từ đó; bên trong làn nước là một chiến binh đang yên nghỉ.

“Một thanh kiếm gãy nằm trên gối anh ấy. Ta cũng nhìn thấy rất nhiều vết thương trên thân thể anh. Đó chính là Boromir, anh trai ta, đã chết. Ta biết rõ giáp trụ, thanh kiếm, và khuôn mặt mến thương của anh. Chỉ có một thứ ta không thấy: chiếc tù và. Chỉ có một thứ ta không biết: chiếc thắt lưng tuyệt đẹp, như kết từ những tấm lá bằng vàng, quanh hông anh ấy. Boromir! ta thét lớn. Chiếc tù và của huynh đâu? Huynh đang đi đâu vậy? Hỡi Boromir! Thế nhưng anh ấy đã biến mắt. Chiếc thuyền lại rẽ vào dòng chảy và xa khuất vào bóng đêm. Cứ như thể một giấc mơ, song lại không phải mơ bởi có thức tỉnh nào đâu. Và ta không nghi ngờ gì rằng anh ấy đã chết và đã trôi xuống theo Sông Cả ra Đại Dương.”

“Than ôi!” Frodo thốt lên. “Đó quả là Boromir mà tôi đã biết. Bởi dải thắt lưng vàng đó đã được Phu Nhân Galadriel trao cho anh ấy ở Lothlórien. Người cũng mặc lên người bọn tôi thứ quần áo như anh đang thấy đây, màu xám vải tiên. Chiếc ghim cài này cũng được chế tác bởi cùng một tay nghề.” Cậu chạm vào chiếc lá màu xanh và bạc đang cài tấm áo choàng dưới cổ.

Faramir nhìn gần hơn. “Đẹp quá,” anh ta nói. “Phải, đây là sản phẩm của cùng một bàn tay chế tác. Vậy ra các ngươi đã đi qua đất Lórien? Laurelindórenan là tên gọi cổ xưa của nơi đó, nhưng suốt bao lâu nay nó đã nằm ngoài kiến thức của Con Người,” anh ta vừa nhẹ nhàng nói thêm vừa chăm chú nhìn Frodo với một vẻ trầm trồ mới trong ánh mắt. “Giờ ta bắt đầu hiểu thêm nhiều điều lạ lùng nữa về ngươi. Ngươi không định kể thêm cho ta sao? Bởi quả là đau đớn khi nghĩ rằng Boromir đã chết, thật gần mảnh đất quê hương.”

“Những điều có thể nói tôi đã nói hết rồi,” Frodo trả lời. “Tuy nhiên câu chuyện của anh như một điềm báo đối với tôi. Tôi nghĩ những gì anh thấy chỉ là ảo ảnh không hơn. một hình bóng của vận hạn đen tối đã qua hoặc sẽ tới. Trừ khi đằng sau đó là trò lừa dối nào đấy của Kẻ Thù. Tôi đã nhìn thấy khuôn mặt những chiến binh đẹp đẽ thời xa xưa nằm ngủ dưới ao hồ trong Đầm Lầy Chết, hoặc bị tà thuật của hắn làm ra vẻ như vậy.”

“Không, không phải đâu,” Faramir nói. “Bởi những gì hắn làm chỉ khiến trái tim kinh tởm; thế nhưng trái tim ta lại dâng đầy nỗi buồn đau và tiếc nuối.”

“Nhưng làm sao một việc như vậy lại có thể xảy ra trong thực tế?” Frodo hỏi. “Bởi chẳng con thuyền nào có thể qua được khu đồi đá từ Tol Brandir; và Boromir dự định về nhà băng qua Luồng Ent và những cánh đồng đất Rohan. Và làm sao con thuyền có thể cưỡi trên bọt nước dòng thác khổng lồ mà không chìm xuống hồ nước sôi sục, dù đã chứa đầy nước?”

“Ta không biết,” Faramir nói. “Nhưng con thuyền đó từ đâu đến?”

“Từ Lorien,” Frodo trả lời. “Ba con thuyền như vậy được chúng tôi chèo xuống theo dòng Anduin để đến khu Thác. Chúng cũng là đồ chế tác của người Tiên.”

“Ngươi đã đi qua Vùng Đất Bí Mật,” Faramir nói, “vậy mà ngươi có vẻ ít hiểu biết về quyền năng của nó quá. Nếu Con Người nào giao hảo với Nữ Chủ Ma Thuật, sinh sống trong khu Rừng Vàng, thì người đó có thể trông chờ những điều lạ lùng sẽ xảy đến. Bởi nguy hiểm sẽ tới với người trần tục nào bước ra khỏi thế giới của Mặt Trời này, và người ta nói chẳng mấy người xưa kia thoát khỏi nơi đó mà còn như cũ.

“Boromir, hỡi Boromir!” anh ta kêu lớn. “Bà ta đã nói gì với anh, Phu Nhân bất tử ấy? Bà ta đã thấy gì? Điều gì đã thức tỉnh trong tim anh lúc đó? Cớ sao anh lại đến Laurelindórenan, mà không đi theo con đường anh chọn, và phi về quê nhà vào buổi sáng trên lưng ngựa Rohan?”

Rồi lại quay về phía Frodo, anh ta trở lại nói bằng giọng nhỏ nhẹ. “Với những câu hỏi đó ta đoán ngươi đều có câu trả lời nào đó, Frodo con trai Drogo. Nhưng có lẽ không phải là ở đây hoặc vào lúc này. Nhưng nếu ngươi vẫn cho rằng câu chuyện của ta là ảo giác, thì để ta kể cho ngươi điều này. Chiếc tù và của Boromir ít nhất đã trở về trong thực tế, chứ không phải trong tưởng tượng. Chiếc tù và đã về, nhưng lại bị chẻ làm đôi, như thể bị chém bởi rìu hoặc kiếm. Hai mảnh vỡ dạt vào bờ riêng rẽ: một mảnh được tìm thấy giữa đám sậy nơi lính canh Gondor ẩn nấp, ở phía Bắc bên dưới nhánh chảy vào Luồng Ent; mảnh kia được tìm thấy bởi một người lính có việc qua dòng nước khi nó đang xoay tròn trong cơn lũ. Quả là sự may rủi kỳ lạ, thế nhưng tội sát nhân sớm muộn gì cũng lộ, như lời người ta nói.

“Và giờ hai mảnh tù và của người con cả đang nằm trên lòng Denethor, ngồi trên ngai cao, chờ đợi tin tức. Và ngươi không định kể cho ta điều gì về vụ chẻ chiếc tù và đó sao?”

“Không, tôi không biết gì về chuyện đó,” Frodo nói. “Thế nhưng ngày anh nghe tiếng nó cất lên, nếu anh tính toán đúng, cũng chính là ngày chúng tôi chia tay, ngày tôi và người hầu của tôi rời bỏ Hội Đồng Hành. Và giờ câu chuyện của anh đã khiến tôi khiếp sợ. Bởi nếu đúng là lúc đó Boromir đã lâm nguy và bị giết hại, tôi phải sợ rằng tất cả bạn đồng hành của tôi cũng đều đã tử nạn. Họ đều là họ hàng và bạn bè của tôi.

“Anh không định gạt bỏ những nghi ngờ và để tôi đi sao? Tôi mệt mỏi và đau khổ lắm rồi, sợ hãi nữa. Thế nhưng tôi có việc phải làm, hoặc gắng làm, trước khi cả tôi cũng bị giết chết. Và lại càng cần phải vội vã hơn, nếu hai người tí hon bọn tôi là tất cả những gì còn sót lại của hội đồng hành.

“Hãy quay về, hỡi Faramir, người Chỉ Huy can đảm vương quốc Gondor, và bảo vệ thành phố của anh trong lúc còn có thể, hãy để tôi đi đến nơi định mệnh đang chờ đón.”

“Ta cùng chẳng cảm thấy chút an ủi nào trong cuộc nói chuyện này,” Faramir nói, “thế nhưng rõ ràng là ngươi đã đau khổ vì chuyện đó nhiều hơn mức cần thiết. Ai đã sửa soạn cho Boromir như trong tang lễ? Trừ khi đích thân người Lórien đã đến với anh ấy. Không phải lũ Orc hay chân tay của Kẻ Không Tên rồi. Ta đoán ai đó trong Hội Đồng Hành của ngươi vẫn còn sống.

“Nhưng dù có chuyện gì đã xảy ra ở vùng Biên Giới Bắc đi nữa, ta nay không còn nghi ngờ ngươi, Frodo ạ. Nếu những ngày gian khổ đã dạy ta phán xét lời ăn nét mặt Con Người, thì ta cũng có thể liều đoán định người Tí Hon! Mặc dù,” rồi anh ta mỉm cười, “ngươi có điều gì đó rất lạ lùng, Frodo ạ, một phong thái Tiên, có lẽ vậy. Thế nhưng hóa ra những lời trao đổi giữa chúng ta lại mang tầm quan trọng hơn lúc đầu ta tưởng. Nhiệm vụ của ta là phải dẫn ngươi về Minas Tirith để trả lời Denethor, và giờ nếu ta đưa ra lựa chọn gây tổn hại cho thành phố của ta, ta sẽ phải trả giá bằng mạng sống một cách đích đáng. Vì thế ta sẽ chưa vội vã quyết định phải làm gì. Thế nhưng chúng ta vẫn phải lên đường rời khỏi đây mà không trì hoãn thêm nữa.”

Anh ta vùng đứng dậy, đưa ra vài mệnh lệnh. Ngay lập tức những người đang tập trung xung quanh chia thành từng toán nhỏ, tỏa đi hướng này hướng khác, rồi nhanh chóng biến mất trong bóng núi và cây cối. Chẳng lâu sau chỉ còn mỗi Mablung và Damrod ở lại.

“Còn các ngươi Frodo và Samwise, sẽ đi theo ta và cận vệ của ta,” Faramir nói. “Các ngươi không thể tiếp tục đi theo con đường về Nam, nếu đó là mục đích của các ngươi. Nó sẽ không an toàn trong vài ngày tới, đồng thời sẽ bị theo dõi sát sao hơn sau vụ huyên náo này. Và ta nghĩ dù thế nào thì hôm nay các ngươi cũng chẳng thể đi được xa, bởi các ngươi mệt rồi. Bọn ta cũng vậy. Giờ chúng ta sẽ đến một nơi bí mật, cách đây gần mười dặm. Lũ Orc và gián điệp của Kẻ Thù vẫn chưa tìm ra nơi đó, còn nếu chúng đã tìm ra, thì chúng ta vẫn có thể cầm cự được lâu cho dù phải đối mặt với quân số đông hơn. Chúng ta có thể nghỉ ngơi lại đó trong ít lâu, các ngươi sẽ ở cùng bọn ta. Đến sáng ra ta sẽ quyết định làm điều gì thì tốt nhất cho ta, và cho các ngươi.”

Frodo chẳng thể làm gì khác ngoài việc tuân theo yêu cầu, hay mệnh lệnh này. Có vẻ như trước mắt đó là một hướng đi sáng suốt, bởi cuộc đột kích vừa rồi của người Gondor đã khiến việc đi lại ở Ithilien trở nên nguy hiểm hơn lúc nào hết.

Họ lên đường ngay lập tức: Mahlung và Damrod đi cách không xa phía trước, Faramir cùng Frodo và Sam bám theo phía sau. Men theo bờ hồ nơi hai chàng Hobbit đã tắm rửa, họ vượt qua dòng nước, trèo lên một bờ dốc dài, rồi đi vào một vùng rừng phủ bóng xanh kéo dài mãi xuống dưới và về phía Tây. Trong lúc bước đi, với tốc độ nhanh nhất mà hai chàng Hobbit khả dĩ theo kịp, họ vẫn hạ giọng nói chuyện với nhau.

“Tôi đã chấm dứt cuộc nói chuyện giữa chúng ta,” Faramir nói, “không chỉ vì thời gian đang thúc ép, như cậu Samwise đã nhắc nhở, mà còn bởi chúng ta đã tiến gần tới những vấn đề mà tốt hơn cả là không nên tranh luận công khai trước mặt nhiều người. Vì vậy tôi đã trở lại vấn đề của anh trai tôi song chừa lại Tai Ương của Isildur. Cậu đã không hoàn toàn thẳng thắn với tôi, Frodo.”

“Tôi không dối trá, và đã thành thật hết mức có thể,” Frodo nói.

“Tôi không trách cậu,” Faramir nói. “Cậu nói năng khéo léo cả trong tình thế khó khăn, và đối với tôi có vẻ thế là khá sáng suốt. Thế nhưng tôi đoán biết được nhiều từ bản thân cậu hơn là từ những điều cậu nói. Cậu và Boromir không thân thiện với nhau hoặc chí ít cậu và anh ấy đã không chia tay nhau một cách hữu hảo. Tôi đoán cậu, và cả cậu Samwise nữa, đều có điều bực bội nào đó. Còn tôi thì yêu quý anh ấy, và sẵn sàng trả thù cho cái chết của anh ấy, song tôi cũng hiểu rõ anh ấy. Tai Ương của Isildur - tôi mạo muội đoán rằng Tai Ương của Isildur đã chia rẽ hai bên và là nguyên nhân gây bất đồng trong Hội Đồng Hành các cậu. Rõ ràng nó là một vật gia bảo ghê gớm nào đó, và những thứ đó thường không duy trì sự hòa hảo trong liên minh, nếu những câu chuyện cổ hãy còn dạy được cho ta điều gì đó. Chẳng lẽ tôi vẫn chưa bắn gần trúng đích?”

“Gần rồi,” Frodo nói, “nhưng vẫn chưa vào hồng tâm đâu. Chẳng có bất đồng nào trong Hội Đồng Hành chúng tôi hết, cho dù đúng là có nghi ngại: nghi ngại về lựa chọn nên đi đường nào từ Emyn Muil. Nhưng dù đúng là vậy đi nữa, những câu chuyện cổ còn dạy cho chúng ta biết mối nguy từ những lời nói hấp tấp liên quan đến những thứ như - vật gia bảo.”

“À, vậy thì đúng như tôi đã nghĩ: rắc rối của cậu chỉ nằm ở một mình Boromir mà thôi. Anh ấy đã mong muốn thứ này được đưa đến Minas Tirith. Than ôi! Số phận nghiệt ngã đã khóa đôi môi cậu, người cuối cùng nhìn thấy anh ấy, và tước đi những điều tôi mong được biết: tâm tư anh ấy thế nào vào giờ khắc cuối cùng. Dù anh có lầm lỗi hay không, tôi vẫn chắc chắn điều này: anh đã chết thanh thản, và đã thực hiện được một điều tốt đẹp nào đó. Khuôn mặt anh ấy thậm chí còn đẹp hơn cả khi còn sống.

“Nhưng Frodo, ban đầu tôi đã thúc ép cậu quá đáng về Tai Ương của Isildur. Hãy thứ lỗi cho tôi! Làm thế quả là không khôn ngoan vào thời điểm đó tại nơi chốn đó. Tôi đã chẳng có thì giờ để mà suy nghĩ. Bọn tôi vừa trải qua một trận đánh khó khăn, nên tâm trí tôi chẳng thể chứa thêm gì nữa. Thế nhưng, càng nói chuyện với cậu, tôi lại càng tiến dần đến đích, và vì thế phải cố tình bắn ra xa. Bởi cậu cần phải biết rằng rất nhiều tích truyện cổ xưa còn được gìn giữ giữa những Người Cai Trị thành phố, dù không truyền bá rộng rãi. Gia tộc chúng tôi không thuộc dòng dõi Elendil, cho dù dòng máu Númenor có chảy trong người chúng tôi. Bởi dòng dõi của chúng tôi bắt đầu từ Mardil, vị quốc quản trung thành đã đứng ra cai trị thay nhà vua mỗi lần người ra trận. Và đó là Vua Eärnur, người cuối cùng của dòng dõi Anárion, không có con, và không bao giờ trở về sau chiến tranh. Kể từ đó những quan quốc quản đã cai trị thành phố, cho dù thời đó đã cách đây bao nhiêu thế hệ Con Người rồi.

“Có chuyện này tôi vẫn còn nhớ hồi Boromir hãy còn là một đứa trẻ, khi hai chúng tôi cùng nhau học những cậu chuyện về thời cha ông và về lịch sử thành phố, anh ấy luôn tỏ ra khó chịu vì cha mình không phải là vua. ‘Phải cần mấy trăm năm thì quốc quản mới được làm vua, nếu nhà vua không trở về?’ anh ấy hỏi. ‘Vài năm, có lẽ vậy, ở những dòng hoàng tộc ít danh giá hơn,’ cha tôi trả lời. ‘Ở Gondor thì mười ngàn năm vẫn chưa đủ.’ Than ôi! Boromir tội nghiệp. Điều đó chẳng khiến cậu hiểu hơn về anh ấy sao?”

“Có đấy,” Frodo nói. “Song anh ấy lúc nào cũng đối xử với Aragorn với lòng kính trọng.”

“Tôi không nghi ngờ chuyện đó,” Faramir nói. “Nếu anh ấy chấp nhận quyền xưng vua của Aragorn, như cậu nói, thì anh ấy sẽ vô cùng tôn kính anh ta. Thế nhưng thử thách còn chưa tới. Họ vẫn chưa đến Minas Tirith hay trở thành kình địch trong những cuộc chiến ở đó.

“Nhưng tôi nói lan man rồi. Gia tộc Denethor chúng tôi biết nhiều tích truyện cổ nhờ truyền thống lâu đời, ngoài ra kho tàng của chúng tôi vẫn bảo quản được biết bao nhiêu thứ: sách vở chép lên giấy da khô, phải rồi, cả trên đá, trên những tấm lá bạc, lá vàng, bằng những hệ ký tự rất khác nhau. Một vài tấm trong số đó giờ chẳng ai còn đọc được; số còn lại cũng chẳng mấy ai từng mở ra. Tôi đọc được chút ít trong số đó, bởi tôi đã được dạy. Chính những bản ghi đó đã đưa Người Lữ Hành Áo Xám đến với chúng tôi. Lần đầu tiên gặp ông ấy tôi mới chỉ là một đứa trẻ, và sau đó ông ấy còn xuất hiện thêm hai hoặc ba lần nữa.”

“Người Lữ Hành Áo Xám sao?” Frodo thốt lên. “Ông ấy có tên không?”

“Chúng tôi gọi ông là Mithrandir theo cách gọi của người Tiên,” Faramir nói, “và ông ấy bằng lòng với tên đó. Ta có nhiều tên ở nhiều vùng đất, ông ấy nói. Là Mithrandir khi ở cùng người Tiên, là Tharkûn đối với Người Lùn; thời trẻ ta từng là Olórin ở miền Tây đã bị quên lãng, ở miền Nam là Incánus, ở miền Bắc là Gandalf, còn miền Đông ta không đi tới.”

“Gandalf!” Frodo nói. “Tôi đã nghĩ đó chính là ông ấy. Gandalf Phù Thủy Xám, người cố vấn kính yêu nhất trên đời. Người dẫn đầu Hội Đồng Hành chúng tôi. Ông đã mất ở Moria.”

“Mithrandir đã mất!” Faramir thốt lên. “Dường như số mệnh xấu xa cứ bám lấy hội đồng hành các cậu. Thật khó tin một người thông thái và quyền năng đến vậy - vì ông ấy đã làm bao nhiêu điều kỳ diệu cho chúng tôi - lại có thể bỏ mình, và kho tích truyện lớn lao như vậy lại bị lấy đi khỏi thế giới. Cậu có chắc là đúng thế, chứ không phải ông ấy rời bỏ các cậu để đến nơi ông muốn?”

“Than ôi! có,” Frodo nói. “Tôi đã thấy ông ấy rơi xuống vực thẳm.”

“Tôi thấy rằng đó hẳn là một câu chuyện bi hùng,” Faramir nói, “và có lẽ cậu sẽ kể cho tôi vào buổi tối. Giờ tôi đoán rằng Mithrandir còn hơn cả một nhà am tường tích truyện: một người điều hành vĩ đại những kỳ công trong thời đại chúng ta. Phải chi ông đã có mặt để giải thích những lời lẽ khó hiểu trong giấc mơ của chúng tôi, ông nhất định sẽ làm sáng tỏ tất cả cho chúng tôi mà chẳng cần phải phái đi sứ giả nào. Song biết đâu ông sẽ không làm vậy, và cuộc hành trình của Boromir là do định mệnh. Mithrandir không bao giờ nói cho chúng tôi biết điều gì sắp xảy ra, hoặc tiết lộ mục đích của mình. Ông ấy được Denethor cho phép, bằng cách nào thì tôi không biết, vào xem những sách bí mật trong kho tàng của chúng tôi, và tôi đã học được chút ít từ ông ấy, mỗi lần mà ông chịu dạy (nhưng cũng chỉ hiếm hoi thôi). Hơn tất thảy những điều khác, ông luôn luôn tìm kiếm và hỏi chúng tôi về trận Đại Chiến diễn ra ở Dagorlad trong thời kỳ đầu của Gondor, khi Hắn, kẻ chúng tôi không gọi tên, bị đánh bại. Và ông cũng rất hào hứng nghe chuyện về Isildur, cho dù chúng tôi không có nhiều điều để kể; bởi chúng tôi chẳng biết điều gì chắc chắn về kết cục của người.”

Lúc này giọng Faramir trầm xuống chỉ còn là tiếng thì thầm. “Thế nhưng có điều này tôi đã biết được, hoặc đoán được, và đã bí mật giữ trong tim từ hồi ấy đến giờ: rằng Isildur đã lấy được thứ gì đó từ tay Kẻ Không Tên, trước khi người rời khỏi Gondor, và chẳng bao giờ còn xuất hiện giữa những người trần. Tôi nghĩ đây chính là câu trả lời cho thắc mắc của Mithrandir. Thế nhưng hồi ấy dường như vấn đề đó chỉ quan trọng với ai mong tìm hiểu về những tri thức cổ xưa. Ngay cả khi những lời đánh đố trong giấc mơ của chúng tôi được đưa ra tranh cãi, tôi cũng chẳng nghĩ Tai Ương của Isildur chính là thứ đó. Bởi nếu chiểu theo truyền thuyết duy nhất chúng tôi biết, Isildur đã bị phục kích và chết dưới tên lũ Orc, và Mithrandir chẳng kể cho tôi thêm điều gì nữa.

“Song tôi vẫn chưa thể đoán được Vật này thực sự là gì; chỉ biết nó hẳn là một thứ gia bảo quyền năng và nguy hiểm. Có lẽ là một thứ vũ khí ác liệt do Chúa Tể Hắc Ám tạo ra. Nếu nó là thứ tạo được lợi thế trong chiến cuộc, tôi hoàn toàn có thể tin rằng Boromir, con người kiêu hãnh và không biết sợ, lúc nào cũng nóng nảy, và luôn sốt ruột giành chiến thắng cho Minas Tirith (và vinh quang cho anh ấy nằm trong đó), rất có thể sẽ thèm khát một thứ như vậy và đã bị nó cám dỗ. Than ôi, tại sao anh ấy lại dấn thân vào hành trình đó! Lẽ ra tôi mới là người được cha tôi và những bậc bô lão lựa chọn, nhưng anh đã bước lên, với tư cách là người già dặn và cứng rắn hơn (cả hai đều đúng), và anh không chịu nghe lời ngăn cản.

“Nhưng đừng sợ nữa! Tôi sẽ không lấy vật đó cho dù nó nằm ngay trên đường. Cho dù Minas Tirith có sụp đổ và chỉ mình tôi mới có thể cứu được thành phố bằng cách đó, sử dụng vũ khí của Chúa Tể Hắc Ám để đem lại tự do cho thành phố và vinh quang cho mình. Không, tôi không mong một chiến thắng như vậy, Frodo con trai Drogo ạ.”

“Cả Hội Đồng cũng vậy,” Frodo nói. “Và tôi cũng vậy. Tôi chẳng muốn liên quan gì đến những điều như thế.”

“Về phần tôi,” Faramir nói, “tôi muốn thấy Cây Trắng lại trổ hoa giữa sân triều, muốn thấy Vương Miện Bạc trở về, và Minas Tirith được hòa bình: lại là Minas Anor như thời xa xưa, đầy ánh sáng, cao lớn và tráng lệ, đẹp như một bà hoàng nổi bật giữa những bà hoàng khác: song không phải bà chủ của bao đầy tớ, không, thậm chí không phải là bà chủ tốt của những đầy tớ tận tâm. Chiến tranh là tất yếu, khi chúng ta phải bảo vệ cuộc sống của mình trước kẻ hủy diệt đang rắp tâm ngấu nghiến tất cả; nhưng tôi không yêu thanh kiếm sáng vì lưỡi sắc bén, hay là mũi tên vì bay nhanh lẹ, hay kẻ chiến binh vì sự vinh quang. Tôi chỉ yêu thứ mà tất cả đang bảo vệ: thành phố của Con Người Númenor; và tôi mong thành phố ấy được yêu vì ký ức, vì lịch sử cổ kính, vì vẻ đẹp, và sự thông thái hiện tại. Chứ không muốn thấy nó bị sợ hãi, trừ khi giống như ta kính sợ nhân phẩm của một con người, già dặn và thông thái.

“Vậy nên đừng sợ tôi! Tôi không yêu cầu cậu phải kể thêm nữa. Thậm chí tôi còn không yêu cầu cậu cho tôi biết lúc này tôi đã nói gần trúng đích chưa. Tuy nhiên nếu cậu tin tưởng tôi, thì có lẽ tôi sẽ cho cậu được lời khuyên về nhiệm vụ hiện tại của cậu, dù là nhiệm vụ gì - phải rồi, và thậm chí tôi sẽ còn hỗ trợ cậu nữa.”

Frodo không trả lời. Cậu gần như sắp đầu hàng mong muốn được giúp đỡ và chỉ bảo, được kể cho người đàn ông trẻ tuổi mà nghiêm túc với những lời lẽ khôn ngoan và đẹp đẽ này toàn bộ những gì trong tâm trí cậu. Thế nhưng có thứ gì đó ngăn cậu lại. Trái tim cậu nặng trĩu buồn phiền và sợ hãi: nếu cậu và Sam thực sự là tất cả những người còn lại trong nhóm Chín Bộ Hành, thì cậu là kẻ duy nhất nắm giữ bí mật về mục đích của họ. Thà nghi ngờ không thỏa đáng còn hơn hấp tấp trình báo. Khi nhìn Faramir và nghe những lời anh ta nói, ký ức về Boromir, về biến đổi kinh hoàng gây ra bởi sự quyến rũ của chiếc Nhẫn, vẫn hiện diện rõ ràng trong tâm trí cậu: họ chẳng giống nhau, nhưng vẫn quá chừng gần gũi.

Họ bước trong im lặng suốt một lúc lâu, lướt đi như những cái bóng xanh xám dưới những tán cây già, chân họ chẳng phát ra tiếng động; trên đầu họ chim chóc hót líu lo, ánh mặt trời lấp lánh trên mái lá sẫm màu bóng lộn của khu rừng Ithilien bốn mùa xanh tươi.

Sam không tham gia vào cuộc nói chuyện, dù chú vẫn chăm chú lắng nghe; và cùng lúc đó đôi tai Hobbit tinh tường của chú cũng chú ý đến mọi tiếng động khẽ khác trong vùng rừng xung quanh họ. Chú đã ghi nhận một điều, trong suốt câu chuyện, cái tên Gollum không hề được nhắc đến dù chỉ một lần. Chú lấy làm mừng, cho dù chú vẫn có cảm giác rằng hy vọng không phải nghe thấy nó lần nào nữa là quá ảo tưởng. Chú cũng sớm nhận ra rằng, tuy họ đang đi một mình, nhưng vẫn còn rất nhiều người nữa ở rất gần: không chỉ có Damrod và Mablung thoắt ẩn thoắt hiện trong những bóng cây phía trước, mà còn có nhiều người khác ở cả hai bên, tất thảy đều đang thoăn thoắt và bí mật đi đến một nơi định trước nào đó.

Một lần, chú bất chợt quay lại nhìn về phía sau, như thể có cơn nổi gai ốc trên da mách bảo chú đang bị theo dõi, và chú nghĩ mình vừa thoáng thấy một hình thù sẫm màu nhỏ bé đang lẩn ra sau một thân cây. Chú mở miệng định nói nhưng đã kịp ngậm lại. “Mình vẫn không chắc lắm,” chú tự nhủ, “và tại sao mình lại phải nhắc họ về tên quỷ sứ già, trong khi họ đã quyết định quên gã đi? Mong sao mình cũng quên được!”

Và họ cứ thế đi tiếp, cho đến khi khu rừng trở nên thưa thớt hơn và mặt đất bắt đầu đổ xuống dốc hơn. Rồi họ lại tách khỏi con đường, về bên phải, và nhanh chóng tới một dòng sông nhỏ trong một khe núi hẹp: nó chính là dòng nước trào ra từ hồ nước tròn ở xa tít phía trên, giờ đã trở thành một dòng nước xiết, băng xuống qua bao sỏi đá trong lòng sông chẻ sâu dưới bóng nhựa ruồi và hoàng dương rợp kín. Nhìn về phía Tây, phía dưới, trong một vùng sáng mờ, có thể thấy những vùng đất thấp và những cánh đồng cỏ rộng, và xa hơn nữa, lấp lánh trong ánh mặt trời đang trôi về Tây, là con nước mênh mông của dòng Anduin.

“Tới đây, than ôi! tôi buộc phải làm một điều khiếm nhã đối với các cậu,” Faramir nói. “Tôi hy vọng các cậu sẽ thứ lỗi cho người cho tới giờ đã từ bỏ mệnh lệnh mà đổi lấy lòng hiếu khách khi không giết hoặc bắt trói các cậu. Thế nhưng vẫn còn một mệnh lệnh nghiêm cấm người lạ, kể cả người Rohan hiện đang chiến đấu cùng chúng tôi, nhìn thấy con đường mà giờ chúng ta sắp bước vào. Tôi sẽ phải bịt mắt các cậu lại.”

“Anh cứ việc,” Frodo nói. “Ngay cả người Tiên khi cần cũng phải làm vậy, và chúng tôi đã bịt mắt khi đi qua biên giới vùng đất Lothlórien đẹp đẽ. Gimli Người Lùn khó chịu về điều đó nhưng người Hobbit thì có thể chịu đựng được.”

“Nơi tôi sắp dẫn các cậu đến chẳng đẹp đẽ bằng,” Faramir nói “Thế nhưng tôi lấy làm mừng vì cậu sẵn lòng chấp nhận chứ không phải ép buộc.”

Anh ta cất tiếng gọi khẽ, ngay lập tức Mablung và Damrod bước ra khỏi đám cây và quay lại chỗ anh ta. “Hãy bịt mắt những người khách này lại,” Faramir nói. “Hãy bịt thật chắc chắn nhưng đừng làm họ khó chịu. Cũng đừng trói tay họ. Họ sẽ hứa là không cố nhìn. Tôi có thể tin tưởng họ sẽ tự giác nhắm mắt, thế nhưng con mắt sẽ chớp nếu bàn chân vấp ngã. Hãy dẫn họ để họ đừng hụt bước.”

Dùng hai chiếc khăn màu xanh những người cận vệ bịt mắt hai chàng Hobbit lại, và kéo mũ trùm xuống tới gần sát miệng họ; rồi họ nhanh chóng cầm lấy tay mỗi người dẫn đi. Tất cả những gì Frodo và Sam biết về dặm đường cuối cùng ấy chỉ do họ đoán mò trong bóng tối. Sau một hồi họ nhận ra mình đang đi trên một con dốc đổ xuống; chẳng lâu sau nó thu hẹp đến nỗi họ buộc phải đi hàng một, cọ vào vách đá ở cả hai bên; hai người cận vệ đi sau dùng tay giữ chặt vai họ để hướng họ đi. Thỉnh thoảng họ bước vào những vùng khó đi, và thấy mình được nhấc lên trong ít lâu, rồi lại được đặt xuống. Tiếng nước chảy lúc nào cũng ồn ào bên phải họ, mỗi lúc càng gần hơn và ồn ào hơn. Cuối cùng họ dừng chân. Mablung và Damrod xoay họ mấy vòng thật nhanh làm họ mất hết cảm giác về phương hướng. Họ trèo lên phía trên một chút: không khí ở đây có vẻ lạnh và tiếng dòng suối khuất dần. Rồi họ được nhấc lên và mang xuống bên dưới, xuống rất nhiều bậc thang, và đi vòng qua một góc đường. Đột nhiên họ lại nghe tiếng suối, giờ rất ồn ã, ào ạt và tung tóe. Dường như nó ở khắp xung quanh, họ cảm thấy như có cơn mưa phùn trên tay, trên má. Cuối cùng họ lại được đặt xuống. Họ cứ đứng vậy trong ít lâu, hơi sợ hãi trong cảnh mù lòa, không biết mình đang ở đâu; và chẳng có ai lên tiếng.

Rồi giọng Faramir cất lên ngay phía sau. “Cho họ nhìn đi!” anh ta nói. Hai tấm khăn được tháo ra cùng mũ trùm kéo về phía sau, họ hấp háy mắt và thở hắt ra kinh ngạc.

Họ đang đứng trên một sàn đá bóng loáng ướt nước, thực tế là bậc thềm trước một cổng vòm đục thô vào đá, đứng tối sầm đằng sau. Thế nhưng ở trước mặt một màn nước mỏng đang buông xuống, gần đến nỗi Frodo có thể vươn tay chạm vào nó. Nó nhìn về phía Tây. Ánh hoàng hôn đỏ rực là là phía sau chiếu qua màn nước vỡ ra thành muôn vàn tia run rẩy, màu sắc lấp lánh. Cảnh tượng như thể họ đang đứng trước ô cửa sổ một tòa tháp tiên, buông tấm rèm dệt bởi những sợi bạc, sợi vàng, và cả hồng ngọc, bích ngọc, thạch anh tím, tất cả được thắp bừng một ngọn lửa không bao giờ tắt.

“Ít ra thì chúng ta đã tình cờ đến đúng lúc để thưởng cho sự kiên nhẫn của các cậu,” Faramir nói. “Đây là Cửa Sổ Hoàng Hôn, Henneth Annûn, dòng thác đẹp nhất Ithilien, vùng đất của rất nhiều nguồn suối. Không nhiều người lạ từng có cơ hội nhìn thấy nó. Thế nhưng lại chẳng có tòa sảnh vua chúa nào ở phía sau để sánh với nó cả. Giờ hãy vào nhìn xem!”

Mặt trời lặn dần trong lúc anh ta nói, ánh lửa cũng lụi dần trong dòng nước chảy. Họ quay người và chui qua cổng vòm thấp hiểm trở. Ngay lập tức họ nhận thấy mình đang ở bên trong một căn phòng đá, rộng và lởm chởm, trần mái khum khum gồ ghề. Vài ngọn đuốc được thắp lên, hắt ánh sáng mờ nhạt lên những bức vách lấp lánh. Có rất nhiều người đã tập trung sẵn ở đó. Những người khác cũng đang đến, cứ hai hoặc ba người một, xuyên qua ô cửa hẹp tăm tối một bên vách. Khi mắt bắt đầu quen dần với bóng tối, hai chàng Hobbit nhận thấy cái hang này rộng hơn họ tưởng và chất đầy vũ khí lương thực.

“Đây là nơi trú ẩn của bọn tôi,” Faramir nói. “Không phải là một nơi quá thoải mái, nhưng ở đây các cậu có thể ngủ qua đêm nay một cách bình yên. Ít nhất thì nó cũng khô ráo, và có cả đồ ăn, cho dù không có lửa. Đã có thời dòng nước chảy xuống xuyên qua lòng hang này và đổ ra qua cổng vòm kia, nhưng giờ dòng đã bị nắn lại chảy qua khe núi phía trên bởi bàn tay của người xưa, và nước đổ xuống thành thác cao gấp đôi qua những vách đá tít trên cao. Mọi con đường dẫn vào hang đều bị bít lại để chặn nước vào cũng như mọi thứ khác, chỉ chừa lại duy nhất một. Giờ chỉ có hai lối ra: con đường mà các cậu được dẫn vào trong lúc bịt mắt ở đằng kia, và con đường xuyên qua tấm rèm Cửa Sổ xuống vũng nước sâu lởm chởm đầy lưỡi dao đá. Giờ các cậu hãy nghỉ ngơi đôi chút, cho đến lúc bữa tối được dọn ra.”

Hai chàng Hobbit được dẫn vào một góc và được dành cho một cái giường thấp để nằm nếu muốn. Trong khi đó những người khác tất bật khắp lòng hang, lặng lẽ và nhanh nhẹn nhưng trật tự. Những mặt bàn nhẹ được mang đến từ vách hang, đặt lên giá đỡ, đồ đạc được bày biện bên trên. Đa phần những thứ này đều đơn giản không trang trí, nhưng tất cả đều được chế tác đẹp đẽ: những khay tròn, những bát đĩa bằng gốm nâu tráng men hay gỗ hoàng dương bào nhẵn, thảy đều bóng bảy và sạch sẽ. Đây đó còn có chén hay chậu bằng đồng thau bóng loáng; và một chiếc cốc bằng bạc nguyên chất được đặt tại chỗ ngồi của Chỉ Huy ngay chính giữa bàn trong cùng.

Faramir đi lại giữa đám người, dừng chân hỏi han bằng giọng nhẹ nhàng mỗi lần có ai đi vào. Vài nguời đã quay lại sau khi truy đuổi bọn miền Nam; những người khác, ở lại trinh sát khu vực quanh con đường, về đến nơi sau cùng. Họ đã tính đủ số tất cả lũ người miền Nam, chỉ trừ con mûmak khổng lồ: chẳng ai biết chuyện gì đã xảy ra với nó. Không có động tĩnh nào từ phía kẻ thù được ghi nhận; thậm chí còn không có lấy một tên gián điệp Orc.

“Ngươi không bắt gặp hay nghe thấy gì sao, Anborn?” Faramir hỏi người về sau cùng.

“Không, thưa chỉ huy,” anh ta nói. “Chí ít là không có Orc. Thế nhưng tôi đã thấy, hoặc nghĩ mình đã thấy, một thứ gì đó khá kỳ lạ. Khi đó trời nhá nhem tối, thời điểm mà con mắt thường khiến mọi thứ trông lớn hơn. Vậy nên có thể nó chỉ là một con sóc không hơn.” Đến đây Sam vểnh tai lên nghe ngóng. “Song nếu vậy thì đó là một con sóc đen, và tôi không nhìn thấy đuôi nó. Nó trông như một cái bóng dưới đất, và nó vụt nấp vào sau một thân cây khi tôi đến gần, rồi trèo lên nhanh như sóc. Vì chỉ huy không cho phép chúng tôi giết hại động vật hoang vô ích, và nó có vẻ là thú hoang, nên tôi không bắn mũi tên nào. Dù sao thì cũng quá tối khó mà bắn trúng, và con vật đó đã chìm vào bóng tối lá cây chỉ trong nháy mắt. Tuy vậy tôi vẫn nán lại thêm chút nữa, bởi chuyện này có vẻ lạ lùng, rồi sau đó khẩn trương quay trở về. Trong lúc quay lại tôi nghĩ mình nghe thấy thứ đó rít lên với tôi phía trên đầu. Có lẽ nó là một con sóc lớn. Dưới bóng tối của Kẻ Không Tên, có lẽ một số loài thú rừng Âm U đang lang thang đến những khu rừng của chúng ta. Người ta vẫn hay nói ở đó có sóc đen.”

“Có lẽ,” Faramir nói. “Nhưng nếu vậy, đó sẽ là một điềm xấu. Chúng ta không muốn những thứ đào tẩu khỏi rừng Âm U đến Ithilien.” Sam tưởng như anh ta vừa nói vừa liếc nhanh về phía hai chàng Hobbit; nhưng chú chẳng nói gì. Trong suốt một lúc chú và Frodo chỉ nằm đó nhìn ánh đuốc và những người vừa đi qua đi lại thì thầm nói với nhau. Rồi đột nhiên Frodo chìm vào giấc ngủ.

Sam vật vã với chính mình, tự tranh cãi theo các hướng. “Có thể anh ta ổn thôi,” chú nghĩ, “nhưng cũng có thể là không. Lời hay vẫn có thể che tâm xấu.” Chú ngáp. “Mình có thể ngủ suốt một tuần, và nhờ vậy mình sẽ khá hơn. Mà mình có thể làm gì, nếu cứ tỉnh thế này, một mình, với cả đội Người Lớn khắp xung quanh? Chẳng gì hết Sam Gamgee ạ; nhưng dù thế nào thì mi cũng phải cố mà tỉnh.” Và bằng cách nào đó, chú đã tỉnh được. Ánh sáng tắt dần phía cửa hang, còn tấm màn nước màu xám cũng mờ đi rồi chìm vào bóng đêm đang dồn đến. Chỉ có tiếng nước là vẫn vậy, chẳng hề thay đổi điệu nhạc của mình, dù sáng hay chiều hay tối. Nó róc rách và thì thầm về giấc ngủ. Sam chống đốt ngón tay lên mắt.

Giờ thì có thêm nhiều đèn đuốc đang được thắp lên. Một thùng rượu được khui ra, nhiều thùng chứa được bật nắp. Mọi người đang hứng nước từ dòng thác, vài người đang rửa tay trong những chậu nước. Một chiếc bát đồng lớn và một mảnh vải trắng được đưa đến để Faramir rửa ráy.

“Hãy đánh thức những vị khách của chúng ta,” anh ta nói, “và mang nước cho họ. Đến giờ ăn rồi.”

Frodo ngồi dậy vừa ngáp vừa vươn người. Sam, không quen được phục vụ, ngạc nhiên nhìn người đàn ông cao lớn đang cúi mình, bưng chậu nước trước mặt chú.

“Làm ơn đặt nó xuống đất, thưa anh!” chú nói. “Vậy sẽ dễ dàng hơn cho cả tôi lẫn anh.” Rồi trước sự sửng sốt và thích thú của những Con Người xung quanh, chú nhúng cả cái đầu vào nước lạnh rồi táp nước lên cổ và tai.

“Vùng đất của anh có tập quán rửa đầu trước bữa tối à?” người đàn ông phục vụ hai chàng Hobbit hỏi.

“Không, trước bữa sáng,” Sam trả lời. “Nhưng đối với những ai thiếu ngủ, nước lạnh trên cổ cũng giống như mưa tưới lên rau diếp héo vậy. Được rồi! Giờ tôi có thể thức đủ lâu để ăn chút gì đó rồi.”

Sau đó họ được dẫn tới ngồi bên cạnh Faramir: chỗ của họ là những thùng gỗ phủ mấy tấm đá, cao hơn băng ghế cho Người, đủ cho họ được thoải mái. Trước khi ăn, Faramir và toàn bộ đội quân quay người hướng mặt về phía Tây rồi mặc niệm trong chốc lát. Faramir ra hiệu cho Frodo và Sam rằng họ cũng nên làm giống như vậy.

“Bọn tôi vẫn luôn làm vậy,” anh ta nói trong lúc họ ngồi xuống, “bọn tôi nhìn về nơi Númenor từng tồn tại, xa hơn nữa đến nơi Quê Tiên hiện đang tồn tại, và xa hơn cả Quê Tiên đến chốn sẽ còn tồn tại vĩnh viễn. Các cậu không có tục lệ nào như vậy trong bữa ăn ư?”

“Không,” Frodo vừa trả lời vừa cảm thấy mình thật thô lỗ và quê mùa hết sức. “Thế nhưng nếu chúng tôi là khách, chúng tôi sẽ cúi chào chủ nhà, và sau khi ăn uống xong, chúng tôi sẽ đứng lên cảm ơn.”

“Việc đó bọn tôi cũng làm,” Faramir nói.

Sau cả một thời gian dài chỉ biết đi rồi hạ trại, sau biết bao ngày lang thang trong chốn hoang vu cô độc, bữa tối này dường như là một bữa tiệc đối với hai chàng Hobbit: họ được uống thứ rượu màu vàng nhạt mát lạnh và thơm phức, họ được ăn bánh mì phết bơ, thịt muối, hoa quả khô, và một loại pho mát màu đỏ rất ngon, bằng đôi tay sạch sẽ, dao và đĩa cũng sạch sẽ. Cả Frodo lẫn Sam đều không từ chối bất cứ thứ gì được mời, cả những suất ăn thứ hai hoặc thậm chí thứ ba. Rượu chảy trong mạch máu và đôi tay đôi chân mệt mỏi, họ cảm thấy tim mình chưa từng vui mừng và bình yên hơn thế kể từ lúc rời khỏi vùng đất Lórien.

Khi tất cả đều xong xuôi, Faramir dẫn họ tới một góc lõm vào cuối hang, được màn rủ che đi một phần; bên trong đã bố trí sẵn một ghế tựa và hai ghế đẩu. Một ngọn đèn nhỏ bằng đất nung cháy leo lét trong một hốc đá.

“Có lẽ các cậu đang mong được ngủ sớm,” anh ta nói, “đặc biệt là Samwise tốt bụng, người không chịu nhắm mắt chừng nào chưa được ăn - không biết là do sợ bị cùn mất cơn đói lòng cao quý, hay sợ tôi. Thế nhưng đi ngủ quá sớm sau bữa ăn là một việc không tốt, nhất là khi đã đói ăn lâu ngày. Chúng ta hãy nói chuyện một lát. Chắc hẳn có rất nhiều điều để kể về cuộc hành trình của các cậu từ Thung Đáy Khe. Và bản thân các cậu có lẽ cũng muốn biết vài điều về chúng tôi và vùng đất các cậu đang đứng. Hãy kể về anh trai Boromir của tôi, về ông già Mithrandir, và về cả những cư dân đẹp đẽ rừng Lothlórien.”

Frodo không còn cảm thấy buồn ngủ nữa và cậu rất sẵn lòng nói chuyện. Nhưng hơi men và đồ ăn, dù có khiến cậu thoải mái đến đâu, vẫn không khiến cậu đánh mất hết sự thận trọng của mình. Sam đang tươi tỉnh và còn khẽ hát, nhưng khi Frodo lên tiếng ban đầu chú vừa lòng chỉ lắng nghe, thỉnh thoảng mới chen vào những tiếng tỏ vẻ đồng tình.

Frodo kể rất nhiều chuyện, song cậu luôn lái vấn đề ra khỏi nhiệm vụ của Hội Đồng Hành và chiếc Nhẫn, mà tập trung nhiều vào những hành động anh dũng của Boromir qua bao chặng gian nan, từ lúc chạm trán lũ sói hoang, lạc trong cơn bão tuyết dưới đỉnh Caradhras, cho đến lúc họ đi vào Moria nơi Gandalf ngã xuống. Faramir xúc động nhất trước câu chuyện về trận chiến trên cầu.

“Boromir hẳn đã rất tức tối khi phải chạy khỏi lũ Orc,” anh ta nói, “thậm chí là chạy khỏi thứ ác liệt mà cậu kể, tên Balrog - mặc dù anh ấy vẫn là người chạy cuối cùng.”

“Anh ấy là người cuối cùng,” Frodo nói, “nhưng Aragorn bị buộc phải dẫn dắt bọn tôi. Chỉ một mình anh ấy biết đường sau khi Gandalf không còn nữa. Thế nhưng nếu không phải lo lắng cho đám dân nhỏ bé bọn tôi, anh ấy và Boromir chắc đã không bỏ chạy như vậy.”

“Có lẽ, có thể sẽ hay hơn nếu Boromir ngã xuống đó cùng Mithrandir,” Faramir nói, “để khỏi phải đối mặt với số mệnh đã đợi sẵn ở thác Rauros.”

“Có lẽ. Nhưng giờ hãy kể cho tôi câu chuyện của anh đi,” Frodo nói, một lần nữa lại lái câu chuyện đi hướng khác. “Bởi tôi muốn hiểu nhiều hơn về Minas Ithil, Osgiliath và cả Minas Tirith thành phố trường tồn. Có hy vọng nào cho thành phố trong cuộc chiến trường kỳ của các anh không?”

“Hy vọng nào ư?” Faramir nói. “Đã lâu quá rồi kể từ khi chúng tôi còn có hy vọng nào. Thanh kiếm của Elendil, nếu nó thực sự trở lại, có thể sẽ nhen nhóm lên phần nào, nhưng tôi không nghĩ nó sẽ làm được gì hơn là tạm hoãn những ngáy tháng tăm tối lại, trừ khi có thêm những hỗ trợ không tính trước từ người Tiên và Con Người. Bởi Kẻ Thù đang mạnh lên còn bọn tôi thì đang yếu đi. Bọn tôi là một tộc người đang tàn lụi, một mùa thu không có mùa xuân.

“Người Númenor đã định cư trên một dải đất dài dọc miền duyên hải hoặc trông ra biển trên Lục Địa Lớn, thế nhưng đa phần bọn họ đã trở nên tà ác và điên rồ. Nhiều người đã mê đắm Bóng Tối và tà thuật; nhiều người trở nên biếng nhác và an phận; và nhiều người khác lại đánh lẫn nhau, cho đến khi họ bị những kẻ hoang dã chế ngự khi đã trở nên yếu ớt.

“Nói vậy không có nghĩa tà thuật đã từng được thực hành ở Gondor, hay Kẻ Không Tên từng được vinh danh ở đó; sự thông thái cùng cái đẹp ngày xưa từ phương Tây đưa về đã tồn tại dài lâu trong vương quốc của những người nối dõi Elendil Anh Tuấn và nay vẫn còn lưu lại đó. Song dù vậy thì chính Gondor đã tự đưa nó đến bờ suy tàn, từng chút từng chút rơi vào mục ruỗng, và luôn cho rằng Kẻ Thù đã ngủ quên, dù hắn mới chỉ bị đày đi chứ chưa hề bị tiêu diệt.

“Cái chết lúc nào cũng hiện diện quanh đây, bởi người Númenor, như thói quen ở vương quốc cổ xưa, vương quốc đã mất chính vì cớ đó, vẫn khao khát cuộc sống bất tử bất biến. Vua chúa xây dựng lăng mộ còn lộng lẫy hơn cả nhà cho người sống, và coi trọng những cái tên cổ trong phả hệ dòng dõi hơn cả tên con cái. Những vị chúa không con ngồi trong những căn sảnh già nua đắm đuối chiêm ngưỡng tấm quốc huy; những con người héo tàn luyện đơn trong những căn phòng bí mật, hay đọc tinh tú trên những tòa tháp cao lạnh lẽo. Và vị vua cuối cùng dòng dõi Anárion đã không để lại người nối dõi.

“Thế nhưng dòng quốc quản lại thông thái và may mắn hơn. Thông thái hơn bởi họ đã tuyển thêm sức mạnh cho dân tộc tôi từ người miền biển cường tráng, và từ người miền núi rắn rỏi trên dãy Ered Nimrais. Họ cũng đã hòa hoãn với những dân tộc miền Bắc kiêu hãnh, xưa kia thường tấn công chúng tôi, những người gan dạ ghê gớm, song cũng là họ hàng xa với chúng tôi, không giống như lũ người miền Đông hoang dã hay lũ người Haradrim tàn bạo.

“Rồi đến thời Cirion Quốc Quản đời thứ Mười hai (cha tôi là đời thứ hai mươi sáu), họ đã cưỡi ngựa đến trợ giúp chúng tôi, và trên Đồng Celebrant rộng lớn họ đã tiêu diệt kẻ thù đang chiếm đoạt những tỉnh phía Bắc của chúng tôi. Họ là người Rohirrim, như tên chúng tôi gọi họ, chủ nhân loài ngựa, và chúng tôi đã nhượng cho họ những cánh đồng Calenardhon mà kể từ đó được gọi là Rohan; bởi vùng đất đó từ lâu thưa thớt bóng người. Rồi họ trở thành đồng minh của chúng tôi, và luôn trung tín với chúng tôi, hỗ trợ chúng tôi mỗi lúc khó khăn, canh gác vùng biên cương phía Bắc của chúng tôi và Cửa Núi Rohan.

“Họ học hỏi những gì họ muốn từ tri thức và tác phong của chúng tôi, các lãnh chúa của họ sử dụng ngôn ngữ chúng tôi những lúc cần thiết; song họ giữ lại đa phần cung cách cha ông họ, cùng ký ức của riêng họ, và họ nói với nhau bằng thứ tiếng riêng của miền Bắc. Chúng tôi yêu mến họ: những người đàn ông cao lớn cùng những người đàn bà đẹp đẽ, cả hai đều quả cảm như nhau, tóc vàng, mắt sáng, và mạnh mẽ, họ khiến chúng tôi nhớ lại thời trai tráng của Con Người, bởi Con Người xưa đều như vậy vào thuở Cựu Niên. Thực tế những nhà am tường tích truyện kể rằng từ xa xưa họ đã có mối liên hệ với chúng tôi, rằng gốc rễ của họ cũng bắt nguồn từ Ba Gia Tộc như người Númenor thuở lập địa; nhưng có lẽ không phải là trực hệ của Hador Tóc Vàng, Bạn Tiên, mà là họ hàng của người, những kẻ đã từ chối lời kêu gọi, không vượt Đại Dương đi về phương Tây.

“Đây là cách chúng tôi gọi Con Người trong tích truyện của chúng tôi, phân biệt giữa Người Cao, hay Người Phương Tây, chính là người Númenor; và Người Trung, Người Bóng Chiều, tức là người Rohirrim và họ hàng của họ hiện vẫn sinh sống trên miền Bắc; và Người Hoang, Người Bóng Tối.

“Song giờ đây, nếu người Rohirrim đã trở nên giống chúng tôi hơn về nhiều mặt, tài nghệ hơn và ôn hòa hơn, thì chúng tôi cũng đã trở nên giống họ hơn, và chẳng thể tự nhận danh hiệu Người Cao được nữa. Chúng tôi đã trở thành Người Trung, Người Bóng Chiều, nhưng với những ký ức khác. Bởi cũng giống như người Rohirrim, chúng tôi giờ ham thích chiến tranh và lòng quả cảm chỉ vì chính chúng, coi đó là một trò tiêu khiển đồng thời cũng là mục đích; và mặc dù chúng tôi vẫn cho rằng một chiến binh cần phải có nhiều tài khéo và kiến thức hơn là chỉ biết sử dụng thành thạo vũ khí và giết chóc, nhưng chúng tôi vẫn coi trọng chiến binh hơn nghệ nhân của những nghề khác. Đó là nhu cầu của thời đại chúng tôi. Điều đó thậm chí cũng đúng đối với anh trai tôi, Boromir: một người dũng mãnh, nhờ vậy được coi là người con ưu tú nhất của Gondor. Và anh thực sự rất can đảm: không người thừa kế Minas Tirith nào luôn kiên cường trong lao khổ suốt nhiều năm như anh ấy, luôn xông lên đầu chiến trận nhiều như anh ấy, hay thổi chiếc Đại Tù Và hùng tráng hơn anh ấy.” Faramir thở dài rồi im lặng một hồi lâu.

“Anh không nói nhiều về người Tiên trong tất cả những câu chuyện của mình, thưa anh,” Sam lên tiếng, đột nhiên thấy có can đảm. Chú đã nhận thấy có vẻ Faramir nhắc đến người Tiên với lòng tôn kính, và chính điều này chứ không phải vẻ lịch thiệp, hay đồ ăn thức uống của anh ta, đã chiếm được lòng tin và làm dịu bớt những mối ngờ vực của chú.

“Đúng là không, cậu Samwise à,” Faramir nói, “bởi tôi không hiểu biết tích truyện về người Tiên. Nhưng cậu vừa nhắc đến một khía cạnh khác đã thay đổi trong chúng tôi, khi từ Númenor xuống tới Trung Địa. Bởi có lẽ cậu cũng biết - nếu Mithrandir tham gia hội đồng hành cùng các cậu và các cậu đã nói chuyện với Elrond - rằng các Edain, Tổ Tiên của người Númenor, đã chiến đấu bên cạnh người Tiên trong những cuộc chiến tranh đầu tiên, và được thưởng món quà là vương quốc giữa Đại Dương, rất gần Quê Tiên. Thế nhưng ở Trung Địa này Con Người và Tiên đã trở nên ghẻ lạnh nhau trong thời kỳ tăm tối, bởi mưu mô của Kẻ Thù, và bởi những thay đổi chậm chạp qua thời gian, khiến cả hai loài đều dấn bước xa hơn trên những con đường chia nhánh. Con Người giờ đây sợ hãi và nghi kỵ người Tiên, song lại biết quá ít về họ. Còn người Gondor chúng ta đã trở thành giống như bao Con Người khác, như người Rohan, họ một mặt là kẻ thù của Chúa Tể Hắc Ám nhưng mặt khác lại xa lánh Tiên và luôn nói về khu Rừng Vàng với nỗi khiếp đảm.

“Song trong số chúng tôi vẫn có người quan hệ với người Tiên mỗi dịp có thể, và đôi khi lại có người bí mật lẻn tới Lórien, nhưng hiếm khi nào thấy trở lại. Không phải tôi. Bởi giờ đây tôi cho rằng sẽ rất nguy hiểm cho bất cứ người trần nào muốn tìm đến với Cựu Tộc. Dù vậy tôi vẫn ghen tị với các cậu vì đã được nói chuyện cùng Phu Nhân Trắng.”

“Phu Nhân rừng Lórien! Galadriel!” Sam thốt lên. “Anh nên gặp người, phải rồi, anh rất nên, thưa anh. Tôi chỉ là một người Hobbit, và làm vườn là nghề nghiệp của tôi khi còn ở nhà, thưa anh, nếu anh hiểu ý tôi, tôi không thạo thơ phú lắm - không thạo sáng tác: chỉ thỉnh thoảng vài giai điệu khôi hài nào đó thôi, anh hiểu đấy, không phải thơ ca thực sự - vậy nên tôi chẳng thể nói rõ ý của tôi cho anh. Muốn kể cho đúng phải hát lên. Anh phải gặp Sải Chân Dài, tức là Aragorn, hoặc ông Bilbo để nghe chuyện đó. Nhưng ước gì tôi cũng có thể sáng tác được một bài ca về người. Người đẹp lắm, thưa anh! Đáng yêu lắm! Lúc thì là một cây đại thụ nở đầy hoa, lúc thì lại giống một bông thủy tiên trắng nhỏ nhắn và mảnh dẻ. Cứng rắn như kim cương, mềm mại như ánh trăng. Ấm áp như nắng trời, lạnh lẽo như sương giá đêm sao. Kiêu hãnh và xa xôi như núi tuyết, và hân hoan hơn mọi thiếu nữ tôi từng thấy cài hoa cúc trên mái tóc độ xuân thì. Những điều đó nghe thật vô nghĩa và chẳng nói được điều tôi định nói.”

“Vậy bà ấy hẳn phải đáng yêu lắm,” Faramir nói. “Đẹp một cách nguy hiểm.”

“Tôi không biết thế nào là nguy hiểm,” Sam nói. “Tôi nhận thấy rằng người ta mang mối nguy hiểm của chính mình vào Lórien, và tìm thấy nó ở đó bởi vì họ đã mang theo nó. Thế nhưng anh cũng có thể gọi người là nguy hiểm, bởi bản thân người quá mạnh mẽ. Anh, chính anh có thể sẽ tan thành từng mảnh khi gặp người, như con tàu đâm vào dải đá ngầm; hoặc chết chìm, như người Hobbit dưới dòng sông. Thế nhưng chẳng thể trách cứ đá ngầm hay dòng sông. Còn Boro…” Chú ngừng lại trong khi khuôn mặt bắt đầu đỏ bừng.

“Sao? Có phải cậu định nói còn Bormir không?” Faramir hỏi. “Cậu định nói gì? Anh ấy mang theo mối nguy hiểm của mình vào đó sao?”

“Phải, thưa anh, xin anh thứ lỗi, dù anh trai anh là một người rất cừ, nếu cho phép tôi được nói. Thế nhưng anh quả là một người tinh ý. Tôi đã theo dõi và nghe ngóng Boromir, từ Thung Đáy Khe cho đến suốt chặng đường - để chăm sóc chủ nhân của tôi, chắc anh sẽ hiểu cho, chứ không hề có ý định làm hại gì đến Boromir - và theo quan điểm của tôi, lúc ở Lórien anh ấy lần đầu tiên đã nhận thức được rõ ràng điều tôi đoán được từ trước: anh ấy muốn gì. Ngay từ giây phút đầu tiên nhìn thấy nó, Boromir đã thèm muốn chiếc Nhẫn của Kẻ Thù!”

“Sam!” Frodo thất kinh hét lên. Cậu đã chìm sâu vào những suy tư riêng trong suốt một lúc lâu, và dù đã bất chợt tỉnh ra nhưng vẫn là quá muộn.

“Cứu tôi với!” Sam nói, khuôn mặt chuyển sang trắng bệch, rồi lại chuyển sang đỏ như mồng gà. “Tôi lại thế rồi! Cái đồ nhà mi miệng cứ há ắt thành vạ, Bõ Già đã từng nói vậy với tôi, và ông nói đúng quá. Ôi trời, ôi trời ơi!

“Giờ thì thế này nhé, thưa anh!” Chú quay lại đối mặt với Faramir bằng tất cả dũng khí mà chú vận nổi. “Anh đừng có đi lợi dụng cậu chủ tôi chỉ vì người hầu của cậu ấy chẳng hơn gì một thằng ngốc. Anh đã nói rất hay ho từ đầu đến cuối, khiến tôi mất cảnh giác, nào là Tiên và đủ thứ nữa. Thế nhưng bọn tôi tâm niệm nói hay phải đi đôi với làm hay. Giờ là cơ hội để anh thể hiện phẩm chất của mình rồi đấy.”

“Ra vậy,” Faramir nói chậm rãi và nhẹ nhàng, nở nụ cười kỳ lạ. “Đó chính là lời giải cho mọi câu đố! Chiếc Nhẫn Chúa vốn bị cho là đã biến mất khỏi thế giới. Và Boromir đã cố chiếm đoạt nó bằng vũ lực ư? Rồi các cậu đã trốn thoát? Rồi chạy biết bao đường đất - và đến với tôi! Và ở đây giữa vùng hoang dã tôi đã nắm được các cậu: hai người tí hon, giữa một đội quân người sẵn sàng đợi lệnh tôi, cùng chiếc Nhẫn quý hơn mọi chiếc Nhẫn. Quả là một vận may không ngờ! Cơ hội để Faramir, Chỉ Huy ở Gondor, thể hiện phẩm chất của mình! Ha!” Anh ta đứng dậy, cao lớn và dữ dội, đôi mắt xám lóe lên.

Frodo và Sam nhào dậy khỏi hai chiếc ghế đẩu rồi tựa lưng vào vách đá, đứng kề vai nhau, tay lần chuôi kiếm. Một bầu im lặng trùm lên họ. Mọi người trong hang đều ngừng lời, ngạc nhiên nhìn về phía họ. Thế nhưng Faramir lại ngồi xuống ghế và lặng lẽ cười, và rồi đột nhiên lại trở nên nghiêm nghị.

“Thương thay Boromir! Thử thách sao quá nghiệt ngã!” anh ta nói. “Cớ sao các cậu làm nỗi buồn trong tôi chẳng ngớt, hỡi hai người lạ mặt lang thang từ miền xa xôi, mang theo mối nguy của Con Người! Thế nhưng các cậu đánh giá Con Người kém hơn tôi đánh giá người Tí Hon. Bọn tôi là những người thành thật, người Gondor chúng tôi. Bọn tôi chẳng mấy khi đại ngôn, nhưng nói thì sẽ làm, hoặc sẽ chết trong khi cố gắng làm. Tôi đã nói tôi sẽ không lấy vật đó cho dù nó nằm ngay trên đường. Ngay cả nếu tôi là loại người khao khát vật này, và ngay cả dù tôi không biết rõ vật này là gì khi nói câu đó, thì tôi vẫn sẽ coi lời nói đó là một lời thề, và chấp nhận để nó ràng buộc.

“Nhưng tôi không phải người như vậy. Hoặc tôi đủ thông thái mà biết rằng có một vài mối nguy mà con người tốt nhất hãy tránh xa. Hãy bình tâm ngồi xuống! Và hãy yên lòng, Samwise. Giả như đó là sai lầm của cậu, thì hãy nghĩ số mệnh đã buộc phải xảy ra như vậy. Trái tim cậu khôn ngoan không kém chân thành, và nhìn nhận tinh tường hơn cả mắt cậu. Vì cho dù chuyện này có vẻ kỳ lạ, nhưng lời kể đó sẽ an toàn với tôi. Điều đó thậm chí còn có thể giúp đỡ người chủ mà cậu hết mực thương yêu. Điều đó sẽ đem lại tốt lành cho cậu ấy, nếu việc này nằm trong quyền hạn của tôi. Vậy nên hãy yên lòng. Thế nhưng đừng bao giờ nói to tên nó thêm lần nào nữa. Một lần là đủ rồi.”

Hai chàng Hobbit lặng lẽ trở lại chỗ ngồi. Còn những người khác quay lại với đồ uống và câu chuyện nói dở, nghĩ rằng chỉ huy của họ chỉ đùa giỡn đôi chút với những người khách nhỏ bé, và giờ thì đã kết thúc.

“Frodo à, rốt cục thì giờ đây chúng ta cũng đã hiểu nhau,” Faramir nói. “Nếu đúng là cậu đã nhận về mình thứ này, và miễn cưỡng, do đòi hỏi của người khác, thì cho phép tôi được bày tỏ sự thương cảm và lòng kính trọng của mình. Và kinh ngạc nữa: cậu vẫn giấu mà không sử dụng đến nó. Với tôi cậu là một giống người mới và cả một thế giới mới. Tất cả chủng người của cậu có đều như vậy không? Vùng đất của cậu chắc hẳn là một vương quốc yên bình thỏa mãn lắm, và ở đó chắc hẳn những người làm vườn đều được trọng vọng.”

“Không phải thứ gì ở đó cũng đều tốt,” Frodo nói, “nhưng hiển nhiên là những người làm vườn đều được trọng vọng.”

“Nhưng ở đó người ta chắc sẽ dần mệt mỏi, ngay cả trong vườn, cũng giống như vạn vật dưới Mặt Trời của thế giới này. Và các cậu đều đang ở cách xa quê hương, và vô cùng mệt mỏi vì đường sá. Đêm nay không thêm gì nữa đâu. Ngủ đi, cả hai cậu - hãy ngủ thật yên giấc nếu có thể. Đừng sợ! Tôi không muốn thấy nó, hay chạm vào nó, hay muốn biết nhiều hơn những gì tôi đã biết (mà vậy là quá đủ rồi), vì sợ rằng hiểm nguy có thể sẽ giăng bẫy tôi, và trong bài thử thách đó biết đâu tôi sẽ trượt xuống thấp hơn Frodo con trai Drogo. Giờ hãy đi nghỉ ngơi - nhưng trước tiên, nếu các cậu muốn, hãy cho tôi biết chỉ một điều này thôi, các cậu đang định đi đâu, và để làm gì. Bởi tôi phải canh chừng, chờ đợi, và ngẫm nghĩ. Thời gian đang trôi. Sáng mai mỗi người chúng ta sẽ phải đi theo những con đường đã định cho mình.”

Frodo đã thấy mình run rẩy khi nỗi sợ hãi đầu tiên trôi qua. Giờ đây nỗi mệt nhọc ghê gớm đang trùm lấy cậu như một đám mây. Cậu chẳng thể cưỡng lại hay che đậy được thêm nữa.

“Tôi đang phải tìm đường đến Mordor,” cậu nói giọng yếu ớt. “Tôi đang trên đường đến Gorgoroth. Tôi phải tìm ngọn Núi Lửa và ném thứ đó xuống vực Định Mệnh. Gandalf đã nói như vậy. Tôi không nghĩ mình còn có thể đến được đó nữa.”

Faramir chăm chú nhìn cậu suốt một hồi lâu trong sự kinh ngạc trang nghiêm. Rồi đột nhiên anh cúi xuống ôm lấy cậu, và nhẹ nhàng bế cậu lên, đưa cậu đến giường rồi đặt cậu nằm xuống đó, anh còn đắp chăn cho cậu ấm. Ngay lập tức cậu chìm luôn vào giấc ngủ sâu.

Một chiếc giường khác được đặt ngay bên cạnh cho chú người hầu. Sam chần chừ trong chốc lát, rồi cúi người thật thấp: “Chúc ngủ ngon, Chỉ Huy, vị chúa của tôi,” chú nói. “Anh đã tận dụng được cơ hội, thưa anh.”

“Vậy sao?” Faramir nói.

“Vâng thưa anh, và cũng đã thể hiện phẩm chất của mình: phẩm chất cao quý nhất.”

Faramir mỉm cười. “Quả là một bầy tôi hoạt ngôn, cậu Samwise ạ. Nhưng không: lời ca tụng từ những người đáng ca tụng có giá trị hơn tất thảy phần thưởng. Song việc này chẳng đáng được ca tụng đâu. Tôi không có tham vọng hay mong muốn làm khác những gì tôi đã làm.”

“À vâng, thưa anh,” Sam nói, “anh nói chủ nhân của tôi có phong thái Tiên, điều đó rất hay và đúng. Nhưng tôi có thể nói điều này: anh cũng có một phong thái nào đó, thưa anh, và điều đó khiến tôi nhớ đến, đến - à, Gandalf, đến những thầy phù thủy.”

“Có lẽ vậy,” Faramir nói. “Có thể từ mãi xa xôi mà cậu vẫn nhận biết được phong thái của người Númenor. Chúc ngủ ngon!”

CHƯƠNG VI AO CẤM

Frodo tỉnh giấc thì nhận thấy Faramir đang cúi người xuống cậu. Trong giây lát những sợ hãi trước đây lại dâng lên khiến cậu choàng dậy lùi vào một góc.

“Không có gì phải sợ đâu,” Faramir nói.

“Trời đã sáng rồi ư?” Frodo vừa nói vừa ngáp.

“Chưa đâu, nhưng đêm sắp hết rồi, và mặt trăng tròn đang lặn. Cậu có muốn ra ngắm không? Và tôi cũng có điều này muốn nghe lời khuyên của cậu. Tôi xin lỗi vì đã làm cậu thức giấc, nhưng cậu sẽ ra chứ?”

“Vâng,” Frodo vừa đứng dậy vừa khẽ rùng mình vì phải bỏ lại tấm chăn và mảnh da ấm áp. Không khí có vẻ lạnh trong lòng hang không còn lửa. Âm thanh dòng thác nghe thật ồn ã trong bầu tĩnh lặng. Cậu trùm áo khoác lên người rồi đi theo Faramir.

Đột nhiên, bằng một bản năng cảnh giác nào đó, Sam cũng bừng tỉnh. Đầu tiên chú nhận thấy giường cậu chủ trống không, rồi chú vùng đứng lên và nhìn thấy hai bóng đen, Frodo và một người đàn ông, in trên nền ô cổng vòm, giờ đang tắm trong luồng ánh sáng nhạt. Chú vội vã bám theo họ, lách qua từng hàng người đang ngủ trên những tấm đệm dọc vách hang. Khi đi ngang miệng hang chú nhận thấy Rèm Nước giờ đã biến thành một tấm màn lụa đính ngọc trai và bạc sợi chói lóa; những nhũ băng ánh trăng đang tan chảy. Nhưng chú không dừng lại ngắm, mà rẽ theo cậu chủ qua ô cửa hẹp bên vách hang.

Thoạt tiên họ đi dọc theo một lối đi tối đen, rồi lên rất nhiều bậc đá ẩm ướt, đến một chiếu nghỉ bằng phẳng xẻ vào đá hứng ánh sáng bầu trời lấp lánh trên cao qua một giếng trời vừa dài vừa sâu. Từ đây có hai cầu thang; một dường như dẫn đi tiếp, hướng lên phía bờ cao của dòng nước; còn cái kia rẽ về phía trái. Và họ đi theo lối đó. Nó uốn mình đi lên như dải cầu thang trong một tòa tháp cao.

* * *

Cuối cùng họ thoát được khỏi bóng tối trong lòng đá và nhìn xung quanh. Họ đang ở trên một tảng đá rộng phẳng lì không có lấy một bờ rào hay lan can nào. Bên phải họ, về hướng Đông, dòng nước tràn từ trên xuống, tung tóe qua bao nhiêu hiên đá, và rồi, lao xuống một dòng dốc đứng, nó đổ đầy lòng kênh đã mòn nhẵn một khối nước tối sẫm lốm đốm những bọt trắng, rồi cuồn cuộn dồn đến gần như ngay bên chân họ trước khi lao ra khỏi rìa đá mở ra ở phía trái họ. Có một người đang lặng lẽ đứng đó, ngay gần mép đá, chằm chằm nhìn xuống phía dưới.

Frodo quay lại dõi theo những dải nước bóng bẩy, uốn éo ngụp lặn. Rồi cậu ngước mắt lên và dõi nhìn về phía xa. Thế giới lặng im và lạnh lẽo, như thể bình minh đã ở gần lắm. Xa tít về phía Tây mặt trăng viên mãn đang chìm xuống, tròn trịa và sáng trắng. Màn sương nhợt nhạt lấp lóa giăng đầy vùng thung lũng rộng lớn bên dưới; một vịnh khói màu bạc khổng lồ, bên dưới cuồn cuộn chảy làn nước đêm lanh lẽo của dòng Anduin. Một vùng tối đen lùm lùm đằng xa, bên trong lóe lên, đây đó, những đốm sáng lạnh lẽo, sắc nét, xa xôi, và trắng nhởn như răng ma, những chóp đỉnh dãy Ered Nimrais, Dãy Núi Trắng của vương quốc Gondor, mang trên đỉnh băng tuyết vĩnh cửu.

Frodo đứng đó trên tảng đá cao suốt một lúc lâu, cơn rùng mình chạy xuyên người cậu, tự hỏi liệu ở đâu dưới vùng đất đêm mênh mông đó những người bạn đồng hành của cậu đang bước đi hay ngủ lại, hay đã nằm chết và được liệm trong sương mù. Tại sao cậu lại bị đưa tới đây, ra khỏi giấc ngủ quên lãng?

Sam cũng nóng lòng muốn có câu trả lời cho câu hỏi đó và chẳng thể ngăn mình khỏi lẩm bẩm, vì chú nghĩ những lời đó chỉ đến tai một mình cậu chủ: “Hiển nhiên quang cảnh rất đẹp, cậu Frodo ạ, thế nhưng trời lạnh thấu đến tận tim, đó là còn chưa nói đến tận xương cốt! Chuyện gì xảy ra vậy?”

Faramir nghe thấy liền trả lời. “Trăng tà trên Gondor. Ithil đẹp đẽ trên đường rời khỏi Trung Địa, nhìn lên những búp tóc bạc trắng của Mindolluin già. Cũng xứng đáng đổi lấy vài cơn rùng mình đấy. Thế nhưng tôi không đưa các cậu đến đây để ngắm cảnh - cho dù bản thân cậu thì không được mời, Samwise ạ, vì thế hãy coi đấy là hình phạt cho tính cảnh giác của cậu đi. Một hớp rượu sẽ chuộc được lỗi lầm đó đấy. Giờ hãy đến đây nhìn đi!”

Anh ta bước lên đứng cạnh người lính gác lặng lẽ ở trên mép đá tối tăm, Frodo cũng đi theo. Sam chùn lại. Chú đã đủ bất an khi đứng trên thềm đá cao và ẩm ướt này. Faramir và Frodo nhìn xuống. Họ thấy ở xa tít dưới kia dòng nước trắng đổ vào một khoảng trũng sủi bọt, rồi cuộn từng luồng xoáy tăm tối quanh một lòng chảo đá hình bầu dục, cho đến khi lại tìm được đường ra qua một ô cửa hẹp, và ồn ã chảy tung bọt đến những khúc suối bằng phẳng và êm ả hơn. Ánh trăng vẫn chiếu xiên xuống chân dòng thác, lấp lánh trên những gợn sóng trong lòng chảo. Lúc này Frodo nhận thấy có một hình thù nhỏ bé và đen đúa ở trên bờ phía gần hơn, thế nhưng đúng lúc cậu nhìn thấy, nó đã lặn xuống nước và biến mất đằng sau đoạn thác sôi sùng sục, khéo léo rẽ đôi dòng nước đen không khác gì một mũi tên hay viên đá sắc cạnh.

Faramir quay sang người đứng bên. “Giờ thì ngươi có thể nói nó là gì hả Anborn? Sóc hay chim bói cá? Trong những ao đêm ở rừng Âm U có chim bói cá đen không vậy?”

“Nó có thể là bất cứ con gì nhưng chắc chắn không phải chim,” Anborn trả lời. “Nó có tứ chi và lặn kiểu người; nó cũng rất thành thạo trong việc ấy. Nó âm mưu gì đây? Tìm đường lên phía sau Rèm Nước đến chỗ ẩn náu của chúng ta sao? Có vẻ như rốt cục thì chúng ta cũng đã bị phát hiện. Tôi đã mang cung, và tôi cũng đã đặt những tiễn thủ khác, cũng đều thiện xạ gần như tôi, ở phía bờ bên kia. Chúng tôi chỉ còn đợi lệnh của ngài là bắn, thưa Chỉ Huy.”

“Chúng tôi bắn nhé?” Faramir quay nhanh người về phía Frodo.

Frodo không trả lời ngay. Rồi “Không!” cậu nói. “Không! tôi xin anh đừng làm vậy.” Nếu Sam có đủ dũng khí, rất có thể chú đã nói “Đồng ý,” nhanh chóng và dõng dạc hơn nhiều. Chú không nhìn thấy gì, nhưng qua lời nói chú có thể đoán được họ đang nhìn thấy gì.

“Vậy là cậu biết thứ này là gì phải không?” Faramir nói. “Nào, giờ thì cậu đã thấy, vậy hãy nói cho tôi biết tại sao nên tha mạng nó. Trong tất cả những gì đã nói với nhau, cậu chưa từng một lần đề cập đến gã đồng hành chạy quanh quẩn này, và tôi đã quyết định tạm thời không nhắc đến gã. Gã có thể đợi đến khi bị bắt và giải tới trước tôi. Tôi đã lệnh cho những người thợ săn tinh tường nhất truy lùng gã, thế nhưng gã đã thoát được họ, và bọn họ chẳng nhìn thấy gã cho đến tận bây giờ, ngoại trừ Anborn đây, anh ta đã thấy gã một lần vào chập tối hôm qua. Nhưng giờ gã đã làm hành động xấc xược hơn nhiều so với việc đi bẫy thỏ trên cao nguyên: gã đã dám bén mảng đến Henneth Annûn, và gã sẽ phải đền mạng. Tôi lấy làm lạ trước sinh vật này: bí ẩn và láu cá là vậy, thế mà lại đến đây chơi đùa trong ao nước ngay trước cửa sổ của bọn tôi. Gã nghĩ con người ngủ cả đêm mà không cần đến lính canh ư? Tại sao gã lại như vậy?”

“Tôi nghĩ mình có hai câu trả lời,” Frodo nói. “Thứ nhất là, gã ít biết về Con Người, và dù gã láu cá đến đâu, thì nơi ẩn náu của các anh cũng quá kín đáo nên có lẽ gã còn không biết rằng có Con Người đang ở đây. Còn điều khác, tôi nghĩ gã bị lôi cuốn đến đây bởi một khao khát còn mãnh liệt hơn cả sự cảnh giác của gã.”

“Cậu nói gã bị lôi cuốn đến đây ư?” Faramir nói giọng thì thầm. “Có thể nào, chẳng lẽ là gã có biết gì về gánh nặng của cậu ư?”

“Dĩ nhiên là có. Gã đã giữ nó trong suốt bao nhiêu năm trời.”

“Gã đã giữ nó sao?” Faramir vừa nói vừa thở hắt ra ngạc nhiên. “Vấn đề này càng lúc càng nảy sinh những câu đố mới. Vậy ra gã đang theo đuổi nó ư?”

“Có thể. Nó rất quý giá đối với gã. Thế nhưng tôi không định nói đến điều đó.”

“Vậy sinh vật này còn tìm kiếm gì nữa?”

“Cá,” Frodo nói. “Nhìn kìa!”

Họ chăm chú nhìn xuống ao nước tối tăm. Một cái đầu nhỏ thó và đen đủi nhô lên ở phía bờ xa lòng chảo, ngay bên ngoài bóng tối sâu thẳm dưới vách đá. Một tia sáng bạc lóe lên, rồi đến một xoáy nước nhỏ gợn sóng. Xoáy nước di chuyển sang một bên, và rồi nhanh nhẹn đến kỳ lạ, một hình thù giống ếch trèo lên khỏi mặt nước để lên bờ. Gã lập tức ngồi xuống và bắt đầu gặm thứ nho nhỏ màu bạc, sáng lấp lánh mỗi lần xoay chuyển: ánh trăng cuối cùng giờ rót xuống phía sau vách đá cuối hồ nước.

Faramir khẽ cười. “Cá!” anh nói. “Nỗi khát thèm này ít nguy hiểm hơn. Mà có thể không hẳn vậy: cá từ hồ Henneth Annûn có thể khiến gã phải trả giá bằng tất cả những gì gã có.”

“Giờ tôi đã nhắm gã trong tầm bắn,” Anborn nói. “Tôi có nên ngừng bắn không, Chỉ Huy? Bởi luật của chúng ta là tử hình những kẻ tự ý đến đây.”

“Khoan đã, Anborn,” Faramir nói. “Vấn đề này phức tạp hơn chúng ta tưởng. Cậu sẽ nói gì đây, Frodo? Tại sao chúng ta phải tha cho gã?”

“Sinh vật này khốn khổ và đói khát,” Frodo nói, “và chẳng hề ý thức được gã đang gặp nguy hiểm. Và Gandalf, Mithrandir của anh, ông ấy hẳn sẽ cấm anh không được giết gã chỉ cần lý do đó thôi, và vì cả những lý do khác nữa. Ông ấy từng cấm người Tiên làm vậy. Tôi không biết rõ ràng là tại sao, còn những gì đoán định thì tôi chẳng thể nói công khai ở đây. Thế nhưng bằng cách nào đó sinh vật này đã gắn với nhiệm vụ của tôi. Gã là người dẫn đường của tôi ngay trước khi các anh tìm thấy bọn tôi.”

“Người dẫn đường của cậu ư!” Faramir nói. “Vấn đề mỗi lúc một kỳ lạ. Tôi có thể làm nhiều việc cho cậu, Frodo ạ, nhưng việc này thì tôi không thể đồng ý; để kẻ lang thang láu cá này thích đi đâu thì đi, rồi lại tham gia cùng các cậu nếu gã thích, hay bị lũ Orc bắt rồi khai tất cả những gì gã biết để khỏi bị tra tấn. Gã buộc phải bị tiêu diệt hay bắt giữ. Phải tiêu diệt, nếu không nhanh chóng tóm gọn được gã. Thế nhưng phải làm gì mới tóm được sinh vật nhầy nhụa lắm chiêu này, nếu không dùng đến mũi tên lông chim?”

“Để tôi lặng lẽ xuống đó với gã,” Frodo nói. “Các anh cứ việc giương cung và ít nhất sẽ bắn được tôi, trong trường hợp tôi thất bại. Tôi sẽ không bỏ chạy đâu.”

“Vậy thì đi nhanh đi!” Faramir nói. “Nếu gã còn sống mà thoát được, gã sẽ phải làm kẻ đầy tớ trung thành cho cậu cho đến hết cuộc đời bất hạnh của gã. Hãy đưa Frodo xuống bờ hồ, Anborn, và đi nhẹ nhàng thôi. Vật này có tai và mũi đấy. Đưa cho ta cung của ngươi.”

Anborn vừa càu nhàu vừa dẫn lối xuống cầu thang ngoằn ngoèo tới lại chiếu nghỉ, và rồi đi lên cầu thang kia, cho đến khi họ đến được khoảng cửa hẹp bị bụi rậm che mất. Frodo lặng lẽ chui ra và nhận thấy mình đang đứng ở bờ Nam phía trên hồ nước. Lúc này trời vẫn tối, còn dòng thác thì mờ mờ xám, chỉ phản chiếu chút ánh trăng còn vương vất trên bầu trời phía Tây. Cậu không nhìn thấy Gollum. Cậu tiến lên phía trước thêm một đoạn ngắn và Anborn lặng lẽ đi theo cậu.

“Tiếp đi!” anh ta thở vào tai Frodo. “Hãy cẩn thận phía bên phải đấy. Nếu cậu ngã xuống hồ, thì chẳng ai ngoài anh bạn đánh cá của cậu có thể giúp được cậu. Và đừng quên rằng còn có đội tiễn thủ ngay xung quanh, cho dù cậu không nhìn thấy họ.”

Frodo trườn lên phía trước, bắt chước Gollum sử dụng hai tay dò đường và lấy thăng bằng. Nền đá phẳng và mịn gần trọn quãng đường nhưng cứ trơn tuột. Cậu dừng lại nghe ngóng. Thoạt đầu cậu chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng thác đổ không ngơi nghỉ đằng sau. Nhưng rồi cậu nghe thấy, cách không xa phía trước, một tiếng rít khẽ.

“Cá, cá ngon. Rốt cục tên Mặt Trắng cũng khuất mắt rồi, bảo bối ạ, phải rồi. Giờ bọn ta có thể yên tâm ăn cá. Không, không yên thân, bảo bối à. Bởi Bảo Bối mất rồi; phải, mất rồi. Hobbit bẩn thỉu, Hobbit xấu xa. Bỏ bọn ta mà đi, gollum; và Bảo Bối cũng đi rồi. Chỉ còn một mình Sméagol tội nghiệp. Không có Bảo Bối. Bọn Người xấu xa, chúng sẽ lấy nó, ăn trộm Bảo Bối của ta. Đồ trộm cắp. Bọn ta ghét chúng. Cá, cá ngon. Khiến bọn ta khỏe. Khiến mắt sáng, ngón tay chặt, phải rồi. Bóp cổ chúng, bảo bối à. Bóp cổ tất cả bọn chúng, phải, nếu bọn ta có cơ hội. Cá ngon. Cá ngon!”

Và cuộc độc thoại cứ diễn ra như vậy, gần như cũng chẳng nghỉ ngơi như dòng thác, chỉ bị ngắt quãng bởi tiếng chọp choẹp khe khẽ. Frodo rùng mình lắng nghe vừa thương hại vừa ghê tởm. Cậu mong nó ngừng lại, mong không bao giờ phải nghe giọng nói đó nữa. Anborn cách không xa phía sau. Cậu hoàn toàn có thể trườn trở lại bảo anh ta ra lệnh cho các tiễn thủ nhả tên. Có lẽ họ sẽ đến được gần, trong khi Gollum cứ mải nhồm nhoàm mà lơ là cảnh giác. Chỉ cần một phát bắn trúng, là Frodo có thể rũ bỏ được giọng nói khốn khổ đó mãi mãi. Nhưng không, Gollum có quyền với cậu. Kẻ đầy tớ có quyền vì đã phục dịch chủ nhân, dù là phục dịch trong sợ hãi. Nếu không có Gollum, có lẽ họ đã sa lầy trong Đầm Lầy Chết. Và không hiểu sao Frodo khá tin chắc rằng Gandalf sẽ không mong muốn điều đó.

“Sméagol!” cậu khẽ gọi.

“Cá, cá ngon,” giọng nói cất lên.

“Sméagol!” cậu gọi to hơn. Giọng nói ngưng bặt.

“Sméagol, Chủ Nhân đến tìm ngươi đây. Chủ Nhân đây. Nào, Sméagol!” Không có tiếng trả lời mà thay vào đó là một tiếng rít nhẹ, như thể tiếng lấy hơi.

“Nào Sméagol!” Frodo nói. “Chúng ta đang gặp nguy hiểm. Con Người sẽ giết ngươi, nếu họ phát hiện ra ngươi ở đây. Nhanh nào, nếu ngươi muốn thoát chết. Hãy đến với Chủ Nhân!”

“Không!” giọng nói cất lên. “Chủ Nhân không dễ thương. Bỏ mặc Sméagol tội nghiệp đi với bạn mới. Chủ Nhân đợi được. Sméagol chưa xong.”

“Không còn thời gian nữa đâu,” Frodo nói. “Cứ mang cá theo. Đi nào!”

“Không! Ăn cá xong đã.”

“Sméagol!” Frodo nói đầy tuyệt vọng. “Bảo Bối sẽ nổi giận đấy. Ta sẽ lấy Bảo Bối, và ta sẽ nói; hãy khiến gã nuốt xương rồi hóc. Không bao giờ còn ăn cá nữa. Nào, Bảo Bối còn đang chờ đấy!”

Có tiếng rít mạnh. Rồi từ bóng đêm Gollum bò ra bằng cả bốn chi, giống như một con chó phạm lỗi bị gọi ra quở trách. Gã ngậm một con cá ăn dở trong mồm và cầm con khác trong tay. Gã tiến đến sát Frodo, sát đến mức hai mũi gần chạm nhau, rồi khụt khịt ngửi cậu. Cặp mắt nhợt nhạt của gã bừng sáng. Rồi gã lấy con cá ra khỏi miệng và đứng lên.

“Chủ Nhân dễ thương!” gã thì thầm. “Hobbit dễ thương, quay lại với Sméagol tội nghiệp. Sméagol tốt đến đây. Giờ thì đi thôi, đi nhanh thôi, phải. Qua những đám mây, trong khi Mặt Trắng Mặt Vàng còn tối. Phải, nào, đi thôi!”

“Đúng rồi, chúng ta sẽ đi sớm,” Frodo nói. “Nhưng không đi ngay lập tức đâu. Ta sẽ đi cùng ngươi như đã hứa. Ta hứa thêm một lần nữa. Nhưng không phải lúc này. Ngươi vẫn chưa được an toàn đâu. Ta sẽ cứu ngươi, nhưng ngươi phải tin ta.”

“Bọn ta phải tin Chủ Nhân?” Gollum nói giọng ngờ vực. “Tại sao? Tại sao không đi luôn? Tay kia đâu rồi, tay Hobbit cáu kỉnh thô lỗ ấy? Hắn ta đâu?”

“Ở trên kia,” Frodo vừa nói vừa chỉ lên dòng thác. “Ta sẽ không đi mà không có cậu ấy. Chúng ta phải quay lại chỗ cậu ấy.” Trái tim cậu nặng trĩu. Những lời này quá giống những lời lừa dối. Cậu không thực sự lo sợ rằng Faramir sẽ cho giết Gollum, nhưng anh ta chắc sẽ bắt giữ và trói gã; và hiển nhiên những gì Frodo đã làm sẽ chẳng khác nào phản bội trong mắt sinh vật phản trắc và khổn khố này. Gần như chẳng có gì có thể khiến gã hiểu hay tin rằng Frodo đã cứu mạng gã bằng cách duy nhất có thể. Cậu còn có thể làm gì khác - làm gì để giữ chữ tín, hết mức có thể với cả hai bên? “Nào!” cậu nói. “Không thì Bảo Bối sẽ tức giận đấy. Chúng ta phải quay lại ngay, ngược dòng nước. Đi thôi, đi thôi, ngươi đi trước đi!”

Gollum men theo bờ nước bò lên một đoạn, đánh hơi với vẻ ngờ vực. Rồi gã đứng khựng lại nghểnh đầu lên. “Có gì đó đằng kia!” gã nói. “Không phải Hobbit.” Đột nhiên gã quay lại. Đôi mắt lồi của gã lóe lên những tia sáng màu xanh. “Chủ nhân, chủ nhân!” gã rít lên. “Xấu xa! Lừa đảo! Bội bạc!” Gã nhổ bọt rồi vươn hai cánh tay dài xòe những ngón tay trắng hếu định chộp.

Ngay lúc đó bóng đen lừng lững của Anborn hiện ra phía sau rồi ập xuống gã. Một bàn tay to lớn rắn chắc túm lấy gáy ghìm gã xuống. Nhanh như chớp gã xoắn thân hình nhầy nhớt và ướt nhẹp lại, vặn vẹo như lươn, cào cấu cắn xé như mèo. Thế nhưng đã có thêm hai người nữa lao đến từ trong màn đêm.

“Nằm im!” một người nói. “Không bọn ta sẽ găm đầy tên lên ngươi như một con nhím. Nằm im nào!”

Người Gollum rũ xuống, gã bắt đầu rên rỉ, khóc lóc. Họ trói nghiến gã lại mà chẳng hề nhẹ tay chút nào.

“Nhẹ nhàng thôi, nhẹ nhàng thôi!” Frodo van vỉ. “Sức gã chẳng địch nổi các anh đâu. Nếu có thể thì xin đừng làm gã đau. Gã sẽ im lặng ngay thôi. Sméagol! Họ sẽ không làm ngươi đau. Ta sẽ đi cùng ngươi, và ngươi sẽ không bị hại đâu. Trừ khi họ cũng giết cả ta nữa. Hãy tin chủ nhân!”

Gollum quay lại nhổ toẹt về phía cậu. Toán người nhấc gã lên, trùm mũ qua mắt gã, rồi mang gã đi.

Frodo khổ sở đi theo. Họ quay lại xuyên qua khoang cửa phía sau đám cây bụi, đi xuống những bậc thang, những đường hầm, rồi vào hang. Hai ba ngọn đuốc được thắp lên. Mọi người đều nhốn nháo. Sam có mặt ở đó, chú ném cái nhìn kỳ lạ về phía hình thù ủ rũ mà họ mang theo. “Bắt được gã rồi à?” chú hỏi Frodo.

“Phải. Mà không, tôi không bắt gã. Gã đến với tôi, bởi ban đầu gã tin tưởng tôi, tôi e là thế. Tôi không muốn gã bị trói thế này. Tôi mong mọi chuyện sẽ ổn thỏa; nhưng tôi ghét tất cả chuyện này quá.”

“Tôi cũng vậy,” Sam nói. “Và chỗ nào có cái thứ khốn khổ kia thì chỗ đó sẽ chẳng bao giờ được ổn thỏa.”

Một người đi tới ra hiệu mời hai chàng Hobbit, rồi dẫn họ tới góc lõm cuối hang. Faramir đang ngồi đó trên ghế tựa, và đèn đã lại thắp sáng trong hốc đá phía trên. Anh ra hiệu cho họ ngồi xuống ghế đẩu bên cạnh. “Mang rượu đến cho khách,” anh nói. “Và đưa tù nhân ra đây cho ta.”

Rượu được đưa đến, rồi Anborn cũng xuất hiện mang theo Gollum. Anh ta tháo tấm vải che đầu Gollum ra và đặt gã đứng xuống, bản thân anh đứng phía sau đỡ lấy hắn. Gollum nhấp nháy mắt, cố che giấu ánh mắt độc địa sau cặp mí tái nhợt sụp xuống. Gã trông như một sinh vật khốn khổ đến tận cùng, người ướt như chuột lột, bốc toàn mùi cá (gã vẫn nắm chặt một con trong tay); đám tóc lơ thơ rũ xuống như cỏ dại trên vầng trán nhô xương, còn mũi gã thì cứ sụt sịt không thôi.

“Cởi bọn ta ra! Cởi bọn ta ra!” gã nói. “Nút trói làm bọn ta đau, phải, nó làm bọn ta đau, mà bọn ta có làm gì đâu.”

“Không làm gì ư?” Faramir vừa nói vừa nhìn sinh vật khốn khổ bằng ánh mắt chăm chú, nhưng khuôn mặt lại chẳng hề tỏ ra một chút giận dữ, hay thương hại, hay ngạc nhiên nào. “Không làm gì ư? Ngươi chưa từng làm gì đáng bị trói hay đáng trừng phạt nghiêm khắc ư? Tuy nhiên thật may vì ta không phải người phán xét điều đó. Nhưng tối nay ngươi đã tự đặt chân vào nơi đặt chân vào là chết. Cá trong ao này rất đắt giá đấy.”

Gollum thả con cá xuống. “Không muốn cá,” gã nói.

“Cái giá không phải để trả cho cá,” Faramir nói. “Chỉ nội việc đến đây nhìn xuống ao nước là đã đủ để lãnh án tử hình rồi. Ta tha cho ngươi đến tận lúc này là nhờ có Frodo đây cầu xin, cậu ấy nói những gì ngươi làm xứng đáng được nhận vài lời cảm ơn ít nhất từ cậu ấy. Nhưng ngươi còn phải thỏa mãn cả ta nữa. Tên ngươi là gì? Ngươi từ đâu đến? Và ngươi đến đâu? Công chuyện của ngươi là gì?”

“Bọn ta bị lạc, bị lạc,” Gollum nói. “Không tên, không công chuyện, không Bảo Bối. Chỉ có trống rỗng. Chỉ có đói; phải, bọn ta đói. Chỉ vài con cá nhỏ xíu, chỉ vài con xương thối nhỏ xíu, cho sinh vật tội nghiệp, mà họ tuyên án tử. Họ sáng suốt quá; công bằng quá, công bằng khủng khiếp.”

“Không sáng suốt lắm đâu,” Faramir nói. “Nhưng công bằng thì có lẽ. Công bằng như sự sáng suốt ít ỏi của bọn ta cho phép. Cởi trói cho gã, Frodo!” Faramir lấy từ trong thắt lưng ra một con dao nhỏ cắt móng tay rồi đưa cho Frodo. Gollum tưởng lầm hành động đó, kêu ré lên và gục xuống.

“Nào Sméagol!” Frodo nói. “Ngươi phải tin ta. Ta sẽ không bỏ rơi ngươi. Hãy trả lời thành thực nếu có thể. Rồi ngươi sẽ được đối xử tốt chứ không bị hại.” Cậu cắt dây trói cổ tay và mắt cá chân rồi đỡ gã đứng dậy.

“Đến đây!” Faramir nói. “Hãy nhìn ta! Ngươi có biết tên nơi này không? Ngươi đã đến đây trước kia chưa?”

Gollum từ từ nhướn mắt lên nhìn Faramir miễn cưỡng. Toàn bộ ánh sáng trong mắt gã đã tắt ngấm, trong chốc lát hai con mắt lạnh lẽo và nhợt nhạt nhìn chòng chọc vào đôi mắt trong sáng không hề nao núng của người đàn ông Gondor. Xung quanh họ chỉ là một bầu tĩnh lặng. Rồi Gollum gục đầu xuống và co người lại, cho đến khi gã chỉ là một hình thù khúm núm và run rẩy trên nền đất: “Bọn ta không biết và bọn ta không muốn biết,” gã thút thít. “Chưa bao giờ đến đây; không bao giờ quay lại.”

“Trong tâm trí ngươi có những cánh cổng và cửa sổ khóa chặt để che đi những căn phòng đen tối ở đằng sau,” Faramir nói. “Thế nhưng riêng việc này ta thấy rằng ngươi nói thật. Vậy là tốt cho ngươi. Vậy ngươi định nói gì để thề không bao giờ trở lại đây nữa; và không bao giờ dẫn bất cứ vật sống nào tới đây dù chỉ bằng lời nói hay dấu hiệu?”

“Chủ nhân biết,” Gollum vừa nói vừa liếc xéo về phía Frodo. “Phải, người biết. Bọn ta sẽ hứa với Chủ Nhân, nếu người cứu bọn ta. Bọn ta sẽ hứa với Nó, phải rồi.” Gã bò tới chân Frodo. “Cứu bọn ta, Chủ Nhân dễ thương!” gã rên rỉ. “Sméagol hứa với Bảo Bối, hứa chân thành. Không bao giờ quay lại, không bao giờ nói, không bao giờ! Không, bảo bối, không!”

“Cậu đã thỏa mãn chưa?” Faramir hỏi.

“Rồi,” Frodo trả lời. “Dù thế nào thì anh cũng chỉ có thể hoặc là chấp nhận lời hứa này, hoặc là thi hành luật pháp của anh. Anh sẽ không được nghe gì hơn đâu. Nhưng tôi đã hứa rằng nếu đến với tôi, gã sẽ không bị gây hại. Và tôi không định thất hứa.”

Faramir ngồi trầm tư trong chốc lát. “Rất tốt,” cuối cùng anh nói. “Ta trao trả ngươi lại cho chủ nhân ngươi, cho Frodo con trai Drogo. Hãy nghe cậu ấy tuyên bố sẽ làm gì với ngươi!”

“Thế nhưng, thưa Chỉ Huy Faramir,” Frodo cúi người nói, “anh vẫn chưa tuyên bố ý định của anh về kẻ mang tên Frodo này, và chừng nào điều đó chưa được sáng tỏ, thì cậu ta còn chưa thể lên kế hoạch cho bản thân và cho những người bạn đồng hành. Phán quyết của anh đã được hoãn lại đợi đến buổi sáng; nghĩa là chính lúc này đây.”

“Vậy thì tôi sẽ tuyên bố phán quyết cuối cùng của tôi,” Faramir nói. “Về phần ngươi, Frodo, trong quyền hạn được trao cho ta từ thẩm quyền cao hơn, ta tuyên bố ngươi được tự do trong vương quốc Gondor cho đến tận những biên giới cổ đại xa nhất, trừ việc ngươi và bất cứ ai đi cùng ngươi không được phép đến nơi này nếu không có lệnh mời. Phán quyết này có hiệu lực một năm và một ngày, sau đó sẽ kết thúc, trừ khi trước đó ngươi đến trình diện Chúa Denethor, Quốc Quản tại Thành Phố, và ta sẽ khẩn nài người xác quyết những gì ta đã làm để kéo dài nó ra vô hạn định. Trong thời hạn đó bất cứ ai được ngươi bảo vệ cùng sẽ được ta bảo vệ và được Gondor che chở. Ngươi chấp nhận chứ?”

Frodo cúi thấp người. “Tôi xin chấp nhận,” cậu nói, “và tôi xin nguyện trao vào tay anh sự phục vụ của tôi, đấy là nếu nó có giá trị gì với một người cao quý đáng trân trọng như anh.”

“Giá trị rất lớn,” Faramir nói. “Thứ hai, ngươi có đồng ý là sinh vật này, gã Sméagol này, được ngươi bảo vệ hay không?”

“Tôi đồng ý là Sméagol được tôi bảo vệ,” Frodo nói. Sam thở dài ầm ĩ; không phải vì ngán lễ nghi lịch thiệp, về chuyện đó như bất cứ người Hobbit nào, chú cũng hoàn toàn tán thành. Trên thực tế, ở Quận, những vấn đề như thế này đòi hỏi lời lẽ cúi mình còn nhiều hơn nữa.

“Vậy thì về phần ngươi,” Faramir vừa nói vừa quay về phía Gollum, “ngươi bị tuyên án tử hình, nhưng chừng nào ngươi còn đi cùng Frodo, thì chừng đó ngươi còn được an toàn đối với bọn ta. Song nếu ngươi bị bất cứ người Gondor nào bắt gặp đang lang thang mà không có cậu ấy đi cùng, án tử sẽ lập tức được thi hành. Và cầu cho cái chết cũng sẽ nhanh chóng tìm đến ngươi, bất kể là ở Gondor hay ở đâu khác, nếu ngươi không phục vụ cậu ấy tử tế. Giờ hãy trả lời ta: Ngươi đang đi đâu? Cậu ấy nói ngươi là người dẫn đường. Vậy ngươi đang dẫn cậu ấy đi đâu?” Gollum không trả lời.

“Ta không cho phép điều này là bí mật đâu,” Faramir nói. “Hãy trả lời ta, nếu không ta sẽ rút lại lời phán quyết!” Gollum vẫn không trả lời.

“Tôi sẽ trả lời hộ gã,” Frodo nói. “Gã đã dẫn tôi đến Cổng Đen, theo yêu cầu của tôi; nhưng đường đó chẳng thể đi qua được.”

“Chẳng có cánh cổng nào bỏ ngỏ vào Vùng Đất Không Tên hết,” Faramir nói.

“Thấy vậy chúng tôi đã đi vòng tới con đường về Nam,” Frodo nói tiếp; “bởi gã nói rằng có, hoặc có thể có, một con đường gần Minas Ithil.”

“Minas Morgul,” Faramir sửa lại.

“Tôi không biết rõ,” Frodo nói; “thế nhưng tôi nghĩ con đường trèo lên dãy núi mặt Bắc thung lũng bao quanh thành phố cổ. Nó đi lên một khe núi cao rồi đi xuống - nơi nào đó nằm phía bên kia.”

“Cậu có biết tên con đèo cao đó không?” Faramir hỏi.

“Không,” Frodo trả lời.

“Nó được gọi là Cirith Ungol.” Gollum rít lên the thé và bắt đầu lẩm bẩm một mình. “Tên nó không phải vậy sao?” Faramir quay lại hỏi gã.

“Không!” Gollum nói, và rồi gã ré lên, như thể vừa có gì đó đâm trúng gã. “Phải, phải, bọn ta từng nghe thấy tên đó. Nhưng tên thì có nghĩa gì với bọn ta? Chủ nhân nói phải vào đó. Nên bọn ta phải tìm đường. Chẳng còn đường khác mà tìm đâu, không đâu.”

“Không còn đường khác ư?” Faramir hỏi. “Sao ngươi biết điều đó? Và kẻ nào đã khám phá hết mọi ngóc ngách ở vương quốc tối tăm đó?” Anh tư lự nhìn Gollum một lúc lâu. Rồi anh nói tiếp. “Hãy đưa sinh vật này đi, Anborn. Đối xử với gã tử tế, nhưng cũng phải canh chừng. Và ngươi, Sméagol, đừng lặn xuống dòng thác thêm một lần nào nữa. Đá ở đó có răng đủ sức giết chết ngươi trước cả khi ngươi kịp làm gì. Đi đi và nhớ mang theo cá của ngươi!”

Anborn đi ra và Gollum khúm núm bước đằng trước anh ta. Bức màn được buông xuống che kín góc lõm.

“Frodo, tôi nghĩ cậu rất thiếu khôn ngoan trong chuyện này,” Faramir nói. “Tôi không nghĩ cậu nên đi cùng sinh vật này. Gã rất xấu xa.”

“Không đâu, gã chưa hẳn đã xấu hoàn toàn,” Frodo nói.

“Có lẽ là không hoàn toàn,” Faramir nói; “nhưng lòng nham hiểm đang gặm nhấm gã như một thứ ung nhọt, và cái ác đang lớn dần lên. Gã sẽ chẳng đưa cậu đến nơi nào hay ho cả. Nếu cậu rời bỏ gã, tôi sẽ ra lệnh thông hành cho gã và dẫn gã đến bất cứ điểm nào trên biên giới Gondor mà gã muốn.”

“Gã sẽ chẳng chấp thuận đâu,” Frodo nói. “Gã sẽ lại theo tôi như đã làm từ bao lâu nay. Và tôi cũng đã nhiều lần hứa hẹn bảo vệ gã và đi theo chỉ dẫn của gã. Anh không định bảo tôi bội ước với gã đấy chứ?”

“Không,” Faramir nói. “Nhưng trái tim tôi thì có. Bởi khuyên bảo người khác bội tín có vẻ ít ác độc hơn là nếu chính mình làm vậy, đặc biệt là đối với người biết bạn mình bị bó buộc bất đắc dĩ mà gây hại cho chính bản thân. Nhưng thôi - nếu gã đi với cậu, thì bây giờ cậu phải chịu đựng gã. Nhưng tôi không nghĩ cậu bắt buộc phải đến Cirith Ungol, những gì gã kể về nó ít hơn những gì gã biết. Tôi có thể nhận thấy rõ ràng được điều đó trong đầu gã. Đừng đến Cirith Ungol!”

“Vậy thì tôi sẽ đi đâu đây?” Frodo hỏi. “Quay lại Cổng Đen và tự nộp mạng cho bọn lính gác sao? Anh biết gì về nơi này khiến cái tên của nó khủng khiếp đến vậy?”

“Không có gì chắc chắn cả,” Faramir nói. “Người Gondor chúng tôi thời nay không bao giờ vượt quá phía Đông Đường Nam, và những người trẻ tuổi chúng tôi chưa từng làm điều đó, cũng không có ai từng đặt chân lên Dãy Núi Bóng Đêm. Chúng tôi chỉ biết về nơi đó qua những ghi chép cổ và những lời đồn đại về thời xa xưa. Nhưng có một vật kinh hoàng tăm tối nào đó trú ngụ ở những con đèo trên Minas Morgul. Nếu Cirith Ungol được xướng tên, các bậc bô lão và nhà am tường tích truyện sẽ đều tái mặt và chết lặng.

“Thung lũng Minas Morgul rơi vào tay cái ác từ rất lâu rồi, nó đã trở thành hiểm họa và nỗi khiếp sợ từ khi Kẻ Thù còn bị đày ở mãi xa, còn Ithilien thì đa phần vẫn thuộc quyền kiểm soát của chúng tôi. Như cậu đã biết, thành phố đó đã từng có thời hùng mạnh, kiêu hãnh và đẹp đẽ, Minas Ithil, em gái song sinh của thành phố chúng tôi. Thế nhưng nó đã bị lũ người tàn ác chiếm giữ, những kẻ đã quy hàng Kẻ Thù thời hắn trỗi dậy lần đầu, rồi lang thang không nhà cửa như rắn mất đầu sau khi hắn sụp đổ. Người ta nói rằng các vị chúa của chúng cũng là người Númenor, những kẻ đã chìm sâu vào sự xấu xa tăm tối; Kẻ Thù đã trao cho chúng những chiếc nhẫn quyền năng, và hắn đã nuốt trọn chúng: chúng đã trở thành những bóng ma sống, khủng khiếp và xấu xa. Sau khi hắn đi chúng đã chiếm lấy Minas Ithil và định cư ở dó, khiến cho thành phố, cùng khắp cả vùng thung lũng xunh quanh, chìm vào đổ nát suy tàn: nó dường như trống rỗng nhưng không phải vậy, bởi một nỗi khiếp sợ không hình hài vẫn còn sống trong những bức tường đổ nát. Có tất cả Chín Vua, và sau sự trở lại của Chủ Nhân chúng, mà chúng đã bí mật hỗ trợ và chuẩn bị, chúng đã lại một lần nữa lớn mạnh. Rồi Chín Kỵ Sĩ lao đi từ những cánh cổng khủng khiếp, và chúng tôi chẳng thể chống lại chúng. Đừng đến gần thành trì của chúng. Cậu sẽ bị phát hiện. Đó là nơi chứa đầy những hiểm họa không bao giờ ngủ, những con mắt không bao giờ chớp. Đừng đi đường đó!”

“Vậy anh sẽ chỉ cho tôi con đường nào nữa đây?” Frodo nói. “Anh đã nói anh không thể đích thân dẫn tôi đến dãy núi, hay vượt qua nó. Thế nhưng tôi buộc phải vượt dãy núi, theo sứ mệnh thiêng liêng của Hội Đồng, để tìm ra con đường dù có phải chết. Và nếu tôi khước từ kết cục cay đắng mà quay lại, rồi tôi sẽ đi đâu trong thế giới của Tiên và Con Người? Anh có thể để tôi đến Gondor với Vật này không? Thứ đã khiến anh trai anh thèm khát đến phát cuồng? Nó sẽ reo rắc tà ma nào ở Minas Tirith? Rồi sẽ có hai thành phố Minas Morgul, nhìn nhau cười qua vùng đất chết đầy xương mục ư?”

“Tôi hoàn toàn không muốn như vậy,” Faramir nói.

“Vậy anh muốn tôi phải làm gì?”

“Tôi không biết. Tôi chỉ không muốn cậu đi vào chỗ chết hay chuốc lấy đau đớn. Và tôi không nghĩ Mithrandir sẽ chọn đường này.”

“Nhưng vì ông ấy đã ra đi, nên tôi phải đi theo con đường nào tôi tìm được. Hơn nữa cũng chẳng còn thời gian để tìm kiếm lâu dài,” Frodo nói.

“Đây là một định mệnh khó khăn và một nhiệm vụ vô vọng,” Faramir nói. “Thế nhưng chí ít hãy nhớ lời cảnh báo của tôi: hãy cảnh giác với tên dẫn đường Sméagol này. Gã đã từng giết người trước đây. Tôi đọc được điều đó bên trong gã.” Anh thở dài.

“Chà, vậy là chúng ta đã gặp gỡ rồi chia tay, Frodo con trai Drogo. Với cậu thì không cần phải nói năng nhẹ nhàng: tôi không hy vọng còn được gặp lại cậu vào ngày nào khác dưới ánh Mặt Trời này. Thế nhưng giờ cậu sẽ ra đi cùng lời chúc lành của tôi cho cậu, và cho tất cả đồng bào của cậu. Hãy nghỉ ngơi đôi chút trong khi chúng tôi chuẩn bị thức ăn cho cậu.

“Tôi sẽ lấy làm mừng nếu được biết bằng cách nào tên Sméagol gớm guốc này đã sở hữu được Vật mà chúng ta vừa nói tới, và làm sao gã lại để mất nó, nhưng giờ tôi sẽ không làm phiền cậu nữa. Nếu có bao giờ vượt cả hy vọng cậu lại trở về vùng đất của sự sống, và chúng ta ngồi sưởi nắng, lưng tựa vào tường cùng nhau ôn chuyện cũ, cười vào nỗi đau buồn ngày nào, thì cậu hãy kể chuyện đó cho tôi. Còn từ giờ đến lúc đó, hoặc một lúc nào khác ngoài tầm ngắm của những Quả Cầu nhìn xa Númenor, xin được từ biệt!”

Anh đứng dậy cúi thấp người trước mặt Frodo, rồi vén tấm màn lên mà đi ra ngoài hành lang.

CHƯƠNG VII HÀNH TRÌNH ĐẾN NGÃ TƯ ĐƯỜNG

Frodo và Sam trở lại giường, lặng lẽ nằm nghỉ thêm chút ít, trong khi những người khác lục đục thức dậy sửa soạn cho ngày mới. Một lúc sau nước được mang đến cho họ, rồi họ được dẫn đến bàn nơi thức ăn đã chuẩn bị sẵn cho ba người. Faramir ăn sáng cùng với họ. Anh đã không ngủ kể từ trận chiến ngày hôm trước, song trông anh không hề mệt mỏi.

Ăn sáng xong họ đứng dậy. “Mong sao cơn đói chẳng làm phiền các cậu trên đường nữa,” Faramir nói. “Các cậu chỉ còn một ít đồ dự trữ, tuy nhiên tôi đã ra lệnh chuẩn bị ít thức ăn đi đường để vào hành lý các cậu. Các cậu sẽ không thiếu nước chừng nào còn đi trong Ithilien, tuy nhiên đừng uống nước bất kỳ dòng suối nào chảy ra từ Imlad Morgul, Thung Lung Ma Sống. Tôi cũng cần phải nói điều này với các cậu. Toàn bộ trinh sát và lính canh của tôi đều đã quay về, vài người thậm chí đã mò vào gần đủ để nhìn thấy Morannon. Tất cả bọn họ đều phát hiện một điều kỳ lạ. Vùng đất hoàn toàn trống rỗng. Chẳng có gì trên đường, chẳng hề nghe được tiếng chân, tiếng tù và, hay tiếng búng dây cung ở bất cứ đâu. Một bầu im lặng chờ đợi đang trùm lấy Vùng Đất Không Tên. Tôi không biết đây là điềm báo gì. Thế nhưng kỷ nguyên này đang gấp rút tiến đến một kết cục lớn lao nào đó. Bão tố sắp đến. Hãy khẩn trương trong khi các cậu còn có thể! Nếu các cậu đã sẵn sàng, hãy lên đường. Mặt Trời sẽ sớm mọc ra khỏi bóng đêm.”

Hành lý của hai chàng Hobbit được đưa tới (nặng hơn một chút so với trước đây) và còn có cả hai cây gậy gỗ rắn chắc đánh bóng, bịt sắt, đầu gậy chạm trổ có đục lỗ cho dây da bện luồn qua.

“Tôi không có món quà nào phù hợp để tặng các cậu lúc chia tay,” Faramir nói; “nhưng hãy cầm lấy những cây gậy này. Chúng có thể sẽ đắc dụng cho những ai đi bộ hoặc leo trèo trong vùng hoang. Người dân sống trên Dãy Núi Trắng vẫn sử dụng chúng; và chúng đã được cắt ngắn cho vừa chiều cao các cậu, và mới bịt sắt lại. Chúng được làm từ gỗ cây lebethron đẹp đẽ, thứ cây rất được thợ mộc Gondor ưa chuộng, và được gắn bùa để phù hộ cho việc tìm đường và trở về. Cầu mong thứ bùa đó không hoàn toàn vô hiệu dưới Bóng Tối mà các cậu đi vào!”

Hai chàng Hobbit cúi thấp người. “Thưa người chủ nhà chu đáo,” Frodo nói, “Elrond Á Tiên đã nói với tôi rằng tôi sẽ có thêm bạn bè trên đường đi, dù bí ẩn và không ngờ tới. Thực sự là tôi không mơ có được một tình bạn như anh đã trao cho. Có nó mọi sự gian tà như đều trở thành tốt đẹp.”

Lúc này họ chuẩn bị sẵn sàng lên đường. Gollum được dắt đến từ một xó xỉnh hay hốc trốn nào đó, và gã trông có vẻ thoải mái hơn trước đó, cho dù gã luôn bám sát Frodo và lẩn tránh ánh mắt Faramir.

“Kẻ dẫn đường của cậu cần phải được bịt mắt lại,” Faramir nói, “còn cậu và người hầu Samwise của cậu có thể được miễn chuyện này, nếu cậu muốn.”

Gollum quằn quại tru tréo, và níu lấy Frodo, khi bọn họ tới bịt mắt gã. Frodo lên tiếng: “Hãy bịt mắt cả ba chúng tôi, và hãy bịt mắt tôi đầu tiên, rồi có lẽ gã sẽ nhận thấy việc này chẳng có ý hại ai.” Yêu cầu này lập tức được thi hành, và họ được dẫn ra khỏi hang Henneth Annûn. Sau khi vượt qua những lối đi và bậc thang, họ bắt đầu cảm nhận được hơi mát của buổi sáng, tươi rói và ngọt ngào, khắp xung quanh. Họ vẫn phải bịt mắt mà bước thêm ít lâu, đi lên rồi lại thoai thoải đi xuống. Cuối cùng họ nghe thấy giọng Faramir cất lên ra lệnh cởi bịt mắt cho họ.

Họ lại đứng dưới những tán cây trong khu rừng. Tiếng thác chẳng còn nghe thấy nữa, bởi giờ đây giữa họ và khe núi nơi dòng nước chảy qua là cả một đoạn dốc dài xuống phía Nam. Ở phía Tây họ nhìn thấy ánh sáng qua những tán cây, cứ như thể thế giới đột nhiên kết thúc ở đó, trên một bờ vực chỉ nhìn ra mỗi bầu trời.

“Đây là lúc chúng ta chia tay đi theo những con đường riêng,” Faramir nói. “Nếu cậu chịu nghe lời khuyên của tôi, đừng vội rẽ về phía Đông. Hãy tiếp tục đi thẳng, bởi như vậy cậu sẽ được rừng cây che chắn thêm nhiều dặm. Ở phía Tây các cậu là bờ vực nơi vùng đất đổ xuống những thung lũng lớn, đôi khi đột ngột và hiểm trở, đôi khi lại là những sườn đồi dài. Hãy bám theo bìa rừng và bờ vực này. Tôi nghĩ trong giai đoạn đầu của cuộc hành trình các cậu có thể đi vào ban ngày. Vùng đất còn mơ mộng trong cảnh thanh bình giả tạo, và mọi thứ gian tà vẫn còn khuất dạng trong ít lâu. Chúc thượng lộ bình an, trong khi các cậu còn có thể!”

Rồi anh ôm lấy hai chàng Hobbit, theo kiểu đặc trưng của dân tộc mình, anh cúi người, đặt tay lên hai vai, rồi hôn lên trán họ. “Hãy ra đi cùng lời chúc lành của loài người lương thiện!”

Họ cúi chào sát mặt đất. Rồi anh quay người đi về phía hai người cận vệ đứng cách đó hơi xa mà chẳng ngoái lại nhìn họ thêm lần nào. Họ kinh ngạc khi được chứng kiến tốc độ di chuyển lúc này của những người áo xanh, bọn họ gần như biến mất trong nháy mắt. Khu rừng nơi Faramir mới đứng dường như trống trải và u ám, như thể mọi giấc mơ vừa trôi qua.

Frodo thở dài rồi quay về phía Nam. Như để thể hiện sự bất mãn trước toàn bộ những cử chỉ lịch thiệp đó, Gollum cứ cào cào bới bới lớp đất xốp dưới một gốc cây. “Đã đói rồi ư?” Sam nghĩ bụng. “Chà, giờ quay lại vậy nữa rồi!”

“Rốt cục chúng đi chưa?” Gollum nói. “Bọn Người bẩn thỉu xấu xa! Cổ Sméagol vẫn đang làm gã đau, đúng rồi đấy. Đi thôi!”

“Phải, chúng ta đi thôi,” Frodo nói. “Nhưng nếu ngươi chỉ biết nói xấu những người đã khoan dung đối với ngươi, thì tốt nhất hãy im lặng đi!”

“Chủ Nhân dễ thương!” Gollum nói. “Sméagol chỉ đùa thôi mà. Lúc nào cũng tha thứ, phải, phải, tha thứ cả trò láu cá của Chủ Nhân dễ thương. Ồ phải, Chủ Nhân dễ thương, Sméagol dễ thương!”

Frodo và Sam chẳng buồn đáp lại. Đeo hành lý lên lưng và cầm gậy trên tay, họ tiến sâu vào khu rừng Ithilien.

Trong ngày hôm đó họ nghỉ chân hai lần và ăn chút thức ăn dự trữ mà Faramir cung cấp: hoa quả khô và thịt muối, đủ ăn nhiều ngày; còn bánh mì thì đủ đến chừng nào còn ngon. Gollum chẳng hề ăn gì.

Mặt trời mọc và trôi qua đầu mà họ chẳng hề nhìn thấy, rồi bắt đầu dần lặn, những tia nắng chiếu qua tán rừng đằng Tây chuyển ánh vàng; tuy vậy lúc nào họ cũng chỉ bước đi trong bóng cây xanh mát mẻ, giữa bầu tĩnh lặng vây kín xung quanh. Lũ chim dường như đã bay đi hết, hoặc nếu không thì đã hoàn toàn câm tiếng.

Bóng đêm sớm kéo đến khu rừng tĩnh mịch, họ mệt mỏi dừng chân trước khi màn đêm buông xuống, bởi đã đi suốt hơn bảy lý đường từ Henneth Annûn. Frodo nằm xuống ngủ say đến sáng trong lớp đất xốp dày dưới một thân cây cổ thụ. Bên cạnh cậu sam trằn trọc hơn: chú tỉnh dậy nhiều lần, thế nhưng chẳng lúc nào bắt gặp bóng dáng của Golllum, gã đã lẻn đi ngay khi hai người ổn định chỗ ngủ. Gã ngủ một mình trong một cái hố nào đó bên cạnh, hay lang thang vạ vật trong đêm, thì gã chẳng hề hé miệng; thế nhưng ngay khi ánh bình minh đầu tiên hửng lên, gã đã trở lại đánh thức những người bạn đồng hành.

“Phải dậy thôi, phải rồi đấy!” gã nói. “Đường còn xa lắm, về phía Đông Nam. Hobbit phải khẩn trương lên!”

Ngày hôm đó trôi qua cũng giống như ngày hôm trước, chỉ trừ bầu tĩnh tại dường như dày đặc hơn; không gian mỗi lúc một nặng nề, và dưới những tán cây bắt đầu trở nên khó thở. Cảm giác như thể sấm sét đang dồn nén. Gollum thường phải dừng lại, khụt khịt đánh hơi, rồi lại lẩm bẩm một mình và thúc giục họ đi nhanh hơn.

Khi chặng thứ ba của hành trình hôm đó trôi qua và buổi chiều dần hết, khu rừng bỗng mở ra, cây cối to lớn và nằm phân tán hơn. Những thân nhựa ruồi cổ thụ đường kính khổng lồ đứng tăm tối và trang nghiêm trên những trảng đất rộng, lẫn vào đây đó là những cây tần bì già nua, lại thêm những cây sồi khổng lồ vừa nhú ra những chồi lộc màu xanh nâu. Nằm xung quanh là những vạt cỏ dài xanh tươi điểm xuyết bạch tiền và cỏ chân ngỗng, trắng và xanh dương, giờ đang cuộn mình để ngủ; và có cả hàng mẫu đất đầy lá huệ dạ hương rừng: những cuộng hoa căng tràn sức sống đã kịp đâm lên khỏi mặt đất xốp. họ chẳng thấy bất cứ động vật sống nào, dù thú hay chim, nhưng tại những vùng thoáng đãng thế này Gollum lại tỏ ra sợ hãi, và giờ họ bước đi cảnh giác, vượt nhanh giữa những bóng cây đổ dài.

Ánh chiều phai nhanh khi họ tới được bìa rừng. Ở đó họ ngồi nghỉ ngơi dưới một cây sồi cổ thụ sần sùi, thả rễ xoắn xít như rắn xuống bờ đất dốc đứng và đổ nát. Một vùng thung lũng sâu mờ ảo trải ra trước mặt họ. Ở mép đằng kia, khu rừng lại mọc lên, xanh và xám dưới bầu trời đêm ảm đạm, và chạy tiếp về phía Nam. Ở bên phải, xa mãi về phía Tây, Dãy Núi Gondor sáng rỡ dưới bầu trời lốm đốm ánh lửa. Còn bên trái chỉ có bóng tối: những dải tường thành dựng đứng của Mondor; và từ bóng đêm đó vùng thung lũng dài chạy lại, dốc thẳng xuống một lòng máng cứ mở rộng ra mãi đến dòng Anduin. Dưới đáy lòng máng có một dòng nước chảy xiết: Frodo nghe thấy tiếng nước tuôn qua đá vọng lên qua bầu tĩnh lặng; và cạnh nó, ở phía gần họ, một con đường ngoằn ngoèo đi xuống như dải lụa mờ, dẫn vào màn sương lạnh xám mà ánh hoàng hôn chẳng thể chạm tới. Ở đó dường như Frodo có thể thấy được từ xa, như đang trôi nổi trên mặt biển mờ ảo, những đỉnh cao mờ và chóp vỡ của những tòa tháp cổ trơ trọi và tăm tối.

Cậu quay về phía Gollum. “Ngươi có biết chúng ta đang ở đâu không?” cậu hỏi.

“Có, Chủ Nhân à. Những nơi nguy hiểm. Đây là con đường dẫn từ Tháp Mặt Trăng, Chủ Nhân à, xuống tận thành phố đổ nát bên bờ Sông Cả. Thành phố đổ nát, phải, vô cùng bẩn thỉu, đầy rẫy kẻ thù. Lẽ ra chúng ta không nên nghe lời khuyên của Con Người. Hobbit đã đi xa đường quá rồi. Giờ phải đi về Đông, lên trên kia.” Gã khua cánh tay gầy guộc về phía dãy núi mờ tối. “Và chúng ta không thể đi đường này. Ôi không! Bọn người hung ác đi đường này, từ Tháp xuống.”

Frodo nhìn xuống con đường. Ít nhất lúc này chẳng có gì đi trên đó. Nó trông cô độc và hoang phế, chạy xuống vùng đổ nát trống rỗng bên trong màn sương mù. Thế nhưng bầu không khí lại phảng phất một vẻ ma quái, như thể đúng là có những vật đang đi qua đi lại mà mắt thường chẳng thấy được. Frodo rùng mình khi nhìn lại một lần nữa những chóp nhọn phía xa giờ đang chìm dần vào màn đêm, còn tiếng nước chảy thì lạnh lẽo và hung tợn: tiếng nói của Morgulduin, dòng suối ô nhiễm chảy đến từ Thung Lũng Bóng Ma.

“Chúng ta sẽ làm gì đây?” cậu nói. “Chúng ta đã đi rất lâu và rất xa. Chúng ta có nên tìm một chỗ nằm kín đáo nào đó ở khu rừng đằng sau không?”

“Trốn trong đêm tối không hay đâu.” Gollum nói. “Giờ Hobbit phải trốn ban ngày, phải, ban ngày.”

“Ôi dào!” Sam nói. “Chúng ta phải nghỉ ngơi một chút, dù chúng ta lại thức dậy vào nửa đêm đi nữa. Lúc đó sẽ vẫn còn vài giờ ban đêm, nếu ngươi biết đường thì thời gian vẫn đủ để ngươi dẫn bọn ta đi thêm một quãng đường dài.”

Gollum miễn cưỡng đồng ý, và gã quay lại đi về phía rừng cây, đi về phía Đông trong ít lâu, men theo những cây lác đác ở bìa rừng. Gã không chịu nghỉ ngơi trên mặt đất quá gần con đường nguy hiểm, và sau một hồi tranh cãi tất cả bọn họ quyết định trèo lên chạc ba một cây sồi xanh lớn, những cành mập mạp vươn ra từ thân cây tạo thành chỗ trốn kín đáo và chỗ ngả lưng khá thoải mái. Màn đêm dần buông, trút bóng đen dày đặc dưới tán cây. Frodo và Sam uống một chút nước và ăn bánh mì với hoa quả khô, còn Gollum thì ngay lập tức cuộn mình và chìm vào giấc ngủ. Đêm đó hai chàng Hobbit không hề chợp mắt.

Trời hẳn là quá nửa đêm một chút thì Gollum tỉnh dậy: họ bất chợt nhận thấy đôi mắt sáng nhạt của gã đang nhìn họ không chớp. Gã nghe ngóng và khụt khịt, mà như họ đã chú ý từ trước, đó dường như là cách thức gã vẫn hay làm để nhận biết giờ giấc ban đêm.

“Chúng ta nghỉ ngơi rồi chứ? Chúng ta ngủ ngon không?” gã nói. “Đi thôi!”

“Chưa ngơi, và không ngon,” Sam lầu bầu. “Nhưng nếu phải đi thì đi thôi.”

Ngay lập tức Gollum thả người xuống khỏi cành cây và đáp xuống đất bằng cả bốn chi, hai chàng Hobbit cũng chậm chạp xuống theo.

Ngay khi xuống đến nơi, họ lại tiếp tục hành trình theo sự dẫn đường của Gollum, đi về phía Đông, leo lên vùng đất dốc tối tăm. Họ chẳng nhìn được nhiều, bởi lúc này màn đêm dày đến nỗi họ khó mà nhận ra những thân cây trước khi vấp chân vào chúng. Mặt đất trở nên gập ghềnh hơn khiến bước đi cũng khó khăn hơn, nhưng có vẻ như Gollum chẳng lấy vậy làm phiền hà. Gã dẫn họ qua những khóm cây, những bụi gai dại; lúc thì vòng qua bờ một khe nứt sâu hay vực thẳm tăm tối, lúc thì đi xuống những khoảng trũng đen bị cây bụi che phủ rồi lại đi lên; nhưng cứ mỗi lần họ đi xuống đôi chút thì con dốc sau đó lại dài hơn và dựng đứng hơn. Họ đang dần dần lên cao. Ở chặng dừng đầu tiên họ quay lại và lờ mờ nhìn thấy mái rừng đã bỏ lại đằng sau trải ra như một bóng đen dày đặc mênh mông, một màn đêm còn tối hơn cả bầu trời đêm trống trải. Hình như còn có một vầng đen khổng lồ đang lừng lững hiện ra từ phía Đông, nuốt lấy những vì sao mờ nhạt. Một lúc sau mặt trăng dần lặn đã thoát khỏi những đám mây bám đuổi, nhưng nó lại lọt thỏm giữa một quầng sáng vàng nhợt nhạt.

Cuối cùng Gollum quay về phía hai chàng Hobbit. “Sắp sáng rồi,” gã nói. “Hobbit phải nhanh lên. Những nơi thế này đứng giữa đất trống chẳng an toàn đâu. Khẩn trương nào!”

Gã lao nhanh thoăn thoắt, còn họ mệt mỏi bám theo sau. Chẳng lâu sau họ bắt đầu trèo lên một dãy đồi sống trâu lớn. Phần lớn vùng đất này phủ dày đặc những bụi kim tước, nham lê, và bụi gai cứng lúp xúp, tuy nhiên đây đó lại mở ra những khoảng trơ trụi, sẹo để lại từ những đám cháy còn mới. khi họ lên đến gần đỉnh, kim tước bắt đầu dày đặc hơn; chúng rất già và cao, thân gầy gò mảnh khảnh nhưng phía trên lại rậm rạp, giờ đây đã đơm những bông hoa vàng mờ ảo trong bóng tối, và tỏa mùi hương thoảng ngọt ngào. Những bụi cây gai góc cao đến nỗi hai chàng Hobbit có thể thẳng người mà đi bên dưới, xuyên qua những lối đi dài khô ráo trên nền đất xốp dày lổn nhổn gai.

Đến được bên kia lưng đồi rộng lớn, họ tạm dừng cuộc hành trình và bò xuống dưới một bụi gai dày để nấp. Những cành cây xoắn xuýt, ngả xuống tận mặt đất, bị những nhánh thạch nam già chẳng chịt leo đè lên. Sâu bên trong đó trông như một căn phòng rỗng, xà ngang là một lớp cành cây và bụi gai chết, còn mái lợp là những chồi búp non đầu tiên của mùa xuân. Họ nằm lại đó trong ít lâu, chẳng thể ăn vì quá mệt mỏi. Nhìn qua những lỗ hổng phía trên, họ chờ cho buổi sáng chầm chậm hửng lên.

Thế nhưng chẳng thấy buổi sáng nào đến cả, chỉ có ánh chạng vạng màu nâu đầy vẻ chết chóc. Ở phía Đông có một quầng đỏ đục bên dưới tầng mây đang sà thấp, nhưng đó không phải sắc đỏ của ánh bình minh. Bên kia vùng đất ngổn ngang ở giữa, dãy núi Ephel Dúath cau có nhìn họ, nửa dưới là một màu đen không hình dạng, nơi bóng đêm đọng lại dày đặc mà không chịu tan đi, còn nửa trên là những đỉnh núi và đường cạnh lởm chởm nặng nề dọa dẫm in lên nền trời đỏ lửa. Xa xa phía bên phải họ một vai núi lớn vươn lên sừng sững, đen thẫm giữa bóng đêm, đâm thẳng về phía Tây.

“Từ đây chúng ta sẽ đi đường nào tiếp?” Frodo hỏi. “Đó có phải cửa vào - vào Thung Lũng Morgul, ở kia, đằng sau khối đen đó?”

“Có cần phải nghĩ về nó sớm thế không?” Sam nói. “Chắc hôm nay chúng ta sẽ không đi thêm nữa chứ, nếu đây đúng là một ngày mới?”

“Có lẽ không, có lẽ không,” Gollum nói. “Nhưng chúng ta sẽ phải đi sớm, đến Ngã Tư. Phải rồi, đến Ngã Tư. Con đường chính là phía đó, phải, Chủ Nhân à.”

Quầng sáng đỏ phía trên Mordor tắt dần. Ánh chạng vạng như đặc lại khi những cột hơi nước khổng lồ bốc lên ở phía Đông và trườn qua ở phía trên đầu họ. Frodo và Sam ăn một chút rồi nằm xuống, nhưng Gollum cứ tỏ ra bứt rứt. Gã không chịu ăn chút thức ăn nào của họ, nhưng gã uống một ít nước và bò quanh bên dưới những bụi cây, khụt khịt và lẩm bẩm. Rồi đột nhiên gã biến mất.

“Tôi đoán lại là đi săn,” Sam vừa ngáp vừa nói. Lần này đến lượt chú được ngủ trước, và chẳng cần phải đợi lâu chú đã chìm sâu vào giấc mơ. Chú tưởng như mình được về khu vườn Đáy Bao để tìm thứ gì đó; nhưng chú đeo một túi hành lý rất nặng sau lưng, khiến chú cứ phải oằn người xuống. Dường như cây cỏ mọc um tùm khắp khu vườn, những bụi gai và dương xỉ bò lan xuống tận những luống đất nằm dưới bờ giậu.

“Tôi có thể thấy là có cả đống việc phải làm; nhưng tôi mệt mỏi quá rồi,” chú lẩm bẩm. Đột nhiên chú nhớ ra đang tìm thứ gì. “Cái tẩu của tôi!” chú nói, và chú vùng tỉnh dậy.

“Khờ thật!” chú vừa nói vừa mở mắt và tự hỏi tại sao mình lại đang nằm dưới chân bờ giậu. “Lúc nào nó cũng nằm trong túi mi mà!” Rồi chú nhận ra, trước tiên là cái tẩu có thể vẫn nằm trong túi, thế nhưng chú chẳng còn lá cỏ nào, và kế đến chú đang ở cách Đáy Bao tới hàng trăm dặm. Chú ngồi dậy. Trời gần như tối mịt. Tại sao cậu chú lại để chú ngủ quá phiên trực, đến tận buổi tối?

“Cậu không ngủ sao, cậu Frodo?” chú hỏi. “Mấy giờ rồi? Có vẻ như đã muộn lắm!”

“Không phải đâu,” Frodo trả lời. “Nhưng ngày đang tối đi thay vì sáng ra: mỗi lúc một tối. Như tôi ước đoán thì vẫn chưa đến trưa, và cậu mới chỉ ngủ khoảng ba tiếng thôi.”

“Tôi không biết chuyện gì đang xảy ra,” Sam nói. “Bão sắp đến sao? Nếu vậy đấy sẽ là cơn bão khủng khiếp nhất từng diễn ra. Chúng ta sẽ mong được ở dưới hố sâu, chứ không phải là kẹt dưới chân bờ giậu thế này.” Chú nghe ngóng. “Gì vậy nhỉ? Tiếng sấm, hay tiếng trống, hay gì vậy?”

“Tôi không biết,” Frodo nói. “Nó như vậy cũng được một lúc lâu rồi. Nhiều lúc mặt đất dường như rung chuyển, nhiều lúc lại như bầu không khí nặng nề thúc vào tai.”

Sam nhìn quanh. “Gollum đâu rồi?” chú hỏi. “Gã vẫn chưa quay lại sao?”

“Chưa,” Frodo trả lời. “Chẳng thấy bóng dáng hay tiếng của gã ở đâu cả.”

“Tôi chẳng thể chịu nổi gã,” Sam nói. “Thực tế là trong mọi cuộc hành trình chưa từng có thứ gì khiến tôi ít tiếc nuối hơn nếu để thất lạc dọc đường. Nhưng hẳn cũng đúng thói của gã, sau khi đã đi từng ấy dặm đường, vậy mà lại lạc mất ở đây, vào đúng lúc chúng ta có lẽ cần gã nhất - đấy là nếu sau này gã có bao giờ có ích, mà tôi nghĩ là không.”

“Cậu quên vùng Đầm Lầy rồi,” Frodo nói. “Tôi mong sao gã không gặp phải chuyện gì.”

“Và tôi mong gã không đeo đuổi thủ đoạn nào. Và dù thế nào tôi cũng mong gã không rơi vào tay ai khác, có thể nói vậy. Bởi nếu thế thì chúng ta sẽ lại sớm gặp rắc rối.”

Vừa lúc đó tiếng ầm ầm xa xôi lại vang lên, lúc này còn lớn hơn và trầm hơn. Mặt đất dường như run rẩy dưới chân họ. “Tôi nghĩ dù thế nào thì chúng ta cũng gặp rắc rối rồi,” Frodo nói. “Tôi sợ là cuộc hành trình của chúng ta đang đi dần đến hồi kết.”

“Có lẽ vậy,” Sam nói; “thế nhưng còn sống thì còn hy vọng, bõ già nhà tôi vẫn nói vậy đấy. Và ông lúc nào cũng nói thêm, và còn phải xơi. Cậu hãy ăn một miếng, rồi ngủ một giấc đi, cậu Frodo.”

Buổi chiều, như Sam cho rằng cần gọi nó như vậy, từ từ trôi đi. Nhìn ra ngoài lớp cây bụi chú chỉ thấy một thế giới mờ mịt, chẳng có hình hài, đang nhòa dần vào vẻ ảm đạm không điểm nhấn, không màu sắc. Bầu không khí ngột ngạt nhưng chẳng hề ấm. Frodo không thể ngủ yên, cậu xoay xở trằn trọc, thỉnh thoảng còn lẩm bẩm nói sảng. Sam nghĩ chú đã nghe thấy cậu gọi tên Gandalf hai lần. Thời gian dường như kéo dài ra vô tận. Đột nhiên Sam nghe thấy tiếng rít cất lên bên cạnh chú, và chú thấy Gollum đang bò trên cả bốn chi, chằm chằm nhìn họ với cặp mắt lóe sáng.

“Dậy thôi, dậy thôi! Dậy thôi, sâu ngủ!” gã thì thầm. “Dậy thôi! Không phí thì giờ nữa. Chúng ta phải đi, phải, chúng ta phải đi ngay. Không phí thì giờ nữa!”

Sam trừng mắt nhìn gã nghi ngờ; gã trông có vẻ sợ hãi nhưng cũng có thể là hưng phấn. “Đi luôn sao? Ngươi giở trò gì thế? Giờ chưa phải là lúc. Thậm chí còn chưa đến giờ uống trà kia mà, ít nhất là đối với những chỗ tươm tất nơi vẫn thường có giờ uống trà.”

“Ngốc!” Gollum rít lên. “Chúng ta không ở chỗ tươm tất. Thời gian đang trôi, phải rồi, và trôi nhanh. Không phí thì giờ nữa. Chúng ta phải đi. Dậy thôi. Chủ Nhân, dậy thôi.” Gã mó lên Frodo; Frodo giật mình choàng tỉnh, cậu ngồi vùng dậy tóm lấy tay gã. Gollum hất tay thoát ra rồi lùi lại.

“Họ đừng ngốc vậy chứ,” gã rít lên. “Chúng ta phải đi. Không phí thì giờ nữa!” Và họ chẳng thể hỏi thêm gì khác từ gã nữa. Gã chẳng hề hé răng nói đã ở đâu, hay nói gã nghĩ cái gì đang đến gần khiến gã phải vội vã đến vậy. Lòng Sam chứa đầy nghi hoặc và dĩ nhiên chú thể hiện ra điều đó; nhưng Frodo chẳng tỏ ra bất cứ dấu hiệu nào cho thấy có gì đó đang diễn ra trong đầu cậu. Cậu thở dài, khoác hành lý, rồi chuẩn bị bước ra để đi vào bóng đêm đang dồn đến mỗi lúc một dày đặc.

Một cách lén lút, Gollum dẫn họ xuống sườn đồi, náu mình dưới tán che bất cứ khi nào có thể, và chạy, người cúi rạp xuống gần sát mặt đất, mỗi lần gặp khoảng trống; nhưng ánh sáng lúc này mờ nhạt đến mức ngay cả những con thú hoang tinh mắt cũng khó nhìn thấy được những chàng Hobbit đang trùm kín áo choàng xám, hay nghe thấy họ đang bước đi thận trọng hết mức có thể của những người tí hon. Họ lướt qua rồi biến mất mà chẳng hề gây ra bất cứ tiếng cành gãy hay tiếng lá bay nào.

Họ tiếp tục đi thêm khoảng một giờ, lặng lẽ nối đuôi nhau, gánh lên vai toàn bộ sức nặng của bóng tối và bầu tĩnh lặng tuyệt đối nơi vùng đất, chỉ thi thoảng mới bị phá vỡ bởi những tiếng ầm văng vẳng như tiếng sấm đằng xa hay tiếng trống bên trong khu trũng nào đó giữa dãy đồi. Từ chỗ trú ẩn, họ đi xuống, rồi rẽ về phía Nam, họ cố gắng đi càng thẳng càng tốt theo lối mà Gollum có thể tìm được, băng qua triền dốc dài lởm chởm hướng về phía dãy núi. Lúc này, cách không xa ở phía trước, họ nhìn thấy một dải cây sừng sững hiện lên như một bức tường màu đen. Càng tiến lại gần, họ càng ý thức được kích cỡ đồ sộ của những cây đó, tất cả dường như đều là cổ thụ, nhưng vẫn vươn cao, cho dù phần ngọn đã khô héo và lởm chởm, như thể giông tố và sấm sét đã từng kéo qua đây nhưng không giết được chúng hay lay động nổi bộ rễ cắm sâu vô tận của chúng.

“Ngã Tư, phải,” Gollum thì thầm, đó là những lời đầu tiên gã phát ra kể từ khi họ rời khỏi chỗ ẩn náu. “Chúng ta phải đi đường đó.” Giờ lại rẽ về phía Đông, gã dẫn họ trèo lên con dốc; rồi đột nhiên xuất hiện ngay trước mặt họ: con đường Nam, chạy ngoằn ngoèo quanh vùng ven chân núi, cho đến khi chìm vào bên trong vòng cây lớn.

“Đây là lối duy nhất,” Gollum thì thầm. “Chẳng có lối đi nào bên kia con đường. Chẳng còn lối nào nữa. Chúng ta phải đến Ngã Tư. Nhưng hãy khẩn trương lên! Và im lặng!”

Bí mật như những trinh sát trong lòng địch, họ bỏ xuống con đường, và lần theo rìa phía Tây bên dưới bờ đá; bản thân họ cũng xám như màu đá, còn đôi chân bước êm như mèo săn. Cuối cùng họ cũng đến được vùng cây mọc, và nhận thấy mình đang đứng trong một vòng tròn khổng lồ không có mái che, ở giữa vòng mở thông lên bầu trời ảm đạm; còn khoảng không giữa những thân cây khổng lồ trông như những cổng vòm lớn và tăm tối trong một tòa sảnh đổ nát. Ở chính giữa là nơi bốn con đường gặp nhau. Đằng sau họ là con đường đến Morannon; ở trước mặt, nó tiếp tục cuộc hành trình xa xôi về phía Nam; ở phía bên phải con đường từ thành phố Osgiliath ngày xưa bò lên, cắt ngang, chạy về phía Đông rồi biến mất trong bóng tối: đó là con đường thứ tư, con đường mà họ sẽ chọn.

Đứng đó mất một khắc, lòng đầy sợ hãi, Frodo chợt nhận thấy có ánh sáng đang phát ra; cậu thấy nó bừng lên trên khuôn mặt Sam bên cạnh. Quay người về phía đó, cậu nhìn thấy, bên ngoài cổng vòm bằng cành lá, con đường đến Osgiliath chạy gần thẳng như một dải lụa kéo căng, xuống, xuống mãi, đến tận miền Tây. Ở đó, xa tít tắp, còn xa hơn cả thành Gondor buồn bã lúc này đang bị phủ đầy bóng tối, Mặt Trời đang lặn, sau khi rốt cục cũng tìm thấy rìa đáy màn mây khổng lồ vẫn cuộn trôi chậm rãi, đang lăn như một hòn lửa báo điềm xấu xuống mặt Đại Dương vẫn chưa vấy bẩn. Chút ánh sáng ngắn ngủi đã rọi lên một hình người khổng lồ đang ngồi, im lìm và nghiêm nghị như hai vị vua đá hùng vĩ Argonath. Năm tháng đang gặm nhấm nó, những bàn tay tàn bạo đã khiến nó tật nguyền. Đầu nó không còn; thay vào vị trí đó, như để nhạo báng, là một tảng đá đẽo gọt thô thiển, bị những bàn tay man rợ sơn vẽ nguệch ngoạc thành một khuôn mặt cười nhăn nhở với duy nhất một con mắt lớn màu đỏ ngay giữa trán. Trên hai đầu gối và chiếc ngai dũng mãnh, và cả khắp xung quanh bệ ngai, chi chít những ký tự nguệch ngoạc cùng những biểu tượng ghê tởm mà giống giòi bọ Mordor sử dụng.

Đột nhiên Frodo nhìn thấy cái đầu vị vua già: nó nằm lăn lóc một bên đường, ánh lên những tia nắng là là mặt đất. “Nhìn kìa, Sam!” cậu giật mình và hét lên. “Nhìn kìa! Nhà vua có lại vương miện rồi!”

Cặp mắt tượng đã bị khoét sâu còn bộ râu chạm khắc cũng đã nứt vỡ, thế nhưng bao quanh vầng trán nghiêm nghị là một vành miện bạc và vàng. Một nhành cây leo có hoa tựa những ngôi sao nhỏ màu trắng giăng ngang qua vầng trán như muốn thể hiện lòng tôn kính vị vua đã mất ngai, và từ trong những vết nứt trên mái tóc đá, những lá cỏ cảnh thiên vàng đâm ra lấp lánh.

“Chúng chẳng thể chinh phục được mãi!” Frodo nói. Rồi đột nhiên chút ánh sáng ngắn ngủi kia biến mất. Mặt Trời chìm xuống và mất dạng, màn đêm đen tối buông xuống như thể một ngọn đèn vừa phụt tắt.

CHƯƠNG VIII CÁC CẦU THANG Ở CIRITH UNGOL

Gollum vừa giật áo choàng của Frodo vừa rít lên đầy vẻ sợ hãi và sốt ruột. “Chúng ta phải đi thôi,” gã nói. “Chúng ta không được đứng lại đây. Khẩn trương lên!”

Frodo miễn cưỡng quay người bỏ lại miền Tây sau lưng rồi bước theo kẻ dẫn đường chui vào bóng tối miền Đông. Họ rời vòng cây và chui lủi dọc theo con đường hướng về dãy núi. Con đường này chỉ chạy thẳng trong chốc lát, chẳng lâu sau nó vòng về phía Nam cho đến khi chạy tới ngay bên dưới vai núi đá khổng lồ họ đã thấy từ đằng xa. Nó hiện lên đen đúa đầy vẻ cấm đoán phía trên họ, và còn tối hơn cả bầu trời tối đằng sau. Con đường tiếp tục len lỏi bên dưới vùng bóng đen của dãy núi, vòng qua rồi lại tạt về Đông, rồi bắt đầu leo lên dốc đứng.

Frodo và Sam dấn bước trên đường lòng nặng trĩu, họ chẳng thể quá chú tâm vào mối nguy của mình nữa. Đầu Frodo cúi gằm; gánh nặng trên cổ lại đang kéo cậu trĩu xuống. Ngay khi họ đi qua Ngã Tư lớn, sức nặng của nó, gần như đã biến mất ở Ithilien, lại bắt đầu phát tác một lần nữa. Cậu mệt mỏi nhìn lên khi cảm giác con đường cứ dốc ngược lên dưới chân; và cậu nhìn thấy nó, đúng như Gollum đã nói trước đó: thành phố của đám Ma Nhẫn. Cậu co người tựa vào bờ đá.

Một thung lũng dốc nghiêng, tựa một cái vịnh sâu chứa đầy bóng tối, chạy ngược vào mãi trong dãy núi. Ở phía bên kia, giữa các nhánh thung, đứng sừng sững trên bệ đá đặt trên những đầu gối đen đúa của dãy Ephel Dúath là hệ thống tường thành và tòa tháp Minas Morgul. Tất cả đều tối đen khắp xung quanh nó, cả trời lẫn đất, nhưng bản thân nó lại được thắp sáng. Không phải do ánh trăng bị giam cầm tràn qua những bức tường cẩm thạch của Minas Ithil khi xưa, tòa Tháp Mặt Trăng, đẹp đẽ và rực rỡ trong thung lũng đồi bao. Ánh sáng của nó lúc này còn nhợt nhạt hơn cả ánh trăng ốm yếu trong cảnh nguyệt thực trì trệ nào đó, nó chập chờn, run rẩy như luồng hơi kinh tởm bốc ra từ thối rữa, một loại ánh sáng ma trơi, loại ánh sáng chẳng thể soi tỏ được bất cứ thứ gì. Có nhiều cửa sổ trổ ra trên những bức tường và tòa tháp, trông như vô số lỗ đen nhìn ngược vào sự trống rỗng bên trong; nhưng tầng tháp trên cùng thì xoay chầm chậm, lúc hướng này lúc hướng khác, như một cái đầu ma quái khổng lồ rướn mắt nhìn vào màn đêm. Ba kẻ đồng hành đứng đó suốt một lúc, chùn người, nhìn lên bằng những ánh mắt bất đắc dĩ. Gollum hoàn hồn trước tiên. Gã lại giật áo choàng họ vẻ thúc giục, song chẳng nói lời nào. Gã gần như lôi họ về phía trước. Mọi bước chân đều miễn cưỡng, còn thời gian thì dường như chậm lại, đến nỗi chỉ riêng việc nhấc chân lên rồi đặt chân xuống cũng đã trôi qua bao nhiêu phút ghê tởm.

Dần dần họ cũng đến được cây cầu trắng. Ở đây con đường sáng le lói chạy qua dòng nước giữa thung lũng, ngoằn ngoèo tiếp tục chạy lên phía cổng thành: một cái miệng đen há hoác giữa vòng ngoài bức tường phía Bắc. Nằm ở hai bên rìa là những khoảng đất rộng bằng phẳng, những vạt cỏ trong bóng tối đầy những bông hoa màu trắng nhợt. Những bông hoa này cũng phát sáng, đẹp đẽ song lại mang dáng hình ghê gớm, giống như những hình thù điên loạn trong cơn mơ bất an; và chúng còn tỏa ra một thứ mùi chết chóc đến lợm giọng; cả một bầu không khí nồng nặc mùi thối rữa. Cây cầu bắc từ bãi cỏ này qua bãi cỏ khác. Đứng ở mỗi đầu cầu là những bức tượng hình người rồi hình thú chạm khắc tinh xảo, nhưng tất cả đều xấu xí và kinh tởm. Dòng nước chảy dưới cầu lặng lẽ và bốc hơi, nhưng làn hơi nước dâng lên từ đó, cuồn cuộn và xoắn xuýt quanh cầu, lại lạnh ngắt. Frodo cảm thấy mọi giác quan quay cuồng còn tâm trí thì sầm tối. Rồi đột nhiên, như thể bị một thế lực nào đó điều khiển chứ không phải ý chí của bản thân, cậu bắt đầu vội vã, loạng choạng bước về phía trước, hai tay cậu quờ quạng, đầu ngả sang hết bên này lại bên kia. Cả Sam lẫn Gollum đều chạy theo sau. Sam chộp được cậu chủ của mình ở ngay đầu cầu đúng lúc cậu vấp chân suýt ngã xuống.

“Không phải đường đó! Không, không phải đường đó!” Gollum gắt thầm, thế nhưng hơi thở giữa những kẽ răng gã vẫn đủ xé tan bầu yên tĩnh nặng nề như một hồi còi, và gã sụp người xuống khiếp sợ.

“Bám lấy, cậu Frodo!” Sam thì thầm vào tai Frodo. “Quay lại! Không phải đường đó. Gollum nói không phải, và riêng lần này tôi đồng ý với gã.”

Frodo quệt tay qua trán và dứt ánh mắt khỏi thành phố trên đồi. Tòa tháp rực rỡ đã quyến rũ cậu, và cậu đã phải đấu tranh với nỗi khao khát được chạy trên con đường tỏa sáng dẫn đến cổng tháp. Cuối cùng, cậu cố gắng quay người lại, và trong lúc làm vậy, cậu cảm thấy chiếc Nhẫn cưỡng lại cậu, kéo sợi dây chuyền quanh cổ cậu, và cả mắt cậu nữa, khi cậu nhìn đi chỗ khác, dường như bị mù đi trong chốc lát. Bóng tối phía trước cậu chẳng thể bị chọc thủng.

Gollum, bò trên mặt đất như một con thú sợ sệt, sắp lẩn mất vào bóng đêm. Còn Sam vừa hỗ trợ và dẫn đường cho cậu chủ đang loạng choạng vừa cố bám theo sau gã nhanh hết sức mình. Không xa ở bờ bên này dòng nước có một khoảng mở trên vách đá bên đường. Họ chui qua chỗ này, và Sam nhận thấy họ đang đi trên một đường mòn hẹp lúc đầu còn tỏa sáng lờ mờ, giống con đường chính, cho đến khi trèo lên khỏi những vạt cỏ có loài hoa chết chóc nó bắt đầu mờ dần, trở nên tối tăm, và uốn lượn khúc khuỷu lên mặt phía Bắc thung lũng.

Hai chàng Hobbit lê bước bên nhau theo đường mòn, họ chẳng thể nhìn thấy Gollum ở phía trước, chỉ trừ những lúc gã trở lại ra hiệu cho họ theo. Những lúc đó mắt gã lóe lên ánh sáng màu xanh trắng, có lẽ là phản chiếu thứ ánh sáng Morgul gớm ghiếc, hoặc được nhen nhóm bởi tâm trạng tương ứng trong lòng gã. Frodo và Sam lúc nào cũng nhận thấy thứ ánh sáng ma quái và hai hốc mắt tối tăm đó, trong lúc liên tục liếc nhìn một cách sợ sệt qua vai họ, và liên tục đưa mắt trở lại tìm kiếm đường mòn mỗi lúc một tăm tối. Họ gắng gượng bước đi chậm chạp. Khi vượt ra khỏi vùng hôi thối và hơi bốc từ dòng nước độc họ mới thở dễ dàng hơn và đầu óc cũng vì thế mà tỉnh táo hơn; nhưng lúc này chân tay họ lại mỏi rã, cứ như họ đã bước đi cả đêm với gánh nặng trên lưng, hoặc đã bơi ngược dòng nước triều dâng suốt bao lâu. Cuối cùng họ chẳng thể tiếp tục đi nữa nếu không nghỉ.

Frodo dừng lại ngồi xuống một tảng đá. Lúc này họ đã trèo lên đỉnh một gò đá lớn trơ trọi. Phía trước họ có một hốc ăn vào bờ thung lũng, con đường mòn vòng qua đó rồi tiếp tục đi, chẳng hơn gì một gờ đá rộng nhìn ra vực sâu bên phải; lại tiếp tục bò lên xuyên qua mặt núi dốc đứng hướng về phía Nam, cho đến khi mất hút vào bức màn tăm tối phía trên.

“Tôi phải nghỉ một lát, Sam ạ,” Frodo thì thầm. “Tôi thấy nặng nề quá, Sam thân mến, nặng nề vô cùng. Tôi không biết có thể mang nó đi được bao xa nữa? Dù sao thì tôi cũng phải nghỉ ngơi trước khi ta mạo hiểm đi vào đó.” Cậu chỉ con đường mòn hẹp phía trước.

“Suỵtt! Suỵt!” Gollum vừa rít vừa vội vã chạy lại phía họ, “Suỵt!” ngón tay gã đặt lên môi và lắc đầu liên hồi. Một tay gã kéo áo Frodo, một tay chỉ về phía đường mòn; nhưng Frodo không nhúc nhích.

“Chưa đâu,” cậu nói, “chưa đâu.” Đang đè lên cậu lúc này là một thứ còn hơn cả sự mệt mỏi; như thể một lời nguyền nặng nề nào đó đã yểm lên tâm trí và thân thể cậu. “Ta phải nghỉ,” cậu lẩm bẩm.

Nghe đến đây Gollum trở nên sợ hãi và lo âu đến mức gã lại phải lên tiếng, những tiếng rít phát ra từ sau bàn tay che như để tránh khỏi rơi vào tai những kẻ nghe lỏm vô hình trong không khí. “Không phải ở đây, không. Đừng nghỉ ở đây. Ngốc! Những con mắt có thể thấy chúng ta. Khi ra đến cầu chúng sẽ thấy chúng ta. Đi thôi! Trèo, trèo nào!”

“Nào, cậu Frodo,” Sam nói. “Gã lại nói đúng đấy. Chúng ta không được ở lại đây.”

“Được rồi,” Frodo nói bằng một giọng xa xăm, như thể đang nói trong lúc nửa tỉnh nửa mê. “Tôi sẽ cố.” Cậu mệt mỏi đứng dậy.

Nhưng đã quá muộn. Ngay lúc đó nền đá rung chuyển dữ dội bên dưới bọn họ. Một tiếng ầm lớn, lớn chưa từng nghe thấy, rền vang trong lòng đất và vọng khắp dãy núi. Rồi đột nhiên một ánh chớp đỏ lóe lên. Từ tít bên kia dãy núi phía Đông nó tỏa lên trời và nhuộm đỏ những đám mây đang sà thấp một màu đỏ ruộm. Giữa thung lũng âm u chỉ có ánh sáng lạnh lẽo chết chóc, ánh chớp đó trông thật tàn bạo và dữ dội. Những chóp đá và sống núi như dao mẻ vụt hiện ra đen đúa trên nền lửa đang ngùn ngụt bốc lên ở Gorgorth. Rồi tiếp theo là một tiếng sấm lớn.

Và Minas Morgul trả lời. Một loạt ánh chớp trắng lóa lóe lên: những lưỡi lửa xanh đánh ra nhằng nhịt từ tòa tháp và từ vòng đồi bao quanh trúng vào những đám mây ủ rũ. Mặt đất rên xiết; rồi từ phía tòa thành một tiếng thét vang lên. Lẫn giữa những tiếng thét âm vực cao như tiếng chim săn mồi, và tiếng ngựa hí hoang dại vì điên giận và sợ hãi, là một tiếng lanh lảnh xé tan bầu không khí, run rẩy rồi nhanh chóng vút lên tới một âm vực chói lói vượt ra khỏi giới hạn của thính giác. Hai chàng Hobbit xoay mình về phía nó, rồi nằm xoài xuống, hai tay bịt chặt lấy tai.

Khi âm thanh khủng khiếp đó lắng xuống chỉ còn là tiếng rên rỉ bệnh hoạn rồi im bặt, Frodo mới từ từ ngẩng đầu lên. Bên kia thung lũng hẹp, giờ đây gần như ngang tầm mắt cậu, những bức tường của tòa thành xấu xa đứng đó, và cái cổng đen ngòm, hình thù như cái miệng há ra với hàm răng lấp lánh, đang mở rộng. Và từ trong cổng một đội quân tiến ra.

Cả đội quân đều trùm áo đen và tối như màn đêm. Trên nền bức tường thành mờ ảo và đá lát đường sáng rõ, Frodo nhìn thấy chúng, những hình thù nhỏ bé màu đen xếp thành hàng lối, đang hành quân nhanh chóng mà lặng lẽ, ào ra bên ngoài như một dòng chảy bất tận. Phía trước chúng là đội kỵ binh đông đảo di chuyển như những cái bóng chỉnh tề hàng lối, và dẫn đầu là một tên trông to lớn hơn tất thảy: một Kỵ Sĩ, toàn thân đen tuyền, chỉ trừ trên đầu đội mũ trùm của hắn là cái mũ trụ trông như vương miện, lập lòe một thứ ánh sáng nguy hiểm. Lúc này hắn đã tiến đến gần chiếc cầu bên dưới, và ánh mắt Frodo cứ đăm đăm dõi theo hắn, không thể chớp mắt ngoảnh đi. Phải chăng đó là Thủ Lĩnh Chín Kỵ Sĩ trở xuống mặt đất để dẫn đội quân kinh tởm của mình ra trận? Đây, đúng vậy, đây chính là tên vua ma quái đã hạ gục Người Mang Nhẫn bằng bàn tay lạnh lẽo mang lưỡi dao chết chóc. Vết thương cũ nhói lên đau đớn cùng cơn ớn lạnh lan đến tận trái tim Frodo.

Những suy nghĩ khiếp đảm đó còn chưa thôi giày vò cậu và trói buộc cậu như thể bằng phép thuật thì đột nhiên tên Kỵ Sĩ dừng lại, ngay trước đầu cầu, và đằng sau hắn, cả đoàn quân cũng đứng im. Tất cả đều ngưng trệ trong bầu tĩnh lặng chết chóc. Có lẽ chiếc Nhẫn đã cất tiếng gọi tên Ma Chúa, và trong chốc lát hắn bồn chồn, cảm thấy một quyền năng khác ngay bên trong thung lũng của hắn. Cái đầu đen chụp mũ hình vương miện quay hết bên này đến bên khác trong sợ hãi, quét qua vùng bóng tối bằng cặp mắt không ai trông thấy. Frodo chờ đợi, cựa quậy cũng không còn nổi như chú chim thấy con rắn đang lao tới. Và trong lúc chờ đợi, cậu cảm thấy thôi thúc hơn bất cứ khi nào, một mệnh lệnh bắt cậu phải đeo chiếc Nhẫn vào. Nhưng dù sức ép lớn đến đâu, giờ đây cậu lại thấy không hề muốn khuất phục nó. Cậu biết rằng chiếc Nhẫn sẽ chỉ phản bội cậu, và cậu không có, chưa có đủ quyền năng để đối đầu với tên vua Morgul ngay cả nếu có đeo nó vào. Nhưng ý chí cậu không còn đáp lại mệnh lệnh đó nữa, cho dù vẫn đang thất thần vì sợ hãi, và cậu chỉ cảm thấy một quyền năng thật lớn lao từ bên ngoài không ngớt táp lên mình. Nó túm lấy bàn tay Frodo, và trong lúc tâm trí cậu theo dõi nó, không mong muốn nhưng hồi hộp chờ xem (như thể cậu đang xem một câu chuyện cổ xa xôi nào đó), nó dịch chuyển bàn tay từng chút một về phía sợi dây chuyền đeo trên cổ cậu. Rồi ý chí cậu thức tỉnh; nó từ từ đẩy bàn tay lại và đặt nó lên một thứ khác, một thứ đang nằm ẩn mình gần ngực cậu. Thứ đó có vẻ lạnh và cứng khi cậu nắm lấy: lọ nước của Galadriel, được trân quý từ bao lâu nay, và suýt bị lãng quên cho đến tận giờ phút đó. Khi cậu chạm vào nó, trong chốc lát toàn bộ ý nghĩ về chiếc Nhẫn đều bị xua ra khỏi tâm trí cậu. Cậu thở hắt rồi gục đầu xuống.

Ngay lúc đó tên Vua Ma quay đi rồi thúc ngựa phi qua cầu, toàn bộ đội quân đen tối của hắn bám theo sau. Có lẽ những chiếc áo choàng tiên đã lừa được con mắt vô hình của hắn, còn tâm trí mới được củng cố của kẻ thù nhỏ bé của hắn cũng đã gạt đi ý nghĩ của hắn. Nhưng hắn lại đang vội vã. Thời khắc đã điểm, theo mệnh lệnh của Chủ Nhân vĩ đại, hắn buộc phải hành quân tuyên chiến về phía Tây.

Chẳng bao lâu sau hắn đã đi qua, như một bóng đen hòa vào bóng đêm, rồi xuống con đường quanh co, và phía sau hắn triền miên những hàng ngũ đen đúa băng qua cây cầu. Chưa khi nào, kể từ thời đại oai hùng của Isildur, thung lũng đó xuất đi một đội quân hùng hậu đến vậy; chưa một đội quân nào ác liệt và được trang bị mạnh mẽ đến vậy từng đánh vào khúc cạn dòng Anduin; thế nhưng Mordor mới chỉ xuất ra một đội, mà vẫn chưa phải đội quân hùng mạnh nhất của Mordor.

Frodo rùng mình. Đột nhiên trái tim cậu nhớ lại Faramir. “Rốt cục cơn bão đã bùng ra,” cậu nghĩ thầm. “Dàn gươm giáo khổng lồ này đang tiến về phía Osgilliath. Liệu Faramir có ngăn chặn kịp thời không? Anh ấy đã đoán trước, nhưng anh ấy có biết vào lúc nào không? Và giờ đây ai có thể bảo vệ khúc cạn khi đích thân Vua của Chín Kỵ Sĩ xung trận? Và cả những đội quân khác nữa cũng sẽ xung trận. Mình đến quá muộn rồi. Mất hết rồi. Mình đã mắc kẹt quá lâu trên đường. Mất hết rồi. Ngay cả nếu nhiệm vụ của mình được hoàn thành, sẽ chẳng có ai biết đến. Sẽ chẳng còn ai nghe mình kể. Rồi việc này sẽ trở nên vô nghĩa.” Không thể chịu đựng nổi phút yếu lòng, cậu khóc. Đội quân của Morgul vẫn rầm rập băng qua cây cầu.

Rồi từ mãi xa xôi, như thể xuất hiện từ những ký ức thời ở Quận, một sáng sớm có chút nắng vừa hé rạng, khi ngày mới cất tiếng gọi và những cánh cửa mở rộng, cậu nghe thấy giọng Sam cất lên. “Dậy đi, cậu Frodo! Dậy đi!” Nếu giọng nói có thêm vào: “Bữa sáng của cậu xong xuôi rồi,” chắc cậu cũng khó mà cảm thấy ngạc nhiên. Nhưng dĩ nhiên là Sam đang thúc giục. “Dậy đi, cậu Frodo! Chúng đi rồi,” chú nói.

Một tiếng rầm khô khốc vang lên. Những cánh cổng Minas Morgul đã đóng lại. Hàng giáo cuối cùng cũng đã biến mất dưới con đường. Tòa tháp vẫn ngạo nghễ bên kia thung lũng, nhưng ánh sáng thì đã mờ dần bên trong. Cả tòa hành lại rơi vào một vùng tối tăm và im lìm. Song nó vẫn toát ra vẻ đầy cảnh giác.

“Dậy đi, cậu Frodo! Chúng đi rồi, và chúng ta cũng phải đi thôi. Vẫn còn thứ gì đó đang sống trong đó, thứ gì đó có mắt, hoặc có tâm trí biết nhìn, nếu cậu hiểu ý tôi; và chúng ta càng lưu lại lâu ở một nơi thì nó sẽ càng sớm phát hiện ra chúng ta. Đi thôi, cậu Frodo!”

Frodo ngẩng đầu lên, rồi đứng dậy. Nỗi tuyệt vọng vẫn chưa nguôi, nhưng giờ khắc yếu đuối thì đã qua. Cậu thậm chí còn hé ra một nụ cười dữ dội, giờ đây cậu cảm thấy cũng rõ ràng như lúc trước vừa cảm thấy điều ngược lại, rằng việc gì phải làm, thì cậu sẽ phải làm, nếu có thể và rằng dù Faramir hay Aragorn hay Elrond hay Galadriel hay Gandalf hay bất cứ ai khác có biết về việc này hay không thì đấy cũng không phải là mục đích. Cậu cầm lấy cây gậy bằng một tay, còn tay kia nắm lọ nước. Khi nhìn thấy ánh sáng trong veo đang tỏa qua kẽ ngón tay, cậu nhét nó vào ngực áo và giữ nó áp vào trái tim. Rồi quay người khỏi tòa thành Morgul, giờ không hơn gì một quầng xám le lói phía bên kia vực thẳm tối tăm, cậu chuẩn bị đi theo con đường dẫn lên trên.

Có vẻ như Gollum đã bò theo gờ đá mà lẩn vào bóng đêm khi cổng Minas Morgul mở ra, bỏ lại hai chàng Hobbit nằm đó. Lúc này gã mon men quay lại, hai hàm răng đập vào nhau lộp cộp còn những ngón tay thì bật răng rắc. “Ngu xuẩn! Ngờ nghệch!” gã rít lên. “Khẩn trương nào! Họ chớ nghĩ nguy hiểm đã qua. Chưa đâu. Khẩn trương nào!”

Họ không trả lời, chỉ theo gã trèo lên gờ đá cheo leo. Cả hai bọn họ đều chẳng lấy gì làm thích thú, nhất là sau khi đã đối mặt với bao nhiêu hiểm nguy khác; thế nhưng quãng trèo cũng không lâu. Chỉ chốc lát con đường mòn dẫn đến một góc quành gấp nơi mặt núi lại nhô ra, và tới đó nó đột nhiên đi vào một khe đá hẹp. Họ đã đến cầu thang đầu tiên mà Gollum nói tới. Màn đêm đã gần như buông kín, và họ chẳng hề thấy gì ngoài tầm với tay; thế nhưng cách vài bộ ở phía trên, đôi mắt Gollum lóe lên nhàn nhạt khi gã quay về phía họ.

“Cẩn thận!” gã thì thầm. “Bậc thang. Nhiều lắm. Cẩn thận đấy!”

Dĩ nhiên họ cần phải cẩn thận. Thoạt tiên Frodo và Sam cảm thấy dễ chịu hơn vì giờ có vách đá ở hai bên, thế nhưng lối cầu thang lại gần dốc đứng như một chiếc thang dựng, và càng đi lên họ càng ý thức được rõ ràng hơn cú rơi vời vợi đang chực sẵn phía sau. Những bậc thang đều rất hẹp, khoảng cách không đều, hơn nữa lại rất khó lường: mép bậc đều mòn nhẵn thín, nhiều bậc vỡ vụn, nhiều bậc vừa đặt chân lên đã nứt toác. Hai chàng Hobbit vẫn gắng sức tiến lên, cho đến khi rốt cục phải dùng những ngón tay tuyệt vọng bám vào bậc thang phía trước, và buộc đầu gối đang đau đớn phải co rồi duỗi; dải bậc thang càng ăn sâu vào sườn núi dựng đứng, những bức tường đá trên đầu họ càng vươn lên cao mãi.

Cuối cùng, ngay khi cảm thấy không chịu đựng thêm được nữa, họ lại thấy cặp mắt Gollum đang ngó xuống họ chăm chú. “Chúng ta lên được rồi,” gã thì thầm. “Đã qua cầu thang đầu tiên. Hobbit thông minh trèo được cao, thông minh lắm. Chỉ vài bậc thấp bé nữa là xong, phải.”

Sam và Frodo, lúc này đang choáng váng và vô cùng mệt mỏi, tiếp tục bám theo gã, trèo lên bậc thang cuối cùng, rồi ngồi phịch xuống xoa bóp chân cẳng và đầu gối. Họ đang ở trên hành lang tối tăm dường như vẫn tiếp tục đi lên phía trước, cho dù thoải hơn và không có bậc thang nào. Gollum chẳng để họ nghỉ ngơi lâu.

“Vẫn còn một cầu thang nữa,” gã nói. “Một cầu thang dài hơn nhiều. Hãy nghỉ khi ta đến đỉnh cầu thang tới. Chưa nghỉ bây giờ.”

Sam rên rỉ. “Ngươi vừa nói dài hơn hả?” chú hỏi.

“Phải, phải, dài hơn,” Gollum nói. “Nhưng không khó lắm đâu. Hobbit đã leo Cầu Thang Thẳng. Sắp tới là Cầu Thang Xoắn.”

“Và sau đó là gì nữa?” Sam hỏi.

“Rồi chúng ta sẽ biết,” Gollum nói nhỏ. “Ồ phải, rồi chúng ta sẽ biết!”

“Ta tưởng ngươi nói có một đường hầm,” Sam nói. “Chẳng có đường hầm nào cho chúng ta chui qua sao?”

“Ồ có chứ, có một đường hầm,” Gollum nói. “Nhưng Hobbit có thể nghỉ trước khi đến đó. Nếu họ qua được, họ sẽ lên gần đến đỉnh. Rất gần, nếu họ qua được. Ồ phải!”

Frodo rùng mình. Chặng leo thang khiến cậu vã mồ hôi, thế nhưng giờ đây cậu lại cảm thấy rét và nhớp nháp, đã vậy dọc theo hành lang tăm tối còn có cơn gió lạnh từ những tầng cao vô hình phía trên thổi xuống. Cậu đứng dậy giũ mình. “Vậy thì tiếp tục thôi!” cậu nói. “Đây không phải chỗ để nghỉ.”

Hành lang dường như còn đi thêm hàng dặm nữa, và lúc nào luồng khí lạnh cũng thổi qua họ, họ càng đi nó càng mạnh đến độ biến thành cơn gió lạnh thấu xương. Dãy núi dường như đang cố phả hơi thở chết chóc khuất phục họ, đẩy lui họ khỏi những bí ẩn ở trên cao, hoặc thổi bay họ vào bóng tối bên dưới. Họ chỉ biết mình đã đến điểm kết thúc khi đột nhiên tay phải họ không còn sờ thấy vách đá nữa. Họ chẳng nhìn thấy gì nhiều. Tất cả chỉ là những khối đen không hình không dạng khổng lồ và những cái bóng màu xám thẫm hiện ra lù lù phía trên và khắp xung quanh, nhưng thỉnh thoảng lại có ánh đỏ lờ mờ lóe lên dưới những đám mây đang sà xuống, và trong chốc lát họ thấy những đỉnh núi cao chót vót, ở phía trước và cả hai bên, như những cột trụ đỡ lấy tấm trần khổng lồ đang trĩu xuống. Có vẻ như họ vừa mới trèo hàng trăm bộ và lên đến một thềm đá rộng. Bên trái họ là vách đá, còn bên phải họ là vực sâu.

Gollum dẫn đường sát bên dưới vách đá. Lúc này họ không phải trèo lên nữa, nhưng giờ đây mặt đất nứt vỡ và nguy hiểm hơn trong bóng đêm, thêm vào đó đá lở cũng đã dựng lên rất nhiều trở ngại trên đường. Họ đi chậm chạp và thận trọng. Cả Sam lẫn Frodo đều chẳng còn đoán được bao nhiêu giờ đã trôi qua kể từ khi họ bước chân vào Thung Lũng Morgul. Đêm dường như dài đến vô tận.

Cuối cùng một lần nữa họ nhận thấy một bức tường lù lù hiện ra, và một lần nữa những bậc thang mở ra trước mặt họ. Họ lại dừng, và họ lại bắt đầu leo lên. Đó thực sự là một cuộc leo dốc dài và mệt mỏi; nhưng lối bậc thang này không được đào thẳng vào sườn núi. Ở đây mặt vách đá khổng lồ dốc ngược vào trong, còn con đường uốn lượn vòng vèo như rắn quấn lấy vách đá. Có chỗ nó còn trườn ngay sát bờ vực thẳm tăm tối, Frodo liếc xuống bên dưới nhìn thấy khe núi khổng lồ ở đầu Thung Lũng Morgul trông như một vực thẳm mênh mông. Dưới những đáy sâu, le lói như ánh đom đóm, con đường ma quái trải dài từ thành phố chết đến con đường Đèo Không Tên. Cậu vội vã quay đi.

Cầu thang vẫn tiếp tục uốn éo trườn lên, cho đến khi vượt qua dải thang cuối cùng, ngắn và thẳng, nó dẫn lên một tầng cao khác. Con đường đã chuyển hướng khỏi đường đèo chính ở khe núi lớn, giờ đây nó theo đuổi một hướng đi riêng đầy hiểm nguy dưới đáy một khe đá thấp giữa những phần cao hơn của dãy Ephel Dúath. Hai chàng Hobbit có thể lờ mờ phân biệt được những cột đá cao và đỉnh nhọn lởm chởm ở cả hai bên, giữa chúng là những vết nứt vỡ lớn còn đen hơn cả bóng đêm, nơi những mùa đông bị lãng quên thả sức ăn mòn và đục khoét những vách đá không hề biết đến ánh mặt trời. Và lúc này dãy ánh sáng đó trên bầu trời dường như mạnh hơn; dù họ không biết là do buổi sáng khủng khiếp cuối cùng cũng đến với vùng đất bóng tối, hay những gì họ thấy chỉ là ánh lửa của một đòn bạo liệt nào đó của Sauron trong nỗi thống khổ mang tên Gorgoroth bên kia núi. Vẫn còn xa phía trước, và vẫn còn cao phía trên, Frodo nhìn lên và thấy, như đã đoán lúc trước, điểm cao nhất của con đường cay đắng này. Trên nền đỏ thẫm của bầu trời phía Đông in hằn dấu một khe nứt trên sống núi cao nhất, cắt sâu xuống giữa hai vai núi đen; và trên mỗi vai núi mọc lên một chiếc sừng đá.

Cậu dừng lại nhìn chăm chú hơn. Sừng bên trái cao và mảnh hơn; và ánh sáng đỏ bùng cháy trong đó, hoặc nếu không thì là ánh sáng đỏ ở vùng đất phía sau tỏa xuyên qua một cái lỗ. Giờ cậu thấy: đó là một tòa tháp màu đen nằm chặn ngay đèo ngoài. Cậu chạm vào tay Sam rồi chỉ.

“Tôi chẳng thích cái vẻ của nó!” Sam nói. “Vậy là rốt cục con đường bí mật của ngươi cũng bị canh gác,” chú vừa càu nhàu vừa quay về phía Gollum. “Chắc ngươi đã biết từ lâu rồi phải không?”

“Mọi con đường đều bị theo dõi, phải,” Gollum nói. “Dĩ nhiên rồi. Nhưng Hobbit vẫn phải thử. Đây có thể là nơi ít bị theo dõi nhất. Biết đâu chúng ra hết chiến trường rồi, biết đâu đấy!”

“Biết đâu,” Sam lẩm bẩm. “Chà, có vẻ như vẫn còn cả một quãng đường dài phía trước và phía trên trước khi chúng ta đến được đó. Và vẫn còn con đường hầm nữa. Tôi nghĩ cậu phải nghỉ ngơi thôi, cậu Frodo. Tôi không biết bây giờ là mấy giờ sáng hay tối, nhưng chúng ta đã đi liên tục hàng giờ rồi.”

“Phải, chúng ta phải nghỉ ngơi,” Frodo nói. “Hãy tìm một góc khuất gió nào đó, và tập trung sức lực - cho chặng cuối cùng.” Vì cậu cảm thấy đây đúng là chặng cuối. Những cực hình ở vùng đất phía trước, và công việc phải hoàn thành ở đó có vẻ xa xôi, hãy còn quá xa chưa khiến cậu phải lo lắng. Toàn bộ tâm trí cậu đều dồn cả vào việc làm sao để đi qua, hay vượt qua bức tường và sự canh gác không thể chọc thủng này. Một khi cậu làm được việc bất khả thi ấy thì nhiệm vụ hình như đã được hoàn tất, hoặc ít ra cậu cảm thấy vậy vào giờ khắc tối tăm mệt mỏi đó, trong khi vẫn cực nhọc trong bóng đá bên dưới Cirith Ungol.

Họ ngồi xuống trong một khe tối giữa hai cột đá lớn: Frodo và Sam ở khá sâu bên trong, còn Gollum khom mình gần miệng khe. Ở đó hai chàng Hobbit ăn bữa họ cho sẽ là bữa cuối trước khi đi xuống Vùng Đất Không Tên, có lẽ cũng là bữa cuối cùng họ ăn cùng nhau. Họ ăn ít thức ăn Gondor, và vài lát bánh mì đi đường của người Tiên. Họ cũng uống đôi chút. Nhưng nước thì họ uống dè sẻn, chỉ đủ làm ướt những đôi môi khô khốc.

“Tôi tự hỏi đến khi nào mình mới lại tìm thấy nước?” Sam nói. “Nhưng tôi cho rằng ở đó chúng cũng phải uống chứ? Lũ Orc ấy, phải không?”

“Phải, chúng cũng uống,” Frodo nói. “Nhưng đừng nói chuyện đó nữa. Thứ nước đó không dành cho chúng ta.”

“Vậy thì càng cần phải lấy thêm nước,” Sam nói. “Thế nhưng chẳng có tí nước nào ở trên này hết: tôi chẳng hề nghe thấy tiếng nước chảy hay thậm chí là tiếng nhỏ giọt. Và dù sao thì Faramir cũng đã nói chúng ta không được uống nước ở Morgul.”

“Không uống nước chảy ra từ Imlad Morgul, là những gì anh ấy nói,” Frodo nói. “Giờ chúng ta vẫn chưa đến thung lũng đó, và nếu chúng ta gặp dòng suối nào thì đó cũng chỉ chảy vào đó chứ không chảy ra từ đó.”

“Tôi không tin thứ nước nào hết,” Sam nói, “cho đến khi nào tôi sắp chết vì khát. Nơi này cho cảm giác thật xấu.” Chú hít mạnh. “Tôi cho rằng có cả mùi nữa. Cậu có để ý thấy không? Một thứ mùi thật quái đản, ngột ngạt. Tôi chẳng thích nó đâu.”

“Còn tôi thì chẳng thích thứ gì ở đây hết,” Frodo nói, “dù bậc thang hay vách đá, dù gió hay xương. Đất, nước và không khí ở đây xem ra đều bị nguyền rủa. Thế nhưng đường chúng ta đi nằm về phía này.”

“Phải, đúng là như vậy,” Sam nói. “Nếu biết rõ hơn ngay từ đầu chúng ta đã chẳng đi đến đây. Nhưng tôi cho rằng mọi thứ đều vậy cả thôi. Những thứ đẹp đẽ trong truyện cổ và thơ ca, cậu Frodo ạ: những thứ mà tôi từng gọi là phiêu lưu. Tôi đã từng nghĩ đấy là thứ mà những con người tuyệt vời trong các câu chuyện ra đi tìm kiếm, bởi họ muốn trải qua, bởi phiêu lưu thì thú vị còn cuộc sống thì hơi nhàm chán, một hình thức tiêu khiển như người ta vẫn nói. Nhưng đối với những câu chuyện thực sự đáng kể hoặc đối với những chuyện còn đọng lại trong tâm trí, mọi việc thường lại không theo cách đó. Người ta dường như bị đẩy vào các câu chuyện đó, thường là thế - đường họ đi nằm về phía ấy, như cậu vừa nói. Nhưng tôi cho rằng họ đều có rất nhiều cơ hội, giống như chúng ta, có thể quay lại, chỉ có điều họ không làm vậy. Mà nếu họ làm vậy, chúng ta đã chẳng biết, bởi họ sẽ bị lãng quên. Chúng ta chỉ toàn nghe về những người tiếp tục dấn thân - và không phải tất cả đều có kết thúc có hậu, xin lưu ý cậu; ít nhất là đối với những người ở trong câu chuyện chứ không nằm ngoài nó. Cậu biết đấy, nghĩa là về nhà, và nhận thấy mọi thứ vẫn ổn, cho dù không hẳn giống như xưa - như ông Bilbo già chẳng hạn. Thế nhưng đó không phải lúc nào cũng là những câu chuyện nghe hay nhất, cho dù có lẽ bị đẩy vào những chuyện đó thì thú nhất! Và tôi tự hỏi chúng ta đã rơi vào loại chuyện nào đây?”

“Tôi cũng tự hỏi điều đó,” Frodo nói. “Nhưng tôi không biết. Và đấy mới là kiểu của một câu chuyện có thật. Cứ thử nghĩ lại chuyện nào cậu thích mà xem. Cậu có thể biết hoặc đoán được một câu chuyện thuộc thể loại nào, kết thúc có hậu hay không có hậu, thế nhưng chính những con người trong đó lại không biết. Và cậu không muốn họ biết.”

“Không, thưa cậu, dĩ nhiên là không. Đơn cử Beren, chàng không bao giờ nghĩ mình sẽ lấy được viên Silmaril trên Vương Miện Sắt ở Thangorodrim, song chàng đã làm được, và đó là nơi còn tồi tệ, tối tăm, nguy hiểm hơn nơi này. Nhưng dĩ nhiên đó là một câu chuyện dài, và còn đi tiếp qua hạnh phúc đến khổ đau cùng những điều khác nữa - và viên Silmaril vẫn đi tiếp rồi đến với Eärendil. Mà, thưa cậu, trước đây tôi chưa bao giờ nghĩ về ánh sao mà Phu Nhân đưa cho! Mà, nghĩ cho kỹ, chúng ta đang ở trong chính câu chuyện đó! Nó vẫn đang tiếp diễn. Lẽ nào những câu chuyện vĩ đại không bao giờ kết thúc?”

“Không, bản thân câu chuyện thì không bao giờ kết thúc,” Frodo nói. “Thế nhưng những con người trong chuyện thì đến và đi khi vai trò của họ kết thúc. Vai trò của chúng ta cũng sẽ kết thúc sau này - hoặc sắp rồi.”

“Khi đó chúng ta sẽ được nghỉ ngơi và ngủ đôi chút,” Sam nói. “Chú cười nhạt. “Và ý của tôi chỉ là như vậy thôi, cậu Frodo ạ. Ý tôi là nghỉ ngơi và ngủ theo đúng nghĩa, rồi thức dậy bắt tay vào công việc buổi sáng ngoài vườn. Tôi e rằng đó là tất cả những gì tôi hy vọng bấy lâu nay. Tất cả những kế hoạch lớn lao đều không hợp với cái loại tôi. Song tôi vẫn tự hỏi liệu có khi chúng ta đang ở trong một câu chuyện; nhưng ý tôi là: bằng lời lẽ ấy, cậu biết đấy, rồi được kể bên đống lửa, hoặc được đọc lên từ một quyển sách cỡ đại chữ màu đen và đỏ, hết năm này qua năm khác. Và mọi người sẽ nói: ‘Hãy nghe câu chuyện về Frodo và chiếc Nhẫn!’ Và họ sẽ nói: ‘Phải rồi, đó là một trong những câu chuyện con thích nhất. Frodo rất dũng cảm, phải vậy không cha?’ ‘Đúng thế, con trai ạ, người nổi tiếng nhất trong số các Hobbit, mà thế nghĩa là rất đáng kể đấy.’ ”

“Vậy là kể hơi nhiều quá rồi đấy,” Frodo nói, rồi cậu cười, một tràng cười dài và trong trẻo xuất phát từ tận trái tim. Âm thanh như vậy đã không ai nghe thấy ở nơi này kể từ khi Sauron đến Trung Địa. Đột nhiên Sam tưởng như tất cả đất đá đều đang lắng nghe và những vách đá cao cũng đang ngả về phía họ. Thế nhưng Frodo chẳng màng đến chúng; cậu lại cười. “Ôi, Sam,” cậu nói, “nghe cậu nói không hiểu sao tôi thấy vui như thể câu chuyện đã được viết ra. Nhưng cậu đã quên mất một trong những nhân vật chính: Samwise trái tim cứng cỏi. ‘Con muốn được nghe thêm về Sam, cha ạ. Sao người ta không đưa vào thêm những gì anh ấy nói hả cha? Đó là thứ con thích, nó khiến con cười. Và Frodo chẳng đi được xa nếu không có Sam, phải vậy không cha?’ ”

“Này, cậu Frodo,” Sam nói, “cậu đừng trêu vậy chứ. Tôi nghiêm túc mà.”

“Tôi cũng nghiêm túc,” Frodo nói, “và tôi vẫn đang nghiêm túc đây. Chúng ta đi hơi nhanh quá rồi đấy. Cậu và tôi, Sam ạ, vẫn đang mắc kẹt ở những phần tồi tệ nhất trong câu chuyện, và ngay tới điểm này rất có thể ai đó sẽ nói: ‘Gập sách lại đi cha, chúng con không muốn đọc thêm nữa đâu.’ ”

“Có lẽ vậy,” Sam nói, “nhưng tôi sẽ không phải là người nói điều đó. Không hẳn những gì đã được hoàn tất và đã qua, và những gì được đưa vào những câu chuyện vĩ đại, đều giống nhau. Mà, ngay cả Gollum cũng có thể là một nhân vật tốt trong một câu chuyện nào đó, dù sao cũng tốt hơn trong câu chuyện của cậu. Và bản thân gã cũng đã từng thích nghe truyện, theo chính lời gã kể. Tôi tự hỏi liệu gã nghĩ mình là anh hùng hay kẻ xấu?

“Gollum!” chú gọi. “Ngươi có muốn làm anh hùng không, mà gã lại đi đâu nữa rồi?”

Chẳng thấy bóng dáng gã ở cả miệng khe trú ẩn lẫn trong bóng tối gần đó. Gã đã từ chối thức ăn của họ, cho dù, như thường lệ, vẫn chấp nhận một ngụm nước; và rồi có vẻ gã đã cuộn người lại ngủ. Họ đã cho rằng ít nhất một trong những lý do cho lần gã vắng mặt dài hôm trước là đi tìm loại thức ăn gã thích; và giờ rõ ràng gã đã lại lẩn đi trong lúc họ đang nói chuyện. Nhưng lần này là để làm gì?

“Tôi chẳng thích cái kiểu lén lút chuồn mất mà chẳng thèm nói trước của gã,” Sam nói. “Nhất là lần này. Gã chẳng thể tìm được thức ăn ở đây, trừ khi gã thèm ăn đá. Nghĩ xem, thậm chí còn chẳng có lấy chút rêu nào!”

“Lo chuyện gã lúc này thì có ích gì đâu,” Frodo nói. “Không có gã, chúng ta thậm chí còn chẳng thể thấy được con đèo này, đừng nói đến việc đi xa đến vậy, vậy nên chúng ta sẽ phải chịu đựng các thói xấu của gã thôi. Nếu gã tráo trở thì vẫn sẽ tráo trở.”

“Vậy cả thôi, tôi thà thấy gã trong tầm mắt,” Sam nói. “Và nếu gã tráo trở thì càng nên như vậy. Cậu có nhớ là gã chẳng bao giờ nói con đèo này có bị canh gác hay không không? Giờ thì chúng ta đã thấy ngọn tháp đằng kia - có thể nó đã bị bỏ hoang, nhưng cũng có thể không. Cậu có nghĩ gã đang đi tìm chúng không, lũ Orc hay bất cứ loài nào ở đó ấy?”

“Không, tôi không nghĩ vậy,” Frodo trả lời. “Ngay cả nếu gã định giở trò, mà tôi nghĩ cũng không phải không có khả năng. Nhưng tôi không nghĩ là trò đó: không phải đi tìm lũ Orc, hay bất cứ tay sai nào của Kẻ thù. Tại sao lại phải đợi đến lúc này, sau khi phải leo trèo khổ sở, và đến quá gần vùng đất gã sợ? Đã nhiều lần gã có cơ hội giao nộp chúng ta cho lũ Orc kể từ khi chúng ta gặp gã. Không đâu, nếu có là gì thì đó sẽ là một mánh khóe nào đó của riêng gã - mà gã nghĩ là khá bí mật.”

“Chà, tôi cho rằng cậu nói đúng, cậu Frodo ạ,” sam nói. “Nhưng không phải vì thế mà tôi thoải mái hơn tí nào. Tôi không nhầm đâu: tôi không nghi ngờ việc gã sẽ khoan khoái giao tôi cho lũ Orc cũng y như khoái hôn tay mình vậy. Nhưng tôi quên mất - Bảo Bối của gã. Không, tôi cho rằng từ đầu đến cuối vẫn là Bảo Bối cho Sméagol tội nghiệp. Đó là ý tưởng xuyên suốt trong tất cả các mánh mung của gã, nếu gã có ý tưởng nào. Thế nhưng đưa chúng ta lên đây mà lại ích gì cho âm mưu đó thì tôi chẳng thể đoán được.”

“Rất có thể chính gã cũng chẳng thể đoán được,” Frodo nói. “Và tôi không nghĩ gã chỉ có một âm mưu đơn giản trong cái đầu mê muội của gã. Tôi nghĩ một phần gã đang thực sự cố gắng cứu Bảo Bối khỏi tay Kẻ Thù, đến chừng nào gã còn có thể. Bởi nếu Kẻ Thù có được nó, đó cũng sẽ là thảm họa cuối cùng của chính gã. Về phần còn lại, có lẽ gã chỉ muốn kéo dài thời gian để chờ thời cơ.”

“Phải đấy, thằng Lủi và thằng Hủi, như tôi từng nói trước đây,” Sam nói. “Nhưng càng đến gần vùng đất của Kẻ thù, thằng Lủi sẽ càng trở nên giống thằng Hủi hơn. Hãy ghi nhớ lời tôi: nếu chúng ta có bao giờ đến được con đèo, gã sẽ không để chúng ta cầm thứ bảo bối đó qua miệng thung lũng mà không gây ra rắc rối nào đâu.”

“Chúng ta vẫn chưa đến đó mà,” Frodo nói.

“Chưa, nhưng tốt hơn là vẫn phải mở to mắt cho đến lúc đó. Nếu chúng ta bị phát hiện đang nằm ngủ, thằng Hủi sẽ hiện nguyên hình rất nhanh đấy. Nhưng không có nghĩa là cậu không được an toàn nếu chợp mắt một lúc, cậu chủ à. Nếu cậu nằm cạnh tôi, cậu sẽ được an toàn. Tôi sẽ vui mừng được thấy cậu ngủ. Tôi sẽ canh gác cho cậu; chừng nào cậu còn nằm trong vòng tay tôi, chừng đó sẽ chẳng có ai mó máy được vào cậu mà Sam của cậu không hay biết.”

“Ngủ!” Frodo nói rồi thở dài, như thể vừa nhìn thấy ảo ảnh xanh mát giữa sa mạc. “Phải, ngay cả ở đây tôi cũng có thể ngủ.”

“Vậy thì ngủ đi, cậu chủ! Hãy gối đầu lên lòng tôi.”

Gollum tìm thấy họ như vậy vài giờ sau đó, khi gã bò xuống theo đường mòn đi ra từ bóng tối phía trước. Sam đang ngồi tựa lên vách đá, đầu chú gục sang một bên còn hơi thở thì nặng nhọc. Gối trong lòng chú là đầu Frodo, đang chìm sâu trong giấc ngủ; đặt trên vầng trán trắng trẻo của cậu là bàn tay sạm nâu của sam, bàn tay kia thì đặt nhẹ trên ngực cậu chủ. Cả hai gương mặt họ đều thật yên bình.

Gollum nhìn họ. Một biểu hiện kỳ lạ hiện ra trên khuôn mặt gầy guộc và đói khát của gã. Ánh sáng mờ đi trong đôi mắt gã, giờ chúng trở nên mờ nhạt, già nua và mệt mỏi. Một cơn đau thắt dường như đang xoắn lấy gã, và gã quay đi, nhìn lại về phía con đèo, đoạn lắc đầu, như thể đang lâm vào một cuộc đấu tranh tư tưởng. Rồi gã quay lại, chậm rãi giơ cánh tay run rẩy về phía Frodo, chạm vào đầu gối cậu rất thận trọng - nhưng cú chạm lại gần giống như cái vuốt ve. Trong giây phút ngắn ngủi đó, nếu một trong hai người đang ngủ nhìn thấy gã, họ sẽ tưởng mình đang nhìn một lão già Hobbit mệt mỏi, teo tóp bởi những tháng năm đã đưa lão đi quá xa khỏi tuổi thọ thông thường, khỏi bạn bè và họ hàng, khỏi những cánh đồng và dòng suối tuổi trẻ, một kẻ đáng thương hại, già nua và đói khát.

Nhưng cú chạm đó đã khiến Frodo rùng mình rồi khẽ kêu lên trong giấc ngủ, và ngay lập tức Sam tỉnh dậy. Thứ đầu tiên chú nhìn thấy là Gollum - “đang mó máy cậu chủ,” như chú tưởng.

“Này ngươi!” chú cộc cằn nói. “Ngươi định giở trò gì?”

“Không gì cả, không gì cả,” Gollum khẽ nói. “Chủ Nhân dễ thương!”

“Dám lắm,” Sam nói. “Nhưng ngươi vừa ở đâu vậy - lén lút đi rồi lại lén lút về hử, lão già xấu xa?”

Gollum co người lại, một tia sáng xanh lóe lên dưới đôi mi sụp. Giờ trông gã gần giống như một con nhện, khom người trên tứ chi gập lại, đôi mắt lồi ra. Giây phút ngắn ngủi hồi nãy đã trôi qua, chẳng còn mong trở lại. “Lén lút, lén lút!” gã rít lên. “Hobbit lúc nào cũng lịch sự, phải rồi. Hỡi những Hobbit dễ thương! Sméagol đưa họ lên những đường bí mật chẳng ai tìm được. Gã mệt, gã khát, phải khát lắm; gã dẫn họ đi, rồi phải tìm đường nữa, và giờ họ nói lén lút, lén lút. Quả là những bạn dễ thương, phải rồi bảo bối ạ, quả là dễ thương.”

Sam cảm thấy hối hận đôi chút, cho dù không tin tưởng hơn. “Xin lỗi,” chú nói. “Ta xin lỗi, nhưng ngươi đã làm ta giật mình tỉnh ngủ. Lẽ ra ta không nên ngủ, và điều đó khiến ta hơi cáu. Nhưng còn cậu Frodo, cậu ấy mệt vậy cơ mà, ta bảo cậu ấy chợp mắt một chút, và đó là kết quả đấy. Xin lỗi. Nhưng ngươi đã đi đâu vậy?”

“Đi lén lút,” Gollum nói, và ánh sáng xanh vẫn không rời cặp mắt gã.

“Ồ tốt thôi,” Sam nói, “ngươi thích nói vậy thì cứ việc! Ta chẳng nghĩ điều đó khác xa thực tế lắm đâu. Và giờ tốt hơn là chúng ta sẽ lén lút cùng nhau. Thế mấy giờ rồi? Đang là hôm nay hay ngày mai vậy?”

“Ngày mai rồi,” Gollum nói, “hay đúng hơn đã là ngày mai khi Hobbit ngủ. Thật ngu xuẩn, thật nguy hiểm - nếu Sméagol tội nghiệp không lén lút gác xung quanh.”

“Ta nghĩ bọn ta rồi sẽ sớm phát mệt với từ đó thôi,” Sam nói. “Nhưng không sao. Ta sẽ đánh thức cậu chủ.” Chú nhẹ nhàng vuốt ngược tóc khỏi trán Frodo, rồi cúi xuống khẽ nói với cậu.

“Dậy thôi, cậu Frodo! Dậy thôi!”

Frodo cựa mình mở mắt, rồi cậu thấy khuôn mặt Sam đang cúi xuống mình và mỉm cười. “Gọi tôi sớm vậy, Sam?” cậu nói. “Trời vẫn tối mà!”

“Vâng ở đây thì lúc nào cũng tối cả,” Sam nói. “Nhưng Gollum quay lại rồi, cậu Frodo, và gã nói giờ đã là ngày mai rồi. Nên chúng ta phải đi tiếp thôi. Chặng cuối cùng.”

Frodo hít một hơi thật sâu rồi ngồi dậy. “Chặng cuối cùng!” cậu nói. “Chào Sméagol! Có tìm thấy thức ăn không? Ngươi đã nghỉ ngơi chút nào chưa?”

“Không thức ăn, không nghỉ ngơi, chẳng có gì cho Sméagol cả,” Gollum nói. “Gã chỉ là kẻ lén lút.”

Sam tặc lưỡi, nhưng cố tự kiềm chế.

“Đừng đặt tên xấu cho bản thân ngươi, Sméagol,” Frodo nói. “Dù đúng hay sai thì cũng đều không khôn ngoan đâu.”

“Sméagol phải nhận những gì cho gã,” Gollum trả lời. “Đặt cho gã cái tên đó chính là Chủ Nhân Samwise tốt bụng, một Hobbit cái gì cũng biết.”

Frodo nhìn Sam. “Vâng thưa cậu,” chú nói. “Đúng là tôi đã dùng từ đó, vì tôi bất ngờ tỉnh giấc và phát hiện ra gã ở ngay gần. Tôi đã nói xin lỗi, nhưng sắp sửa chẳng còn thấy vậy nữa đâu.”

“Nào, thế thì bỏ qua đi,” Frodo nói. “Nhưng giờ có vẻ như chúng ta đã đến lúc cần bàn bạc, ngươi và ta, Sméagol ạ. Cho ta biết liệu bọn ta có thể tự tìm ra quãng đường còn lại hay không? Chúng ta đã nhìn thấy con đèo, thấy lối vào, và nếu bây giờ bọn ta mà tìm được đường, thì ta nghĩ cam kết của chúng ta có thể coi là đã chấm dứt. Ngươi đã hoàn thành điều ngươi hứa, nên ngươi được tự do: tự do quay về với thức ăn và nghỉ ngơi, hay bất cứ đâu ngươi muốn đi, chỉ trừ đến với tay sai của Kẻ thù. Có thể một ngày nào đó ta sẽ thưởng cho ngươi, ta hoặc những người còn nhớ đến ta.”

“Chưa, chưa, chưa đâu,” Gollum rên rỉ. “Ôi không! Họ làm sao tự tìm đường được chứ, phải không? Ôi chắc chắn rồi. Còn đường hầm nữa mà. Sméagol phải tiếp tục. Không nghỉ. Không ăn. Chưa đâu.”

CHƯƠNG IX ĐỘNG BÀ NHỆN

Lúc này có lẽ đúng là ban ngày, như Gollum nói, nhưng hai chàng Hobbit chẳng nhận thấy nhiều khác biệt, ngoại trừ bầu trời nặng nề phía trên bớt đen kịt, mà trông giống một trần khói khổng lồ hơn; trong khi đó thay cho thứ bóng đen dày đặc lúc nửa đêm, mà thực tế vẫn còn đang lẩn khuất trong những kẽ nứt và hầm hố, một màu xám nhập nhoạng bao phủ lên toàn bộ thế giới đá xung quanh họ. Họ tiếp tục đi, Gollum ở phía trước còn phía sau là hai chàng Hobbit giờ sánh vai nhau, qua khe núi dài giữa các cột trụ đá tàn tạ, dựng đứng ở cả hai bên như những bức tượng to lớn hình thù méo mó. Chẳng hề nghe thấy âm thanh nào. Cách một quãng phía trước, có lẽ khoảng một dặm, là một bức tường xám khổng lồ, một đống đá núi vĩ đại trồi lên cuối cùng. Họ càng đến gần nó càng phát hiện ra sừng sững và tối sẫm, cho đến khi vươn lên tít cao phía trên họ, chặn hết tầm mắt hướng ra phía sau. Bóng đen đổ xuống dày đặc dưới chân nó. Sam hít một hơi.

“Ặc! Cái mùi đó!” chú nói. “Mỗi lúc một nặng hơn.”

Ngay sau đó họ đã vào trong vùng bóng đổ, và họ nhìn thấy ở chính giữa có một miệng hang. “Đây là đường bao,” Gollum khẽ nói. “Đây là cửa vào đường hầm.” Gã không nói ra tên của nó: Torech Ungol, Động Bà Nhện. Một mùi hôi thối từ bên trong tuôn ra, không phải thứ mùi mục rữa bệnh hoạn trên những bãi cỏ Murgol, mà là một mùi thối nồng nặc, như thể có bao nhiêu thứ bẩn thỉu không gọi nổi tên chứa đầy trong bóng tối bên trong.

“Đây là đường duy nhất sao, Sméagol?” Frodo hỏi.

“Phải, phải,” gã trả lời. “Chúng ta phải đi đường này bây giờ.”

“Ý ngươi là ngươi đã từng chui qua cái lỗ này sao?” Sam hỏi. “Phù! Nhưng có lẽ ngươi không ngại mùi thối.”

Mắt Gollum lóe sáng. “Cậu ấy không biết bọn ta ngại gì, phải không bảo bối? Phải, không biết đâu. Nhưng Sméagol chịu được nhiều thứ. Phải gã đã chui qua. Ồ phải đấy, chui qua hết. Đó là lối duy nhất.”

“Tôi tự hỏi thứ gì tỏa ra cái mùi đó,” Sam nói. “Giống như là - chà, tôi không muốn nói đâu. Một cái lỗ tởm lợm nào đó của lũ Orc, mà tôi đảm bảo là đã chứa chất cặn bã của chúng suốt một trăm năm.”

“Chà,” Frodo nói, “Orc hay không thì đó cũng là lối duy nhất, chúng ta phải đi thôi.”

Họ hít một hơi thật sâu rồi bước vào bên trong. Mới chỉ được vài bước mà họ đã ở bên trong một vùng tố mịt như bưng cả hai mắt. Frodo và Sam chưa từng biết đến một thứ bóng tối nào như vậy, từ sau khi đi qua những con đường không ánh sáng ở Moria; bóng tối ở đây thậm chí còn đặc hơn thẫm hơn, nếu có thể. Ở đó còn có những luồng không khí luân chuyển, những tiếng vọng, và cảm giác không gian thoáng đãng, còn bầu không khí ở đây thì ứ đọng, nặng nề, và âm thanh phát ra đều ngưng bặt. Họ bước đi trong một bức màn sương khói đen được dệt từ chính bản thân bóng tối, khi hít vào có thể làm mù không chỉ con mắt mà còn cả lý trí, đến nỗi ngay cả ký ức về màu sắc, hình thù và ánh sáng đều tắt khỏi ký ức. Đã luôn là bóng tối, sẽ luôn là bóng tối, và tất cả đều là bóng tối.

Thế nhưng họ vẫn còn lại xúc giác trong ít lâu, và thoạt tiên cảm giác dưới bàn chân và trên ngón tay họ sắc bén đến mức đau đớn. Thật ngạc nhiên là vách đá rất nhẵn, còn nền đá, ngoài những bậc cấp ở đây đó, thì thẳng và bằng phẳng, đi mãi lên phía trên, độ dốc đứng không đổi. Đường hầm này cao và rộng, rộng đến mức dù hai chàng Hobbit bước sánh vai nhau, chỉ giơ thẳng tay mới chạm được vào vách đá hai bên, họ vẫn bị chia tách, bị bỏ lại một mình trong bóng tối.

Gollum đã đi vào trước và dường như chỉ cách họ vài bước. Trong khi vẫn còn tâm trạng mà quan tâm đến những thứ đó, họ có thể nghe thấy tiếng gã rít và thở hổn hển ở ngay phía trước. Nhưng sau đó các giác quan của họ bắt đầu ỳ trệ hơn, cả xúc giác lẫn thính giác đều dần tê liệt, song họ vẫn tiếp tục, dò dẫm bước đi, cứ thế cứ thế, chủ yếu là do sức mạnh của ý chí mà nhờ nó họ đã dấn bước vào đây, ý muốn vượt qua và khao khát muốn lên được cái cổng cao phía bên kia.

Chưa kịp đi được bao lăm, có lẽ vậy, nhưng không gian và thời gian đã sớm trôi khỏi nhận thức, Sam đi bên phải, trong lúc rờ rẫm vách đá, đã phát hiện ra một lối thông: trong giây lát chú ngửi thấy một luồng khí thoảng ít nặng nề hơn, và rồi họ đi qua nó.

“Ở đây có nhiều hơn một hành lang,” chú cố thì thầm: dường như thật khó để khiến cho hơi thở gây ra một tiếng vang nào. “Nó giống chỗ của lũ Orc hơn bất cứ nơi nào khác!”

Sau đó, đầu tiên là chú ở bên phải, rồi đến lượt Frodo ở bên trái, họ vượt qua ba hoặc bốn miệng lối thông như vậy, vài miệng rộng hơn, vài miệng nhỏ hơn; song không nghi ngờ gì vẫn thuộc con đường chính, bởi nó vẫn dẫn thẳng, không có chỗ rẽ, và vẫn tiếp tục đi lên. Thế nhưng nó dài bao nhiêu, họ còn phải chịu đựng nó bao lâu nữa, hoặc họ có thể chịu đựng nổi không? Sự ngột ngạt trong bầu không khí tăng dần theo từng bước trèo của họ; lúc này họ thường cảm thấy một sự ngáng trở nào đó còn dày đặc hơn cả bầu không khí hôi thối trong bóng đêm mù lòa. Trên đường dấn lên phía trước, họ liên tục cảm thấy có thứ gì đó quét qua đầu họ, hoặc qua tay họ, những xúc tu dài, hay những bụi cây leo, họ chẳng biết là gì. Và mùi hôi thối vẫn mỗi lúc một nồng nặc hơn. Nó tiếp tục hôi thối như vậy cho đến khi họ gần như tưởng rằng ngửi là giác quan duy nhất còn lại, với mục đích duy nhất là tra tấn họ. Một giờ, hai giờ, ba giờ: họ đã đi trong cái lỗ không chút ánh sáng này bao lâu rồi? Hàng giờ - hàng ngày, hay hàng tuần không chừng. Sam rời khỏi vách hầm và nép sát vào Frodo, hai bàn tay họ chạm vào rồi nắm chặt lấy nhau, và cứ như vậy họ tiếp tục cùng nhau tiến bước.

Rất lâu sau, lúc Frodo đang dò dẫm dọc theo vách hầm bên trái thì đột nhiên sờ hụt phải khoảng không. Cậu suýt nữa thì ngã nhào vào không gian trống rỗng. Lại là một miệng thông còn lớn hơn tất cả những miệng họ đã đi qua; và từ đó tuôn ra một mùi hôi thối, cùng cảm giác về hiểm họa đang rình mò lớn đến nỗi Frodo choáng váng. Đúng lúc đó Sam cũng lảo đảo rồi ngã sấp.

Cố vượt qua cơn nôn nao và cả nỗi sợ hãi, Frodo nắm chặt lấy tay Sam. “Dậy!” cậu nói không thành tiếng trong hơi thở khan. “Tất cả đều từ đây ra, mùi hôi thối và sự nguy hiểm. Cố lên thôi! Nhanh nào!”

Dốc toàn bộ sức lực và lòng quyết tâm còn lại, cậu xốc Sam đứng dậy, và ép đôi chân của chính mình phải chuyển động. Sam khập khiễng bước đi bên cạnh cậu. Một bước, hai bước, ba bước - rồi cuối cùng là sáu bước. Có lẽ họ đã vượt qua cái miệng thông khủng khiếp không thể nhìn thấy được đó, nhưng bất kể có đúng như vậy thật hay không thì đột nhiên họ có thể di chuyển dễ dàng hơn, như thể một ý chí thù địch nào đó đã buông họ ra trong chốc lát. Họ tiếp tục lê bước, tay vẫn nắm chặt tay.

Thế nhưng gần như ngay lập tức họ đã phải đối mặt với một khó khăn mới. Đường hầm tách ra thành hai nhánh, hoặc có vẻ như vậy, và trong bóng tối họ không thể biết phía nào rộng hơn, hoặc phía nào gần với đường thẳng hơn. Họ cần chọn đường nào, bên trái hay bên phải? Họ chẳng có manh mối nào chỉ dẫn, trong khi lựa chọn sai lầm gần như chắc chắn sẽ đưa họ vào chỗ chết.

“Gollum đi đường nào rồi?” Sam hổn hển. “Và tại sao gã không đợi?”

“Sméagol!” Frodo cố gọi. “Sméagol!” Thế nhưng giọng cậu khản đặc lại, và cái tên im bặt gần như ngay khi vừa rời khỏi môi cậu. Không một tiếng trả lời, không một tiếng vọng, thậm chí còn không khuấy động nổi bầu không khí.

“Tôi đoán lần này gã đi thật rồi,” Sam lẩm bẩm. “Tôi đoán đây chính xác là nơi gã muốn đưa chúng ta tới. Gollum! Nếu ta còn có thể chạm vào ngươi, ngươi sẽ phải hối tiếc vì điều đó.”

Trong lúc lần mò và sờ soạng trong bóng tối, họ nhận thấy ngã rẽ phía bên trái đã bị chặn lại: nếu không phải là đường cụt thì chắc hẳn đã có tảng đá lớn rơi vào giữa lối đi. “Không thể là đường này rồi,” Frodo thì thầm. “Dù đúng hay sai thì chúng ta vẫn phải chọn đường kia.”

“Vậy thì nhanh lên!” Sam hổn hển. “Quanh đây có thứ gì đó còn tệ hơn cả Gollum. Tôi có cảm giác thứ gì đó đang nhìn chúng ta.”

Họ còn chưa đi nổi vài thước thì từ phía sau bất chợt nổi lên một âm thanh khủng khiếp phá tan bầu im lặng nặng nề: một tiếng ùng ục như sủi nước, cùng một tràng rít dài và tàn độc. Họ quay ngoắt lại, nhưng chẳng nhìn thấy thứ gì. Họ đứng lặng như đá, chỉ biết nhìn trân trối và chờ đợi dù không biết đợi gì.

“Đây là một cái bẫy!” Sam vừa nói vừa đặt tay lên chuôi kiếm; trong lúc làm vậy, chú chợt nhớ đến bóng tối ở khu mộ đá nơi tìm ra thanh kiếm. “Ước gì có già Tom bên cạnh chúng ta lúc này!” chú nghĩ. Rồi khi đứng đó, cùng màn đêm khắp xung quanh và bóng tối tuyệt vọng và tức giận trong tim, dường như chú nhìn thấy một tia sáng: một tia sáng trong tâm trí, thoạt tiên sáng chói đến mức gần như không chịu đựng được, như thể ánh mặt trời rọi vào mắt người ẩn náu lâu ngày trong đáy sâu không cửa sổ. Rồi tia sáng đó trở thành màu sắc: xanh, vàng, bạc, trắng. Ở đằng xa, như trong một bức tranh vẽ bởi những ngón tay tiên, chú nhìn thấy Phu Nhân Galadriel đang đứng trên thảm cỏ ở Lórien, trên tay người là những món quà. Còn cậu, Người mang nhẫn, chú nghe thấy người nói, xa xăm nhưng rõ ràng, ta đã chuẩn bị thứ này cho cậu.

Tiếng rít ùng ục kéo đến gần hơn, kèm cả tiếng lách cách như thứ gì khổng lồ có khớp nối đang di chuyển trong bóng tối một cách kiên tâm và chậm rãi. Mùi hôi thối lan tới đi trước nó. “Cậu chủ, cậu chủ!” Sam hét lên, sự sống và nỗi cấp bách đã trở lại giọng nói của chú. “Món quà của Phu Nhân! Chiếc lọ ánh sao! Ánh sáng sọi cho cậu trong những nơi tăm tối, người đã nói như vậy đấy. Chiếc lọ ánh sao!”

“Chiếc lọ ánh sao?” Frodo lẩm bẩm như người nói mê mà không hề nhận thức. “Phải rồi! Tại sao mình lại quên mất nó? Thứ ánh sáng khi tất cả ánh sáng khác đều đã tắt! Và lúc này thật sự chỉ còn mỗi ánh sáng mới có thể cứu được chúng ta.”

Tay cậu chậm rãi lần xuống ngực áo, rồi chậm rãi cậu giơ cao Lọ Nước của Galadriel. Nó le lói trong chốc lát, mờ ảo như một ngôi sao đang chật vật mọc lên khỏi lớp sương mù dày đặc dưới mặt đất, rồi trong lúc quyền năng của nó mạnh dần, và hy vọng nhen lên trong tâm trí Frodo, nó bắt đầu lóe cháy, và bùng lên thành ngọn lửa bạc, một trái tim tí xíu chói lòa, như thể Eärendil đã đích thân đến đây từ những con đường hoàng hôn trên cao cùng viên Silmaril cuối cùng đính trên vầng trán. Bóng đêm thoái lui trước nó cho đến khi nó dường như đang tỏa sáng từ chính giữa một quả cầu pha lê mong manh, còn bàn tay đang cầm nó thì lấp lánh ngọn lửa trắng.

Frodo ngây nhìn món quà kỳ diệu cậu đã mang theo suốt bấy lâu, mà không hiểu giá trị và quyền năng thực sự của nó. Cậu hiếm khi nhớ đến nó lúc còn đang trên đường, mãi đến khi họ đến Thung Lũng Morgol, nhưng chẳng dám dùng đến vì ái ngại nguồn sáng lộ liễu của nó. Aiya Eärendil Elenion Ancalima! cậu thét lên mà chẳng biết mình nói gì; bởi dường như một giọng nói khác vừa cất lên qua miệng cậu, trong trẻo, chẳng hề sợ hãi thứ không khí hôi thối của đường hầm.

Thế nhưng ở Trung Địa còn có những thế lực khác nữa, những quyền năng của bóng tối, cổ xưa và mạnh mẽ. Và Mụ, kẻ di chuyển trong bóng tối, đã từng nghe thấy người Tiên thét lên như vậy từ tít trong sâu thẳm thời gian, khi đó mụ đã chẳng thèm để tâm, và đến giờ nó cũng chẳng dọa nạt được mụ. Frodo còn chưa kịp dứt lời thì đã cảm nhận được một hiểm họa to lớn, và một sự chú ý chết chóc đang dò xét cậu. Không xa phía dưới đường hầm, giữa họ và miệng thông nơi họ vừa choáng váng và vấp váp, cậu nhận thấy những con mắt đang dần hiện hữu, những con mắt mở ra như những ô cửa sổ mọc chi chít thành hai cụm lớn - mối hiểm họa đang đến gần rốt cục cũng trút bỏ mặt nạ. Ánh sáng chói lọi của chiếc lọ ánh sao vỡ tan và bật lại từ hàng nghìn bề mặt, thế nhưng đằng sau những bề mặt lấp lánh đó một ngọn lửa chết chóc mờ ảo đang bắt đầu dần dần mạnh lên, nhen lên từ trong hầm sâu chứa tâm tư hiểm độc. Đó là những con mắt quái dị và đáng ghê tởm, như dã thú mà lại chứa đầy quyết tâm và khoái cảm bệnh hoạn, hau háu nhìn những con mồi mắc bẫy mà chẳng có cơ may trốn thoát nào.

Frodo và Sam, rùng mình vì hoảng sợ, bắt đầu từ từ lùi bước, mà vẫn không rời mắt nổi khỏi cái nhìn trừng trừng khủng khiếp từ những con mắt độc ác kia; thế nhưng họ lùi bước nào thì những con mắt tiến lên bước ấy. Tay Frodo thoáng nao núng, và Lọ Nước từ từ hạ xuống. Rồi đột nhiên, thần chú giam giữ buông ra trong phút chốc để con mồi hoảng hốt bỏ chạy vô ích một lúc cho vui những con mắt, cả hai cùng quay người chạy; nhưng khi vừa chạy vừa ngoái lại nhìn Frodo hoảng sợ nhận ra những con mắt lập tức cũng nhào theo ngay phía sau. Mùi chết chóc lúc này giống như một đám mây bao khắp xung quanh cậu.

“Đứng lại! đứng lại!” cậu hét lên tuyệt vọng. “Chạy không ích gì đâu.”

Những con mắt chầm chậm bò đến gần hơn.

“Galadriel!” cậu vừa gọi vừa lấy hết dũng khí giơ Lọ Nước lên một lần nữa. Những con mắt sững lại. Trong chốc lát sự chú ý của chúng dịu đi, như thể đang bị nỗi nghi ngại nào đó quấy rầy. Rồi trái tim cậu bùng cháy trong lồng ngực, không nghĩ xem mình đang làm gì, và xem như vậy là dại dột hay tuyệt vọng can đảm, cậu cầm Lọ Nước ở tay trái, còn tay phải rút kiếm. Thanh Mũi Đốt lóe lên, lưỡi dao tiên sắc bén lấp lánh trong ánh sáng bạc, thế nhưng trên sống dao lại lập lòe ánh lửa xanh dương. Frodo, người Hobbit ở Quận, tay giơ cao ngôi sao và chĩa thanh kiếm tỏa sáng, kiên quyết bước tới đối mặt những con mắt.

Chúng ngập ngừng. Vẻ nghi ngại dâng lên trong chúng khi ánh sáng tiến tới. Lần lượt từng còn mắt mờ dần, rồi chúng từ từ thoái lui. Trước giờ chưa có ánh sáng nào chết chóc đến vậy từng tấn công chúng. Dưới lòng đất chúng đã được an toàn tránh khỏi ánh mặt trời, ánh trăng hay ánh sao, thế nhưng giờ đây một ngôi sao đã sa xuống tận trong lòng đất. Nó vẫn tiến tới, và những con mắt bắt đầu sợ hãi. Chúng lần lượt tắt ngấm rồi quay đi, cùng lúc một khối hình đồ sộ, nằm ngoài tầm ánh sáng, rướn cái bóng đen tối chen vào giữa hai cụm mắt. Chúng đã bỏ đi.

“Cậu chủ, cậu chủ!” Sam hét lên. Chú đang ở sát phía sau, thanh kiếm cũng đã được tuốt ra sẵn sàng. “Thật oanh liệt! Người Tiên sẽ phải ca hát về chiến công này, nếu họ được nghe kể lại! Tôi mong mình còn sống để kể cho họ và nghe họ hát. Nhưng đừng đi tiếp nữa, cậu chủ. Đừng xuống sào huyệt đó! Giờ là cơ hội duy nhất của chúng ta. Hãy ra khỏi cái lỗ hôi thối này thôi!”

Và rồi họ quay người lại thêm một lần nữa, thoạt tiên còn bước đi nhưng sau đó thì chạy; bởi nền đường hầm cứ vươn lên dốc đứng, cứ mỗi bước chân họ lại trèo lên cao hơn khỏi mùi hôi thối của cái động không nhìn thấy kia, và sức lực cũng đã trở lại với tay chân và trái tim họ. Thế nhưng lòng căm ghét của kẻ Canh Gác thì vẫn lẩn khuất phía sau, có thể mù lòa trong ít lâu, nhưng chưa hề bị đánh bại, và vẫn quyết tâm giết chóc. Một luồng khí thoảng lạnh thổi vào họ. Miệng hang, điểm kết thúc đường hầm, rốt cục đã ở trước mặt. Họ hổn hển quăng mình về phía trước, khao khát được đứng ở một nơi không bị đóng trần, nhưng rồi trong nỗi kinh ngạc, họ loạng choạng ngã lùi lại. Lối thoát bị bịt lại bởi vật cản nào đó, nhưng không phải đá: nó dường như mềm và khá dẻo, nhưng lại chắc chắn và bền vững: không khí có thể len qua, song không hề le lói chút ánh sáng nào. Họ xốc tới một lần nữa nhưng lại bị đẩy lui.

Frodo giơ cao Lọ Nước và nhìn thấy một vùng xám mà vầng hào quang của chiếc lọ ánh sao không thể xuyên qua và cũng không thể soi sáng, như thể một bóng tối không phải do chắn sáng mà có, nên không ánh sáng nào có thể xua tan. Giăng khắp đường hầm từ trần đến đáy và kín hai bên là một tấm mạng khổng lồ, đều đặn như tấm mạng của một con nhện to lớn, nhưng được chăng dày hơn và lớn hơn nhiều, và sợi tơ nào cũng dày như sợi thừng.

Sam cười phá. “Mạng nhện!” chú nói. “Vậy thôi sao? Mạng nhện! Nhưng nhện gì thế này! Tấn công chúng, phá tan chúng luôn!”

Chú điên cuồng lấy kiếm chém, nhưng sợi tơ chú vừa chém vào chẳng bị đứt. Nó chùng xuống đôi chút rồi bật lại như dây cung, lật lưỡi kiếm rồi hất tung cả tay lẫn kiếm. Sam lấy hết sức chém ba nhát, và rốt cục một trong vô số các sợi tơ đứt phựt rồi xoắn lại, nó cuộn vòng và rít vù vù trong không khí. Một đầu quật trúng tay Sam khiến chú phải hét lên vì đau đớn, chú nhào về phía sau rồi quệt tay qua miệng.

“Chắc phải mất nhiều ngày mới mở được con đường như thế này,” chú nói. “Phải làm gì bây giờ? Những con mắt đó đã quay lại chưa?”

“Chưa, vẫn chưa thấy,” Frodo nói. “Nhưng tôi vẫn cảm thấy chúng đang nhìn tôi, hoặc đang nghĩ về tôi: có lẽ đang lên một kế hoạch khác. Nếu ánh sáng này suy giảm, hoặc tắt đi, có lẽ chúng sẽ nhanh chóng quay lại.”

“Đến nơi rồi còn bị bẫy!” Sam cay đắng nói, nỗi tức giận lần nữa bốc lên cao hơn cả mệt mỏi và tuyệt vọng. “Muỗi mắc tơ nhện. Cầu cho lời nguyền rủa của Faramir ứng vào Gollum và ứng vào gã thật nhanh!”

“Như thế cũng chẳng giúp được gì chúng ta lúc này đâu,” Frodo nói. “Nào! Để xem thanh Mũi Đốt có thể làm được gì. Nó là một lưỡi dao tiên. Có rất nhiều tấm mạng khủng khiếp trong khe đá tối tăm ở Beleriand nơi nó được rèn nên. Nhưng cậu phải canh gác và cản những con mắt lại. Đây, cầm lấy chiếc lọ ánh sao. Đừng sợ. Hãy giơ nó lên mà canh chừng!”

* * *

Rồi Frodo bước về phía tấm lưới xám khổng lồ, lia một đường chém rộng vào nó, đưa nhanh lưỡi kiếm sắc lẹm dọc theo những dải tơ nhện căng sát nhau, rồi lập tức nhảy lùi tránh đi. Thanh kiếm sáng xanh cắt qua như lưỡi liềm lướt qua bụi cỏ, chúng bật lại, quằn quại rồi buông thõng. Một vết rách lớn đã xuất hiện.

Cậu chém hết nhát này lại đến nhát khác, cho đến khi toàn bộ khoảng lưới trong tầm tay cậu đều rách bươm, nửa trên bay đung đưa trông như tấm màn buông thõng trong cơn gió đang lùa vào. Cái bẫy đã bị phá vỡ.

“Nào!” Frodo hét lên. “Tiếp! Tiếp!” Niềm hân hoan điên cuồng vì được giải thoát ngay trước vực tuyệt vọng dâng đầy tâm trí cậu. Đầu cậu quay cuồng như vừa uống một ngụm rượu mạnh. Cậu lao ra, mồm vẫn chưa ngớt la hét.

Trong đôi mắt vừa đi qua hang ổ tối đêm của cậu, vùng đất tối tăm đằng sau nhìn dường như sáng sủa. Những cuộn khói lớn đã bốc lên và loãng dần, và những giờ cuối cùng của một ngày ảm đạm cũng đang trôi qua; quầng sáng đỏ Mordor đã tắt ngấm trong màn đêm ủ rũ. Song Frodo dường như đang nhìn ngắm một buổi bình minh mang đến niềm hy vọng bất ngờ. Cậu gần như đã lên đến đỉnh dãy núi. Chỉ còn một chút nữa thôi. Khe Nứt, Cirith Ungol, đã ở trước mặt cậu, một vết mẻ mờ trên sống núi đen, và hai chiếc sừng đá hai bên hằn rõ trên nền trời. Một chặng nước rút ngắn ngủi nữa thôi là cậu sẽ qua được phía bên kia!

“Con đèo, Sam ơi!” cậu hét lên chẳng đếm xỉa đến giọng mình đang the thé, lúc này cất lên cao vút và rồ dại sau khi được giải thoát khỏi bầu không khí tù túng trong đường hầm. “Con đèo! Chạy, chạy đi, rồi chúng ta sẽ qua được - qua được trước khi có bất cứ ai định cản chúng ta!”

Sam chạy lên từ phía sau, nhanh hết mức mà đôi chân chú chịu được, nhưng dù mừng rỡ vì đã được tự do, chú lại chẳng lấy gì làm yên tâm, và vừa chạy vừa liếc lại sau về phía miệng đường hầm tối tăm, chú sợ phải nhìn thấy những con mắt, hoặc một hình thù nào đó vượt quá sức tưởng tượng của chú, cũng lao ra truy đuổi. Cả chú lẫn cậu chủ đều biết quá ít về thủ đoạn của Bà Nhện. Mụ có rất nhiều lối ra từ động của mụ.

* * *

Mụ đã sinh sống ở đó hàng đời nay, một thứ tà ác trong bộ dạng loài nhện, giống như thứ thời xa xưa đã từng sống ở Vùng Đất của Tiên ở Miền Tây mà giờ đã chìm sâu xuống Đại Dương, thứ Beren đã đương đầu trên Rặng Núi Kinh Hoàng ở Doriath, và vì thế đã gặp Lúthien trên đồng cỏ xanh giữa những cành độc cần dưới ánh trăng cách đây rất lâu. Việc bằng cách nào Bà Nhện có thể trốn chạy khỏi đống hoang tàn mà đến đó chẳng hề lưu lại trong bất cứ câu chuyện nào, bởi chẳng còn lại mấy câu chuyện để kể về Những Năm Đen Tối. Nhưng mụ đã ở đó, trước khi Sauron xuất hiện, và trước cả hòn đá đầu tiên của Barad-dûr; mụ chẳng phục vụ ai ngoài bản thân, mụ uống máu của Tiên và con Người, phát phì phát nộn vì ôm giữ những bữa tiệc bất tận, dệt nên những tấm mạng bóng đêm; bởi tất cả sinh vật sống đều là thức ăn của mụ, và mụ nôn ra bóng tối. Đàn con của mụ, những đứa con hoang mà mụ đẻ với những bạn tình kém cỏi hơn, vốn là chính con đẻ của mụ, mà mụ cũng giết luôn sau đó, túa ra từ những thung lũng này qua thung lũng khác, từ dãy Ephel Dúath đến vùng đồi phía Đông, đến Dol Guldur và những thành trì rừng Âm U. Nhưng không đứa nào có thể sánh kịp với mụ, Bà Nhện Vĩ Đại, đứa con út của Ungoliant còn ở lại quấy rầy thế giới bất hạnh.

Nhiều năm trước Gollum đã bắt gặp mụ, gã Sméagol chuyên soi mói vào tất cả những hang hốc tăm tối; trong những ngày tháng quá khứ đó gã đã cúi đầu tôn sùng mụ, và bóng tối xấu xa của mụ đã đồng hành cùng gã qua mọi quãng đường mệt mỏi, cắt rời gã khỏi ánh sáng và sự ăn năn. Và gã đã hứa hẹn mang thức ăn đến cho mụ. Thế nhưng ham muốn của mụ không giống ham muốn của gã. Mụ chẳng biết và cũng chẳng quan tâm nhiều đến những tháp, những nhẫn, hay bất cứ thứ gì được tạo ra bởi trí óc hoặc bàn tay, mụ chỉ khao khát cái chết cho tất cả những thứ khác, dù là trí óc hay thể xác, và khao khát cho chính mụ cuộc sống tham lam, cô độc, phình lên đến chừng nào dãy núi không còn giữ nổi mụ và bóng đêm không còn chứa được mụ nữa.

Song khao khát đó đã trở nên quá xa vời, và từ bấy lâu nay mụ đã phải nhịn đói, phải ẩn nấp trong hang ổ, trong khi quyền lực của Sauron mạnh dần, và ánh sáng cùng sinh vật sống chạy xa biên giới của hắn; thành phố trong vùng thung lũng đã chết, chẳng có Tiên hay Con Người nào đến gần, chỉ còn lại những tên Orc bất hạnh. Ăn chán ngắt lại còn cảnh giác. Nhưng mụ vẫn phải ăn, và dù chúng có luôn tay bận bịu đào những hành lang vòng vèo mới từ con đèo và từ tòa tháp tránh mụ, thì mụ vẫn luôn tìm được cách bẫy chúng. Nhưng mụ thèm khát những miếng thịt ngọt ngào hơn. Và Gollum đã mang chúng đến cho mụ.

“Để xem, để xem,” gã vẫn thường nói một mình, khi bị chi phối bởi những suy nghĩ xấu xa, trong lúc bước đi trên chặng đường nguy hiểm từ Emyn Muil đến Thung Lũng Morgul, “để xem. Rất có thể, ồ phải, rất có thể khi Mụ vứt xương và quần áo không đi, bọn ta sẽ tìm ra nó, bọn ta sẽ có nó, Bảo Bối, phần thưởng cho Sméagol tội nghiệp đã mang thức ăn ngon. Và bọn ta sẽ cứu Bảo Bối như đã hứa. Ồ phải rồi.Và khi bọn ta nắm được nó an toàn rồi, Mụ sẽ biết tay, ồ phải, bọn ta sẽ đáp trả Mụ, bảo bối à. Và bọn ta sẽ đáp trả tất cả bọn chúng!”

Gã đã nghĩ như thế ở góc trong cùng tâm trí xảo quyệt, mà gã vẫn hy vọng che giấu được mụ, ngay cả khi gã quay lại gặp mụ và cúi thấp người trước mụ trong lúc những người bạn đồng hành say ngủ.

Còn với Sauron: hắn biết mụ đang chui lủi ở đâu. Hắn lấy làm hài lòng vì mụ sống đói khát ở đó nhưng không hề bớt hiểm độc, một kẻ canh chừng con đường cổ dẫn vào vùng đất của hắn đáng tin cậy hơn bất cứ cách nào kỹ năng của hắn có thể bày ra. Còn lũ Orc, chúng là những nô lệ có ích, nhưng hắn có trong tay vô khối. Nếu thỉnh thoảng Bà Nhện muốn bắt chúng để thỏa mãn cơn đói trong lòng, thì mụ cứ việc: hắn có thể thí cho mụ. Và đôi khi, như một kẻ ném miếng mồi ngon cho con mèo của hắn (hắn gọi mụ là con mèo của hắn, nhưng mụ không thừa nhận hắn) Sauron phái tới cho mụ những tù nhân mà hắn coi là vô dụng: hắn sai xua họ vào hang của mụ, rồi bắt báo cáo về những trò mụ đã làm.

Cả hai cứ sống như vậy, vui mừng với những việc chúng đã làm, và chẳng hề sợ cuộc tấn công, hay cơn thịnh nộ, hay một kết thúc nào cho sự xấu xa của chúng. Vẫn chưa từng có con ruồi nào thoát được ra khỏi những tấm mạng của Bà Nhện, và sự thịnh nộ cùng cơn đói của mụ nay càng lớn hơn.

* * *

Thế nhưng Sam tội nghiệp chẳng hề biết chút gì về thứ xấu xa mà họ đã khuấy động lên chống lại mình, chỉ trừ một nỗi sợ hãi cứ tăng dần bên trong chú, một mối đe dọa mà chú không nhìn thấy; một sức nặng đang đè ép chú đến mức bỏ chạy cũng là gánh nặng, đôi chân chú như đúc bằng chì.

Nỗi khiếp sợ bủa vây hết xung quanh, còn kẻ thù thì đang đợi phía trước mặt tại con đèo, trong khi cậu chủ lại chạy như loạn trí về phía chúng. Rời mắt khỏi bóng tối phía sau và vực thẳm dưới vách đá bên trái, chú nhìn về phía trước, và thấy hai thứ càng khiến tinh thần sút giảm, chú nhìn thấy lưỡi kiếm trần mà Frodo vẫn nắm đang lập lòe ánh lửa màu xanh; và chú nhìn thấy ô cửa sổ tòa tháp vẫn đỏ rực cho dù bầu trời phía sau đang tối.

“Lũ Orc!” chú lẩm bẩm. “Chúng ta chẳng thể cứ ào đến là được. Lũ Orc ở xung quanh, và cả thứ còn tệ hơn cả lũ Orc nữa.” Rồi nhanh chóng trở lại với thói quen kín đáo bao lâu nay, chú nắm tay che Lọ Nước quý giá mà chú vẫn cầm. Trong chốc lát bàn tay chú bừng lên màu đỏ của chính dòng máu đang chảy bên trong, rồi chú nhét thứ ánh sáng lộ liễu đó vào sâu trong cái túi ở gần ngực đoạn kéo áo choàng tiên quấn quanh người. Giờ chú cố guồng chân. Cậu chủ chú đang gia tăng khoảng cách; cậu đã kịp lên phía trước cách chú khoảng hai chục sải chân, di chuyển như một cái bóng; cậu ấy sẽ sớm biến mất khỏi tầm nhìn trong thế giới màu xám đó.

Sam vừa mới giấu được thứ ánh sáng của chiếc lọ ánh sao thì mụ tới. Chú đột nhiên nhìn thấy, cách không xa phía trước và chếch về phía bên trái, chui ra từ một lỗ đen ngòm bóng tối bên dưới vách đá, một hình thù đáng ghê tởm nhất mà chú từng nhìn thấy, khủng khiếp hơn cả nỗi khủng khiếp của một cơn ác mộng. Mụ chủ yếu giống như một con nhện, nhưng còn khổng lồ hơn cả những con thú săn mồi đồ sộ, và ghê gớm hơn chúng bởi từ trong những con mắt tàn nhẫn của mụ hằn lên vẻ kiên định tà ác. Vẫn những con mắt mà chú tưởng đã bị áp chế và đánh bại, thế nhưng lúc này đây chúng lại được thắp lên một thứ ánh sáng tàn ác, chi chít trên cái đầu thò ra của mụ. Mụ có những chiếc sừng lớn, và ở đằng sau cái cổ ngắn như cuống là thân hình phì nộn, một cái túi phình trướng, trĩu nặng và lúc lắc giữa hai hàng chân; phần lớn cái túi màu đen, lốm đốm những vệt tái xám, nhưng phần bụng phía dưới lại màu nhạt, phát sáng và tỏa ra mùi hôi thối. Chân mụ gập lại, những khớp nối sưng u cao quá lưng mụ, và lông trên chân tua tủa như gai thép, thêm vào đó ở mỗi đầu chân đều có một vuốt sắc.

Ngay khi ép thân hình mềm nhão cùng những cái chân gập ra khỏi lối thoát phía trên từ trong động, mụ bắt đầu di chuyển với tốc độ khủng khiếp, lúc thì chạy trên những cái chân kêu lách cách, lúc thì bất chợt chồm lên. Mụ đang ở giữa Sam và cậu chủ của chú. Có thể mụ không nhìn thấy Sam, hoặc cũng có thể mụ tránh chú trong chốc lát vì chú là người mang ánh sáng, để hướng toàn bộ tâm trí vào một con mồi, vào Frodo, đã không còn Lọ Nước, đang chạy như mất hồn theo đường mòn mà chưa nhận thức được mối nguy hiểm đang đến gần. Cậu đang chạy rất nhanh, nhưng Bà Nhện còn nhanh hơn; chỉ vài cú nhảy nữa thôi là mụ sẽ tóm được cậu.

Sam hổn hển dồn toàn bộ hơi thở còn lại để hét lên. “Cẩn thận đằng sau!” chú hét. “Cẩn thận cậu chủ! Tôi...” nhưng đột nhiên tiếng hét của cậu ngưng bặt.

Một bàn tay dài và nhớp nhúa bịt lên miệng chú và một bàn tay khác tóm lấy cổ chú, cùng lúc đó một thứ gì đó cũng quấn quanh thân chú. Bị tóm khi không cảnh giác, chú ngã nhào ra sau vào vòng tay kẻ tấn công.

“Tóm được hắn rồi!” Gollum rít vào tai chú. “Cuối cùng thì bọn ta cũng bắt được hắn, bảo bối à, phải, tên Hobbit bẩn thỉu. Bọn ta tóm tên này. Mụ ssẽ tóm tên kia. Ồ phải rồi, Bà Nhện ssẽ bắt hắn, không phải Sméagol: gã hứa rồi, gã ssẽ không làm gì Chủ Nhân hết. Nhưng gã bắt được mi rồi, lỏi con lén lút bẩn thỉu!” Gã nhổ bọt vào cổ Sam.

Nổi giận vì hành vi xảo trá, và tuyệt vọng vì bị ngăn trở trong khi cậu chủ đang lâm vào mối nguy hiểm chết người, đã bất chợt tiếp thêm cho Sam sức mạnh dữ dằn vượt quá bất cứ thứ gì Gollum từng tưởng tượng về tên Hobbit chậm chạp ngu ngốc này, như cách gã nghĩ về chú. Bản thân Gollum cũng chẳng thể quay ngoắt lại nhanh và mãnh liệt hơn vậy. Bàn tay gã giữ miệng Sam tuột ra, Sam hụp xuống rồi nhào về phía trước, cố thoát khỏi bàn tay đang ghì trên cổ, thanh kiếm vẫn đang nằm trong tay chú, còn treo vào sợi dây da bên tay trái là cây gậy của Faramir. Tuyệt vọng chú cố quay lại đâm kẻ thù. Nhưng Gollum quá nhanh. Cánh tay phải dài ngoằng của gã vung ra nắm lấy cổ tay Sam: những ngón tay của gã như những chiếc kẹp; một cách từ từ và tàn nhẫn gã bẻ tay chú xuống phía trước, cho đến khi Sam hét lên đau đớn và buông thanh kiếm rơi xuống nền đá; từ đầu đến cuối bàn tay kia của Gollum vẫn siết chặt lấy cổ họng Sam.

Sam chỉ còn một mánh cuối cùng. Chú dồn sức vùng ra và cố trụ thật vững; rồi đột nhiên chú thúc chân xuống đất và bằng toàn bộ sức còn lại chú đẩy người về phía sau.

Chẳng ngờ mánh khóe đơn giản này từ Sam, Gollum ngã nhào và bị Sam đè lên trên, gã phải nhận toàn bộ sức nặng của anh chàng Hobbit cường tráng đè lên bụng. Một tiếng rít the thé thoát ra, và trong giây lát bàn tay bóp cổ họng Sam nới lỏng; nhưng những ngón tay gã vẫn ghì chặt lấy tay cầm kiếm của chú. Sam đâm bổ về phía trước và thoát ra, rồi đứng dậy, chú xoay người thật nhanh về bên phải, trụ vào cổ tay đang bị Gollum nắm giữ, vớ lấy cây gậy bằng tay trái, Sam vung lên rồi đánh soạt xuống cánh tay đang duỗi ra của Gollum, ngay bên dưới phần khuỷu tay.

Gollum nhả ra cùng một tiếng ré. Sam tiếp tục xông vào, tung ra một đòn tàn bạo nữa mà chẳng cần phải đổi gậy qua tay phải. Nhanh như rắn Gollum trườn né sang một bên, cú đánh nhắm vào đầu đã trượt xuống ngang lưng gã. Cây gậy gãy đôi. Như vậy là quá đủ đối với gã. Vồ lấy đối thủ từ phía sau là một trò chơi quen thuộc, và hiếm khi gã phải nếm mùi thất bại. Nhưng lần này, cả giận mất khôn, gã đã phạm sai lầm khi chưa bóp được cổ nạn nhân bằng cả hai tay đã vội hả hê lên tiếng. Kể từ lúc thứ ánh sáng khủng khiếp đó thình lình bừng lên trong bóng tối, kế hoạch hay ho của gã đã phá sản từng chi tiết. Và giờ thì gã phải đối mặt với một kẻ thù điên giận, chỉ nhỏ hơn gã đôi chút. Trận chiến này không dành cho gã. Sam nhặt thanh kiếm dưới nền đá rồi giơ lên. Gollum hét toáng lao qua một bên bằng cả tứ chi, và chỉ với một cú chồm như ếch gã đã nhảy thoát. Trước khi Sam bắt kịp, gã đã chạy mất với tốc độ đáng kinh ngạc trở lại đường hầm.

Sam cầm kiếm đuổi theo. Trong chốc lát chú đã quên mất mọi thứ ngoài cơn giận đỏ rực trong đầu và lòng khao khát được giết chết Gollum. Thế nhưng trước khi chú đuổi kịp gã, Gollum đã biến mất. Rồi khi miệng hang đen ngòm xuất hiện trước mặt chú và mùi hôi thối phả ra đón chú, ý nghĩ về Frodo và con quái vật mới nổ ra trong tâm trí Sam như một tiếng sấm. Chú quay người, gọi tên cậu chủ không ngớt. Chú đã quá chậm. Cho đến lúc này âm mưu của Gollum đã thành công.

CHƯƠNG X LỰA CHỌN CỦA CẬU SAMWISE

Frodo đang nằm ngửa mặt trên sàn trong lúc con quái vật chồm lên cậu, vì quá chú ý đến con mồi nên mụ chẳng thèm để tâm đến Sam đang la hét, cho đến khi chú đến ngay gần, khi lao đến nơi chú nhìn thấy Frodo đã bị tơ nhện trói kín suốt từ mắt cá chân lên đến bả vai, còn con quái vật, bằng những chi trước khổng lồ, đang bắt đầu nửa nhấc nửa kéo thân thể cậu đi.

Nằm lăn lóc và vô dụng bên cạnh cậu là thanh kiếm tiên vẫn le lói, đã rơi khỏi bàn tay nắm. Sam không cần tốn thời gian thắc mắc phải làm gì, hoặc chú làm như vậy là do can đảm, trung thành, hay chỉ đang nổi cơn thịnh nộ. Chú vừa hét vừa lao về phía trước, tay trái nhặt lấy thanh kiếm của cậu chủ. Rồi chú tấn công. Chưa có đòn tấn công nào mãnh liệt hơn vậy từng được chứng kiến trong thế giới man rợ của lũ quái vật nhỏ bé tuyệt vọng, có một mình, chỉ vũ trang bằng một cái răng nhỏ, lại nhảy lên đối mặt với tòa tháp lừng lững toàn sừng và da dày đang đứng bên trên người đồng đội gục ngã.

Khó chịu như thể bị tiếng thét lí nhí của chú đánh thức khỏi giấc mơ ngon lành, mụ từ từ chuyển ánh mắt hiểm ác kinh khủng về phía chú. Nhưng mụ còn chưa kịp nhận ra cơn thịnh nộ này lớn hơn bất cứ thứ gì mụ từng biết trong biết bao năm trường thì đã bị thanh kiếm chém vào chân làm đứt lìa một cái vuốt. Sam nhảy vào giữa những cái chân to như cổng vòm, tay kia thọc một nhát chớp nhoáng về phía cụm mắt trên cái đầu đang cúi xuống. Một con mắt lớn tối sầm.

Lúc này đây sinh vật khốn khổ kia đang ở ngay bên dưới mụ, tạm thời nằm ngoài tầm với của ngòi đốt và móng vuốt mụ. Cái bụng khổng lồ của mụ tỏa thứ ánh sáng bệnh hoạn ở ngay trên đầu, mùi hôi thối gần như quật ngã chú. Thế nhưng cơn tức giận của chú vẫn còn đủ cho một đòn nữa, và trước khi mụ có thể hạ mình đè bẹp chú, bóp nghẹt chú cùng toàn bộ dũng khí láo xược của chú, chú đã kịp dồn toàn bộ sức lực trong tuyệt vọng để vung lưỡi dao tiên sáng nhoáng chém một đường dài.

Nhưng Bà Nhện không phải lũ rồng, mụ chẳng có điểm mềm yếu nào ngoại trừ những con mắt. Lớp da ngoài từ bao đời của mụ sần sùi, đầy u cục và mụt mủ, nhưng vẫn đang dày lên một cách ma quái từ bên trong, hết lớp này đến lớp khác. Thanh kiếm đã rạch lên một vệt khủng khiếp, nhưng những nếp da kinh tởm đó chẳng thể bị xuyên thủng bởi bất cứ sức mạnh con người nào, dù là Tiên hay Người Lùn rèn thép để bàn tay Beren hay Túrin sử dụng. Mụ oằn người dưới nhát chém rồi nhổm cái bụng là túi thịt khổng lồ lên trên đầu Sam. Chất độc sùi ra ùng ục từ vết thương. Lúc này mụ giạng chân, lại đè thân hình khổng lồ lên chú một lần nữa. Quá sớm. Bởi Sam vẫn đứng vững trên hai chân, chú thả thanh kiếm của mình xuống, nắm lấy lưỡi dao tiên bằng cả hai tay hướng thẳng lên trên chắn lại tấm trần khủng khiếp đó; và Bà Nhện, bằng lực đè từ quyết tâm tàn nhẫn của chính mụ, với sức mạnh lớn hơn bất cứ đôi tay chiến binh nào, đã tự lao mình vào mũi nhọn. Nó chọc vào sâu, rất sâu, trong khi Sam từ từ bị ép xuống nền đá.

Từ bao lâu nay Bà Nhện chưa từng biết đến, hay mơ thấy mình biết đến, cơn đau đớn nào lớn như vậy trong thế giới độc ác dài dặc của mụ. Ngay cả những chiến binh gan dạ nhất của Gondor thời xưa, hay những tên Orc sập bẫy man rợ nhất cũng chẳng thể chống trả mụ thế này, chứ đừng nói đến việc đâm kiếm vào ngọc thể mụ. Một cơn rùng mình chạy xuyên thấu mụ. Cố gượng dậy một lần nữa và vặn mình ra khỏi cơn đau, mụ gập những cái chân quằn quại dưới thân rồi co giật nhảy về phía sau.

Sam ngã khuỵu xuống bên cạnh đầu Frodo, giác quan chú quay cuồng trong mùi hôi thối khủng khiếp, hai tay vẫn nắm chặt chuôi kiếm. Qua màn sương trước mắt chú vẫn lờ mờ nhận ra khuôn mặt Frodo; chú ngoan cố chiến đấu để kiểm soát lại mình, chú để mình thoát ra khỏi cơn bất tỉnh đang xâm chiếm. Chú từ từ ngẩng đầu và nhìn thấy mụ, chỉ cách vài bước chân, đang nhìn chú, chiếc mỏ khoằm ứa dãi độc, và một thứ chất lỏng màu xanh lá rỉ ra từ dưới con mắt bị thương. Mụ khom người ở đó, cái bụng run rẩy phơi ra trên đất, những cái chân như những cánh cung khổng lồ rung động, mụ đang dồn mình cho một cú nhảy nữa - lần này là để nghiền nát và đốt chết kẻ thù: không phải nhát cắn chứa chút nọc độc nhẹ nhàng để ngăn con thịt thôi vùng vẫy, lần này là để giết rồi phanh thây.

Sam vừa khom người, nhìn mụ, và thấy cái chết của mình ánh lên trong mắt mụ, thì đột nhiên một suy nghĩ lóe ra trong đầu chú, như thể giọng nói xa xôi nào đó vừa cất lên, khiến chú lấy tay trái lần trong ngực áo, và tìm thấy thứ chú đang tìm kiếm: trong thế giới ma quái ghê rợn đó nó sao mà lạnh và cứng và chắc chắn khi chú chạm vào, Lọ Nước của Galadriel.

“Galadriel!” chú yếu ớt nói, và chú nghe thấy những âm thanh xa xăm nhưng rất rõ ràng: tiếng kêu của người Tiên đang bước dưới ánh sao trong những bóng tối thân thương ở Quận, và cả tiếng nhạc của người Tiên đã đi vào giấc ngủ của chú trong Sảnh Lửa tại nhà Elrond.

Gilthoniel A Elbereth!

Rồi lưỡi chú tự lên tiếng và giọng chú thét lên một thứ ngôn ngữ mà chú không hề biết:

A Elbereth Gilthoniel
o menel palan-diriel,
le nallon sí di’nguruthos!

A tiro nin, Fanuilos!

Cùng tiếng thét chú loạng choạng đứng lên và trở lại là Samwise người Hobbit, con trai Hamfast.

“Nào đến đây, đồ bẩn thỉu!” chú hét lên. “Ngươi đã hại cậu chủ ta, đồ súc sinh, và ngươi sẽ phải trả giá vì điều đó. Bọn ta sẽ đi tiếp; nhưng bọn ta sẽ giải quyết ngươi trước. Hãy tới đây và nếm lại nó nào!”

Như thể tinh thần bất khuất của chú đã phát huy toàn bộ quyền năng của chiếc lọ, nó bất chợt lóe lên như ngọn đuốc trắng trong tay chú. Nó bùng cháy như một ngôi sao giáng trần, thiêu đốt bầu không khí tối tăm bằng ánh sáng chói lòa. Chưa một nỗi khiếp sợ từ chốn thiên đường nào từng táp lửa vào mặt Bà Nhện như vậy. Những tia sáng của nó soi vào tận bên trong cái đầu bị thương của mụ mà chọc ngoáy, gây ra đau đớn không thể chịu đựng nổi, thứ ánh sáng lây nhiễm tàn nhẫn đó lan từ hết con mắt này sang con mắt khác. Mụ ngã ngửa, những chi trước đập loạn vào không khí, thị giác của mụ bị những tia chớp từ bên trong phá nát, tâm trí mụ đau đớn giày vò. Rồi mụ ngoảnh cái đầu thương tật đi, lăn sang một bên và bắt đầu lết, từng vuốt từng vuốt một, về phía miệng hang trên vách đá tối tăm phía sau.

Sam vẫn lao đến. Chú quay cuồng như một người say, nhưng chú vẫn lao đến. Và cuối cùng Bà Nhện đã phải sợ hãi, mụ rúm người lại trong thất bại, vừa co giật và run rẩy vừa cố thoát khỏi chú. Mụ đến được miệng lỗ, và ép mình chui xuống, bỏ lại những vệt nhầy màu xanh vàng, Sam chỉ kịp chém nhát cuối cùng vào những cái chân lê lết trước khi mụ chui tọt vào trong. Rồi chú ngã nhào xuống.

Bà Nhện đã biến mất; và liệu mụ có nằm lâu trong động, có tiếp tục ấp ủ ác tâm và sự khốn khổ của mụ hay không, liệu trong những năm tháng tối tăm dài lê thê mụ có chữa lành bản thân từ bên trong, có hồi phục được những cụm mắt, và cho đến khi đói muốn chết mụ có chăng một lần nữa bẫy những cái bẫy chết người trong các thung lũng Dãy Núi Bóng Đêm hay không thì câu chuyện này không kể đến.

Sam còn lại một mình. Giữa lúc buổi chiều trên Vùng Đất Không Tên đang buông xuống bãi chiến trường, chú mệt mỏi bò lại về phía cậu chủ.

“Cậu chủ, cậu chủ thân yêu!” Sam gọi, nhưng Frodo không trả lời. Lúc cậu lao về phía trước, nóng lòng ăn mừng tự do, Bà Nhện với vận tốc ghê gớm đã đến từ phía sau và bằng một đòn chớp nhoáng đã đốt vào cổ cậu. Giờ cậu nằm đó tái nhợt, chẳng thể nghe thấy gì, và chẳng thể cử động.

“Cậu chủ, cậu chủ thân yêu!” Sam lại gọi, rồi chờ suốt một lúc lâu im lặng, cố lắng nghe nhưng vô ích.

Chú khẩn trương cắt bỏ những sợi tơ trói rồi áp tai lên ngực Frodo và lên miệng cậu, nhưng chú không nhận thấy bất cứ rung động nào của sự sống, hay ngay cả một nhịp đập yếu ớt nhất của trái tim. Chú cố xoa ngực và bàn chân cậu chủ, sờ lên trán cậu, nhưng tất cả đều lạnh ngắt.

“Frodo, cậu Frodo!” chú gọi. “Đừng bỏ tôi một mình lại đây! Sam của cậu đang gọi này. Đừng đến nơi nào tôi không thể theo được! Dậy đi, cậu Frodo! Ôi dậy đi, Frodo thân yêu của tôi! Dậy đi!”

Rồi cơn giận dữ dâng lên, chú điên cuồng chạy quanh xác cậu chủ, đâm túi bụi vào không khí, chém loạn xạ vào vách đá, và kêu gào chửi mắng. Giờ thì chú quay lại, cúi xuống nhìn khuôn mặt tái nhợt của Frodo trong buổi nhá nhem. Đột nhiên chú nhận ra mình đang ở bên một hình ảnh đã hiện lên cho chú xem trong mặt gương Galadriel ở Lórien: Frodo khuôn mặt tái mét nằm ngủ li bì dưới một vách đá lớn tối tăm. Hoặc lúc đó chú đã tưởng vậy là ngủ li bì. “Cậu ấy chết rồi!” chú nói. “Không phải ngủ, mà là chết!” Và trong lúc chú nói điều đó ra, cứ như thể lời lẽ càng khiến chất độc phát tác, chú thấy dường như khuôn mặt đang chuyển màu xanh tái.

Rồi nỗi tuyệt vọng đen đặc buông xuống phủ lấy Sam, chú gục xuống thềm đá, kéo chiếc mũ trùm quá đầu, bóng đêm len tận vào trái tim chú, và chú không còn biết thêm gì nữa.

Khi rốt cục màu đen đã tan đi, Sam nhìn lên thấy bóng tối khắp xung quanh chú; thế nhưng chú chẳng thể biết thế giới đã nhọc nhằn trôi qua thêm bao nhiêu phút rồi. Chú vẫn ở đó, và cậu chủ vẫn nằm chết ngay bên cạnh. Dãy núi chẳng tan vỡ còn thế giới cũng không sụp đổ.

“Tôi sẽ phải làm gì đây, tôi sẽ phải làm gì đây?” chú nói. “Tôi đã cùng cậu ấy vượt qua ngần ấy quãng đường mà chẳng để làm gì sao?” Và rồi chú nhớ lại giọng mình nói ra những điều mà khi đó chính chú cũng chưa hiểu được, khi cuộc hành trình bắt đầu: tôi có việc gì đó phải làm trước khi kết thúc. Tôi phải làm cho bằng được, thưa cậu, nếu cậu hiểu ý tôi.

“Nhưng tôi có thể làm được gì đây? Bỏ mặc cậu Frodo chết mà không được chôn cất trên đỉnh dãy núi, rồi đi về? Hay đi tiếp? Đi tiếp?” chú nhắc lại, và trong giây lát nghi ngại và sợ hãi khiến chú rùng mình. “Đi tiếp ư? Đó là những gì tôi phải làm ư? Và bỏ lại cậu ấy?”

Cuối cùng chú òa khóc; rồi tiến về phía Frodo chú chỉnh trang lại xác cậu, đặt đôi bàn tay lạnh ngắt lên ngực, quấn chiếc áo choàng quanh người cậu, chú đặt thanh kiếm của mình xuống một bên cậu, và cây gậy Faramir tặng ở phía bên kia.

“Nếu tôi phải đi tiếp,” chú nói, “tôi sẽ phải lấy thanh kiếm của cậu, xin phép cậu, thưa cậu Frodo, thế nhưng tôi sẽ đặt thanh kiếm này bên cạnh cậu, giống như nó đã nằm bên vị vua già trong mộ đá; và cậu vẫn có chiếc áo mithril đẹp đẽ của ông Bilbo. Còn chiếc lọ ánh sáng của cậu, thưa cậu Frodo, cậu đã cho tôi mượn và tôi sẽ cần đến nó, vì giờ tôi sẽ luôn phải ở trong bóng tối. Nó đẹp đẽ đối với tôi, trong khi Phu Nhân lại tặng nó cho cậu, nhưng có lẽ người sẽ thông cảm. Cậu thì có thông cảm không, cậu Frodo? Tôi phải đi tiếp.”

Thế nhưng chú vẫn không thể đi, chưa thể. Chú vẫn quỳ đó, nắm lấy bàn tay Frodo mà không thể thả ra. Thời gian trôi đi mà chú vẫn quỳ ở đó, nắm tay cậu chủ, và trong tim chú diễn ra một cuộc đấu tranh.

Giờ đây chú cố tìm một sức mạnh nào đó có thể kéo chú đi và tiếp tục cuộc hành trình đơn độc - để báo thù. Một khi chú đi được, nỗi tức giận sẽ đưa chú qua mọi con đường của thế giới này, để đuổi theo, cho đến khi chú bắt được gã: Gollum. Và Gollum sẽ chết trong một xó xỉnh nào đó. Thế nhưng đó không phải việc chú quyết tâm làm. Nó không đáng để chú phải bỏ rơi cậu chủ của mình. Việc đó không thể đưa cậu chủ quay lại. Chẳng có gì có thể. Lẽ ra cả hai phải được chết cùng nhau. Và đó hẳn sẽ là một hành trình đơn độc.

Chú nhìn lên mũi sáng của thanh kiếm. Chú nghĩ về những chốn phía sau, một bờ vực đen tối và cú rơi xuống hư không. Đấy chẳng phải là lối thoát. Như thế chẳng làm được gì, ngay cả khóc thương cũng không được. Đó không phải việc chú quyết tâm làm. “Vậy tôi có thể làm gì đây?” chú lại kêu lên, và lần này dường như chú đã thấy rành rành câu trả lời khó khăn: phải làm cho bằng được. Một cuộc hành trình đơn độc khác, cũng đồng thời là cuộc hành trình tồi tệ nhất.

“Cái gì? Tôi ư, một mình, đi đến Khe Định Mệnh?” chú vẫn nao núng, nhưng quyết tâm bắt đầu lớn dần. “Cái gì? Tôi phải lấy chiếc Nhẫn khỏi cậu ấy sao? Hội Đồng đã trao nó cho cậu ấy mà.”

Nhưng câu trả lời đã đến ngay sau đó: “Hội Đồng cũng trao cho cậu ấy các bạn đồng hành để đảm bảo nhiệm vụ không thất bại. Và mi là người cuối cùng của Hội Đồng Hành. Nhiệm vụ không được phép thất bại.”

“Giá mà mình không phải là người cuối cùng,” chú rên rỉ. “Ước gì ông già Gandalf hay ai đó có mặt ở đây. Tại sao mình lại bị bỏ mặc một mình phải tự quyết định? Chắc chắn mình sẽ quyết định sai lầm. Mà việc lấy chiếc Nhẫn và xung phong lên trước không phải dành cho mình.”

“Thế nhưng không phải mi xung phong lên trước mà; mi đã bị đẩy lên phía trước. Còn chuyện không phải là người phù hợp, thì đó, cậu Frodo hay ông Bilbo cũng vậy, như mi có thể nói. Họ đâu có tự chọn bản thân.”

“Chà, mình phải tự quyết định thôi. Mình sẽ quyết định. Nhưng chắc chắn mình sẽ sai lầm: vì có vậy thì mới là Sam Gamgee.

“Giờ thì xem nào: nếu chúng ta bị phát hiện ở đây, hoặc cậu Frodo bị phát hiện, và vật đó vẫn trên người cậu ấy, chà, Kẻ Thù sẽ chiếm lấy nó. Và đó sẽ là kết cục cho tất cả chúng ta, cho Lórien, cho Thung Đáy Khe, cho Quận và tất cả. Và cũng chẳng còn thời giờ để mà mất, nếu không kiểu gì kết thúc cũng sẽ tới. Chiến tranh đã nổ ra, và nhiều khả năng là mọi thứ đều đã đi theo hướng có lợi cho Kẻ Thù rồi. Không còn cơ hội mang Nó quay về xin lời khuyên hay xin phép nữa. Không, chỉ có hoặc ngồi lại đây cho đến khi chúng đến giết chết mình ngay bên xác cậu chủ và chiếm lấy nó: hoặc lấy Nó rồi đi.” Chú hít một hơi thật sâu. “Vậy thì lấy Nó thôi, đúng rồi!”

Chú cúi xuống. Hết sức nhẹ nhàng chú tháo móc cài ở cổ và luồn tay vào trong áo chẽn của Frodo; rồi chú đỡ cái đầu lên bằng tay kia, hôn vào vầng trán lạnh lẽo, đoạn khẽ khàng kéo sợi dây chuyền qua đầu. Rồi chú lặng lẽ đặt lại đầu cậu nằm xuống nghỉ. Chẳng thấy thay đổi nào hiện ra trên khuôn mặt im lìm, và điều đó hơn bất cứ bằng chứng nào khác đã thuyết phục Sam rằng Frodo rốt cục đã chết và bỏ lại Nhiệm Vụ.

“Tạm biệt, cậu chủ thân yêu!” chú thì thầm. “Hãy thứ lỗi cho Sam của cậu. Hắn sẽ quay lại đây khi công việc đã hoàn tất - nếu hắn làm được. Rồi sau đó hắn sẽ không rời xa cậu nữa đâu. Cậu hãy yên nghỉ cho đến khi tôi đến; và cầu cho không một sinh vật thối tha nào đến gần cậu! Và nếu Phu Nhân có thể nghe được lời tôi và cho tôi một điều ước, tôi xin ước quay lại đây mà thấy cậu lần nữa. Tạm biệt!”

Rồi chú cúi đầu và đeo sợi dây chuyền vào, và ngay lập tức đầu chú bị kéo gằm xuống mặt đất do sức nặng của chiếc Nhẫn, như một hòn đá lớn vừa treo vào cổ. Nhưng từ từ, như thể sức nặng trở nên nhẹ dần, hay một sức mạnh mới đang dâng lên trong chú, chú cất đầu lên, và bằng một nỗ lực lớn lao chú đứng dậy và nhận ra mình có thể đi trong lúc mang theo gánh nặng này. Và trong giây lát chú giơ Lọ Nước lên, nhìn xuống cậu chủ, lúc này ánh sáng bừng lên dịu dàng như vầng sáng của sao hôm mùa hạ, và trong ánh sáng đó sắc da khuôn mặt Frodo lại chuyển sang đẹp đẽ, nhợt nhạt nhưng tỏa ra một vẻ đẹp Tiên, như một người đã thoát khỏi bóng đêm từ rất lâu. Và mang theo nỗi an ủi cay đắng trước hình ảnh cuối cùng đó Sam quay người, giấu luồng sáng đi, rồi tập tễnh bước vào bóng tối đang buông xuống dày đặc.

Chú chẳng phải đi xa. Đường hầm đã cách một quãng phía sau; còn Khe Nứt thì chỉ khoảng vài trăm thước phía trước mặt, hoặc có thể gần hơn. Lối mòn có thể nhìn thấy rõ trong buổi tối nhá nhem, một vệt lún sâu sau hàng đời bước chân qua lại, giờ chạy lên thoai thoải thành một lòng máng dài giữa vách đá ở cả hai bên. Lòng máng hẹp lại rất nhanh. Một chốc Sam đã tới một đợt cầu thang dài, bậc nông và rộng. Giờ tòa tháp Orc đã ở ngay phía trên chú, đen đúa nhìn xuống, và con mắt đỏ bừng lên bên trong. Lúc này chú đang khuất trong bóng tối bên dưới tháp. Chú đã lên đến những bậc thang trên cùng và rút cục đã tới được Khe Nứt.

“Mình đã quyết định rồi,” chú vẫn tự nhủ. Nhưng không phải vậy. Cho dù chú đã cố suy nghĩ hết sức để ra kết luận, song những gì chú đang làm hoàn toàn đi ngược lại bản chất tự nhiên của chú. “Mình có làm sai không vậy?” chú lẩm bẩm. “Mình đáng lẽ phải làm gì khác đây?”

Khi những mặt dốc đứng của Khe Nứt đóng lại quanh chú trước khi chú lên đến đỉnh thực sự, trước khi cuối cùng chú cũng thấy con đường đổ xuống Vùng Đất Không Tên, chú quay người. Trong giây lát, bất động trong mối hoài nghi không chịu đựng nổi, chú nhìn lại. Chú vẫn có thể nhìn thấy miệng đường hầm, như một vết nhọ nhỏ trong bầu ảm đạm đang buông xuống; và chú nghĩ mình có thể nhìn thấy hoặc đoán được nơi Frodo nằm. Lúc dõi nhìn xuống nền đá cao đã chứng kiến cả cuộc đời chú sụp đổ, chú tưởng như đã thấy chút ánh sáng le lói nơi thềm đá dưới kia, hoặc cũng có thể đó là do trò lừa mị nào đó của nước mắt chú.

“Phải chi mình hoàn thành được điều ước, một điều thôi,” chú thở dài, “quay lại đó còn thấy cậu ấy!” Rồi cuối cùng chú quay lại con đường phía trước và bước tiếp vài bước; đó là những bước nặng nề và bất đắc dĩ nhất mà chú từng đi.

Chỉ vài bước thôi; và giờ thêm vài bước nữa chú sẽ đi xuống và có lẽ sẽ không bao giờ nhìn thấy lại nền đá cao đó nữa. Nhưng đột nhiên chú nghe thấy những tiếng hét và tiếng nói. Chú đứng im như đá. Tiếng lũ Orc. Chúng ở đằng sau đằng trước chú. Chú nghe thấy tiếng bước chân nặng nề và những tiếng quát tháo cục cằn: Lũ Orc đang đi lên Khe Nứt từ phía bên kia, có lẽ từ lối vào nào đó của tòa tháp. Tiếng bước chân và tiếng hò hét cũng cất lên từ phía sau. Chú xoay người lại. Chú nhìn thấy những đốm đỏ nhỏ, những bó đuốc, đang bập bùng đi xa phía dưới, tuôn ra từ đường hầm. Rốt cục cuộc săn đuổi đã nổ ra. Con mắt đỏ của tòa tháp hóa ra không mù. Chú đã bị trông thấy.

Lúc này những ngọn đuốc lập lòe và tiếng leng keng của sắt thép đã tiến đến rất gần. Chỉ một phút nữa thôi chúng sẽ lên đến đỉnh và đuổi kịp chú. Chú đã mất quá lâu mới quyết dịnh, giờ thì không kịp nữa rồi. Làm sao chú có thể trốn thoát, hay cứu lấy bản thân, hay cứu chiếc Nhẫn? Chiếc Nhẫn. Chú không hề nhớ có bất cứ suy nghĩ hay quyết định nào. Chú chỉ đơn giản nhận thấy mình đang tháo sợi dây chuyền ra và cầm lấy chiếc Nhẫn. Tên dẫn đầu đội quân Orc xuất hiện trong Khe Nứt ngay phía trước chú. Chú vội đeo nó vào.

Thế giới thay đổi, một khoảnh khắc thời gian như chứa cả một giờ đồng hồ suy ngẫm. Ngay lập tức chú nhận ra thính giác mình sắc bén hơn trong khi thị giác lại mờ đi, nhưng không giống lúc ở động Bà Nhện. Mọi thứ xung quanh chú giờ không tối tăm nữa mà mập mờ; trong khi bản thân chú đang ở đó trong một thế giới sương khói xám xịt, cô độc, như một viên đá nhỏ màu đen, còn chiếc Nhẫn, trĩu nặng nơi bàn tay trái chú, lại như một quả cầu vàng nóng bỏng. Chú chẳng cảm thấy mình tàng hình tí nào, mà còn thấy mình đang hiện hình một cách đáng sợ và nổi bật; và chú biết từ nơi nào đó có Con Mắt đang dõi tìm chú.

Chú nghe thấy tiếng đá nứt, tiếng nước chảy róc rách từ mãi xa trong Thung Lũng Morgul; và ở bên dưới những tầng đá dưới kia nỗi đau ùng ục của Bà Nhện trong lúc đang mò mẫm và lạc lối trong hành lang mù lòa nào đó; và những tiếng nói trong hầm sâu tòa tháp; tiếng huyên náo của lũ Orc khi đi ra khỏi đường hầm; và gào đến chói tai chú là tiếng dậm chân và tiếng hô hoán của lũ Orc phía trước. Chú co người áp vào vách đá. Thế nhưng chúng vẫn ào lên như một đội quân ma, những hình thù méo mó xám xịt trong màn sương mờ, chỉ là những giấc mơ hãi hùng cầm trong tay những ngọn lửa nhợt nhạt. Và chúng đi qua chú. Chú co rúm người lại, cố bò vào khe nứt nào đó để lẩn trốn.

Chú vểnh tai nghe ngóng. Toán Orc từ đường hầm và các toán khác đang hành quân xuống đã nhìn thấy nhau, cả hai toán đều vội vã và luôn mồm hò hét. Chú nghe thấy cả hai rất rõ ràng, và chú hiểu những gì chúng nói. Có lẽ chiếc Nhẫn đã giúp chú hiểu được các ngôn ngữ, hoặc đơn giản là hiểu được, đặc biệt là hiểu các nô lệ của Sauron, kẻ tạo ra nó, vì vậy nếu để ý chú có thể hiểu và dịch những suy nghĩ đó cho mình. Rõ ràng càng tiến đến gần nơi chiếc Nhẫn được rèn nên, nó càng thể hiện quyền năng to lớn; nhưng có một thứ nó không thể ban tặng, đó là lòng dũng cảm. Lúc này Sam vẫn chăm chăm lẩn trốn, muốn lánh mình đi cho đến khi tất cả lại yên ắng; và chú nghe ngóng trong lo âu. Chú không biết những giọng nói gần đến mức nào, bởi lẽ chú nghe được gần như ở ngay trong tai chú.

“Ê! Gorbag! Mày làm gì trên đó thế? Ngán chiến tranh rồi à?”

“Có lệnh, đồ ngớ ngẩn. Còn mày đang làm gì đấy, Shagrat? Chui nhủi trên này mệt rồi à? Định xuống đó đánh nhau sao?”

“Lệnh cho mày thì có. Tao chỉ huy con đèo này. Ăn nói cho lễ độ. Mày định báo cáo gì?”

“Chẳng có gì.”

“Hai! Hai! Yoi!” một tiếng thét chen vào cuộc đối đáp của hai tên chỉ huy. Lũ Orc ở phía dưới vừa đột nhiên nhìn thấy cái gì đó. Chúng bắt đầu chạy. Lũ kia cũng vậy.

“Hai! Ô này! Ở đây có gì đó! Nằm ngay trên đường. Một tên gián điệp, một tên gián điệp!” Có tiếng tù và hú lên đùng đục cùng vô vàn tiếng nói ông ổng náo nhiệt cất lên.

Như bị lĩnh trọn một cú đánh khủng khiếp Sam sực tỉnh khỏi nỗi sợ hãi. Chúng đã trông thấy cậu chủ của chú. Chúng sẽ làm gì? Chú từng nghe nhiều chuyện về lũ Orc đủ để khiến máu phải đông lại. Thật không thể chịu đựng nổi. Chú vùng dậy. Chú vứt toẹt Nhiệm Vụ và tất cả quyết định của chú đi, vứt cả sợ hãi và nghi ngờ theo cùng. Lúc này chú biết chú nên ở đâu từ trước tới giờ: bên cạnh cậu chủ, cho dù vẫn chưa rõ chú có thể làm được gì ở đó. Chú chạy ngược xuống những bậc thang trên đường mòn dẫn đến Frodo.

“Ở đó có bao nhiêu?” chú thầm hỏi. “Mình đoán có ít nhất ba mươi bốn mươi tên từ tòa tháp, lũ từ bên dưới còn nhiều hơn vậy. Mình có thể giết được bao nhiêu trước khi bị chúng bắt? Chúng sẽ nhìn thấy ánh lửa thanh kiếm ngay khi mình rút ra, và sớm muộn gì chúng cũng sẽ bắt được mình. Không biết liệu có bài ca nào nhắc đến việc này không: Samwise ngã xuống trên Đèo Cao và xây một tường xác quân thù quanh cậu chủ. Không, không có bài ca nào hết. Dĩ nhiên là không, bởi chiếc Nhẫn sẽ bị tìm thấy, và sẽ không còn bài ca nào nữa. Mình chẳng thể đừng được. Chỗ của mình là bên cạnh cậu Frodo. Họ phải hiểu điều đó - Elrond và Hội Đồng, và những Lãnh Chúa, những Phu Nhân vĩ đại vốn vô cùng thông thái. Kế hoạch của họ thất bại rồi. Mình không thể là Người Mang Nhẫn. Nếu không có cậu Frodo.”

Thế nhưng lũ Orc giờ đã nằm ngoài tầm nhìn mờ ảo của chú. Chú đã không có thời gian để nhìn lại mình, nhưng giờ chú nhận ra rằng chú đang mệt, mệt đến gần như kiệt sức: đôi chân chẳng chịu mang chú đi như chú mong muốn. Chú đi quá chậm. Đường mòn dường như dài hàng dặm. Tất cả chúng đã biến đi đâu trong màn sương rồi?

Chúng lại kia rồi! Vẫn còn cả một chặng đường phía trước. Một đống những hình thù đang vây quanh một thứ gì đó đang nằm trên mặt đất, một số tên như có vẻ đang lao đi đường này đường kia, khom người như chó theo dấu hơi. Chú cố thực hiện một cú nước rút.

“Nào Sam!” chú nói, “nếu không mi sẽ lại quá muộn.” Chú nới lỏng thanh kiếm trong vỏ. Chỉ một phút nữa chú sẽ tuốt nó ra, và rồi...

Một bầu huyên náo, la hét và cười cợt, cất lên khi một thứ gì đó được nhấc lên khỏi mặt đất. “Ya hoi! Ya hari hoi! Lên! Lên!”

Rồi một tiếng quát: “Đi thôi! Con đường tắt! Quay lại cổng ngầm! Các dấu hiệu cho thấy mụ sẽ không quấy rầy chúng ta trong đêm nay đâu.” Cả đội quân những hình dáng Orc bắt đầu di chuyển. Bốn tên ở giữa vác theo trên vai chúng một xác người. “Ya hoi!”

Chúng đã lấy được xác Frodo. Chúng đã đi mất. Chú chẳng thể bắt kịp chúng. Thế nhưng chú vẫn cố đuổi theo. Lũ Orc đã đến đường hầm và đang tiến vào. Những tên vác xác Frodo đi trước, sau chúng là cả một đám đông đang chật vật chen lấn. Sam vẫn bước tới. Chú tuốt kiếm, ánh sáng màu xanh dương lấp lánh trong bàn tay do dự của chú, nhưng chúng chẳng nhìn thấy. Chú vừa mới hổn hển đến nơi thì tên cuối cùng đã biến mất vào bên trong lỗ đen.

Chú đứng lại trong giây lát, thở dốc, tay giữ chặt lấy ngực. Rồi chú quệt tay áo lên mặt, lau đi những bụi bẩn, mồ hôi, và nước mắt. “Quỷ tha ma bắt đồ bẩn thỉu!” chú nói, rồi lao theo chúng vào bóng tối.

Dường như đường hầm không còn quá tối nữa, chỉ giống như lúc chú vừa bước ra khỏi màn sương mỏng đi vào một vùng khói đặc. Sự mệt mỏi trong chú mỗi lúc một tăng, nhưng ý chí của chú lại cứng rắn hơn nữa. Chú tưởng như có thể thấy ánh đuốc cách không xa phía trước, song dù cố thế nào chú vẫn chẳng thể đuổi kịp. Lũ Orc di chuyển rất nhanh trong đường hầm, hơn nữa chúng lại biết nằm lòng đường hầm này; bởi, dù có Bà Nhện, chúng vẫn thường buộc phải sử dụng nó, lối đi nhanh nhất đến Thành Phố Chết bên kia dãy núi. Chúng không biết đường hầm chính và hang tròn lớn, nơi Bà Nhện chiếm làm nơi trú ngụ từ hàng đời trước, đã được đào từ bao giờ, thế nhưng chính chúng đã đào rất nhiều đường phụ ở cả hai vách hầm để tránh xa động của mụ trong những chuyến đi qua lại phục vụ công chuyện của chủ nhân chúng. Đêm nay chúng không định xuống sâu, mà chỉ khẩn trương tìm đường nhánh quay lại tòa tháp canh trên vách núi. Đa số bọn chúng đều phấn khởi, mừng rỡ vì thứ chúng tìm thấy, vừa chạy chúng vừa hò hét ầm ĩ theo đúng tác phong của giống loài chúng. Sam nghe thấy âm thanh chói gắt chúng phát ra, vô âm sắc và khó nghe trong bầu không khí chết, và chú phân biệt được hai giọng nói trong số còn lại: chúng to hơn, và ở gần chú hơn. Có vẻ như chỉ huy của hai đội quân đang bọc hậu sau cùng, và vừa đi vừa tranh cãi.

“Mày có thể bảo đám của nợ nhà mày thôi ầm ĩ được không, Shagrat?” một kẻ cằn nhằn. “Bọn tao không muốn bị Bà Nhện đuổi theo đâu.”

“Nói nữa đi, Gorbag! Quá nửa số đó là do bọn mày đấy,” giọng kia nói. “Nhưng cứ để anh em chơi! Tao đoán tạm thời không phải lo lắng về Bà Nhện đâu. Có vẻ như mụ vừa ngồi phải móng chân, và chúng ta không cần phải khóc thương vì điều đó. Vậy nên cứ để chúng cười. Bởi rút cục vận may đã mỉm cười với chúng ta: bắt được thứ mà Lugbúrz muốn có.”

“Lugbúrz muốn nó hả? Mày nghĩ nó là giống gì vậy? Tao trông nó có vẻ là Tiên, nhưng còi hơn. Một thứ như vậy thì có nguy hiểm gì?”

“Phải nhìn tận mắt mới biết được.”

“Ô hô! Vậy ra họ không nói cho mày biết phải trông đợi việc gì à? Họ chẳng nói cho chúng ta tất cả những gì họ biết, phải không nào? Một nửa còn chưa được ấy chứ. Nhưng họ có thể sai lầm đấy, ngay cả đám Chóp Bu cũng vậy.”

“Suỵt, Gorbag!” giọng Shagrat chùng xuống, đến nỗi thính giác sắc bén từ trên trời rơi xuống cũng chỉ đủ giúp Sam hiểu được những gì nói ra. “Có thể, nhưng họ có tai mắt khắp mọi nơi; có cả ở trong đội của tao, hầu như chắc chắn là thế. Còn điều này thì không cần phải nghi ngờ gì nữa, họ đang lo lắng về một điều gì đó. Bọn Nazgûl dưới kia lo, như chắc mày đã biết; và Lugbúrz cũng vậy. Có gì đó suýt lọt ra.”

“Mày bảo suýt à?” Gorbag nói.

“Đúng vậy,” Shagrat nói, “nhưng chúng ta sẽ nói chuyện này sau: Chờ khi nào xuống được Đường Ngầm đã. Ở đó có chỗ cho chúng ta nói chuyện, trong lúc bọn lính hành quân.”

Chẳng lâu sau Sam thấy những ngọn đuốc biến mất. Rồi có tiếng ầm ầm vọng đến, và ngay lúc chú bắt đầu khẩn trương hơn, một tiếng va đập mạnh. Tất cả những gì chú có thể đoán là lũ Orc rẽ vào ngách hang mà lúc trước Frodo và chú định vào nhưng nhận ra bị bịt kín. Giờ nó vẫn đang bị bịt kín.

Hình như có khối đá lớn chặn đường lại, nhưng bằng cách nào đó lũ Orc vẫn qua được, bởi chú nghe thấy tiếng chúng phía bên kia. Chúng vẫn tiếp tục chạy, mỗi lúc một sâu hơn vào lòng núi, về phía tòa tháp. Sam thấy tuyệt vọng. Chúng đang mang xác cậu chủ đi vì một mục đích xấu xa nào đó còn chú thì không thể đuổi kịp. Chú cố chọc, đẩy, thậm chí xô cả người vào khối đá, thế nhưng nó chẳng chịu nhúc nhích. Rồi chú lại nghe thấy từ cách đó không xa, hoặc chú nghĩ vậy, tiếng hai tên chỉ huy đang nói chuyện. Chú đứng im nghe ngóng, hy vọng có thể biết được điều gì đó có ích. Có lẽ Gorbag, dường như là người của Minas Morgul, sẽ đi ra, và chú có thể lách được vào bên trong.

“Không, tao không biết,” giọng Gorbag cất lên. “Thông điệp tới còn nhanh hơn bất cứ thứ gì bay được, thường là vậy. Nhưng tao không hỏi han tại sao lại làm được như vậy. An toàn nhất là không nên làm thế. Grr! Lũ Nazgûl khiến tao phát ớn. Và chúng lột da mày ngay khi nhìn tới mày, khiến cho mày lạnh lẽo trong bóng đêm ở phía bên kia. Nhưng Ngài thích chúng; giờ chúng là thân cận của Ngài, nên càu nhàu chẳng ích gì đâu. Để tao nói cho mày biết, công vụ dưới thành phố chẳng dễ dàng đâu.”

“Mày nên thử lên đây làm bạn với Bà Nhện,” Shagrat nói.

“Tao muốn thử ở chỗ nào đó không có đứa nào hết. Nhưng giờ chiến tranh nổ ra rồi, chừng nào kết thúc thì mọi chuyện có thể dễ dàng hơn.”

“Họ nói đang tốt đẹp cả.”

“Tất nhiên họ sẽ nói vậy,” Gorbag cằn nhằn. “Để rồi xem. Nhưng dù thế nào, nếu đúng là tốt đẹp thì sẽ rộng thêm rất nhiều chỗ đấy. Mày nghĩ sao? - nếu chúng ta có cơ hội, mày và tao sẽ chuồn đi tự gây dựng ở đâu đó với vài đứa đàn em đáng tin, đâu đó có nhiều của cải và dễ cướp bóc, và chẳng có mấy gã to đầu.”

“A!” Shagrat thốt lên. “Giống như trước kia.”

“Phải,” Gorbag nói. “Nhưng đừng trông đợi quá. Tao không thấy yên dạ lắm. Tao nói rồi đấy, mấy Gã To Đầu, ai chà,” giọng hắn chùng xuống gần như chỉ còn là thì thầm, “ai chà, ngay cả Gã To Nhất cũng có thể sai lầm. Mày nói có gì đó suýt lọt. Còn tao nói có gì đó đã lọt. Và chúng ta cần phải đề phòng. Lúc nào cũng là đám Uruk phải giải quyết mấy đứa lọt ra, mà chẳng mấy khi được cảm ơn. Nhưng đừng quên: kẻ thù không yêu mến chúng ta hơn yêu mến Ngài chút nào đâu, và nếu chúng cưỡi được cổ Ngài, chúng ta cũng coi như xong. Nhưng này: mày nhận lệnh xuất quân từ lúc nào?”

“Cách đây khoảng một giờ, ngay trước lúc mày gặp bọn tao. Thông điệp là: Nazgûl bất an. E rằng trên các Cầu Thang có gián điệp. Cảnh giác gấp đôi. Tuần tra trên đỉnh các Cầu Thang. Tao đi ngay lập tức.”

“Quả là công việc tồi tệ,” Gorbag nói. “Nghe đây này - lũ Gác Câm của bọn tao cũng bất an từ hai ngày nay rồi, tao được cho biết vậy. Nhưng đội tuần tra của tao không được giao xuất quân ngay, và cũng chẳng có tin tức nào gửi lại Lugbúrz: bởi Hiệu Lệnh Vĩ Đại đã điểm, và Nazgûl Trưởng đã ra trận, đủ thứ việc đó. Và tao được biết rằng suốt một thời gian chúng chẳng làm gì được để bắt Lugbúrz phải quan tâm.”

“Tao cho rằng Con Mắt đang bận bịu đâu đó,” Shagrat nói. “Họ nói những việc đại sự đang xảy đến đằng Tây.”

“Dám lắm,” Gorbag gầm gừ. “Nhưng trong lúc đó kẻ thù lại có mặt ở Cầu Thang. Còn bọn mày thì đang tính gì vậy? Lẽ ra bọn mày phải canh gác chứ, dù có lệnh đặc biệt hay không? Bọn mày định làm gì?”

“Đủ rồi đấy! Đừng dạy tao làm công việc của tao. Bọn tao đều thức cả. Bọn tao biết có nhiều thứ hay ho đang xảy ra.”

“Hay đấy nhỉ!”

“Phải, hay lắm: ánh sáng và hò hét và các thứ. Nhưng Bà Nhện khởi hành rồi. Quân của tao nhìn thấy mụ và thằng Lén Lút của mụ.”

“Thằng Lén Lút của mụ à? Thứ gì vậy?”

“Mày phải thấy nó mới hiểu: một thằng cha gầy nhom đen nhẻm; gã trông cũng giống nhện, hoặc có lẽ giống một con ếch đói hơn. Gã đã từng đến đây rồi. Lần đầu là chạy khỏi Lugbúrz, nhiều năm trước, và bọn tao có lệnh từ Trên Cao để gã qua. Kể từ đó gã lên lối Cầu Thang thêm một hai lần nữa, nhưng bọn tao mặc kệ gã: có vẻ như gã có thỏa thuận ngầm nào đó với Lệnh Bà. Tao cho rằng thịt gã không ngon: chứ mụ chẳng mấy bận tâm về những gì Trên Cao nói. Nhưng chúng mày canh thung lũng tốt gớm: gã đã lên đây trước vụ ồn ào này cả một ngày. Bọn tao nhìn thấy gã đêm qua lúc trời vừa tối. Dù sao thì đàn em tao cũng báo cáo lại rằng Lệnh Bà đã có trò vui, và chuyện đó tao thấy cũng tốt chán, cho đến khi thông điệp tới. Tao cứ tưởng thằng Lén Lút mang đồ chơi đến cho mụ, hoặc bọn mày gửi quà đến, một thằng tù chiến tranh hay một thứ gì đó. Tao không can thiệp trong lúc mụ chơi. Chẳng có gì thoát được khỏi Bà Nhện trong lúc mụ đi săn.”

“Mày nói chẳng có gì sao! Lúc ở đằng đó mày không có mắt à? Tao đã bảo với mày là tao không thấy yên dạ rồi mà. Bất cứ thứ gì lên được Cầu Thang thì đã chuồn khỏi mụ. Nó đã cắt tơ của mụ và vọt ra ngoài cái lỗ. Đó là thứ đáng phải suy nghĩ đấy!”

“À ừ, nhưng cuối cùng mụ cũng tóm được hắn, phải không nào?”

“Tóm hắn? Tóm ai chứ? Thằng ranh con này sao? Nếu nó là tên duy nhất thì mụ đã đưa nó vào chạn thức ăn từ lâu rồi, và bây giờ nó phải nằm ở đó. Và nếu như Lugbúrz muốn nó, mày hẳn đã phải đi mà bắt nó về. Tốt cho mày đấy. Nhưng có nhiều hơn một thằng.”

Đến đây Sam bắt đầu lắng nghe chăm chú hơn và áp hẳn tai lên đá.

“Đứa nào cắt mấy sợi tơ mụ buộc quanh nó, hả Shagrat? Vẫn là đứa đã phá tấm mạng. Mày không thấy điều đó sao? Và đứa nào đã găm kim vào Lệnh Bà? Tao đoan chắc vẫn là hắn. Và hắn đâu rồi? Hắn đâu rồi hả Shagrat?”

Shagrat không trả lời.

“Mày nên động não đi là vừa, ấy là nếu mày có não. Chẳng có gì đáng cười cả. Chưa một ai, chưa một ai từng găm được kim vào Bà Nhện, như mày phải biết rõ. Điều đó chẳng có gì đáng buồn; nhưng nghĩ mà xem - quanh đây có một kẻ xổng chuồng còn nguy hiểm hơn bất cứ tên phản loạn đáng nguyền rủa nào từng xuất hiện kể từ thời tồi tệ ngày xưa, kể từ Cuộc Vây Hãm Vĩ Đại. Có gì đó đã lọt ra rồi.”

“Vậy nó là giống gì?” Shagrat gầm gừ.

“Thưa Chỉ Huy Shagrat, dựa theo các dấu hiệu, tao có thể nói vừa có một tên chiến binh to con xổng chuồng, có vẻ là Tiên, ít nhất thì cũng dùng kiếm tiên, và có lẽ cả một cây rìu nữa: hắn đã xổng chuồng trong khu vực của mày, vậy mà mày không phát hiện được hắn. Thật là vui đấy!” Gorbag nhổ bọt. Sam cười nhạt khi nghe miêu tả chính mình.

“Ai chà, mày thì lúc nào cũng bi quan,” Shagrat nói. “Mày đọc các dấu hiệu kiểu gì cũng được, nhưng vẫn có thể còn nhiều cách giải thích khác. Dù sao thì tao cũng đã bố trí lính canh ở mọi điểm, và tao sẽ giải quyết từng việc một. Để xem anh chàng vừa bị bắt thế nào đã rồi hẵng lo những việc khác.”

“Tao đoán mày sẽ không phát hiện được nhiều điều ở anh bạn tí hon đó đâu,” Gorbag nói. “Có lẽ nó chẳng có gì liên quan đến mối nguy thực sự. Có vẻ như anh bạn to xác mang thanh kiếm sắc chẳng coi nó ra gì - cứ mặc kệ nó nằm đó: trò mèo cũ rích của bọn Tiên.”

“Để xem. Giờ thì đi thôi! Nói vậy là đủ rồi. Đi xem mặt mũi tù binh cái đã!”

“Mày định làm gì với nó? Đừng quên là tao nhìn thấy nó trước. Nếu có trò vui nào, tao và quân của tao nhất định phải được tham gia đấy.”

“Nào, nào,” Shagrat gầm gừ, “tao có lệnh rồi. Nếu cưỡng lệnh là cái bụng của tao, hay của mày, cũng không đủ trả giá đâu. Mọi kẻ xâm nhập bị bắt đều phải được giải tới tháp. Tù binh sẽ bị lột truồng. Mô tả đầy đủ về mọi thứ, quần áo, vũ khí, thư từ, nhẫn, hay đồ trang sức đều phải được gửi ngay lập tức đến Lugbúrz, và chỉ Lugbúrz mà thôi. Tù binh sẽ được đảm bảo an toàn lành lặn bằng chính mạng sống của mọi thành viên đội lính gác, cho đến khi Ngài cử người đến hoặc đích thân đến. Điều đó rõ ràng lắm rồi, và đó là điều tao sẽ làm.”

“Lột truồng hả?” Gorbag nói. “Cả răng, móng, tóc, và các thứ sao?”

“Không, các thứ ấy thì không. Tao nói cho mà biết, nó là để cho Lugbúrz. Nó phải được an toàn và nguyên vẹn.”

“Mày sẽ thấy điều đó là rất khó,” Gorbag cười phá. “Giờ nó chỉ còn là một cái xác thối. Tao chẳng thể đoán được Lugbúrz sẽ làm gì với thứ đó. Rồi cũng lại vào nồi thôi.”

“Đồ ngu,” Shagrat gầm lên. “Mày ăn nói nãy giờ có vẻ thông minh, nhưng còn nhiều điều mày không biết đâu, cho dù bọn khác đều đã biết cả. Nếu không cẩn thận, chính mày mới là đứa phải vào nồi, hoặc để làm mồi cho Bà Nhện. Xác thối ư! Đấy là tất cả những gì mày biết về Lệnh Bà đấy à? Mụ trói bằng tơ nghĩa là mụ cần thịt. Mụ không ăn thịt chết, và cũng không hút máu lạnh. Anh chàng này chưa chết!”

Sam quay cuồng, bám chặt vào tảng đá. Chú cảm giác như cả thế giói tối tăm này đang đảo lộn. Cơn chấn động khiến chú suýt ngất lịm, nhưng chú còn chưa kịp trấn tĩnh để duy trì các giác quan thì từ sâu thẳm bên trong chú đã có được lời nhận xét: “Đồ ngu, cậu ấy chưa chết, và trái tim mi biết điều đó. Đừng có tin cái đầu mi, Samwise, đó không phải bộ phận tốt nhất của mi đâu. Thói xấu của mi là không bao giờ thực sự có tí hy vọng nào. Giờ thì phải làm gì đây?” Lúc này thì chẳng còn gì khác ngoài việc dán cả thân mình vào tảng đá bất động mà lắng nghe, lắng nghe miệng lưỡi đê tiện của lũ Orc.

“Hừ!” Shagrat nói. “Mụ không chỉ có một thứ chất độc. Những lúc săn mồi, mụ chỉ cần chấm một phát vào cổ là chúng mềm như cá lóc xương, rồi sau đó mụ sẽ có cách xử lý chúng. Mày có nhớ lão già Ufthak không? Bọn tao để lạc lão suốt bao nhiêu ngày. Rồi sau đó bọn tao tìm thấy lão trong một xó, bị treo lủng lẳng, thế nhưng lão lại vô cùng tỉnh táo và tức tối. Bọn tao cười quá trời! Có lẽ mụ đã quên mất lão, thế nhưng bọn tao không dám chạm vào lão - can thiệp vào công chuyện của Mụ chẳng hay ho chút nào. Không - cái thẳng lỏi con bẩn thỉu này, nó sẽ tỉnh dậy, ngoài chuyện cảm thấy nôn nao đôi chút, vài giờ nữa sẽ khỏe thôi. Hoặc có lẽ sẽ khỏe thôi, nếu Lugbúrz để nó yên. Và dĩ nhiên, ngoài cả chuyện băn khoăn nó đang ở đâu và điều gì đã xảy ra với nó.”

“Và điều gì sắp xảy ra với nó,” Gorbag cười phá. “Dù sao thì chúng ta cũng có thể kể cho nó một vài câu chuyện, nếu chúng ta chẳng thể làm gì khác. Tao không nghĩ rằng nó từng đến Lugbúrz xinh tươi, nên chắc nó muốn biết phải trông đợi điều gì. Chuyện này sẽ vui hơn tao tưởng đấy. Đi thôi!”

“Tao nói cho mà nghe, chẳng có gì là vui cả,” Shagrat nói. “Và nó phải được đảm bảo an toàn, không thì chúng ta chết cả nút đấy.”

“Được rồi! Nhưng nếu tao là mày, tao sẽ bắt cái thằng to con xổng chuồng trước khi gửi bất cứ tin tức gì về Lugbúrz. Chuyện mày bắt được con mèo con và để xổng mất con mèo to nghe không êm tai lắm đâu.”

Tiếng nói chuyện bắt đầu rời xa. Sam nghe thấy tiếng bước chân xa dần. Chú đã tỉnh khỏi cơn chấn động, và lúc này cơn tức giận điên cuồng đang dâng lên trong chú. “Mình đoán sai toét cả!” chú hét lên. “Mình đã biết mà. Giờ chúng bắt được cậu ấy rồi, bọn quỷ sứ! bọn bẩn thỉu! Không bao giờ được rời xa chủ nhân, không bao giờ: đó mới là quy định đúng. Và thâm tâm mình biết điều đó. Cầu cho mình được tha thứ! Giờ mình phải quay lại với cậu ấy. Bằng cách nào đó!”

Chú lại tuốt kiếm ra và lấy chuôi đập lên tảng đá, nhưng nó chỉ phát ra một tiếng khô khốc. Tuy nhiên thanh gươm lại bừng lên và sáng đến nỗi chú có thể lờ mờ nhìn thấy nhờ ánh sáng của nó. Chú ngạc nhiên nhận ra rằng tảng đá chặn có hình thù như một cánh cửa hạng nặng, và cao gần gấp đôi chiều cao của chú. Bên trên, giữa mép trên cánh cửa và phần trần hang thấp có một khoảng trống tăm tối. Chắc hẳn cánh cửa này chỉ nhằm mục đích ngăn cản sự xâm nhập của Bà Nhện, đóng chặt từ bên trong bằng một cái then hay chốt nào đó nằm ngoài tầm với đầu óc xảo quyệt của mụ. Bằng toàn bộ sức lực còn lại Sam nhảy lên bám vào mép cửa phía trên, đu lên, rồi thả người xuống; rồi chú chạy thục mạng, thanh kiếm bừng sáng trong tay, vòng qua một lối rẽ rồi lên một con đường hầm quanh co.

Tin cậu chủ vẫn còn sống đã kích động chú làm một nỗ lực cuối cùng không để ý gì đến chuyện mệt mỏi. Chú chẳng nhìn thấy được gì phía trước, bởi con đường mới này vòng vèo liên tục; thế nhưng chú nghĩ mình sắp bắt kịp hai tên Orc: tiếng chúng mỗi lúc một gần hơn. Lúc này chúng đã ở sát lắm rồi.

“Tao định làm như vậy đấy,” Shagrat nói bằng một giọng bực tức. “Để nó ở ngay phòng trên cùng.”

“Để làm gì chứ!” Gorbag làu bàu. “Ở dưới mày không có phòng nào có khóa hết sao?”

“Để tao nói cho mày biết, phải đặt nó ngoài vòng nguy hiểm,” Shagrat trả lời. “Hiểu không? Nó rất quý giá. Tao không tin tưởng tất cả quân của tao, và không tin quân nào của mày; và cả mày nữa, những lúc mày phát điên muốn chơi đùa. Nó sẽ đến nơi nào tao muốn, và nơi ấy mày sẽ không được đến, nếu mày không biết lễ độ. Tao bảo là lên tầng cao nhất. Nó sẽ an toàn ở đó.”

“Thật không?” Sam lên tiếng. “Các ngươi đang quên mất chiến binh Tiên to con vĩ đại đang xổng chuồng đấy!” Vừa nói chú vừa chạy băng qua góc cua cuối cùng, để rồi nhận ra rằng, vì trò đùa nào đó của con đường hầm, hay của thính giác mới mà chiếc Nhẫn vừa cho chú, chú đã đánh giá sai khoảng cách.

Những hình thù Orc vẫn còn cách một quãng phía trước. Giờ chú đã nhìn thấy chúng, đen đúa và béo lùn trên nền đỏ rừng rực. Cuối cùng con đường cũng chạy thẳng, hướng lên trên; và ở cuối đường, mở ra thật rộng, là hai cánh cổng khổng lồ, có lẽ dẫn đến những căn phòng ở tít sâu bên dưới chiếc sừng cao của tòa tháp. Lũ Orc vác Frodo đã lọt vào trong. Gorbag và Shagrat cũng đang tiến đến gần cổng.

Sam nghe thấy một bài hát khản đặc cất lên, cùng tiếng tù và lanh lảnh, tiếng cồng chiêng, ồn ào khủng khiếp. Gorbag và Shagrat đã lên đến ngưỡng cửa.

Sam vừa hò hét vừa khua thanh Mũi Đốt, nhưng giọng chú chìm nghỉm trong bầu huyên náo. Chẳng ai thèm đếm xỉa đến chú.

Hai cánh cổng rầm rầm dịch chuyển. Sầm. Những thanh sắt bên trong leng keng sập vào vị trí. Chiếc cổng đã đóng. Sam lao cả người vào những bản đồng thau đã chốt lại rồi bất tỉnh ngã xuống đất. Chú ngất lịm trong bóng tối. Frodo vẫn còn sống nhưng đã bị Kẻ Thù bắt đi.

Bản đồ

[1] Xem phụ lục F phần Ent.

[2] Mỗi tháng theo lịch Quận có 30 ngày.

CHÚA TỂ NHỮNG CHIẾC NHẪN

NHÀ VUA TRỞ VỀ

Nguyên tác: The Lord of the Rings - The Return of the King

Tác giả: J. R. R. Tolkien

Thể loại: Viễn tưởng, kỳ ảo, phiêu lưu

Dịch giả: Tâm Thủy dịch. An Lý dịch thơ & phụ lục

Nhà xuất bản: NXB Văn Học

Liên kết xuất bản và phát hành: Nhã Nam

Nguồn: Nguyễn Tuấn Linh

Đánh máy: Nguyễn Tuấn Linh, Prince Ashitaka

Kiểm tra và đóng ebook: Nguyễn Tuấn Linh
https://www.facebook.com/groups/DuAnEbookLoTR

Ba Nhẫn cho các Tiên Chúa sống dưới gầm trời xanh,

Bảy cho các Chúa Người Lùn dưới sảnh đá bất diệt,

Chín cho Con Người Phàm Trần định mệnh dành phải chết,

Một cho Chúa Tể Hắc Ám ngự cao trên ngai đen

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.

Một Nhẫn Chúa thống trị tất cả, một Nhẫn Chúa tìm ra hết,

Một Nhẫn Chúa tập hợp tất cả, trong bóng tối trói buộc hết

Ở Vùng Đất Đen Mordor nơi trú ngụ Bóng Đêm.

Mục Lục

QUYỂN NĂM

Chương I: MINAS TIRITH

Chương II: ĐOÀN ÁO XÁM KÉO QUÂN

Chương III: CUỘC HỘI QUÂN ROHAN

Chương IV: CUỘC VÂY HÃM GONDOR

Chương V: CHUYẾN HÀNH QUÂN CỦA NGƯỜI ROHIRRIM

Chương VI: TRẬN CHIẾN TRÊN ĐỒNG PELENNOR

Chương VII:GIÀN THIÊU CỦA DENETHOR

Chương VIII: Y VIỆN

Chương IX: CUỘC THẢO LUẬN CUỐI CÙNG

Chương X: CỔNG ĐEN ĐÃ MỞ

QUYỂN SÁU

Chương I: THÁP CIRITH UNGOL

Chương II: VÙNG ĐẤT BÓNG TỐI

Chương III: ĐỈNH ĐỊNH MỆNH

Chương IV: ĐỒNG CORMALLEN

Chương V: QUỐC QUẢN VÀ NHÀ VUA

Chương VI: RẤT NHIỀU CUỘC CHIA TAY

Chương VII: ĐƯỜNG VỀ NHÀ

Chương VIII: CUỘC THANH TẨY QUẬN

Chương IX: CẢNG XÁM

PHỤ LỤC A

PHỤ LỤC B

PHỤ LỤC C

PHỤ LỤC D

PHỤ LỤC E

PHỤ LỤC F

BẢN ĐỒ

Quyển Năm

CHƯƠNG I MINAS TIRITH

Pippin nhìn ra ngoài từ trong vạt áo choàng che chở của Gandalf. Cậu tự hỏi liệu mình đã tỉnh hay còn đang ngủ, đang chìm trong giấc mộng trôi nhanh ôm ấp mình bấy nay từ khi bắt đầu chuyến đi dài. Thế gian tối sẫm lướt qua và gió ầm ào hát bên tai. Cậu không thấy gì ngoài những vì sao xoay vòng, và xa xa bên phải là những cái bóng khổng lồ trên nền trời nơi dãy núi phương Nam nối tiếp nhau lùi lại. Giữa cơn ngái ngủ cậu thử tính thời gian các chặng trong hành trình, nhưng trí nhớ có vẻ mờ mịt không chính xác.

Chặng đầu tiên họ đã phi điên cuồng không ngơi nghỉ, và rồi tới bình minh, cậu thấy một ánh vàng nhạt lóe lên, họ đã tới thị trấn câm lặng và tòa nhà lớn không người trên đồi. Họ chỉ vừa đến nơi trú ẩn thì những cái bóng có cánh lại bay qua trên cao, khiến con người bủn rủn vì sợ hãi. Nhưng Gandalf đã nói với cậu những lời nhẹ nhàng, và cậu vào ngủ trong một góc nhà, mệt lử nhưng trằn trọc, lờ mờ ý thức được người đến kẻ đi rồi người nói chuyện, cả việc Gandalf giao mệnh lệnh. Và rồi lại phi đi, đi trong đêm. Đây là đêm thứ hai, không phải, thứ ba, kể từ khi cậu nhìn vào Quả Cầu. Chỉ nghĩ đến ký ức kinh khiếp ấy cậu liền tỉnh hẳn, và run lên, nghe những giọng nói hăm dọa ngập đầy trong tiếng gió.

Ánh sáng gì đó ngời lên trên bầu trời, lưỡi lửa vàng rực sau những rào ngăn tăm tối. Pippin co rúm lại, sợ hãi trong phút chốc, tự hỏi Gandalf đang đưa mình tới miền đất đáng sợ nào. Cậu dụi mắt, rồi thấy ấy là mặt trăng trôi ra khỏi bóng tối phương Đông, giờ đã gần tròn. Vậy là đêm vẫn chưa khuya và cuộc hành trình trong bóng tối sẽ còn kéo dài hàng giờ nữa. Cậu cựa mình lên tiếng.

“Chúng ta đang ở đâu thế, Gandalf?” cậu hỏi.

“Ở vương quốc Gondor,” thầy phù thủy trả lời. “Ta vẫn đang đi qua vùng đất Anórien.”

Lại một lúc im lặng. Rồi, “Cái gì thế?” Pippin đột ngột kêu lên, túm chặt áo choàng của Gandalf. “Nhìn kìa! Lửa, lửa đỏ rực! Có rồng trong vùng này sao? Nhìn kìa, lại thêm nữa!”

Thay vì trả lời, Gandalf hô to với con ngựa. “Nhanh lên, Scadufax! Chúng ta phải nhanh lên. Không còn nhiều thời gian đâu. Nhìn kìa! Lửa hiệu Gondor đang cháy sáng, kêu gọi ứng cứu. Chiến tranh nhen nhóm rồi. Đó, kia là lửa hiệu trên đồi Amon Dîn, và lửa trên đỉnh Eilenach; và nhanh chóng chúng lan về phía Tây: Nardol, Erelas, Min-Rimmon, Calenhad, và ngọn Halifirien ở biên giới Rohan.”

Nhưng Scadufax hãm sải bước, đi chậm thành nước kiệu, rồi ngửng đầu lên hí vang. Và từ trong bóng tối vang lên tiếng hí đáp lại từ những con ngựa khác; ngay sau đó là tiếng móng ngựa rầm rập, rồi ba kỵ sĩ lướt tới bay qua như những bóng ma dưới ánh trăng, biến mất về phía Tây. Rồi Scadufax bình tĩnh lại và lao đi; bóng đêm táp qua mình nó như gió thét gào.

Pippin lại gà gật nên chẳng mấy để ý tới lời Gandalf kể về các tục lệ của Gondor, về việc Chúa Thành cho xây dựng các mốc lửa hiệu trên đỉnh những ngọn đồi ngoài cùng, dọc theo dãy núi lớn về cả hai phía, và đặt các điểm trạm ở đó, luôn sẵn sàng ngựa khỏe để chở các kỵ sĩ liên lạc tới Rohan ở phía Bắc hoặc Belfalas ở phía Nam. “Đã rất lâu kể từ lần cuối lửa hiệu phương Bắc được đốt lên,” ông nói; “và trong những ngày xa xưa ở Gondor, người ta không cần đến chúng, bởi họ đã có Bảy Quả Cầu.” Pippin ngọ nguậy bứt rứt.

“Ngủ lại đi, và đừng sợ!” Gandalf nói. “Vì không phải như Frodo ngươi không tới Mordor, mà tới Minas Tirith, và đó là điểm dừng chân an toàn nhất cho bất kỳ ai trong những ngày này. Còn nếu Gondor thất thế, hay chiếc Nhẫn bị đoạt lại, thì cả Quận cũng chẳng còn là nơi ẩn náu.”

“Ông nghĩ nói thế là trấn an cháu đấy à,” Pippin nói, nhưng giấc ngủ vẫn trườn lên mắt cậu. Điều cuối cùng cậu nhớ được trước khi chìm sâu vào giấc mộng là những đỉnh núi trắng cao vời vợi thoáng hiện trước mắt, lấp lánh như những hòn đảo trôi trên biển mây khi bắt ánh trăng đang dần ngả về Tây. Cậu tự hỏi Frodo đang ở đâu, liệu cậu đã tới Mordor chưa, hay đã chết; và cậu không biết rằng Frodo từ phương xa cũng đang nhìn lên chính vầng trăng ấy, đang lặn xuống sau Gondor trước khi ngày tới.

* * *

Nhiều giọng nói đón Pippin thức dậy. Lại một ngày ẩn trốn và một đêm hành trình nữa vừa vụt trôi qua. Đã chạng vạng sáng: bình minh lạnh lẽo lại tới, mang theo sương mù xám giá lạnh khắp tứ bề. Scadufax hầm hập mồ hôi, nhưng nó ngẩng cổ kiêu hãnh và không để lộ dấu hiệu nào là mệt mỏi. Nhiều người đàn ông cao mặc áo choàng kín mít đứng bên nó, sau lưng họ sừng sững một bức tường đá trong sương. Có vẻ một phần tường đã đổ nát, nhưng dù đêm còn chưa trôi qua, âm thanh lao động đã vang lên hối hả: tiếng búa đập, tiếng bay leng keng, tiếng bánh xe kẽo kẹt. Đuốc và lửa hiệu lờ mờ sáng đây đó trong sương mù. Gandalf đang nói với những người cản đường ông, và khi lắng nghe, Pippin nhận ra họ nói về mình.

“Phải, đúng vậy, chúng tôi biết ngài, Mithrandir,” người trưởng toán nói, “hơn nữa ngài biết mật mã qua Bảy Cổng và có thể tự do vào thành. Nhưng chúng tôi không biết người đồng hành cùng ngài. Hắn là ai? Một người lùn từ các rặng núi phương Bắc? Chúng tôi không muốn có người lạ vào vùng đất trong lúc này, trừ khi họ là các tráng sĩ vũ trang mà chúng tôi có thể tin tưởng và nhận giúp đỡ.”

“Ta sẽ bảo đảm cho cậu ta trước ngai Denethor,” Gandalf nói. “Còn về lòng dũng cảm, cái đó không thể dùng vóc người mà tính được. Cậu ta đã trải qua nhiều trận chiến và nguy hiểm hơn anh, Ingold ạ, dù anh cao gấp đôi cậu ta; và giờ cậu ta tới đây từ cuộc tập kích Isengard, chúng ta tới đưa tin về nó, và cậu ta rất mệt mỏi, nếu không ta đã đánh thức rồi. Tên cậu ta là Peregrin, một con người anh dũng.”

“Con người?” Ingold tỏ vẻ hoài nghi, khiến những người khác cười phá lên.

“Con người!” Pippin kêu lên, giờ đã hoàn toàn tỉnh giấc. “Con người ấy à! Làm gì có chuyện đó! Tôi là dân Hobbit, còn chuyện anh dũng thì cũng chẳng đúng hơn chuyện là con người, có lẽ trừ thi thoảng những khi cần thiết. Đừng để Gandalf lừa các anh!”

“Rất nhiều người với những chiến công vĩ đại cũng chỉ dám nhận đến thế thôi,” Ingold nói. “Nhưng Hobbit là gì?”

“Người Tí Hon,” Gandalf trả lời. “Không, không phải người được tiên báo,” ông nói thêm khi thấy gương mặt những người lính lộ vẻ kinh ngạc. “Không phải người đó, nhưng là họ hàng của cậu ấy.”

“Phải, và là một người đã đi cùng anh ấy,” Pippin nói. “Và Boromir người Kinh Thành các anh từng đi cùng chúng tôi, anh ấy đã cứu tôi ở miền tuyết phủ phương Bắc, rồi cuối cùng anh ấy ngã xuống khi bảo vệ tôi trước nhiều kẻ địch.”

“Im lặng!” Gandalf nói. “Tin bất hạnh đó nên nói với người cha đầu tiên.”

“Chúng tôi đã đoán được điều này,” Ingold nói; “vì gần đây có những điềm kỳ lạ. Nhưng giờ hãy qua cổng nhanh lên! Vì Chúa thành Minas Tirith sẽ háo hức muốn gặp bất cứ ai mang tin mới nhất về con trai người, dù là người hay là...”

“Hobbit,” Pippin nói. “Tôi khó có thể cống hiến được nhiều cho chúa của các anh, nhưng điều nào có thể thì tôi sẽ làm, để tưởng nhớ Boromir can trường.”

“Chúc mọi sự tốt lành!” Ingold nói; và những người lính mở đường cho Scadufax, để nó đi qua cổng hẹp trổ qua tường. “Cầu sao ngài mang lại cho Denethor lời khuyên khôn ngoan khi cần thiết, và cho tất cả chúng tôi, Mithrandir!” Ingold kêu lớn. “Nhưng ngài lại đến mang tin tức về đau buồn và nguy hiểm, người ta vẫn nói đó là thói quen của ngài.”

“Vì ta hiếm khi đến trừ phi cần trợ giúp,” Gandalf trả lời. “Còn lời khuyên, ta sẽ nói với các anh rằng sửa chữa tường bảo vệ đồng Pelennor lúc này quá muộn rồi. Sự can đảm giờ sẽ là lá chắn tốt nhất giúp các anh chống lại cơn bão đang đến - can đảm và hy vọng ta mang tới. Vì không phải tin nào ta mang tới cũng là tin xấu. Mà hãy đặt bay xuống và mài kiếm đi!”

“Việc sửa chữa sẽ kết thúc trước buổi tối,” Ingold nói. “Đây là phần tường cuối cùng sẽ phải cầm cự với kẻ thù: phần tường ít khả năng bị tấn công nhất, vì nó trông về hướng những người bạn Rohan. Ngài biết gì về họ không? Họ có đáp lại lời hiệu triệu không, theo ngài?”

“Có, họ sẽ tới. Nhưng họ đã đánh nhiều trận sau lưng các anh. Con đường này, cũng như mọi con đường khác, không còn nhìn về lối an toàn nữa. Hãy thận trọng! Nếu không nhờ có Gandalf Chim Lợn, các anh hẳn đã thấy từ Anórien đạo quân của kẻ thù tràn tới chứ không phải các Kỵ Sĩ Rohan. Và có thể vẫn còn như vậy. Chúc mọi sự tốt lành, và chớ ngủ!”

* * *

Gandalf giờ đi vào vùng đất mênh mông phía sau Rammas Echor. Đây là tên những người con Gondor gọi vòng tường ngoại mà họ đã đổ nhiêu mồ hôi xây dựng, sau khi Ithilien rơi vào dưới bóng đen Kẻ Thù. Nó chạy dài mười lý hoặc hơn, khói đi từ chân dãy núi rồi vòng lại, làm bức rào ôm lấy những cánh đồng Pelennor: những trang trại xinh đẹp và màu mỡ trải dài qua các triền đồi và bậc thang xuống những tầng thấp ngang sông Anduin. Điểm xa nhất, phía Đông Bắc, cách Đại Môn của Kinh Thành tới bốn lý, sát bờ đất dốc đứng trông xuống những bãi đất dài bên sông, và con người đã xây dựng khúc tường này thật cao và vững chắc; vì chính tại điểm đó, con đường cái dẫn từ khúc cạn và cầu Osgiliath về đây, qua bờ đường đắp cao có tường hai bên, chạy vào qua cổng thành có lính gác giữa các ngọn tháp có tường phòng hộ. Tại điểm gần nhất, bức tường chỉ cách Kinh Thành hơn một lý về phía Đông Nam. Ở đó sông Anduin gấp khúc rộng ôm lấy khu đồi Emyn Arnen tại Nam Ithilien, ngoặt hẳn về hướng Tây, và bức tường dựng lên ngay sát bờ sông; dưới chân tường là những ke bến cảng Harlond đón tàu bè đi ngược dòng lên từ các thái ấp phía Nam.

Những trang trại này rất trù phú với những đồng gieo cấy rộng lớn cùng các vườn cây ăn quả, và mỗi trại đều có kho thóc, nhà sấy, khu quây súc vật, chuồng bò, và nhiều con suối nhỏ róc rách chảy từ cao nguyên xanh tươi xuống sông Anduin. Tuy vậy không có nhiều nông dân và người chăn gia súc sinh sống ở đó; phần lớn dân Gondor sống trong bảy vòng Kinh Thành, hay ở các thung lũng cao rìa dãy núi, tại thái ấp Lossarnach, hoặc sâu xuống phía Nam ở thái ấp Lebennin tươi đẹp với năm dòng sông nước xiết. Những con người cứng cỏi sống ở nơi này giữa núi và biển. Họ vẫn được coi là người Gondor, nhưng họ mang dòng máu pha trộn, và giữa họ có cả những người thấp và ngăm đen mà tổ tiên phần nhiều là những cư dân đã bị lãng quên từng sống trong bóng tối các ngọn đồi vào Những Năm Đen Tối trước khi các vì vua xuất hiện. Nhưng xa hơn, ở thái ấp hùng mạnh Belfalas, Hoàng thân Imrahil cai trị trong lâu đài Dol Amroth bên cạnh biển, và ngài mang dòng máu cao quý, cũng như thần dân của ngài, những người cao và kiêu hãnh với cặp mắt màu xám biển.

Giờ sau khi Gandalf đã phi một hồi lâu, ánh ngày hửng lên trên bầu trời, và Pippin tỉnh dậy ngước nhìn. Bên trái cậu là một biển sương, dâng tới tận bóng tối ảm đạm đằng Đông; nhưng bên phải, những ngọn núi hùng vĩ ngẩng cao đầu, kéo dài từ phía Tây lại rồi đột ngột dốc đứng kết thúc, như thể từ dạo khai mở đất, con sông đã xuyên thủng lớp rào ngăn đồ sộ mà tạc nên thung lũng hùng vĩ dành cho những trận chiến và tranh chấp mãi về sau. Và ở đó nơi Dãy Núi Trắng Ered Nimrais kết thúc, đúng như Gandalf hứa, cậu thấy khối núi sẫm màu là Đỉnh Mindolluin, những bóng râm tím sẫm trong các khe núi hẹp trên cao, bề mặt cao đổ trắng khi ngày đang hửng dần. Và trên gót núi đâm ra là Thành Phố Canh, với bảy tường thành đá vững chắc và cổ xưa đến mức dường như nó không được xây lên, mà được những người khổng lồ đẽo gọt từ chính xương của đất.

Đương lúc Pippin sửng sốt nhìn, những bức tường chuyển từ tù mù xám sang trắng lóa, ửng hồng nhẹ trong ánh bình minh; và đột ngột mặt trời ló lên khỏi bóng tối phía Đông, bắn một tia nắng tới đập mạnh vào mặt ngoài Kinh Thành. Rồi Pippin thốt lớn, vì Tháp Ecthelion cao ngất nằm trong vòng tường trên cùng bỗng sáng lòa trên nền trời, lấp lánh như cột bằng ngọc trai và bạc, cao, đẹp và cân đối, đỉnh tháp nhọn rực rỡ như được chế tác từ pha lê; cờ trắng hiện ra phấp phới trên tường phòng hộ trong cơn gió sớm, và từ xa, trên cao, cậu nghe thấy tiếng reo trong trẻo như tiếng kèn bằng bạc.

Vậy là Gandalf và Peregrin tiến đến Đại Môn của Người Gondor khi mặt trời lên, và những cánh cửa sắt mở ra cho họ.

“Mithrandir! Mithrandir!” người ta kêu lên. “Giờ chúng ta biết cơn bão quả thực đã đến gần!”

“Bão đã ở trên đầu,” Gandalf nói. “Ta vừa cưỡi trên cánh nó. Cho ta qua! Ta phải tới gặp Chúa Denethor của các anh chừng nào ngài còn là quốc quản. Dù điều gì sắp tới, các anh cũng đã đi đến hồi kết của Gondor mà các anh vẫn biết. Cho ta qua!”

Vậy là người người lùi lại trước uy lực trong giọng nói ông và không gặng hỏi thêm gì nữa, dù họ kinh ngạc nhìn anh chàng Hobbit ngồi trước mặt ông cùng con ngựa mang ông. Vì những người ở Kinh Thành ít dùng ngựa và hiếm khi thấy chúng trên đường phố, trừ ngựa chở quân liên lạc của Chúa Thành. Và họ nói: Chẳng phải rõ rành một chiến mã cừ khôi của Vua Rohan đó sao? Biết đâu những kỵ sĩ Rohirrim sẽ sớm đến tăng cường cho chúng ta. Nhưng Scadufax chỉ kiêu hãnh đi qua con đường dài uốn khúc.

Về kiến trúc, Minas Tirith được xây thành bảy tầng, mỗi tầng đào sâu vào mặt đồi, quanh mỗi tầng đều có tường thành và mỗi tường đều có cổng. Nhưng các cổng thành không thẳng hàng: Đại Môn trên Tường Chính ở phía Đông vòng tường, nhưng cổng tiếp theo lại nhìn sang phân nửa hướng Nam, còn cổng thứ ba trông ra phân nửa hướng Bắc, và cứ thế cứ thế lên trên; và vì vậy con đường lát đá leo lên Hoàng Thành rẽ sang phía này rồi lại phía kia cắt qua mặt đồi. Và mỗi lần qua thẳng trên Đại Môn, con đường lại luồn dưới hầm mái vòm xuyên qua một khối đá lớn khổng lồ đâm ra chia đôi tất cả các vòng thanh, trừ vòng ngoài cùng. Vì, một phần do hình dáng nguyên thủy của quả đồi, một phần do công lao động và kỹ nghệ tài tình của những người thời xưa, từ cuối sân rộng sau Đại Môn dựng lên một mũi pháo đài đá lừng lững, cạnh sắc như sống tàu chĩa về hướng Đông. Nó dâng lên mãi, vươn tới tận ngang mặt đất vòng thành trên cùng, trên đỉnh có tường răng cưa phòng hộ; những người ở Hoàng Thành có thể nhìn từ đỉnh mũi đá thẳng xuống Đại Môn bảy trăm bộ phía dưới, như những thủy thủ trên một con tàu núi. Lối vào Hoàng Thành cũng ở hướng Đông, nhưng đục vào trong lòng đá; từ đó một con dốc dài thắp đèn chạy lên cổng thứ bảy. Theo dốc đó cuối cùng người ta sẽ đến Thượng Triều và khu vực Đài Nước trước khi tới chân Tháp Trắng: cao và cân đối, năm mươi sải từ chân lên đỉnh nhọn, nơi cờ Quốc Quản phấp phới một nghìn bộ trên bình nguyên.

Quả thực đấy là một thành trì vững chắc, và sẽ không bị quân địch chiếm mất chừng nào còn bất cứ ai trong thành biết cầm vũ khí; trừ phi kẻ thù nào đó có thể tập hậu mà leo lên vùng rìa thấp ven Mindolluin, rồi lên vai núi hẹp nối Đồi Canh vào khối núi chính. Nhưng vai núi đó, cao ngang vòng tường thứ năm, được bao bọc hai bên bằng bức thành kiên cố lên tới tận vách đứng chìa ra trên đầu phía Tây; và trong khoảng trống dưới chân vách sừng sững nhà cửa cùng lăng mộ mái vòm của các vì vua và lãnh chúa quá cố, vĩnh viễn lặng im giữa núi và tòa tháp.

* * *

Pippin trố mắt nhìn, càng lúc càng kinh ngạc trước thành phố đá kỳ vĩ, mênh mông và tráng lệ hơn bất cứ thứ gì cậu từng mơ tới; to lớn và hùng mạnh hơn Isengard, và đẹp hơn nhiều. Vậy nhưng thực tế là thành phố đang dần sa sút lụi tàn năm này qua năm khác; ngay hiện giờ đã thiếu ngót nghét nửa số người có thể sống thoải mái ở đây. Trên mỗi con phố, họ đi qua vài ngôi nhà hay sân lớn có cửa và cổng vòm khắc nhiều chữ đẹp đẽ mang hình thù cổ xưa lạ lùng: những cái tên Pippin đoán là thuộc về những người hay gia tộc vĩ đại đã từng một thời sống ở đó; thế mà giờ đây nơi nơi vắng lặng, không còn tiếng chân vang lên trên mặt đường lát đá rộng rãi, không còn giọng nói trong các sảnh, hay gương mặt ngó nhìn ra từ các cánh cửa hay cửa sổ không người.

Cuối cùng họ ra khỏi bóng tối đi đến cửa thứ bảy, và cũng vầng mặt trời vẫn ấm áp chiếu xuống bên kia sông nơi Frodo bước đi trên những trảng cỏ Ithilien thì nay đang sáng rực trên các bờ tường phẳng lì, các cột ăn sâu xuống đất, cả trên mái vòm lớn có đá đỉnh vòm tạc hình mái đầu uy nghi đội miện. Gandalf xuống ngựa, vì ngựa không được phép vào Hoàng Thành, và sau khi nghe chủ nhân nhẹ nhàng ra lệnh, Scadufax chấp nhận để người ta dẫn mình đi.

Quân Túc Vệ ở cửa mặc áo dài đen, đội mũ trụ hình dáng kỳ lạ, chóp nhọn cao, phiến che má dài ôm sát mặt, phía trên phiến che má gắn đôi cánh trắng của loài chim biển; nhưng mũ họ lấp lánh ánh lửa bạc, vì chúng quả thực được chế tác từ mithril, vật truyền lại từ thời hoàng kim xưa cũ. Trên áo trùm đen thêu chỉ trắng hình một thân cây nở hoa như tuyết dưới vương miện bạc và những ngôi sao nhiều cánh. Đây là chế phục của hậu duệ Elendil, ngày nay không ai còn mặc trên toàn Gondor, ngoại trừ quân Túc Vệ Hoàng Thành trước Sân Đài Nước nơi Cây Trắng từng sinh trưởng.

Dường như cái tin họ tới đã đi trước họ; và ngay lập tức họ được cho vào, im lặng, không ai gặng hỏi. Gandalf nhanh nhẹn sải bước qua khoảng sân lát đá trắng. Một đài phun nước êm dịu róc rách giữa sàn dưới ánh mặt trời buổi sáng, bãi cỏ xanh thắm trải ra xung quanh; nhưng chính giữa sân, còng lưng rủ qua mặt nước, đứng sừng sững một cái cây đã chết, từng giọt buồn bã rỏ từ các cành khô gẫy xuống mặt nước trong veo.

Pippin liếc nhìn nó trong lúc vội vã đi theo Gandalf. Nó trông thật thê lương, cậu nghĩ, và tự hỏi tại sao cái cây chết lại bị chừa lại ở nơi mọi thứ khác đều được chăm sóc cẩn thận.

Bảy sao, bảy quả cầu cùng một mầm cây trắng.

Những lời Gandalf thì thầm quay lại trong đầu cậu. Rồi cậu thấy mình đã đến trước cửa đại sảnh dưới chân tòa tháp lấp lánh, và theo sau thầy phù thủy, cậu đi qua những người giám môn cao và im lặng vào bóng râm mát mẻ, âm vang trong tòa nhà đá.

Họ bước theo hành lang lát đá, dài và vắng vẻ, trong khi Gandalf nói nhỏ với Pippin. “Hãy cẩn thận những lời ngươi nói, cậu Peregrin! Đây không phải lúc cho tính láu táu của người Hobbit. Théoden là một ông già hiền hậu. Denethor thuộc dạng khác, kiêu hãnh và tinh tế, một người thuộc dòng dõi cao quý và quyền lực hơn nhiều, dù ông ta không được gọi là vua. Nhưng ông ta sẽ chủ yếu nói với ngươi, gặng hỏi ngươi nhiều, vì ngươi có thể cho biết về con trai ông ta, Boromir. Ông ta yêu Boromir lắm, có lẽ là quá nhiều; và càng nhiều hơn vì họ không giống nhau. Nhưng dưới vỏ bọc tình yêu này, ông ta nghĩ sẽ dễ lấy được điều mình muốn biết từ ngươi hơn từ ta. Đừng nói với ông ta nhiều hơn cần nói, và giữ im lặng về nhiệm vụ của Frodo. Ta sẽ nhắc tới chuyện đó khi đến lúc. Và cũng đừng nói gì về Aragorn, trừ phi bắt buộc.”

“Tại sao lại không? Sải Chân Dài thì sao chứ?” Pippin thì thầm. “Anh ấy dự định đến đây, không phải sao? Và đằng nào thì anh ấy cũng sẽ sớm đến đây mà.”

“Có thể, có thể,” Gandalf nói. “Dù nếu anh ta đến, chắc sẽ theo cách không ai ngờ tới, thậm chí cả Denethor. Tốt hơn là nên như thế. Ít nhất anh ta cũng nên đến mà không bị chúng ta báo trước.”

Gandalf dừng lại trước cánh cửa kim loại cao bóng loáng. “Thấy đó, cậu Pippin, giờ không kịp dạy dỗ ngươi về lịch sử Gondor nữa; dù giá ngươi đã học được gì đó khi vẫn còn bắt tổ chim và lêu lổng trong rừng Quận thì hẳn đã tốt hơn nhiều. Hãy làm như ta bảo! Khi đưa tin về cái chết của người thừa kế ông ta, thì khôn ngoan nhất là đừng nói quá nhiều với vì chúa hùng mạnh về sự xuất hiện của một người, nếu như đến, sẽ tuyên nhận vương vị. Như thế đủ chưa?”

“Vương vị?” Pippin kinh ngạc nói.

“Phải.” Gandalf nói. “Nếu ngươi đi suốt những ngày qua tai bịt chặt và đầu óc mê ngủ, thì giờ hãy tỉnh dậy đi!” Ông gõ cửa.

Cửa mở, nhưng không thấy do ai mở. Pippin nhìn vào đại sảnh. Ánh sáng lấy từ các cửa sổ sâu ở hai cánh rộng hai bên, sau các hàng cột cao chống mái. Mỗi cột cẩm thạch đen nguyên khối vươn lên đến đầu cột lớn chạm khắc nhiều hình thù quái thú và lá cây lạ lùng; và tít trên cao, lẫn vào bóng tối, thấp thoáng mái vòm rộng ánh vàng lờ mờ. Sàn sảnh bằng đá đánh sáng bóng khảm những họa tiết uốn lượn nhiều màu sắc. Không có thảm treo tường hay trướng thêu sự tích, không có đồ dệt hay đồ gỗ trong sảnh đường dài trang nghiêm đó; nhưng giữa những cây cột là một dãy trầm lặng những hình người cao tạc bằng đá lạnh.

Đột nhiên Pippin nhớ tới những tượng đá đẽo ở cổng Argonath, và trong lòng cậu dâng lên nỗi kính sợ khi nhìn theo hàng dài những vì vua đã mất từ lâu. Ở cuối sảnh, trên cái bệ nhiều bậc là chiếc ngai cao ngự dưới vòm đá cẩm thạch tạo hình chiếc mũ trụ chóp cao; đằng sau ngai khắc vào tường và khảm ngọc hình một thân cây đang nở hoa. Nhưng ngai bỏ trống. Ở chân bệ, trên bậc dưới cùng dài rộng, có một ghế đá đen không trang trí, trên đó một ông già đang ngồi trân trối nhìn xuống lòng mình. Trong tay ông ta cầm cây roi trắng có núm vàng. Ông ta không ngước lên. Nghiêm trang họ đi qua mặt sàn dài tới trước ông ta, cho tới khi đứng cách ghế để chân của ông ta ba bước. Rồi Gandalf lên tiếng.

“Kính chào Chúa và Quốc Quản Minas Tirith, Denethor con trai Ecthelion! Ta đã đến mang tin và lời khuyên trong thời điểm đen tối này.”

Ông già bèn ngước lên. Pippin thấy gương mặt xương xẩu kiêu hãnh với làn da màu ngà, cái mũi khoằm dài giữa đôi mắt sâu đen sẫm; và cậu cảm giác ông ta giống với Boromir thì ít mà Aragorn thì nhiều. “Thời điểm đen tối, quả vậy,” ông già nói, “và những thời điểm như thế vẫn thường thấy ông xuất hiện, Mithrandir. Nhưng dù mọi dấu hiệu đều báo trước rằng định mệnh của Gondor đang đến gần, giờ đây với ta bóng tối đó chẳng còn bằng bóng tối của riêng mình. Ta nghe báo rằng ông đến mang theo kẻ đã chứng kiến con trai ta chết. Đây là hắn ư?”

“Phải,” Gandalf nói. “Một trong hai. Người còn lại đi cùng Théoden đất Rohan, và có thể sẽ đến đây sau. Họ là người Tí Hon, như ngài thấy đó, vậy nhưng đây không phải là người điềm báo nhắc đến.”

“Vẫn là một người Tí Hon,” Denethor u ám nói, “và ta không có nhiều thiện cảm với cái tên ấy, kể từ khi những từ đáng nguyền rủa đó tới quấy nhiễu các dự định của chúng ta và kéo con trai ta vào chuyến đi rồ dại thẳng đến cái chết. Boromir của ta! Giờ là lúc chúng ta cần con. Faramir lẽ ra nên đi thay nó.”

“Anh ấy đã muốn đi thay,” Gandalf nói. “Đừng để đau thương hóa bất công! Boromir đã đòi lãnh nhiệm vụ ấy và không chịu nhường cho ai khác. Anh ấy là một người chuyên quyền, luôn chiếm lấy những gì mình muốn. Nhưng ngài nhắc tới cái chết của anh ấy. Ngài nhận được tin trước khi chúng ta tới đây chăng?”

“Ta nhận được thứ này,” Denethor nói và đặt cây roi xuống, nâng trong lòng thứ mình vừa chăm chú nhìn lên. Mỗi tay ông ta cầm một nửa chiếc tù và lớn bị chẻ đôi ở giữa: chiếc sừng bò hoang bịt bạc.

“Chiếc tù và Boromir luôn mang theo!” Pippin kêu lên.

“Thực vậy,” Denethor nói. “Ở thời của mình ta cũng từng mang nó, như mỗi người con trai cả trong gia tộc chúng ta, đã rất lâu từ những năm tháng lãng quên trước khi tàn lụi dòng vua, từ thời Vorondil thân phụ Mardil săn bò hoang Araw trên những cánh đồng Rhûn xa xôi. Ta nghe nó vang lên yếu ớt trên biên giới phía Bắc mười ba ngày trước, và Sông Cả đưa nó tới cho ta, đã vỡ đôi: nó sẽ không còn thổi nữa.” Ông ta dừng lại, kéo theo sự im lặng nặng nề. Đột nhiên ông ta hướng ánh mắt tối tăm sang Pippin. “Ngươi sẽ nói gì về điều đó, người Tí Hon?”

“Mười ba, mười ba ngày,” Pippin ấp úng. “Phải, tôi nghĩ đúng là thế. Phải, tôi đứng cạnh bên anh ấy khi anh ấy thổi tù và. Nhưng không thấy ai đến cứu. Chỉ thêm nhiều Orc.”

“Ra vậy,” Denethor nói, chăm chú nhìn vào gương mặt Pippin. “Ngươi đã ở đó? Kể thêm cho ta biết! Tại sao không ai đến cứu? Và làm sao ngươi thoát được, còn con ta thì không, một con người hùng mạnh như nó, và chống lại nó chỉ có Orc?”

Pippin đỏ mặt quên cả sợ hãi. “Người hùng mạnh nhất cũng có thể bị một mũi tên bắn hạ,” cậu nói, “và Boromir đã bị rất nhiều tên xuyên qua. Lần cuối cùng tôi thấy, anh ấy sụp xuống bên một cái cây và nhổ mũi tên gắn lông chim đen khỏi sườn. Rồi tôi ngất đi và bị bắt. Tôi không thấy anh ấy nữa và không biết gì hơn. Nhưng tôi trân trọng ký ức về anh, vì anh rất can trường. Anh đã hy sinh để cứu bọn tôi, người bà con Meriadoc và tôi, bị quân của Chúa Tể Hắc Ám phục kích trong rừng, và dù anh ngã xuống và tử trận, lòng biết ơn của tôi không hề suy giảm.”

Rồi Pippin nhìn vào mắt ông già, vì trong cậu nỗi kiêu hãnh bỗng chộn rộn lạ kỳ, lại thêm nhức nhối trước sự khinh miệt và ngờ vực trong giọng nói lạnh lùng kia. “Chắc chắn vị chúa Con Người vĩ đại đến thế chẳng nghĩ có thể trông chờ vào phụng sự của một người Hobbit, một người Tí Hon từ Quận trên mạn Bắc; dù có như vậy, tôi vẫn dâng ngài sự phụng sự của tôi, để trả món nợ tôi mang.” Hất áo choàng xám sang bên, Pippin tuốt thanh kiếm nhỏ và đặt xuống dưới chân Denethor.

Một nụ cười nhợt nhạt như ánh mặt trời lạnh lẽo buổi chiều đông lướt qua gương mặt ông già; nhưng ông ta nghiêng đầu và đặt những mảnh tù và xuống, chìa tay ra. “Đưa ta vũ khí của ngươi!” ông ta nói.

Pippin nâng kiếm chìa chuôi cho ông ta. “Gươm này đến từ đâu?” Denethor hỏi. “Nó mang trên mình nhiều, rất nhiều năm tháng. Chắc chắn đây là lưỡi gươm do họ hàng chúng ta ở phương Bắc rèn nên từ thời xa xưa?”

“Nó từ các mộ đá nằm ở rìa quê hương tôi mà lên,” Pippin nói. “Nhưng giờ ở đó chỉ có những ác hồn xấu xa cư ngụ, và tôi không sẵn lòng nói nhiều về chúng.”

“Ta thấy có những câu chuyện kỳ lạ thêu dệt quanh ngươi,” Denethor nói, “và lại một lần nữa cho thấy vẻ bề ngoài không nói lên bản chất Con Người - hay người Tí Hon. Ta chấp nhận việc phụng sự của ngươi. Vì ngươi không bị ngôn từ dọa dẫm; và ngươi ăn nói lịch thiệp, dù âm điệu nghe lạ tai với người miền Nam chúng ta. Và chúng ta sẽ cần tới tất cả những người lịch thiệp, dù lớn hay bé, trong những ngày sắp tới. Hãy thề với ta!”

“Cầm lấy chuôi kiếm,” Gandalf nói, “và lặp lại theo Chúa thành, nếu ngươi đã quyết việc này.”

“Tôi đã quyết,” Pippin nói.

Ông già đặt thanh kiếm dọc lòng mình, và Pippin đặt tay lên chuôi kiếm, và chầm chậm nói theo Denethor:

“Nay tôi thề sẽ trung thành và phụng sự Gondor, cùng vị Chúa và Quốc Quản vương quốc, khi lên tiếng cũng như khi im lặng, khi hành động cũng như khi buông tay, khi đến hay khi đi, khi thiếu thốn cũng như khi sung túc, trong thời bình cũng như trong thời chiến, dù sống hay chết, từ giờ này trở đi, cho tới khi chúa công giải phóng tôi, hay cái chết đưa tôi đi, hay thế giới này kết thúc. Và tôi nói như vậy đó, Peregrin con trai Paladin người Tí Hon ở Quận.”

“Và ta lắng nghe điều này, Denethor con trai Ecthelion, Chúa Gondor, Quốc Quản thay quyền đức Đại Vương, và ta sẽ không quên, không quên ban tặng xứng đáng với những gì được hiến dâng: lòng trung thành trả bằng tình yêu thương, sự dũng cảm trả bằng trọng vọng, bội ước trả bằng trừng trị.” Rồi Pippin nhận lại kiếm và tra vào vỏ.

“Và giờ,” Denethor nói, “mệnh lệnh đầu tiên ta trao cho ngươi: hãy lên tiếng và đừng im lặng! Hãy kể ta nghe toàn bộ câu chuyện của ngươi, và hãy nhớ lại mọi thứ ngươi nhớ được về Boromir, con trai ta. Giờ ngồi xuống và bắt đầu đi!” Trong khi nói, ông ta gõ vào cái cồng bạc nhỏ dựng cạnh ghế để chân, và ngay lập tức nhiều người hầu xuất hiện. Pippin giờ mới nhận ra họ vẫn đứng trong các hốc tường cả hai bên cửa, ẩn khuất khi cậu cùng Gandalf tiến vào.

“Mang rượu, đồ ăn và ghế ngồi cho các vị khách,” Denethor nói, “và đừng để ai làm phiền chúng ta trong một giờ.”

“Ta chỉ có thể dành cho ông đến thế, vì có nhiều chuyện khác cần lưu tâm,” ông ta nói với Gandalf. “Quan trọng hơn nhiều lắm, có lẽ là vậy, nhưng với ta chẳng mấy cấp bách hơn. Mà biết đâu chúng ta lại có thể đàm luận thêm vào cuối ngày.”

“Và sớm hơn nữa, hy vọng như vậy,” Gandalf nói. “Vì ta không đi tới tận đây từ Isengard, một trăm năm mươi lý với tốc độ như gió cuốn, chỉ để đưa đến cho ngài một chiến binh nhỏ bé, dẫu lịch thiệp đến đâu. Chẳng lẽ chuyện Théoden đã đánh trận chiến lớn, Isengard bị lật đổ và ta đã phá hủy pháp trượng của Saruman không nghĩa lý gì với ngài sao?”

“Có nghĩa nhiều với ta. Nhưng ta đã biết đủ về những chuyện đó để mà tự liệu trước mối đe dọa từ phía Đông.” Ông ta hướng cặp mắt đen sẫm về phía Gandalf, và giờ Pippin nhận thấy sự tương đồng giữa hai người, thấy không khí căng ra giữa họ, như thể cậu đang nhìn một đường lửa âm ỉ, nối từ mắt đến mắt, có thể bất chợt bùng lên.

Denethor thực sự nhìn giống một thầy phù thủy hùng mạnh hơn Gandalf nhiều, vương giả hơn, đẹp đẽ hơn, uy phong hon, và cũng già hơn. Nhưng nhờ một giác quan sâu hơn thị giác, Pippin cảm thấy Gandalf mang sức mạnh to lớn hơn, sự thông thái sâu thẳm hơn, cùng vẻ oai nghiêm ẩn giấu. Và ông già hơn, già hơn rất nhiều. “Già hơn đến mức nào nhỉ?” cậu tự hỏi, và rồi thấy thật lạ là trước nay mình chưa bao giờ nghĩ về chuyện đó. Cây Râu đã nói điều gì đó về các thầy phù thủy, nhưng thậm chí lúc đó cậu cũng không hình dung Gandalf là một trong số họ. Gandalf là gì? Ông bước vào thế giới này từ đâu, từ thời xa xưa nào, rồi khi nào sẽ rời khỏi nó? Và rồi mọi mơ màng tắt ngấm, cậu thấy Denethor và Gandalf vẫn nhìn nhau mắt chạm mắt, như thể đọc suy nghĩ của nhau. Nhưng chính Denethor là người đầu tiên cụp mắt.

“Phải,” ông ta nói, “vì dù những Quả Cầu đã mất, như người ta vẫn nói, thì các vị chúa Gondor vẫn có tầm nhìn sắc sảo hơn những kẻ thấp kém, và nhiều thông điệp đến với họ. Nhưng giờ hãy ngồi đi!”

Rồi người ta mang đến ghế đẩu và đôn thấp, và một người mang khay đặt chén và bình bạc, cùng bánh trắng. Pippin ngồi xuống, nhưng cậu không thể dứt mắt khỏi vị chúa già. Có phải vậy không, hay cậu chỉ tưởng tượng ra, rằng khi nhắc tới những Quả Cầu, ánh mắt ông ta bất chợt liếc lên gương mặt Pippin?

“Giờ kể cho ta nghe chuyện của ngươi, hỡi bề tôi của ta,” Denethor nói, nửa hiền từ, nửa châm chọc. “Vì lời của một người được con trai ta thân thiết đến thế sẽ thực sự được ta chào đón.”

Pippin không bao giờ quên được một giờ đồng hồ đó trong đại sảnh dưới ánh mắt soi mói của vị Chúa Gondor, liên tiếp bị tấn công bởi những câu hỏi tinh ranh, và lúc nào cũng ý thức rõ là Gandalf đang ở bên mình, quan sát và lắng nghe, và (Pippin cảm thấy thế) kiềm chế cơn thịnh nộ lẫn cảm giác sốt ruột mỗi lúc một lớn. Khi một giờ kết thúc, và Denethor lại gõ cồng, Pippin thấy mệt lử. “Chưa thể quá chín giờ được,” cậu nghĩ. “Giờ mình ăn được cả ba bữa sáng ấy chứ.”

“Dẫn Chúa Mithrandir tới nơi ở được chuẩn bị cho ngài,” Denethor nói, “và người đồng hành có thể ở cùng ngài trong lúc này, nếu anh ta muốn. Nhưng hãy cho thông báo rằng anh ta đã thề phụng sự ta, và báo tên anh ta là Peregrin con trai Paladin, hãy cho anh ta biết các mật khẩu mức thấp. Chuyển lời tới các Chỉ Huy bảo họ đợi ta ở đây, có lẽ ngay sau khi chuông ba giờ đổ.

“Còn ông, Chúa Mithrandir, cũng có thể tới khi nào ông muốn. Không gì cản trở ông tới gặp ta bất cứ lúc nào, chỉ trừ thời gian ngủ ít ỏi của ta. Hãy đợi tới khi ông nguôi bớt cơn tức giận trước sự điên rồ của một lão già, và rồi trở lại bên ta an ủi!”

“Điên rồ?” Gandalf nói. “Không, thưa ngài, khi ngài già lẩm cẩm, ngài sẽ chết. Ngài thậm chí có thể sử dụng nỗi đau thương của mình làm tấm áo che thân. Ngài nghĩ ta không hiểu mục đích của ngài khi gặng hỏi một giờ liền người biết chuyện ít nhất trong khi ta ngồi bên cạnh ư?”

“Nếu ông hiểu điều đó thì hãy thấy bằng lòng,” Denethor trả miếng. “Lòng kiêu hãnh chỉ là thói điên rồ nếu khinh thường sự giúp đỡ và lời khuyên khi cần đến; nhưng ông chỉ phân phát những món quà đó theo mục đích của ông. Song vị Chúa Gondor sẽ không trở thành công cụ cho mục đích của bất cứ ai, dù đáng kính đến thế nào. Với ông ta không có mục đích nào trên thế gian đang hiện hữu này lại cao hơn lợi ích của Gondor; và thưa ông, quyền trị vì Gondor là của ta chứ không phải của ai khác, trừ phi nhà vua lại xuất hiện.”

“Trừ phi nhà vua lại xuất hiện?” Gandalf nói. “Được rồi, thưa Quốc Quản, nhiệm vụ của ngài là gìn giữ một vương quốc yên bình trong khi chờ đợi đến sự kiện đó, sự kiện giờ đây ít người trông đợi. Vì nhiệm vụ đó, ngài sẽ được nhận tất cả sự trợ giúp mà ngài vui lòng yêu cầu. Nhưng ta sẽ nói điều này: không quyền trị vì vương quốc nào thuộc về ta, không phải Gondor cũng như bất cứ đất nước nào khác, dẫu rộng lớn hay nhỏ nhoi. Nhưng tất cả mọi điều quý giá đang gặp nguy hiểm trên thế gian đang hiện hữu này đều nằm dưới sự chăm sóc của ta. Và về phần ta, ta sẽ không coi là mình hoàn toàn thất bại trong nhiệm vụ này, dù Gondor có diệt vong, nếu bất cứ thứ gì vượt qua được buổi đêm nay có thể lại phát triển tốt đẹp hay đơm hoa kết trái trong những ngày sẽ tới. Vì ta cũng là một người thay quyền quốc quản. Ngài không biết sao?” Và nói như vậy xong, ông quay lưng sải chân rời khỏi sảnh với Pippin chạy bên mình.

Gandalf không nhìn Pippin hay nói lời nào với cậu trong khi đi. Người dẫn đường đưa họ từ cánh cửa đại sảnh, và rồi qua Sân Đài Nước vào con đường giữa những tòa nhà đá cao. Sau vài ngã rẽ, họ tới một ngôi nhà gần mé tường phía Bắc Hoàng Thành, cách không xa vai núi nối quả đồi vào đỉnh núi. Đi vào trong, lên một tầng phía trên phố, leo qua cầu thang chạm khắc rộng, người dẫn đường đưa họ tới một căn phòng đẹp đẽ, sáng và thông thoáng, treo nhiều trướng đẹp óng ánh màu vàng đục không họa tiết. Đồ đạc không có mấy, chỉ một chiếc bàn nhỏ, hai ghế đẩu và một ghế dài; nhưng ở mỗi bên có hốc tường che màn kê giường với chăn thảm tươm tất, cùng chậu và bình vại để rửa ráy. Có ba cửa sổ cao hẹp hướng Bắc, trông ra khúc quanh lớn dòng Anduin chìm trong sương mù, về phía khu đồi Emyn Muil và thác Rauros tít xa. Pippin phải trèo lên ghế dài mới nhìn được qua bậc cửa đá rộng.

“Ông giận cháu đấy à, Gandalf?” cậu hỏi khi người dẫn đường đi ra và đóng cửa lại. “Cháu gắng hết sức rồi đấy.”

“Đúng là như vậy!” Gandalf nói, đột nhiên phá lên cười; và ông đi tới đứng bên cạnh Pippin, vòng tay qua vai cậu Hobbit nhìn ra ngoài cửa sổ. Pippin có phần kinh ngạc liếc nhìn gương mặt giờ ghé sát mặt mình, vì tiếng cười thật vui vẻ dễ chịu. Vậy mà trên gương mặt thầy phù thủy, ban đầu cậu chỉ thấy những đường nét lo âu buồn bã; dù khi quan sát kỹ hơn, cậu nhận ra bên dưới tất cả là một niềm vui to lớn; một suối nguồn phấn chấn mà nếu tràn ra có thể đủ khiến cả vương quốc phá lên cười.

“Đúng là ngươi đã gắng hết sức,” thầy phù thủy nói, “và ta hy vọng còn lâu nữa ngươi mới lại bị dồn vào góc hẹp giữa hai lão già kinh khủng như thế. Nhưng dù sao ông Chúa Gondor cũng tìm hiểu được nhiều từ ngươi hơn có lẽ ngươi đoán ra, Pippin ạ. Ngươi không giấu được sự thật rằng Boromir không dẫn đầu Hội Đồng Hành từ Moria, và rằng trong đoàn có một người cao quý đang trên đường đến Minas Tirith; và rằng người đó có một thanh kiếm nổi tiếng. Con người ở Gondor nghĩ nhiều tới chuyện kể về những ngày xưa cũ; và Denethor đã nghiền ngẫm về bài vè và về Tai Ương của Isildur, kể từ khi Boromir ra đi.

“Ông ta không giống những con người khác thuộc thời đại này, Pippin ạ, và cho dù dòng truyền xuống từ cha tới con có thế nào, thì sự ngẫu nhiên nào đó đã xui dòng máu người Tây Châu chảy gần như thuần khiết trong huyết quản ông ta, cũng như người con còn lại, Faramir, nhưng lại không có ở Boromir, người ông ta yêu nhất. Ông ta có tầm nhìn xa. Nếu tập trung ý chí, ông ta có thể nhận biết phần lớn những điều đang diễn ra trong tâm trí con người, thậm chí cả những người ở cách xa đây. Khó mà lừa được ông ta, và toan tính điều đó sẽ có hậu quả nguy hiểm.

“Hãy nhớ điều đó! Vì giờ ngươi đã thề phụng sự ông ta. Ta không biết điều gì đã xui khiến cái đầu ngươi, hay trái tim ngươi, quyết định làm như vậy. Nhưng khá lắm. Ta không cản ngươi lại, vì những hành vi hào phóng không nên bị lời khuyên lạnh lùng ngăn trở. Nó đã chạm tới trái tim ông ta, và (ta nghĩ vậy) đã ve vuốt tâm trạng của ông ta. Và ít nhất giờ ngươi tự do đi lại tùy ý muốn ở Minas Tirith - khi ngươi không phải làm nhiệm vụ. Vì chuyện này còn có mặt khác. Ngươi thuộc quyền điều khiển của ông ta; và ông ta sẽ không quên điều đó. Vẫn phải thận trọng!”

Ông im lặng và thở dài. “Chà, không cần phải quá băn khoăn về những gì ngày mai đưa tới. Thứ nhất là, ngày mai chắc chắn sẽ tồi tệ hơn ngày hôm nay, sẽ còn như vậy trong nhiều ngày tới. Và ta khó có thể giúp thêm gì nữa. Bàn cờ đã xếp, và quân cờ đang di chuyển. Một quân cờ ta rất mong tìm thấy là Faramir, giờ là người kế tục Denethor. Ta không nghĩ anh ta ở trong Kinh; nhưng ta không có thời gian thu thập tin tức. Ta phải đi, Pippin ạ. Ta phải tới một hội đồng các tôn chúa và tìm hiểu càng nhiều càng tốt. Nhưng đã đến lượt Kẻ Thù, và hắn đang chuẩn bị tấn công toàn diện. Và cả những quân tốt cũng sẽ được chứng kiến như bất kỳ ai, Peregrin con trai Paladin, chiến binh Gondor ạ. Mài kiếm sắc đi!”

Gandalf đi ra cửa, và rồi ông quay lại. “Ta đang vội, Pippin ạ,” ông nói. “Hãy giúp ta chuyện này khi ngươi ra ngoài. Thậm chí trước khi nghỉ ngơi, nếu ngươi không quá mệt. Hãy đi tìm Scadufax xem chuồng sở thế nào. Những người này tử tế với thú vật, vì họ tốt tính và sáng suốt, nhưng họ không tài chăm sóc ngựa như vài tộc dân khác.”

Nói đoạn Gandalf đi ra ngoài; vừa khi ấy tiếng chuông êm dịu, trong trẻo vang lên trên một ngọn tháp Hoàng Thành. Chuông đổ ba hồi, như tiếng bạc trong không gian, rồi dừng lại: giờ thứ ba sau khi mặt trời lên.

Một phút sau Pippin ra cửa, đi xuống cầu thang và nhìn quanh phố. Mặt trời giờ tỏa sáng ấm áp và rực rỡ; các ngọn tháp và nhà cao hắt bóng dài sắc cạnh về phía Tây. Chót vót trên trời xanh, Đỉnh Mindolluin khoác lên mũ trắng và áo choàng tuyết. Những người vũ trang đi tới đi lui trên các con đường trong Kinh Thành, có vẻ đợi đúng lúc đổ chuông chuyển giờ để đi thay phiên gác.

“Chúng mình gọi lúc này là chín giờ ở Quận,” Pippin nói to một mình. “Đúng lúc làm bữa sáng ngon lành cạnh cửa sổ mở trong ánh nắng xuân. Và mình thèm bữa sáng mới khiếp chứ! Những người này có ăn sáng không nhỉ, hay đã xong rồi? Và họ ăn trưa lúc nào, mà ở đâu?”

Lúc đó cậu để ý thấy một người mặc đồ đen và trắng, từ phía trung tâm thành đi dọc theo con phố hẹp về phía cậu. Pippin cảm thấy cô đơn, quyết định sẽ lên tiếng khi người đó đi qua; nhưng cậu không cần làm thế. Người đó đi thẳng đến chỗ cậu.

“Cậu là Peregrin người Tí Hon?” anh ta nói. “Tôi được báo cậu đã thề phụng sự Chúa công và Kinh Thành. Xin chào mừng!” Anh chìa tay và Pippin bắt tay anh.

“Tôi là Beregond con trai Baranor. Tôi không có ca gác sáng nay, nên được phái tới cho cậu biết mật khẩu qua cửa, và một vài trong số nhiều điều cậu chắc chắn sẽ muốn biết. Và về phần tôi, tôi cũng cần tìm hiểu về cậu. Vì chúng tôi chưa bao giờ thấy người Tí Hon trong vùng này, và dù đã nghe tin đồn về họ, chẳng có mấy điều kể về họ trong bất cứ truyền thuyết nào chúng tôi từng nghe. Hơn nữa cậu lại là bạn của Mithrandir. Cậu biết rõ ngài không?”

“Chậc,” Pippin nói. “Tôi đã biết về ông ấy suốt cả cuộc đời ngắn ngủi của mình, như các anh vẫn nói đấy; và gần đây tôi đi nhiều với ông ấy. Nhưng có nhiều điều cần đọc trong cuốn sách đó mà tôi thì không thể tự nhận đã đọc quá một hai trang. Dù vậy có lẽ tôi cũng biết ông rõ như hầu hết mọi người, trừ một hai người khác. Tôi nghĩ Aragorn là người duy nhất trong Hội Đồng Hành thực sự biết ông ấy.”

“Aragorn?” Beregond nói. “Đó là ai vậy?”

“À,” Pippin lắp bắp, “đó là một con người đi cùng chúng tôi. Tôi nghĩ giờ anh ấy ở Rohan.”

“Tôi nghe là cậu cũng từng ở Rohan. Cũng có nhiều điều tôi cần hỏi cậu về vùng đất đó; vì chúng tôi đặt chút niềm tin còn lại chủ yếu vào người dân ở đó. Nhưng tôi quên mất nhiệm vụ của mình rồi, đầu tiên phải trả lời điều cậu định hỏi đã. Cậu muốn biết gì không, cậu Peregrin?”

“Ừm,” Pippin nói, “Nếu cho tôi cả gan nói, thì hiện tại có một câu hỏi đang làm tôi nhức hết cả đầu, chà, là bữa sáng với lại ăn uống thì sao nhỉ? Tôi muốn hỏi, giờ ăn ấy, nếu anh hiểu, và phòng ăn ở đâu nếu có? Còn hàng quán thì sao? Tôi đã quan sát, nhưng trên đường cưỡi ngựa lên đây tôi chẳng thấy cái nào, dù tôi vẫn tự an ủi mình sẽ được ngụm rượu bia ngay khi tới nhà của những con người thông thái và lịch sự.”

Beregond nhìn cậu nghiêm túc. “Tôi thấy cậu là một tay chinh phu kỳ cựu,” anh nói. “Người ta bảo rằng những người đi chinh chiến ngoài mặt trận luôn trông đợi bữa ăn uống tiếp theo; dù bản thân tôi không hay đi đây đi đó. Vậy hôm nay cậu chưa ăn gì sao?”

“Chà, ăn rồi, nếu nói một cách lịch thiệp thì ăn rồi,” Pippin nói. “Nhưng không nhiều hơn một cốc rượu và một hai chiếc bánh trắng gì đó nhờ lòng tốt của chúa nhà anh; nhưng ngài đòi lại tôi bằng cả một giờ đầy câu hỏi, và công việc đó gây đói dữ lắm.”

Beregond cười phá lên. “Bên bàn ăn những người nhỏ con có thể làm việc lớn, chúng tôi vẫn nói thế. Nhưng cậu đã dùng bữa cũng nhiều như bất cứ người nào ở Hoàng Thành, và trong vinh dự lớn hơn. Đây là thành lũy và tháp canh, giờ đang trong thời chiến. Chúng tôi thức dậy trước Mặt Trời và làm một miếng lúc sáng chạng vạng, rồi vào vị trí khi ngày bắt đầu. Nhưng đừng tuyệt vọng!” Anh lại cười phá lên, thấy vẻ ỉu xìu trên mặt Pippin. “Những người thực hiện nhiệm vụ nặng cũng được chút gì đó để hồi phục sức khỏe giữa buổi sáng. Rồi có bữa ăn nhẹ buổi trưa, vào đúng trưa hoặc sau đó tùy nhiệm vụ cho phép; và rồi mọi người tụ tập để ăn bữa chính, và chè chén đến hết mức có thể, vào khoảng lúc hoàng hôn.

“Tới đây! Chúng ta sẽ đi một lát và rồi tìm gì đó bỏ bụng, và ăn uống trên tường răng cưa trong khi quan sát buổi ban mai quang đãng.”

“Đợt một lát!” Pippin đỏ mặt. “Tính tham ăn, hay gọi cho lịch thiệp là cơn đói, khiến tôi quên khuấy mất. Nhưng Gandalf, người các anh vẫn gọi là Mithrandir, có bảo tôi chăm nom tới con ngựa của ông - Scadufax, một con chiến mã tuyệt vời của Rohan, tôi nghe kể nó là con vật được đức vua yêu quý nhất, dù ngài đã trao nó cho Mithrandir để đền đáp công trạng của ông ấy. Tôi nghĩ ông chủ mới yêu quý nó còn hơn ông ấy quý nhiều người, và nếu thành phố này còn coi trọng thiện ý của ông ấy, thì các anh sẽ đối đãi với Scadufax với tất cả lòng tôn trọng: với sự tử tế hơn cả đã dành cho người Hobbit này, nếu điều đó còn có thể.”

“Hobbit?” Beregond nói.

“Đó là cách chúng tôi tự gọi mình,” Pippin nói.

“Tôi mừng được biết điều này,” Beregond bảo, “giờ tôi có thể nói rằng thổ âm lạ lùng không làm hỏng lối nói văn hoa và Hobbit là những người nói năng dễ chịu. Nhưng đi thôi nào! Câu sẽ giúp tôi làm quen với con tuấn mã này. Tôi yêu động vật, tuy chúng tôi ít thấy chúng trong thành phố bằng đá này; vì họ tộc tôi đến từ các thung lũng núi và trước đó từ Ithilien. Nhưng đừng sợ! Ghé qua đó sẽ nhanh thôi, chỉ là chút cử chỉ xã giao lịch thiệp, và rồi từ đó ta sẽ đi lục hầm rượu.”

Pippin thấy Scadufax đã được cẩn thận cho vào chuồng và chăm sóc. Vì ở vòng thứ sáu, bên ngoài tường bao quanh Hoàng Thành, có một vài chuồng ngựa tốt thả mấy con tuấn mã, sát bên cạnh nơi ở dành cho những kỵ sĩ liên lạc của Chúa Thành: những người đưa tin luôn sẵn sàng lên đường theo mệnh lệnh khẩn cấp của Denethor hay các chỉ huy trưởng. Nhưng giờ tất cả ngựa và kỵ sĩ đều đã phái đi hết.

Scadufax hí khẽ và ngoảnh lại khi Pippin bước vào chuồng ngựa. “Chào buổi sáng!” Pippin nói. “Gandalf sẽ tới ngay khi ông bứt ra được. Ông bận lắm, nhưng vẫn gửi lời chào đấy, và tôi được giao nhiệm vụ bảo đảm tất cả đều tốt đẹp với anh; và anh đang được ngơi nghỉ, hy vọng vậy, sau những công lao vất vả.”

Scadufax hất đầu và giậm chân. Nhưng nó cho phép Beregond nhẹ nhàng xoa đầu nó và vuốt ve bên sườn chắc nịch.

“Nó trông như đang hăm hở muốn chạy đua vậy, chứ chẳng giống vừa mới trở về sau một chuyến đi dài.” Beregond nói. “Nó mới mạnh mẽ và kiêu hãnh làm sao! Yên cương của nó đâu? Hẳn đó phải là bộ yên rất tốt và đẹp đẽ.”

“Chẳng bộ nào đủ tốt và đẹp cho nó dùng,” Pippin nói. “Nó không chịu đóng yên vào đâu. Nếu nó đồng ý chở anh, nó sẽ chở anh; và nếu không, chà, không hàm thiếc ngựa, dây cương, roi hay dây da nào có thể thuần được nó. Tạm biệt nhé, Scadufax! Hãy kiên nhẫn. Cuộc chiến sắp tới rồi.”

Scadufax ngẩng đầu lên hí dài, khiến cả chuồng ngựa rung bần bật, họ phải bịt tai lại. Rồi họ rời đi, vì thấy máng ngựa đã được đổ đầy.

“Và giờ đến máng của chúng ta,” Beregond nói, và anh dẫn Pippin trở lại Hoàng Thành, đến cửa bên phía Bắc tòa tháp lớn. Rồi họ đi xuống cầu thang dài mát mẻ vào một hẻm rộng thắp sáng đèn. Có những cửa sập ở một bên tường, một cửa đang mở.

“Đây là nhà kho và hầm rượu của quân Túc Vệ chúng tôi,” Beregond nói. “Xin chào, Targon!” anh gọi qua cửa sập. “Vẫn còn sớm, nhưng đây là một lính mới mà Chúa công vừa tuyển vào phụng sự. Cậu ta đã đi xa vất vả với cái dạ dày lép kẹp, đã lao động ra trò sáng nay, và giờ cậu ta đói meo rồi. Anh có gì thì cho chúng tôi đi!”

Họ được phát bánh mì và bơ, và pho mát, và táo: những quả cuối cùng của kho trữ mùa đông, đã nhăn nheo nhưng vẫn lành lặn ngọt ngào; và một bình da bia mới rót, rồi đĩa và cốc bằng gỗ. Họ bỏ tất cả vào một giỏ liễu gai và trèo lên trở lại dưới ánh mặt trời; Beregond đưa Pippin tới một điểm ở mút phía Đông bức tường răng cưa nhô ra ngoài, nơi có một lỗ châu mai trong tường, cùng với ghế đá bên dưới bậu. Ngồi đó, họ có thể nhìn ra thế giới trong buổi sớm mai.

Họ cùng ăn uống, và họ nói chuyện lúc thì về Gondor, về những tập quán phong tục nơi đây, lúc thì về Quận và những đất nước kỳ lạ Pippin đã thấy. Và họ càng nói, Beregond càng ngạc nhiên, ánh mắt càng thán phục nhìn cậu Hobbit đang ngồi đung đưa cặp chân ngắn hay nhón chân đứng trên ghế để nhìn qua bậu tường xuống vùng đất phía dưới.

“Tôi không giấu gì cậu, cậu Peregrin,” Beregond nói, “rằng với chúng tôi, cậu trông chẳng khác nào một đứa trẻ con nòi chúng tôi, một thằng nhóc mới biết chín mùa hè gì đó; vậy mà cậu đã trải qua nhiều nguy hiểm và thấy những kỳ quan mà ít người có thể khoe khoang, cho dù râu đã bạc. Ban đầu tôi cứ nghĩ chỉ là do một phút bốc đồng của đức Chúa Thành, chọn cho mình một tiểu đồng quý phái, theo lối các vị vua xa xưa, như người ta kể. Nhưng tôi đã hiểu là không phải vậy, và xin thứ lỗi cho sự ngu ngốc của tôi.”

“Tôi đã tha thứ rồi,” Pippin nói. “Mặc dù anh cũng không sai nhiều lắm. Theo cách tính của dân tộc tôi, tôi mới chỉ hơi lớn hơn một cậu bé, và sẽ phải bốn năm nữa tôi mới ‘đến tuổi trưởng thành’, như chúng tôi vẫn nói ở Quận. Nhưng đừng bận tâm tới tôi. Hãy tới đây nhìn và nói cho tôi biết tôi đang thấy những gì đi.”

Mặt trời đang lên, sương mù trong thung lũng phía dưới đã tan. Chút sương cuối cùng đang trôi đi, ngay trên đầu, như những làn mây trắng được nâng trên cơn gió mạnh dần từ phía Đông, cơn gió giờ đang thổi giật cờ xí và cờ hiệu trắng trên Hoàng Thành bay phần phật. Xa xuống dưới đáy thung lũng, khoảng năm lý theo đường mắt thấy, dòng Sông Cả xám lấp lánh chảy ra từ phía Tây Bắc, uốn một vòng cung hùng vĩ về phía Nam rồi lại chảy về Tây, cho tới khi nó biến mất khỏi tầm nhìn vào dải sáng lung linh mơ hồ, từ đó tới Đại Dương còn xa hơn năm mươi lý nữa.

Pippin có thể thấy toàn bộ đồng Pelennor trải ra trước mặt, điểm xuyết về phương xa những nhà trại và các khoanh tường nhỏ, kho thóc và chuồng bò, nhưng cậu chẳng thấy ở đâu có bò hay các loại động vật khác. Nhiều đường cái và đường mòn ngang dọc các mảnh đồng xanh, và người đi người tới tấp nập: xe thồ di chuyển thành hàng đi tới Đại Môn, và những người khác đi ra khỏi cổng. Thỉnh thoảng một người cưỡi ngựa lại lao tới nhảy xuống khỏi yên và vội vã vào Kinh Thành. Nhưng hầu hết ngựa xe đi lại chuyển động trên đường cái chính, con đường vòng về phía Nam, rồi quành gấp hơn cả dòng sông, lướt sát khu đồi và biến mất khỏi tầm mắt. Con đường rộng và được lát đá cẩn thận, dọc mép bên Đông còn có lối đi cỏ rộng cho người cưỡi ngựa, tiếp là một bức tường. Trên lối cỏ, những người cưỡi ngựa lao đến lao đi, nhưng toàn bộ đường lớn thì chật như nêm những xe thồ chất tận nóc xuôi về phía Nam. Nhưng Pippin nhanh chóng thấy thực ra tất cả đều rất trật tự: xe thồ đi thành ba hàng, một hàng đi nhanh do ngựa kéo; một hàng chậm hơn, những xe lớn với thùng xe đủ loại màu sắc do bò kéo; và dọc theo rìa phía Tây đường là nhiều xe nhỏ hơn được người chậm chạp kéo đi.

“Đó là đường tới các thung lũng Tumladen và Lossarnach, và những ngôi làng trên núi, và xa hơn tới Lebennin,” Beregond nói. “Đó là những chuyến cuối cùng chở người già, trẻ con và những phụ nữ phải đi cùng chúng tới nơi ẩn náu. Họ phải đi xa khỏi Đại Môn và trong vòng một lý đường phải sạch bóng người trước chính ngọ: đó là mệnh lệnh. Đây là điều tiếc thay lại cần thiết.” Anh thở dài. “Có lẽ ít người ngày hôm nay chia tay rồi sẽ gặp lại nhau. Và ở thành phố này vẫn luôn có ít trẻ con; nhưng giờ thì chẳng còn đứa nào nữa - trừ một vài thiếu niên không chịu rời thành, và có thể sẽ tìm được việc gì đó để làm: con trai tôi là một trong số chúng.”

Họ im lặng trong khoảnh khắc. Pippin lo lắng nhìn về phía Đông, cứ như thể vào bất cứ lúc nào cậu cũng có thể thấy hàng ngàn Orc tràn lên cánh đồng. “Tôi đang nhìn thấy gì ở đó?” cậu hỏi, chỉ xuống giữa vòng cung lớn của dòng Anduin. “Đó có phải là một thành phố nữa không, hay là gì khác?”

“Đó từng là một thành phố,” Beregond nói, “thủ đô của Gondor, thời đây chỉ là một pháo đài. Đó là tàn tích thành Osgiliath hai bên bờ dòng Anduin, đã bị kẻ thù của chúng tôi đánh chiếm và thiêu trụi lâu lắm rồi. Nhưng chúng tôi đã chiếm lại được nó vào những ngày Denethor còn trai trẻ: không phải để sinh sống mà là để biến nó thành một tiền đồn, và xây dựng lại cây cầu để quân đội có thể đi qua. Và rồi lũ Kỵ Sĩ Chết Chóc từ Minas Morgul ập tới.”

“Bọn Kỵ Sĩ Đen?” Pippin nói, mắt mở to, tối sầm, nỗi sợ xưa cũ bừng tỉnh giấc.

“Phải, chúng màu đen,” Beregond nói, “và tôi thấy cậu đã biết đôi điều về chúng, dù không kể trong câu chuyện của mình.”

“Tôi biết về chúng,” Pippin khẽ nói, “nhưng giờ tôi sẽ không nói về chúng đâu, ở đây quá gần, quá gần.” Cậu ngừng lời và đưa mắt nhìn phía trên dòng sông, và dường như tất cả những gì cậu thấy là cái bóng khổng lồ đáng sợ. Có thể đó là những ngọn núi lừng lững ở ngút tầm mắt, cạnh núi lởm chởm mờ đi sau gần hai mươi lý sương mù; có thể đó chỉ là một bức tường mây, và đằng sau là bóng tối còn ảm đạm hơn nữa. Nhưng ngay trong lúc dõi nhìn, dường như cậu thấy bóng tối đang lớn dần lên và tụ lại, rất chậm, từ từ dâng lên bóp nghẹt những vùng sáng dưới ánh mặt trời.

“Quá gần Mordor ư?” Beregond lặng lẽ nói. “Phải, nó nằm ở đó. Chúng tôi ít khi gọi tên nó; nhưng chúng tôi vẫn luôn sống mà nhìn bóng tối đó: đôi khi nó dường như nhạt hơn và xa hơn; đôi khi gần hơn và tối hơn. Giờ nó đang lên dần và tối dần; và vì thế nỗi sợ hãi và bất an của chúng tôi cũng gia tăng. Chưa đầy một năm trước, bọn Kỵ Sĩ Chết Chóc đã chiếm lại đường qua sông, khiến nhiều người giỏi nhất trong số chúng tôi ngã xuống. Chính Boromir cuối cùng đã đẩy lùi kẻ thù khỏi bờ Tây này, và chúng tôi giữ được gần nửa thành Osgiliath. Trong một thời gian. Nhưng giờ chúng tôi đoán sẽ có một cuộc tấn công mới ở đó. Có lẽ là đợt tấn công chính của cuộc chiến sắp tới.”

“Khi nào?” Pippin hỏi. “Anh có ước tính được không? Bởi trước đây hai đêm tôi thấy lửa hiệu, và những kỵ sĩ liên lạc; Gandalf bảo đó là dấu hiệu cuộc chiến đã bắt đầu. Ông ấy xem ra vội vã lắm. Nhưng giờ mọi thứ lại có vẻ thong thả đi.”

“Chỉ bởi vì giờ tất cả đã sẵn sàng.” Beregond nói. “Đây chỉ là hơi thở hít sâu trước khi lao đầu xuống nước.”

“Nhưng tại sao lửa hiệu lại thắp từ hai đêm trước?”

“Chờ đến khi bị vây hãm rồi mới kêu gọi cứu viện sẽ là quá muộn,” Beregond trả lời. “Nhưng tôi không biết ý định của đức Chúa Thành và các chỉ huy. Họ có nhiều cách thu thập tin tức. Và Chúa Denethor không giống như những người khác: ngài có tầm nhìn xa. Có người nói ngài ngồi một mình trong phòng cao trên Tháp vào buổi đêm, và trải suy nghĩ về các hướng, ngài có thể đọc được đôi chút tương lai; và ngài thậm chí có lúc còn tìm kiếm trong tâm trí của Kẻ Thù, vật lộn với hắn. Và bởi vì thế mà ngài trông già nua, kiệt sức trước tuổi. Nhưng dù sao đi nữa, tiểu chúa Faramir cũng đang đi xa, bên kia Sông Cả làm nhiệm vụ nguy hiểm nào đó, và ngài có thể sẽ gửi tin về.

“Nhưng nếu cậu muốn biết tôi nghĩ cái gì đã khiến thắp sáng lửa hiệu, thì đó là tin đến từ Lebennin đêm hôm ấy. Có hạm đội lớn kéo tới gần các cửa sông Anduin, do lũ hải tặc Umbar phía Nam điều khiển. Từ lâu chúng đã không còn sợ uy lực của Gondor, và chúng liên minh với Kẻ Thù, và giờ tấn công ác liệt dưới cờ hắn. Cuộc tấn công này sẽ tước đi phần lớn sự trợ giúp chúng tôi trông đợi từ Lebennin và Belfalas, nơi có quân nhiều và dày dạn. Vậy nên hy vọng của chúng tôi càng hướng hơn về Rohan ở phương Bắc; và chúng tôi còn vui mừng hơn vì những tin chiến thắng mà cậu mang đến.

“Mặc dù vậy” - anh ngừng lời và đứng dậy, nhìn quanh một vòng, Bắc, Đông, rồi Nam - “những chuyện xảy ra ở Isengard đáng phải cảnh báo rằng chúng tôi đang mắc kẹt trong một mạng lưới chiến lược lớn. Đây không còn chỉ là xung đột lặt vặt ở các khúc cạn, tấn công từ Ithilien và Anórien, phục kích và cướp phá. Đây là một cuộc chiến lớn đã được sắp đặt từ lâu, và chúng tôi chỉ là một quân cờ trong đó, cho dù lòng kiêu hãnh có nói gì đi nữa. Chúng tôi được báo rằng chiến sự đang xảy ra ở phía Đông xa xôi bên kia Biển Nội Địa; và phía Bắc tại rừng Âm U và xa hơn nữa; và phía Nam ở Harad. Và giờ tất cả các lãnh địa đều sẽ trải qua thử thách, đứng vững, hay sụp đổ - dưới Bóng Tối.

“Nhưng, cậu Peregrin ạ, chúng tôi có niềm tự hào này: chúng tôi luôn chống chọi lại lòng căm hận sâu sắc nhất của Chúa Tể Hắc Ám, bởi hận thù đó từ thời gian xa vợi, qua đáy sâu thăm thẳm Đại Dương mà tới. Chính đây là nơi nhát búa sẽ đập mạnh nhất. Và vì thế ngài Mithrandir mới vội vã tới đây như vậy. Bởi nếu chúng tôi sụp đổ, ai sẽ còn đứng vững? Mà, cậu Peregrin, cậu nghĩ liệu có hy vọng nào là chúng tôi sẽ đứng vững hay không?”

Pippin không trả lời. Cậu nhìn những tường thành lớn, và những ngọn tháp với các lá cờ đẹp đẽ, và mặt trời trên cao, và rồi nhìn về phía bóng tối đang tụ lại ở đằng Đông; và cậu nghĩ tới những ngón tay Bóng Tối vươn dài: tới đám Orc trong rừng lẫn trên núi, sự phản bội của Isengard, lũ chim có con mắt quỷ, cả những Kỵ Sĩ Đen ngay trên đường làng Quận - lại cả nỗi kinh hoàng có cánh, bọn Nazgûl. Cậu rùng mình, hy vọng dường như tàn lụi. Và ngay chính khoảnh khắc ấy, trong một giây mặt trời yếu đi và bị che mờ, như thể có đôi cánh đen vừa lướt qua. Cậu nghĩ mình vừa nghe thấy một âm thanh tưởng chừng không thể nghe nổi, chói tai và xa tít trên cao, một tiếng kêu xa xôi nhưng làm tim thắt lại, tàn nhẫn và lạnh lẽo. Mặt tái nhợt đi, cậu rúm lại sát tường.

“Cái gì thế?” Beregond hỏi. “Cậu cũng cảm thấy gì đó đúng không?”

“Phải,” Pippin thì thầm. “Đó là dấu hiệu cho sự sụp đổ của chúng ta, và cái bóng của định mệnh, tên Kỵ Sĩ Chết Chóc của không trung.”

“Phải, cái bóng của định mệnh,” Beregond nói. “Tôi sợ rằng Minas Tirith sẽ thất thủ. Bóng đêm đang kéo đến. Dường như cả hơi ấm trong huyết quản tôi cũng bị rút đi rồi.”

* * *

Trong một khoảnh khắc, họ ngồi bên nhau cúi đầu không lên tiếng. Rồi đột nhiên Pippin ngước lên thấy mặt trời vẫn sáng rực rỡ, cờ vẫn phần phật trong gió. Cậu rùng mình. “Nó đi qua rồi,” cậu nói. “Không, trái tim tôi sẽ không tuyệt vọng. Gandalf đã ngã xuống nhưng rồi đã trở lại, và đang ở đây với chúng ta. Chúng ta có thể vẫn đứng, cho dù chỉ bằng một chân, hoặc chí ít cũng vẫn trụ được trên đầu gối.”

“Nói hay lắm!” Beregond kêu lên, đứng dậy và bước tới lui. “Phải, dù tất cả rồi chắc chắn cũng phải có ngày kết thúc, Gondor chưa diệt vong đâu. Ngay cả nếu các tường thành thất thủ vào tay kẻ thù liều mạng, những kẻ sẽ chất chồng xác chết như núi dưới chân tường, thì cũng chưa đâu. Vẫn còn những thành trì khác, và những lối thoát bí mật dẫn vào trong núi. Hy vọng và ký ức sẽ còn tồn tại trong thung lũng bí mật nào đó nơi cỏ cây vẫn xanh tươi.”

“Cũng thế cả thôi, dù tốt hay xấu tôi cũng mong mọi chuyện kết thúc,” Pippin nói. “Tôi tuyệt đối không phải chiến binh và không thích nghĩ đến chiến trận; nhưng không gì tồi tệ hơn việc ngồi chờ bên lề một trận chiến không tránh khỏi. Ngày hôm nay mới đó mà đã dài làm sao! Hẳn tôi đã vui vẻ hơn nếu chúng ta không phải đứng canh, không có động thái gì, chẳng ra đòn trước vào bất cứ đâu. Cũng sẽ chẳng có trận đánh nào ở Rohan, tôi cho là vậy, nếu không phải vì Gandalf.”

“À, cậu đã chạm đến nỗi bức xúc của nhiều người đó!” Beregond nói. “Nhưng mọi chuyện có thể sẽ thay đổi khi Faramir trở về. Ngài bạo gan, bạo gan hơn nhiều người tưởng; vì trong những ngày này, không mấy người muốn tin rằng một thủ lĩnh vừa có thể thông thái và am hiểu những cuộn sách về tích truyện và thi ca như ngài, vừa có thể là người gan dạ và phán quyết nhanh nhạy trên chiến trường. Nhưng Faramir là như vậy. Chẳng liều lĩnh và hối hả như Boromir, nhưng không hề kém cương quyết. Nhưng thật ra ngài có thể làm gì được chứ? Chúng ta không thể tấn công những ngọn núi ở... ở địa hạt đằng kia. Cánh tay ta đã bị rút ngắn, và chúng ta còn chưa thể tấn công chừng nào kẻ thù chưa bước vào tầm tay. Lúc ấy sẽ phải giáng thật mạnh!” Anh vỗ lên đốc kiếm.

Pippin nhìn anh: cao lớn, kiêu hãnh và cao quý, như tất cả những người cậu đã gặp ở vùng đất này; và ánh sáng lấp lánh trong mắt khi anh nghĩ về trận chiến. “Chao ôi! Tay mình thấy nhẹ như chiếc lông hồng,” cậu nghĩ, nhưng cậu không lên tiếng. “Một quân tốt, Gandalf đã nói thế phải không? Có lẽ; nhưng nhầm bàn cờ rồi.”

Cứ thế họ nói chuyện cho tới khi mặt trời lên tới đỉnh, và đột nhiên tiếng chuông chính ngọ vang lên, cả Hoàng Thành xáo động; bởi trừ lính canh trên mặt thành, tất cả mọi người đều đi ăn trưa.

“Cậu đi cùng tôi chứ?” Beregond hỏi. “Cậu có thể ngồi cùng bàn ăn của tôi hôm nay. Tôi không biết cậu sẽ được phân về đội nào; hay có thể đức Chúa Thành sẽ giữ cậu dưới quyền điều động trực tiếp của ngài. Nhưng cậu sẽ được chào đón. Và gặp được càng nhiều người càng tốt, khi vẫn còn thời gian.”

“Tôi rất vui được đi cùng anh,” Pippin nói. “Nói thật với anh, tôi thấy hơi cô độc. Tôi đã từ giã bạn tốt nhất của mình ở Rohan, và tôi chẳng có ai để nói chuyện hay đùa giỡn nữa. Có thực là tôi có thể tham gia vào đội của anh không? Anh là đội trưởng? Nếu vậy, anh có thể dẫn tôi đi, hoặc giới thiệu tôi được không?”

“Không, không,” Beregond cười to, “tôi không phải đội trưởng. Tôi không có chức vụ, cấp bậc hay quyền thế nào hết, chỉ đơn giản là một người lính bình thường trong Đội Ba Hoàng Thành. Nhưng cậu Peregrin ạ, chỉ đơn giản làm một người lính đội Túc Vệ Tháp Gondor cũng đã là điều đáng ao ước ở Kinh, và những người như vậy được kính trọng ở vùng đất này.”

“Vậy thì đã vượt xa tôi rồi,” Pippin nói. “Đưa tôi về phòng chúng tôi nào, và nếu Gandalf không ở đó, tôi sẽ đi tới đâu anh muốn - và làm khách của anh.”

Gandalf không ở trong phòng, và không nhắn lại gì; vì vậy Pippin đi cùng Beregond và được giới thiệu với những người lính ở Đội Ba. Và có vẻ như chuyện đó cũng đem lại vinh hạnh cho Beregond không kém gì cho vị khách của anh, bởi Pippin rất được chào đón. Người ta đã bàn tán nhiều trong thành về người đồng hành của Mithrandir và cuộc mật đàm kéo dài của cậu với Chúa Thành; và tin đồn lan đi, rằng một Hoàng tử của giống người Tí Hon đã tới từ phương Bắc đề nghị liên minh với Gondor, mang theo năm nghìn tay kiếm. Và có người nói khi những Kỵ Sĩ Rohan tới, mỗi người trong số họ sẽ chở theo đằng sau một chiến binh tí hon, nhỏ bé đấy, nhưng gan góc.

Dù Pippin rất tiếc phải phủ nhận câu chuyện đầy hy vọng này, cậu không thể giũ bỏ cái tước hiệu mới, mà người ta nghĩ hoàn toàn phù hợp với một người đã làm bạn với Boromir và được Chúa Denethor vinh danh; họ cảm ơn cậu đã xuống đây với họ, và mê mải lắng nghe những câu chuyện cậu kể về những vùng đất xa xôi, và cho cậu đồ ăn cùng rượu nhiều như cậu muốn. Thực sự thì lo ngại duy nhất của cậu là phải “thận trọng” theo lời khuyên của Gandalf, không được múa lưỡi tự do như thói quen Hobbit giữa bạn bè.

Cuối cùng Beregond đứng lên. “Lần này thì tạm biệt thôi!” anh nói. “Tôi có phiên trực từ giờ tới khi mặt trời lặn, chắc cũng như tất cả những người ở đây. Mà nếu cậu thấy cô đơn, như cậu đã nói, có lẽ cậu sẽ thích được dẫn đi thăm Kinh Thành. Con trai tôi sẽ vui mừng được đi cùng cậu. Một cậu bé ngoan, tôi dám nói vậy. Nếu cậu bằng lòng, hãy đi xuống vòng thành thấp nhất và hỏi Nhà Khách Cũ ở Rath Celerdain, Phố Hàng Đèn. Cậu sẽ thấy nó chơi cùng những thiếu niên khác vẫn ở lại Kinh. Có lẽ sẽ có điều đáng xem dưới Đại Môn trước khi cổng đóng.”

Anh đi ra, và không lâu sau đó những người khác cũng đi theo hết. Ngày vẫn đẹp, cho dù bắt đầu có sương mù, và trời rất nóng dù mới tháng Ba, kể cả mãi về phía Nam như ở đây. Pippin cảm thấy buồn ngủ, nhưng phòng ngủ không có vẻ ấm cúng, nên cậu quyết định đi xuống khám phá Kinh Thành. Cậu mang một ít đồ ăn đã để dành cho Scadufax và đã được rộng lượng đón nhận, dù con ngựa xem ra chẳng thiếu ăn. Rồi cậu bước xuống nhiều đoạn đường uốn khúc.

Nhiều ánh mắt rơi lên cậu khi cậu bước qua. Con người cực kỳ lịch thiệp trước mặt cậu, cúi đầu và đặt tay lên ngực chào cậu theo lối Gondor; nhưng sau lưng, cậu nghe thấy nhiều tiếng kêu réo, và những kẻ ngoài đường gọi với vào trong nhà bảo nhau ra xem Hoàng tử người Tí Hon, bạn đồng hành của Mithrandir. Nhiều người dùng thứ tiếng không phải Ngôn Ngữ Chung, nhưng không mất nhiều thời gian cậu cũng hiểu được ít nhất Ernil I Pheriannath nghĩa là gì, và biết rằng tước hiệu của mình đã lan truyền xuống Kinh Thành trước cả mình.

Cuối cùng, cậu đi qua những con phố có mái vòm, nhiều hẻm sâu và đường lát đá xuống đến vòng thành thấp và rộng nhất, và ở đó được chỉ đường tới Phố Hàng Đèn, một con phố rộng dẫn tới Đại Môn. Trên con phố này, cậu tìm thấy Nhà Khách Cũ, một tòa nhà lớn xây từ những phiến đá xám màu sương gió với hai chái nhà tiếp giáp mặt đường, ở giữa là một thảm cỏ hẹp chắn trước ngôi nhà nhiều cửa sổ, có một hàng hiên nhiều cột viền lấy toàn mặt trước với những bậc thang dẫn xuống cỏ. Có nhiều cậu bé đang chơi đùa giữa hàng cột, những đứa trẻ duy nhất Pippin thấy ở Minas Tirith, và cậu ngừng bước quan sát chúng. Chẳng mấy chốc một đứa bé nhìn thấy cậu, nó kêu lên và lao qua bãi cỏ xuống đường, vài đứa khác theo sau. Rồi nó đứng trước mặt Pippin, nhìn từ trên xuống dưới một lượt.

“Chào!” cậu bé nói. “Cậu ở đâu đến thế? Cậu là người lạ mặt ở Kinh.”

“Từng là vậy,” Pippin đáp; “nhưng người ta nói tôi đã trở thành một người đàn ông Gondor.”

“Ồ thôi đi!” cậu bé nói. “Thế thì ở đây ai cũng là đàn ông hết. Nhưng cậu lên mấy rồi, và tên cậu là gì? Tớ lên mười rồi đấy, và sắp cao năm bộ đến nơi rồi. Tớ cao hơn cậu. Tiện thể, cha tớ cũng là lính Túc Vệ đấy, một trong những người cao nhất. Cha cậu làm gì?”

“Tôi nên trả lời câu hỏi nào trước đây?” Pippin nói. “Cha tôi trồng trọt trên những cánh đồng quanh Nguồn Trắng gần Ấp Tuck ở Quận. Tôi gần hai mươi chín tuổi rồi, nên đã vượt cháu về khoản tuổi tác đấy; dù tôi chỉ cao bốn bộ và có lẽ sẽ chẳng lớn thêm đâu, trừ phi là theo chiều ngang.”

“Hai mươi chín!” cậu bé huýt sáo. “Ôi chà, chú cũng lớn ghê! Lớn như chú Iorlas của cháu đó. Tuy nhiên,” nó phấn khởi bổ sung, “cháu cá là cháu có thể lật chú đi đầu xuống đất hoặc vật chú ngã ngửa.”

“Có lẽ nhóc có thể, nếu tôi cho phép,” Pippin vừa cười vừa nói. “Và biết đâu tôi cũng có thể xử nhóc như vậy đấy: ở vùng quê nho nhỏ của tôi, chúng tôi đều biết vài ngón nghề đấu vật. Ở đó, để tôi nói cho nhóc biết nhé, tôi được coi là to lớn và mạnh khỏe hơn người đấy; và tôi chưa bao giờ cho phép ai lật đầu mình xuống đất. Vì vậy nếu là một trận đấu và không còn có cách nào khác, tôi có thể sẽ phải giết nhóc. Bởi khi nhóc lớn lên, nhóc sẽ học được rằng con người ta không phải lúc nào cũng như vẻ bề ngoài: và dù nhóc có thể nhầm tôi là một thằng bé lạ mặt mềm yếu và dễ bắt nạt, tôi phải cảnh báo điều này: Tôi không phải như vậy, tôi là một người Tí Hon, cứng cáp, gan dạ, và tàn nhẫn!” Pippin làm bộ mặt dữ tợn đến nỗi cậu bé lùi lại một bước, nhưng ngay lập tức lại tiến lên với nắm tay siết chặt và ánh sáng hiếu chiến trong mắt.

“Đừng!” Pippin cười phá lên. “Và cũng đừng tin vào lời những kẻ lạ mặt khoác lác về mình! Tôi không phải một chiến binh. Nhưng trong trường họp nào cũng vậy, người thách đấu giới thiệu trước về mình thì mới là lịch sự đấy.”

Cậu bé đứng thẳng lưng kiêu hãnh. “Cháu là Bergil, con trai Beregond đội Túc Vệ.”

“Tôi cũng nghĩ vậy,” Pippin nói, “bởi nhóc trông giống hệt cha mình. Tôi biết cha nhóc, và cha nhóc bảo tôi đến tìm nhóc.”

“Thế sao chú không nói luôn từ đầu?” Bergil nói, và đột nhiên trông xìu hẳn. “Đừng nói với cháu là cha đã đổi ý, và bắt cháu đi cùng bọn con gái nhé! Nhưng không, chuyến xe cuối cùng đã đi rồi.”

“Lời nhắn của cha nhóc không tồi tệ đến thế đâu, nếu không được coi là tốt,” Pippin nói. “Cha nhóc bảo nếu thấy việc đó vui hơn là lật đầu tôi xuống đất, thì nhóc có thể dẫn tôi đi xem Kinh Thành một lúc và an ủi nỗi cô đơn của tôi. Để đáp lại, tôi có thể kể cho nhóc nghe chuyện về những đất nước xa xôi.”

Bergil vỗ tay và cười phá lên nhẹ nhõm. “Thế thì tốt,” nó kêu lên. “Đi thôi nào! Chúng cháu đang định ra cổng nhìn ngó một chút. Bây giờ đi luôn.”

“Chuyện gì đang xảy ra ở đó?”

“Các Thủ Lĩnh đất Chư Hầu nghe nói sắp từ Đường Nam tới trước khi mặt trời lặn. Đi với bọn cháu rồi chú sẽ thấy.”

Bergil hóa ra là một người bạn thú vị, người dễ chịu nhất mà Pippin gặp được kể từ khi chia tay Merry, và chẳng mấy chốc cả hai đã vừa đi trên đường phố vừa cười đùa và nói chuyện vui vẻ, không buồn để ý vô số những cái liếc mắt ném vào mình. Không lâu sau, họ đã chen chúc trong đám đông đi về Đại Môn. Ở đó, lòng kính trọng của Bergil dành cho Pippin tăng lên nhiều lắm, bởi khi Pippin nói tên mình và mật khẩu qua cửa, lính gác chào cậu và cho cậu đi qua; hơn nữa cậu còn được phép dẫn theo người đi cùng.

“Hay quá!” Bergil nói. “Bọn nhóc chúng cháu không còn được cho qua Đại Môn mà không có người lớn nữa. Giờ thì chúng ta thấy được rõ hơn rồi.”

Ngoài Đại Môn, dòng người đông đúc đứng chen chúc ven đường và trên khoảng sân rộng lát đá, điểm đến của tất cả những con đường dẫn về Minas Tirith. Mọi con mắt đều hướng về phía Nam, và chốc sau tiếng rì rầm vang lén: “Bụi bốc lên từ đằng đó! Họ đang đến!”

Pippin và Bergil chen lên phía trước đám đông, và chờ đợi. Những tiếng tù và cất lên từ đằng xa, và tiếng hoan hô đổ tràn tới họ như cơn gió mạnh dần. Rồi tiếng kèn đồng gầm lên, và khắp quanh họ, người ta reo hò.

“Forlong! Forlong!” Pippin nghe thấy tiếng hô. “Họ đang nói gì thế?” cậu hỏi.

“Forlong đã đến,” Bergil trả lời, “Forlong Phệ, Chúa đất Lossarnach. Ông nội cháu sống ở đấy. Hoan hô! Ông ấy kia rồi. Forlong già đáng kính!”

Dẫn đầu đoàn là một con ngựa to chân mập, chở trên lưng một người vai rộng và vòng eo đẫy, nhưng già nua và râu bạc, dù vậy vẫn mặc áo giáp và đội mũ trụ đen, mang theo cây thương dài và nặng. Đằng sau ông, hàng lính phong trần kiêu hãnh hành quân, vũ trang đầy đủ và vác rìu chiến lớn; họ có những gương mặt nghiêm nghị, thấp hơn và có phần ngăm đen hơn bất cứ người nào Pippin đã gặp ở Gondor.

“Forlong!” người ta hò reo. “Tấm lòng chân thành, người bạn chân thành! Forlong!” Nhưng khi đoàn quân Lossarnach đã đi qua, họ thì thầm: “Ít quá! Hai trăm thôi, thế là sao? Chúng ta đã hy vọng quân số gấp mười lần nữa. Chắc là do tin tức mới về đoàn thuyền đen. Họ chỉ cho ta một phần mười quân lực của mình. Nhưng dù sao mỗi sự hỗ trợ nhỏ nhất đều đáng giá.”

Và cứ thế các đoàn quân đổ tới, giữa tiếng tung hô chào đón, và tiến qua Đại Môn, những người lính đất Chư Hầu hành quân tới đây để bảo vệ Kinh Thành Gondor trong thời khắc tối tăm; nhưng luôn luôn quá ít, luôn luôn ít hơn hy vọng chờ mong hay nhu cầu đòi hỏi. Bộ binh đến từ Thung Lũng Ringló đi sau con trai vị lãnh chúa, Dervorin: ba trăm quân. Từ các cao nguyên sông Morthond, Lũng Rễ Đen vĩ đại, Duinhir cao ráo cùng hai con trai, Duilin và Derufin, mang đến năm trăm cung thủ. Từ bờ Anfalas, tức Cát Dài xa xôi, một dòng người dài đủ loại, thợ săn, người chăn cừu và dân từ những ngôi làng nhỏ, ai cũng trang bị sơ sài ngoại trừ gia binh của lãnh chúa Golasgil. Từ Lamedon, một tốp dân đồi dữ tợn không thủ lĩnh. Những ngư dân từ cửa Ethir, hơn vài trăm người gì đó, những người không bận việc thuyền. Hirluin Tuấn Tú vùng Đồi Xanh Pinnath Gelin mang theo ba trăm quân áo xanh dũng cảm. Và cuối cùng, kiêu hãnh nhất, là Imrahil, Hoàng thân vùng duyên hải Dol Amroth, bà con của Chúa Denethor, giương những lá cờ dát vàng mang biểu tượng Con Tàu và Thiên Nga Bạc, dẫn theo đoàn kỵ binh mặc chiến giáp cưỡi ngựa xám; đằng sau họ là bảy trăm quân, cao ráo như những vì chúa, mắt xám, tóc đen, vừa đi vừa hát vang.

Và tất cả chỉ có thế, toàn bộ chưa đến ba nghìn quân. Sẽ không còn ai tới nữa. Tiếng hò reo và tiếng bước chân hành quân tiến sâu vào Kinh Thành rồi tắt dần. Những người ngóng đợi đứng lặng yên hồi lâu. Bụi lơ lửng trong không khí, bởi gió đã lặng, và buổi chiều thật nặng nề. Giờ đóng cổng sắp đến và mặt trời đỏ rực đã xuống bên kia ngọn Mindolluin. Bóng tối tràn xuống Kinh Thành.

Pippin ngước lên, và cậu thấy dường như bầu trời đã đổ sang màu xám tro, cứ như thể một đám bụi và khói khổng lồ nào đó đang lơ lửng trên đầu họ, và ánh sáng nhợt nhạt xuyên qua đó. Nhưng ở phía Tây, mặt trời đang lụi đã châm đám khói bắt lửa bùng lên, và giờ ngọn Mindolluin đứng sừng sững đen đúa trên nền cảnh cháy âm ỉ lốm đốm lửa hồng. “Vậy là một ngày đẹp trời đã kết thúc trong thịnh nộ!” cậu nói, quên mất cậu bé đứng cạnh mình.

“Sẽ có thịnh nộ thật đấy, nếu cháu không về nhà trước khi có chuông mặt trời lặn,” Bergil nói. “Đi thôi! Kèn đóng cổng đã thổi rồi.”

Tay trong tay, họ trở lại Kinh Thành, những người cuối cùng bước qua Đại Môn trước khi cổng đóng; họ về đến Phố Hàng Đèn thì tất cả chuông trên các tháp trang nghiêm khua vang. Ánh sáng bừng lên từ nhiều ô cửa sổ, và từ những ngôi nhà cùng đồn lính gác dọc các bức thành vang lên tiếng hát.

“Giờ thì chào chú nhé,” Bergil nói. “Cho cháu gửi lời chào cha, và cả cảm ơn đã cho cháu bạn đồng hành. Chú lại đến nữa nhé, nhất định đấy. Bây giờ cháu gần như mong là không có chiến tranh, nếu thế chúng ta sẽ được chơi với nhau rất vui. Chúng ta có thể đến Lossarnach, tới nhà ông cháu; ở đó mùa xuân đẹp lắm, rừng và đồng cỏ đều đầy hoa. Mà có lẽ rồi chúng ta sẽ có dịp cùng đến đó. Chúng không bao giờ đánh bại được Chúa Thành đâu, và cha cháu thì rất dũng cảm. Tạm biệt chú, và nhớ trở lại đấy!”

Họ chia tay, và Pippin vội vã trở lại Hoàng Thành. Đường thật dài, cậu thì nóng và đói bụng; và màn đêm nhanh chóng sập xuống đến tăm tối. Không một ngôi sao điểm trên nền trời. Cậu đến muộn giờ bữa tối tại phòng ăn tập thể, và Beregond vui vẻ chào đón cậu, cho cậu ngồi cạnh để nghe tin tức của con trai. Sau bữa ăn, Pippin lưu lại một lúc rồi cáo từ, bởi cậu cảm thấy ủ rũ một cách kỳ lạ và giờ rất muốn gặp lại Gandalf.

“Cậu tự tìm đường được không?” Beregond hỏi trước cửa sảnh đường nhỏ bên phía Bắc Hoàng Thành, nơi họ đã ngồi lúc trước. “Đêm nay tối trời, càng tối hơn vì có lệnh chỉ được để đèn tù mù trong Kinh, và không được thắp đèn trên tường thành. Và tôi chuyển cho cậu một lệnh khác nữa đây: cậu được Chúa Denethor triệu tới gặp sáng sớm mai. Tôi sợ cậu sẽ không được sung vào Đội Ba đâu. Dù sao chúng ta vẫn có thể hy vọng sẽ gặp lại nhau. Tạm biệt, và ngủ yên giấc nhé!”

Phòng ngủ tối mò, ngoại trừ cái đèn xách nhỏ đặt trên bàn. Gandalf không ở đó. Tâm trạng ủ rũ của Pippin lại càng nặng nề. Cậu trèo lên ghế dài cố ngó ra ngoài cửa sổ, nhưng chả khác gì nhìn vào một vũng mực. Cậu xuống ghế, đóng cửa chớp lại và lên giường. Trong một lúc cậu nằm đó lắng nghe chờ đợi tiếng Gandalf trở về, và rồi rơi vào một giấc ngủ bất an.

Trong đêm, cậu bị ánh sáng đánh thức, và cậu thấy Gandalf đã trở về, đang đi đi lại lại trong phòng trước tấm màn che hốc tường. Trên bàn có nến và nhiều cuộn giấy da. Cậu nghe thấy thầy phù thủy thở dài và thì thầm: “Khi nào Faramir mới trở lại đây?”

“Xin chào!” Pippin nói, thò đầu ra khỏi tấm màn. “Cháu cứ tưởng ông đã quên cháu rồi chứ. Cháu mừng thấy ông quay lại. Hôm nay ngày thật là dài.”

“Nhưng đêm sẽ quá ngắn,” Gandalf nói. “Ta phải trở về đây vì ta cần được ở yên tĩnh, một mình. Ngươi cứ ngủ đi, trong lúc vẫn còn cơ hội ngủ trên giường. Khi mặt trời lên, ta sẽ lại đưa ngươi tới gặp Chúa Denethor. Không, khi có lệnh triệu hồi, không phải khi mặt trời lên. Bóng Tối đã bắt đầu rồi. Sẽ không có bình minh.”

CHƯƠNG II ĐOÀN ÁO XÁM KÉO QUÂN

Gandalf đã đi rồi, và tiếng vó ngựa thậm thịch của Scadufax đã biến mất vào bóng đêm, khi Merry trở lại bên Aragorn. Cậu chỉ mang một bọc nhẹ, vì đồ đạc đã đánh mất ở thảm cỏ Parth Galen, và tất cả những gì cậu có là một ít đồ hữu dụng nhặt nhạnh được trong đống đổ nát Isengard. Hasufel đã thắng yên. Legolas và Gimli dắt ngựa đứng gần đó.

“Vậy là Hội Đồng Hành vẫn còn lại bốn người,” Aragorn nói. “Chúng ta sẽ xuất phát cùng nhau. Nhưng chúng ta sẽ không đi một mình như lúc trước tôi tưởng. Giờ đức vua quyết định khởi hành ngay lập tức. Từ khi cái bóng có cánh bay qua, ngài muốn trở lại vùng đồi trong sự bao bọc của màn đêm.”

“Và rồi đi đâu?” Legolas hỏi.

“Tôi chưa thể biết được,” Aragorn đáp. “Về phần đức vua, ngài sẽ tới bãi hội quân ngài đã triệu tập tại Edoras, bốn đêm nữa kể từ bây giờ. Và ở đó, tôi nghĩ ngài sẽ lắng nghe tin tức về chiến tranh, và những Kỵ Sĩ Rohan sẽ xuống Minas Tirith. Nhưng còn tôi, và bất cứ ai muốn đi cùng tôi...”

“Tôi sẽ đi cùng anh!” Legolas kêu lên. “Và cả Gimli nữa!” gã Người Lùn nói.

“Thế đấy, còn tôi,” Aragorn nói, “đường tôi sẽ qua tối tăm định sẵn. Tôi cũng phải đi xuống Minas Tirith, nhưng tôi còn chưa nhìn ra đường nào. Đã đến một thời điểm được chuẩn bị từ lâu.”

“Đừng bỏ tôi ở lại đằng sau!” Merry kêu lên. “Tôi vẫn chưa làm được gì nhiều; nhưng tôi không muốn bị quẳng sang một bên, giống như bịch hành lý chỉ được nhớ tới khi tất cả đã xong xuôi. Tôi không nghĩ các Kỵ Sĩ sẽ muốn vướng tay với tôi lúc này. Mặc dù, dĩ nhiên, đức vua có nói muốn tôi đến ngồi cạnh ngài khi ngài trở về nhà và kể cho ngài nghe về Quận.”

“Phải,” Aragorn nói. “Và tôi nghĩ con đường của cậu là ở bên ngài, Merry ạ. Nhưng đừng trông đợi sẽ có niềm vui đợi ở cuối đường. Tôi e sẽ còn lâu nữa Théoden mới được thanh thản ngồi xuống ở Meduseld. Nhiều niềm hy vọng sẽ lụi tàn trong mùa Xuân cay đắng này.”

Không lâu sau mọi người đã sẵn sàng lên đường: hai mươi tư con ngựa, Gimli ngồi đằng sau Legolas, và Merry ngồi trước Aragorn. Bấy giờ họ đang lao nhanh xuyên màn đêm. Họ vượt qua những nấm mồ tại Khúc Cạn sông Isen chưa được bao lâu thì một Kỵ Sĩ cho ngựa phi nước đại lên từ cuối hàng.

“Thưa chúa công,” anh ta nói với nhà vua, “có kỵ binh đuổi theo sau chúng ta. Khi chúng ta đang qua bãi cạn, thần đã nghĩ mình nghe thấy chúng. Giờ thì chắc chắn rồi. Chúng đang bắt kịp chúng ta, và lao tới rất nhanh.”

Théoden lập tức dừng ngựa. Đoàn Kỵ Sĩ quay lại siết chặt giáo. Aragorn xuống ngựa và đặt Merry xuống đất, rút kiếm đứng cạnh bàn đạp ngựa của nhà vua. Éomer và hầu cận đi về cuối hàng. Merry lại càng cảm thấy mình là bịch hành lý không ai cần đến, và tự hỏi nếu có trận đánh nổ ra, cậu nên làm gì? Giả sử như đội lính nhỏ của đức vua bị bao vây và đánh bại, riêng mình cậu trốn thoát được vào trong bóng tối - cô độc giữa những đồng cỏ hoang Rohan, không biết mình đang ở đâu trong hàng dặm bất tận này? “Không ổn!” cậu nghĩ thầm. Cậu rút kiếm ra và thắt chặt đai lưng lại.

Mặt trăng đang lặn khuất đằng sau một đám mây lớn vật vờ, nhưng đột nhiên lại ló ra quang đãng. Rồi tất cả đều nghe thấy tiếng vó ngựa, và cùng lúc ấy, họ thấy nhiều bóng đen vụt hiện ra trên con đường từ phía khúc cạn. Ánh trăng lấp lánh đây đó trên những ngọn giáo. Không thể đoán chắc số lượng đám người đuổi theo, nhưng có vẻ không ít hơn đội quân của nhà vua, ít nhất là thế.

Khi họ chỉ còn cách khoảng năm mươi bước, Éomer hô to: “Dừng lại! Dừng lại! Ai đang cưỡi ngựa qua Rohan?”

Những người đuổi theo đột ngột dừng ngựa. Im lặng nối tiếp, và rồi trong ánh trăng, người ta thấy một kỵ sĩ xuống ngựa đi chầm chậm về phía trước. Hiện ra bàn tay trắng đang đưa lên, lòng bàn tay chìa ra tỏ ý hòa bình; nhưng những người lính của nhà vua siết chặt vũ khí. Khi chỉ còn cách mười bước, người kia dừng lại. Anh ta rất cao, một bóng đen đang đứng. Rồi giọng nói trong trẻo vang lên.

“Rohan? Các anh nói Rohan phải không? Thật tốt quá. Từ xa, chúng tôi đang gấp gáp tìm vùng đất đó.”

“Các ngươi đã tìm thấy nó rồi,” Éomer nói. “Khi vượt qua khúc cạn đằng kia, các ngươi đã tiến vào Rohan. Nhưng đây là vương quốc của Đức Vua Théoden. Không ai cưỡi ngựa trên đất này mà không được người cho phép. Các ngươi là ai? Và tại sao các ngươi phải gấp gáp?”

“Halbarad Dúnadan, Tuần Du phương Bắc là tôi,” người kia thốt lên. “Chúng tôi tìm một người tên là Aragorn con trai Arathorn, và chúng tôi được tin anh ấy đang ở Rohan.”

“Và các anh cũng đã tìm được anh ta rồi!” Aragorn kêu lên. Trao cương ngựa cho Merry, chàng chạy về phía trước ôm chầm lấy người mới đến. “Halbarad!” chàng nói. “Trong tất cả tin vui có thể xảy ra, đây là điều tôi không ngờ nhất!”

Merry thở phào nhẹ nhõm. Cậu đã nghĩ đây là mánh khóe mới nhất của Saruman, phục kích đức vua trong khi ngài chỉ có vài người quanh mình; nhưng có vẻ không cần phải chết để bảo vệ Théoden, ít nhất lúc này thì chưa. Cậu tra kiếm vào vỏ.

“Tất cả đều tốt đẹp,” Aragorn nói và quay lại. “Đây là một vài người bà con của tôi ở miền đất xa xôi nơi tôi sống. Nhưng tại sao họ tới, và họ có bao nhiêu người, thì Halbarad sẽ nói với chúng ta.”

“Tôi mang ba mươi người theo,” Halbarad nói. “Đó là tất cả những người đồng tông mà tôi triệu tập được trong khi gấp gáp; nhưng hai anh em Elladan và Elrohir cũng đi cùng chúng tôi, sẵn lòng bước vào cuộc chiến. Chúng tôi phi tới đây nhanh hết sức mình khi nhận được lời triệu tập của anh.”

“Nhưng tôi đâu có triệu tập mọi người,” Aragorn nói, “chỉ trừ trong ao ước. Tôi thường nghĩ về các anh, và hiếm bao giờ nhiều như tối nay; nhưng tôi không gửi lời nào. Mà thôi! Mọi vấn đề ấy có thể đợi sau hãy nói. Các anh đã tìm đến khi chúng tôi đương lúc vội vàng và nguy hiểm. Giờ hãy đi cùng chúng tôi, nếu đức vua cho phép.”

Théoden thực sự vui mừng trước tin này. “Được thôi!” ông nói. “Nếu những người bà con của anh có chút nào giống như anh, vương tử Aragorn ạ, thì ba mươi kỵ sĩ là nguồn sức mạnh không thể đo đếm bằng số đầu người.”

* * *

Rồi đoàn Kỵ Sĩ lại lao đi, trong một lúc Aragorn đi cùng toán người Dúnedain; và khi họ đã nói chuyện xong về tình hình ở phương Bắc và phương Nam, Elrohir bảo chàng:

“Tôi chuyển lời từ cha tôi cho anh: Ngày tháng quá ngắn ngủi. Nếu con vội vã, hãy nhớ tới Lối Người Chết.”

“Ngày của tôi luôn quá ngắn ngủi để đạt được những điều tôi muốn,” Aragorn trả lời. “Nhưng đúng là phải vội vã lắm lắm tôi mới chọn lối đường đó.”

“Chúng ta sẽ sớm thấy thôi,” Elrohir nói. “Nhưng không nên nói thêm về những điều này trên đường rộng!”

Rồi Aragorn hỏi Halbarad: “Anh mang gì theo thế, người anh em?” Bởi chàng thấy thay vì mang theo giáo, Halbarad mang một cây sáo dài, giống như cán cờ nhưng lại được bọc kỹ trong vải đen buộc nhiều dây da.

“Đây là một món quà Tiểu Thư ở Thung Đáy Khe gửi tôi mang đến cho anh,” Halbarad trả lời. “Nàng đã làm nó trong bí mật, và làm rất lâu. Nhưng nàng cũng chuyển lời tới anh: Ngày tháng quá ngắn ngủi. Hoặc hy vọng của chúng ta sẽ tới, hoặc tất cả hy vọng đều kết thúc. Bởi vậy thiếp gửi tới chàng một vật thiếp đã làm cho chàng. Bảo trọng, hỡi Ngọc Tiên!”

Aragorn bèn đáp: “Giờ thì tôi biết anh mang gì theo rồi. Hãy giữ nó thay tôi thêm một thời gian nữa!” Và chàng quay đi, nhìn về phương Bắc dưới những vì sao lớn, và chàng im lặng, không nói gì thêm suốt phần còn lại của chuyến du hành trong đêm.

Đêm đã khuya và phương Đông xám xịt khi cuối cùng họ cũng đi lên khỏi Lòng Chảo Hẻm về đến Lũy Tù Và. Ở đó họ nằm nghỉ ngơi trong chốc lát và bàn bạc.

Merry ngủ cho tới khi bị Legolas và Gimli dựng dậy. “Mặt Trời lên cao rồi,” Legolas nói. “Mọi người khác đều đã dậy và đang chuẩn bị. Đi thôi, cậu Lười, và hãy nhìn ngắm nơi này trong khi còn có thể!”

“Ba đêm trước ở đây đã có một cuộc chiến,” Gimli nói. “Và ở đây, Legolas và ta đã chơi một trò chơi mà ta chỉ thắng hơn đối thủ có một tên Qrc thôi. Đi mà xem nơi này đã từng như thế nào! Và lại còn hang nữa, Merry ạ, những cái hang tuyệt vời! Chúng ta đi ngắm chúng đi, Legolas, anh nghĩ thế nào?”

“Không! Không có thời gian đâu,” chàng Tiên nói. “Đừng làm hỏng cả sự tuyệt vời bằng thói vội vàng! Tôi đã hứa là sẽ trở lại đây sau với anh rồi, nếu những ngày hòa bình và tự do lại tới. Nhưng giờ đã sắp tới trưa, tôi nghe nói lúc đó chúng ta sẽ ăn uống rồi lên đường.”

Merry dậy và ngáp dài. Giấc ngủ vài giờ còn lâu mới đủ cho cậu; cậu mệt mỏi và khá rầu rĩ. Cậu nhớ Pippin, và cảm thấy mình chỉ là gánh nặng, trong khi tất cả mọi ngươi đang làm mọi cách để thần tốc trong một chuyện mà cậu không hiểu hoàn toàn. “Aragorn đâu?” cậu hỏi.

“Trong một phòng cao trên Lũy,” Legolas nói. “Tôi nghĩ anh ấy chưa hề ngủ hay nghỉ ngơi gì cả. Anh ấy lên đó vài giờ trước, bảo có việc cần phải nghĩ ngợi, và chỉ có người họ hàng Halbarad đi cùng thôi; nhưng nỗi nghi ngờ hay phiền não tối tăm gì đó hình như trĩu nặng nơi anh ấy.”

“Những người mới đến này, họ là một toán lạ lùng,” Gimli nói. “Những Con Người rắn rỏi và quý phái, và các Kỵ Sĩ Rohan trông chỉ như là mấy cậu bé bên cạnh họ; bởi họ có gương mặt nghiêm nghị, hầu như ai cũng dạn dày như những tảng đá phong sương, cũng như chính Aragorn vậy; và họ im lặng.”

“Nhưng cũng như chính Aragorn, họ rất lịch thiệp, khi nào họ thôi im lặng,” Legolas nói. “Và anh có để ý hai anh em Elladan và Elrohir không? Trang bị của họ không sẫm màu bằng những người khác, họ thanh cao và phong nhã như những chúa Tiên; thật chẳng lấy gì làm lạ với các con trai Elrond ở Thung Đáy Khe.”

“Tại sao họ lại tới? Anh có biết không?” Merry hỏi. Giờ cậu đã mặc xong đồ, khoác áo choàng xám lên vai; và cả ba người cùng nhau đi qua cổng Lũy Tù Và đổ nát.

“Họ đáp lại lời triệu tập, như ngươi đã nghe đấy,” Gimli nói. “Tin tức tới Thung Đáy Khe, họ bảo vậy: Aragorn cần tới họ hàng mình. Hãy phái người Dúnedain tới chỗ anh ấy ở Rohan! Nhưng từ đâu họ nhận được tin này thì không rõ. Gandalf gửi tới, ta đoán vậy.”

“Không, là Galadriel đó,” Legolas nói. “Chẳng phải bà ấy đã chuyển lời qua Gandalf về Đoàn Áo Xám kéo quân về từ phương Bắc sao?”

“Ờ, anh nói đúng đấy,” Gimli nói. “Phu Nhân trong Rừng! Bà ấy đọc thấu vô số trái tim và khát vọng. Giờ thì sao chúng ta không mong được thấy một vài người đồng hương của chúng ta, hả Legolas?”

Legolas đứng trước cổng ngoảnh đôi mắt sáng về phía Bắc và phía Đông, gương mặt đẹp đẽ toát lên vẻ ưu sầu. “Tôi không nghĩ có ai sẽ tới,” chàng trả lời. “Họ không cần phải lên đường đến với chiến tranh; chiến tranh đã diễu trên đất của họ rồi.”

Ba người bạn đồng hành đi cùng nhau suốt một lúc, trò chuyện về những biến chuyển này kia của cuộc chiến, và họ rời khỏi cái cổng đổ nát, rồi đi xuống qua những nấm mồ của những người ngã xuống trên thảm cỏ dọc đường, cho tới khi họ đứng trên Hào Helm nhìn xuống Lòng Chảo. Đồi Chết sừng sững ngay đó, đen thẫm, cao và cứng như đá, và những vết giẫm đạp cháy xém trên cỏ do người Huorn để lại vẫn còn nhìn thấy rõ ràng. Lũ người Dunland và nhiều người đóng ở Lũy đang làm việc quanh Hào hoặc trên những cánh đồng và quanh bức tường bị tàn phá bên Hào; nhưng tất cả dường như yên tĩnh đến kỳ lạ: một thung lũng mỏi mệt đang nghỉ ngơi sau cơn bão dữ. Không lâu sau, họ quay lại và tới sảnh chính trong Lũy để ăn trưa.

Nhà vua đã ở đó, và ngay khi họ bước vào, ông đã cho vời Merry và chuẩn bị chỗ cho cậu ngồi bên mình. “Tiếp đãi thế này thật không được như ta muốn,” Théoden nói, “bởi nơi đây chẳng mấy giống cung điện đẹp đẽ của ta ở Edoras. Và bạn của ngươi đáng lẽ phải ở đây, thế mà cậu ấy đã đi xa. Nhưng có lẽ sẽ còn lâu chúng ta mới có dịp ngồi cùng nhau, ngươi và ta, bên bàn ăn cao trong Meduseld; cũng sẽ không có thời gian chè chén khi ta trở lại đó. Nên giờ thì nào! Ăn uống thôi, và chúng ta hãy trò chuyện khi còn có thể. Và rồi ngươi sẽ đi trong đoàn quân của ta.”

“Được vậy ư?” Merry hỏi, ngạc nhiên và vui sướng. “Vậy thì thật tuyệt vời!” Cậu chưa bao giờ được nghe lời tử tế nào khiến mình biết ơn hơn. “Tôi sợ tôi chỉ làm vướng chân mọi người,” cậu lúng túng, “nhưng ngài biết đấy, tôi rất muốn được làm bất cứ điều gì tôi có thể.”

“Ta không nghi ngờ điều đó,” nhà vua nói. “Ta đã chuẩn bị sẵn một con ngựa lùn vùng đồi cho ngươi. Nó sẽ chở ngươi cũng nhanh như bất cứ ngựa thường nào trên những con đường chúng ta sẽ đi. Vì ta sẽ rời Lũy bằng đường núi, không phải qua đồng bằng, và vì vậy tới Edoras theo đường đi qua Dunharg, nơi Công Chúa Éowyn đang đợi. Ngươi sẽ là hầu cận cho ta, nếu ngươi muốn. Nơi này có trang bị quân sự nào thích hợp cho kiếm đồng của ta không, Éomer?”

“Không có nhiều kho vũ khí tốt ở đây, thưa chúa thượng,” Éomer trả lời. “Có lẽ sẽ tìm được mũ sắt nhẹ vừa với cậu ấy; nhưng chúng ta không có áo giáp và kiếm phù hợp với vóc người cậu ấy.”

“Tôi có kiếm rồi,” Merry nói, trèo xuống khỏi ghế và rút thanh kiếm nhỏ và sáng ra khỏi bao kiếm đen. Đột nhiên trong lòng tràn ngập sự kính yêu với vị vua già, cậu quỳ một gối, nâng bàn tay ông lên hôn. “Tôi có thể đặt thanh kiếm của Meriadoc dân Quận vào lòng người không, Théoden Vương?” cậu kêu lên. “Xin hãy nhận sự phụng sự của tôi, nếu người vừa ý.”

“Ta rất vui lòng nhận lấy,” nhà vua nói; và đặt hai bàn tay thon dài già nua lên mái tóc nâu của anh chàng Hobbit ông ban phước cho cậu. “Hãy đứng dậy đi, Meriadoc, lính hầu cận đất Rohan thuộc đội gia binh Meduseld!” ông nói. “Hãy cầm lấy thanh kiếm và cầu cho phúc lành đến với nó!”

“Tôi sẽ coi người như cha mình,” Merry nói.

“Trong một thời gian ngắn,” Théoden nói.

Rồi tiếp đó họ vừa ăn vừa nói chuyện cùng nhau, cho tới khi Éomer lên tiếng. “Đã gần tới giờ chúng ta định khởi hành rồi, thưa chúa thượng,” chàng nói. “Thần sẽ sai người thổi tù và báo hiệu chứ? Nhưng Aragorn đâu rồi nhỉ? Ghế anh ấy vẫn bỏ trống, và anh ấy chưa ăn gì cả.”

“Chúng ta sẽ chuẩn bị sẵn sàng khởi hành,” Théoden nói, “nhưng hãy thông báo cho Vương tử Aragorn rằng đã tới giờ rồi.”

Nhà vua cùng với đội cận vệ và Merry bên cạnh từ cổng Lũy đi xuống tới nơi các Kỵ Sĩ đang tập hợp trên bãi cỏ. Nhiều người đã lên ngựa rồi. Đoàn quân xuất hành rất lớn; bởi nhà vua chỉ để lại một lượng binh lính nhỏ đóng quân ở Lũy, tất cả những người không nhiệm vụ đều đi tới cuộc khởi binh ở Edoras. Trên thực tế, một nghìn tay giáo đã ra đi ngay đêm trước; nhưng dù vậy, vẫn sẽ có thêm khoảng năm trăm đi cùng với nhà vua, hầu hết đều là người dân những cánh đồng và thung lũng Westfold.

Hơi cách xa hơn một chút, đoàn Tuần Du ngồi đó, yên lặng, theo đội hình trật tự, trang bị giáo, cung tên và kiếm. Họ khoác áo choàng xám thẫm, trùm mũ áo choàng qua đầu và mũ sắt. Ngựa của họ mạnh mẽ và dáng điệu kiêu hãnh, những bờm xù xì; và một con đứng đó không người cưỡi, con ngựa của Aragorn mà họ đã mang từ phương Bắc đến; tên nó là Roheryn. Không có đá hay vàng lấp lánh, hay bất cứ thứ trang sức gì khác trên trang bị và yên cương của họ; và người cưỡi cũng không đeo bất cứ huy hiệu hay biểu tượng nào, trừ việc mỗi chiếc áo choàng đều cài lại trên vai trái bằng chiếc ghim bạc hình ngôi sao nhiều tia sáng.

Nhà vua cưỡi lên Snawmana Tuyết Mao, và Merry bên cạnh ông trên con ngựa lùn: tên nó là Stybba. Ngay lúc đó Éomer ra khỏi cổng, bên cạnh chàng là Aragorn, và Halbarad mang theo cây sáo lớn cuộn chặt trong vải đen, và hai người cao ráo khác không già mà cũng không trẻ. Họ trông thật giống nhau, các con trai Elrond, giống tới nỗi ít người có thể phân biệt được họ: tóc sẫm màu, mắt xám, gương mặt mang vẻ thanh thoát của tộc tiên, họ mặc áo giáp sáng màu giống nhau dưới lớp áo choàng xám bạc. Legolas và Gimli đi đằng sau họ. Nhưng Merry chỉ dõi theo một mình Aragorn, và sự thay đổi đập vào mắt cậu thật đáng giật mình, cứ như thể chỉ trong một đêm, nhiều năm tháng đã trôi qua mái đầu chàng. Gương mặt chàng dữ tợn, u tối và mệt mỏi.

“Tâm trí tôi lo lắng, thưa bệ hạ,” chàng nói, đứng cạnh ngựa nhà vua. “Tôi đã nghe được những tin lạ lùng, và tôi thấy những mối hiểm họa mới ở cách xa. Tôi đã ngẫm nghĩ rất lâu, và giờ tôi e rằng mình phải thay đổi mục tiêu. Hãy nói cho tôi biết, Théoden, giờ ngài sẽ tới Dunharg, vậy phải mất bao lâu ngài mới tới được đó?”

“Đã một giờ sau chính ngọ,” Éomer nói. “Trước buổi đêm ngày thứ ba kể từ lúc này, chúng ta sẽ tới Cứ Điểm. Mặt Trăng sẽ ở vào thời điểm hai đêm sau khi tròn, và cuộc hội quân do đức vua chỉ huy sẽ được tổ chức vào hôm sau. Chúng ta không thể đi nhanh hơn thế, nếu muốn tập hợp đủ sức mạnh của Rohan.”

Aragorn im lặng trong khoảnh khắc. “Ba ngày,” chàng thì thầm, “mà cuộc hội quân Rohan sẽ chỉ mới bắt đầu. Nhưng tôi hiểu giờ thì không thể đẩy gấp nó lên.” Chàng ngước lên, và dường như chàng vừa lập quyết định, gương mặt bớt hẳn vẻ lo âu. “Vậy nếu ngài cho phép, thưa bệ hạ, tôi sẽ phải theo những dự định mới cho mình và họ hàng. Chúng tôi phải đi trên con đường riêng, và không giữ bí mật nữa. Với tôi, thời gian ẩn nấp đã qua rồi. Tôi sẽ đi về phương Đông theo con đường nhanh nhất, và tôi sẽ chọn Lối Người Chết.”

“Lối Người Chết!” Théoden kêu lên, và run sợ. “Tại sao anh lại nhắc đến nó?” Éomer quay sang sửng sốt nhìn Aragorn, và Merry thấy dường như gương mặt các Kỵ Sĩ ngồi trong tầm nghe đều trắng bệch vì những từ này. “Nếu đúng là có lối đi đó,” Théoden nói, “thì cánh cổng dẫn vào nằm ở Dunharg; nhưng không người sống nào có thể qua cổng đó.”

“Than ôi! Aragorn, bạn của tôi!” Éormer nói. “Tôi đã mong chúng ta sẽ cùng phi ngựa vào cuộc chiến; nhưng nếu anh chọn Lối Người Chết thì giờ khắc chia tay đã đến, và ít có khả năng chúng ta sẽ gặp lại nhau dưới ánh Mặt Trời.”

“Dù sao tôi vẫn chọn con đường đó,” Aragorn nói. “Nhưng tôi dám nói thế này, Éomer, rằng chúng ta có thể còn gặp lại nhau trong chiến trận, dầu cho tất cả lũ quân Mordor bày ở giữa.”

“Anh hãy làm như ý mình, Vương tử Aragorn,” Théoden nói. “Có lẽ định mệnh của anh là vậy, đi trên những lối kỳ lạ mà không ai khác dám đi. Cuộc chia tay này làm lòng ta buồn khổ, và làm lực lượng ta giảm sút; nhưng giờ ta phải đi theo đường núi và không thể trì hoãn nữa. Bảo trọng!”

“Bảo trọng! thưa bệ hạ!” Aragorn nói. “Hãy phi ngựa tới vinh quang! Bảo trọng, Merry! Tôi trao cậu lại cho những bàn tay tử tế, tử tế hơn nhiều những gì chúng tôi dám mong đợi khi truy đuổi lũ Orc tới Fangorn. Legolas và Gimli vẫn sẽ truy đuổi cùng tôi, tôi hy vọng vậy; nhưng chúng tôi sẽ không quên cậu.”

“Tam biệt!” Merry nói. Cậu không biết phải nói gì hơn. Cậu cảm thấy mình thật nhỏ bé, và bối rối và phiền muộn bởi những lời lẽ u ám họ thốt ra. Cậu chưa bao giờ nhớ nhung tính vui vẻ không gì dập tắt của Pippin hơn thế. Những Kỵ Sĩ đã sẵn sàng, và ngựa đang bồn chồn; cậu mong họ chóng khởi hành cho xong.

Giờ Théoden nói với Éomer, rồi chàng đưa tay lên hô to, và nghe lời đó, các Kỵ Sĩ phóng đi. Họ lao qua Hào xuống Lòng Chảo, và rồi, nhanh chóng ngoặt về phía Đông, họ lên con đường sẽ men theo chân đồi khoảng một dặm gì đó, cho tới khi vòng xuống phía Nam, lại lẩn vào giữa các ngọn đồi và biến mất khỏi tầm nhìn. Aragorn thúc ngựa tới Hào quan sát cho tới khi người của nhà vua đã đi xa vào Lòng Chảo. Rồi chàng quay sang Halbarad.

“Thế là ba người mà tôi quý mến đã đi rồi, và người nhỏ nhất không hề là cảm tình ít nhất,” chàng nói. “Cậu ta không biết mình đang đi tới kết cục nào; và dù có biết, cậu ta cũng vẫn sẽ đi.”

“Dân ở Quận là một giống người nhỏ bé, nhưng đáng quý,” Halbarad nói. “Họ hầu như không biết chúng ta đã bỏ bao nhiêu công sức để bảo vệ biên giới của họ, mà tôi vẫn không cảm thấy phiền lòng.”

“Và giờ số phận chúng ta đã bện vào nhau,” Aragorn nói. “Và dù thế, than ôi! đây là nơi chúng ta phải chia tay. Chà, tôi phải bỏ chút gì vào bụng đã, và rồi cả chúng ta cũng phải gấp gáp lên đường. Đi thôi, Legolas và Gimli! Tôi cần nói chuyện với các anh trong lúc ăn.”

Họ đi cùng nhau trở vào trong Lũy; vậy nhưng Aragorn vẫn ngồi im lặng hồi lâu bên bàn trong sảnh chính, những người khác đợi chàng lên tiếng. “Nào!” cuối cùng Legolas nói. “Nói ra cho nhẹ lòng, và xua đi bóng tối! Chuyện gì đã xảy ra kể từ khi chúng ta quay trở lại nơi ảm đạm này trong buổi sáng xám xịt?”

“Một cuộc đấu tranh có chút dữ dội với tôi hơn cả cuộc chiến ở Lũy Tù Và.” Aragorn trả lời. “Tôi đã nhìn vào Quả Cầu Orthanc, các bạn của tôi ạ.”

“Anh nhìn vào hòn đá ma thuật đáng nguyền rủa đó!” Gimli kêu lên, mặt đầy vẻ sợ hãi và kinh ngạc. “Anh đã nói gì với... hắn rồi sao? Ngay cả Gandalf cũng sợ phải giáp mặt hắn.”

“Anh quên mình đang nói chuyện với ai rồi,” Aragorn nghiêm khắc nói, đôi mắt chàng lóe lên. “Anh sợ tôi sẽ nói gì với hắn? Chẳng lẽ tôi chưa từng tuyên bố công khai ngôi vị của mình trước những cánh cửa Edoras sao? Không, Gimli ạ,” chàng dịu giọng, và vẻ dữ tợn rời khỏi gương mặt chàng, trông chàng giống như người đã phải chịu đựng đau đớn và mất ngủ trong nhiều đêm. “Không, các bạn của tôi, tôi là chủ nhân hợp pháp của Quả Cầu, có cả quyền và sức mạnh để sử dụng nó, hoặc tôi đã cho là như thế. Quyền của tôi không thể nghi ngờ. Sức mạnh tôi có đủ - suýt soát đủ.”

Chàng hít thật sâu. “Đó là một cuộc đấu tranh khó khăn, và nỗi mệt mỏi sẽ còn lâu mới trôi qua. Tôi không nói lời nào với hắn, và cuối cùng tôi đã đoạt lại Quả Cầu, bắt nó tuân theo ý nguyện của mình. Chỉ riêng điều đó thôi hắn cũng thấy khó mà chịu được. Và hắn đã trông thấy tôi. Phải, cậu Gimii ạ, hắn trông thấy tôi, nhưng dưới bộ dạng khác anh đang thấy tôi ở đây. Nếu điều đó sẽ có lợi cho hắn thì tôi đã gây họa lớn. Nhưng tôi không nghĩ vậy. Biết tôi còn sống và vẫn bước đi trên mặt đất này là một đòn mạnh giáng vào tim hắn, tôi đồ là thế; bởi trước hôm nay hắn còn chưa biết điều đó. Đôi mắt tại Orthanc không nhìn thấu qua giáp phục của Théoden; nhưng Sauron còn chưa quên Isildur và thanh kiếm của Elendil. Giờ chính tại thời điểm thực hiện mưu đồ to lớn hắn xây dựng bấy lâu, người kế vị Isildur và Thanh Kiếm đã lộ diện; bởi tôi đã cho hắn thấy lưỡi kiếm được rèn lại. Hắn còn chưa hùng mạnh tới mức không biết gì là sợ hãi; không, nỗi nghi ngờ vẫn gặm nhấm hắn trước nay.”

“Nhưng dù sao thì phạm vi thống trị của hắn cũng rất lớn,” Gimli nói, “và giờ hắn sẽ tấn công ta còn nhanh hơn.”

“Đòn đánh vội vã thường không trúng đích,” Aragorn nói. “Chúng ta phải dồn ép Kẻ Thù của mình, và không tiếp tục đợi hắn ra đòn nữa. Các anh biết không, bạn của tôi, khi đã làm chủ Quả Cầu, tôi biết được rất nhiều điều. Tôi thấy một mối nguy khủng khiếp không lường tới đang kéo đến Gondor từ phương Nam, sẽ lấy đi phần nhiều sức mạnh phòng thủ của Minas Tirith. Nếu không nhanh chóng kháng cự lại, tôi tính rằng Kinh Thành sẽ thất thủ chỉ trong vòng mười ngày.”

“Vậy hẳn nó sẽ thất thủ rồi,” Gimli nói. “Bởi còn nguồn trợ giúp nào mà phái tới đó chứ, và làm sao mà đến kịp được?”

“Tôi chẳng thể phái đi nguồn trợ giúp nào, vì vậy tôi phải tự mình đi,” Aragorn nói. “Nhưng chỉ có một lối đường qua núi là có thể dẫn tôi tới vùng ven biển trước khi tất cả đều mất hết. Đó là Lối Người Chết.”

“Lối Người Chết!” Gimli nói. “Đó là một cái tên kinh khủng; và tôi có thể thấy là Con Người Rohan không ưa gì nó. Liệu người sống có thể qua một lối đường như vậy mà không tuyệt diệt không? Và ngay cả nếu anh đi qua được, từng này chúng ta làm sao đương đầu được với những đòn tấn công của Mordor?”

“Người sống chưa bao giờ sử dụng con đường đó kể từ khi người Rohirrim tới đây,” Aragorn nói, “bởi nó đóng chặt với họ. Nhưng trong thời khắc đen tối này, người kế vị Isildur có thể sử dụng nó, nếu anh ta dám. Nghe đây! Đây là lời mà các con trai Elrond chuyển đến cho tôi từ cha họ, bậc thầy tích truyện tại Thung Đáy Khe: Hãy nhắc Aragorn nhớ lại lời của nhà tiên tri, và Lối Người Chết.”

“Và lời của nhà tiên tri là gì đây?” Legolas hỏi.

“Vào thời của Arvedui, vị vua cuối cùng tại Fornost, Malbeth Nhà Tiên Tri đã nói,” Aragorn đọc:

Đất dài phủ rợp dưới bóng dài,
về Tây đôi cánh vỗ bóng tối.

Tháp cao run rẩy; mồ đế vương
định mệnh nhích gần. Giờ khắc tới:

Người Chết tỉnh giấc; vâng triệu hồi
bên Hòn Erech kẻ bội ước
nghe tù và giục vang miền đồi.

Thề xưa ai nhắc? Tù ai rúc
gọi từ bóng tà xua lãng quên?

Từ Bắc về đây cực khẩn thiết,
chính người kế vị minh chủ xưa
mở Cửa đi vào Lối Người Chết.

“Lối đường tối tăm, không nghi ngờ gì nữa,” Gimli nói, “nhưng tôi thấy cũng chẳng tối tăm hơn khổ thơ đó.”

“Nếu anh mong hiểu bài thơ hơn thì tôi mời anh đi cùng tôi,” Aragorn nói; “bởi giờ đó là con đường mà tôi sẽ chọn. Nhưng tôi không vui vẻ mà đi; chỉ vì tình thế giờ đã khẩn thiết. Vì thế, các anh hãy chỉ đi cùng tôi nếu đó là điều chính các anh muốn, bởi các anh sẽ phải đối mặt với cả sự cực nhọc lẫn nỗi kinh hoàng khủng khiếp, thậm chí còn tệ hơn.”

“Tôi sẽ đi cùng anh ngay cả vào Lối Người Chết, và tới bất cứ cái đích nào mà con đường dẫn đến,” Gimli nói.

“Cả tôi nữa,” Legolas nói, “bởi tôi không sợ Người Chết.”

“Tôi hy vọng là những kẻ bị lãng quên vẫn chưa quên cách chiến đấu,” Gimli nói, “vì nếu họ quên rồi, tôi không thấy lý do nào phải làm phiền họ.”

“Điều đó thì chúng ta sẽ biết nếu có bao giờ đến được Erech,” Aragorn nói. “Nhưng lời ước mà họ phản bội là lời ước cùng chiến đấu chống lại Sauron, và vì thế họ sẽ phải chiến đấu nếu họ muốn làm tròn lời ấy. Bởi tại Erech, vẫn còn một hòn đá đen mà người ta nói do Isildur mang đến từ Númenor; hòn đá được đặt trên một ngọn đồi, và trước hòn đá ấy, Vua trên Núi đã thề trung thành với người từ buổi bắt đầu vương quốc Gondor. Nhưng khi Sauron quay trở lại và lớn mạnh, Isildur triệu tập những Con Người trên Dãy Núi tới trả nợ lời ước năm xưa, nhưng họ không tới: bởi họ từng thờ phụng Sauron trong Những Năm Đen Tối.

“Và rồi lsildur nói với vua của họ: ‘Mi sẽ là vị vua cuối cùng. Và nếu miền Tây cuối cùng hùng mạnh hơn Chủ Nhân Đen của mi, thì đây là lời nguyền ta dành cho mi và người dân của mi: không bao giờ được yên nghỉ cho tới khi lời ước của mi được làm tròn. Bởi cuộc chiến này sẽ còn kéo dài qua số năm không tính đếm nổi, và mi sẽ còn được triệu tới lần nữa trước khi nó kết thúc.’ Và họ bỏ chạy trước cơn thịnh nộ của Isildur, không dám quay lại tham chiến dưới trướng Sauron; họ ẩn mình tại những nơi bí mật trên dãy núi, không giao du gì với những giống người khác nữa mà chết dần chết mòn trên những ngọn đồi trọc. Thế là nỗi kinh hoàng trước những Người Chết Không Ngủ lan truyền quanh Đồi Erech và tất cả những nơi dân tộc ấy còn sót lại. Nhưng tôi phải đi đường đó, bởi không còn người sống nào có thể giúp tôi.”

Chàng đứng dậy. “Đi thôi!” chàng kêu lên và tuốt kiếm, lưỡi kiếm sáng lên trong ánh tù mù sảnh Lũy. “Tới Hòn Erech! Tôi nhắm về Lối Người Chết. Những ai sẵn lòng, hãy đi cùng tôi!”

Legolas và Gimli không trả lời, nhưng họ đứng dậy và đi theo Aragorn khỏi sảnh. Trên bãi cỏ, đoàn Tuần Du đội mũ trùm đã đợi sẵn, yên lặng và nghiêm trang. Legolas và Gimli lên ngựa. Aragorn nhảy lên lưng Roheryn. Rồi Halbarad nâng lên một chiếc tù và lớn thổi vang vọng khắp Hẻm Helm: rồi với tiếng tù và họ bật đi, lao xuống Lòng Chảo như sấm sét, trong khi tất cả những người còn ở lại trên Hào hoặc Lũy trân trối nhìn kinh ngạc.

Và trong khi Théoden theo các lối mòn chậm chạp đi qua những ngọn đồi, Đoàn Áo Xám nhanh chóng lướt qua đồng bằng, và buổi chiều ngày tiếp theo tới Edoras; họ chỉ dừng lại chóng vánh ở đó, trước khi lại ngược lên thung lũng và tới Dunharg ngay khi màn đêm buông xuống.

Công Chúa Éowyn chào đón họ và vui mừng thấy họ xuất hiện; bởi nàng chưa từng thấy ai hùng mạnh hơn những người Dúnedain cùng hai con trai đẹp đẽ của Elrond; nhưng mắt nàng đậu lại lâu hơn hết ở Aragorn. Và khi họ cùng ngồi ăn bữa tối với nàng, tất cả cùng nhau nói chuyện, nàng được kể về mọi điều đã xảy ra kể từ khi Théoden ra đi, mà trước đó chỉ được nghe qua những tin đưa vội vã; khi nghe về trận Hẻm Helm và tổn thất lớn của kẻ thù, cũng như cuộc xung trận của Théoden và đoàn quân kỵ, đôi mắt nàng sáng lên.

Nhưng cuối cùng nàng nói: “Thưa các tôn chúa, các ngài đã mệt mỏi rồi, giờ cần phải chợp mắt, chịu vừa lòng với chút tiện nghi nào chúng tôi còn xoay xở kịp trong tình huống gấp gáp thế này. Nhưng ngày mai, nơi ở khá hơn sẽ được chuẩn bị cho các ngài.”

Aragorn bèn đáp: “Ồ không, thưa công chúa, đừng phải phiền lụy vì chúng tôi! Nếu chúng tôi được qua đêm ở đây và lót dạ vào sáng mai, thế là đủ lắm rồi. Bởi tôi đang đi có chuyện rất gấp, nên chúng tôi sẽ lên đường ngay tia sáng đầu tiên của ngày mai.”

Nàng mỉm cười với chàng và nói: “Vậy thì ngài thật tử tế, thưa vương tử, vì đã đi nhiều dặm chệch đường như thế để mang tin đến cho Éowyn, và nói chuyện với cô ta ở chốn đi đày.”

“Quả thật là không ai có thể coi chuyến đi như thế là lãng phí,” Aragorn nói; “và dù thế, thưa công chúa, tôi cũng không thể tới đây, nếu không phải vì con đường phải đi đẫn tôi tới Dunharg.”

Nghe vậy nàng liền trả lời như một người không thích điều vừa nghe phải: “Vậy thì thưa vương tử, ngài đi nhầm đường rồi; bởi không đường nào đi từ Hargdal mà lại hướng về phía Đông hoặc phía Nam; tốt nhất ngài nên quay trở lại nơi ngài đã từ đó tới.”

“Ồ không, thưa công chúa,” chàng nói. “Tôi không đi nhầm đường đâu; bởi tôi đã đi trên mảnh đất này từ trước khi nàng được sinh ra để nó thêm phần tươi đẹp. Có một con đường chạy ra từ thung lũng này, và tôi sẽ đi theo con đường đó. Ngày mai, tôi sẽ đi vào Lối Người Chết.”

Bấy giờ nàng trân trối nhìn chàng như vừa trúng đòn trí mạng, gương mặt nàng tái nhợt, và nàng không nói gì nữa hồi lâu, trong khi tất cả mọi người im lặng. “Nhưng Aragorn,” cuối cùng nàng nói, “chẳng lẽ nhiệm vụ của ngài là tìm kiếm cái chết hay sao? Bởi đó là tất cả những gì ngài sẽ tìm thấy trên con đường đó. Chúng không chịu cho người sống đi qua.”

“Chúng có thể sẽ chịu cho tôi đi qua,” Aragorn nói, “mà ít nhất thì tôi cũng sẽ thử liều. Không có đường nào khác còn hữu dụng.”

“Nhưng thế này thật điên rồ,” nàng nói. “Bởi ở đây có những con người tiếng tăm và gan dạ, những người mà ngài không nên dẫn vào bóng tối, thay vì thế hãy dẫn họ vào cuộc chiến, nơi cần đến họ. Tôi xin ngài hãy ở lại đây và đi cùng anh trai tôi; bởi như thế, trái tim tất cả chúng tôi sẽ tràn ngập nỗi vui mừng, và hy vọng của chúng tôi sẽ sáng sủa hơn.”

“Không phải là điên rồ đâu, thưa công chúa,” chàng trả lời, “vì tôi đi theo con đường định sẵn cho mình. Nhưng những người theo tôi đều là tự nguyện; và giờ nếu họ muốn ở lại đây và đi cùng người Rohan, họ có thể làm như vậy. Còn tôi sẽ đi theo Lối Người Chết, một mình, nếu cần phải thế.”

Thế là họ không nói gì nữa, chỉ dùng bữa trong im lặng; nhưng đôi mắt nàng luôn hướng về Aragorn, và những người khác thấy nàng đang rất sầu lo. Một lúc sau, họ đứng dậy chào Công Chúa, cảm ơn lòng hiếu khách của nàng rồi đi nghỉ.

Nhưng khi Aragorn đi tới lều mình nơi chàng sẽ nghỉ cùng Legolas và Gimli, và hai người bạn đồng hành thì đã vào trong, Công Chúa Éowyn đi theo lên tiếng gọi chàng. Chàng quay lại thấy nàng như một bóng nhấp nhánh trong bóng đêm, bởi nàng mặc đồ trắng; nhưng đôi mắt nàng rực cháy.

“Aragorn,” nàng nói, “tại sao ngài lại lựa chọn con đường chết chóc này?”

“Bởi vì tôi phải chọn,” chàng nói. “Chỉ như vậy tôi mới thấy có hy vọng được đóng góp phần mình vào cuộc chiến chống lại Sauron. Tôi không tự chọn con đường nguy hiểm, Éowyn ạ. Nếu được quyền tới nơi mình dành cả trái tim, giờ tôi đã lang thang trong Thung Đáy Khe tươi đẹp ở mãi trên phương Bắc.”

Nàng im lặng hồi lâu, như thể cân nhắc ý nghĩa những lời này. Rồi đột nhiên nàng đặt tay lên cánh tay chàng. “Ngài là một vị đế vương cương nghị và quả quyết,” nàng nói; “và những người như vậy sẽ vang danh.” Nàng ngừng lời. “Thưa Vương tử,” nàng nói, “nếu ngài phải đi, xin hãy cho tôi được theo ngài. Bởi tôi đã mệt mỏi phải lẩn tránh giữa những ngọn đồi, tôi mong muốn được đối mặt với hiểm nguy và chiến trận.”

“Bổn phận của nàng là ở bên thần dân mình,” chàng trả lời

“Tôi đã nghe quá nhiều về bổn phận,” nàng kêu lên. “Nhưng chẳng phải là tôi thuộc về Gia tộc Eorl hay sao, một nữ chiến binh chứ không phải bảo mẫu? Tôi đã nâng đỡ những bàn chân run rẩy quá lâu rồi. Vì chúng không còn run rẩy nữa, có lẽ vậy, chẳng lẽ giờ tôi không thể sống đời mình theo ý nguyện mình ư?”

“Ít người được làm điều đó trong danh dự,” chàng trả lời. “Nhưng còn nàng, thưa công chúa: chẳng phải nàng đã chấp nhận nghĩa vụ trị vì nhân dân nàng cho tới khi đức vua của họ trở lại sao? Nếu không phải nàng được chọn, thì hẳn đã là một vị thống chế hoặc chỉ huy nào đó, và người đó cũng không thể rời khỏi nhiệm vụ của mình, dù vì nó mà mệt mỏi hay không.”

“Chẳng lẽ lúc nào cũng phải là tôi được chọn?” nàng cay đắng nói. “Chẳng lẽ tôi sẽ luôn bị bỏ lại đằng sau mỗi khi đoàn Kỵ Binh khởi hành, để trông nom nhà cửa trong khi họ giành lấy vinh quang, và lo liệu thức ăn giường ngủ đợi họ quay trở về?”

“Sẽ sớm đến một lúc,” chàng nói, “chẳng còn ai quay trở lại. Và rồi sẽ cần đến lòng dũng cảm mà không có vinh quang, bởi sẽ không ai còn nhớ những chiến tích trong nỗ lực cuối cùng bảo vệ quê nhà. Nhưng những chiến tích đó không hề kém anh dũng chỉ bởi vì chúng không được tôn vinh.”

Và nàng trà lời. “Tất cả những lời ngài nói chỉ có nghĩa là: cô là phụ nữ và vị trí của cô là ở trong nhà. Nhưng khi đàn ông đã chết quang vinh trong chiến đấu, thì cô có quyền được thiêu cháy cùng với ngôi nhà, bởi vì đàn ông không cần nhà đó nữa. Nhưng tôi là người của Gia tộc Eorl, chứ không phải một mụ phục dịch. Tôi có thể cưỡi ngựa và múa kiếm, và tôi không sợ đau đớn hay cái chết.”

“Nàng sợ gì, thưa công chúa?” chàng hỏi.

“Một cái lồng,” nàng đáp. “Cuộc sống sau những chấn song, tới khi mệt mỏi và tuổi tác buộc ta chấp nhận hết, và mọi cơ hội làm nên chiến tích lớn lao đã nằm ngoài hồi tưởng và khao khát.”

“Và dù nghĩ vậy, nàng vẫn khuyên tôi không nên dấn thân vào con đường đã chọn, bởi vì nó đầy nguy hiểm?”

“Đó là lời mà ai cũng sẽ khuyên,” nàng nói. “Nhưng tôi không khuyên ngài chạy trốn khỏi nguy hiểm, chỉ mong ngài tiến vào chiến trận nơi thanh kiếm của ngài có thể giành được vinh quang và chiến thắng. Tôi không muốn thấy một thứ cao quý và giỏi giang đến thế lại bị ném đi vô ích.”

“Tôi cũng vậy,” chàng nói. “Vì thế điều này tôi nói với nàng, thưa công chúa: Ở lại đi! Bởi nàng không có nhiệm vụ gì ở phương Nam.”

“Những người đi cùng chàng cũng vậy. Họ chỉ đi bởi vì nhờ thế họ sẽ không phải xa cách chàng - bởi họ yêu chàng.” Rồi nàng quay đi và biến mất vào màn đêm.

Khi ánh sáng ban ngày bừng lên trên bầu trời, tuy vầng thái dương vẫn chưa lên khỏi những sống núi cao phía Đông, Aragorn chuẩn bị khởi hành. Tất cả những người theo chàng đều đã lên ngựa, và chàng vừa chuẩn bị nhảy lên yên cương thì Công Chúa Éowyn tới từ biệt họ. Nàng ăn mặc theo lối Kỵ Sĩ và đeo kiếm bên sườn. Trong tay cầm chén rượu, nàng đưa nó lên nhấp môi, nói lời chúc họ đi nhanh; rồi nàng trao chén cho Aragorn, chàng uống rồi nói: “Bảo trọng, hỡi Công Chúa Rohan! Tôi uống vì hạnh vận của Gia tộc nàng, của nàng và tất cả thần dân. Hãy nói với anh trai nàng: chúng ta có thể sẽ gặp nhau bên kia bóng tối!”

Gimli và Legolas đang đứng cạnh cảm giác như thấy nàng rơi lệ, và với một người nghiêm trang và kiêu hãnh đến vậy, nỗi đau dường như càng gấp bội. Nhưng nàng nói: “Aragorn, chàng sẽ đi sao?”

“Tôi sẽ đi,” chàng đáp.

“Vậy chàng vẫn sẽ không cho em đi cùng chàng, như em đã yêu cầu ư?”

“Không đâu, công chúa,” chàng đáp. “Bởi đó là điều tôi không thể thuận lòng mà không có sự đồng ý của đức vua, và của anh trai nàng; và họ sẽ không trở về trước ngày mai. Trong khi bây giờ tôi cần từng giờ, đúng hơn là từng phút. Bảo trọng!”

Vậy là nàng sụp xuống gối, cầu xin, “Em van chàng!”

“Không đâu, công chúa,” chàng nói, và cầm lấy tay đỡ nàng lên. Chàng hôn tay nàng rồi nhảy lên yên cho ngựa phóng đi, không nhìn lại; chỉ những người hiểu chàng và đứng gần chàng mới thấy được chàng khổ tâm như thế nào.

Éowyn đứng lặng yên như bức tượng tạc vào đá, hai nắm tay siết chặt bên sườn, và nàng dõi theo cho tới khi họ hòa vào bóng tối dưới ngọn Dwimorberg tối tăm, Đỉnh Ma Ám, nơi có Cửa Người Chết. Khi họ biến mất khỏi tầm nhìn, nàng quay lại, lảo đảo như người mù, trở về phòng ở của mình. Tuy vậy không thần dân nào của nàng chứng kiến cuộc chia tay, bởi họ sợ hãi ẩn nấp không dám ra ngoài cho tới khi ngày đến, và những kẻ lạ mặt liều lĩnh đã rời đi.

Và một vài người nói: “Đó là bọn ác hồn Tiên. Hãy để chúng đi về nơi chúng thuộc về, vào những nơi tối tăm, và không bao giờ trở lại nữa. Những ngày tháng này đã ác nghiệt lắm rồi.”

Ánh sáng vẫn còn xám mờ khi họ ra đi, bởi mặt trời vẫn chưa leo lên qua những sống núi tối sẫm Đỉnh Ma Ám trước mặt họ. Nỗi sợ hãi bao trùm lấy họ ngay giữa lúc đi qua dưới hai hàng đá cổ xưa và cuối cùng đến rừng Dimholt. Ở đó, dưới bóng âm u của những đám cây đen mà ngay cả Legolas cũng không chịu nổi lâu, họ tìm thấy một lũng nhỏ mở ra ở chân núi, và ngay giữa đường sừng sững một cột đá lớn duy nhất như ngón tay định mệnh.

“Máu tôi lạnh buốt,” Gimli nói, nhưng những người khác im lặng, và giọng gã rơi xuống tắt lịm trên lớp lá linh sam ẩm ướt dưới chân. Ngựa không chịu đi qua cột đá đe dọa này, khiến các Kỵ Sĩ phải xuống ngựa và dắt chúng đi vòng rất rộng. Thế là họ đã đi sâu vào trong thung lũng hẹp; ở đó sừng sững vách núi dựng đứng, và trên vách, Cửa Tối mở hoác trước mặt họ như cái miệng của đêm đen. Nhiều dấu hiệu và hình vẽ được khắc trên vòm cửa rộng, không thể đọc được dưới ánh sáng tù mù, và nỗi kinh hoàng phả ra từ trong cửa như hơi nước xám.

Đoàn người dừng lại, trong số họ không trái tim nào không run sợ, trừ trái tim của Legolas tộc Tiên, mà hồn ma Con Người chẳng thể gieo niềm kinh sợ.

“Đây là một cánh cửa xấu xa,” Halbarad nói, “và cái chết của tôi đang chờ đằng sau cửa. Dù sao thì tôi vẫn dám đi qua nó; nhưng đám ngựa thì không chịu đâu.”

“Nhưng chúng ta phải đi vào, và vì thế, ngựa cũng phải đi thôi,” Aragorn nói. “Bởi nếu chúng ta còn đi qua nổi bóng tối này, vẫn còn nhiều lý đường chờ đợi, và mỗi giờ để mất ở đó sẽ đưa chiến thắng của Sauron tới gần hơn. Theo tôi nào!”

Rồi Aragorn dẫn đường, và vào giờ phút ấy ý chí của chàng sắt đá tới mức tất cả người Dúnedain cùng ngựa cưỡi đều theo chàng. Và đúng là ngựa của dân Tuần Du yêu chủ nhân tới mức ngay cả sự kinh hoàng trong cánh Cửa Tối chúng cũng sẵn lòng đối mặt, nếu trái tim chủ nhân vững vàng khi họ đi cạnh chúng. Nhưng Arod, con ngựa đất Rohan, không chịu đi tiếp, nó đứng đó đổ mồ hôi và run rẩy sợ hãi đến mức nhìn nó cũng thấy khổ sở thay. Thế rồi Legolas đặt hai tay lên mắt nó và hát vài lời càng thêm êm ái trong bóng tối, cho tới khi nó chịu để người ta dẫn đi, và Legolas đi vào cửa. Chỉ còn lại Người Lùn Gimli đứng trơ một mình.

Đầu gối gã run lên, và gã giận dữ mắng chính mình. “Một điều cả đời ta chưa nghe thấy bao giờ!” gã kêu lên. “Một tên Tiên chịu đi xuống lòng đất trong khi một Người Lùn không dám!” Nói thế xong, gã lao vào trong. Nhưng gã cảm thấy mình đang lê những bước chân nặng như chì qua ngưỡng cửa; và ngay lập tức bóng tối đui mù ập lấy gã, ập lấy chính Gimli con trai Glóin, kẻ đã đi lại không hề sợ hãi tại nhiều nơi dưới lòng đất sâu trên khắp thế giới.

Aragorn có mang theo đuốc từ Dunharg, và giờ chàng đi trước giơ cao một cây; Elladan cầm một cây đi cuối hàng, Gimli va vấp phía sau chen vượt lên. Gã không thấy gì ngoài ánh lửa tù mù của những ngọn đuốc; nhưng mỗi khi đoàn người dừng lại, dường như nổi lên những giọng nói rì rầm bất tận khắp quanh gã, những lời thì thầm bằng thứ ngôn ngữ gã chưa nghe thấy bao giờ.

Không gì tấn công hay cản đường Đoàn Áo Xám, thế nhưng nỗi sợ hãi của gã Người Lùn vẫn lớn dần lên trên đường đi tiếp: một phần lớn là vì giờ gã đã biết rằng không thể quay lại; tất cả các lối đi đằng sau đều chen chúc đội quân vô hình theo sát họ trong bóng tối.

Không thể tính nổi bao nhiêu thời gian đã trôi qua, cho tới khi Gimli thấy một cảnh mà sau này gã mãi mãi không muốn nhớ lại. Con đường vẫn rộng, theo gã ước tính từ đầu, nhưng giờ đoàn người lại đột nhiên bước vào một khoảng không mênh mang trống rỗng, không còn thấy vách tường ở hai bên nữa. Nỗi sợ đè nặng tới mức gã gắng gượng mới bước nổi. Ở bên trái có thứ gì đó lấp lánh trong bóng tối khi đuốc của Aragorn đưa đến gần. Vì thế chàng dừng lại và đi xem xét.

“Anh ta không biết sợ à?” gã Người Lùn lẩm bẩm. “Ở bất cứ cái hang nào, Gimli con trai Glóin cùng sẽ là người đầu tiên lao đến ánh lấp lánh của vàng. Nhưng không phải ở đây! Mặc kệ nó đi!”

Nói thế song gã vẫn lại gần và thấy Aragorn đang quỳ trong khi Elladan giơ cả hai cây đuốc trên cao. Trước mặt chàng là bộ xương một con người hùng mạnh. Người này mặc giáp xích, và giáp phục của hắn vẫn còn đó nguyên vẹn; bởi không khí trong hang khô ráo, và chiếc áo giáp dài trên người hắn mạ vàng. Thắt lưng làm bằng vàng và ngọc hồng lựu, nặng những vàng là chiếc mũ trụ trên đầu cái sọ úp mặt xuống sàn. Hắn đã ngã xuống gần vách tường hang, như giờ họ thấy, trước mặt là cánh cửa đá đóng chặt: những ngón tay xương xẩu vẫn còn cào vào kẽ đá. Một thanh kiếm gãy mẻ lưỡi nằm bên cạnh, như thể hắn đã bổ vào đá trong nỗ lực tuyệt vọng cuối cùng.

Aragorn không chạm vào hắn, nhưng sau khi yên lặng nhìn hồi lâu, chàng đứng dậy thở dài. “Nơi đây hoa simbelmynë sẽ không bao giờ mọc cho tới tận cùng thế giới,” chàng thì thầm. “Chín gò đất và bảy nay đã xanh cỏ, qua bao nhiêu năm ròng rã ông ta vẫn nằm trước cánh cửa không thể mở ra. Nó dẫn tới đâu? Tại sao ông ta lại muốn đi qua đó? Sẽ không ai biết được!

“Bởi đó không phải là nhiệm vụ của ta!” chàng kêu lớn, quay lại nói với bóng tối đang rì rầm sau lưng. “Cứ giữ lấy những kho tàng và bí mật mà các người đã chôn vùi từ Những Năm Đáng Nguyền Rủa! Chúng ta chỉ đòi hỏi một điều là tốc độ. Hãy để bọn ta đi qua và rồi hãy tới! Ta triệu các ngươi tới Hòn Erech!”

Không có câu trả lời, trừ phi chính là sự im lặng tột cùng còn đáng sợ hơn những tiếng rì rầm lúc trước; và một cơn gió lạnh lướt tới thổi những ngọn đuốc rung rinh tắt phụt, không thể thắp lại. Khoảng thời gian sau đó, một giờ, hoặc cũng có thể là nhiều giờ, Gimli không nhớ nhiều lắm. Những người khác dấn bước trên đường, nhưng lúc nào gã cũng ở sau chót, bị nỗi kinh hoàng mơ hồ rượt đuổi, dường như lúc nào cũng sắp bắt kịp gã; và tiếng rì rầm theo sau gã như âm thanh mơ hồ của rất nhiều đôi chân. Gã cứ loạng choạng đi tới trước, tới khi bò trên nền đất như con thú và cảm thấy mình không chịu nổi nữa: gã phải tìm được điểm kết thúc và thoát khỏi đây, hoặc hóa điên chạy nhào trở lại, lao đầu vào nỗi sợ đang đuổi theo mình.

Đột nhiên gã nghe thấy tiếng nước róc rách, một âm thanh chắc chắn và rõ ràng như hòn đá rơi vào giữa giấc mơ toàn bóng tối. Xung quanh sáng dần, và kia! Đoàn Áo Xám lại đi qua một cổng nữa dưới mái vòm cao và rộng, có con lạch nhỏ chảy cạnh đường họ đi; và xa hơn, một con đường dốc thẳng xuống giữa những vách đá dựng đứng, như lưỡi dao cắt vào bầu trời vời vợi. Khe núi ấy sâu và hẹp đến mức bầu trời tối đen, và trên đó ánh sao tí xíu lấp lánh. Nhưng như sau này Gimli được biết, lúc đó vẫn còn hai giờ trước khi mặt trời lặn cuối cái ngày họ đã xuất phát từ Dunharg; dù nếu cứ hỏi ý gã, đấy cũng có thể là lúc tranh tối tranh sáng trong vài năm sau nữa, hoặc trong một thế giới nào khác.

Đoàn người lại lên ngựa, Gimli trở lại với Legolas. Họ đi thành hàng một, và buổi chiều đến, kéo theo hoàng hôn xanh thẫm, trong khi nỗi sợ hãi vẫn truy đuổi họ. Legolas quay lại định nói gì với Gimli, và gã Người Lùn thấy trước mặt mình, đôi mắt sáng của chàng Tiên rực lên. Đằng sau họ là Elladan, người cuối cùng trong Đoàn Áo Xám, nhưng không phải người cuối cùng đi trên con đường dẫn tiếp xuống dưới.

“Người Chết đang theo ta,” Legolas nói. “Tôi nhìn thấy bóng hình của Con Người, của ngựa và những lá cờ nhạt màu như những dải mây, và ngọn giáo như những bụi cây mùa đông trong một đêm sương mù. Người Chết đang đi theo đấy.”

“Phải, Người Chết theo sau ta. Họ đã nghe lời triệu tập,” Elladan nói.

Cuối cùng đoàn người ra khỏi hẻm núi, cũng đột ngột như thể vừa thoát ra khỏi một kẽ nứt trong tường; phía trước họ là vùng cao bên miệng thung lũng lớn, và ngọn suối chảy bên cạnh đổ xuống reo vui mát lạnh thành nhiều dòng thác.

“Chúng ta đang ở đâu trên Trung Địa?” Gimli hỏi; và Elladan trả lời: “Chúng ta đang đi xuống từ thượng nguồn Morthond, con sông dài lạnh lẽo cuối cùng sẽ đổ ra biển nơi sóng táp vào những tường thành Dol Amroth. Anh không cần hỏi tiếp tại sao lại có cái tên này: con người gọi nó là Rễ Đen.”

Thung Lũng Morthond là một vùng trũng lớn ăn vào mặt Nam dãy núi dựng đứng. Sườn thung dốc phủ xanh cỏ, nhưng vào giờ đó tất cả đều xám xịt, bởi mặt trời đã lặn, và sâu dưới lòng thung, ánh sáng lấp lánh trong những ngôi nhà của Con Người. Thung lũng phì nhiêu và có nhiều cư dân sinh sống.

Và rồi không quay đầu, Aragorn kêu to để tất cả đều nghe được: “Các bạn, hãy quên đi mệt mỏi! Giờ hãy phóng đi, phóng đi thôi! Chúng ta phải tới Hòn Erech trước khi ngày hết, và đường vẫn còn dài lắm.” Và không nhìn lại, họ phi qua những cánh đồng trên núi, cho tới khi đến một cây cầu bắc ngang qua dòng nước đang mạnh dần lên và thấy một con đường đi xuống vào trong vùng đất.

Ánh sáng tắt lịm trong những ngôi nhà và thôn xóm khi họ đi qua, cửa đóng sập lại, người dân ngoài đồng rú lên kinh hoàng và chạy loạn như hươu nai bị săn đuổi. Khắp nơi vang lên cùng một tiếng kêu trong bóng đêm dần trở nên dày đặc: “Vua Người Chết! Vua Người Chết đang ập tới chúng ta!”

Chuông ngân vang xa bên dưới, và tất cả cư dân bỏ chạy khi thấy gương mặt Aragorn; nhưng Đoàn Áo Xám vội vã lao đi như những thợ săn, cho tới khi ngựa họ chồn chân vì mệt mỏi. Và như vậy, ngay trước nửa đêm, trong bóng tối cũng đen thẫm như những cái hang trong lòng núi, cuối cùng họ đã tới Đồi Erech.

Từ rất lâu, nỗi kinh hoàng về Người Chết đã phủ lên ngọn đồi và trên những cánh đồng trống xung quanh. Vì trên đỉnh đồi có một khối đá đen, tròn như một quả cầu lớn, cao bằng chiều cao của một người, dù phân nửa bị chôn dưới đất. Nó trông như thể không thuộc về thế giới này, như thể nó đã rơi xuống khỏi bầu trời, như một số người tin; nhưng những ai vẫn còn nhớ tích truyện từ Tây Châu kể rằng nó được Isildur mang ra khỏi đống đổ nát Númenor và chôn ở đó khi người cập bến. Không người nào sống trong thung lũng lại dám tới bên nó, hoặc dám sống gần đây; bởi họ bảo đó là địa điểm gặp gỡ của những người Bóng Đêm, và chúng thường tụ tập ở đó trong những ngày tháng kinh hoàng, xúm xít xung quanh Hòn Đá mà rì rầm trò chuyện.

Đoàn người tới Hòn Đá và dừng lại trong đêm khuya lặng phắc. Rồi Elrohir đưa cho Aragorn chiếc tù và bạc, và chàng thổi; và những người đứng gần chàng dường như nghe thấy tiếng tù và trả lời, như thể là tiếng vọng từ trong những hang sâu xa xôi. Họ không nghe thấy âm thanh nào khác, dù vậy họ vẫn cảm nhận được một đoàn quân lên tụ tập quanh quả đồi họ đứng, cùng cơn gió lạnh như hơi thở của hồn ma tràn xuống từ dãy núi. Nhưng Aragorn xuống ngựa, và đứng cạnh Hòn Đá chàng hô to:

“Những người Bội Ước, tại sao các ngươi lại tới đây?”

Và một giọng nói vang lên trong đêm trả lời chàng, như thể vọng lại từ xa xôi:

“Để làm tròn lời ước của chúng ta và yên nghỉ.”

Thế rồi Aragorn nói: “Cuối cùng thời khắc cũng đến. Giờ ta sẽ tới cảng Pelargir trên dòng Anduin, và các ngươi sẽ đi theo ta. Và khi tất cả vùng đất này sạch dấu những kẻ phụng sự Sauron, ta sẽ coi như lời ước đã được làm tròn, các ngươi sẽ được yên nghỉ và ra đi vĩnh viễn. Bởi ta là Elessar, người kế vị Isildur vương quốc Gondor.”

Nói xong những lời này, chàng sai Halbarad mở lá cờ lớn anh ta mang theo; và kìa! nó đen tuyền, và nếu có biểu trưng nào trên đó, thì cũng lẫn vào màn đêm. Tiếp đó là im lặng, và không ai còn nghe thấy dù chỉ một lời rì rầm hay một tiếng thở dài suốt đêm hôm đó. Đoàn Áo Xám hạ trại quanh Hòn Đá, nhưng họ không ngủ nhiều bởi nỗi sợ hãi trước Bóng Tối vây quanh.

Rồi khi bình minh đến, lạnh lẽo và nhợt nhạt, Aragorn dậy ngay lập tức, chàng dẫn Đoàn Áo Xám lao vào cuộc hành trình vội vã và mệt mỏi mà chưa có ai trong họ từng trải qua ngoại trừ chàng, và một mình ý chí của chàng nâng đỡ cho họ tiếp tục. Không Con Người trần tục nào khác có thể chịu nổi chuyến đi này, không ai khác ngoài những người Dúnedain phương Bắc, và cùng với họ Gimli Người Lùn và Legolas tộc Tiên.

Họ đi qua Cổ Tarlang và tiến vào Lamedon, Đội Quân Bóng theo sát phía sau, nỗi sợ hãi dẫn đường phía trước, cho tới khi đến thị trấn Calembel trên sông Ciril, và mặt trời lặn xuống như máu sau khu đồi Pinnath Gelin tít phía Tây sau lưng họ. Họ thấy thị trấn và khúc cạn sông Ciril hoang phế, bởi nhiều người đã ra đi chinh chiến, còn tất cả những người còn lại đã chạy trốn lên đồi trước tin đồn Vua Người Chết đang tới. Nhưng ngày hôm sau bình minh không đến, Đoàn Áo Xám tiếp tục tiến vào bóng tối của Cơn Bão Mordor và biến mất khỏi tầm nhìn của những người trần tục; chỉ có Người Chết theo sau họ.

CHƯƠNG III CUỘC HỘI QUÂN ROHAN

Giờ thì tất cả các con đường đều chạy về phía Đông để đối mặt với cuộc chiến đang ập đến và sự công kích của Bóng Đen. Ngay lúc Pippin đứng trước Đại Môn của Kinh Thành nhìn Hoàng thân Dol Amroth trương cờ tiến vào, cũng là lúc Vua đất Rohan ra khỏi khu đồi.

Ngày đang tàn. Dưới những tia sáng mặt trời cuối cùng, đoàn Kỵ Binh hắt những cái bóng nhọn dài về phía trước. Bóng tối đã trườn đến dưới rừng cây linh sam xào xạc phủ đầy bên sườn núi dốc. Nhà vua cho ngựa đi chậm. Bấy giờ con đường vòng qua vai một gờ đá lớn trọc lóc và đâm vào vùng bóng tối dưới những tán cây khe khẽ rì rầm. Họ đi xuống, xuống mãi theo hàng một dài uốn lượn. Khi cuối cùng họ cũng tới đáy hẻm núi, buổi tối đã lấp đầy những nơi trũng nhất. Mặt trời đã lặn. Ánh chiều tà phủ lên thác nước.

Suốt cả ngày, xa bên dưới họ, một dòng suối nhấp nhô đã chảy xuống từ con đèo núi cao đằng sau, lách dòng chảy hẹp giữa những vách núi xanh bóng thông; và giờ qua một cổng đá nó chảy ra rồi đổ vào một khe thung rộng hơn. Đoàn Kỵ Binh đi theo nó; và đột nhiên Hargdal, dải thung lũng Khe Miếu trải ra trước mắt họ, ầm ĩ tiếng nước rơi vào buổi tối. Dòng Tuyết Snawburna trắng xóa được dòng suối nhỏ hơn tiếp sức, cuồn cuộn sủi bọt trên đá cuội, chảy xuống Edoras cùng những ngọn đồi và cánh đồng xanh tươi. Ở xa phía bên phải, ngay đầu thung lũng dài, ngọn Starkhorn hùng vĩ sừng sững trên những thân núi mênh mông mây cuốn; nhưng đỉnh núi nhọn lởm chởm vĩnh viễn phủ trong tuyết trắng, lấp lánh cao tít bên trên thế giới, đằng Đông bắt bóng xanh lam, đằng Tây loang lổ đỏ dưới hoàng hôn.

Merry kinh ngạc ngắm nhìn vùng đất kỳ lạ này, vùng đất cậu đã được nghe kể nhiều câu chuyện suốt dọc đường dài. Đó là một thế giới không có bầu trời, mà tầm mắt cậu, phóng qua những vịnh không khí tăm tối, chỉ thấy những sườn núi mỗi lúc một thêm cao ngất, hết rặng tường đá khổng lồ này đến rặng tường đá khác, và những vách núi dựng đứng tư lự vờn sương. Cậu ngồi một lúc mơ mơ màng màng, lắng nghe tiếng ầm ĩ của nước, tiếng thì thầm của rừng cây tối, tiếng lách cách của sỏi, và cái im lặng mênh mông ủ ê chờ đợi đằng sau mọi âm thanh. Cậu yêu núi non, hoặc đúng hơn cậu đã từng yêu ý nghĩ về những dãy núi trùng trùng điệp điệp ở hậu cảnh những câu chuyện từ xa xôi đâu đó mang về; nhưng giờ cậu muốn oằn xuống dưới sức nặng không chịu nổi của Trung Địa. Cậu muốn trốn khỏi cảm giác khổng lồ này trong một căn phòng yên tĩnh bên ánh lửa.

Cậu rất mệt, bởi mặc dù đi chậm, họ đã đi mà không nghỉ ngơi mấy. Nhiều giờ đồng hồ liền trong suốt gần ba ngày mệt mỏi, cậu xóc lên xóc xuống, qua đèo xuyên thung dài, vượt nhiều con suối. Đôi lúc, khi đường rộng hơn, cậu đi bên cạnh đức vua, không để ý thấy nhiều Kỵ Sĩ mỉm cười khi thấy cả hai bên nhau: chàng Hobbit trên chú ngựa lùn xám bờm xờm, và Chúa đất Rohan trên con tuấn mã trắng. Rồi thì cậu nói chuyện với Théoden, kể cho ông nghe về quê nhà mình và những chuyện người Quận vẫn làm, hoặc nghe ông kể truyền thuyết về đất Mark và những con người hùng cường thuở xa xưa. Nhưng hầu hết thời gian, đặc biệt trong ngày cuối cùng này, Merry đi một mình ngay phía sau nhà vua, không nói gì hết, cố gắng hiểu lối nói trầm vang từ tốn của người Rohan mà cậu nghe thấy những người đi sau sử dụng. Ngôn ngữ ấy dường như chứa rất nhiều từ cậu hiểu, dù được phát âm ngân nga và mạnh mẽ hơn ở Quận, và dù vậy cậu vẫn không thể xâu chuỗi các từ với nhau. Thảng hoặc, một Kỵ Sĩ nào đó lại cất vang giọng ca hào hùng trong trẻo, và Merry cảm thấy như trái tim cậu nhảy nhót theo, dù không hiểu ca từ.

Nhưng dù thế nào cậu vẫn cảm thấy cô đơn, và chưa bao giờ cô đơn hơn lúc này, khi ngày kết thúc. Cậu tự hỏi Pippin đã đi tới đâu nơi miền đất lạ lùng này; và còn chuyện gì sẽ xảy ra với Aragorn, Legolas và Gimli. Rồi đột nhiên như có bàn tay lạnh lẽo chạm vào tim, cậu nghĩ tới Frodo và Sam. “Mình đang quên dần họ!” cậu tự quở trách. “Và họ quan trọng hơn tất cả chúng ta nhiều. Và mình đến đây để giúp họ; nhưng giờ họ hẳn phải ở cách xa đây hàng trăm dặm, nếu vẫn còn sống.” Cậu rùng mình.

* * *

“Cuối cùng cũng đến Hargdal!” Éomer nói. “Hành trình của chúng ta sắp kết thúc rồi.” Họ dừng lại. Lối đường dẫn ra khỏi khe núi hẹp chợt dốc hẳn xuống. Chỉ thấy một thoáng dải thung lũng mênh mông trong ánh chập choạng phía dưới, giống như nhìn qua ô cửa sổ cao. Một tia sáng nhỏ đơn độc lấp lánh bên dòng sông.

“Cuộc hành trình này đã kết thúc, có thể là vậy,” Théoden nói, “nhưng ta vẫn còn phải đi nhiều. Hai đêm trước trăng tròn, và khi trời sáng, ta sẽ phi tới Edoras để hội quân toàn đất Mark.”

“Nhưng nếu người nghe lời khuyên của thần,” Éomer hạ giọng nói, “thì sau đó người hãy trở về đây, cho tới khi chiến tranh kết thúc, dù thắng hay thua.”

Théoden mỉm cười. “Không, con trai ạ, bởi ta sẽ gọi con như vậy, đừng nói những lời ngọt nhạt của Lưỡi Giun vào đôi tai già này!” Ông ngồi thẳng dậy và nhìn lại hàng quân dài mờ dần vào bóng hoàng hôn sau lưng. “Kể từ khi ta lên ngựa về Tây, chỉ vài ngày mà như hàng năm trời đằng đẵng đã trôi qua; nhưng ta sẽ không bao giờ tì lên gậy nữa. Nếu cuộc chiến thất bại, ta lẩn nấp giữa những ngọn đồi thì có ích gì đâu? Và nếu chúng ta chiến thắng, dù ta có ngã xuống khi dùng đến chút sức lực cuối cùng, sao có thể gọi là đau khổ? Nhưng giờ chúng ta sẽ không nói chuyện này nữa. Tối nay, ta sẽ ngủ tại Cứ Điểm Dunharg. Ít nhất thì chúng ta vẫn còn một buổi đêm yên bình. Hãy đi tiếp!”

Trong bóng hoàng hôn tối dần, họ đi xuống thung lũng. Ở đây, dòng Snawburna chảy gần vách phía Tây thung lũng, và không lâu sau, lối mòn dẫn họ tới một khúc cạn nơi dòng nước nông chảy ồn ĩ trên đá cuội. Khúc cạn có người gác. Khi nhà vua đến gần, nhiều người nhảy bật ra khỏi bóng vách đá; và khi nhận ra nhà vua họ kêu lên vui sướng: “Théoden Vương! Théoden Vương! Vua đất Mark đã trở lại rồi!”

Rồi ai đó thổi hồi tù và dài. Tiếng kêu vang vọng trong thung lũng. Những tiếng tù và khác rúc lên trả lời, ánh sáng bừng lên bên kia sông.

Và đột ngột đồng loạt cất cao những tiếng kèn từ phía trên, dường như rền vang từ hốc đá nào đó, nơi hòa quyện chúng làm một và ném trả chúng cuồn cuộn và dồn dập lăn xuống các tường đá.

Vậy là Vua đất Mark thắng trận trở về từ phía Tây, đã tới Dunharg dưới chân Dãy Núi Trắng. Ở đây, ông thấy tất cả lực lượng còn lại của dân tộc mình đã tập hợp đủ; bởi ngay khi tin ông tới truyền ra, các chỉ huy đã phi ngựa đến diện kiến ông ở khúc cạn, mang theo tin từ Gandalf. Dúnhere, thủ lĩnh dân ở Hargdal, đứng hàng đầu.

“Vào bình minh ba ngày trước, thưa chúa thượng,” ông nói, “Scadufax tới Edoras như một làn gió thổi đến từ phương Tây, và Gandalf báo tin về chiến thắng của chúa công cho những trái tim chúng tôi vui sướng. Nhưng ông ấy cũng chuyển lời căn dặn của chúa công là phải đẩy nhanh việc tập hợp đội Kỵ Binh. Và rồi Bóng Ma có cánh ập đến.”

“Bóng Ma có cánh?” Théoden hỏi. “Chúng ta cũng thấy nó nhưng đó là vào đêm khuya trước khi Gandalf ra đi.”

“Có lẽ, thưa chúa công,” Dúnhere nói. “Nhưng cùng là nó, hoặc một con giống nó, một thứ bóng tối bay lượn trong hình dáng con chim khổng lồ, đã bay qua Edoras vào sáng hôm đó, và tất cả mọi người đều run sợ. Bởi nó lượn xuống trên Meduseld, và khi nó xuống thấp, gần sát đầu hồi, tiếng nó kêu làm tim chúng tôi ngừng đập. Rồi chính Gandalf đã khuyên chúng tôi không nên tụ quân trên đất bằng mà tới đây đón chúa công trong thung lũng dưới chân núi. Và ông ấy dặn chúng tôi không thắp đèn hoặc đốt lửa ngoại trừ cho những nhu cầu cần thiết nhất. Chúng tôi đã làm theo. Gandalf đã nói rất uy quyền. Chúng tôi tin rằng đó chính là điều chúa thượng cũng muốn. Ở Hargdal chưa bao giờ thấy bóng những con quái vật này cả.”

“Tốt lắm,” Théoden nói. “Giờ ta sẽ phóng tới Cứ Điểm, và trước khi nghỉ ngơi, ta sẽ gặp các thống chế và chỉ huy. Hãy bảo họ tới chỗ ta càng nhanh càng tốt!”

Con đường giờ dẫn sang phía Đông, cắt ngang thung lũng, ở đó thung chỉ rộng hơn nửa dặm. Những vạt và khóm cỏ lởm chởm rải rác khắp nơi, xám xịt dưới màn đêm đang dần buông xuống, nhưng phía trước, ở đầu kia thung lũng, Merry thấy một vách đá lừng lững, một nhánh chân núi cuối cùng của đỉnh Starkhorn, bị dòng sông xẻ đôi từ rất lâu về trước.

Ở tất cả những nơi bằng phẳng đều có những đoàn người đông đảo tập hợp. Một số dồn lại bên đường, vui mừng hoan hô nhà vua và các kỵ sĩ trở về từ phương Tây; nhưng trải dài về phía xa sau lưng họ còn có những hàng lều trại được dựng lên trật tự, những hàng ngựa buộc vào cọc, nhiều lều trữ vũ khí lớn, và những đống giáo dựng lên tua tủa như thảm cây mới trồng. Lúc này, toàn bãi quân chìm dần vào bóng tối, thế nhưng dù bầu không khí ban đêm lạnh lẽo tràn xuống từ những đỉnh núi cao, không ánh đèn nào sáng lên, không đống lửa nào được thắp. Lính canh mặc áo choàng kín mít đi đi lại lại.

Merry tự hỏi ở đây có bao nhiêu Kỵ Sĩ. Cậu không đoán được số lượng họ trong bóng tối ngày càng dày đặc, nhưng cậu thấy có vẻ đó là một đoàn quân lớn, phải lên tới mấy ngàn người tráng kiện. Trong lúc cậu ngó nghiêng hai bên, đoàn người của nhà vua đã tới chân vách đá lừng lững chắn cạnh phía Đông thung lũng, và ở đó, con đường đột ngột dốc lên, khiến Merry ngước nhìn kinh ngạc. Cậu đang đi trên một con đường không giống bất cứ con đường nào cậu từng thấy, công trình của bàn tay con người từ những năm tháng xa xưa quá cả ký ức trong thơ ca. Đường đi vòng vèo lên mãi, uốn lượn như rắn, cắt vào sườn đá dựng đứng. Dốc như cầu thang, nó ngoặt qua rồi ngoặt lại dẫn lên phía trên. Ngựa có thể đi trên đường, và xe thồ có thể được kéo lên chậm chạp; nhưng không kẻ thù nào có thể đến theo đường đó, trừ phi từ trên trời, nếu nó được phòng thủ từ phía trên. Ở mỗi chỗ ngoặt lại có những khối đá lớn tạc hình người, to lớn và chân tay lóng ngóng, ngồi khoanh chân với đôi cánh tay ngắn mập khoanh trước cái bụng ông địa. Một vài hình khắc đã mất hết đường nét gương mặt dưới sự bào mòn của năm tháng, chỉ còn lại những lỗ mắt tối sẫm vẫn chằm chằm buồn bã nhìn những kẻ đi qua. Các Kỵ Sĩ hầu như không liếc mắt nhìn chúng. Họ gọi chúng là hình nhân Púkel, và không mấy để ý tới chúng: chúng không còn chút kinh hoàng hay quyền năng nào sót lại; nhưng Merry nhìn chúng kinh ngạc và cảm thấy gần như thương hại, khi thấy chúng thêm gần, thê lương trong ánh chạng vạng.

Sau một hồi lâu, cậu ngoảnh lại thấy mình đã lên được khoảng trăm bộ trên thung lũng, nhưng xa phía dưới vẫn lờ mờ thấy dòng Kỵ Binh uốn lượn băng qua khúc cạn và đi hàng một trên con đường tới khu lều trại được chuẩn bị cho họ. Chỉ nhà vua và đội cận vệ đi lên Cứ Điểm.

Cuối cùng, đoàn người của nhà vua tới bờ vách núi thẳng đứng, và con đường đi lên xẻ đôi giữa hai vách đá, lên một quãng dốc ngắn rồi đổ ra một khoảng đất bằng rộng. Người ta gọi nơi này là Firienfeld, một cánh đồng núi phủ cỏ và thạch nam xanh, cao tít phía trên thung lũng sông Snawburna xẻ sâu, nằm ở khúc giao thoa giữa hai khối núi hùng vĩ phía sau: đỉnh Starkhorn phía Nam, và phía Bắc là khối núi Írensaga hình răng cưa; chính giữa, đối diện với các kỵ sĩ, là vách đen đỉnh Dwimorberg, Đỉnh Ma Ám, vụt lên từ những sườn núi dốc phủ đầy những cây thông tối thẫm. Chia đôi cánh đồng núi cao là một hàng đồi những khối đá đứng không hình thù rõ rệt, nhỏ dần vào bóng chạng vạng và biến mất giữa những tán cây. Những ai dám đi theo con đường này rồi sẽ tới rừng đen Dimholt dưới chân đỉnh Dwimorberg, cột đá đầy đe dọa, và bóng tối ngoác miệng trong ô cửa cấm.

Đó chính là Dunharg tăm tối, thành quả của những con người đã bị lãng quên. Tên họ đã mất từ lâu, và không bài ca hay truyền thuyết nào nhắc tới họ. Vì sao họ dựng lên nơi này, làm một thị trấn, một ngôi đền bí mật hay một lăng mộ hoàng gia, không ai ở Rohan có thể trả lời. Ở đây họ đã lao động trong Những Năm Đen Tối, trước khi có con tàu nào cập bến bờ Tây, hay Gondor của người Dúnedain được xây dựng; và giờ thì họ đã biến mất, chỉ còn những hình nhân Púkel là còn lại, vẫn ngồi ở các chỗ ngoặt của con đường.

Merry nhìn hai hàng đá kéo dài: những khối đá mòn và đen đúa; một vài khối nghiêng, một vài khối đổ xuống, một số nứt vỡ; trông chúng giống như hai hàng răng già nua đói ngấu. Cậu tự hỏi chúng có thể là gì, và cậu hy vọng nhà vua sẽ không đi theo chúng vào bóng tối phía trước. Thế rồi cậu thấy có những lều trại cả hai bên hàng đá, nhưng không cái nào dựng gần cụm rừng, trái lại dường như đều tránh đi mà co cụm về phía bờ vách núi. Nửa bên phải trảng Firienfeld rộng hơn, lều trại cũng nhiều hơn; nửa bên trái là một khu trại nhỏ, chính giữa có một nhà lều lớn. Từ phía này, một kỵ sĩ tiến ra chào đón họ, và họ rẽ khỏi con đường.

Khi họ tới gần hơn, Meny thấy kỵ sĩ kia là một người phụ nữ, mái tóc tết dài lấp lánh trong ánh chạng vạng, thế mà nàng đội mũ sắt và trùm giáp tới thắt lưng như một chiến binh, đeo theo kiếm bên sườn.

“Kính mừng Chúa đất Mark!” nàng kêu lên. “Trái tim thần vui sướng khi thấy người trở về.”

“Còn con, Éowyn,” Théoden nói, “mọi chuyện vẫn ổn với con chứ?”

“Tất cả đều ổn,” nàng trả lời; nhưng Merry thấy dường như giọng nàng phản bội nàng, và cậu hẳn sẽ nghĩ nàng vừa khóc, nếu điều đó có thể tin được ở một người có nét mặt nghiêm nghị dường kia. “Tất cả đều ổn. Con đường lên đây thật mệt mỏi đối với người dân của ta, khi đột nhiên phải xa rời ngôi nhà của mình. Cũng có những lời phàn nàn, bởi từ lâu rồi chúng ta chưa bị chiến tranh bắt rời khỏi những cánh đồng xanh; nhưng không hề có rắc rối gì lớn cả. Giờ tất cả đều đã ổn thỏa, như người thấy đó. Và nơi nghỉ của người đã được chuẩn bị rồi; bởi thần được biết tin về người rất đầy đủ, và biết khi nào người tới.”

“Vậy là Aragorn đã tới đây,” Éomer nói. “Anh ấy còn ở đây không?”

“Không, ngài đi rồi,” nàng trả lời, quay mặt đi nhìn về dãy núi tối đen trên nền trời phía Đông và Nam.

“Anh ấy đi đâu vậy?” Éomer hỏi.

“Em không biết,” nàng đáp. “Ngài đến đây vào buổi đêm, và đi vào sáng hôm qua, trước khi Mặt Trời lên qua đỉnh núi. Ngài đã đi rồi.”

“Con buồn khổ, con gái của ta,” Théoden nói. “Chuyện gì đã xảy ra vậy? Nói cho ta biết có phải anh ấy đã nói về con đường đó không?” Ông chỉ theo những hàng đá dần chìm trong bóng tối dẫn về đỉnh Dwimorberg. “Về Lối Người Chết?”

“Vâng, thưa chúa thượng,” Éowyn nói. “Và ngài đã tiến vào bóng tối mà chưa từng ai trở ra. Thần không thể khuyên can được. Ngài đã đi rồi.”

“Vậy là con đường của chúng ta đã chia lìa,” Éomer nói. “Anh ấy đã mất dấu. Chúng ta phải đi tiếp mà không có anh ấy, và hy vọng của chúng ta suy giảm.”

Họ chậm chạp đi qua thảm thạch nam thấp và cỏ vùng cao, không nói gì nữa cho tới khi đến nhà lều của nhà vua. Ở đây, Merry thấy mọi thứ đã sẵn sàng, và thấy mình không bị bỏ quên. Một cái lều nhỏ đã được dựng cho cậu cạnh nơi nghỉ của nhà vua; cậu ngồi một mình trong đó khi con người đi tới đi lui, vào gặp nhà vua và bàn bạc với ông. Buổi đêm kéo đến, những đỉnh núi lấp ló ở phía Tây đội lên vương miện bằng sao, nhưng phương Đông tối và trống trải. Những hàng đá chạy dài từ từ mờ dần không nhìn thấy được, nhưng ở cuối hàng, tối hơn bóng đêm, vẫn mãi thấy cái bóng gù gù mênh mông của đỉnh Dwimorberg.

“Lối Người Chết,” cậu thì thầm. “Lối Người Chết? Tất cả điều này nghĩa là sao vậy? Giờ họ đều đã rời bỏ mình. Họ đều đã đi đến định mệnh nào đó: Gandalf và Pippin tới cuộc chiến ở phía Đông; Sam và Frodo tới Mordor; Sải Chân Dài cùng Legolas và Gimli tới Lối Người Chết. Nhưng rồi cũng sẽ sớm đến lượt mình thôi, mình đoán vậy. Mình tự hỏi tất cả bọn họ đang nói gì với nhau, và đức vua định làm gì. Bởi giờ mình phải tới nơi nào ngài tới.”

Giữa những suy nghĩ ảm đạm này, cậu chợt nhớ rằng mình rất đói, và cậu dậy đi xem có ai khác ở khu trại lạ lùng này cũng thấy đói không. Nhưng đúng lúc ấy tiếng kèn đồng vang lên, và có người tới triệu cậu, hầu cận của đức vua, tới hầu bên bàn ông.

Ở bên trong nhà lều có một khoảng nhỏ ngăn riêng ra nhờ các tấm thảm treo thêu và trải da thú trên mặt đất; bên trong Théoden đang ngồi quanh cái bàn nhỏ cùng Éomer, Éowyn và Dúnhere, chúa thung lũng Hargdal. Merry đứng cạnh ghế đặt chân của nhà vua chờ đợi, cho tới lúc vị vua già thoát khỏi những suy nghĩ trầm tư, quay lại cậu mỉm cười.

“Đến đây, cậu Meriadoc!” ông nói. “Ngươi không phải đứng. Ngươi sẽ ngồi cạnh ta, chừng nào ta còn ở trên đất của mình, và làm khuây khỏa trái tim ta bằng những câu chuyện.”

Người ta dọn chỗ cho chàng Hobbit ở bên tay trái nhà vua, nhưng không ai đòi kể chuyện gì. Thực ra không ai nói chuyện nhiều, và họ ăn uống hầu như trong im lặng, cho tới lúc cuối cùng, thu được đủ can đảm, Meny hỏi câu hỏi cứ luôn hành hạ cậu.

“Đã hai lần rồi, thưa bệ hạ, tôi nghe nhắc đến Lối Người Chết,” cậu hỏi. “Nó là gì thế? Và Sải Chân Dài đâu rồi, ý tôi là Vương tử Aragorn, anh ấy đi đâu?”

Nhà vua thở dài, nhưng không ai trả lời, tới khi cuối cùng Éomer lên tiếng. “Chúng tôi không biết, và trái tim chúng tôi trĩu nặng,” chàng nói. “Nhưng về Lối Người Chết, chính cậu đã bước lên những bước đầu tiên của nó rồi. Không, tôi không nói điềm xấu đâu! Đường chúng ta lên đây là lối tới Cửa Tối, sâu trong rừng Dimholt. Nhưng điều gì nằm bên trong, không ai biết cả.”

“Không ai biết,” Théoden nói: “thế nhưng những truyền thuyết cổ xưa, giờ thì ít khi còn được nhắc đến, từng kể đôi điều về nó. Nếu những truyện kể xa xưa được truyền từ cha sang con trong Gia tộc Eorl là đúng, thì Cửa dưới chân Dwimorberg dẫn tới một lối đi bí mật trong lòng núi đến nơi nào đó đã bị lãng quên. Nhưng không ai từng dám vào tìm kiếm bí mật của nó, kể từ khi Baldor, con trai Brego, đi qua Cửa và không bao giờ còn xuất hiện trước mắt người đời nữa. Người đã lập một lời thề liều lĩnh, trong khi uống cạn sừng rượu ở bữa tiệc Brego tổ chức mừng ngày cất Meduseld, và người không bao giờ tới được chiếc ngai tôn quý thuộc quyền người thừa kế.

“Người ta nói Người Chết từ Những Năm Đen Tối canh gác lối đi, và sẽ không cho người sống nào bước vào những sảnh đường bí mật của họ; nhưng đôi khi người ta thấy chính họ đang lướt qua cửa xuống con đường đá như những cái bóng. Rồi người ở Hargdal vội vàng đóng sập cửa nhà, kéo rèm che cửa sổ mà sợ hãi. Nhưng Người Chết ít khi xuất hiện, chỉ vào thời loạn lạc và chết chóc mà thôi.”

“Còn ở Hargdal đồn đại thế này,” Éowyn thấp giọng nói, “rằng trong những đêm không trăng chỉ cách đây không lâu, một đoàn quân lớn ăn vận kỳ lạ đi qua. Chúng đến từ đâu không ai biết, nhưng chúng đi lên con đường đá và biến mất vào trong đồi, như thể đến một cuộc hẹn.”

“Vậy thì tại sao Aragorn lại đi theo hướng ấy?” Merry hỏi. “Các vị không biết gì giải thích được điều đó à?”

“Trừ phi anh ấy nói với cậu như với một người bạn những lời mà chúng tôi chưa được nghe,” Éomer nói, “thì giờ không ai trên vùng đất người sống biết được mục đích của anh ấy.”

“Ngài đã thay đổi rất nhiều từ khi thần thấy ngài lần đầu trong cung điện của chúa công,” Éowyn nói: “khắc khổ hơn, già dặn hơn. Thần nghĩ ngài như trong cơn mê, giống như kẻ bị Người Chết gọi hồn.”

“Có lẽ anh ta thật sự đã bị gọi hồn,” Théoden nói, “và trái tim mách bảo ta rằng ta sẽ không còn gặp lại anh ta nữa. Nhưng đó là con người có khí chất đế vương với số phận cao quý. Và hãy tìm an ủi trong ý nghĩ này, con gái của ta, vì xem ra con cần an ủi trong nỗi đau buồn dành cho vị khách này. Người ta nói rằng khi dòng giống Eorlingas xuống đây từ phương Bắc và cuối cùng cũng đi ngược dòng Snawburna, tìm kiếm những nơi trú ẩn kiên cố trong khi nguy cấp, Brego và con trai Baldor đã trèo lên Cầu Thang Cứ Điểm và đến trước Cửa Tối. Một ông lão ngồi trên thềm cửa, già nua không thể đoán tuổi tác, xưa đã từng cao lớn và mang khí chất đế vương, nhưng giờ khô héo như một tảng đá lâu đời. Quả thực họ đã nhầm lão là tảng đá, bởi lão không cử động, và không nói lời nào, cho tới khi họ định đi qua lão tiến vào trong. Và rồi một giọng nói cất lên từ lão, như thể cất lên từ mặt đất, và ngạc nhiên thấy, giọng nói ấy dùng ngôn ngữ miền Tây: Cửa vào đã đóng.

“Và họ ngừng bước nhìn sang lão, thấy lão vẫn còn sống; nhưng lão không nhìn họ. Cửa vào đã đóng, giọng lão lại cất lên. Nó được xây bởi những người đã Chết, và Người Chết canh giữ nó, cho tới thời điểm thích hợp. Cửa vào đã đóng.

“Và khi nào thì sẽ tới thời điểm đó? Baldor hỏi. Nhưng người không bao giờ biết được câu trả lời. Bởi ông lão đã tắt thở ngay khi ấy và ngã sấp xuống; và không còn thông tin nào về những người cư ngụ trong dãy núi từ xa xưa còn đến với chúng ta. Nhưng rất có thể cuối cùng thời điểm được tiên báo đã tới, và Aragorn sẽ qua được cửa.”

“Nhưng làm sao người ta phát hiện được có phải thời điểm ấy đã đến hay không, trừ phi dám bước vào Cửa Tối?” Éomer hỏi. “Và con đường đó thần sẽ không đi qua cho dù tất cả lũ quân của Mordor đứng chắn trước thần, dù thần chỉ có một mình và không còn nơi trú ẩn nào khác. Than ôi, cơn mê ấy lại ập lên một người hào hiệp đến vậy trong thời khắc nguy cấp này! Chẳng lẽ những thứ xấu xa ma quỷ phía trên còn chưa đủ mà phải tìm kiếm bên dưới lòng đất hay sao? Chiến tranh đang cận kề.”

Chàng ngừng lời, bởi đúng lúc ấy có tiếng động ở bên ngoài, giọng một người kêu lớn tên Théoden, và tiếng lính canh gặng hỏi.

Lúc này, chỉ huy đội Cận Vệ vén màn ra. “Có người tới đây, thưa chúa công,” anh ta nói, “một Kỵ Sĩ liên lạc từ Gondor. Anh ta mong được diện kiến chúa công ngay lập tức.”

“Cho anh ta vào!” Théoden nói.

Một người đàn ông cao lớn bước vào, và Merry nghẹn lại một tiếng kêu; trong khoảnh khắc cậu thấy dường như Boromir đã sống lại và quay về. Rồi cậu thấy không phải vậy; đây là một người lạ mặt, dù giống Boromir như thể là họ hàng của gã, cao, mắt xám và kiêu hãnh. Anh ta ăn mặc lối kỵ sĩ, áo choáng xám xanh phủ qua áo giáp xích mắt nhỏ; mặt trước mũ sắt có ngôi sao bạc nhỏ. Trong tay anh ta cầm một mũi tên duy nhất, lông đuôi đen và có gai sắt, nhưng mũi sơn đỏ.

Anh ta khuỵu một gối quỳ xuống và dâng mũi tên lên cho Théoden. “Kính chào bệ hạ, Chúa người Rohirrim, bạn của Gondor!” anh nói. “Tôi là Hirgon, kỵ sĩ liên lạc của Denethor, được lệnh chuyển cho bệ hạ tín vật báo chiến tranh này. Gondor đang nguy cấp. Người Rohan đã nhiều lần trợ giúp chúng tôi, nhưng giờ Chúa Denethor mong có được tất cả sức mạnh và tất cả tốc độ của ngài, bởi nếu không, e rằng cuối cùng Gondor sẽ thất thủ.”

“Mũi Tên Đỏ!” Théoden kêu lên, cầm lấy nó, vẻ như một người nhận được lời triệu tập đã mong đợi từ lâu, nhưng lại sợ khi nó tới. Tay ông run rẩy. “Mũi Tên Đỏ đã không xuất hiện trên đất Mark suốt những năm tháng trị vì của ta! Thật sự đã tới nước này sao? Và Chúa Denethor nghĩ rằng tất cả sức mạnh và tất cả tốc độ của ta sẽ được bao nhiêu?”

“Điều đó ngài hiểu rõ hơn ai hết, thưa bệ hạ,” Hirgon nói. “Nhưng chắc hẳn không còn lâu nữa Minas Tirith sẽ bị bao vây, và trừ phi ngài có sức mạnh đủ phá vòng vây hãm của rất nhiều lực Iượng, Chúa Denethor lệnh cho tôi thưa với bệ hạ, người phán đoán rằng tốt hơn hết những tráng sĩ Rohirrim hùng mạnh hãy ở bên trong tường thành của người, hơn là ở bên ngoài.”

“Nhưng ngài hẳn biết rằng dân tộc chúng ta thường chiến đấu trên lưng ngựa và trên đất rộng, người của chúng ta sống rải rác và sẽ cần thời gian mới tập hợp được các Kỵ Sĩ của chúng ta. Hirgon, có phải Chúa thành Minas Tirith biết nhiều hơn điều ngài nói trong thông điệp của mình không? Bởi chúng ta cũng đã lâm vào chiến tranh, như anh đã thấy đấy, và anh đâu có thấy chúng ta chưa chuẩn bị. Gandalf Áo Xám đã ở đây với chúng ta, và ngay giữa lúc này, chúng ta đang hội quân để đón đầu cuộc chiến ở phía Đông.”

“Chúa Denethor biết hoặc phán đoán ra sao về tất cả những điều này, tôi không biết được,” Hirgon trả lời. “Nhưng tình thế của chúng tôi thật sự khẩn cấp. Quốc quản chúng tôi không ra lệnh cho bệ hạ, người chỉ khẩn cầu bệ hạ nhớ tới tình bằng hữu lâu đời và những lời ước xa xưa, và làm tất cả những điều có thể, vì chính đất nước của ngài. Chúng tôi được báo rằng nhiều vị vua đã đến từ phía Đông đầu quân dưới tay Mordor. Từ phía Bắc tới đồng Dagorlad, đã có những trận giao tranh nhỏ và tin đồn về chiến tranh. Ở phía Nam, những người Haradrim đang hành quân, và nỗi sợ hãi bao trùm khắp những miền duyên hải, vì vậy chúng tôi không mong được nhiều trợ giúp từ phía đó. Xin hãy nhanh lên! Bởi chính trước tường thành của Minas Tirith là nơi định mệnh của thời đại chúng ta sẽ được quyết định, và nếu cơn triều không bị chặn tại đó, nó sẽ tràn tới tất cả những cánh đồng phì nhiêu của Rohan, và thậm chí ngay cả Cứ Điểm miền núi non này cũng sẽ không thể trở thành nơi ẩn náu.”

“Những tin tức hắc ám,” Théoden nói, “tuy không phải hoàn toàn không dự đoán được. Nhưng hãy nói với Denethor rằng ngay cả nếu Rohan không cảm thấy hiểm họa, chúng ta cũng sẽ đến trợ giúp ngài. Nhưng chúng ta đã chịu nhiều tổn thất trong những trận chiến với tên phản bội Saruman, và chúng ta cũng vẫn phải lo cho biên giới phía Bắc và phía Đông, như chính những tin tức của ngài cho thấy. Giờ có vẻ quyền năng của Chúa Tể Hắc Ám hùng mạnh đến mức dù hắn tung quân đủ mạnh để kiềm tỏa chúng ta trong trận chiến trước Kinh Thành, hắn vẫn có thể giáng đòn tấn công mạnh mẽ vượt Sông Cả cách xa Cổng Hai Vua.

“Nhưng chúng ta sẽ không bàn bạc những lời dè dặt nữa. Chúng ta sẽ đến. Cuộc khởi binh đã được ấn định vào ngày mai. Khi tất cả được thu xếp, chúng ta sẽ lên đường. Ta đã từng có thể cử đi mười ngàn ngọn giáo phi qua đồng bằng để gieo tai vạ cho kẻ thủ của các anh. Giờ ta sợ số lượng sẽ ít hơn; bởi ta sẽ không bỏ lại thành trì của mình không ai bảo vệ. Nhưng ít nhất sáu ngàn quân sẽ đi theo ta. Hãy nói với Denethor rằng vào thời khắc này, đích thân Vua đất Mark sẽ phi ngựa đến vương quốc Gondor dù cho có thể ông ta sẽ không quay trở về nữa. Nhưng đó là một chặng đường dài, người và ngựa đều phải còn sức chiến đấu khi đến nơi. Ước tính một tuần kể từ sáng mai, anh sẽ nghe thấy tiếng Hậu Duệ Eorl đến từ phía Bắc.”

“Một tuần!” Hirgon kêu lên. “Nếu phải như vậy thì đành như vậy. Nhưng bảy ngày nữa, bệ hạ có lẽ sẽ chỉ thấy những bức tường thành đổ nát, trừ phi có thêm sự trợ giúp bất ngờ mà chúng tôi chưa đoán được. Dù sao, ít nhất ngài có thể quấy phá lũ Orc và bọn Ngăm Đen đang dở tiệc ăn mừng trong tòa Tháp Trắng.”

“Ít nhất chúng ta cũng sẽ làm như vậy,” Théoden nói. “Nhưng chính ta cũng mới trở về từ chiến trận cùng một chuyến đi dài, và giờ ta sẽ nghỉ. Hãy lưu lại đây đêm nay. Rồi anh có thể chứng kiến cuộc hội quân Rohan và trở về vui vẻ hơn vì cảnh đó, và nhanh hơn vì được nghỉ ngơi. Các mưu tính vẫn minh mẫn hơn vào buổi sáng, và đêm làm thay đổi nhiều suy nghĩ.”

Nói xong, nhà vua đứng dậy, và họ đều đứng lên. “Giờ mỗi người hãy trở về nghỉ đi,” ông nói, “và ngủ ngon giấc. Còn ngươi, cậu Meriadoc, ta không cần ngươi vào đêm nay nữa. Nhưng hãy sẵn sàng đợi ta triệu tập ngay khi Mặt Trời lên.”

“Tôi sẽ sẵn sàng,” Merry nói, “kể cả dù bệ hạ lệnh cho tôi cùng đi với người lên Lối Người Chết.”

“Đừng nói gở!” nhà vua nói. “Bởi có thể có nhiều con đường ngoài đường đó cũng mang cái tên này. Nhưng ta không nói ta sẽ lệnh cho ngươi cùng đi với ta trên bất cứ con đường nào. Ngủ ngon!”

“Mình sẽ không bị bỏ lại, chờ gọi đến chỉ khi nào người ta trở về!” Merry nói. “Mình sẽ không bị bỏ lại, không đâu.” Lặp đi lặp lại những lời đó với mình, cuối cùng cậu cũng thiếp ngủ trong lều.

Cậu được một người lay mình đánh thức. “Dậy đi, dậy đi, cậu Holbytla!” anh ta kêu lên; và rốt cuộc Merry rời khỏi những giấc mơ sâu và giật mình ngồi dậy. Trời vẫn còn rất tối mà, cậu nghĩ.

“Có chuyện gì thế?” cậu hỏi.

“Đức vua cho đòi anh.”

“Nhưng Mặt Trời chưa lên, vẫn chưa mà,” Merry nói.

“Không, và sẽ không lên ngày hôm nay, cậu Holbytla ạ. Không bao giờ nữa, dưới đám mây này người ta dễ nghĩ như vậy đấy. Nhưng dù vậy, thời gian không dừng lại, dù Mặt Trời có mất. Nhanh lên!”

Khoác vội quần áo, Merry nhìn ra ngoài. Thế giới tối mờ. Ngay cả không khí cũng như ám nâu, tất cả mọi thứ đều xám tối và không hắt bóng; yên lặng nặng nề. Không thấy bóng dáng đám mây nào, trừ ở rất xa về phía Tây, nơi những ngón tay xa nhất của bóng tối dày đặc vẫn đang trườn về phía trước, để một chút ánh sáng lọt qua. Thẳng trên đầu là một vòm bóng đêm nặng nề, tối sẫm và không có đường nét, ánh sáng dường như đang tắt dần thay vì hửng lên.

Merry thấy nhiều người đang đứng, ngước lên thì thầm; gương mặt ai cũng cau có và buồn bã, và một vài người sợ hãi. Với trái tim trĩu nặng, cậu tới chỗ nhà vua. Hirgon, kỵ sĩ Gondor đã ở đó trước cậu, và cạnh anh ta lúc này còn một người đàn ông nữa, cũng giống như anh ta và ăn mặc tương tự, nhưng thấp và bé người hơn. Khi Merry bước vào, người này đang nói chuyện với nhà vua.

“Nó đến từ Mordor, thưa bệ hạ,” anh ta nói. “Nó bắt đầu từ đêm qua vào lúc hoàng hôn. Từ những ngọn đồi ở Eastfold vương quốc của bệ hạ, tôi thấy nó dâng lên và trườn qua bầu trời, và cả đêm trên đường tôi phóng đi, nó đuổi theo phía sau nuốt chửng những vì sao. Giờ đám mây khổng lồ này đang lơ lửng trên toàn bộ miền đất từ đây tới Dãy Núi Bóng Đêm; và nó đang dày thêm. Chiến tranh đã bắt đầu rồi.”

Nhà vua yên lặng hồi lâu. Cuối cùng ông nói. “Vậy là cuối cùng chúng ta cũng tới nước này,” ông nói: “trận đại chiến trong thời đại của chúng ta, sẽ khiến nhiều thứ biến mất. Nhưng ít nhất thì cũng không cần ẩn náu nữa. Chúng ta sẽ phóng đi trên đường thẳng và đường rộng, với tất cả tốc độ có thể đạt được. Cuộc hội quân sẽ được bắt đầu ngay lập tức, và sẽ không đợi ai nấn ná. Anh đã chuẩn bị đủ đồ dự trữ ở Minas Tirith chưa? Bởi nếu giờ chúng ta phải lao đi nhanh nhất, thì chúng ta phải đi nhẹ nhàng, mang thức ăn và nước uống chỉ đủ đưa chúng ta vào cuộc chiến.”

“Chúng tôi đã chuẩn bị rất nhiều từ lâu rồi,” Hirgon trả lời. “Giờ xin hãy đi nhanh và nhẹ nhất có thể!”

“Vậy hãy gọi lính hiệu lệnh đi Éomer,” Théoden nói. “Gọi đội Kỵ Binh vào hàng ngũ!”

Éomer đi ra, rồi tiếng kèn đồng vang lên trong Cứ Điểm, và được nhiều tiếng kèn khác trả lời từ phía dưới; nhưng tiếng kèn không còn trong trẻo và gan dạ như khi Merry nghe thấy đêm hôm trước. Chúng nghe đục và the thé trong bầu không khí nặng nề, chói tai như điềm gở.

* * *

Nhà vua quay sang Merry. “Ta sắp bước vào cuộc chiến, cậu Meriadoc,” ông nói. “Không bao lâu nữa ta sẽ lên đường. Ta giải phóng cho ngươi khỏi bổn phận phụng sự ta, nhưng không phải là chấm dứt tình bạn của ta. Ngươi sẽ chờ ở đây, và nếu muốn, ngươi sẽ phụng sự Công Chúa Éowyn, người sẽ cai trị thần dân thay cho ta.”

“Nhưng, nhưng, thưa bệ hạ,” Merry nói lắp, “tôi đã dâng lên bệ hạ thanh kiếm của tôi. Tôi không muốn phải rời khỏi bệ hạ như thế này, Théoden Vương. Và tất cả bạn bè tôi đều đã bước vào cuộc chiến, tôi sẽ cảm thấy thật xấu hổ nếu ở lại đằng sau.”

“Nhưng chúng ta cưỡi trên những con ngựa cao và nhanh,” Théoden nói; “và dù có trái tim đáng quý, ngươi không thể cưỡi trên những con ngựa như vậy.”

“Vậy hãy buộc tôi lên lưng một con, hoặc treo tôi vào bàn đạp ngựa, hoặc thế nào cũng được,” Merry nói. “Đó là một chặng đường dài, nhưng tôi sẽ chạy, nếu tôi không thể cưỡi ngựa, kế cả dù tôi đi mòn cả bàn chân và đến trễ hàng tuần lễ.”

Théoden mỉm cười. “Thế thì thà ta để ngươi cưỡi cùng ta trên lưng Snawmana,” ông nói. “Nhưng ít nhất ngươi sẽ đi cùng ta tới Edoras và nhìn thấy Meduseld, bởi ta sẽ đi theo đường đó. Tạm thời Stybba vẫn có thể chở ngươi: cuộc phi nước đại còn chưa bắt đầu cho đến khi chúng ta tới đồng bằng.”

Rồi Éowyn đứng dậy. “Đi nào, Meriadoc!” nàng nói. “Tôi sẽ cho cậu xem quân trang mà tôi chuẩn bị cho cậu.” Họ cùng nhau ra ngoài. “Đây là yêu cầu duy nhất của Aragorn đối với tôi,” Éowyn nói, trong khi họ đi qua các túp lều, “rằng phải trang bị cho cậu vào cuộc chiến. Tôi đã cố gắng thực hiện hết sức có thể. Bởi trái tim tôi mách bảo rằng cậu sẽ cần những đồ quân trang đó.”

Giờ nàng dẫn Merry tới một ngôi lều giữa khu ở dành cho đội cận vệ của nhà vua, và ở đó, người phụ trách vũ khí mang ra cho nàng cái mũ sắt nhỏ, một cái khiên tròn và những quân trang khác.

“Chúng tôi không có áo giáp nào vừa được cậu,” Éowyn nói, “cũng không có thời gian để rèn một cái; nhưng ở đây cũng có áo da chắc, thắt lưng và một con dao. Kiếm thì cậu đã có rồi.”

Merry cúi đầu, và công chúa đưa cho cậu cái khiên, giống như chiếc khiên da được trao cho Gimli, trên có biểu trưng con ngựa trắng. “Cầm lấy tất cả những thứ này đi,” nàng nói, “và cầu cho phúc lành đến với chúng! Giờ hãy bảo trọng, cậu Meriadoc! Nhưng chúng ta có thể sẽ còn gặp lại nhau, cậu và tôi.”

Vậy là giữa bóng tối ngày càng dày đặc, Vua đất Mark chuẩn bị lãnh đạo tất cả các Kỵ Sĩ đi lên con đường về phía Đông. Những trái tim trĩu nặng và nhiều người run sợ trong bóng tối. Nhưng họ là một dân tộc kiên cường, trung thành với đức Vua, và không nghe thấy nhiều tiếng khóc than hoặc tiếng thì thầm, kể cả trong khu trại Cứ Điểm dành cho những người chạy nạn khỏi Edoras, phụ nữ, trẻ em và người già. Định mệnh lơ lửng trên đầu họ, nhưng họ im lặng đối mặt với nó.

Hai giờ nhanh chóng trôi qua, và lúc này nhà vua ngồi trên con ngựa trắng, lấp lánh trong ánh sáng lờ mờ. Ông trông cao và kiêu hãnh, dù mái tóc bên dưới mũ trụ bay tung như tuyết, và nhiều người kinh ngạc nhìn ông, phấn chấn hơn khi thấy ông không khom lưng, và không sợ hãi.

Tại khu đất bằng rộng lớn bên cạnh dòng sông ồn ào, các kỵ sĩ xếp đội ngũ thành nhiều quân đoàn, gần năm ngàn rưởi Kỵ Sĩ vũ trang đầy đủ, và hàng trăm người khác trên những con ngựa còn lại, chất nhẹ hơn. Một tiếng kèn hiệu lệnh duy nhất vang lên. Nhà vua đưa tay lên, và rồi đoàn quân đất Mark im lặng di chuyển. Đi trước là mười hai người trong số gia binh của nhà vua, những Kỵ Sĩ nổi danh. Rồi tiếp tục tới nhà vua, Éomer đi bên phải. Ông đã tạm biệt Éowyn ở trên Cứ Điểm, và ký ức ấy làm ông buồn khổ; nhưng giờ ông tập trung vào con đường phía trước. Đằng sau ông, Merry cưỡi con Stybba cùng hai lính liên lạc Gondor, và sau đó lại là mười hai người gia binh của nhà vua nữa. Họ đi qua hàng dài quân lính đang chờ đợi, gương mặt nghiêm trang không biểu cảm. Nhưng khi họ đi gần đến cuối hàng, một người đưa mắt lên liếc chàng Hobbit sắc bén. Một người trẻ tuổi, Merry nghĩ khi đáp lại cái nhìn đó, thấp và thon thả hơn hầu hết những người khác. Cậu thấy tia sáng trong đôi mắt xám trong trẻo ấy, và rồi cậu rùng mình, bởi đột nhiên nhận ra đó là gương mặt của một người không còn hy vọng, đi tìm cái chết.

Dọc theo con đường xám, họ đi bên dòng Snawburna vẫn ầm ầm chảy trên lòng đá cuội; qua các làng Underharg Dưới Miếu và Upburna Đầu Nguồn, nơi nhiều gương mặt phụ nữ buồn bã nhìn ra từ những ô cửa tối sầm; và không đệm tiếng tù và, đàn hạc hay tiếng người ca hát, cuộc hành quân vĩ đại về phương Đông bắt đầu, mà sau này, những bài ca Rohan rồi sẽ cất lên ngợi ca suốt nhiều thế hệ.

Khởi đi từ Dunharg tăm tối trong buổi mai tờ mờ
dẫn theo kiếm đồng cùng tướng soái người con trai Thengel:

Người phi về đến Edoras, cung điện xưa tổ tông
bao thế hệ chủ nhân đất Mark giờ phủ trong mù sương;
lớp lớp gỗ cao bọc vàng dát nay khoác màu âm u.

Lưu tình người nhủ câu giã biệt cùng muôn dân tự do,
cùng ngai tôn quý cùng vuông bếp, cùng chốn xưa linh thiêng
mấy thuở từng quây quần yến tiệc, thời ánh ngày chưa tan.

Hùng dũng này đức vua xung trận, hãi sợ gạt đằng sau,
đằng trước dẫn đầu là số phận. Lòng trung xin vâng theo;
tự cổ còn truyền lời ước hẹn, đời lại đời vẹn toàn.

Hùng dũng này Théoden xung trận. Năm ngày năm đêm tròn
đoàn kỵ mã Eorlingas vũ bão phi về Đông
vượt Folde lại băng qua Fenmark qua rừng Firionholt,
sáu ngàn ngọn giáo từ đất Mark tới miền Sunnlending,
oai hùng Mundburg tòa bạch tháp dưới chân Mindolluin,
kinh thành trải mấy đời Vua biển đế đô vương quốc Nam
giữa vòng địch hãm đương rên xiết, lửa rùng rùng vây quanh.

Khẩn trương định mệnh dồn chân ngựa. Bóng tối ôm vào lòng
cả đoàn chiến sĩ cùng chiến mã; nhịp vó khua xa dần
tới kỳ mất hút vào lặng lẽ: ấy chuyện xưa còn truyền.

Đúng là nhà vua đã tới Edoras trong bóng tối ngày càng dày đặc, mặc dù lúc đó là giữa buổi trưa. Tại đây ông chỉ dừng lại một lúc, bổ sung quân lực thêm chừng sáu mươi Kỵ Sĩ đến muộn lễ khởi binh. Sau khi ăn xong, ông lại chuẩn bị lên đường, và hiền từ chào tạm biệt anh chàng hầu cận. Nhưng Merry lần cuối cùng cầu xin không bị tách khỏi ông.

“Đây không phải là cuộc hành trình dành cho giống ngựa như Stybba, ta đã nói với ngươi rồi,” Théoden nói. “Và trong trận chiến mà chúng ta sắp bước vào trên những cánh đồng Gondor, ngươi sẽ làm gì, cậu Meriadoc, dù ngươi đúng là kiếm đồng của ta, và mang trái tim lớn lao hơn vóc dáng?”

“Về điều đó, ai có thể nói được?” Merry trả lời. “Nhưng tại sao, thưa bệ hạ, tại sao người nhận tôi làm kiếm đồng, nếu không phải để luôn ở bên người? Và tôi sẽ không chịu để những bài ca nhắc tới mình là kẻ luôn bị bỏ lại!”

“Ta nhận ngươi để bảo vệ an toàn cho ngươi,” Théoden trả lời; “và cũng để ngươi làm theo những gì ta ra lệnh. Không Kỵ Sĩ nào của ta có thể chở theo ngươi. Nếu trận chiến đến trước những cánh cổng của ta, có thể những ca công sẽ hát về các chiến công của ngươi; nhưng đây là cả trăm linh hai lý tới Mundburg nơi Denethor làm chúa. Ta sẽ không nói gì thêm nữa.”

Merry cúi mình chào và buồn rầu bước ra, chằm chằm nhìn những hàng kỵ sĩ. Các đoàn quân đã chuẩn bị lên đường: họ siết chặt đai cương, kiểm tra yên cương, vuốt ve những chú ngựa, một vài người bất an liếc lên bầu trời sà thấp. Không ai nhận thấy một Kỵ Sĩ bước đến nói thầm vào tai chàng Hobbit.

“Khi ý chí không mềm yếu, lối đường sẽ mở ra, chúng tôi vẫn nói như vậy,” người đó thì thầm; “và tôi đã thấy như vậy.” Merry ngước lên và nhận ra chàng Kỵ Sĩ trẻ cậu đã chú ý vào buổi sáng. “Cậu muốn tới nơi nào Chúa đất Mark tới; tôi thấy điều đó trên gương mặt cậu.”

“Tôi muốn thế,” Merry nói.

“Vậy cậu sẽ đi với tôi,” chàng Kỵ Sĩ nói. “Tôi sẽ chở cậu ngồi đằng trước, dưới áo choàng của tôi cho tới khi chúng ta đi xa, và bóng tối này dày đặc hơn nữa. Thiện ý như vậy không nên bị từ chối. Đừng nói gì với ai nữa, mà đi thôi!”

“Thật cảm ơn ngài!” Merry kêu lên. “Cảm ơn ngài, dù tôi không biết tên ngài.”

“Cậu không biết sao?” chàng Kỵ Sĩ nhẹ nhàng nói. “Vậy hãy gọi tôi là Dernhelm.”

Vậy là khi nhà vua lên đường, chàng Hobbit Meriadoc ngồi trước ngựa Dernhelm, và con tuấn mã Windfola màu xám không ngần ngại gì gánh nặng này; bởi Dernhelm nhẹ hơn nhiều người đàn ông khác, dù vóc dáng dẻo dai và chắc nịch.

Họ phi mãi vào bóng tối. Tại những bụi liễu nơi dòng Snawburna chảy vào Luồng Ent, mười hai lý về phía Đông Edoras, họ dựng trại đêm đó. Và rồi lại khởi hành đi qua Folde, và qua Fenmark, nơi bên phải họ, những cây sồi cao ngất mọc dày ven chân vệt đồi dưới bóng ngọn Halifirien tối sẫm ở biên giới Gondor; nhưng bên trái tận đằng xa, sương mù kéo dày đặc trên những đầm lầy được cửa sông Luồng Ent nuôi dưỡng. Và trên đường họ lao đi, tin đồn đến nơi báo về chiến sự phương Bắc. Những Kỵ Sĩ đơn độc phi như gió cuốn, mang tin về kẻ thù tấn công biên giới phía Đông của họ, về những quân đoàn Orc tiến vào Thảo Nguyên Rohan.

“Phi đi! Phi đi!” Éomer kêu lên. “Đã quá muộn để quay sang hướng khác. Đầm lầy Entwasc phải bảo vệ bên sườn chúng ta. Giờ chúng ta cần tốc độ. Phi đi!”

Và như vậy, Vua Théoden rời khỏi vương quốc của mình, và từng dặm từng dặm đường ngoằn ngoèo trôi qua, những ngọn đồi hiệu lướt qua họ: Calenhad, Min-Rimmon, Erelas, Nardol. Nhưng lửa trên đồi đã bị dập hết. Tất cả các miền đất đều xám xịt và yên lặng; và bóng tối mỗi lúc thêm nặng trĩu đằng trước họ, và hy vọng thêm tàn lụi trong mỗi trái tim.

CHƯƠNG IV CUỘC VÂY HÃM GONDOR

Pippin được Gandalf gọi dậy. Nến thắp trong phòng họ, bởi tràn vào từ cửa sổ chỉ có ánh sáng tù mù; không gian nặng nề như có cơn giông tố sắp kéo đến.

“Mấy giờ rồi?” Pippin ngáp.

“Đã qua giờ thứ hai,” Gandalf trả lời. “Đến lúc dậy và ăn mặc chỉnh tề rồi. Ngươi được Chúa Thành triệu tập để thông báo về nhiệm vụ mới của ngươi.”

“Và ngài sẽ cho cháu bữa sáng chứ?”

“Không! Ta đã cho ngươi rồi: đó là tất cả những gì ngươi được ăn cho đến trưa. Thức ăn giờ được phân phát theo lệnh.”

Pippin rầu rĩ nhìn ổ bánh mì nhỏ và lát bơ (cậu nghĩ) rất không đủ đặt trước mặt, cạnh một tách sữa loãng. “Tại sao ông lại mang cháu tới đây?” cậu hỏi.

“Ngươi biết rõ rồi,” Gandalf nói. “Để ngươi khỏi làm những trò quậy phá; và nếu ngươi không thích ở đây, hãy nhớ rằng ngươi đã tự rước điều này vào thân.” Pippin không nói gì nữa.

Không lâu sau, cậu đã lại đi bên Gandalf theo dải hành lang lạnh lẽo tới cánh cửa Đại Sảnh Tháp. Bên trong, Denethor ngồi trong bóng tối xám xịt, cứ y như con nhện già kiên nhẫn, Pippin nghĩ; ông ta dường như chưa hề di chuyển từ ngày hôm qua. Ông ta làm hiệu mời Gandalf ngồi xuống, nhưng Pippin bị bỏ đứng một hồi lâu. Rồi sau ông già cũng quay sang cậu:

“Chà, cậu Peregrin, ta hy vọng ngươi đã sử dụng ngày hôm qua có ích theo ý mình? Dù ta đoán chắc bàn ăn ở thành phố này trống rỗng hơn ngươi ao ước.”

Pippin có cảm giác không thoải mái rằng hầu hết những điều cậu nói hoặc làm đã đến tai vị Chúa Thành bằng cách nào đó, và ngay cả ý nghĩ của cậu cũng bị đoán ra phần lớn. Cậu không trả lời.

“Ngươi có thể làm gì để phụng sự ta?”

“Tôi tưởng, thưa Quốc Quản, ngài sẽ cho tôi biết bổn phận của mình.”

“Ta sẽ làm vậy, khi ta biết được ngươi phù hợp làm gì,” Denethor nói. “Nhưng điều đó ta sẽ biết được sớm nhất, có lẽ vậy, nếu ta giữ ngươi bên cạnh ta. Hầu cận trong cung ta đã van xin được ra trấn đồn ngoài, nên ngươi sẽ thay vị trí đó trong một thời gian. Ngươi sẽ đứng chầu bên ta, chạy liên lạc, và nói chuyện với ta, nếu chiến tranh và hội nghị cho ta chút xả hơi nào. Ngươi biết hát chứ?”

“Vâng,” Pippin đáp. “Cũng hay, vâng, hay so với đồng bào của tôi. Nhưng chúng tôi không có bài hát nào phù hợp cho sảnh đường lớn và trong thời nguy cấp, thưa Quốc Quản. Chúng tôi ít khi hát về thứ gì tồi tệ hơn mưa gió. Và hầu hết các bài hát đều nói về những gì khiến chúng tôi cười; hoặc về thức ăn và đồ uống, dĩ nhiên.”

“Và tại sao những bài hát đó lại không phù hợp cho những sảnh đường của ta, hoặc vào những thời điểm như thế này? Chúng ta, những người đã sống lâu dưới Bóng Tối chắc chắn cũng được nghe tiếng vọng từ miền đất không bị nó quấy nhiễu chứ? Rồi chúng ta có thể cảm thấy sự canh phòng của mình không vô ích, cho dù có thể chỉ được nhận lại sự vô ơn.”

Trái tim Pippin chùng xuống. Cậu không khoái ý nghĩ phải hát bất cứ bài hát Quận nào cho ông Chúa Minas Tirith, chắc chắn không phải những bài hát đùa cợt mà cậu thuộc nhất; chúng có vẻ quá, chà, quá nhà quê cho những dịp như thế này. Dù sao hiện tại cậu cũng được tạm tha chuyện đó. Cậu không bị yêu cầu hát. Denethor quay sang Gandalf, hỏi chuyện về người Rohan và chính sách của họ, và địa vị của Éomer, cháu ruột nhà vua. Pippin ngạc nhiên trước lượng thông tin mà vị Quốc Quản biết về một dân tộc sống cách xa mình như vậy, dù hẳn đã nhiều năm trôi qua rồi, cậu nghĩ, kể từ lần cuối Denethor thân chinh đi xa.

Tiếp đó Denethor phẩy tay ra hiệu cho Pippin lui ra. “Hãy tới kho vũ khí Hoàng Thành,” ông ta nói, “lãnh chế phục và quản trang của Tháp. Chúng đã được chuẩn bị xong. Lệnh đã ban vào ngày hôm qua. Hãy quay lại đây khi ngươi đã ăn mặc tề chỉnh!”

Việc đúng như ông đã nói; và chẳng mấy chốc Pippin đã khoác lên mình những y phục kỳ lạ, tất cả đều màu đen và bạc. Cậu có một chiếc áo giáp xích dài nhỏ, vòng xích bằng sắt, quả vậy, nhưng đen nhánh như huyền; và mũ trụ chóp cao với những cánh quạ nhỏ ở hai bên, khảm ngôi sao bạc ở chính giữa vành mũ. Khoác ngoài áo giáp là một chiếc áo trùm đen, nhưng thêu biểu tượng Cây Trắng trên ngực bằng chỉ bạc. Quần áo cũ của cậu bị gấp lại và mang đi, nhưng câu được cho phép giữ lại cái áo choàng Lórien xám, dù không được mặc khi đang làm nhiệm vụ. Cậu lúc này trông đích thực là Ernil I Pheriannath, Hoàng tử người Tí Hon, như người ta gọi cậu; nhưng cậu cảm thấy không yên. Và bóng tối bắt đầu đè nặng lên tinh thần cậu.

Cả ngày đều tối nhờ nhờ. Từ buổi bình minh thiếu vắng mặt trời tới buổi chiều, bóng tối nặng nề càng mù mịt hơn, và mọi trái tim trong Kinh Thành đều như bị bóp nghẹt. Trên cao, một đám mây lớn chậm chạp trôi về phía Tây từ Vùng Đất Đen, ngốn ngấu ánh sáng, nương trên ngọn gió chiến tranh; nhưng ở dưới, bầu không khí ngưng đọng và lặng ngắt, như thể tất cả Thung Lũng Anduin đang chờ đợi những đợt đầu tiên của cơn bão hủy diệt.

Khoảng giờ thứ mười một, cuối cùng cũng được tạm dừng nghĩa vụ một lát, Pippin ra ngoài đi tìm thức ăn đồ uống để an ủi trái tim nặng nề và khiến nhiệm vụ hầu cận còn chịu đựng được. Trong quán ăn tập thể, cậu lại gặp Beregond vừa trở về từ chuyến đi qua đồng Pelennor tới những Tháp canh trên bờ Đường Cao. Họ cùng nhau đi tới bên tường thành; bởi Pippin cảm thấy tù túng khi ở trong nhà và ngột ngạt ngay cả trên Hoàng Thành cao. Giờ họ lại ngồi cạnh nhau tại lỗ châu mai trông về phía Đông, nơi họ đã ăn uống và nói chuyện ngày hôm trước.

Đã tới giờ hoàng hôn, nhưng màn tối trên đầu giờ đã trải dài về phương Tây, và chỉ khi cuối cùng cũng chìm xuống Đại Dương, vầng Măt Trời mới thoát được ra một tia sáng từ biệt ngắn ngủi trước khi đêm xuống, chính là lúc Frodo thấy nó ở Ngã Tư đường, chạm xuống đầu vị vua lâm nạn. Nhưng những cánh đồng Pelennor, dưới bóng tối đỉnh Mindolluin, thì không được tia sáng nào: chúng nằm nâu xỉn ảm đạm.

Pippin cảm thấy dường như hàng năm trời đã trôi qua kể từ khi cậu ngồi ở đó lần trước, vào thời kỳ nào đó gần như đã bị lãng quên, khi cậu vẫn còn là một người Hobbit, một người lãng du vô tư lự, hầu như không bị ảnh hưởng bởi những hiểm nguy đã trải qua. Giờ cậu là một người lính nhỏ bé trong một thành phố đang chuẩn bị đương đầu với cuộc tấn công dữ dội, ăn mặc theo phong cách kiêu hãnh nhưng thâm trầm của Tháp Canh.

Vào khoảng thời gian khác, ở nơi chốn khác, Pippin hẳn đã cảm thấy hài lòng với nhung phục mới của mình, nhưng giờ cậu biết điều cậu đang tham gia chẳng phải chơi đùa; cậu đích thực là bầy tôi của người chủ nhân khắc nghiệt trong hiểm nguy tàn khốc nhất. Cái áo giáp dài rất vướng víu, và mũ trụ nặng trịch trên đầu cậu. Áo choàng đã bị vứt sang bên cạnh trên ghế. Cậu dứt ánh mắt mệt mỏi khỏi những cánh đồng đang chìm vào bóng tối và ngáp, rồi cậu thở dài.

“Ngày hôm nay cậu rất mệt mỏi phải không?” Beregond hỏi.

“Vâng,” Pippin nói, “rất mệt mỏi: mệt mỏi với cảnh ngồi rồi và chờ đợi. Tôi đã gõ gót chân trước cửa phòng của chủ nhân tôi trong nhiều giờ chậm chạp, trong khi ngài thảo luận với Gandalf, Hoàng thân và những vị tai to mặt lớn khác. Và cậu Beregond ạ, tôi không quen ôm cái bụng mốc meo chầu chực bên người khác trong khi họ ăn uống. Đó là thử thách ghê gớm với người Hobbit. Chắc chắn anh sẽ nghĩ tôi nên cảm nhận vinh dự dành cho tôi một cách sâu sắc hơn. Nhưng thứ vinh dự kiểu đó thì hay ho gì chứ? Thực vậy, ngay cả thức ăn hay đồ uống thì cũng có tốt đẹp gì đâu dưới bóng tối bò lan này? Điều đó có nghĩa gì vậy? Ngay cả không khí dường như cũng dày đặc và màu nâu! Các anh có thường gặp thứ bóng tối này khi gió thổi về hướng Đông không?”

“Không,” Beregond nói, “đây không phải là thời tiết của thế giới này. Đây là trò ma quỷ hiểm độc gì đó của hắn; khói nóng từ ngọn Núi Lửa mà hắn sai đi phủ bóng đen lên những trái tim và chủ kiến. Và quả thật nó đã có tác dụng. Tôi ước giá mà Chúa Faramir trở về. Ngài thì sẽ không nhụt chí. Nhưng giờ, ai biết được liệu ngài có bao giờ trở lại từ trong Bóng Tối bên kia Sông Cả?”

“Phải,” Pippin nói, “cả Gandalf cũng lo lắng. Tôi nghĩ ông ấy thất vọng khi không gặp Faramir ở đây. Và ông ấy đi đâu rồi? Ông ấy rời khỏi hội nghị của Chúa Thành trước bữa trưa, và cũng không trong tâm trạng tốt đẹp gì, tôi nghĩ vậy. Có lẽ ông có linh tính về tin tức xấu.”

* * *

Đột nhiên trong khi đang nói chuyện họ lặng đi, cứng người như những khối đá đang lắng nghe. Pippin co rúm lại áp chặt tay vào tai; nhưng Beregond, vừa nhìn ra phía ngoài tường răng cưa khi nói về Faramir, vẫn ngồi nguyên đó, cứng đờ, nhìn trân trối bằng cặp mắt hoảng hốt. Pippin biết tiếng kêu sởn gai ốc mà cậu vừa nghe thấy: đó cũng là tiếng mà rất lâu trước đây cậu từng nghe ở Chằm Lớn trong Quận, nhưng giờ nó mạnh mẽ và căm hận hơn, đâm thấu con tim bằng nỗi tuyệt vọng đầy nọc độc

Cuối cùng Beregond cố gắng nói. “Chúng đã đến!” anh nói. “Can đảm lên và nhìn kìa! Có những thứ ghê rợn dưới kia.”

Pippin miễn cưỡng trèo lên ghế đá nhìn qua tường. Đồng Pelennor lờ mờ bên dưới cậu, nhạt dần về phía vạch sẫm chỉ thoáng nhìn thấy mà cậu đoán là Sông Cả. Nhưng lúc này, lượn nhanh qua đồng như những cái bóng của màn đêm đến sớm, giữa không trung bên dưới cậu hiện ra năm hình thù giống như chim, kinh tởm như loài kền kền ăn xác nhưng lớn hơn đại bàng, tàn nhẫn như cái chết. Lúc chúng vụt tới gần, liều lĩnh bay gần như lọt vào tầm tên từ tường thành, lúc chúng lại lượn ra xa.

“Kỵ Sĩ Đen!” Pippin thì thầm. “Kỵ Sĩ Đen của không trung! Nhưng kìa, Beregond!” cậu kêu lên. “Chúng đang tìm gì đó, hẳn thế? Xem chúng lượn tròn rồi bổ xuống, luôn luôn tới một điểm đằng kia! Và anh thấy gì đó đang di chuyển trên mặt đất chứ? Những điểm tối nho nhỏ. Đúng rồi, người cưỡi ngựa: bốn hoặc năm gì đó. A! Tôi không chịu nổi nữa! Gandalf! Cầu Gandalf cứu chúng ta!”

Lại một tiếng rít dài vang lên rồi tắt, và cậu lại bật lùi khỏi tường, thở dốc như con thú bị săn đuổi. Qua tiếng kêu sởn gai ốc đó, cậu nghe mơ hồ và dường như từ xa xôi phía dưới vẳng lại tiếng kèn đồng kết thúc bằng một nốt cao dài.

“Faramir! Hoàng thân Faramir! Đó là kèn hiệu của ngài!” Beregond kêu lên. “Một trái tim dũng cảm! Nhưng làm sao ngài tới được Đại Môn, nếu những con diều hâu địa ngục ghê tởm kia còn vũ khí nào khác ngoài nỗi sợ? Nhưng nhìn kìa! Họ vẫn kiên cường. Họ sẽ tới được cổng. Không! ngựa đang phát điên rồi. Nhìn kìa! người bị hất xuống rồi; họ đang chạy bộ. Không, vẫn còn một người trên ngựa, nhưng anh ta đang lao ngựa trở lại giúp những người khác. Đó hẳn là Chỉ Huy rồi: ngài có thể chế ngự được cả người lẫn thú. A! Một con vật bay kinh tởm đang bổ xuống ngài. Cứu với! Cứu với! Không ai lao ra vì ngài sao? Faramir!”

Tới đây, Beregond bật lên và chạy vào trong bóng tối. Xấu hổ vì sự hoảng loạn của mình, trong khi Beregond đội Túc Vệ trước hết nghĩ về người chỉ huy mà anh yêu quý. Pippin đứng dậy ngó ra ngoài. Đúng lúc ấy, cậu bắt gặp một tia sáng trắng và bạc lóa lên từ phía Bắc, như một ngôi sao nhỏ lao xuống cánh đồng tối nhờ. Nó di chuyển nhanh như tên bắn và càng tới gần càng lớn, nhanh chóng hội tụ với bốn người đang chạy về phía Đại Môn. Pippin thấy dường như có quầng sáng nhạt bao quanh nó và bóng tối nặng nề nhường đường cho nó; và rồi khi nó tới gần, cậu nghĩ mình nghe thấy một giọng nói rổn rảng thét to, giống như tiếng vọng từ tường thành.

“Gandalf!” cậu kêu lên. “Gandalf! Ông ấy luôn luôn xuất hiện khi tình thế đen tối nhất. Lao lên! Lao lên, Kỵ Sĩ Trắng! Gandalf! Gandalf!” cậu hét váng lên, giống như người xem một cuộc đua lớn đang thúc giục người đua nằm ngoài tầm cổ vũ.

Nhưng giờ các bóng đen sà xuống đã phát hiện ra kẻ mới tới. Một cái bóng lượn về phía ông; nhưng Pippin thấy hình như ông giơ cao tay, và từ tay ông một cột sáng trắng đâm lên. Tên Nazgûl kêu lên một tiếng rền rĩ rồi quẹo đi; và thấy thế, bốn tên còn lại dao động, rồi nhanh chóng lượn tròn lên cao, chúng bay về phía Đông, biến mất vào đám mây khổng lồ đang hạ thấp; và dưới đồng Pelennor dường như trong thoáng chốc bớt tối tăm.

Pippin nhìn, cậu thấy người cưỡi ngựa và Kỵ Sĩ Trắng gặp nhau rồi dừng lại, đợi những người chạy bộ. Lúc này người từ Kinh Thành vội vã chạy về phía họ; và không lâu sau tất cả đều biến mất khỏi tầm nhìn bên dưới những vòng tường phía ngoài, và cậu biết họ đang đi qua Đại Môn. Đoán rằng họ sẽ lập tức lên Tháp gặp Quốc Quản, cậu vội vã tới cổng Hoàng Thành. Ở đó, cậu hòa vào rất nhiều người cũng đã chứng kiến cuộc chạy trốn và giải cứu từ trên tường thành cao.

Không bao lâu, tiếng hò reo đã cất vang trên những con phố dẫn lên từ các vòng thành ngoài, và nhiều người reo gọi tên Faramir và Mithrandir. Tiếp đến Pippin thấy những ngọn đuốc, và hai kỵ sĩ đang chậm rãi cho ngựa tiến lên theo sau là đám đông lớn: một người mặc đồ trắng nhưng không còn tỏa sáng, mờ mờ trong ánh chiều hôm như thể lửa trong ông đã cạn hoặc bị che bớt; người còn lại măc đồ tối sẫm và cúi đầu. Họ xuống ngựa, và trong khi những người giám mã dắt Scadufax và con ngựa kia đi, họ bước tới gặp lính canh bên cổng: Gandalf bước vững vàng, áo choàng xám hất về phía sau, ánh lửa vẫn còn âm ỉ trong mắt ông; người còn lại, mặc xanh tuyền, chậm chạp, hơi loạng choạng như một người kiệt sức hoăc bị thương.

Pippin chen lên đầu khi họ bước qua dưới đèn treo ở vòm cổng, và khi thấy gương mặt tái nhợt của Faramir, cậu nín thở. Đó là gương mặt của một người mới đây bị giày vò bởi nỗi sợ hãi hoặc đau đớn tột cùng, nhưng đã trấn áp được và giờ trầm lặng. Kiêu hãnh và trang nghiêm, chàng dừng lại một lúc khi nói với lính canh, và khi Pippin nhìn chàng, cậu thấy chàng giống biết mấy người anh trai Boromir - người mà Pippin đã thấy yêu mến từ cái nhìn đầu tiên, khâm phục khí chất quý tộc nhưng cách xử sự hiền từ ở con người ấy. Thế nhưng đột nhiên trái tim cậu thấy xúc động kỳ lạ với một cảm xúc mà cậu chưa từng biết tới dành cho Faramir. Đây là một người với khí chất cao quý như Aragorn đôi khi để lộ, có lẽ ít cao quý bằng, nhưng cũng ít khó lường và xa cách hơn: một trong những vị Vua của Con Người sinh ra sau này, nhưng mang trong mình trí thông thái và nỗi u sầu của nòi Cựu Tộc. Giờ cậu biết tại sao Beregond lại nhắc tới tên chàng với niềm kính yêu. Chàng là người chỉ huy mà người khác sẽ đi theo, mà cậu sẽ đi theo, dù là dưới bóng những đôi cánh đen.

“Faramir!” cậu kêu to cùng với những người khác. “Faramir!” Và Faramir, nghe thấy giọng nói lạ giữa những tiếng hò reo của người Kinh Thành, quay lại nhìn xuống cậu và kinh ngạc.

“Ngươi đến từ đâu?” chàng hỏi. “Một người tí hon, và mặc chế phục Tháp! Tự nơi nào...?”

Nghe thấy vậy, Gandalf bước tới bên chàng và nói. “Cậu ta đi cùng tôi từ miền đất của người Tí Hon,” ông nói. “Cậu ta đi cùng tôi. Nhưng chúng ta đừng chần chừ ở đây nữa. Có nhiều điều cần bàn và cần làm, và anh đã mệt. Cậu ta sẽ đi cùng chúng ta. Thực ra là cậu ta phải đi, bởi nếu cậu ta không dễ dàng quên trách nhiệm mới của mình hơn tôi, thì cậu ta phải có mặt trước chúa của mình trong vòng một tiếng nữa. Đi nào, Pippin, theo chúng ta!”

* * *

Vậy là cuối cùng họ tới phòng riêng của vị Chúa Thành. Ở đây, những ghế sâu lòng được xếp quanh bếp than đỏ rực; và rượu được mang lên; và Pippin đứng đó, hầu như không ai chú ý, đằng sau ghế Denethor và chẳng mấy cảm thấy mệt mỏi, cậu quá hứng thú lắng nghe tất cả những gì đang nói.

Khi Faramir đã ăn xong bánh mì trắng và uống một ngụm rượu, chàng ngồi xuống một chiếc ghế thấp bên tay trái cha mình. Lùi sau một chút phía bên kia, Gandalf ngồi trên chiếc ghế gỗ chạm trổ; và lúc đầu trông ông như đang ngủ. Bởi lúc đầu Faramir chỉ nói về nhiệm vụ mà chàng được cử đi mười ngày trước đó, và mang về tin tức của Ithilien cùng những động thái của Kẻ Thù và đồng minh; và chàng kể về cuộc đụng độ trên đường, khi bọn người Harad và con mãnh thú bị đánh bại: một người chỉ huy báo cáo cho chúa của mình những chuyện vẫn thường nghe trước đó, những chuyện nhỏ bé trong cuộc chiến tranh biên giới giờ đã thành vô dụng và lặt vặt, mất đi tráng khí trước kia.

Rồi đột nhiên Faramir nhìn Pippin. “Nhưng giờ chúng ta sẽ nói đến những chuyện lạ lùng,” chàng nói. “Vì đây không phải là người Tí Hon đầu tiên tôi thấy bước ra khỏi truyền thuyết phương Bắc tiến vào miền đất phía Nam.”

Nghe vậy, Gandalf ngồi thẳng dậy nắm chặt tay ghế; nhưng ông không nói gì, và đưa mắt chặn tiếng thét đã nhảy lên môi Pippin. Denethor nhìn gương mặt họ gật đầu, như muốn tỏ vẻ đã đọc được phần lớn biểu cảm của họ trước cả khi cất thành lời. Chậm rãi, trong khi những người kia ngồi yên im lặng, Faramir kể câu chuyện của mình, mắt phần lớn hướng về Gandalf, dù đôi lúc ánh mắt chàng lại đảo sang Pippin, như thể muốn gợi lại ký ức về những người Tí Hon chàng từng gặp.

Trong khi lắng nghe câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa chàng với Frodo và người hầu của cậu, cùng với những sự kiện ở Henneth Annûn, Pippin nhận ra tay Gandalf đang run rẩy trong khi nắm chặt thanh gỗ chạm. Giờ hai bàn tay trông thật trắng nhợt và già nua, và khi nhìn chúng, đột nhiên với một thoáng sợ hãi ngấm tận xương, Pippin biết Gandalf, ngay chính Gandalf, cũng đang phiền não, thậm chí lo sợ. Bầu không khí trong phòng ngột ngạt và tĩnh lặng. Cuối cùng khi Faramir kể đến lúc chia tay hai lữ khách, và kể quyết tâm muốn tới Cirith Ungol của họ, giọng chàng trầm xuống, và chàng lắc đầu thở dài. Rồi Gandalf bật dậy.

“Cirith Ungol? Thung Lũng Morgul?” ông nói. “Lúc nào, Faramir, lúc nào? Anh chia tay với họ vào lúc nào? Khi nào thì họ sẽ tới cái thung lũng ghê tởm đó?”

“Tôi chia tay với họ vào buổi sáng hai ngày trước,” Faramir đáp. “Từ đó tới thung lũng sông Morgulduin là mười lăm lý, nếu họ đi thẳng về phía Nam; và rồi họ vẫn còn cách ngọn Tháp đáng nguyền rủa năm lý về phía Tây. Dù đi nhanh nhất, họ cũng không thể tới đó trước hôm nay, mà có lẽ họ chưa tới đâu. Thực sự tôi hiểu được ông sợ điều gì. Nhưng bóng tối này không phải bởi cuộc đi mạo hiểm của họ. Nó bắt đầu từ chiều qua, và cả Ithilien đã chìm trong bóng tối đêm qua. Tôi thấy rõ ràng là Kẻ Thù từ lâu đã chuẩn bị tấn công chúng ta, và thời khắc đó đã được quyết định từ trước khi những người lữ khách rời khỏi sự trông nom của tôi.”

Gandalf đi đi lại lại trên sàn. “Buổi sáng hai ngày trước, gần ba ngày đi đường rồi! Nơi anh chia tay họ cách đây bao xa?”

“Khoảng hai mươi lăm lý theo đường chim bay,” Faramir trả lời. “Nhưng tôi không thể về nhanh hơn. Chiều qua tôi nghỉ ở Cair Andros, cồn đảo dài giữa sông về phía Bắc, nơi chúng tôi phòng thủ; và ngựa thì để ở bờ bên này. Khi bóng tối kéo đến, tôi biết mình cần phải nhanh chóng, vì vậy tôi phi về đây cùng ba người khác cũng tìm được ngựa. Số còn lại tôi cử xuống phía Nam tăng cường cho quân đồn trú ở khúc cạn Osgiliath. Con hy vọng là con không làm sai chứ?” Chàng nhìn cha mình.

“Sai?” Denethor kêu, và mắt ông ta đột ngột lóe lên. “Sao anh hỏi? Những người đó nằm dưới sự chỉ huy của anh. Hay anh hỏi phán xét của ta về tất cả những gì anh làm? Điệu bộ anh nhẫn nhục trước mặt ta, nhưng từ lâu rồi anh đâu còn rời khỏi lối mình chọn vì nghe lời khuyên của ta nữa. Đó thấy chứ, anh vẫn nói năng khéo léo như trước; nhưng ta, chẳng phải ta đã thấy mắt anh chăm chú nhìn Mithrandir, dò xem mình nói đúng không hay nói quá nhiều sao? Ông ta từ lâu đã nắm được trái tim anh rồi.

“Con trai ta, cha anh già nhưng chưa lẩm cẩm đâu. Ta nhìn thấy và nghe thấy hết, như trước nay vẫn thế, và chẳng mấy chuyện mà anh kể dở hay không kể lại giấu được ta. Ta biết câu trả lời cho nhiều câu đố. Thương ôi, thương ôi, Boromir!”

“Nếu điều con làm khiến người không hài lòng, thưa phụ thân,” Faramir nhỏ nhẹ nói, “con ước đã được biết lời khuyên của người trước khi bị đẩy cho gánh nặng của quyết định khó khăn đến thế.”

“Điều đó có khiến anh thay đổi quyết định của mình không?” Denethor nói. “Ta cho rằng anh vẫn sẽ làm như vậy. Ta biết anh quá rõ. Lúc nào anh cũng ham muốn tỏ ra cao quý và hào phóng như một vì vua xa xưa, lịch thiệp, hiền từ. Điều đó có thể có ích cho một người có nòi giống cao quý đấy, nếu hắn đang bình an nắm quyền lực trong tay. Nhưng trong thời khắc khẩn cấp, sự hiền từ có thể bị đáp trả bằng cái chết.”

“Vậy hãy an bài như thế,” Faramir nói.

“Hãy an bài như thế!” Denethor kêu lên. “Nhưng không chỉ bằng cái chết của anh, Hoàng thân Faramir ạ: mà còn bằng cái chết của cha anh, của tất cả đồng bào anh, những người mà giờ khi Boromir không còn nữa, đến lượt anh phải bảo vệ.”

“Vậy người hẳn ước rằng,” Faramir đáp, “chúng con đã đổi chỗ cho nhau?”

“Phải, đúng là ta ước như thế,” Denethor nói. “Bởi Boromir trung thành với ta và chẳng phải là học trò ngoan của lão phù thủy nào. Nó sẽ nhớ cha nó cần gì, và không lãng phí thứ gì vận mệnh trao cho. Nó hẳn sẽ đem về cho ta một món quà hùng mạnh.”

Trong thoáng chốc, Faramir mất kiềm chế. “Con sẽ nhắc người nhớ lại, thưa phụ thân, tại sao lại là con, mà không phải anh ấy, ở Ithilien. Ít ra thì trong một lần lời khuyên của người cũng có tác dụng, cách đây không lâu. Chính Chúa Thành đã trao nhiệm vụ cho anh ấy.”

“Đừng khuấy thêm chén đắng ta đã tự pha cho mình,” Denethor nói. “Chẳng lẽ lưỡi ta còn chưa nếm nó suốt nhiều đêm, dự đoán thấy còn nhiều điều tồi tệ hơn trong lớp cặn? Và giờ thì đúng là ta đã thấy rồi. Giá mà không phải như vậy! Giá mà vật này đến với ta!”

“Bình tâm lại đi!” Gandalf nói. “Trong trường hợp nào thì Boromir cũng sẽ không mang nó đến cho ngài đâu. Anh ta đã chết, và chết bi tráng; cầu mong anh ta yên nghỉ! Nhưng ngài đang tự lừa dối mình đó. Anh ta hẳn sẽ vươn tay về phía vật này, và khi đoạt lấy nó, anh ta sẽ sa ngã. Anh ta sẽ giữ nó làm của riêng, và khi quay lại, ngài sẽ không còn nhận ra con trai mình đâu.”

Gương mặt Denethor gay gắt và lạnh lùng. “Ông thấy Boromir chậm đáp lại tay mình chứ gì?” ông ta nói nhẹ nhàng. “Nhưng ta, cha của nó, nói rằng nó sẽ mang vật đó cho ta. Ông thông tuệ, có lẽ, Mithrandir, nhưng bất chấp tất cả trí xảo của mình, ông cũng không nắm hết mọi điều thông thái. Vẫn còn những lời khuyên không phải là lưới dệt của phù thủy hay sự vội vã của lũ ngổc. Trong vấn đề này sự hiểu biết tích truyện và trí thông thái của ta lớn hơn ông nghĩ đấy.”

“Và trí thông thái mách bảo ngài gì?” Gandalf hỏi.

“Đủ để nhận ra có hai điều ngu xuẩn cần phải tránh. Dùng vật này là nguy hiểm. Vào thời điểm này, đưa nó vào tay một người Tí Hon đần độn để mang vào vùng đất của chính Kẻ Thù như ông đã làm, cùng đứa con này của ta, đó là điên rồ.”

“Và Chúa Denethor, ông ta sẽ làm gì?”

“Chẳng làm cả hai. Nhưng chắc chắn không lý lẽ nào bảo được ông ta đặt vật này vào chốn nguy hiểm không ai dám hy vọng trừ những lão khờ, mạo hiểm đưa chúng ta vào cõi diệt vong, nếu Kẻ Thù chiếm lại được thứ hắn đánh mất. Không, nó đáng lẽ phải được cất giữ, giấu đi, giấu thật sâu nơi tăm tối. Không phải đem sử dụng, ta nói như vậy, trừ khi vào thời điểm cuối cùng cần thiết nhất, mà giấu nơi nào vĩnh viễn nằm ngoài tầm tay hắn, trừ khi hắn giành chiến thắng tuyệt đối tới mức những gì kéo theo không còn có thể vướng bận chúng ta, khi ấy đã chết.”

“Ngài nghĩ, như thường lệ, thưa Quốc Quản, chỉ cho Gondor,” Gandalf nói. “Nhưng vẫn còn những người khác và những mảnh đời khác, và vẫn còn thời gian rồi sẽ đến. Về phần ta, ta thương hại đến cả lũ nô lệ của hắn.”

“Và những người khác đó sẽ đi đâu tìm kiếm giúp đỡ nếu Gondor thất thủ?” Denethor đối đáp. “Nếu giờ ta có vật đó cất sâu trong những căn hầm dưới Hoàng Thành, chúng ta hẳn sẽ không phải run rẩy sợ hãi dưới màn bóng tối này, lo sợ điều tồi tệ nhất, và những dự tính của chúng ta sẽ không bị làm phiền. Nếu ông không tin tưởng ta có thể chịu đựng được thử thách đó, ông còn chưa biết ta.”

“Dù sao thì ta cũng không tin ngài,” Gandalf nói. “Nếu tin, ta hẳn đã có thể đưa thứ này tới đây cho ngài cất giữ và tránh cho ta cũng như những người khác khỏi lắm nỗi buồn bực. Và giờ khi nghe ngài nói, ta càng ít tin tưởng ngài, không hơn Boromir. Không, hãy kiềm chế thịnh nộ đi! Ta không tin tưởng đến cả chính mình trong việc này, và ta đã từ chối vật này, dù nó đã được tự nguyện biếu cho ta. Ngài mạnh mẽ và có thể vẫn kiểm soát được mình trong vài chuyện, Denethor ạ; nhưng nếu ngài đã nhận được vật này, thì nó sẽ đánh bại ngài. Cho dù được chôn sâu bên dưới những tầng rễ đỉnh Mindolluin, nó vẫn sẽ thiêu đốt tâm trí ngài, khi bóng tối mạnh lên và những điều còn tồi tệ hơn nối tiếp, những điều sẽ sớm ập tới chúng ta.”

Trong một khoảnh khắc, đôi mắt Denethor lại sáng lên khi ông ta đối mặt với Gandalf, và Pippin lại cảm thấy sự căng thẳng giữa ý chí hai người; nhưng giờ dường như ánh mắt họ đối nhau như những lưỡi dao, lóe lên khi giao chiến. Pippin run rẩy sợ sẽ có một đòn đánh kinh khiếp xảy ra. Nhưng đột nhiên Denethor thả lỏng và lại trở nên lạnh lùng. Ông ta nhún vai.

“Nếu ta đã! Nếu ngài đã!” ông ta nói. “Những lời đó và những giả định nếu như đều là vô nghĩa. Nó đã biến mất vào trong Bóng Tối, và chỉ thời gian mới tiết lộ định mệnh cuối cùng nào đang chờ đợi nó, và chúng ta. Thời gian ấy không còn nhiều nữa. Trong khoảng thời gian còn lại, tất cả những người đương đầu với Kẻ Thù theo cách riêng của mình hãy đồng tâm hiệp lực và hy vọng khi còn có thể, và sau hy vọng vẫn còn lòng gan dạ để chết tự do.” Ông ta quay sang Faramir. “Anh nghĩ gì về đồn Osgiliath?”

“Không mạnh,” Faramir nói. “Con đã gửi quân Ithilien tới đó củng cố, như con đã nói.”

“Không đủ, ta thấy vậy,” Denethor nói. “Chính ở đó cú đánh đầu tiên sẽ đến. Họ sẽ cần người chỉ huy rắn rỏi ở đó.”

“Ở đó và ở nhiều nơi khác,” Faramir nói và thở dài. “Thương tiếc thay anh trai tôi, người cả tôi cũng yêu thương!” Chàng đứng dậy. “Con có thể xin phép rời đi chưa, thưa phụ thân?” Và rồi chàng lảo đảo dựa vào ghế của cha mình.

“Anh mệt, ta thấy rồi,” Denethor nói. “Anh đã đi nhanh và xa, dưới nhiều cái bóng của cái ác trong không trung, ta đã được nghe kể.”

“Chúng ta đừng nói về điều đó nữa!” Faramir nói.

“Vậy thì chúng ta sẽ không nói,” Denethor nói. “Đi và nghỉ ngơi đi trong khi còn có thể. Ngày mai sẽ còn đòi hỏi khắc nghiệt hơn.”

Giờ tất cả cáo từ vị Chúa Thành và đi nghỉ ngơi khi họ còn có thể. Bên ngoài là bóng đêm không sao khi Gandalf trở về nơi nghỉ, cùng với Pippin ở bên cạnh, mang theo một cây đuốc nhỏ. Họ không nói chuyện cho tới khi đã ở sau cánh cửa đóng kín. Thế rồi cuối cùng, Pippin nắm lấy tay Gandalf.

“Nói cho cháu biết,” cậu nói, “có hy vọng nào không? Ý cháu là cho Frodo; hoặc ít nhất là chủ yếu cho Frodo.”

Gandalf đặt tay lên đầu Pippin. “Chưa bao giờ có nhiều hy vọng,” ông trả lời. “Chỉ là hy vọng của một lão khờ, như ta đã bị người ta nói đó. Và khi ta nghe nhắc tới Cirith Ungol...” ông ngừng lời và đi tới của sổ, như thể ánh mắt mình có thể xuyên qua bóng tối ở phương Đông. “Cirith Ungol!” ông thì thầm. “Ta tự hỏi tại sao lại là đường đó?” Ông quay lại. “Lúc này, Pippin ạ; trái tim ta gần như đã héo hon, khi nghe cái tên đó. Vậy mà thực tế thì ta tin rằng tin tức của Faramir cũng mang theo một chút hy vọng. Bởi có vẻ rõ ràng là cuối cùng thì Kẻ Thù của chúng ta đã khai chiến và đi nước đầu trong khi Frodo vẫn tự do. Vậy là giờ đây, trong nhiều ngày nữa, hắn sẽ hướng con mắt về phía này sang phía khác, rời xa vùng đất của chính mình. Và dù vậy, Pippin, ta cảm thấy từ xa sự gấp gáp và nỗi sợ hãi của hắn. Hắn đã bắt đầu sớm hơn dự định. Có chuyện gì đó đã xảy ra, làm hắn bồn chồn.”

Gandalf đứng yên một lúc suy nghĩ. “Có lẽ,” ông lẩm bẩm. “Có lẽ thậm chí hành vi khờ khạo của ngươi cũng đã có tác dụng, chàng trai ạ. Để xem nào: chừng năm ngày trước đây là lúc hắn phát hiện chúng ta đã lật đổ Saruman, và đoạt lấy Quả Cầu. Mà thế thì sao? Chúng ta không thể sử dụng nó làm gì nhiều, hay làm gì mà hắn không biết. A! ta băn khoăn đấy. Hay là Aragorn? Thời điểm của anh ấy đã tới gần rồi. Và anh ấy rất mạnh mẽ nghiêm nghị bên trong, Pippin ạ; gan dạ, quả quyết, có thể đi theo mưu tánh của chính mình và dám chấp nhận mạo hiểm lớn khi cần thiết. Có lẽ chính là điều này. Anh ấy có thể đã sử dụng Quả Cầu và lộ diện trước Kẻ Thù, thách thức hắn, cũng chính vì mục đích này, ta nghĩ vậy. Chà, chúng ta sẽ không biết được câu trả lời cho tới khi các Kỵ Sĩ Rohan tới, nếu họ không tới quá muộn. Phía trước là những ngày gian khó. Ngủ thôi khi ta còn có thể!”

“Nhưng,” Pippin nói.

“Nhưng sao?” Gandalf hỏi. “Ta chỉ cho phép một câu nhưng vào tối nay thôi.”

“Gollum,” Pippin nói. “Sao họ lại có thể đi khắp nơi với gã, thậm chí đi theo gã? Và cháu có thể thấy là Faramir chẳng ưa cái nơi gã đưa họ tới hơn gì ông. Có chuyện gì vậy?”

“Lúc này ta chưa trả lời được,” Gandalf nói. “Nhưng trái tim ta đoán rằng Frodo và Gollum sẽ còn gặp nhau trước kết thúc cuối cùng. Một điều tốt, hoặc điều xấu. Nhưng ta sẽ không nói về Cirith Ungol tối nay. Phản trắc, phản trắc là điều ta sợ; sự phản trắc của sinh linh cùng khổ đó. Nhưng điều gì đến sẽ đến. Chúng ta hãy nhớ rằng một kẻ phản bội có thể phản bội chính mình và làm điều tốt một cách không chủ đích. Điều đó cũng có thể xảy ra, đôi lúc. Ngủ ngon!”

Ngày hôm sau tới, một buổi sáng giống như hoàng hôn nâu sậm, và trái tim mỗi người đã nhẹ nhõm hơn trong chốc lát khi Faramir quay về, nay trở lại nặng nề. Ngày hôm đó, người ta không nhìn thấy những Bóng Ma có cánh nữa, nhưng cứ chốc chốc, cao bên trên thành phố, một tiếng kêu mơ hồ lại vang lên, và nhiều người nghe thấy lại đứng chết điếng trong nỗi kinh hoảng thoáng qua, trong khi những người trái tim ít cứng cỏi hơn thì run sợ và than khóc.

Và giờ Faramir lại ra đi. “Họ chẳng cho ngài nghỉ,” một vài người thì thầm. “Chúa Thành đòi hỏi quá nhiều ở con mình, và giờ ngài phải đảm đương trách nhiệm của hai người, của mình và của người sẽ không còn trở về nữa.” Và người ta không ngớt nhìn về phương Bắc và hỏi: “Những Kỵ Sĩ Rohan ở đâu rồi?”

Thực tế là Faramir không đi theo quyết định của bản thân. Nhưng vị Chúa Thành cũng là chủ trì Hội Đồng ông ta nắm giữ, và ngày hôm đó ông ta không có tâm trạng nhường nhịn kẻ khác. Từ sáng sớm, Hội Đồng đã được triệu tập. Ở đó, tất cả các chỉ huy đều nhận định rằng do mối đe dọa từ phương Nam, lực lượng của họ quá yếu không thể đứng ra khai chiến, trừ phi may ra những Kỵ Sĩ Rohan vẫn còn đến. Trong lúc này, họ phải cố thủ tường thành và chờ đợi.

“Tuy nhiên,” Denethor nói, “chúng ta không nên coi nhẹ và từ bỏ tuyến phòng thủ bên ngoài, tuyến tường Rammas đã được xây nên với nhiều sức lực. Và phải bắt Kẻ Thù trả giá lớn vì dám vượt qua Sông Cả. Muốn tấn công Kinh Thành, hắn không thể qua sông phía Bắc Cair Andros vì gặp đầm lầy, cũng như ở dưới Nam phía Lebennin vì chiều rộng dòng sông ở đó, sẽ cần đến nhiều thuyền. Chính tại Osgiliath hắn sẽ gây sức ép, cũng như trước đây khi Boromir không cho phép hắn vượt qua.”

“Ngày đó mới chỉ là phép thử mà thôi,” Faramir nói. “Ngày hôm nay chúng ta có thể khiến Kẻ Thù trả giá gấp mười lần tổn thất phía chúng ta khi qua sông mà vẫn phải lấy đó làm hối tiếc. Bởi hắn có thế chấp nhận hy sinh cả đạo quân dễ dàng hơn nhiều chúng ta mất đi một đội. Và rút quân hiện đang đóng ở xa về sẽ nguy hiểm, nếu hắn ồ ạt vượt qua.”

“Và còn Cair Andros thì sao?” vị Hoàng thân nói. “Nơi đó cũng phải giữ, nếu Osgiliath có thể cố thủ. Chúng ta đừng quên mối nguy hiểm bên trái. Người Rohan có thể tới, và cũng có thể không. Nhưng Faramir đã nói với chúng ta về lực lượng lớn liên tiếp dồn tới Cổng Đen. Không chỉ một đạo quân có thể xuất phát từ đó, và tấn công nhiều nơi chứ không chỉ một lối qua sông.”

“Trong chiến tranh phải chấp nhận nhiều mạo hiểm,” Denethor nói. “Cair Andros đã được coi giữ, và không thể cắt thêm người tới đó. Nhưng ta sẽ không từ bỏ Sông Cả và đồng Pelennor mà không tranh đấu - không nếu vẫn còn người chỉ huy nào ở đây có lòng can đảm thực thi ý nguyện chúa tể mình.”

Và tất cả đều im lặng. Nhưng cuối cùng Faramir nói: “Con không phản đối ý nguyện của người, thưa phụ thân. Vì người đã bị cướp đi Boromir, con sẽ đi và làm điều mình có thể thay cho anh ấy - nếu người ra lệnh.”

“Ta ra lệnh,” Denethor nói.

“Vậy xin người bảo trọng!” Faraimr nói. “Nhưng nếu con còn được trở về, hãy nghĩ tốt hơn về con.”

“Điều đó còn phụ thuộc vào cách anh trở về,” Denethor nói.

Gandalf là người cuối cùng nói với Faramir trước khi chàng lên đường về phía Đông. “Đừng ném đi cuộc đời mình vì hấp tấp hoặc vì chua chát,” ông nói. “Anh sẽ còn được cần đến ở đây, vì nhiều điều khác hơn là chiến tranh. Cha anh yêu thương anh, Faramir, và sẽ nhớ ra điều đó trước khi tất cả kết thúc. Bảo trọng!”

* * *

Và giờ Hoàng thân Faramir lại tiến về phía trước, mang theo quân lực là những người tự nguyện đi hoặc có thể cắt đi. Trên tường thành, một vài người đưa mắt qua bóng tối về phía thành phố đổ nát, và họ tự hỏi vận hội gì đang chờ ở đó, bởi chẳng thể nhìn thấy gì. Và những người khác vẫn luôn luôn nhìn về phương Bắc và đếm số lý đường dẫn tới Théoden ở Rohan. “Liệu ông ấy có đến không? Liệu ông ấy có nhớ mối đồng minh cũ hay không?” họ nói.

“Có chứ, ông sẽ tới,” Gandalf nói, “dù là đến quá muộn. Nhưng hãy nghĩ xem! Mũi Tên Đỏ dù nhanh nhất cũng không thể tới chỗ ông sớm hơn hai ngày trước, và nhiều dặm đường trải dài từ đây tới Edoras.”

Tin tức tới khi buổi tối đã trở lại. Một người vội vã phi ngựa từ khúc cạn đến, nói rằng một đạo quân xuất phát từ Minas Morgul và đã tới gần thành Osgiliath; còn được bổ sung những đội quân từ phía Nam, người Haradrim, cao lớn và tàn nhẫn. “Và chúng tôi biết được,” người đưa tin nói, “rằng tên Thủ Lĩnh Đen lại cầm đầu chúng, và nỗi sợ hãi hắn gieo rắc đã tiến xa trước hắn bên kia sông.”

Với những lời báo trước tai ương đó, ngày thứ ba kết thúc kể từ khi Pippin tới Minas Tirith. Không mấy người đi nghỉ ngơi, bởi lúc này chẳng còn mấy hy vọng rằng ngay cả Faramir cũng có thể giữ khúc cạn được lâu.

Ngày tiếp theo, dù bóng tối đã đến độ dày đặc nhất không tối thêm được nữa, nó vẫn đè nặng thêm lên trái tim con người, và nỗi sợ hãi khủng khiếp bao trùm lấy họ. Những tin tức xấu lại nhanh chóng ập tới. Dòng Anduin đã bị Kẻ Thù vượt qua. Faramir đang rút lui về tường bao quanh đồng Pelennor, tập hợp quân về Đồn ở Đường Cao; nhưng quân địch đông gấp mười lần chàng.

“Nếu ngài có còn chạy kịp về, vượt qua đồng Pelennor, kẻ thù cũng theo sát gót chân ngài,” người đưa tin nói. “Chúng đã trả giá đắt khi qua sông, nhưng không đắt như chúng ta hy vọng. Kế hoạch đã được lập cẩn thận. Giờ ta thấy rõ rằng từ lâu chúng đã bí mật làm một số lượng lớn bè và sà lan ở phía Đông Osgiliath. Chúng tràn qua nhiều như bọ. Nhưng chính Thú Lĩnh Đen mới là kẻ đánh bại chúng tôi. Chẳng mấy người đứng vững và trụ lại được dù chỉ mới nghe tin đồn rằng hắn sẽ tới. Quân của chính hắn cũng run sợ hắn, và chúng sẵn sàng tử chiến theo lệnh hắn.”

“Vậy thì ở đó cần tôi hơn là nơi này,” Gandalf nói, và lập tức phi ngựa đi, bóng ông nhanh chóng nhạt nhòa khỏi tầm nhìn. Và suốt đêm đó, một mình Pippin không ngủ đứng trên tường thành nhìn về phương Đông.

Chuông báo ban ngày lại vừa mới rung, như một lời nhạo báng trong bóng tối không ánh sáng, thì từ phương xa cậu thấy nhiều ngọn lửa bùng lên, bên kia khoảng không mờ nhạt nơi có vòng tường che chắn đồng Pelennor. Những người lính canh thét to và tất cả quân trong Kinh Thành vào vị trí cầm lấy vũ khí. Giờ cứ chốc chốc lại có tia chớp đỏ, và chầm chậm xuyên qua bầu không khí nặng nề, có thể nghe thấy những tiếng ầm ĩ đều đều.

“Chúng đã chiếm tường ngoài!” người ta kêu lên. “Chúng đang cho nổ thủng tường. Chúng đang tới!”

“Faramir ở đâu rồi?” Beregond kêu lên khổ não. “Đừng nói rằng ngài đã ngã xuống chứ!”

Chính Gandalf là người mang về tin tức đầu tiên. Chỉ với vài kỵ sĩ, ông trở về vào giữa buổi sáng, đi hộ tống một đoàn xe thồ. Đoàn xe chất đầy người bị thương, tất cả những người cứu được từ đống đổ nát của Đồn ở Đường Cao. Ông ngay lập tức tới gặp Denethor. Vị Chúa Thành giờ ngồi trong căn phòng cao tít trên Sảnh Đường Tháp Trắng với Pippin ở bên; và qua cửa sổ tối nhờ phía Bắc, Nam và Đông ông ta đưa đôi mắt sẫm màu, như thể muốn đâm xuyên qua bóng tối định mệnh đang thắt chặt lấy mình. Ông ta nhìn nhiều nhất về phương Bắc, và đôi lúc ngừng lại nghe ngóng, cứ như nhờ quyền năng cổ xưa nào đó, tai ông ta có thể nghe thấy tiếng vó ngựa dồn dập trên những cánh đồng xa xôi.

“Faramir có tới không?” ông ta hỏi.

“Không,” Gandalf trả lời. “Nhưng anh ấy vẫn sống khi ta từ giã anh. Anh quyết tâm ở lại với quân bọc hậu, để cuộc rút lui qua đồng Pelennor không trở thành tháo chạy hỗn loạn. Anh có lẽ có thể quản người của mình đủ lâu, nhưng ta ngờ là khó. Anh ấy phải đương đầu với một kẻ thù quá mạnh. Bởi một kẻ mà ta lo sợ đã tới.”

“Không phải là... Chúa Tể Hắc Ám chứ?” Pippin kêu lên, quên mất thân phận mình trong cơn hoảng sợ.

Denethor cười cay đắng. “Không, chưa đâu, cậu Peregrin! Hắn sẽ không tới trừ phi để nhạo báng ta khi đã thắng hoàn toàn. Hắn sử dụng kẻ khác làm vũ khí. Cũng như tất cả các vị chúa tể vĩ đại khác, nếu họ thông thái, cậu Tí Hon ạ. Nếu không thì tại sao ta cứ ngồi đây trong tòa tháp và ngẫm nghĩ, và chờ đợi, sử dụng ngay cả những người con của mình? Bởi ta vẫn có thể cầm kiếm đấy.”

Ông ta đứng dậy hất mớ áo choàng đen dài, và kia! dưới áo choàng ông ta mặc áo giáp, đeo thanh kiếm dài vỏ lớn màu đen và bạc. “Ta đã từng chinh chiến như thế đó, và nhiều năm nay đã ngủ như thế này,” ông ta nói, “để tuổi tác khỏi làm cho cơ thể trở nên mềm yếu và nhút nhát.”

“Nhưng giờ đây dưới trướng Chúa Tể Barad-dûr, kẻ ác liệt nhất trong những tên chỉ huy của hắn đã chiếm được vòng tường phòng ngự phía ngoài của ngài,” Gandalf nói. “Vua Angmar xa xưa, tên Pháp Sư, tên Ma Nhẫn, Thủ Lĩnh Nazgûl, ngọn giáo kinh hoàng trong tay Sauron, cái bóng tuyệt vọng.”

“Vậy thì, Mithrandir, ông đã có đối thủ xứng đáng rồi đấy,” Denethor nói. “Về phần ta, ta từ lâu đã biết ai là thủ lĩnh chính của những đoàn quân tòa Tháp Tối. Đây là tất cả những gì mà ông trở về báo tin sao? Hay ông đã rút lui bởi vì ông lâm vào thế yếu?”

Pippin run rẩy, sợ rằng Gandalf sẽ bị kích đột ngột nổi giận nhưng nỗi lo sợ ấy là vô ích. “Có lẽ vậy,” Gandalf nhẹ nhàng trả lời. “Nhưng đòn thử sức mạnh dành cho chúng ta còn chưa tới. Và nếu những lời truyền lại từ xưa là đúng, hắn sẽ không bị đánh bại dưới tay người đàn ông nào, và ngay cả Hội Đồng Thông Thái cũng mù mờ về định mệnh dành cho hắn. Dù sao, Thủ Lĩnh Tuyệt Vọng vẫn chưa dấn lên phía trước. Hắn có vẻ lãnh đạo theo châm ngôn như ngài vừa nói, từ phía sau, thúc giục lũ nô lệ của mình chạy đằng trước tới hóa điên.

“Không, đúng hơn là ta đi theo bảo vệ những người đã bị thương và vẫn có thể chữa trị; vì tường Rammas đã bị chọc thủng khắp nơi, và không bao lâu nữa đoàn quân Morgul sẽ xâm nhập qua nhiều điểm. Và ta chỉ ghé qua đây để nói điều này. Trận chiến sắp nổ ra trên những cánh đồng. Quân xuất kích cần phải chuẩn bị sẵn sàng. Tốt nhất hãy là quân kỵ. Họ nắm giữ hy vọng mong manh của chúng ta, bởi chỉ có đúng một thứ mà kẻ địch vẫn không có đủ: hắn không có nhiều kỵ sĩ.”

“Và chúng ta cũng có rất ít. Giờ giá mà người Rohan đến kịp thời,” Denethor nói.

“Chúng ta có lẽ sẽ thấy những người mới tới khác đến trước bọn họ,” Gandalf nói. “Dân lánh nạn từ Cair Andros đã tới chỗ chúng ta. Cồn đảo thất thủ rồi. Một đạo quân nữa đang tới từ Cổng Đen, qua sông phía Đông Bắc.”

“Hẳn kẻ khác thì sẽ kết tội ông, Mithrandir ạ, rằng ông thích thú đem tới tin xấu,” Denethor nói, “nhưng với ta thì đó không còn là tin mới nữa: ta đã biết điều đó trước khi đêm buông xuống vào hôm qua. Còn về quân đột kích, ta đã nghĩ tới chuyện đó rồi. Chúng ta hãy đi xuống thôi.”

Thời gian trôi đi. Cuối cùng đến lúc lính canh trên tường thành nhìn thấy cuộc rút lui của quân từ các tiền đồn. Những nhóm quân nhỏ mệt mỏi và hầu hết đều đầy thương tích trở về đầu tiên gần như không còn hàng ngũ; một vài nhóm khác vội vã chạy như đang bị truy đuổi. Xa về phía Đông nhiều ánh lửa lóe lên, và giờ dường như chúng trườn qua cánh đồng khắp đây đó. Nhà cửa và kho thóc bốc cháy. Và rồi từ nhiều điểm, những dòng sông lửa đỏ nhỏ bé lướt nhanh, ngoằn ngoèo trong bóng tối, tụ lại trên con đường lớn chạy từ Đại Môn tới Osgiliath.

“Kẻ địch,” người ta thì thầm. “Hào đã mất rồi. Kìa chúng tới đây, tràn qua những lỗ thủng! Và có vẻ như chúng mang đuốc theo. Còn người của chúng ta đâu?”

Chỉ còn một tiếng nữa là đến tối, và ánh sáng tù mù tới mức thậm chí ngay cả những người tinh mắt trên Hoàng Thành cũng khó mà nhìn rõ được khung cảnh trên đồng, chỉ trừ các đám cháy càng lúc càng nhiều hơn, và những đường lửa mỗi lúc một dài và nhanh lẹ. Cuối cùng, chưa đầy một dặm cách Kinh Thành, một đám người trật tự hơn xuất hiện trong tầm nhìn, hành quân chứ không phải là chạy trốn, và vẫn trụ lại với nhau.

Những lính canh nín thở. “Faramir hẳn ở đó,” họ nói. “Ngài có thể chế ngự cả người lẫn thú. Ngài sẽ về kịp.”

Lúc này, đạo quân chính đang rút lui chỉ cách thành khoảng hai sải. Từ trong bóng tối phía sau, một đội kỵ sĩ nhỏ phi nước đại xông lên, tất cả những gì còn lại của đạo quân bọc hậu. Một lần nữa họ quay lại, đối đầu với những dòng lửa đang lao tới. Rồi đột ngột vang lên một tràng tiếng la hét hỗn loạn. Kỵ sĩ bên phía địch tràn lên. Những đường lửa trở thành những dòng chảy xiết, từng hàng, từng hàng Orc mang theo lửa, và những người miền Nam hoang dã giương cờ hiệu đỏ, la hét bằng lối nói thô lỗ, tràn tới bắt kịp đội quân tháo chạy. Và nghe một tiếng kêu chói tai, từ trên bầu trời tù mù ập tới những cái bóng có cánh, bọn Nazgûl bổ nhào xuống để giết chóc.

Cuộc rút lui trở thành tháo chạy. Nhiều người phá vỡ đội ngũ, hoảng sợ và chạy tán loạn khắp nơi, ném đi vũ khí, kêu lên sợ hãi, ngã xuống mặt đất.

Và rồi một tiếng kèn vang lên từ Hoàng Thành, và cuối cùng thì Denethor cũng tung ra quân đột kích. Tập hợp trong bóng tối Đại Môn và dưới những bức tường sừng sững bên ngoài, đã hồi lâu họ đợi dấu hiệu của ông: tất cả những kỵ sĩ còn ở trong Kinh Thành. Giờ họ lao về phía trước, hàng ngũ chỉnh tề, tăng tốc thành nước đại và tấn công với một tiếng thét to. Và từ phía tường một tiếng thét vang lên trả lời; bởi lao ở hàng đầu tiên trên cánh đồng là những kỵ sĩ thiên nga từ Dol Amroth, với Hoàng thân và ngọn cờ xanh biển phi hàng đầu.

“Amroth vì Gondor!” họ thét lớn. “Amroth tới bên Faramir!”

Như sấm sét, họ xông tới kẻ thù từ hai bên cánh đội quân rút lui; nhưng một người kỵ sĩ vượt lên trước hết, nhanh như ngọn gió trên đồng cỏ: Scadufax chở ông, chói sáng, đã lại lần nữa cởi áo choàng, một luồng sáng bùng lên từ bàn tay ông đưa lên cao.

Bọn Nazgûl ré lên và bay đi, bởi Thủ Lĩnh chúng còn chưa tới để đối đầu ngọn lửa trắng của kẻ địch. Những đạo quân Morgul đang chăm chăm vào con mồi, bị đánh bất ngờ khi đang lao nhanh, vỡ hàng ngũ, tan tác như những tia lửa trong cơn cuồng phong. Đội quân tiền đồn quay lại với tiếng reo hò vang dội và phản công những kẻ truy đuổi mình. Thợ săn trở thành kẻ bị săn. Đợt tháo chạy trở thành cuộc công kích. Trên khắp cánh đồng rải xác Orc và con người trúng đòn, và một lớp khói dày đặc bốc lên từ những ngọn đuốc bị ném đi, xèo xèo tắt trong những cuộn khói lượn vòng. Đội kỵ binh tiếp tục nện vó ngựa.

Nhưng Denethor không cho phép họ đi xa. Dù kẻ thù đã bị chặn lại, tạm thời đã bị đẩy lùi, những đạo quân lớn vẫn đang tràn tới từ phía Đông. Tiếng kèn đồng lại vang lên, báo hiệu lệnh rút lui. Đội kỵ binh Gondor ngừng lại. Được họ che chắn, đội quân trở về thiết lập lại đội hình. Giờ họ vững vàng hành quân quay lại. Họ tới Đại Môn và đi vào với những bước chân kiêu hãnh; và kiêu hãnh những người dân Kinh Thành nhìn họ và tung hô ca ngợi, nhưng dù vậy, trái tim họ bất an. Bởi quân số họ đã giảm đi trầm trọng. Faramir đã mất một phần ba quân của mình. Và chàng đâu rồi?

Chàng đi cuối cùng. Người của chàng vào hết. Những kỵ sĩ trở lại và phía sau họ là ngọn cờ của Dol Amroth, cùng chính Hoàng thân. Và trong cánh tay ông, trên lưng ngựa trước mặt ông, ông ôm thân thể người bà con, Faramir con trai Denethor, được tìm thấy trên cánh đồng ác liệt.

“Faramir! Faramir!” người ta kêu lên, khóc than trên những con phố. Nhưng chàng không trả lời, và họ đưa chàng đi lên con đường uốn khúc tới Hoàng Thành và tới bên cha chàng. Ngay giữa lúc bọn Nazgûl đã lượn đi trước sự tấn công của Kỵ Sĩ Trắng, một mũi tên chết chóc bay tới, và Faramir đã ngã xuống khi đang cầm cự với một chiến binh Harad trên lưng ngựa. Chỉ đợt tấn công của Dol Amroth mới cứu được chàng không bị những thanh kiếm đỏ miền Nam bổ xuống khi chàng đã ngã.

Hoàng thân Imrahil đưa Faramir tới Tháp Trắng, và ông nói: “Con trai ngài đã trở về, thưa Quốc Quản, sau những chiến tích lớn lao,” và ông kể lại tất cả những gì mình thấy. Nhưng Denethor đứng dậy nhìn gương mặt con trai và im lặng. Rồi ông ta bảo họ chuẩn bị giường trong phòng riêng và đặt Faramir lên đó rồi rời đi. Nhưng chính ông ta lại đi một mình lên căn phòng bí mật dưới đỉnh Tháp; và nhiều người ngước lên nhìn ngọn tháp vào thời điểm đó thấy ánh sáng nhợt nhạt rọi ra lập lòe một lúc trong những ô cửa sổ hẹp, rồi lóe lên và tắt. Và khi Denethor lại trở xuống, ông ta tới bên Faramir và ngồi cạnh chàng mà không nói gì, nhưng gương mặt vị Chúa Thành xám xịt, tái nhợt còn hơn con trai mình.

Và giờ đây Kinh Thành rốt cuộc đã bị vây hãm, siết chặt trong vòng vây quân địch. Tường Rammas đã vỡ, tất cả đồng Pelennor đều phó mặc vào tay Kẻ Thù. Những lời cuối cùng đến từ bên ngoài tường thành là của những người lao xuống con đường Bắc tiến trước khi Đại Môn đóng lại. Họ là tàn quân đội lính gác đóng ở nơi con đường từ Anórien và Rohan đổ vào các trang trại. Dẫn đầu họ chính là Ingold, người đã cho Gandalf và Pippin vào chưa đầy năm ngày trước, khi mặt trời vẫn còn mọc và vẫn còn hy vọng vào buổi sáng.

“Không có tin của người Rohirrim,” anh nói. “Giờ đây Rohan sẽ không tới. Hoặc nếu có tới, thì cũng sẽ không có ích gì cho chúng ta. Đạo quân mới mà chúng ta nghe nhắc đến đã tới trước, qua sông bằng đường qua Andros. Chúng rất mạnh: hàng binh đoàn Orc mang Con Mắt, và vô số đội Con Người, loại người mà chúng ta chưa gặp trước đây. Không cao, nhưng to bè và dữ tợn, râu ria như người lùn, vác những cây rìu lớn. Chúng đến từ mảnh đất dã man nào đó ở xa phía Đông, chúng tôi cho là vậy. Chúng đã chiếm giữ con đường Bắc tiến; và nhiều tên đã đổ vào Anórien. Người Rohirrim không thể tới.”

Đại Môn đóng lại. Cả đêm, lính canh trên các tường thành nghe thấy âm thanh vẳng đến từ kẻ thù đi càn bên ngoài, đốt trụi đồng và cây cối, chém nát bất cứ người nào chúng gặp bên ngoài, dù sống hay chết. Không thể đoán được số quân đã qua sông trong bóng tối, nhưng khi buổi sáng, hoặc cái bóng tù mù của nó vắt qua đồng bằng, có thể thấy rằng ngay cả nỗi sợ hãi mà ban đêm đem đến cũng không hề khiến người ta đếm quá đà. Cánh đồng tối sầm vì những đội quân tiến đến, và chừng nào mắt còn nhìn được trong cảnh âm u, còn thấy khắp xung quanh thành phố bị vây hãm, những khu lều trại đen hoặc đỏ thẫm trôi lên như một thứ nấm mốc bẩn thỉu.

Bận rộn như kiến, bọn Orc vội vã đào bới, khoét những đường hào sâu thành một vòng lớn, chỉ ngay ngoài tầm tên bắn từ các tường thành, và mỗi con hào đào xong lại được lấp đầy lửa, dù làm thế nào chúng nhóm và giữ lửa cháy, bằng kỹ thuật hay bằng quỷ thuật, thì không ai thấy được. Cả ngày hôm đó công việc của chúng tiếp tục, trong khi những người ở Minas Tirith chứng kiến mà không cách nào ngăn cản. Và khi mỗi khúc hào hoàn thành, họ lại thấy những xe thồ lớn tiến tới, và không lâu sau lại thêm những đạo quân kẻ thù nhanh chóng lắp đặt những cỗ máy lớn để bắn phá, mỗi cỗ máy ở đằng sau sự bảo hộ của một con hào. Không có máy móc nào trên tường thành đủ lớn để bắn tới nơi hay để ngăn cản công việc đó.

Ban đầu, người ta cười và không mấy sợ hãi những thiết bị kia. Bởi bức thành chính của Kinh Thành cao và cực kỳ dày, xây dựng từ trước khi sức mạnh và kỹ năng người Númenor phai nhạt trong cảnh lưu vong; và mặt ngoài thành giống như Tháp Orthanc, cứng, tối sẫm và phẳng lì, không thể đánh bại bằng sắt thép hay bằng lửa, không thể bị phá vỡ trừ phi gặp những chấn động đủ xé nát mặt đất dưới chân.

“Không,” họ nói, “kể cả nếu chính Kẻ Không Tên đến cũng không, thậm chí hắn cũng không thể vào được đây chừng nào chúng ta còn sống.” Nhưng vài người khác trả lời: “Chúng ta còn sống đến chừng nào? Bao lâu? Hắn có thứ vũ khí đã quy phục nhiều nơi hùng mạnh khác kể từ thuở thế giới bắt đầu. Cái đói. Những con đường đã bị chặn. Rohan sẽ không tới.”

Nhưng những cỗ máy chẳng lãng phí đạn vào bức tường thành bất bại. Chỉ huy cuộc tấn công kẻ địch lớn nhất của Chúa tể Mordor chẳng phải là tên kẻ cướp hay thủ lĩnh Orc tầm thường. Dẫn lối cho nó là thứ quyền năng và trí tuệ ác độc. Ngay khi những máy bắn đá lớn lắp xong, giữa những tiếng la hét, tiếng dây thừng và tời kẽo kẹt, chúng bắt đầu bắn đá cực cao, cao tới mức bay qua ngay bên trên tường răng cưa và rơi thịch xuống bên trong vòng Kinh Thành thứ nhất; và rất nhiều tảng đá bốc cháy bừng bừng lửa nhờ yêu thuật bí ẩn nào đó ngay khi rơi xuống đất.

Rất nhanh, một màn lửa nguy hiểm bao trùm đằng sau bức tường, và tất cả những người có thể cắt đi đều bận rộn dập tắt lửa đang bùng lên ở nhiều nơi. Rồi rơi giữa những quả đạn to là một loạt đạn khác, ít phá hoại bằng nhưng kinh khủng hơn nhiều. Trút xuống khắp nơi trên những con phố và ngõ nhỏ sau Đại Môn là những quả đạn tròn nhỏ không bốc cháy. Nhưng khi người ta chạy tới để xem là thứ gì, họ hét lên hoặc khóc. Bởi kẻ thù đang bắn vào thành tất cả đầu những người đã ngã xuống khi chiến đấu ở Osgiliath, hoặc tại tường Rammas, hoặc trên những cánh đồng. Thật kinh khủng khi nhìn đến; bởi dù một vài cái đầu vỡ nát không còn hình dáng, còn một số bị chặt nát tàn nhẫn, nhiều cái đầu vẫn còn đường nét có thể nhận ra, và dường như họ đều chết trong đau đớn; tất cả đều bị đóng biểu tượng ghê tởm hình Con Mắt Không Mí. Và dù đã biến dạng và bị đóng dấu ô nhục, vẫn xảy ra chuyện ai đó sẽ thấy lại gương mặt của người mình đã biết, người từng cùng kiêu hãnh sánh vai chiến đấu, hoặc cày bừa trên những cánh đồng, hoặc cưỡi ngựa tới nhằm dịp lễ nào đó từ thung lũng xanh tươi giữa các ngọn đồi.

Bất lực, người ta rung nắm đấm trước bầy lũ kẻ thù tàn bạo nhung nhúc trước Đại Môn. Chúng không lưu tâm tới những lời chửi bới, cũng không hiểu được lời nói của người miền Tây, chỉ thét lên bằng thứ giọng khó nghe như dã thú hay chim ăn xác. Mà chẳng bao lâu sau cũng không còn mấy người ở Minas Tirith còn đủ tâm lực đứng lên thách thức đội quân Mordor. Bởi Chúa tể tòa Tháp Tối vẫn còn một thứ vũ khí nữa, nhanh hơn cả cơn đói: sợ hãi và tuyệt vọng.

Bọn Nazgûl lại tới, và vì Chúa Tể Hắc Ám giờ đây đã trở nên hùng cường và phô trương sức mạnh, tiếng kêu của chúng, vốn chỉ thốt lên ý chí và sự hiểm độc của hắn, giờ tràn ngâp ác tâm lẫn kinh hoàng. Chúng không ngớt lượn tròn trên Kinh Thành, giống như kền kền chờ đợi bữa tiệc máu thịt những ai đã bị định mệnh ghi tên. Chúng bay ngoài tầm nhìn và tầm bắn, nhưng luôn luôn ở đó, buông tiếng kêu chết chóc xé toạc không gian. Mỗi tiếng kêu càng trở nên không chịu đựng được hơn chứ không hề giảm bớt. Sau một thời gian dài, thậm chí cả những người cứng rắn cũng nhào xuống đất mỗi lúc mối đe dọa ẩn giấu bay qua đầu họ, hoặc họ đứng yên, vũ khí buông rơi khỏi những bàn tay không còn khí lực trong khi nơi tâm trí họ bóng tối bao trùm, và họ không nghĩ về chiến tranh nữa; chỉ còn nghĩ về tháo chạy, về bò trườn, và về cái chết.

Trong suốt cái ngày đen tối ấy, Faramir nằm trên giường trong căn phòng Tháp Trắng, mông lung trong cơn sốt mê man; có người nói chàng đang hấp hối, và không bao lâu sau, “hấp hối” là điều tất cả mọi người đều nói với nhau trên các tường thành và các con phố. Và bên cạnh chàng cha chàng ngồi, không nói gì mà chỉ nhìn, không còn mảy may lưu tâm tới cuộc phòng thủ.

Pippin chưa từng trải qua thời khắc nào đen tối đến thế, thậm chí cả khi bị lũ Uruk-hai bắt giữ cũng không. Bổn phận của cậu là hầu Chúa Thành, và cậu đứng hầu, như đã bị lãng quên, ở cửa căn phòng không thắp sáng, cố gắng hết sức khống chế nỗi sợ. Và trong khi quan sát, cậu thấy như Denethor đang già đi ngay trước mắt mình, như thể điều gì đó đã bẻ gãy ý chí kiêu hãnh của ông ta, và tinh thần cứng rắn của ông ta sụp đổ. Có lẽ nỗi đau khổ đã gây ra điều đó, và cả lòng hối hận. Cậu thấy lệ rơi trên gương mặt từng không biết đến nước mắt ấy, khiến người ta khó chịu đựng nổi còn hơn cả cơn thịnh nộ.

“Đừng khóc, thưa ngài,” cậu lắp bắp. “Có lẽ anh ấy sẽ khỏe lên. Ngài đã hỏi Gandalf chưa?”

“Đừng lấy đám phù thủy an ủi ta!” Denethor nói. “Hy Vọng của lão khờ đã thất bại rồi. Kẻ Thù đã tìm thấy nó, và giờ sức mạnh của hắn càng cường liệt; hắn thấy mọi ý nghĩ của chúng ta, và tất cả những gì chúng ta làm chỉ còn là điêu tàn đổ nát.

“Ta cử con trai ta ra tiền tuyến, không lời cảm ơn, không lời ban phước, vào hiểm nguy không cần thiết, và giờ nó nằm đây, độc dược trong mạch máu. Không, không, giờ đây cho dù chiến tranh xoay chuyển ra sao, thì dòng dõi của ta cũng sắp kết thúc, cả đến Gia tộc Quốc Quản cũng đã tàn lụi. Những kẻ hèn hạ sẽ thống trị tàn dư cuối cùng của Các Vua Con Người, ẩn náu giữa những ngọn đồi cho tới khi tất cả đều bị săn lùng ra hết.”

Người ta tới trước cửa thét gọi Chúa Thành. “Không, ta sẽ không xuống đó,” ông ta nói. “Ta phải ở bên con trai ta. Nó vẫn có thể sẽ lên tiếng được trước khi kết thúc. Nhưng cái kết cũng tới gần rồi. Cứ theo ai các ngươi muốn, kể cả là Lão Khờ Áo Xám đó, dù hy vọng của lão đã thất bại. Ta ở lại đây.”

Vậy là Gandalf nắm lấy quyền chỉ huy cuộc phòng thủ cuối cùng của Kinh Thành Gondor. Bất cứ nơi nào ông đến, trái tim con người lại bùng lên, và những cái bóng có cánh lại biến mất khỏi tâm trí. Không biết mệt mỏi, ông sải bước từ Hoàng Thành tới Đại Môn, từ Bắc tới Nam quanh tường thành; và đi cùng ông là Hoàng thân Dol Amroth trong áo giáp sáng choang. Ông và những kỵ sĩ của ông vẫn vững vàng như những vì chúa tể mang huyết thống tinh thuần của nòi giống Númenor. Những ai thấy họ thì thầm: “Có lẽ những truyền thuyết cổ xưa nói đúng; máu tộc Tiên chảy trong mạch dòng dõi ấy, bởi họ hàng Nimrodel từng sống ở vùng đất đó rất lâu về trước.” Và rồi lại có người cất tiếng hát giữa cảnh ảm đạm vài khổ Bài ca Nimrodel, hoặc những bài hát khác của Thung Lũng Anduin từ những năm tháng không còn trong trí nhớ.

Thế nhưng khi họ đi khỏi, bóng tối lại ập lên quân lính, trái tim họ lại lạnh lẽo, và lòng dũng cảm của Gondor tàn lụi thành tro bụi. Chậm chạp, chậm chạp, họ trải qua một ngày tù mù đầy sợ hãi rồi bước vào bóng tối của đêm đen tuyệt vọng. Những đám lửa cháy không kiểm soát trong vòng thành đầu tiên, đồn phòng thủ trên tường ngoài ở nhiều nơi đã bị cắt đường rút lui. Nhưng không còn mấy người trung kiên ở lại giữ vị trí; hầu hết đã bỏ chạy vào sau cổng thành thứ hai.

Xa tít đằng sau trận chiến, Sông Cả đã nhanh chóng bị bắc cầu, và suốt cả ngày càng nhiều quân lẫn khí cụ chiến tranh tràn qua. Giờ khi đêm đã sâu, đợt công thành cuối cùng cũng lên bệ phóng. Quân tiên phong đi qua những hào lửa theo nhiều con đường quanh co chừa lại giữa các hào. Chúng tiến đến, không màng tới tổn thất của mình, không ngớt dồn lại và lọt vào tầm bắn của cung thủ trên tường thành. Nhưng quả thật giờ không còn nhiều quân ở đó mà gây tổn hại cho chúng, dù ánh lửa soi sáng nhiều mục tiêu xứng đáng cho các cung thủ đủ tài ba như Gondor xưa từng tự hào. Rồi nhận thấy quân tâm trong Kinh Thành đã giảm sút, tân Thủ Lĩnh giấu mình tung ra sức mạnh. Từ từ, những tháp công thành lớn xây tại Osgiliath lăn đến trong bóng tối.

Những người đưa tin lại tới căn phòng trong tòa Tháp Trắng, và Pippin cho họ vào, bởi họ đang rất khẩn cấp. Denethor chầm chậm quay đầu khỏi gương mặt Faramir, im lặng nhìn họ.

“Vòng thành đầu tiên đang cháy, thưa chúa công,” họ nói. “Mệnh lệnh của ngài là gì? Ngài vẫn là Chúa Thành và Quốc Quản. Không phải tất cả mọi người đều nghe theo Mithrandir. Quân lính đang bỏ chạy khiến tường thành không được ai canh giữ.”

“Tại sao? Tại sao lũ ngu xuẩn lại phải bỏ chạy?” Denethor nói. “Thà cháy sớm còn hơn muộn, bởi đằng nào thì chúng ta cũng cháy. Quay lại đống lửa của các ngươi đi! Còn ta? Giờ ta sẽ tới giàn thiêu của mình. Tới giàn thiêu của mình! Không cần lăng mộ cho Denethor và Faramir! Không cần lăng mộ! Không cần giấc ngủ dài sâu trong cái chết ướp thơm. Chúng ta sẽ bốc cháy như những vì vua ngoại đạo trước khi có con tàu nào từ phương Tây tới được đây. Phương Tây thất bại rồi. Quay lại và cháy đi!”

Những người đưa tin, không cúi mình cũng không trả lời, quay người bỏ chạy.

Giờ Denethor đứng dậy buông bàn tay nóng bỏng của Faramir mà ông ta vẫn nắm. “Nó đang cháy, đã vội cháy rồi,” ông ta buồn bã nói. “Thành trì chứa linh hồn nó đang sụp đổ.” Rồi ông ta bước nhẹ nhàng tới bên Pippin và cúi xuống nhìn cậu.

“Vĩnh biệt!” ông ta nói. “Vĩnh biệt, Peregrin con trai Paladin! Cuộc phụng sự của ngươi thật ngắn ngủi, và giờ đã đến lúc kết thúc. Ta giải phóng ngươi khỏi khoảng thời gian ít ỏi còn lại. Đi đi, và chết theo cách nào ngươi thấy là xứng đáng. Và bên người nào ngươi muốn, kể cả là người bạn mà sự khờ khạo của lão đã đưa ngươi tới cái chết này. Gọi những người hầu của ta đến đây rồi đi đi. Vĩnh biệt!”

“Tôi sẽ không nói vĩnh biệt, thưa chúa công,” Pippin nói và quỳ xuống. Và rồi đột nhiên lại trở lại thói quen Hobbit, cậu đứng dậy và nhìn vào mắt ông già. “Tôi xin phép được cáo lui, thưa ngài,” cậu nói; “bởi đúng là tôi thực sự rất cần gặp Gandalf. Nhưng ông ấy không khờ khạo; và tôi sẽ không nghĩ đến cái chết chừng nào ông ấy còn chưa tuyệt vọng với cuộc sống. Chính bản thân tôi cũng không mong muốn được giải phóng khỏi lời hứa phụng sự ngài trong khi ngài còn sống. Và nếu cuối cùng chúng tới Hoàng Thành, tôi hy vọng sẽ ở đây đứng bên cạnh ngài, chứng tỏ mình xứng đáng, có lẽ, với vũ khí mà ngài ban cho tôi.”

“Cứ làm như ngươi muốn, cậu Tí Hon,” Denethor nói. “Nhưng cuộc sống của ta đã tan vỡ. Gọi người hầu của ta tới đây!” ông ta quay lại bên Faramir.

Pippin rời khỏi ông ta đi gọi người hầu, và họ tới: sáu người trong gia tộc, mạnh khỏe và rắn rỏi; nhưng họ run rẩy khi nghe triệu tập. Bấy giờ bằng giọng nói lặng lẽ, Denethor bảo họ trải những tấm khăn phủ ấm áp lên giường Faramir rồi nâng lên. Và họ làm theo, nâng giường lên khiêng ra khỏi phòng. Họ đi chậm rãi, hết sức tránh làm động tới người đang sốt, và Denethor, giờ khòm người chống gậy, đi theo họ; cuối cùng là Pippin.

Họ ra khỏi tòa Tháp Trắng, như thể tới một lễ tang, đi vào bóng tối, nơi vòm mây nặng nề sáng lên phía dưới vì những ánh đỏ xỉn bập bùng. Họ nhẹ chân đi qua sân lớn, và nghe một lời từ Denethor, họ dừng lại bên thân Cây Héo.

Tất cả đều yên tĩnh, ngoài tiếng rì rầm chiến tranh vọng lên từ Kinh Thành bên dưới, và họ nghe tiếng nước tí tách buồn bã từ những cành chết khô rỏ xuống mặt nước tối thẫm. Rồi họ đi tiếp qua cổng Hoàng Thành, nơi người lính gác nhìn họ kinh ngạc và sầu muộn lúc họ đi qua. Rẽ về hướng Tây, cuối cùng họ tới một cánh cửa ở khúc tường sau vòng thành thứ sáu. Tên nó là Fen Hollen, bởi cửa này luôn đóng chỉ trừ trong tang lễ, và chỉ Chúa Thành mới được đi qua cửa ấy, hoặc những người mang phù hiệu của lăng và trông nom ngôi nhà của người chết. Đằng sau cửa là con đường ngoằn ngoèo đi nhiều vòng xuống dải đất hẹp bên dưới bóng vách núi Mindolluin, nơi sừng sững lăng mộ những vì Vua và Quốc Quản quá cố.

Một người canh cửa ngồi trong căn nhà nhỏ bên đường, và với ánh mắt tràn đầy sợ hãi, ông bước tới xách theo một chiếc đèn. Theo lệnh vị Chúa Thành, ông mở khóa, cho cánh cửa lặng lẽ bung ra; và họ đi vào, cầm lấy chiếc đèn xách từ tay ông. Con đường tối chạy lên trên giữa những bức tường cổ xưa và nhiều hàng cột trụ lầm lũi trước ánh sáng từ ngọn đèn đung đưa. Những bước chân chậm chạp vang vọng trên đường họ đi xuống xuống mãi, cho tới khi cuối cùng cũng đến Phố Tĩnh Mịch, Rath Dínen giữa những mái vòm nhợt nhạt và sảnh đường trống rỗng, và tượng tạc hình những người đã chết từ lâu; họ bước vào Cung Quốc Quản và đặt gánh nặng trên vai xuống.

Đã vào trong, Pippin căng thẳng nhìn quanh và thấy cậu đang ở giữa một căn phòng rộng mái vòm sâu, phủ đầy những cái bóng lớn mà ngọn đèn xách nhỏ hắt lên những bức tường khuất bóng. Và xung quanh lờ mờ thấy nhiều dãy bàn tạc bằng cẩm thạch; trên mỗi bàn một thân hình ngủ yên, tay xếp lại, đầu đặt lên gối đá. Nhưng một bàn gần đó rộng và để trống. Được Denethor ra hiệu, họ đặt Faramir và cha mình lên đó, nằm cạnh nhau, phủ lên cả hai chung một tấm vải liệm, và cúi đầu đứng đó như những người đưa ma bên giường chết. Rồi Denethor nói bằng giọng trầm thấp.

“Chúng ta sẽ đợi ở đây,” ông ta nói. “Nhưng không cần gọi những người ướp xác. Hãy mang đến cho chúng ta gỗ dễ cháy, đặt xung quanh và bên dưới chúng ta; và đổ dầu lên trên. Và khi ta ra lệnh, hãy đâm đuốc vào. Hãy làm đúng như thế và đừng nói gì với ta nữa. Vĩnh biệt!”

“Xin phép ngài, thưa chúa công!” Pippin nói, quay lưng và kinh hoàng bỏ chạy khỏi ngôi nhà chết chóc. “Tội nghiệp Faramir!” cậu nghĩ. “Mình phải tìm Gandalf. Tội nghiệp Faramir! Hiển nhiên là anh ấy cần thuốc men hơn là nước mắt. Ôi, mình có thể tìm được Gandalf ở đâu bây giờ? Ở đúng chỗ nào bận nhất, chắc vậy; và ông ấy sẽ chẳng có thời gian dành cho người hấp hối hay kẻ điên.”

Tới cửa, cậu quay sang một người hầu vẫn còn đứng gác. “Chủ nhân của các người đã lạc trí rồi,” cậu nói. “Đi chậm thôi! Đừng mang lửa vào nơi này khi Faramir vẫn còn sống! Đừng làm gì cả cho tới khi Gandalf đến!”

“Ai là chủ nhân Minas Tirith?” người kia trả lời. “Là Chúa thượng Denethor hay Kẻ Lang Thang Áo Xám?”

“Kẻ Lang Thang Áo Xám hoặc không ai hết, có vẻ thế,” Pippin nói, và chạy ngược lại lên con đường vòng vèo nhanh hết sức đôi chân mình, lướt qua người canh cửa đang sửng sốt, qua cửa và chạy tiếp, cho tới khi đến gần cổng Hoàng Thành. Lính gác cất tiếng chào khi cậu đi qua, và cậu nhận ra giọng Beregond.

“Cậu đang chạy đi đâu thế, cậu Peregrin?” anh kêu lên.

“Tìm Mithrandir,” Pippin trả lời.

“Nhiệm vụ của đức Chúa Thành khẩn cấp và không nên bị tôi cản trở,” Beregond nói; “nhưng nói nhanh cho tôi biết nào, nếu được: có chuyện gì đang diễn ra? Chúa thượng đi đâu rồi? Tôi vừa vào ca gác, nhưng tôi nghe được rằng người vừa đi qua đây tới Cửa Đóng, và người ta mang Faramir đi trước người.”

“Phải,” Pippin đáp, “tới Phố Tĩnh Mịch.”

Beregond cúi đầu giấu làn nước mắt. “Người ta đã nói ngài đang hấp hối,” anh thở dài, “và giờ thì ngài đã chết.”

“Không,” Pippin nói, “chưa đâu. Và thậm chí cả lúc này cũng còn có thể ngăn cái chết của anh ấy, tôi nghĩ vậy. Nhưng vị Chúa Thành, Beregond ạ, đã sụp đổ trước cả khi thành bị chiếm. Ngài mê muội và nguy hiểm.” Cậu vội kể lại lời lẽ và hành động kỳ lạ của Denethor. “Tôi phải đi tìm Gandalf ngay lập tức.”

“Vậy cậu phải đi xuống chỗ trận chiến.”

“Tôi biết. Chúa Thành đã cho phép tôi. Nhưng, Beregond, nếu anh có thể, hãy làm gì đó ngăn chuyện kinh khủng xảy ra.”

“Chúa Thành không cho phép ai mặc chế phục đen và bạc được rời vị trí vì bất cứ lý do gì, ngoại trừ do mệnh lệnh của chính ngài.”

“Này, anh phải lựa chọn giữa mệnh lệnh và sự sống của Faramir,” Pippin nói. “Còn về mệnh lệnh, tôi nghĩ anh sẽ phải đối phó với một kẻ điên, chứ không phải một vị chúa. Tôi phải chạy đây. Tôi sẽ trở lại nếu có thể.”

Cậu chạy đi, xuống dưới, xuống mãi hướng về vòng ngoài thành phố. Những người trốn khỏi cuộc đốt phá chạy lướt qua, một vài người quay lại la hét khi nhìn thấy chế phục của cậu, nhưng cậu không để tâm. Cuối cùng cậu cũng qua được Cổng Hai, tới nơi những ngọn lửa lớn bùng lên giữa hai vòng tường. Dù vậy, không gian dường như yên lặng lạ lùng. Không hề nghe tiếng động hay tiếng hét chiến đấu hay tiếng vũ khí va chạm. Rồi đột nhiên có một tiếng kêu kinh hãi rồi tới chấn động dữ dội, và một tiếng nổ trầm âm vang. Buộc mình chống lại cơn sợ hãi và kinh hoàng khiến cậu run rẩy suýt khuỵu ngã, Pippin rẽ vào góc phố mở sang khoảng sân rộng đằng sau Đại Môn. Cậu dừng lại sững người. Cậu đã thấy Gandalf; nhưng cậu lùi lại, co rúm nấp vào bóng tối.

Từ giữa đêm, cuộc công thành dữ dội đã diễn ra không nghỉ. Tiếng trống vang rền. Ở phía Bắc và phía Nam, hàng đạo hàng đạo quân của kẻ thù tiếp cận tường thành. Có những con thú lớn, to như ngôi nhà di động trong ánh sáng đỏ chập chờn, những con mûmakil của người Harad lê chân qua các lằn đường giữa những đống lửa, những tòa tháp lớn và máy bắn đá. Nhưng Thủ Lĩnh chúng không quan tâm lắm xem chúng làm gì hay bao nhiêu tên sẽ bị hạ: mục đích của chúng chỉ là để lường sức mạnh của bên phòng thủ và để bắt người Gondor bận rộn ở nhiều nơi. Chính Đại Môn mới là nơi hắn sẽ gia tăng sức ép nhất. Có thể cổng thành rất mạnh, chế tạo từ sắt và thép, dưới sự canh giữ của những ngọn tháp và pháo đài bằng loại đá không thể khuất phục, nhưng đấy cũng là điểm mấu chốt, điểm yếu nhất trên toàn bộ bức tường thành cao không thể xuyên thủng.

Trống vang rền hơn. Lửa bùng cao. Những cỗ máy lớn lăn bánh dọc cánh đồng, và ở giữa là một súc gỗ công thành khổng lồ, lớn như một cây rừng cao hàng trăm bộ, đong đưa trên những sợi xích lớn. Từ rất lâu nó đã được rèn trong những lò rèn tăm tối của Mordor, và cái đầu xấu xí, làm từ sắt đen, được tạo hình đầu sói săn mồi, trên thân mang những lời nguyền tàn phá. Grond là tên đặt cho nó, để tưởng nhớ về cây Búa Địa Phủ xa xưa. Những con thú lớn kéo đằng trước, lũ Orc xúm xít xung quanh, và đi đằng sau là bọn quỷ núi khổng lồ lãnh việc lao nó đi.

Nhưng quanh Đại Môn, sức chống cự vẫn quyết liệt, Và ở đó, toán kỵ binh Dol Amroth và những người can trường nhất trong số quân thủ thành đứng đối mặt kẻ thù. Đạn và tên rơi dày; tháp công thành sụp xuống hoặc đột ngột cháy bùng như đuốc. Khắp nơi trước mặt tường thành cả hai bên cổng, mặt đất nghẹn ứ gạch đá đổ nát và thi thể quân thù chết gục; nhưng như thể bị dồn ép trong cơn điên dại, càng nhiều càng nhiều đợt kéo tới thêm.

Grond chầm chậm tới. Lửa không thể bắt vào vỏ sắt; và dù đôi lúc lại có vài con thú lớn kéo xe hóa rồ, chạy rầm rập gieo chết chóc giữa lũ Orc nhiều vô số đang canh giữ nó, xác chúng bị kéo khỏi đường đi và bọn Orc khác lại thế chỗ.

Grond chầm chậm tới. Trống nện điên cuồng. Trên những đồi xác chết, một bóng dáng ghê tởm xuất hiện: một Kỵ Sĩ cao, trùm đầu, khoác áo choàng đen. Thong thả, đạp vó ngựa lên những kẻ đã ngã xuống, hắn đi tới trước, không màng tới những mũi tên. Hắn dừng lại giơ cao một thanh kiếm dài trắng nhạt. Và trước cử chỉ ấy, nỗi sợ hãi khủng khiếp ập tới tất cả, quân phòng thủ lẫn kẻ địch; những cánh tay con người buông thõng xuống bên sườn, cánh cung im tiếng. Trong một khoảnh khắc, tất cả tĩnh lặng.

Trống rền vang khua động. Được đà xông lên rất mạnh, Grond lao tới trong những bàn tay khổng lồ. Nó đâm vào cổng. Nó văng ngược lại. Một tiếng oang ầm ầm lan qua Kinh Thành như tiếng sấm xuyên qua mây. Nhưng những cánh cửa sắt và cột thép trụ vững trước cú thúc.

Rồi Thủ Lĩnh Đen đứng thẳng trên bàn đạp và kêu to bằng chất giọng ghê sợ, thốt ra bằng thứ tiếng đã bị lãng quên những từ ngữ chứa quyền năng và nỗi kinh hoàng đủ xé nát cả trái tim và đá.

Ba lần hắn kêu lên. Ba lần mũi sắt lớn thúc mạnh. Và đột nhiên ở cú thúc cuối cùng, Đại Môn Gondor vỡ. Như vừa trúng phải câu thần chú nổ tung, nó vỡ tan thành từng mảnh: một chớp sáng chói lọi lóe lên, và những cánh cửa đổ xuống mặt đất bị chẻ vụn.

Thủ Lĩnh Nazgûl tiến vào. Một hình hài đen sẫm trên nền lửa sau lưng, bóng hắn lớn lên lừng lững thành nỗi đe dọa tuyệt vọng. Thủ Lĩnh Nazgûl tiến vào, dưới vòm cổng chưa kẻ thù nào từng bước qua, và tất cả đều tháo chạy trước hắn.

Tất cả trừ một người. Đứng yên và im lặng chờ đợi trong khoảng sân trước Đại Môn là Gandalf cưỡi trên lưng Scadufax: Scadufax, con ngựa duy nhất giữa loài ngựa tự do của thế gian chịu được nỗi kinh hoàng, không nhúc nhích, kiên định như một bức tượng tạc vào đá tại Rath Dínen.

“Ngươi không được vào đây,” Gandalf nói, và cái bóng khổng lồ ngừng lại. “Hãy quay về vực thẳm chờ sẵn ngươi đi! Quay lại! Rơi vào hư vô đang đợi ngươi và Chủ Nhân ngươi! Cút đi!”

Tên Kỵ Sĩ Đen hất ngược mũ trùm đầu lại, và kia! hắn đội mũ miện đế vương; nhưng nó chẳng đặt trên cái đầu nào hiện hữu. Ánh lửa đỏ hắt qua giữa mũ và bờ vai khoác áo choàng rộng tối thẫm. Từ cái miệng không nhìn thấy, tiếng cười chết chóc cất lên.

“Lão già ngu ngốc!” hắn nói. “Lão già ngu ngốc! Đây là thời khắc của ta. Ngươi không nhận ra Cái Chết dù đang giáp mặt ư? Hãy chết đi và chửi rủa trong vô vọng!” Và nói xong, hắn vung kiếm lên cao và lửa chạy dọc xuống theo lưỡi kiếm.

Gandalf không nhúc nhích. Và vào chính lúc ấy, xa đằng sau ông trong mảnh sân nào đó giữa Kinh Thành, một con gà trống gáy. Lanh lảnh và rõ ràng nó gáy, chẳng bận tâm tới phép phù thủy hay chiến tranh, chỉ chào đón ban mai đang đến theo buổi bình minh cao tít trên trời, bên trên bóng tối chết chóc.

Và như thể đáp lại nó, từ xa vẳng lại một âm thanh khác. Tiếng tù và rúc lên từng hồi, từng hồi, lại từng hồi. Trên những sườn tối tăm ngọn Mindolluin chúng mơ hồ vọng lại. Những chiếc tù và lớn phương Bắc đang thổi hùng hồn. Rohan cuối cùng đã tới.

CHƯƠNG V CHUYẾN HÀNH QUÂN CỦA NGƯỜI ROHIRRIM

Trời đã tối và Merry không nhìn thấy gì khi cuộn tròn trong chăn nằm trên mặt đất; nhưng dù buổi đêm ngột ngạt và lặng gió, khắp xung quanh cậu cây cối ngoài tầm mắt khe khẽ rì rầm. Cậu ngẩng đầu lên. Rồi cậu lại nghe thấy nó: một âm thanh giống như tiếng trống mơ hồ từ những ngọn đồi rậm rạp và thềm núi. Đôi lúc nhịp rung đột ngột ngừng rồi lại vang lên ở nơi khác, lúc gần hơn, lúc xa xăm. Cậu tự hỏi liệu những người lính canh có nghe thấy không.

Cậu không thấy họ, nhưng cậu biết khắp nơi quanh mình là đội quân người Rohirrim. Cậu ngửi thấy mùi ngựa trong bóng tối, nghe thấy chúng cựa mình và đập vó khe khẽ trên mặt đất phủ dày lá kim. Đội quân hạ trại trong rừng thông mọc cụm lại quanh Đồi Hiệu Eilenach, quả đồi cao sừng sững nổi lên giữa những dải dài Rừng Drúadan nằm cạnh đường lớn qua Đông Anórien.

Dù mệt mỏi, Merry không ngủ được. Cậu đã đi ngựa suốt bốn ngày liền, và bóng tối càng ngày càng dày đặc đang chậm chạp đè nặng lên tim cậu. Cậu bắt đầu tự hỏi tại sao mình lại háo hức muốn đi đến thế, dù đã được cho mọi lý do để đứng ngoài, thậm chí chính chúa của mình ra lệnh ở lại phía sau. Cậu cũng tự hỏi liệu vị vua già có biết cậu không phục tùng mệnh lệnh và giận dữ không. Có lẽ là không. Dường như có thỏa thuận nào đó giữa Dernhelm và Elfhelm, vị Thống Chế chỉ huy éored họ gia nhập. Ông và tất cả đội lính lờ Merry đi và giả bộ không nghe thấy mỗi khi cậu lên tiếng. Cậu chẳng khác gì thêm một bọc đồ cho Dernhelm mang theo. Dernhelm cũng chẳng phải là nguồn an ủi: chàng không bao giờ nói chuyện với ai. Merry cảm thấy mình nhỏ bé, không ai cần đến, và thật cô đơn. Giờ đã sang thời khắc đầy những lo âu, và đội quân đang đứng trước nguy hiểm. Họ chỉ còn cách vòng tường ngoại bao quanh những trang trại Minas Tirith không đến một ngày ngựa chạy. Quân trinh sát đã được cử đi. Một vài người chưa trở về. Những người vội vã quay lại thì báo cáo rằng con đường đã bị chiếm cứ. Một đạo quân kẻ thù đóng trại trên đường, cách Amon Dîn ba dặm về phía Tây, và một toán lính loài người đã bắt đầu sục sạo dọc con đường, còn cách họ chưa đầy ba lý. Lũ Orc nhung nhúc trên đồi và trong rừng ven đường. Nhà vua và Éomer họp hội đồng suốt những canh khuya.

Merry muốn có ai nói chuyện, và cậu nghĩ về Pippin. Nhưng điều đó chỉ làm cậu thêm trằn trọc. Tội nghiệp Pippin, mắc kẹt trong thành phố đá vĩ đại, cô độc và sợ hãi. Merry ước cậu là một Kỵ Sĩ cao lớn như Éomer và có thể thổi tù và hay gì đó, phi nước đại đến cứu em mình. Cậu ngồi dậy, lắng nghe tiếng trống lại đang dồn dập, giờ đã gần hơn. Ngay lúc đó, cậu nghe nhiều giọng nói khe khẽ, và thấy những cái đèn xách tù mù đậy gần kín lướt qua cây cối. Quân lính gần đó bắt đầu di chuyển ngập ngừng trong đêm tối.

Một bóng người cao xuất hiện và vấp phải cậu, miệng chửi mắng rễ cây. Cậu nhận ra giọng Thống Chế Elfhelm.

“Tôi không phải là rễ cây, thưa ngài,” cậu nói, “cũng không phải là cái bọc đồ, mà là một người Hobbit bầm dập. Muốn tạ lỗi thì ít nhất ngài cũng có thể cho tôi biết chuyện gì đang rục rịch vậy.”

“Bất cứ chuyện gì có thể rục rịch trong thứ bóng tối của quỷ này,” Elfhelm trả lời. “Nhưng chúa thượng ra lệnh cho chúng ta phải chuẩn bị sẵn sàng: mệnh lệnh lên đường có thể tới bất kỳ lúc nào.”

“Vậy kẻ thù đang đến sao?” Merry lo lắng hỏi. “Đó có phải là tiếng trống của chúng không? Tôi bắt đầu ngờ rằng đấy chỉ là do tôi tưởng tượng ra, bởi dường như không ai khác để ý tới chúng.”

“Không, không,” Elfhelm đáp, “kẻ thù ở trên đường chứ không ở trên các quả đồi. Anh đang nghe thấy người Wose, những Người Hoang trong Rừng; đấy là cách họ nói chuyện từ xa. Người ta nói họ vẫn ám Rừng Drúadan. Họ là tàn dư của một thời đã qua, ít người và sống ẩn dật, hoang dã và thận trọng như dã thú. Họ không tham chiến cùng Gondor hay đất Mark; nhưng giờ họ lo lắng vì bóng tối và lũ Orc vừa xuất quân: họ sợ rằng Những Năm Đen Tối sẽ trở lại, một điều xem ra rất có thể. Hãy lấy làm may mắn rằng không phải họ đang săn chúng ta: bởi người ta nói họ dùng tên tẩm độc; và họ thông thạo đường rừng không ai bì được. Nhưng họ đã đề nghị giúp phụng sự Théoden. Ngay lúc này, một tù trưởng phía họ đang được dẫn tới chỗ đức vua. Ánh đèn đi tới đằng kia. Ta đã nghe được chừng ấy nhưng cũng chỉ đến thế. Và giờ ta phải thực hiện mệnh lệnh của đức vua. Xách mình lên đi, cậu Bọc Đồ!” Ông mất hút vào trong bóng tối.

Merry không thích câu chuyện về người hoang dã và mũi tên độc; nhưng dù không phải vì chuyện đó, vẫn còn cái cảm giác kinh sợ mãnh liệt đè nặng lên cậu. Chờ đợi thật không thể chịu nổi. Cậu khao khát muốn biết điều gì sắp xảy ra. Cậu đứng dậy và không lâu sau đã thận trọng đuổi theo chiếc đèn xách cuối cùng trước khi nó biến mất giữa cây cối.

Lúc này cậu đến bãi trống rộng nơi một chiếc lều nhỏ đã dựng lên cho nhà vua dưới thân cây lớn. Một chiếc đèn xách lớn, che phía trên, treo trên một cành cây và hắt xuống dưới vòng ánh sáng nhợt nhạt. Théoden và Éomer ngồi đó, và ngồi trước mặt họ trên mặt đất là một người lùn bè rất lạ lùng, xù xì như viên đá cổ, và bộ râu thưa thớt trên cái cằm nổi u chọc ra lún phún như rêu khô. Lão có cặp chân ngắn và cánh tay mập mạp, người to bè bè, trang phục chỉ độc có cỏ quấn quanh hông. Merry cảm thấy mình đã gặp người này ở đâu đó, và đột nhiên cậu nhớ tới những hình nhân Púkel trên Dunharg. Đây là một trong những ngẫu tượng cổ xưa đó được thổi vào sức sống, hoặc có lẽ là một hình hài di truyền qua năm tháng bất tận, thuộc nòi giống thuần khiết từ những kẻ xa xưa đã làm mẫu hình cho những nghệ nhân bị lãng quên.

Trong sự im lặng, Merry rón rén tới gần, và rồi lão Người Hoang bắt đầu nói, hình như để trả lời câu hỏi nào đó. Giọng lão sâu và đặc âm yết hầu, nhưng Merry ngạc nhiên phát hiện lão nói Ngôn Ngữ Chung, dù theo lối nhát gừng, và xen lẫn những cách nói thô lậu.

“Không, cha của những Người Cưỡi Ngựa,” lão nói, “chúng tao không đánh. Chỉ săn thôi. Giết gorgûn trong rừng, ghét Orc. Bọn mày cũng ghét gorgûn. Chúng tao giúp theo sức. Người Hoang có tai dài và mắt dài; biết hết đường. Người Hoang sống ở đây trước khi có Nhà Đá, trước khi Người Cao lên khỏi Nước.”

“Nhưng điều chúng tôi cần là trợ giúp trong chiến đấu,” Éomer nói. “Ông và người của ông có thể giúp chúng tôi như thế nào?”

“Báo tin,” lão Người Hoang nói. “Chúng tao nhìn ra từ đồi. Chúng tao trèo núi cao nhìn xuống. Thành Phố Đá đóng cửa rồi. Lửa cháy ngoài cửa; giờ cả trong nữa. Bọn mày muốn tới đó? Vậy bọn mày phải nhanh lên. Những gorgûn và người nhiều nơi xa,” lão vung cánh tay ngắn xù xì về phía Đông, “ngồi trên đường ngựa chạy. Rất nhiều, hơn Người Cưỡi Ngựa.”

“Sao ông biết được điều đó?” Éomer hỏi.

Gương mặt phẳng lì và đôi mắt sẫm màu của lão già không để lộ điều gì, nhưng giọng lão hầm hừ phật ý. “Người Hoang sống hoang, tự do, nhưng không phải trẻ con,” lão trả lời. “Tao là tù trưởng lớn, Ghân-buri-Ghân. Tao đếm nhiều thứ: sao trên trời, lá trên cây, người trong bóng tối. Bọn mày có hai mươi lần nhóm hai chục tính mười lần cộng năm. Chúng có nhiều hơn. Đánh to, và ai sẽ thắng? Và còn nhiều hơn bước quanh tường tròn Nhà Đá.”

“Than ôi! lão nói thật quá khôn ngoan,” Théoden nói. “Và quân trinh sát của ta nói rằng chúng đã đào hào và cắm cọc ngang đường. Chúng ta không thể quét chúng đi nếu đổ xuống bất ngờ.”

“Và chúng ta vẫn cần gấp gáp,” Éomer nói. “Mundburg đang cháy!”

“Để Ghân-buri-Ghân nói đã!” lão Người Hoang nói. “Lão biết nhiều hơn một đường. Lão sẽ dẫn bọn mày theo đường không có hố, gorgûn không đi lại, chỉ có Người Hoang và thú rừng. Nhiều con đường được làm hồi người Nhà Đá mạnh hơn. Họ xẻ đồi như thợ săn xẻ thịt thú. Người Hoang nghĩ họ ăn đá thay thức ăn. Họ đi qua Drúadan tới Rimmon đẩy xe thồ lớn. Họ không đi nữa. Đường bị quên, nhưng Người Hoang không quên. Đường đi qua đồi và sau đồi dưới cây, sau Rimmon xuống tới Dîn, cuối cùng quay trở lại đường của Người Cưỡi Ngựa. Người Hoang sẽ chỉ cho bọn mày đường đó. Rồi bọn mày sẽ giết gorgûn và xua bóng tối xấu bằng thép sáng, và Người Hoang có thể quay lại ngủ trong rừng rậm.”

Éomer và nhà vua nói với nhau bằng ngôn ngữ của riêng họ. Rốt cuộc Théoden quay lại lão Người Hoang. “Chúng tôi xin nhận lời đề nghị của các ông,” ông nói. “Vì cho dù chúng tôi để lại đạo quân của kẻ thù sau lưng, thế thì sao chứ? Nếu Thành Phố Đá thất thủ, chúng tôi cũng không trở về được nữa. Nếu nó được cứu, thì chính đội quân Orc sẽ bị cô lập. Nếu ông giữ tín, Ghân-buri-Ghân, chúng tôi sẽ hậu tạ ông, và ông sẽ được tình bằng hữu của đất Mark mãi mãi.”

“Người chết không làm bạn với người sống, và không cho họ quà,” lão Người Hoang nói. “Nhưng nếu bọn mày sống sót qua Bóng Tối, hãy để Người Hoang yên trong rừng và không săn họ như thú rừng nữa. Ghân-buri-Ghân không dẫn bọn mày vào bẫy. Chính lão sẽ đi cùng cha của Người Cưỡi Ngựa, và nếu lão dẫn mày sai đường, mày cứ giết lão.”

“Hãy làm như thế!” Théoden nói.

“Phải mất bao nhiêu thời gian mới vòng qua kẻ thù và quay lại đường cái?” Éomer hỏi. “Chúng tôi phải theo tốc độ đi bộ, nếu nhờ ông dẫn đường; và tôi không nghi ngờ là đường khá hẹp.”

“Người Hoang đi bộ nhanh,” Ghân nói. “Đường rộng cho bốn ngựa ở Thung Xe Đá đằng kia,” lão vẫy tay về phía Nam; “nhưng hẹp ở đầu và cuối. Người Hoang có thể đi từ đây tới Dîn từ mặt trời mọc tới trưa.”

“Vậy thì chúng ta phải chừa lại ít nhất là bảy giờ cho đội dẫn đầu,” Éomer nói; “nhưng phải tính khoảng mười giờ gì đó cho tất cả. Những thứ không đoán trước được có thể cản lối chúng ta, và nếu quân của ta dàn hết ra, sẽ mất rất lâu mới lập lại trật tự lúc ra khỏi khu đồi. Giờ là mấy giờ?”

“Ai biết được?” Théoden nói. “Giờ lúc nào cũng là đêm.”

“Lúc nào cũng tối, nhưng không phải lúc nào cũng là đêm,” Ghân nói. “Khi Mặt Trời lên, bọn tao cảm thấy bà, ngay cả khi bà bị khuất. Lúc này bà đã leo lên dãy núi Đông rồi. Ngày đã bắt đầu trên đồng trời.”

“Vậy chúng ta phải lên đường càng sớm càng tốt,” Éomer nói. “Mà kể cả như vậy, chúng ta cũng không thể hy vọng tới trợ giúp Gondor được vào hôm nay.”

Merry không đợi nghe thêm nữa, lén rời đi để chuẩn bị sẵn sàng đón hiệu lệnh hành quân. Đây là chặng đi cuối cùng trước trận chiến. Cậu không nghĩ nhiều người trong số họ sẽ sống sót. Nhưng cậu nghĩ đến Pippin và lửa cháy ở Minas Tirith, và nhấn chìm nỗi sợ hãi trong lòng.

Tất cả đều tốt đẹp ngày hôm đó, không thấy bóng dáng hay âm thanh của bầy lũ kẻ thù đang chờ tập kích họ. Lão Người Hoang đã cử đi một lớp thợ săn cảnh giới, để lũ Orc hay bọn gián điệp lang bạt không phát hiện ra động thái giữa những ngọn đồi. Ánh sáng tù mù hơn bao giờ hết khi họ tới gần thành phố bị vây hãm, và các Kỵ Sĩ theo những hàng dài đi qua chỉ như những bóng người ngựa đen thẫm. Mỗi đội quân được một người rừng hoang dã dẫn đường; nhưng lão Ghân thì đi bên cạnh nhà vua. Đoạn bắt đầu chậm hơn mong muốn, bởi các Kỵ Sĩ đi bộ và dắt theo ngựa mất khá lâu mới tìm được đường qua những nếp rừng rậm rạp sau khu trại xuống Thung Xe Đá kín đáo. Trời đã chiều muộn khi đội dẫn đầu tới những vệt rừng cây xám trải tới bên kia sườn Đông Amon Dîn, che lấp khoảng hở lớn giữa dãy đồi chạy từ Đông sang Tây, từ Nardol tới dồi Dîn. Khoảng hở ấy là nơi con đường cho xe đá bị lãng quên ngày xưa từng chạy xuống, nhập lại vào đường cái cho ngựa chạy từ Kinh Thành dẫn qua Anórien; nhưng giờ đây, qua nhiều đời người, cây cối đã chiếm lối, và con đường biến mất, đứt gãy và bị chôn vùi dưới thảm lá của nhiều năm tháng không đếm xuể. Nhưng vệt rừng cây lại cho các Kỵ Sĩ hy vọng ẩn núp cuối cùng trước khi tiến vào trận chiến công khai; vì qua khỏi rừng cây là con đường và đồng bằng sông Anduin, trong khi ở phía Đông và phía Nam chỉ có những dốc trọc đầy đá, những ngọn đồi uốn khúc tụ lại và dồn lên cao, tầng tầng lớp lớp nhập vào khối núi và những vai núi đỉnh Mindolluin.

Đội quân dẫn đầu ngừng lại, và trong khi những người đi sau nối đuôi nhau ra khỏi vùng trũng Thung Xe Đá và dồn tới, họ tản ra các điểm hạ trại dưới những tán cây xám. Nhà vua triệu tập các chỉ huy tới họp. Éomer cử quân trinh sát đi thám thính dọc đường; nhưng lão Ghân già lắc đầu.

“Cử Người Cưỡi Ngựa vô ích,” lão nói. “Người Hoang đã thấy tất cả những gì thấy được trong không khí xấu. Họ sẽ tới sớm nói với tao ở đây.”

Các chỉ huy tới; và rồi từ trong đám cây những dáng dấp púkel lẻn ra thận trọng, giống lão Ghân già đến nỗi Merry khó phân biệt được ai với ai. Họ nói với Ghân bằng ngôn ngữ nặng âm yết hầu lạ lùng.

Liền đó Ghân quay sang nhà vua. “Người Hoang nói nhiều điều,” lão nói. “Đầu tiên, hãy thận trọng! Bên kia Dîn vẫn có nhiều người hạ trại, đằng kia cách đây một giờ đi bộ,” lão vung tay sang hướng Tây về phía đồi lửa hiệu đen. “Nhưng không thấy ai giữa nơi này và tường men của người Nhà Đá. Nhiều kẻ bận rộn ở đó. Tường không đứng nữa: gorgûn phá đổ với sấm đất và chày sắt đen. Chúng không cảnh giác và không nhìn quanh. Chúng nghĩ bạn chúng đã canh gác mọi đường rồi!” Nói xong, lão Ghân già phát ra âm thanh ùng ục kỳ dị, có vẻ như lão đang cười.

“Tin tốt!” Éomer kêu lên. “Thậm chí trong bóng tối này hy vọng lại thắp sáng. Quỷ kế của Kẻ Thù thường thường có lợi cho ta ngoài ý hắn. Bóng tối xấu xa này chính nó đã trở thành áo choàng che chắn chúng ta. Và giờ, khi thèm khát hủy diệt Gondor và xé nát tới từng hòn đá, lũ Orc của hắn đã trừ bỏ nỗi sợ hãi lớn nhất của tôi. Vòng tường ngoài hẳn đã có thể ngăn chặn chúng ta lâu. Giờ ta có thể tràn qua nó - miễn là chúng ta tới được đó.”

“Ta lại cảm ơn ông một lần nữa, Ghân-buri-Ghân của cánh rừng,” Théoden nói. “Cầu cho phúc lành đến với ông vì những tin tức này và vì sự dẫn đường!”

“Giết gorgûn! Giết Orc! Không lời nào khác làm Người Hoang hài lòng,” Ghân trả lời. “Xua đi không khí xấu và xua đi bóng tối bằng thép sáng!”

“Chúng ta đã đi xa chỉ để làm những điều ấy,” nhà vua nói “và chúng ta sẽ cố gắng. Nhưng chúng ta sẽ đạt được gì, chỉ ngày mai mới biết.”

Ghân-buri-Ghân ngồi xổm xuống và cái trán nổi u của lão chạm xuống mặt đất, cử chỉ thay lời từ biệt. Rồi lão nhỏm người như thể định rời đi. Nhưng đột nhiên lão bật dậy, ngước lên như con thú rừng giật mình đánh hơi thấy luồng khí lạ. Ánh sáng lóe lên trong mắt lão.

“Gió đang đổi hướng!” lão kêu lên, và với tiếng kêu đó dường như chỉ trong nháy mắt, lão và người của lão biến mất vào trong bóng tối, không bao giờ còn xuất hiện trước mắt bất cứ Kỵ Sĩ Rohan nào nữa. Không lâu sau, từ xa về hướng Đông, tiếng trống văng vẳng lại vang lên. Nhưng không trái tim nào trong đạo quân lại sợ Người Hoang sẽ không giữ tín, cho dù họ lạ lùng và không đẹp đẽ chút nào.

“Chúng ta không cần được dẫn đường thêm nữa,” Elfhelm nói, “bởi trong quân có những kỵ sĩ đã cưỡi ngựa xuống Mundburg trong những ngày tháng bình yên. Tôi là một. Khi chúng ta tới đường cái, nó sẽ rẽ về phía Nam, và nằm trước chúng ta vẫn còn bảy lý rồi mới tới được tường bao quanh các trang trại. Dọc theo hầu hết lối đó, hai bên đường đều có nhiều cỏ. Trên quãng đường này các kỵ sĩ liên lạc Gondor vẫn được cho là đạt tốc độ lớn nhất. Chúng ta có thể lao nhanh trên đó mà không gây nhiều tiếng ồn.”

“Vậy thì bởi ta phải tìm kiếm những chiến tích ghê gớm và cần tới tất cả sức mạnh của mình,” Éomer nói, “tôi đề nghị giờ chúng ta nghỉ ngơi, rồi lên đường từ đây khi đêm xuống, và tính toán thời gian đi đường sao cho ta tới những cánh đồng vào ngày mai khi trời sáng nhất, hoặc khi chúa thượng ra hiệu lệnh.”

Nhà vua tán thành ý kiến này, và các chỉ huy tản đi. Nhưng không lâu sau Elfhelm quay lại. “Lính trinh sát không phát hiện thấy gì cần báo cáo bên ngoài Rừng Xám, thưa chúa công,” ông nói, “ngoại trừ hai người: hai người chết và hai con ngựa chết.”

“Vậy à?” Éomer nói. “Thế thì sao?”

“Có điều này, thưa chúa công, họ là kỵ sĩ liên lạc của Gondor; có lẽ một người là Hirgon. Ít nhất thì tay anh ta vẫn con nắm Mũi Tên Đỏ, nhưng đầu anh ta đã bị chặt đứt. Và điều này nữa: theo dấu vết thì hình như lúc ngã xuống họ đang bỏ chạy về phía Tây. Như tôi suy đoán thì họ phát hiện kẻ thù đã ở trên tường ngoài hoặc đang tấn công tường, trên đường họ trở về - và đó sẽ là hai đêm trước, nếu họ dùng ngựa khỏe ở trạm chuyển tiếp, như lệ thường. Họ không tới được Kinh Thành nên quay lại.”

“Than ôi!” Théoden kêu lên. “Vậy thì Denethor chưa nghe tin gì về việc chúng ta xuất binh và sẽ tuyệt vọng nghĩ ta không đến.”

“Cấp thiết không cho phép trì hoãn, nhưng thà muộn còn hơn không,” Éomer nói. “Và có lẽ đây là lúc câu tục ngữ cổ đúng hơn bao giờ hết kể từ khi con người bắt đầu dùng miệng nói.”

Trời đã vào đêm. Ở hai bên đường, đội quân Rohan yên lặng di chuyển. Giờ con đường đi qua ven núi Mindolluin vòng về phía Nam. Cách xa và gần như thẳng phía trước là một quầng sáng đỏ dưới trời tối đen và bên sườn ngọn núi lớn tối sẫm trên nền sáng. Họ đang tới gần tường Rammas quanh đồng Pelennor; nhưng ngày vẫn chưa tới.

Nhà vua đi giữa đội quân dẫn đầu, toán gia binh quanh ông. Tiếp sau là éored của Elfhelm, và giờ Merry để ý thấy Dernhelm đã rời vị trí cũ và di chuyển không nghỉ về phía trước trong bóng tối, cho tới khi cuối cùng chàng đi chỉ ngay sau lính cận vệ của nhà vua. Đến một lúc đứng, Merry nghe thấy những giọng nói khe khẽ phía trước. Những trinh sát đã phóng gần tới bức tường giờ đã quay lại. Họ đến chỗ nhà vua.

“Lửa cháy dữ dội, thưa chúa công,” một người nói. “Kinh Thành gần như chìm giữa vòng lửa, và cánh đồng đầy rẫy quân thù. Nhưng tất cả dường như đã xông hết tới cổng thành. Theo như chúng thần đoán: không còn mấy tên trên tường ngoài, và chúng lơ là cảnh giác, vì còn bận rộn phá hủy.”

“Người còn nhớ lời của Người Hoang không, thưa chúa công?” một người khác nói. “Thần đã sống trên Thảo Nguyên rộng rãi vào những ngày hòa bình; Widfara là tên thần, và cả thần cũng đọc được thông điệp trong luồng khí. Gió đang đổi chiều rồi. Từ phía Nam toát lên một hơi thở, nó mang theo mùi biển mặn, dù rất nhạt nhòa. Buổi sáng sẽ đem lại những điều mới. Phía trên đám khói dày sẽ là bình minh khi người đi qua vòng tường.”

“Nếu ngươi nói đúng, Widfara, thì chúc ngươi được sống qua ngày hôm nay tới những năm tháng hạnh phúc!” Théoden nói. Ông quay về phía đội gia binh ở gần, và giờ ông nói bằng giọng rõ ràng để càng nhiều kỵ sĩ thuộc éored đầu tiên có thể nghe được.

“Giờ thời khắc đã đến, hỡi các Kỵ Sĩ đất Mark, các con trai của Eorl! Kẻ thù và lửa đỏ đợi trước mặt, quê nhà ở xa phía sau. Nhưng dù các ngươi chiến đấu trên chiến trường xa lạ, vinh quang gặt hái ở đây sẽ thuộc về các ngươi vĩnh viễn. Các ngươi đã lập lời thề ước giờ hãy làm tròn, vì đức vua và quê hương và tình bằng hữu!”

Quân lính gõ giáo lên khiên.

“Éomer, con trai ta! Con hãy chỉ huy éored đầu tiên,” Théoden nói; “và họ sẽ đi dưới cờ quốc vương ở trung tâm. Elfhelm, hãy dẫn đạo quân của ông về bên phải khi chúng ta vượt qua tường. Và Grimbold sẽ dẫn đạo quân của mình về bên trái. Những đội quân khác phía sau đi theo ba đạo quân đầu, tùy theo tình huống. Tấn công bất cứ nơi nào kẻ thù tập hợp. Chúng ta không thể lên kế hoạch nào khác, bởi chưa biết tình thế trên chiến trường như thế nào. Tiến lên, và đừng sợ bóng tối!”

Đạo quân dẫn đầu lao đi nhanh hết sức, bởi trời vẫn tối thẫm, bất chấp Widfara đã tiên đoán thay đổi gì. Merry ngồi sau Dernhelm, bám chặt bằng tay trái, trong khi tay còn lại cố gắng nới lỏng kiếm ra khỏi vỏ. Giờ thì cậu cay đắng cảm thấy sự thật trong lời nói của đức vua: trong trận chiến ấy ngươi sẽ làm gì, Meriadoc? “Đúng điều này,” cậu nghĩ: “làm nặng gánh một kỵ sĩ, và cố hết sức ngồi vững trên yên ngựa chứ không rơi tõm xuống và bị móng ngựa phi cuồng giẫm chết nghẻo!”

Chỉ còn chưa tới một lý là đến nơi vòng tường ngoài từng chắn. Rất nhanh họ đã tới nơi, quá nhanh đối với Merry. Những tiếng hét dữ dội vang lên, và có tiếng binh khí chạm nhau, nhưng chỉ chốc lát. Lũ Orc đang bận rộn quanh tường rất ít và bị bất ngờ, chúng nhanh chóng bị giết hoặc đuổi đi. Trước cổng Bắc tường Rammas vỡ vụn, nhà vua đứng lại. Éored đầu tiên gom lại đằng sau và hai bên ông. Dernhelm đi gần nhà vua, dù đội quân của Elfhelm ở xa bên phải. Người của Grimbold rẽ khỏi đường và đi vòng tới lỗ hổng lớn trên tường nằm phía Đông cổng.

Merry liếc ra từ sau lưng Dernhelm. Đằng xa, có lẽ cách mười dặm gì đó, một đám cháy lớn bốc lên, nhưng giữa nó và đoàn Kỵ Binh là những đường lửa bùng lên theo hình vành trăng rộng, điểm gần nhất cách chưa đến một lý. Cậu không nhìn ra được gì hơn trên cánh đồng tối, và cho tới giờ cậu cũng không thấy hy vọng buổi sớm đang đến, hay cảm thấy cơn gió nào, đổi chiều hay không cũng thế.

Giờ trong yên lặng, đạo quân Rohan tiến về phía trước vào cánh đồng Gondor, tràn lên chậm chạp nhưng vững chắc như thủy triều đang lên tràn qua những khe hở của con đê người ta tưởng đã an toàn. Nhưng tinh thần và ý chí của Thủ Lĩnh Đen đã tập trung hoàn toàn vào thành phố đang thất thủ, và chưa tin tức nào kịp tới nơi cảnh báo rằng những kế hoạch của hắn có sai lầm.

Sau một lúc, nhà vua dẫn quân mình đi chệch đôi chút về hướng Đông, để tới giữa những đống lửa của cuộc vây thành và những cánh đồng ngoài cùng. Tới giờ họ vẫn chưa gặp chống cự, và tới giờ Théoden vẫn chưa ra hiệu lệnh. Cuối cùng ông lại dừng ngựa. Kinh Thành đã gần hơn rồi. Mùi cháy khét nồng trong không khí cùng với cái bóng tử thần ngay sát. Lũ ngựa rấm rứt. Nhưng nhà vua ngồi trên lưng Snawmana, bất động, đưa mắt nhìn Minas Tirith đang quằn quại, như thể đột nhiên rơi vào đau đớn, hoặc sợ hãi. Trông ông như thể co rúm lại, gục đầu vì tuổi tác. Chính Merry cũng cảm thấy sức nặng của nỗi kinh hoàng và ngờ vực đè lên mình. Tim cậu đập chậm lại. Thời gian như lơ lửng trong sự không chắc chắn. Họ tới quá muộn rồi! Quá muộn còn tệ hơn không! Có lẽ Théoden sẽ nao núng, cúi mái đầu già nua, quay ngựa, lẩn vào nấp kín giữa những ngọn đồi.

Rồi đột ngột cuối cùng Merry cũng cảm thấy nó, vượt qua nỗi nghi ngờ: luồng khí đổi chiều. Gió đang vỗ vào mặt cậu! Ánh sáng lấp lánh. Xa, rất xa, có thể mơ hồ nhìn thấy những hình thù xám nhạt là mây phương Nam, đang cuộn lại, trôi đi: sớm mai nằm sau mây.

Nhưng cùng lúc ấy có một chớp sáng, như thể sét bật lên từ nền đất dưới Kinh Thành. Trong một giây chói lòa, nó sáng thành cột lóa mắt đằng xa màu trắng và đen, đỉnh tháp trên cùng như mũi kim lấp lánh; và rồi khi bóng tối lại siết chặt, một tiếng đùng lớn vang vọng khắp các cánh đồng.

Nghe âm thanh ấy, tấm lưng còng xuống của nhà vua đột nhiên thẳng dậy. Cao lớn và kiêu hãnh ông ngồi đó; vươn thẳng người trên bàn đạp ông kêu to, rõ ràng hơn bất cứ người trần tục nào từng cất tiếng:

Vùng lên, vùng lên, những Kỵ Sĩ của Théoden!

Những sự khốc liệt đang trở dậy: khói lửa và chiến tranh!

Giáo sẽ gãy hôm nay, khiên sẽ xẻ nát,

Ngày tuốt kiếm, ngày đỏ máu, trước khi bình minh lên!

Phi đi, phi đi! Phi tới Gondor!

Nói xong, ông giật lấy chiếc tù và lớn từ tay Guthláf, người lính cầm cờ, và ông thổi hồi tù lớn tới mức nó vỡ làm đôi. Ngay lập tức tất cả tù và trong đoàn quân vang lên tiếng nhạc, và tiếng tù và Rohan trong thời khắc ấy giống như cơn bão đổ xuống cánh đồng, như tiếng sấm trên núi cao.

Phi đi, phi đi! Phi tới Gondor!

Đột nhiên nhà vua gọi Snawmana và con ngựa lao vụt đi. Đằng sau ông, là cờ hiệu của nhà vua phần phật trong gió, ngựa bạch trên nền xanh, nhưng ông vượt trước lá cờ. Theo sau ông, những kỵ sĩ đội gia binh rầm rập vó ngựa, nhưng ông luôn phi trước họ. Éomer lao đi giữa đội quân, chòm lông đuôi ngựa trắng trên mũ trụ tung bay trong đà chạy, và hàng tiền quân éored đầu tiên gầm lên như sóng bạc đầu vỗ vào bờ cát, nhưng Théoden không để ai vượt qua. Như có cơn mê ập đến ông, hoặc cơn thịnh nộ trong chiến đấu của ông cha chảy như lửa mới trong mạch máu, ông ngồi cao trên lưng Snawmana như vị thần thời xưa cũ, như chính Oromë Vĩ Đại trong trận chiến của các Valar vào thời thế giới còn non trẻ. Tấm khiên vàng của ông lộ ra, và kia! nó sáng chói như hình ảnh của Mặt Trời, mặt cỏ rực cháy xanh rờn dưới vó ngựa trắng. Bởi bình minh đã đến rồi, bình minh cùng cơn gió từ biển cả; và bóng tối biến đi, bầy lũ Mordor rú lên, sự kinh hoàng ập đến chúng, khiến chúng chạy trốn, và chết, bị vó ngựa cuồng nộ xéo lên. Và rồi tất cả đoàn quân Rohan cất cao tiếng hát, và họ hát vang trong khi chém giết, vì niềm hân hoan chinh chiến đã trùm lên họ, tiếng hát của họ vừa đẹp đẽ, vừa khủng khiếp, vang vọng tới tận Kinh Thành.

CHƯƠNG VI TRẬN CHIẾN TRÊN ĐỒNG PELENNOR

Nhưng chỉ huy cuộc tấn công Gondor chẳng phải là tên thủ lĩnh Orc hay kẻ cướp tầm thường. Bóng tối tan đi quá sớm, trước ngày Chủ Nhân nó dự định: hiện thời vận may đã phản bội hắn, thế giới đã chuyển mình chống lại hắn; chiến thắng trượt khỏi tay ngay giữa khi hắn vươn tay ra bắt lấy. Nhưng tay hắn dài. Hắn vẫn còn thống lĩnh, vẫn sử dụng những quyền năng vĩ đại. Là Vua, là Ma Nhẫn, là Thủ Lĩnh Nazgûl, hắn có nhiều loại vũ khí. Hắn rời khỏi Đại Môn và biến mất.

Théoden Vua đất Mark đã tới con đường từ Đại Môn đến Sông Cả, và quay về phía Kinh Thành, giờ đây còn cách chưa đầy một dặm đường. Ông hơi giảm bớt tốc độ, tìm kiếm kẻ thù mới, và đội quân kỵ đến bao quanh ông, Dernhelm cũng ở trong số họ. Phía trước, gần tường thành hơn, người của Elfhelm đang xông xáo giữa những cỗ máy công thành, chặt chém, giết chóc, xua kẻ thù xuống những hố lửa. Gần như toàn bộ nửa phía Bắc đồng Pelennor đã về tay đoàn quân tấn công, ở đó quân trại bốc cháy, lũ Orc chạy về phía Sông Cả như đàn thú trước thợ săn; và người Rohirrim đi hết nơi này sang nơi khác tùy ý. Nhưng họ vẫn chưa phá vỡ đợt công thành, hay chiếm được Đại Môn. Có rất nhiều kẻ thù trước cổng, và trên nửa cánh đồng xa hơn là những đám quân khác vẫn còn chưa đối đầu. Phía Nam bên kia đường cái là lực lượng chính của người Haradrim, và những kỵ sĩ bên chúng đang tụ tập quanh cờ hiệu viên thủ lĩnh. Hắn nhìn ra xa, và trong ánh sáng đang lên, hắn thấy cờ của nhà vua, ngọn cờ đã tiến sâu vào trận chiến mà không có bao nhiêu người bảo vệ. Thế rồi trong hắn tràn ngập cơn thịnh nộ đỏ sẫm và hắn thét to; và giương cao ngọn cờ, con rắn đen trên nền đỏ thắm, hắn lao tới lá cờ ngựa bạch trên nền xanh kéo theo quân lực khổng lồ; và những lưỡi đao cong miền Nam rút ra sáng như sao lấp lánh.

Rồi Théoden phát hiện ra hắn, và không chờ đợi hắn tấn công mà hô lớn giục Snawmana, ông lao thẳng tới đối đầu. Họ xung đột mới mạnh làm sao. Nhưng cơn điên giận trắng toát của người miền Bắc cháy bỏng hơn, và nghề chinh chiến của họ lão luyện hơn với ngọn giáo dài và chết chóc. Họ ít ỏi hơn, nhưng họ xẻ qua đám người Nam như mũi tên lửa băng rừng. Xuyên thẳng qua đám người là Théoden con trai Thengel, và giáo ông rung lên khi hất ngã viên thủ lĩnh. Kiếm tuốt trần, ông tế ngựa tới bên cờ hiệu, chém cả cột cờ lẫn kẻ mang cờ; và con rắn đen sụp xuống. Và rồi đám kỵ binh còn chưa bị giết quay đầu bỏ chạy.

Nhưng kìa! đột nhiên giữa phút vinh quang của nhà vua, tấm khiên vàng chợt tối. Buổi bình minh mới đến bị che phủ khỏi bầu trời. Bóng tối trùm lên ông. Ngựa chồm lên hí vang. Quân lính bị hất khỏi lưng ngựa nằm phục xuống mặt đất.

“Tới với ta! Tới với ta!” Théoden thét lên. “Tới đây Eorlingas! Đừng sợ bóng tối!” Nhưng Snawmana phát cuồng vì sợ hãi, chồm lên cao, chiến đấu với không trung, và rồi với một tiếng rống vang, nó đổ ngã nghiêng: một mũi tên đen đã xuyên vào nó. Nhà vua ngã xuống dưới thân ngựa.

Cái bóng lớn nhào xuống như một đám mây đang rơi. Và kìa! đó là một sinh vật có cánh: nếu là chim, thì lớn hơn hết thảy mọi loại chim, và trần trụi, lông đuôi hay lông cánh đều không có, đôi cánh khổng lồ căng ra như mạng da giữa những ngón tay đội sừng; và nó bốc mùi hôi thối. Một sinh vật có lẽ thuộc về thế giới cổ xưa hơn, tổ tiên nó lay lắt trong những ngọn núi lạnh lẽo bị lãng quên bên dưới Mặt Trăng, đã sống quá thời đại của mình, và trong cái tổ kinh khiếp đã sản sinh ra lứa cuối cùng lạc thời này, giỏi gieo việc ác. Và Chúa Tể Hắc Ám đã bắt lấy nó, nuôi dưỡng nó bằng thịt thối rữa, cho tới khi nó sinh trưởng vượt qua kích cỡ mọi vật bay; và hắn trao cho bề tôi mình làm vật cưỡi. Xuống mãi, nó lao xuống mãi, rồi gập đôi mạng da giữa những khớp xương, nó rít quàng quạc và đậu lên thi thể Snawmana, cắm móng vuốt ngập vào, khom cái cổ dài trần trụi.

Ngồi trên lưng nó là một bóng hình khoác áo choàng đen, to lớn và đe dọa. Hắn đội vương miện sắt, nhưng giữa vành sắt và cổ áo choàng không nhìn thấy gì cả, chỉ trừ đôi mắt lóe lên chết chóc: Thủ Lĩnh Nazgûl. Hắn đã quay trở lại không trung, triệu hồi vật cưỡi trước khi bóng tối lùi đi, và giờ lại tới, mang theo tàn phá, biến hy vọng thành tuyệt vọng, chiến thắng thành cái chết. Hắn mang theo một cây chùy lớn đen tuyền.

Nhưng Théoden còn chưa hoàn toàn bị bỏ rơi. Những kỵ sĩ đội gia binh bị giết nằm khắp quanh ông, hoặc chịu thua cơn điên dại của ngựa cưỡi mà bị kéo đi xa. Nhưng vẫn còn một người đứng vững: Dernhelm trẻ tuổi, trung thành đến quên sợ hãi; và chàng khóc, bởi chàng đã yêu vị chúa của mình như một người cha. Suốt trong lúc quân xông lên Merry vẫn được chở an toàn sau lưng chàng, cho tới khi Bóng Ma đến; rồi con Windfola đã hất họ xuống trong kinh hoàng, và giờ chạy trốn điên cuồng trên đồng bằng. Merry bò bằng cả chân tay như con thú đang choáng váng, và nỗi kinh hoàng ập tới lớn đến nỗi khiến cậu mờ mắt và buồn nôn.

“Người của Đức Vua! Người của Đức Vua!” trái tim kêu lên trong cậu. “Mi phải ở bên cạnh ngài. Tôi sẽ coi người như cha mình, mi đã nói vậy.” Nhưng ý chí cậu không trả lời, và thân thể cậu run rẩy. Cậu không dám mở mắt hay ngước lên nữa.

Rồi qua màn tối lấp đầy tâm trí, cậu nghĩ mình nghe thấy Dernhelm nói; dù giờ đây giọng chàng có vẻ lạ lùng, phảng phất giống một giọng nói khác cậu từng quen.

“Biến đi, con Dwimmerlaik kinh tởm, chúa của lũ kền kền! Hãy để người chết được yên!”

Một giọng nói lạnh lẽo trả lời: “Đừng chắn giữa Nazgûl với con mồi của hắn! Nếu không hắn sẽ giết mày thay thế. Hắn sẽ đưa mày tới ngôi nhà than khóc, bên kia mọi bóng tối, nơi xác thịt mày sẽ bị nghiến ngấu, và tâm trí teo quắt của mày bị bỏ lại trần trụi trước Con Mắt Không Mí.”

Tiếng thanh kiếm kêu vang khi rút khỏi bao. “Cứ làm điều ngươi muốn; nhưng ta sẽ ngăn cản, nếu ta có thể.”

“Ngăn cản ta? Đồ ngu xuẩn. Không người đàn ông đang sống nào có thể ngăn cản ta!”

Rồi Merry nghe thấy âm thanh lạ lùng nhất trong mọi âm thanh vào thời khắc ấy. Dường như Dernhelm phá lên cười, giọng cười trong trẻo như tiếng reo của thép. “Nhưng ta chẳng phải là người đàn ông còn sống nào! Ngươi đang nhìn một người phụ nữ. Ta là Éowyn, con gái Éomund. Ngươi đang chắn giữa ta với chúa của ta, người thân của ta. Biến đi, nếu ngươi không bất tử! Bởi cho dù ngươi còn sống hay là cái xác không chết, ta sẽ đánh ngươi, nếu ngươi chạm vào người!”

Sinh vật có cánh rít lên trước nàng, nhưng tên Ma Nhẫn không trả lời và im lặng, như thể đột nhiên ngờ vực. Thoáng kinh ngạc tột độ chế ngự nỗi sợ hãi của Merry. Cậu mở mắt và bóng tối rời khỏi đôi mắt cậu. Cách cậu vài bước là con quái vật, và tất cả dường như tối đi quanh nó; cưỡi trên lưng nó là Chúa tể Nazgûl giống như bóng tối tuyệt vọng. Cách một chút về bên trái đối diện với chúng là nàng, người cậu đã gọi là Dernhelm. Nhưng mũ trụ che giấu bí mật của nàng đã rơi xuống, và mái tóc sáng ngời không còn trói buộc, lấp lánh ánh vàng nhạt trên vai. Mặt nàng xám như biển, cứng rắn và quyết liệt, thế nhưng nước mắt ướt trên má nàng. Một thanh kiếm nắm trong tay nàng, và nàng giơ khiên ngăn lại nỗi kinh hoàng từ đôi mắt kẻ thù.

Đó là Éowyn, và cũng là Dernhelm. Bởi trong tâm trí Merry chợt lướt qua ký ức về gương mặt cậu đã thấy xuất phát từ Dunharg: gương mặt của người đi tìm kiếm cái chết không còn hy vọng. Niềm thương xót tràn ngập trong trái tim cậu và cả sự kinh ngạc vô bờ, và đột nhiên lòng can đảm chậm nhen của chủng tộc mình thức dậy trong người cậu. Cậu siết chặt tay. Nàng không thể chết, đẹp đẽ nhường kia, tuyệt vọng nhường kia! Ít nhất nàng không thể chết cô độc, không ai trợ giúp.

Gương mặt kẻ thù không quay về phía cậu, nhưng cậu hầu như chẳng dám cử động, sợ đôi mắt chết chóc có thể rơi lên mình. Chậm rãi, thật chậm rãi, cậu bắt đầu bò sang bên; nhưng Thủ Lĩnh Đen, trong cơn nghi ngờ và thù hằn đang dồn hết tâm trí vào người phụ nữ trước mặt hắn, để ý tới cậu không nhiều hơn để ý một con giun trong bùn.

Đột nhiên con thú lớn đập đôi cánh xấu xí, luồng gió phả ra từ đó thật kinh tởm. Nó lại lao bổng lên không và thoăn thoắt bổ xuống Éowyn, vừa rít, vừa tấn công bằng mỏ và móng vuốt.

Nhưng nàng vẫn không chùn bước: người thiếu nữ Rohirrim, dòng dõi đế vương, mảnh mai như lưỡi kiếm thép, đẹp đẽ nhưng khủng khiếp. Chớp nhoáng nàng tung ra cú đánh lão luyện và chí tử. Cái cổ vươn ra bị nàng chém rời, và cái đầu bị chặt rơi xuống như hòn đá. Nàng bật lùi về sau khi thân thể khổng lồ đổ xuống chết, đôi cánh rộng xòe ra, sụp xuống mặt đất; và với cái chết của nó bóng tối tan đi. Ánh sáng rơi quanh nàng, tóc nàng bừng lên trong bình minh.

Từ đống xác Kỵ Sĩ Đen đứng lên, cao và đe dọa, lừng lững phía trên nàng. Với một tiếng thét căm hận làm chói mọi đôi tai như nọc độc hắn vung cây chùy xuống. Khiên nàng vỡ thành nhiều mảnh, tay nàng gãy; nàng lảo đảo khuỵu xuống. Hắn cúi xuống nàng như một đám mây, mắt hắn lóe lên; hắn nâng chùy toan giáng đòn kết liễu.

Nhưng đột nhiên chính hắn cũng loạng choạng lao về phía trước với tiếng kêu đau đớn, và đòn đánh hụt đà, bổ xuống mặt đất. Kiếm của Merry đã đâm hắn từ đằng sau, xuyên qua lớp áo choàng đen và cắt lên dưới áo giáp, chọc thủng gân sau đầu gối lực lưỡng.

“Éowyn! Éowyn!” Merry kêu lên. Và rồi lảo đảo, gắng gượng vùng dậy, dùng chút sức lực cuối cùng nàng thọc kiếm vào khoảng giữa mũ miện và áo choàng, khi bờ vai to lớn sụm xuống trước mặt nàng. Thanh kiếm vỡ thành nhiều mảnh lấp lánh. Mũ miện lăn đi với một tiếng keng. Éowyn ngã tới trước trên mình kẻ thù đã ngã. Nhưng kìa! áo choàng và áo giáp trống rỗng. Chúng nằm trên mặt đất thành một đống không hình thù, rách và lộn xộn; và một tiếng thét cất cao trong bầu không khí sởn gai ốc, chìm dần thành tiếng rền rĩ chói tai, cuốn đi theo cơn gió, tiếng nói mỏng manh vô thân thể đã tắt, và bị nuốt trọn, không bao giờ còn nghe thấy trong kỷ nguyên đó của thế giới này.

Và Meriadoc người Hobbit đứng đó giữa những tử thi, chớp mắt như con cú dưới ánh sáng ban ngày, vì nước mắt làm cậu không nhìn được; và qua màn sương cậu nhìn xuống mái đầu tóc sáng của Éowyn, trong khi nàng nằm bất động; và cậu nhìn gương mặt của nhà vua, ngã xuống giữa phút vinh quang. Trong cơn đau đớn, con Snawmana đã lại lăn đi khỏi ông, nhưng nó đúng là tai ương cho chủ nhân mình.

Rồi Merry khom mình nâng tay ông lên hôn, và kìa! Théoden mở mắt, đôi mắt ông sáng rõ, và ông nói khẽ khàng dù phải gắng sức.

“Vĩnh biệt, cậu Holbytla!” ông nói. “Thân thể ta quỵ ngã. Ta sẽ tới gặp cha ông ta. Và dù ở cùng những con người vĩ đại đó, ta cũng không còn phải xấu hổ. Ta đã hạ gục con rắn đen. Một ban mai tàn khốc, rồi một ngày tươi đẹp, rồi hoàng hôn ánh vàng!”

Merry không nói được gì, mà chỉ khóc thêm. “Chúa công, hãy tha thứ cho tôi,” cuối cùng cậu nói, “vì tôi đã bất tuân người, nhưng lại chẳng làm được gì hơn để phụng sự người, ngoài rỏ nước mắt khi tiễn biệt.”

Vị vua già mỉm cười. “Đừng đau khổ! Ngươi đã được tha thứ. Trái tim vĩ đại sẽ không bị khước từ. Giờ hãy sống hạnh phúc; và khi ngươi yên bình ngồi bập tẩu thuốc của mình, hãy nghĩ đến ta! Bởi giờ sẽ không bao giờ ta còn có thể ngồi bên ngươi ở Meduseld, như ta đã hứa, hay lắng nghe kiến thức thảo mộc của ngươi.” Ông nhắm mắt, và Merry cúi đầu bên ông. Rồi đó ông lại cất tiếng. “Éomer đâu rồi? Mắt ta đang tối dần, và ta muốn thấy nó trước khi ra đi. Nó phải trở thành vua kế vị ta. Và ta muốn gửi lời cho Éowyn. Con bé, con bé không muốn ta bỏ nó lại, và giờ ta sẽ không bao giờ thấy nó nữa, đứa nhỏ ta yêu thương hơn con gái.”

“Chúa công, chúa công,” Merry bắt đầu thổn thức nói, “nàng là...”; nhưng lúc ấy có tiếng ầm ĩ lớn, và khắp xung quanh họ tù và cùng kèn đồng vang lên. Merry nhìn quanh: cậu đã quên mất cuộc chiến, quên đi cả thế giới, và hàng giờ tưởng chừng đã trôi qua từ khi nhà vua lao tới hồi kết của mình, dù thực ra mới chỉ có một lúc. Nhưng lúc này cậu thấy họ đang có nguy cơ bị mắc kẹt giữa trận chiến vĩ đại sẽ sớm siết chặt.

Quân lực mới của kẻ thù đang vội vã tiến trên con đường từ Sông Cả tới; từ dưới vòng thành đổ ra những quân đoàn Morgul; từ những cánh đồng phía Nam là quân bộ binh Harad có kỵ binh đằng trước, còn đằng sau nhô lên những cái lưng khổng lồ chở tháp chiến của lũ mûmakil. Nhưng phía Bắc, chỏm mũ trắng của Éomer đang dẫn đầu đội quân tiên phong người Rohirrim mạnh mẽ, đội quân chàng đã tập hợp lại và lãnh đạo; và toàn bộ lực lượng còn bên trong Kinh Thành trào ra, cờ thiên nga bạc của Dol Amroth giương cao phía trước, đẩy lùi kẻ thù khỏi Đại Môn.

Trong thoáng chốc, có ý nghĩ lướt qua đầu Merry; “Gandalf đâu rồi? Ông ấy không ở đây sao? Chẳng lẽ ông ấy không thể cứu đức vua và Éowyn?” Nhưng ngay sau đó Éomer vội vã phi đến, đi cùng với chàng là những ai trong đội gia binh còn sống sót và đã điều khiển được ngựa của mình. Họ kinh ngạc nhìn xác con thú dữ tợn đang nằm đó; và ngựa họ không chịu đến gần. Nhưng Éomer nhảy khỏi yên ngựa, và đau khổ phiền muộn ập tới chàng khi chàng đến bên nhà vua và im lặng đứng đó.

Rồi một kỵ sĩ cầm lấy cờ của nhà vua từ tay Guthláf, người lính cầm cờ đã chết, và giương lên cao. Chậm rãi, Théoden mở mắt. Thấy lá cờ, ông ra hiệu đưa cho Éomer.

“Kính mừng Vua đất Mark!” ông nói. “Hãy phi ngựa tới chiến thắng! Gửi lời vĩnh biệt của ta cho Éowyn!” Và tới đó đức vua băng hà, không hay biết Éowyn nằm ngay gần mình. Và những người đứng bên khóc lớn, kêu lên: “Théoden Vương! Théoden Vương!”

Nhưng Éomer nói với họ:

Quân sĩ chớ quá đà thương xót! Người là đấng oai hùng,
xứng thay hồi kết trời định đoạt. Gò mộ chừng đắp xong,
đàn bà con gái phần khan khóc. Phần ta là chiến tranh!

Nhưng chính chàng cũng khóc khi nói vậy. “Các kỵ sĩ của đức vua hãy ở lại đây,” chàng nói, “và đưa thi thể người rời khỏi chiến trường trong tôn kính, đừng để trận chiến giẫm đạp lên! Phải, cùng với tất cả những ai dưới trướng người đã ngã xuống ở đây.” Và chàng nhìn những người đã hy sinh, nhớ lại tên tuổi họ. Rồi đột ngột chàng thấy em gái Éowyn của mình nằm đó, và nhận ra nàng. Trong khoảnh khắc chàng đứng đó như một người bị tên bắn xuyên tim giữa tiếng thét gào; rồi gương mặt chàng trắng nhợt, và cơn thịnh nộ băng giá dâng lên trong chàng, tới mức chàng không sao cất nên lời một lúc lâu. Như có cơn mê choán lấy chàng.

“Éowyn, Éowyn,” cuối cùng chàng kêu lên. “Éowyn, tại sao em lại ở đây? Chuyện điên rồ nào, trò quỷ thuật nào thế này? Chết, chết, chết! Cái chết đón tất cả chúng ta!”

Và rồi không bàn bạc hay chờ đợi những người từ Kinh Thành tới nơi, chàng thúc ngựa phi thẳng về hàng đầu đội quân lớn, và thổi tù và, kêu to ra lệnh tấn công. Trên chiến trường vang vọng tiếng nói lanh lảnh của chàng kêu gọi: “Chết! Phi đi, phi tới hoang tàn và hồi kết của thế giới!”

Và với mệnh lệnh ấy, đội quân bắt đầu chuyển động. Nhưng người Rohirrim không hát nữa. Chết, họ thét lớn đồng thanh và khủng khiếp, và tăng tốc như cơn triều lớn, trận chiến của họ tràn qua quanh nhà vua tử nạn, gầm lên lao về phía Nam.

* * *

Và Meriadoc người Hobbit vẫn còn đứng đó chớp qua làn nước mắt, không ai nói gì với cậu, thực tế là không ai có vẻ để ý thấy cậu. Cậu lau nước mắt, và cúi xuống nhặt tấm khiên xanh Éowyn đã đưa cho cậu, khoác lên sau lưng. Rồi cậu tìm thanh kiếm mình để rơi; bởi ngay giữa cú đòn tay cậu đã tê dại, và giờ chỉ còn tay trái là dùng được. Và kia! vũ khí của cậu nằm đó, nhưng lưỡi kiếm bốc khói như một cành cây khô bị đút vào lửa; và đương khi cậu nhìn, nó co rúm và rúm mãi tới khi cháy tàn.

Vậy là đã mất thanh kiếm vệt đồi Mộ Đá, tác phẩm của người Tây Châu. Nhưng hẳn người đó sẽ vui mừng biết được số phận ấy, cái người đã chậm rãi rèn nên nó từ thuở xa xưa tại vương quốc Bắc khi người Dúnedain còn ở buổi ban đầu, chống kẻ thù chính là vương quốc Angmar đáng sợ và tên vua phù thủy. Không thanh kiếm nào khác, cho dù được nắm trong những bàn tay mạnh mẽ hơn, có thể gây ra cho tên cừu nhân ấy vết thương ác liệt đến thế, chém qua da thịt bất tử của hắn, phá vỡ phép thuật kết nối những gân cốt vô hình với ý chí hắn.

Lúc này ngươi ta nâng nhà vua lên, và phủ nhiều lớp áo choàng lên những cán giáo, họ luân phiên đưa ông về phía Kinh Thành, còn những người khác nhẹ nhàng nâng Éowyn lên đưa đi theo ông. Nhưng họ chưa thể đưa ngay những người lính trong đội gia binh khỏi chiến trường; vì bảy kỵ sĩ của nhà vua đã ngã xuống ở đó, kể cả thủ lĩnh Déorwine của họ. Vì vậy họ đặt những người đã hy sinh nằm cách xa kẻ thù cùng con quái thú kinh tởm rồi cắm giáo xung quanh. Và sau đó khi tất cả đã kết thúc, người ta trở lại đốt lửa thiêu xác con quái thú; nhưng với Snawmana, họ đào mộ và đặt lên phiến đá được khắc bằng tiếng của cả Gondor lẫn đất Mark:

Sống bề tôi trung tín, chết tai ương chủ nhân,

Con Leohtfol bước nhẹ, Snawmana nhanh chân.

Cỏ mọc xanh dài trên Nấm Snawmana, nhưng phần đất nơi con quái thú bị thiêu thì vĩnh viễn sạm đen và trọc lóc.

Chậm rãi và buồn bã, Merry giờ đây bước cạnh những người mang cáng, không để tâm tới cuộc chiến nữa. Câu mệt mỏi và đau nhức, chân tay run lên như nhiễm lạnh. Một cơn mưa lớn kéo đến từ Đại Dương, và dường như vạn vật đang khóc thương Théoden và Éowyn, dập tắt lửa trong Kinh Thành bằng những giọt lệ xám. Qua màn sương, lúc này cậu thấy hàng đầu tiên của những người Gondor tiến đến. Imrahil, Hoàng thân Dol Amroth phi tới và kéo cương dừng trước họ.

“Các anh đang mang gánh nặng nào, hỡi Người Rohan?” ông kêu lên.

“Théoden Vương,” họ trả lời. “Người đã hy sinh. Nhưng Éomer Vương giờ đang lao vào cuộc chiến: người với chỏm mũ trắng tung bay trong gió.”

Vậy là hoàng thân xuống ngựa, khuỵu gối quỳ bên cáng bày tỏ lòng tôn kính nhà vua vì cuộc tấn công vĩ đại của ông; và ông khóc. Rồi khi đứng lên, ông nhìn thấy Éowyn và kinh ngạc. “Rõ ràng đây là một người phụ nữ?” ông nói. “Chẳng lẽ ngay cả phụ nữ người Rohirrim cũng tới tham chiến giúp chúng ta?”

“Không! Chỉ một người thôi,” họ trả lời. “Nàng là Công Chúa Éowyn, em gái Éomer; và chúng tôi không biết nàng đi cùng đoàn cho tới lúc này, chúng tôi vô cùng hối hận vì điều đó.”

Rồi hoàng thân để ý thấy sắc đẹp của nàng, dù gương mặt nàng tái nhợt vì lạnh lẽo, ông chạm vào tay nàng và cúi xuống nhìn kỹ hơn. “Người Rohan!” ông kêu lên. “Chẳng lẽ các anh không mang theo thầy thuốc sao? Nàng bị thương, có lẽ đang hấp hối nhưng tôi cho rằng nàng vẫn sống.” Và ông đưa ống giáp bảo vệ tay sáng bóng trước đôi môi lạnh lẽo của nàng, và kia! một làn sương mỏng ám lên, rất khó thấy.

“Cần phải nhanh chóng,” ông nói, và cử một người phi nhanh về Kinh Thành tìm kiếm giúp đỡ. Còn ông cúi thấp trước vì vua tử trận, từ biệt họ, rồi lên ngựa phi vào cuộc chiến.

Và giờ cuộc chiến lan tỏa cuồng nộ trên khắp những cánh đồng Pelennor; tiếng vũ khí vang dậy om sòm, xen tiếng người thét và tiếng ngựa hí. Tù và thổi, kèn đồng inh tai, và lũ mûmakil rống lên khi bị xua vào cuộc chiến. Dưới phần tường phía Nam Kinh Thành, quân bộ binh Gondor giờ lao vào những quân đoàn Morgul vẫn còn tập hợp đông đúc ở đó. Nhưng quân kỵ phi về phía Đông tới chi viện Éomer: Húrin Cao Lớn, Quan Giữ Khóa, Lãnh chúa Lossarnach, và Hirluin vùng Đồi Xanh, và Hoàng thân Imrahil đẹp đẽ với các kỵ sĩ khắp quanh mình.

Họ đến trợ giúp người Rohirrim chẳng hề quá sớm, vì vận may đã quay lưng lại với Éomer, và cơn thịnh nộ đã phản bội chàng. Đợt tấn công giận dữ đã hoàn toàn bẻ gãy hàng quân tiền đạo của kẻ thù, và các mũi xung kích mạnh mẽ của đoàn Kỵ Sĩ đã chọc thủng hàng ngũ lũ người miền Nan, đánh bại kỵ binh và giẫm đạp lên bộ binh của chúng. Nhưng bất cứ nơi nào lũ mûmakil đến, ngựa không chịu đi mà chùn bước và quẹo hướng, và những con quái thú khổng lồ không bị tấn công, đứng đó như những tháp phòng thủ, bọn người Haradrim tập hợp xung quanh. Và nếu khi người Rohirrim tấn công chỉ lũ Haradrim thôi cũng đông quân số hơn họ tới ba lần, thì rất nhanh tình huống của họ còn trở nên tệ hơn: vì đã có thêm quân lực mới tràn vào chiến trường từ Osgiliath. Tại đó, chúng đã tụ quân đợi cướp bóc Kinh Thành và tàn phá Gondor, chỉ chờ mệnh lệnh của Thủ Lĩnh. Giờ hắn đã bị tiêu diệt; nhưng Gothmog phó tướng ở Morgul đã tung chúng vào cuộc chiến: người phương Đông vung rìu, người Variag vùng Khand, lũ miền Nam giáp đỏ, và từ Viễn Harad những người da đen gần như lai quỷ khổng lồ có mắt trắng và lưỡi đỏ. Một số nhanh chóng ập tới sau lưng người Rohirrim, những kẻ khác trấn giữ phía Tây để cản bước lực lượng Gondor ngăn phối hợp với Rohan.

Chính trong lúc tình thế chuyển sang bất lợi cho Gondor và hy vọng bắt đầu dao động thì một tiếng kêu khác vang lên trong Kinh Thành, vì giờ đã là giữa buổi sáng, một cơn gió mạnh vừa nổi lên, mưa đang trôi về phía Bắc, và mặt trời tỏa sáng. Trong bầu không khí trong trẻo đó, lính canh trên các tường thành thấy từ xa một hình ảnh kinh hoàng mới, và chút hy vọng cuối cùng rời bỏ họ.

Bởi từ Kinh Thành có thể nhìn theo đoạn sông Anduin xa vài lý từ khúc quanh ở cảng Harlond, những người tinh mắt có thể thấy bất cứ con tàu nào tiếp cận. Và nhìn về phía đó, họ kêu lên kinh sợ; vì đen đặc trên dòng chảy lấp lánh, họ thấy một hải đội đang đi theo hướng gió: những tàu lớn, mớn nước cao với rất nhiều mái chèo, và những cánh buồm đen căng phồng trong gió.

“Lũ Hải Tặc Umbar!” người ta thét. “Lũ Hải Tặc Umbar! Nhìn kìa! Lũ Hải Tặc Umbar đang tới! Vậy là Belfalas đã bị chiếm giữ rồi, cả Ethir, và Lebennin cũng mất rồi. Lũ Hải Tặc đang ập đến chúng ta! Đó là đòn định mệnh cuối cùng!”

Và một vài người không theo mệnh lệnh nào vì không thể tìm thấy ai chỉ huy trong Kinh Thành nữa, chạy tới bên chuông và rung báo hiệu; một vài người thổi tù và ra hiệu lệnh rút lui. “Quay lại tường thành!” họ kêu lên. “Quay lại tường thành! Quay lại Kinh Thành trước khi tất cả bị áp đảo!” Nhưng ngọn gió đang tăng tốc cho đội tàu cũng đồng thời cuốn bay đi tiếng thét của họ.

Người Rohirrim quả cũng không cần tin tức hay cảnh báo. Chính họ cũng nhìn thấy quá rõ những cánh buồm đen. Bởi lúc này Éomer chỉ cách Harlond chưa đầy một dặm, đội quân kẻ thù hùng mạnh đầu tiên đang chắn giữa chàng và bến cảng, trong khi những kẻ thù mới cuộn xoáy tới phía sau, cắt đứt chàng khỏi Hoàng thân. Giờ chàng nhìn về phía sông, hy vọng tắt lịm trong tim, và ngọn gió chàng từng cảm kích, thì nay chàng nguyền rủa. Nhưng quân đoàn Mordor thêm phần phấn chấn, và tràn ngập lửa tức giận lẫn thèm khát mới, chúng gầm lên lao tới tấn công.

Cứng rắn là tâm trạng Éomer lúc ấy, vì tâm trí chàng lại rành mạch. Chàng thổi tù và tập hợp lại tất cả số quân còn đến được quanh cờ mình; vì chàng muốn cuối cùng sẽ lập một bức tường khiên lớn, và đứng vững, chiến đấu trên đôi chân cho tới khi tất cả ngã xuống, lập những chiến công đáng đi vào thơ ca trên những cánh đồng Pelennor, dù sẽ không ai ở phương Tây còn sống mà nhớ về vị Vua đất Mark cuối cùng. Vậy là chàng phi ngựa tới một ụ đất xanh và cắm cờ xuống đó, và Ngựa Bạch phần phật trong gió.

Từ ngờ vực, từ đêm đen bước sang ban mai chớm rạng

Ta đã đến giữa tiếng ca, kiếm tuốt trần trong ánh nắng,

Đi vào chốn không còn hy vọng, đi vào nơi tan nát con tim:

Giờ là thịnh nộ và tàn phá, giờ là đêm buông đỏ bầm!

Chàng đọc những vần thơ này, nhưng chàng cười lớn khi đọc. Bởi lai một lần nữa khao khát chiến đấu bao trùm lấy chàng; và chàng vẫn chưa bị thương, chàng trẻ trung, chàng là vua: đức vua của một dân tộc đáng gờm. Và kìa! ngay giữa tràng cười tuyệt vọng, chàng lại nhìn về phía đội tàu đen, và chàng vung kiếm lên thách thức.

Nhưng rồi kinh ngạc ập đến, cả niềm vui sướng mãnh liệt; chàng giương kiếm lên dưới ánh mặt trời và hát vang khi chợt hiểu ra. Và tất cả mọi cặp mắt đều dõi theo hướng chàng nhìn, và kia! trên con tàu đi đầu một lá cờ lớn xổ tung, được gió phô bày khi tàu vòng về phía cảng Harlond. Trên đó Cây Trắng đang bừng nở hoa, chính là dấu hiệu của Gondor; nhưng Bảy Sao điểm quanh cây, và một vương miện cao ở bên trên, những dấu hiệu của Elendil không vị chúa tể nào từng mang trong vô số năm trời. Và bảy vì sao cháy rực trong ánh mặt trời, bởi chúng đính ngọc quý do chính Arwen con gái Elrond kết lại; và vương miện sáng bừng trong buổi sớm, vì nó thêu bằng mithril và vàng.

Vậy là Aragorn con trai Arathorn, Elessar người kế vị Isildur đã tới, bước ra khỏi Lối Người Chết, lướt đi trong gió Đại Dương tới vương quốc Gondor; và sự phấn chấn của người Rohirrim in dấu trong tiếng cười bùng nổ và loạt kiếm giơ lên, niềm vui và sự kinh ngạc của Kinh Thành trong tiếng nhạc kèn đồng và tiếng chuông reo vang. Còn quân đoàn Mordor chìm vào hoảng loạn, và trong mắt chúng, dường như chỉ có ma thuật vĩ đại mới khiến tàu của chính chúng lại chở đầy kẻ thù; và nỗi sợ hãi đen tối trùm lên chúng, biết rằng những đợt thủy triều vận mệnh đã chống lại chúng và định mệnh đã lại gần.

Ở phía Đông, những kỵ sĩ Dol Amroth dồn đánh những kẻ thù trước mặt: lũ người lai khổng lồ và Variag và bọn Orc ghét ánh mặt trời. Ở phía Nam Éomer tiến dài, và kẻ địch chạy trốn khi thấy mặt chàng, mắc kẹt trên đe dưới búa. Vì lúc này người người đang nhảy khỏi tàu lên bến cảng Harlond và tràn về phía Bắc như cơn bão. Đó là Legolas và Gimli đang vung rìu, là Halbarad cùng cờ hiệu, là Elladan cùng Elrohir sao sáng ngời trên trán, và người Dúnedain tay mạnh, đoàn Tuần Du phương Bắc, dẫn đầu những con người dũng cảm từ Lebennin và Lamedon và những thái ấp miền Nam. Nhưng tiến trước tất cả là Aragorn vung Lửa Phương Tây, Andúril như ngọn lửa mới vừa thắp, thanh Narsil rèn lại vẫn nguy hiểm như xưa; và trên trán chàng là Ngôi Sao Elendil.

Vậy là cuối cùng Éomer và Aragorn cũng gặp nhau giữa trận chiến, và họ dựa lên kiếm mà nhìn nhau vui mừng.

“Vậy là chúng ta đã gặp lại nhau, dẫu cho tất cả lũ quân Mordor bày ở giữa,” Aragorn nói. “Không phải tôi đã nói như vậy ở Lũy Tù Và ư?”

“Đúng là anh đã nói như vậy,” Éomer đáp, “nhưng hy vọng thường lừa gạt, và lúc đó tôi không biết anh giỏi nhìn xa. Dù sao đáng quý gấp đôi chính là trợ giúp bất ngờ, và chưa bao giờ gặp gỡ bạn bè lại vui vẻ hơn thế.” Và họ ôm chầm lấy tay nhau. “Và cũng không thể đúng lúc hơn,” Éomer nói. “Anh đến không quá sớm đâu, bạn của tôi. Chúng tôi đã phải chịu nhiều mất mát và đau khổ.”

“Vậy thì chúng ta hãy phục thù cho điều đó, trước khi nói về nó!” Aragorn nói, và rồi họ cùng phi trở lại cuộc chiến bên nhau.

Họ vẫn còn phải chiến đấu vất vả và khổ cực; vì người miền Nam là những kẻ gan dạ và dữ tợn, ác liệt khi tuyệt vọng; và người phương Đông khỏe khoắn dày dạn chinh chiến chẳng quen cầu xin tha chết. Vây là ở nơi này hay nơi kia, bên mái nhà hay kho thóc cháy, trên đồi hay gò đất, dưới tường hay trên đồng, chúng vẫn tập hợp củng cố và chiến đấu cho tới cuối ngày.

Rồi cuối cùng Mặt Trời cũng lặn xuống đằng sau ngọn Mindolluin khiến bầu trời đựng đầy ánh cháy rực, khiến đồi núi nhuộm màu máu; lửa sáng trên sông và cỏ đồng Pelennor đỏ ửng khi đêm buông. Và trong thời khắc ấy, Trận Chiến vĩ đại trên cánh đồng Gondor chấm dứt; không kẻ thù nào còn sống trong phạm vi tường Rammas. Tất cả đều bị giết, trừ những kẻ chạy trốn rồi bỏ mạng hoặc chết đuổi dưới lớp bọt đỏ dòng Sông Cả. Hầu như chẳng kẻ nào chạy nổi về phía Đông tới Morgul hay Mordor; và ở miền đất của người Haradrim, chỉ nghe vang tới một truyền thuyết từ xa xôi: lời đồn về cơn thịnh nộ và sự khủng khiếp có tên Gondor.

Aragorn cùng Éomer và Imrahil phi ngựa trở lại Đại Môn, và lúc này họ mệt tới mức chẳng còn cảm thấy sướng vui hay buồn bã. Cả ba đều không bị thương, đấy là nhờ vận thế, tài nghệ, và sức mạnh của cánh tay họ, và ít kẻ dám chặn đường hay nhìn mặt họ đương khi tức giận. Nhưng rất nhiều người khác đã bị thương hay tàn tật hoặc bỏ mạng trên chiến trường. Rìu bổ ngã Forlong khi ông chiến đấu đơn độc vì mất ngựa; và cả Duilin thung lũng Morthond lẫn em trai đều bị giày xéo chết khi họ tấn công lũ mûmakil, dẫn các cung thủ lại gần bắn vào mắt những con quái vật. Hirluin tuấn tú sẽ không trở về Pinnath Gelin, và Grimbold sẽ không về lại Trảng Grim, cũng như Halbarad chàng Tuần Du tay mạnh sẽ không trở về phương Bắc. Không ít người ngã xuống, cả tiếng tăm lẫn vô danh, cả tướng lẫn binh, bởi đó là một trận chiến vĩ đại và không con tính nào cho biết số người hy sinh đầy đủ. Rất lâu về sau, một ca công cung đình Rohan đã kể về các Gò Mundburg trong bài ca của mình:

Chúng ta nghe kể tù và rúc vang lừng vùng đồi xanh,
sắc thép chói ngời trên thép buốt sáng lòa vương quốc Nam.

Sải chân tuấn mã dài bước vó về đây Stoningland
như ban mai nổi ào trận gió. Chiến tranh rừng rực lên.

Nơi ấy Théoden trút hơi cuối, Thengling bao oai hùng;
từ rày cung điện vàng chân núi cùng rờn xanh những đồng
mạn Bắc ngựa đàn bờm xoãi gió chớ còn mong người về,
chúa công chủ tướng ngàn kỵ sĩ. Déorwine cùng Dúnhere,

Harding nghe kể cùng Guthláf, cùng Grimbold kiên gan,

Herefara cùng với Herubrand, Fastred cùng với Horn,
nơi ấy xông lên rồi ngã xuống, bỏ mình chốn quê người:

xuân xanh tráng sĩ Gò Mundburg nay đất cao chôn vùi
bên đồng đội sánh ngang tôn quý, các vương hầu Gondor.

Từ rày Hirluin Tuấn Tú miền đồi xanh bờ xa,

Forlong lão tướng bao mùa trận miền hoa nở tràn thung
chữ xưa tên gọi rằng Arnach, lỗi hẹn ngày hồi hương,
giữa khúc khải hoàn người vắng bóng; anh em cung thủ cao

Derufin, Duilin bách trúng lỗi hẹn nguồn nước sâu
những hồ đầu Morthond tăm tối dưới bóng núi giăng giăng.

Cái chết viếng thăm khi ngày tới và khi đêm khép màn,
vương tôn hạ tiện đều tay bắt. Giờ đây trải tháng năm

Gondor chăn cỏ xanh họ đắp im lìm bên dòng sông.

Dòng sông sắc xám như dòng lệ, ngày nay loang ánh ngân,
ngày ấy đỏ ngầu cơn thịnh nộ, tế cuồng như ngựa hoang:

sóng sông bằng bọt nhuộm bằng máu, chiều phóng hỏa mặt trời
như đồi hiệu cháy lửa hiệu báo đêm truyền tin các nơi;
ban mai sương đỏ giọt sương rỏ Rammas Echor rơi.

CHƯƠNG VII GIÀN THIÊU CỦA DENETHOR

Khi cái bóng hắc ám ở Đại Môn rút đi Gandalf vẫn ngồi yên bất động. Nhưng Pippin bật dậy, như thể một sức nặng ghê gớm vừa cất khỏi mình cậu; và cậu đứng lắng nghe những hồi tù và, cảm thấy dường như chúng khiến trái tim mình nổ tung vì vui sướng. Và trong những năm sau này, chẳng bao giờ cậu còn nghe tiếng tù và thổi từ xa vẳng lại mà mắt không ứa lệ. Nhưng giờ đột nhiên nhiệm vụ trở lại trí nhớ cậu, và cậu chạy nhao về phía trước. Đúng lúc đó Gandalf cựa mình và gọi Scadufax, định phóng ngựa qua Đại Môn.

“Gandalf, Gandalf!” Pippin kêu lên, và Scadufax ngừng lại.

“Ngươi đang làm gì ở đây?” Gandalf hỏi. “Không phải luật trong Kinh Thành là những người mặc chế phục đen và bạc phải ở lại Hoàng Thành, trừ phi vị chúa cho phép họ đi sao?”

“Ông ấy đã cho phép rồi,” Pippin nói. “Ông ấy đuổi cháu đi. Nhưng cháu sợ lắm. Có chuyện kinh khủng có thể diễn ra trên đó. Chúa Thành không tỉnh táo, cháu nghĩ thế. Cháu sợ ông ấy sẽ tự sát và giết cả Faramir nữa. Ông không làm gì được sao?”

Gandalf nhìn qua Đại Môn mở ngoác, và lúc này trên những cánh đồng ông đã nghe tiếng trận chiến lớn dần. Ông siết chặt tay. “Ta phải đi,” ông nói. “Kỵ Sĩ Đen đã xuất hiện, và hắn sẽ tàn phá chúng ta. Ta không có thời gian đâu.”

“Nhưng Faramir!” Pippin kêu lên. “Anh ấy chưa chết, và họ sẽ thiêu sống anh ấy, nếu không ai ngăn họ lại.”

“Thiêu sống?” Gandalf hỏi. “Chuyện gì thế này? Kể mau đi!”

“Denethor đã đi tới khu Lăng,” Pippin nói, “và ông ấy đưa cả Faramir đi theo, và ông ấy nói chúng ta đều sẽ cháy, và ông ấy không đợi đâu, và họ đang làm giàn thiêu để thiêu ông ấy, và cả Faramir nữa. Và ông ấy bảo người đi lấy gỗ và dầu rồi. Cháu cũng đã nói với Beregond, nhưng cháu sợ anh ấy không dám rời vị trí: anh ấy đang lượt gác. Mà anh ấy thì có thể làm gì được chứ? Vậy là Pippin tuồn tuột kể câu chuyện của mình, vươn hai bàn tay run rẩy lên chạm vào đầu gối Gandalf. “Ông không thể cứu Faramir sao?”

“Có lẽ là có thể,” Gandalf nói; “nhưng nếu ta làm vậy, ta sợ rằng sẽ có những người khác chết. Chậc, ta phải đến thôi, vì không ai khác có thể đến cứu được anh ấy. Nhưng chuyện này sẽ kéo theo ác nghiệt và đau khổ. Thậm chí giữa thành trì này, Kẻ Thù cũng có quyền năng để tấn công chúng ta: vì chính là ý chí của hắn đang hoạt động.”

Rồi sau khi đã quyết định, ông hành động nhanh chóng; và kéo Pippin lên đặt ngồi trước mặt, ông chỉ hô một tiếng là quay Scadufax lại. Họ lóc cóc đi lên những con phố Minas Tirith, trong khi âm thanh chiến tranh to dần sau lưng. Khắp nơi nơi người ta vùng dậy từ trong tuyệt vọng và sợ hãi, nắm lấy vũ khí, người này gọi người kia: “Rohan đã tới!” Những chỉ huy hét lớn, những đội quân tập hợp; nhiều người đã tiến bước xuống Đại Môn.

Họ gặp Hoàng thân Imrahil, và Hoàng thân gọi họ: “Ông đi đâu thế, Mithrandir? Người Rohirnm đang chiến đấu trên những cánh đồng Gondor! Chúng ta phải tập hợp tất cả sức mạnh ta tìm được.”

“Ông sẽ cần tất cả mọi người và hơn cả thế,” Gandalf nói. “Mau chóng lên. Tôi sẽ đến ngay khi có thể. Nhưng tôi có việc không thể trì hoãn với Chúa Thành Denethor. Hãy chỉ huy thay cho ngài!”

Họ đi tiếp; và khi đi lên tới gần Hoàng Thành, họ cảm thấy gió phả vào mặt, và thấy ánh bình minh lấp lánh ở đằng xa, luồng ánh sáng rực lên trên bầu trời phương Nam. Nhưng nó không mang lại mấy hy vọng, vì họ không biết điều tai ác gì đang ở phía trước, sợ mình đã đến quá muộn.

“Bóng tối đang dần tan,” Gandalf nói, “nhưng nó vẫn đè nặng lên Kinh Thành này.”

Ở cổng Hoàng Thành họ không bắt gặp lính gác nào. “Vậy thì Beregond đã đi rồi,” Pippin nói, cảm thấy hy vọng hơn. Họ chuyển hướng và tăng tốc đi dọc con đường tới Cửa Đóng. Cửa mở rộng, người canh cửa nằm trước nó. Ông ta đã bị giết, và chìa khóa bị lấy đi.

“Tác phẩm của Kẻ Thù!” Gandalf nói. “Hắn yêu thích những trò này: bạn hữu chống lại bạn hữu; lòng trung thành phân đôi khi con tim bối rối.” Giờ ông xuống ngựa và bảo Scadufax trở về chuồng. “Vì, anh bạn ạ,” ông nói, “ngươi và ta đáng phải lao xuống chiến trường từ lâu rồi, nhưng có chuyện khác làm ta trì hoãn. Dù sao hãy đến ngay nếu ta gọi!”

Họ đi qua Cửa xuống con đường dốc ngoằn ngoèo. Ánh sáng mạnh dần lên, và những cột cao cùng những hình người đẽo tạc bên đường chầm chậm lướt qua như những hồn ma xám xịt.

Đột nhiên sự yên tĩnh bị phá vỡ, và họ nghe thấy bên dưới có tiếng kêu và tiếng vũ khí va chạm: những âm thanh không từng vang lên trong chốn linh thiêng này từ khi Kinh Thành xây nên. Cuối cùng họ tới Rath Dínen và vội đi về Cung Quốc Quản, lừng lững hiện ra trong ánh ban mai dưới mái vòm lớn.

“Dừng lại! Dừng lại!” Gandalf kêu lên, chạy lao về phía những thềm đá trước cửa. “Dừng trò điên rồ này lại!”

Vì đứng đó kiếm và đuốc trong tay là những người hầu của Denethor; nhưng đơn độc dưới mái hiên tại bậc trên cùng là Beregond, mặc chế phục đen và bạc của quân Túc Vệ; và anh giữ cửa ngăn đường họ. Hai người đã ngã xuống dưới kiếm anh, nhuốm bẩn linh thất này bằng máu; và những người khác nguyền rủa anh, gọi anh là kẻ ngoài vòng pháp luật, kẻ phản bội chúa mình.

Ngay giữa lúc Gandalf và Pippin chạy tới, họ nghe thấy từ bên trong ngôi nhà của người chết tiếng Denethor thét lớn: “Nhanh lên, nhanh lên! Thực hiện mệnh lệnh ta! Giết kẻ phản bội này! Hay ta phải đích thân làm đây?” Ngay sau đó cánh cửa Beregond đang giữ đóng chặt bằng tay trái bị giật mở, và đằng sau anh là vị Chúa Thành, cao và bạo liệt; có tia sáng như lửa cháy trong mắt ông ta, và ông ta cầm thanh kiếm đã rút khỏi vỏ.

Nhưng Gandalf nhảy bật lên những bậc thềm, và đám người hầu lùi lại trước ông che mắt; vì ông đến giống như luồng sáng trắng chiếu vào nơi tăm tối, và ông đến vô cùng tức giận. Ông giơ tay lên, và chỉ qua cử chỉ đó, thanh kiếm của Denethor liền bay lên tuột khỏi tay ông rơi xuống đằng sau vào bóng tối trong cung; và Denethor bước lùi lại trước Gandalf như thể kinh ngạc.

“Chuyện này là gì đây, thưa Quốc Quản?” thầy phù thủy nói. “Ngôi nhà của người chết không phải là nơi dành cho người sống. Và tại sao người ta lại chiến đấu trong Linh Thất này khi mà có đủ chiến tranh ở trước cổng thành rồi? Hay Kẻ Thù của chúng ta đã đến tận Rath Dínen?”

“Từ khi nào mà Chúa Gondor lại phải trả lời mi?” Denethor nói. “Hay ta còn không được ra lệnh cho người hầu của chình mình?”

“Ngài được,” Gandalf nói. “Nhưng những người khác có thể phản kháng ý nguyện của ngài, khi nó chuyển sang điên cuồng và tà ác. Con trai ngài, Faramir đâu?”

“Nó nằm trong đó,” Denethor nói, “đang cháy, đã cháy rồi. Chúng đã châm lửa vào da thịt nó. Nhưng rồi chẳng bao lâu tất cả đều sẽ cháy. Phương Tây thất bại rồi. Tất cả sẽ bùng cháy dữ dội, và tất cả sẽ kết thúc. Tro tàn! Tro tàn và khói bị cuốn đi trong gió!”

Rồi Gandalf thấy vẻ điên cuồng ấy và sợ rằng ông ta đã gây ra hành vi tai ác nào đó, ông bèn dấn lên, Beregond và Pippin theo sau, trong khi Denethor lùi lại cho tới khi đứng cạnh cái bàn bên trong. Nhưng họ thấy Faramir ở đó, vẫn mê man trong cơn sốt, nằm trên bàn. Gỗ chồng dưới bàn và chất cao quanh bàn, tất cả đều tưới đẫm dầu, thậm chí cả quần áo Faramir và khăn phủ giường cũng vậy; nhưng lửa vẫn chưa được châm. Rồi Gandalf bộc lộ sức mạnh giấu kín bên trong, dù ánh sáng quyền năng đó còn đang ẩn giấu dưới vạt áo choàng xám. Ông nhảy lên giàn củi, nhẹ nhàng bế người bệnh lên và lại nhảy xuống, đưa chàng ra phía cửa. Nhưng lúc ông làm như vậy, Faramir rên lên và gọi cha mình trong cơn mê.

Denethor giật mình như thể một người đang nhập đồng tỉnh dậy, ánh lửa tàn lụi trong mắt ông ta, và ông ta khóc; và ông ta nói: “Đừng cướp con trai đi khỏi ta! Nó gọi ta.”

“Anh ta gọi ngài,” Gandalf nói, “nhưng ngài chưa thể tới với anh ta. Vì anh ta phải tìm kiếm sự chữa trị bên bờ cái chết, dù cũng có thể sẽ không tìm được. Trong khi phần của ngài là bước vào trận đánh của Kinh Thành, nơi có lẽ cái chết đang chờ đợi. Điều này ngài biết rõ tận trái tim mình.”

“Nó sẽ không tỉnh dậy nữa,” Denethor nói. “Cuộc chiến vô vọng rồi. Tại sao chúng ta phải ao ước sống lâu hơn? Tại sao chúng ta không thể cùng nhau bước vào cái chết?”

“Quyền chỉ thị giờ chết của mình không được trao cho ngài, hỡi Quốc Quản Gondor,” Gandalf trả lời. “Và chỉ những tên vua ngoại đạo, dưới sự thống trị của Thế Lực Hắc Ám mới làm như vậy, tự sát vì kiêu hãnh và tuyệt vọng, giết hại thân nhân để cái chết của mình được dễ dàng hơn.” Rồi đi qua cửa, ông đưa Faramir rời khỏi ngôi nhà chết chóc và đặt chàng nằm lên chiếc cáng đã đưa chàng tới đây, lúc này đặt dưới cổng vòm. Denethor theo sau ông và run rẩy đứng đó, khát khao nhìn gương mặt con trai mình. Và trong một khoảnh khắc, khi tất cả đều đứng im phăng phắc chứng kiến vị Chúa Thành đang quằn quại, ông ta đã do dự.

“Đi thôi!” Gandalf nói. “Chúng ta đang được cần đến. Có nhiều chuyện ngài vẫn có thể làm.”

Rồi đột nhiên Penothor phá lên cười. Ông ta lại đứng thẳng dậy cao và kiêu hãnh, và bước nhanh trở lại bên bàn, ông ta nâng lên cái gối lúc trước mình đã đặt đầu. Rồi đi ra cửa, ông ta lột vỏ bọc, và kia! trong tay ông ta là một viên palantír. Và khi ông ta nâng nó lên, trước mắt những người đứng nhìn, dường như quả cầu bắt đầu sáng lên nhờ ngọn lửa bên trong, khiến gương mặt khắc khổ của Chúa Thành được chiếu sáng như trước lửa đỏ, và dường như gương mặt ấy được chạm khắc từ đá cứng, sắc nhọn với những khoảng bóng tối, cao quý, kiêu hãnh, và kinh khủng. Mặt ông ta lấp lánh.

“Kiêu hãnh và tuyệt vọng!” ông ta kêu lên. “Mi nghĩ rằng cặp mắt của tòa Tháp Trắng mù sao? Không, ta đã thấy nhiều hơn mi biết, Lão Khờ Áo Xám ạ. Vì hy vọng của mi chỉ là nhờ dốt nát. Đi đi và gắng mà chữa trị! Đi ra mà chiến đấu! Hão huyền. Trong thời gian ngắn ngươi có thể thắng trên chiến trường, trong một ngày. Nhưng trước Thế Lực đang lớn mạnh, không có chiến thắng nào cả. Kinh Thành này mới chỉ thấy ngón tay đầu tiên của hắn vươn tới. Toàn phương Đông đang chuyển động. Và ngay chính giữa lúc này ngọn gió hy vọng của mi đã lừa gạt mi và thổi ngược dòng Anduin đội tàu mang cánh buồm đen. Phương Tây thất bại rồi. Giờ là lúc tất cả những người không muốn trở thành nô lệ hãy ra đi.”

“Những lời khuyên đó thực chất sẽ làm chiến thắng của Kẻ Thù trở nên chắc chắn,” Gandalf nói.

“Vậy thì cứ tiếp tục hy vọng đi!” Denethor cười to. “Chẳng lẽ ta còn không biết mi sao, Mithrandir? Mi hy vọng sẽ cai trị thay ta, đứng đằng sau mọi ngai vàng, dù Bắc, hay Nam, hay Tây. Ta đã đọc được tâm trí mi và mưu đồ trong đó. Chẳng lẽ ta không biết mi ra lệnh cho tên tí hon này giữ im lặng? Rằng mi đưa nó tới đây để làm gián điệp ngay trong phòng của ta? Thế mà khi chúng ta trao đổi, ta đã biết được tên cũng như mục đích của tất cả những kẻ đồng hành với mi. Thế đấy! Bằng tay trái, mi sử dụng ta trong chốc lát làm cái khiên chống lại Mordor, và bằng tay phải, đưa tên Tuần Du phương Bắc tới để hất cẳng ta.

“Nhưng ta sẽ nói với mi điều này, Gandalf Mithrandir, ta sẽ không trở thành công cụ của mi! Ta là Quốc Quản của dòng Hoàng tộc Anárion. Ta sẽ không bước xuống làm lão thị thần lẩm cẩm của một tên mới nổi. Thậm chí cho dù hắn có chứng minh được thân phận, hắn vẫn chỉ xuất thân từ nòi giống Isildur. Ta sẽ không cúi đầu trước một kẻ như thế, đứa con cuối cùng của một gia tộc rách nát từ lâu đã bị tước đi địa vị và phẩm giá.”

“Vậy rồi ngài muốn như thế nào,” Gandalf nói, “nếu được thực thi đúng ý nguyện của ngài?”

“Ta muốn mọi việc đúng như vẫn trôi qua trong tất cả mọi ngày tháng đời ta,” Denethor trả lời, “và trong những ngày tháng của cha ông ta trước đây: bình yên là Chúa của Kinh Thành này, và để lại ngôi vị cho một người con kế thừa, người sẽ tự làm chủ chính mình và chẳng phải là học trò đám phù thủy. Nhưng nếu định mệnh khước từ ta điều này, ta thà chẳng có gì hết: dù là sự sống tàn lụi, dù là tình yêu thương xẻ đôi, dù là danh dự đánh mất.”

“Với ta, ta không thấy rằng việc một Quốc Quản trung thành giao lại quyền hành là mất mát, dù về tình yêu thương hay về danh dự,” Gandalf nói. “Và ít nhất thì ngài không nên cướp đi lựa chọn của con trai ngài khi sự sống chết của anh còn chưa chắc chắn.”

Nghe những lời đó, mắt Denethor lại rực lửa, và ôm Quả Cầu trong cánh tay, ông ta rút dao ra tiến về phía cáng. Nhưng Beregond nhảy bật tới đứng chắn phía trước Faramir.

“Vậy đấy!” Denethor kêu lên. “Mi đã trộm mất một nửa tình yêu thương của con trai ta. Giờ mi lại trộm cả trái tim binh sĩ của ta, để cuối cùng chúng hoàn toàn cướp mất con trai ta. Nhưng trong chuyện này ít nhất mi sẽ không cưỡng lại được ý chí của ta: chi phối hồi kết của chính mình.”

“Tới đây!” ông ta gọi người hầu. “Tới đây, nếu không phải tất cả các ngươi đều phản trắc!” Rồi hai người trong đó chạy lên những bậc thềm tới phía ông ta. Ông ta nhanh chóng đoạt lấy cây đuốc từ tay một kẻ rồi chạy ngược vào trong nhà. Trước khi Gandalf kịp ngăn cản, ông ta đâm ngọn đuốc vào dầu, và ngay lập tức nó xì xèo và bùng lửa.

Rồi Denethor nhảy lên bàn, và đứng đó trong lửa và khói bao trùm, ông ta cầm cây roi quốc quản nằm dưới chân lên bẻ gãy trên đầu gối. Ném những mảnh vỡ vào lưỡi lửa, ông ta gập người nằm trên bàn, ôm chặt viên palantír bằng cả hai tay trên ngực. Và người ta nói rằng từ đó về sau, nếu có ai nhìn vào Quả Cầu ấy, trừ phi có sức mạnh ý chí mãnh liệt để sử dụng nó vào những mục đích khác, người đó sẽ chỉ thấy hai bàn tay già nua quắt đi trong lửa.

Gandalf quay mặt đi đau buồn và kinh hãi, rồi đóng cửa lại. Trong một lúc lâu, ông đứng trầm ngâm im lặng trên bậc thềm, trong khi những người ở bên ngoài lắng nghe tiếng lửa tham lam rít gào phía trong. Rồi Denethor thét lên một tiếng khủng khiếp, và sau đó không còn lên tiếng nữa, hay còn được thấy trước mắt người phàm tục.

“Vậy là Denethor, con trai Ecthelion đã qua đời,” Gandalf nói. Rồi ông quay về phía Beregond và những người hầu của Chúa Thành đang đứng đó kinh hoàng. “Và cả những ngày tháng của Gondor mà các anh từng biết đã trôi qua; dù nên tốt hay nên xấu thì chúng cũng đã kết thúc. Những chuyện bất hạnh đã xảy ra ở đây, nhưng giờ hãy để lại sau tất cả những thù hằn giữa các anh, vì thứ đó được Kẻ Thù tạo ra và phục vụ cho ý chí hắn. Các anh đã mắc vào mạng lưới những nghĩa vụ mâu thuẫn không phải do các anh tự dệt. Nhưng nghĩ đi, bề tôi của Chúa Thành, mờ mắt vì tính phục tùng, rằng nếu không nhờ có sự phản bội của Beregond, thì Faramir, Chỉ Huy tòa Tháp Trắng lúc này cũng đã bị thiêu cháy.

“Hãy đưa những đồng đội đã ngã xuống của các anh rời khỏi cái nơi buồn rầu này. Và chúng ta sẽ đưa Faramir, Quốc Quản Gondor, tới nơi ngài có thể yên bình ngủ, hay qua đời, nếu đó là định mệnh dành cho ngài.”

Nói đoạn Gandalf và Beregond nhấc cáng lên đưa đi về phía khu Y Viện, trong khi Pippin đi đằng sau họ, cúi thấp đầu. Nhưng những người hầu của Chúa Thành đứng đó khiếp sợ nhìn ngôi nhà người chết, và vừa khi Gandalf tới cuối phố Rath Dínen, có một tiếng động lớn. Ngoảnh lại, họ thấy mái vòm của ngôi nhà rạn nứt và khói bốc ra; và rồi với tiếng đá ầm ầm dồn dập, nó đổ xuống trong màn lửa, những lưỡi lửa không yếu đi mà nhảy múa và bập bùng trên đống đổ nát. Rồi kinh hoảng, những người hầu tháo chạy theo sau Gandalf.

Cuối cùng họ tới Cửa Quốc Quản, và Beregond khổ sở nhìn người canh cửa. “Đây là chuyện tôi ăn năn mãi mãi,” anh nói; “nhưng tôi vội đến điên cuồng, còn ông ta không chịu nghe mà rút kiếm chống lại tôi.” Rồi cầm lấy chìa khóa đã moi ra từ tay người chết, anh đóng cửa và khóa lại. “Giờ nó cần được đưa cho Chúa Faramir,” anh nói.

“Hoàng thân Dol Amroth đang chỉ huy khi Chúa Thành vắng mặt,” Gandalf nói; “nhưng vì ngài không ở đây, ta sẽ tự mình lo chuyện này. Ta ra lệnh cho anh giữ chìa khóa và bảo vệ nó, cho tới khi trật tự vãn hồi trong Kinh Thành.”

Giờ cuối cùng họ cũng đi vào những vòng cao của Kinh Thành, và trong ánh sáng buổi sớm, họ đi về hướng khu Y Viện; đó là những ngôi nhà đẹp đẽ xây tách biệt chuyên dành chăm sóc người ốm nặng, nhưng giờ chúng được sửa soạn để chăm sóc những người bị thương trong trận chiến hoặc đang hấp hối. Khu nhà nằm không xa cổng Hoàng Thành, ở vòng thứ sáu, gần mé tường phía Nam, và quanh các nhà là một khu vườn và thảm cỏ rợp bóng cây, nơi duy nhất như vậy trong Kinh Thành. Một vài người đàn bà được cho phép ở lại Minas Tirith sống ở đây, bởi họ thành thạo việc trị thương hoặc phục vụ các y sư.

Nhưng đương lúc Gandalf và những người đồng hành đưa cáng tới cửa chính khu nhà, họ nghe thấy một tiếng thét lớn vang lên từ chiến trường trước Đại Môn, và rít to hơn như rạch ngang trời, rồi tản đi trong cơn gió. Tiếng thét ấy kinh khủng tới mức trong thoáng chốc tất cả đứng im, thế nhưng khi nó trôi qua, đột nhiên trái tim họ bừng lên niềm hy vọng chưa từng biết tới kể từ khi bóng tối từ phương Đông tràn đến; họ thấy dường như ánh sáng trong trẻo hơn và mặt trời ló ra qua những đám mây.

* * *

Nhưng gương mặt Gandalf trầm trọng và buồn bã, và sai Beregond cùng Pippin đưa Faramir vào Y Viện, ông đi lên tường thành gần đó; và như một pho tượng tạc bằng đá trắng, ông đứng dưới ánh mặt trời mới ló mà nhìn ra xa. Và ông thấy bằng con mắt được ban cho mình tất cả những điều xảy tới; và khi Éomer thúc ngựa rời khỏi tuyến đầu trận chiến tới đứng bên những người nằm chết trên chiến trường, ông thở dài, lại kéo áo choàng quanh mình rồi rời khỏi bức tường. Và Beregond và Pippin thấy ông đứng trầm ngâm trước Cổng Y Viện khi họ bước ra.

Họ nhìn ông, và trong một lúc lâu ông im lặng. Cuối cùng ông lên tiếng “Các bạn của ta,” ông nói, “và tất cả những người dân thành phố này cũng như ở những miền đất phía Tây! Những việc đau buồn và lừng tiếng đã xảy ra rồi. Chúng ta nên khóc thương hay vui mừng đây? Vượt cả ngoài mong đợi, Thủ Lĩnh của kẻ thù chúng ta đã bị tiêu diệt, các anh đã nghe thấy tiếng dội tuyệt vọng cuối cùng của hắn. Nhưng hắn chẳng biến mất mà không để lại những mất mát cay đắng và thống khổ. Những điều lẽ ra ta đã ngăn chặn được nếu không có cơn cuồng điên của Denethor. Tầm với của Kẻ Thù trở nên dài làm sao! Than ôi! nhưng giờ ta đã hiểu được làm thế nào ý chí của hắn lại len vào được tận trái tim Kinh Thành.

“Dù những Quốc Quản cho rằng đó là một bí mật chỉ giữ riêng họ biết, từ lâu ta đã đoán rằng ở đây trong tòa Tháp Trắng này, ít nhất một trong bảy Quả Cầu Nhìn Thấu đã được cất giữ. Trong những ngày còn thông thái, Denethor sẽ không đánh liều sử dụng nó để thách thức Sauron, vì biết rõ giới hạn sức lực của mình. Nhưng trí tuệ của ông ta đã giảm sút; và ta sợ rằng khi hiểm nguy đối với vương quốc trở nên trầm trọng, ông ta đã nhìn vào Quả Cầu và bị mắc lừa: quá thường xuyên, ta đoán vậy, từ khi Boromir ra đi. Ông quá hùng mạnh không thể cúi đầu làm theo ý chí của Thế Lực Hắc Ám, tuy nhiên ông chỉ thấy những gì Thế Lực đó cho phép ông thấy. Kiến thức mà ông đạt được, không nghi ngờ gì, vẫn thường có ích cho ông; nhưng hình ảnh về sức mạnh kinh khiếp của Mordor được tiết lộ cho ông thấy đã nuôi nấng nỗi tuyệt vọng trong trái tim ông, cho tới khi nó lật đổ tâm trí ông.”

“Giờ thì cháu đã hiểu những gì cháu đã thấy rất kỳ lạ!” Pippin nói, rùng mình trước ký ức của mình. “Chúa Thành đi khỏi căn phòng nơi Faramir nằm; và chỉ khi ngài trở lại cháu mới lần đầu nghĩ ngài đã thay đổi, già nua và tan vỡ.”

“Chính trong thời điểm Faramir được đưa vào Tháp, nhiều người trong chúng tôi thấy một luồng ánh sáng lạ ở phòng trên cùng,” Beregond nói. “Nhưng chúng tôi đã từng thấy ánh sáng đó trước đây, và từ lâu trong Kinh Thành đã lưu truyền lời đồn rằng đôi lúc Chúa Thành lại vật lộn với Kẻ Thù trong tâm trí.”

“Than ôi! vậy thì ta đã đoán đúng,” Gandalf nói. “Vậy là ý chí của Sauron đã vào được Minas Tirith; và vậy là ta đã bị trì hoãn ở đây. Và ta sẽ vẫn phải bị buộc ở lại đây, vì ta sẽ sớm có những người khác cần săn sóc, không chỉ Faramir.

“Giờ ta phải đi xuống gặp những người mới đến. Ta vừa nhìn thấy một cảnh trên đồng khiến trái tim ta vô cùng đau đớn, và còn nỗi đau khổ lớn hơn có lẽ sẽ xảy ra. Đi với ta, Pippin! Nhưng anh, Boregond, anh nên trở lại Hoàng Thành và nói với đội trưởng quân Túc Vệ điều đã xảy ra. Ta sợ rằng bổn phận sẽ buộc anh ta phải rút anh khỏi đội Túc Vệ, nhưng nói với anh ta rằng nếu ta có thể cho anh ta lời khuyên, thì hãy cử anh tới khu Y Viện, để canh gác và phụng sự chỉ huy của mình, và để ở bên ngài khi ngài thức dậy - nếu có lúc ấy. Vì chính nhờ anh mà ngài mới được cứu khỏi lửa. Giờ đi đi! Ta sẽ trở lại sớm.”

Nói xong, ông quay đi và cùng Pippin xuống dưới thành phố. Và giữa khi họ vội vã trên đường, gió mang tới cơn mưa màu xám, khiến tất cả lửa bị dập tắt, và một đám khói dày đặc bốc lên trước họ.

CHƯƠNG VIII Y VIỆN

Làn sương nước mắt và mệt mỏi che phủ trước mắt Merry khi họ tới gần Đại Môn đổ nát của Minas Tirith. Cậu không mấy quan tâm tới đống hoang tàn và cảnh chém giết khắp xung quanh. Lửa khói và mùi hôi thối tràn ngập không trung; vì nhiều cỗ máy chiến tranh đã bị đốt hoặc ném xuống các hố lửa, và nhiều người chết trận cũng vậy, trong khi đây đó rải rác nhiều xác lũ quái vật khổng lồ của miền Nam, nửa cháy thiêu, hoặc bị đá ném quỵ, hoặc bị những cung thủ Morthond anh dũng bắn vào mắt. Cơn mưa bụi đã ngớt được một lúc, và mặt trời sáng chói trên cao; nhưng toàn bộ nửa dưới thành phố vẫn bao phủ trong làn khói âm ỉ hôi thối.

Người ta đã bắt đầu làm việc để dọn đường qua tàn dư trận chiến, và giờ một vài người mang cáng ra khỏi Đại Môn. Nhẹ nhàng họ đặt Éowyn lên gối mềm; nhưng thi thể nhà vua họ phủ tấm chăn vàng lớn, và mang đuốc đi quanh ông, lửa đuốc nhợt nhạt dưới ánh mặt trời, rung rinh trong gió.

Vậy là Théoden và Éowyn đã vào Kinh Thành Gondor, và tất cả những người thấy họ đều để đầu trần và cúi đầu; qua tro và khói của vòng thành bị đốt phá, họ đi tiếp lên những con phố đá. Với Merry, chuyến đi lên tưởng chừng dài cả thế kỷ, một chuyến đi vô nghĩa trong giấc mơ đáng ghét, đi mãi đi mãi tới cái đích nhạt nhòa nào đó mà trí nhớ không thể nắm bắt.

Dần dần những ánh đuốc đằng trước lập lòe rồi tắt hẳn, cậu đi trong bóng tối; và cậu nghĩ: “Đây là đường hầm dẫn tới lăng mộ; chúng ta sẽ ở lại đó mãi mãi.” Nhưng đột nhiên giữa giấc mơ màng một giọng nói sống động vang lên.

“Chà, Merry! Cảm ơn trời là em đã tìm thấy anh!”

Cậu ngước lên và màn sương trước mắt tan đi đôi chút. Đó là Pippin! Họ đứng đối diện nhau trên ngách đường hẹp, ngoài họ ra thì chẳng có ai hết. Cậu dụi mắt.

“Đức vua đâu rồi?” cậu hỏi. “Còn Éowyn?” Và cậu loạng choạng rồi ngồi xuống thềm cửa và lại bắt đầu khóc.

“Họ đã lên Hoàng Thành rồi,” Pippin nói. “Em nghĩ chắc là anh vừa đi vừa ngủ gật và rẽ nhầm đường đấy. Khi chúng em thấy anh không đi cùng họ, Gandalf cử em đi tìm anh. Ông anh Merry tội nghiệp! Gặp lại anh em mới vui chứ! Nhưng anh kiệt sức rồi, và em sẽ không nói huyên thuyên làm phiền anh nữa. Nhưng nói cho em biết, anh có bị đau, hay bị thương không?”

“Không,” Merry nói. “Chà, không, anh nghĩ là không. Nhưng anh không thể dùng tay phải nữa, Pippin ạ, kề từ khi đâm hắn. Còn kiếm của anh thì cháy trụi như mẩu gỗ.”

Gương mặt Pippin tràn ngập lo lắng. “Chậc, anh nên đi cùng em càng nhanh càng tốt,” cậu nói. “Em ước mình cõng nổi anh đi. Anh không đủ sức tiếp tục đi nữa. Lẽ ra họ không nên để anh đi bộ, nhưng anh phải tha thứ cho họ thôi. Có quá nhiều điều tồi tệ đã xảy ra ở Kinh Thành, Merry ạ, khiến một người Hobbit tội nghiệp từ trận chiến đi vào rất dễ không được để ý.”

“Không phải lúc nào không được để ý cũng là xui xẻo,” Merry nói. “Anh vừa không bị để ý khi - không, không, anh không thể nói chuyện đó được. Giúp anh với, Pippin! Tất cả lại tối sầm, và tay anh lạnh quá.”

“Dựa vào em, anh Merry quý hóa!” Pippin nói. “Đi nào! Từng bước một. Không xa đâu.”

“Em đem anh đi chôn à?” Merry hỏi.

“Không, làm gì có!” Pippin nói, cố gắng tỏ ra vui vẻ, dù trái tim cậu muốn quặn thắt vì sợ hãi và thương cảm. “Không, chúng ta đi đến Y Viện.”

Họ rời khỏi ngách đường chạy giữa những ngôi nhà cao và tường ngoài vòng thành thứ tư, lại vào phố chính và đi lên Hoàng Thành. Họ đi từng bước một, trong khi Merry lảo đảo và thì thầm như thể đang nói mơ.

“Mình sẽ không bao giờ đưa được anh ấy tới nơi,” Pippin nghĩ. “Không ai đến giúp mình sao? Mình không thể để anh ấy lại đây.” Đúng lúc đó cậu ngạc nhiên thấy một cậu bé chạy tới phía sau, và lúc cậu bé chạy qua, cậu nhận ra Bergil con trai Beregond.

“Chào nhóc, Bergil!” cậu gọi. “Nhóc đang đi đâu thế? Rất vui được gặp lại nhóc vẫn còn sống!”

“Cháu đang chạy việc cho các Y Sư,” Bergil nói. “Cháu không ở lại được.”

“Đừng ở lại!” Pippin nói. “Nhưng bảo mấy người trên đó là tôi có một người Hobbit ốm bệnh ở đây, một perian đó, tới từ chiến trường. Tôi không nghĩ anh ấy có thể đi bộ xa thế. Nếu Mithrandir ở đây, ông ấy sẽ hài lòng khi nhận được tin này.” Bergil chạy tiếp.

“Mình tốt nhất nên đợi ở đây,” Pippin nghĩ. Thế nên cậu để Merry nhẹ nhàng nằm xuống trên vỉa hè dưới một khoảng nắng trời, và cậu ngồi xuống cạnh bạn mình, để đầu Merry gối lên lòng. Cậu nhẹ nhàng sờ nắn cơ thể và tay chân cậu ta, và nắm lấy cả hai tay bạn. Tay phải Merry lạnh như băng.

Không lâu sau chính Gandalf xuống tìm họ. Ông cúi xuống Merry vuốt ve trán cậu; rồi ông cẩn thận bế cậu lên. “Cậu ấy lẽ ra phải được đưa vào thành phố trong vinh dự,” ông nói. “Cậu ấy đã đáp trả xứng đáng lòng tin tưởng của ta; vì nếu Elrond không nhượng bộ ta, cả hai cậu đều đã không đi; và rồi những tai ương ngày hôm nay sẽ còn trầm trọng hơn nhiều.” Ông thở dài. “Và đây lại thêm một bệnh nhân trên tay ta, trong khi lúc này trận chiến đang lửng lơ ở thế cân bằng.”

Vậy là cuối cùng Faramir và Éowyn và Meriadoc được đặt nằm trên giường trong Y Viện; và họ được chăm sóc cẩn thận. Vì cho dù tất cả những tri thức của thời mạt kỳ này không còn trọn vẹn như xưa, y thuật của người Gondor vẫn uyên thâm, lão luyện trong việc trị thương cùng chỗ đau, và tất cả những chủng bệnh tật mà người phàm phía Đông Đại Dương có thể mắc phải. Chỉ trừ tuổi già. Với nó, họ không có phương thuốc nào; và thực tế là tuổi thọ của họ giờ đã suy giảm chỉ còn hơn những giống người khác một chút, và trong số họ, những người sống qua cái mốc năm lần hai mươi năm mà vẫn còn cường tráng ngày càng ít, trừ trong một vài gia tộc thuần huyết. Nhưng giờ tri thức và kỹ năng của họ lại bất lực; vì nhiều người mắc phải thứ bệnh không ai chữa được; và họ gọi là Bóng Ma Đen, vì nó đến từ bọn Nazgûl. Và những người mắc phải chứng này từ từ chìm vào một giấc mơ ngày càng sâu, tới khi rơi vào im lặng và cơn lạnh chết chóc, và rồi ra đi. Và những người chăm sóc thấy căn bệnh này trầm trọng ở chàng Tí Hon và Công Chúa Rohan. Dù vậy thảng hoặc, trong khi buổi sáng dần trôi qua, họ lại lên tiếng, thì thầm trong giấc mơ; và những người quan sát lắng nghe tất cả mọi điều họ nói, có lẽ hy vọng biết được điều gì họa chăng giúp họ hiểu được sự đau đớn của bệnh nhân. Nhưng rồi chẳng mấy chốc họ lại rơi vào bóng tối, và khi mặt trời di chuyển về Tây, cái bóng xám đã bò lan trên mặt họ. Còn Faramir thì cháy rực trong cơn sốt không chịu hạ.

Gandalf đi từ người này tới người kia đầy lo lắng, và ông được nghe kể lại mọi điều những người chăm sóc nghe được. Và cứ thế ngày hôm ấy trôi qua, trong khi cuộc chiến vĩ đại bên ngoài tiếp tục với hy vọng trồi sụt và những biến chuyển lạ lùng; Gandalf vẫn chờ đợi và quan sát, không đi ra ngoài, cho tới khi cuối cùng hoàng hôn đỏ thẫm bao phủ toàn bộ bầu trời, ánh sáng chiếu qua cửa sổ rơi lên gương mặt sạm đen của người bệnh. Thế rồi những người đứng cạnh thấy mặt họ lại ửng hồng thì ngỡ sức khỏe họ đã trở lại, nhưng đó chỉ là chút hy vọng dối lừa.

Rồi một bà già, Ioreth, già nhất trong đám đàn bà hộ lý ở ngôi viện ấy, nhìn gương mặt thanh tú của Faramir và khóc, bởi dân chúng thảy đều yêu quý chàng. Và bà nói: “Não lòng thay nếu ngài phải chết! Giá như ở Gondor vẫn còn vua, như đã từng có từ ngày xửa ngày xưa, người ta bảo vậy! Vì những tích truyện xưa vẫn kể: bàn tay nhà vua là bàn tay y sư. Và đó là cách người ta nhận ra vì vua đích thực.”

Và Gandalf đứng cạnh lên tiếng: “Cầu cho con người ghi nhớ lời bà dài lâu, Ioreth! Vì những lời ấy mang hy vọng. Có thể một vị vua thưc sự đã trở về Gondor; chẳng lẽ bà không nghe những tin tức lạ lùng đã tới Kinh Thành?”

“Tôi bận trăm thứ việc, chả lưu tâm nổi tất cả những tiếng kêu khóc la hét,” bà trả lời. “Chỉ hy vọng có một điều là đám ác quỷ sát nhân kia không tới Viện này làm phiền người bệnh.”

Rồi Gandalf vội vã đi ra, khi lửa trên trời đang dần tắt, những ngọn đồi bốc khói đang mờ dần, trong khi buổi đêm màu tro xám trườn qua những cánh đồng.

Giờ khi mặt trời đang lặn, Aragorn cùng Éomer và Imrahil lại gần Kinh Thành dẫn theo các chỉ huy và kỵ sĩ; và khi họ tới trước Đại Môn, Aragorn nói:

“Kìa hãy nhìn Mặt Trời lặn xuống trong lửa cháy! Đó là dấu hiệu nhiều điều đang kết thúc và sụp đổ, và những đợt triều thế giới đang đổi thay. Nhưng Kinh Thành và vương quốc này đã nằm yên dưới sự cai trị của dòng Quốc Quản trong nhiều năm dài, và tôi sợ nếu mình cứ thế mà tiến vào thì nghi ngờ và tranh luận sẽ nổi lên, điều không nên có khi cuộc chiến vẫn còn tiếp diễn. Tôi sẽ không vào, cũng không xưng thân phận, cho tới khi xác định được chúng ta hay Mordor thắng thế. Hãy sai quân sĩ dựng trại trên đồng, và tôi sẽ chờ đợi lời chào của Chúa Thành ở đây.”

Nhưng Éomer nói: “Anh đã giương cờ của Các Vua và trưng bày tín vật của Gia tộc Elendil rồi. Chẳng lẽ anh chấp nhận để chúng bị ngờ vực ư?”

“Không,” Aragorn đáp. “Nhưng tôi thấy thời điểm chưa chín muồi; vì chẳng có bụng tranh đoạt trừ với Kẻ Thù và đám bầy tôi.”

Hoàng thân Imrahil bèn nói: “Lời của người thực là sáng suốt, thưa vương tử, nếu một người bà con của Chúa Denethor được phép khuyên người trong chuyện này. Ngài ấy cứng cỏi và kiêu hãnh, nhưng già nua; và tâm trạng ngài ấy đã biến đổi lạ lùng từ khi con trai ngài ngã xuống. Nhưng tôi không chịu để người ở lại đây như tên ăn mày trước cửa đâu.”

“Không phải tên ăn mày,” Aragorn nói. “Mà là một chỉ huy dân Tuần Du, kẻ không quen với đô thành và những ngôi nhà đá.” Nói đoạn chàng ra lệnh cuộn cờ hiệu lại; và chàng tháo Ngôi Sao của Vương Quốc Bắc xuống đưa cho các con trai Elrond cất giữ.

Rồi Hoàng thân Imrahil và Éomer đất Rohan từ giã chàng mà đi qua Kinh Thành và đám đông ồn ã, lên tới tận Hoàng Thành; rồi họ tới Đại Sảnh Tháp tìm Quốc Quản. Nhưng họ thấy ghế ông ta trống không, và trước bệ ngai, Théoden Vua đất Mark nằm trên chiếc giường long trọng; có mười hai ngọn đuốc cắm quanh, và mười hai lính gác, những kỵ sĩ của cả Rohan và Gondor. Và vải phủ giường mang màu xanh trắng, nhưng đắp lên tận ngực nhà vua là tấm chăn vàng lớn, đặt trên là thanh kiếm tuốt trần, dưới chân ông dựa tấm khiên. Ánh đuốc lấp lánh trên mái đầu bạc như mặt trời chiếu lên bụi nước đài phun, nhưng gương mặt ông đẹp đẽ và trẻ trung, chỉ trừ trên khuôn mặt mang vẻ thanh thản mà tuổi trẻ không sao đạt tới; và trông ông như đang ngủ.

Khi họ đã đứng yên lặng cạnh nhà vua một lúc. Imrahil nói: “Quốc Quản đâu? Và Mithrardir cũng ở đâu rồi?”

Một người lính gác trả lời: “Quốc Quản Gondor đang ở trong Y Viện.”

Éomer bèn hỏi: “Công Chúa Éowyn, em gái ta đâu; hiển nhiên nó nên nằm đây bên cạnh đức vua, không kém phần vinh dự chứ? Người ta đặt nó ở đâu?”

Và Imrahil nói: “Nhưng Công Chúa Éowyn vẫn còn sống khi người ta đưa nàng tới đây. Ngài không biết sao?”

Rồi hy vọng không mong đợi ùa đến trái tim của Éomer mới đột ngột làm sao, cùng với nó lo âu và sợ hãi nhói lên trở lại, đến nỗi chàng không nói gì nữa, liền quay lưng vội vã rời khỏi sảnh đường; Hoàng thân đi theo chàng. Khi họ ra ngoài phố, buổi tối đã đến và vô vàn sao lấp lánh trên trời. Và Gandalf đang đi tới, cùng một người khoác áo choàng xám, họ gặp nhau trước cửa Y Viện. Họ chào Gandalf mà nói: “Chúng tôi tìm Quốc Quản, người ta nói ngài đang ở Viện này. Ngài bị thương gì ư? Còn Công Chúa Éowyn, nàng đâu?”

Gandalf bèn trả lời: “Nàng nằm trong đó và chưa chết, nhưng đang hấp hối. Còn Chúa Faramir bị thương bởi một mũi tên hiểm độc, như các anh đã được nghe, và giờ ngài là Quốc Quản; bởi Denethor đã từ trần, cung của ngài ấy chỉ còn là đống tro tàn.” Và họ tràn ngập đau buồn lẫn kinh ngạc trước câu chuyện mà ông kể.

Imrahil buồn rầu nói: “Vậy là chiến thắng bị tước mất niềm vui, và cái giá phải trả quả là quá đắt, nếu cả Gondor và Rohan đều mất người đứng đầu cùng trong một ngày. Éomer sẽ trị vì người Rohirrim. Ai sẽ cai trị Kinh Thành trong lúc đó? Chúng ta có nên đi gọi Vương tử Aragorn không?”

Bấy giờ người khoác áo choàng lên tiếng: “Anh ta đến đây rồi.” Và khi người đó bước vào ánh sáng ngọn đèn treo trên cửa, họ thấy đó là Aragorn, trùm áo choàng xám Lórien bên ngoài áo giáp, không mang chứng vật gì ngoài viên ngọc xanh của Galadriel. “Tôi tới đây vì Gandalf nài nỉ tôi làm vậy,” chàng nói. “Nhưng lúc này tôi chỉ là Thủ Lĩnh dân Dúnedain nước Arnor; và Lãnh chúa Dol Amroth sẽ cai trị Kinh Thành cho tới khi Faramir tỉnh dậy. Nhưng lời khuyên của tôi là Gandalf nên lãnh đạo tất cả chúng ta những ngày tới trong kế hoạch đối phó với Kẻ Thù.” Và họ đều đồng thuận.

Đến đây Gandalf nói: “Chúng ta đừng nấn ná ở cửa nữa, vì thời gian khẩn cấp lắm rồi. Đi vào thôi! Vì chỉ khi Aragorn tới hy vọng mới tồn tại cho những người ốm nằm trong Viện này. Đấy là lời Ioreth, nhà nữ thông thái Gondor đã nói: bàn tay nhà vua là bàn tay y sư, và đó là cách người ta nhìn ra vì vua đích thực.”

Rồi Aragorn vào đầu tiên và những người khác đi theo. Ở cửa có hai người gác mặc chế phục Hoàng Thành: một người cao, nhưng người còn lại chỉ vừa vặn bằng một cậu bé; và khi thấy họ, cậu kêu to lên ngạc nhiên sung sướng.

“Sải Chân Dài! Tuyệt quá! Anh biết không, em đã đoán chính là anh đi trên đoàn tàu đen. Nhưng ai cũng hét hải tặc và chẳng chịu nghe em. Anh làm thế nào mà được vậy?”

Aragorn phá lên cười và nắm lấy tay cậu Hobbit. “Đúng thật là khéo gặp!” chàng nói. “Nhưng giờ chưa phải lúc cho những câu chuyện của kẻ lãng du.”

Imrahil thì nói với Éomer: “Thế chúng ta sẽ thưa bẩm với đấng quân vương như vậy à? Mà hẳn là ngài sẽ đội vương miện dưới một cái tên khác!”

Aragorn nghe thấy lời ông bèn quay lại nói: “Đúng đó, vì trong ngôn ngữ cao quý xa xưa, tôi là Elessar, hay Ngọc Tiên, và Envinyatar, Người Khôi Phục”: đoạn chàng nâng viên ngọc xanh trước ngực lên. “Nhưng Sải Chân Dài sẽ là tên gia tộc tôi, nếu có bao giờ nó được thiết lập. Trong ngôn ngữ cao quý nó không nghe xấu xí đến vậy đâu, và tôi sẽ mang tên Telcontar cũng như tất cả những hậu duệ trực hệ của tôi.”

Và nói đến đó, họ đi vào Y Viện; và khi họ tới căn phòng nơi những người bệnh được chăm sóc, Gandalf kể về chiến công của Éowyn và Meriadoc. “Bởi,” ông nói, “tôi đã đứng rất lâu bên họ và lúc đầu họ nói nhiều trong cơn mê sảng, trước khi chìm vào bóng tối chết chóc. Cũng bởi vì tôi được trao khả năng nhìn xa nhiều chuyện.”

Aragorn tới bên Faramir đầu tiên, rồi tới Công Chúa Éowyn, và cuối cùng tới Merry. Khi đã nhìn gương mặt các người bệnh và thấy bệnh trạng cả ba, chàng thở dài. “Tôi sẽ phải sử dụng tất cả quyền năng và tài nghệ được trao cho tôi vào việc này,” chàng nói. “Giá mà Elrond ở đây, vì ngài là người lớn tuổi nhất trong tất cả chủng tộc chúng tôi, nên có quyền năng lớn hơn nhiều.”

Éomer thấy chàng vừa buồn bã vừa mệt mỏi, liền lên tiếng: “Chắc hẳn đầu tiên anh phải nghỉ ngơi, và ít nhất hãy ăn một chút gì đã chứ?”

Nhưng Aragorn đáp: “Không, với ba người này, nhất là với Faramir, thời gian đang cạn dần. Cần phải thật khẩn trương.”

Rồi chàng gọi Ioreth và nói: “Bà có trữ thảo dược trị thương trong Viện này không?”

“Có, thưa ngài,” bà trả lời: “nhưng không đủ, tôi nghĩ vậy, cho tất cả những người cần đến. Mà tôi chắc là tôi không biết ta có thể tìm thêm ở đâu, vì cái gì cũng sai trái trong những ngày khủng khiếp này, nào là lửa cháy và đốt phá, và có ít cậu nhóc chạy việc quá, mà đường nào cũng bị ngăn trở. Sao chứ, vô số ngày đã trôi qua mà chẳng có xe chở hàng từ Lossarnach đến chợ! Dù sao chúng tôi cũng gắng hết sức ở Viện này với những gì mình có, một điều tôi chắc ngài cũng hiểu.”

“Ta sẽ đánh giá khi ta thấy,” Aragorn nói. “Cũng còn một thứ không đủ nữa: thời gian nói chuyện. Bà có lá athelas không?”

“Tôi không biết, tôi chắc đấy, thưa ngài,” bà trả lời, “ít nhất thì tôi cũng không biết cái tên đó. Tôi sẽ đi hỏi thầy thảo dược; ông ấy biết tất cả những tên cổ.”

“Nó còn được gọi là lá vua,” Aragorn nói; “và có lẽ bà biết nó dưới cái tên đó, vì người nhà quê vẫn gọi nó như vậy về sau này.”

“Ồ loại đó!” Ioreth nói. “Chà, nếu ngài gọi tên đó ngay từ đầu thì tôi đã cho ngài biết luôn rồi. Không, chúng tôi không có. Tôi chắc đấy. Hử, tôi chưa bao giờ nghe nói nó có công hiệu gì sất; và thực tình là tôi vẫn thường nói với chị em khi đi ngang thấy nó mọc trong rừng: ‘lá vua à,’ tôi nói, ‘đúng là tên lạ tên lùng, tôi chẳng hiểu tại sao nó lại được gọi như vậy; vì nếu tôi là vua ấy à, tôi sẽ trồng trong vườn những loại cây sáng sủa hơn’. Dù sao thì nó cũng có mùi thơm khi bị vò nát, đúng không? Nếu thơm là từ đúng: lành có lẽ sẽ chính xác hơn.”

“Rất lành,” Aragorn nói. “Và giờ, thưa đại phu nhân, nếu bà yêu mến Chúa Faramir, hãy chạy nhanh như cái lưỡi của bà và lấy lá vua về đây cho ta, nếu có lá nào trong Kinh Thành.”

“Còn nếu không,” Gandalf nói. “ta sẽ phi ngựa tới Lossarnach chở theo Ioreth, và bà sẽ chỉ cho ta tới khu rừng, chứ không phải tới chỗ chị em của bà. Và Scadufax sẽ dạy cho bà biết thế nào là khẩn.”

Khi Ioreth đã đi khỏi, Aragorn sai những người đàn bà khác đun nước nóng. Rồi chàng cầm lấy tay Faramir trong tay mình, đặt tay kia lên trán người bệnh. Trán ướt đẫm mồ hôi; nhưng Faramir không cử động hay có dấu hiệu nào, và gần như không thở.

“Anh ấy gần kiệt quệ rồi.” Aragorn nói với Gandalf. “Nhưng điều này không phải vì vết thương. Thấy không! nó đang lành. Nếu anh ấy trúng mũi tên nào đó của bọn Nazgûl, như ông nghĩ, anh ấy hẳn đã chết đêm đó. Tôi đoán vết thương này do tên của quân miền Nam tạo nên. Ai nhổ nó ra? Có còn giữ không?”

“Tôi nhổ nó ra,” Imrahil nói, “và cầm máu vết thương. Nhưng tôi không giữ mũi tên, vì chúng tôi còn nhiều việc phải làm. Tôi nhớ đó chỉ là loại tên lũ miền Nam vẫn thường dùng. Nhưng tôi cũng tin rằng nó đến từ Bóng Ma trên không, vì nếu không phải hiểu cơn sốt của ngài thế nào đây; vì vết thương không sâu hay trí mạng. Thế người giải nghĩa chuyện này như thế nào?”

“Kiệt sức, đau buồn vì thái độ của cha mình, một vết thương, và trên hết là Hơi Thở Hắc Ám,” Aragorn nói. “Anh ấy là người có ý chí kiên cường, vì anh ấy đã đến gần Bóng Ma ngay từ trước khi lao vào trận chiến trên vòng tường ngoại. Bóng tối hẳn đã chầm chậm trườn đến, ngay trong khi anh ấy chiến đấu và vật lộn giữ lấy tiền đồn. Giá mà tôi có thể đến đây sớm hơn!”

Ngay sau đó thầy thảo dược trở lại. “Đức ngài yêu cầu lá vua, như những kẻ quê mùa vẫn gọi,” ông ta nói; “hay athelas theo ngôn ngữ cao quý, hoặc như những người biết đôi chút về tiếng Valinor gọi...”

“Ta yêu cầu đấy,” Aragorn nói, “và ta không quan tâm giờ ông gọi nó là asëa aranion hay lá vua, miễn là ông có một ít.”

“Rất xin lỗi, thưa ngài!” người kia nói. “Tôi thấy ngài là bậc am tường tích truyện, chứ không chỉ đơn thuần là một người chỉ huy chinh chiến. Nhưng than ôi! thưa ngài, chúng tôi không trữ thứ đó trong Y Viện, nơi chỉ người ốm hoặc người bị thương nặng được chăm sóc. Vì nó không có công hiệu gì theo như chúng tôi biết, có lẽ chỉ trừ để làm thơm bầu không khí hôi hám, hoặc để xua đi cảm giác nặng nề. Trừ phi, dĩ nhiên, ngài lưu tâm đến những vần thơ thời xưa, mà những bà già như Ioreth tử tế của chúng tôi vẫn lặp đi lặp lại mà không hiểu.

Khi hơi thở hắc ám
gọi bóng ma tử thần
khi tắt mọi ánh sáng
chính athelas cần!

Người hấp hối sẽ sống
nhờ tay vua chữa lành.

Tôi sợ rằng đó chỉ là một bài vè nhảm nhí mà thôi, đã méo mó thêm trong trí nhớ của các bà già. Tôi sẽ nhường ngài phán đoán về ý nghĩa của chúng, nếu thực có ý nghĩa nào. Nhưng những người già vẫn hãm loại cỏ này để chữa đau đầu.”

“Thế thì nhân danh nhà vua, đi kiếm người già nào ít hiểu biết bằng nhưng nhiều sáng suốt hơn mà cất nó trong nhà đi!” Gandalf kêu lên.

Lúc này Aragorn quỳ xuống cạnh Faramir, đặt tay lên trán chàng. Và những người đang quan sát cảm thấy như đang diễn ra cuộc đấu tranh dữ dội. Bởi gương mặt Aragorn tái xám vì mệt mỏi; nhưng không ngừng chàng gọi tên Faramir, tuy mỗi lần lại nhỏ hơn trong tai họ, như thể chính Aragorn không còn ở đây mà đang đi xa vào thung lũng tối tăm nào đó, gọi tên một người lạc lối.

Và cuối cùng Bergil chạy bổ vào phòng, cầm theo sáu chiếc lá gói trong mảnh vải. “Lá vua đây, thưa ngài,” cậu nói, “nhưng cháu sợ là không tươi lắm. Chắc đã hái ít nhất từ hai tuần trước. Cháu mong là dùng được chứ, thưa ngài?” Rồi nhìn Faramir, cậu òa khóc.

Nhưng Aragorn mỉm cười. “Dùng được,” chàng nói. “Điều tồi tệ nhất đã qua rồi. Ngồi xuống và yên tâm đi!” Rồi cầm lấy hai cái lá, chàng đặt trong tay, thở vào rồi vò nát, và ngay lập tức mùi hương tươi mát tràn ngập căn phòng, như thể chính không trung đã thức tỉnh và bỗng rộn ràng, lấp lánh niềm vui. Rồi chàng thả lá vào những bát nước nóng bốc hơi vừa mang tới, và ngay lập tức mọi trái tim đều trở nên nhẹ nhõm. Vì mùi hương đến với mỗi người như ký ức về những buổi sáng đẫm sương đêm dưới mặt trời không bị che phủ, ở miền đất nào đó mà cả thế giới tươi đẹp giữa Mùa Xuân cũng chỉ là kỷ niệm thoáng qua về nơi ấy. Nhưng Aragorn đứng dậy như vừa được tiếp thêm sức lực, và đôi mắt toát lên ánh cười khi chàng bưng một bát nước trước gương mặt mê man của Faramir.

“Chà! Ai tin nổi chư?” Ioreth nói với một người đàn bà đang đứng bên cạnh. “Loại cỏ này tốt hơn tôi tưởng. Nó khiến tôi nhớ đến những đóa hồng ở Imloth Melui hồi tôi còn thiếu nữ, và chẳng vua nào có thể đòi hỏi nhiều hơn đâu.”

Đột nhiên Faramir cựa mình, mở mắt, và chàng nhìn Aragorn đang cúi xuống mình; rồi một tia sáng nhận thức xen lẫn trìu mến lấp lánh trong mắt chàng, chàng nói khẽ. “Chúa thượng, người cho gọi thần. Thần đã tới. Đức vua ra lệnh điều gì?”

“Đừng lang thang trong bóng tối nữa mà tỉnh lại đi!” Aragorn nói. “Ngươi đang mệt mỏi. Hãy nghỉ ngơi một thời gian và ăn uống, và hãy sẵn sàng khi ta trở lại.”

“Thần sẽ làm đúng như lời, thưa chúa thượng,” Faramir nói. “Vì ai có thể nằm không khi đấng quân vương đã trở về?”

“Vậy tạm biệt một lát!” Aragorn nói. “Ta phải đến với những người khác cũng đang cần ta.” Nói đoạn chàng rời khỏi phòng với Gandalf và Imrahil; nhưng Beregond và con trai ở lại sau, không kiềm chế nổi nỗi vui mừng. Và khi đi theo sau Gandalf và đóng cửa lại, Pippin nghe thấy Ioreth kêu lên:

“Đức vua! Bà nghe thấy không? Tôi đã nói gì chứ? Bàn tay y sư, tôi đã bảo mà.” Và rồi không lâu sau tin lọt ra từ Viện cho biết rằng nhà vua đích thực đã tới giữa họ, và sau chiến tranh, ngài mang tới sự chữa lành; tin tức ấy lan khắp Kinh Thành.

Nhưng Aragorn tới bên Éowyn, chàng nói: “Đây là một vết thương sâu và một cú đánh nặng nề. Cánh tay bị gãy đã được chăm sóc bằng y thuật giỏi, và dần dà nó sẽ lành, nếu nàng có đủ sức lực mà sống tiếp. Tay cầm khiên gãy; nhưng tai họa chính là ở tay cầm kiếm. Giờ tay ấy không còn sức sống bên trong, dù không bị gãy.

“Than ôi! Đó là vì nàng phải đương đầu với kẻ địch vượt quá sức mạnh của tâm trí hay thân thể nàng. Và những người dám giơ vũ khí chống lại một kẻ địch như thế phải vững vàng hơn sắt thép, nếu không muốn bị hủy diệt vì bản thân cú sốc. Định mệnh ác nghiệt đã đặt nàng trên đường của hắn. Vì nàng là một thiếu nữ đẹp đẽ, quý nương đẹp nhất trong gia tộc những nữ hoàng. Vậy mà tôi không biết nên nói về nàng ra sao. Khi lần đầu tiên thấy nàng và nhận ra nỗi buồn khổ trong lòng nàng, dường như tôi thấy một bông hoa trắng vươn thẳng và kiêu hãnh, xinh đẹp như đóa huệ, và dù vậy, vẫn biết nó rắn như thép đã được chính những thợ rèn tiên tôi luyện. Hay là có thể hơi giá đã khiến nhựa sống biến thành băng, và nó đứng đó, cay đắng lẫn ngọt ngào, vẫn đẹp đẽ trước mắt nhìn, nhưng ốm yếu, chẳng bao lâu sẽ đổ xuống và héo rũ? Cơn bệnh của nàng đã bắt đầu từ trước ngày hôm nay rất lâu, không phải sao, Éomer?”

“Tôi ngạc nhiên là anh hỏi tôi đấy, thưa bệ hạ,” Éomer đáp “Vì tôi không trách anh chuyện này, cũng như trong mọi chuyện khác; nhưng tôi không nghĩ Éowyn em gái tôi từng phải chịu đựng hơi giá nào cho tới khi nhìn thấy anh lần đầu tiên. Lo lắng và sợ hãi, nó đã chia sẻ tâm sự với tôi, từ những ngày còn Lưỡi Giun và đức vua bị bỏ bùa mê; và nó săn sóc đức vua trong nỗi sợ hãi ngày một lớn. Nhưng điều đó không đưa nó tới bước này!”

“Bạn của ta,” Gandalf nói, “anh có ngựa, và công tích trong chiến trận, và những cánh đồng tự do; nhưng nàng, sinh vào thân thể người thiếu nữ, lại có tinh thần và dũng khí ít nhất cũng ngang anh. Vậy mà nàng lại bị định mệnh buộc hầu hạ bên người đàn ông già nua, mà nàng yêu thương như cha đẻ và nhìn ngài rơi vào trạng thái lẩm cẩm tàn nhẫn và nhục nhã; vai trò của nàng như nàng thấy còn ô nhục hơn cây gậy trong tay ngài chống.

“Anh nghĩ rằng Lưỡi Giun chỉ đầu độc tai của Théoden ư? Đồ lẩm cẩm! nhà của Eorl là cái thá gì ngoài cái chuồng gia súc lợp rơm nơi bọn kẻ cướp say mèm rúc trong mùi hôi thối, và lũ con đốn mạt lăn trên sàn giữa lũ chó? Anh chưa từng nghe những lời này trước đây sao? Saruman đã nói đấy, thầy của Lưỡi Giun. Dù tôi không nghi ngờ rằng ở nhà mình, Lưỡi Giun đã ngụy trang hàm ý đó trong những lời khôn khéo hơn. Bệ hạ, nếu tình yêu mà em gái dành cho anh, và ý chí một lòng vì bổn phận của nàng, không khiến nàng im lặng, thì có lẽ anh đã nghe chính những điều đó thoát ra từ miệng nàng. Nhưng ai biết được nàng nói gì với bóng tối, khi có một mình, trong những canh khuya cay đắng, nhìn cả cuộc đời mình dường như co rút lại, và những bức tường khuê phòng siết chặt quanh mình, một cái chuồng giam cầm con thú thêm hoang dã?”

Éomer im lặng quay nhìn em gái mình, như thể nghiền ngẫm lại về tất cả những ngày họ từng sống bên nhau. Nhưng Aragorn nói: “Tôi cũng thấy những gì anh thấy, Éomer. Giữa những vận hội tàn nhẫn của thế giới này, trái tim người đàn ông ít có điều đau khổ nào cay đắng và hổ thẹn hơn là có được tình yêu của một người phụ nữ đẹp đẽ và can đảm dường này mà lại không thể đáp trả. Nỗi buồn và thương cảm đã theo tôi kể từ khi tôi bỏ lại nàng tuyệt vọng ở Dunharg mà lên đường vào Lối Người Chết; và trên con đường đó không nỗi sợ hãi nào thường trực như nỗi sợ về điều có thể xảy đến với nàng. Thế nhưng, Éomer, tôi phải nói với anh rằng nàng yêu quý anh thật tâm hơn tôi; vì anh là người nàng yêu thương và hiểu rõ, còn ở tôi, nàng chỉ yêu một cái bóng và một ý tưởng: hy vọng về vinh quang và những chiến tích lớn lao, và những miền đất xa lạ bên ngoài các cánh đồng Rohan.

“Tôi có lẽ có quyền năng chữa lành thân thể nàng, và gọi nàng lại từ thung lũng tối tăm. Nhưng nàng sẽ thức dậy đối diện với điều gì: hy vọng, hay quên lãng, hay tuyệt vọng, tôi không biết. Và nếu là tuyệt vọng, nàng sẽ chết, trừ phi gặp được những loại chữa trị khác mà tôi không thể trao nàng. Than ôi! vì công trạng của nàng đã đặt nàng giữa những nữ hoàng vĩ đại.”

Rồi Aragorn khom người nhìn gương mặt nàng, và đúng thực nó trắng nhợt như hoa huệ, lạnh như hơi giá, và rắn đanh như đá tạc. Nhưng chàng cúi xuống hôn lên trán nàng, và dịu dàng lên tiếng gọi:

“Éowyn con gái Éomund, hãy thức giấc! Vì kẻ thù của nàng đã đi rồi!”

Nàng không cử động, nhưng giờ nàng lại bắt đầu thở sâu, ngực phập phồng bên dưới lớp chăn trắng. Aragorn lại vò nát hai chiếc lá athelas bỏ vào nước nóng; và chàng dùng nước đó lau trán nàng, và cánh tay phải lạnh lẽo không tri giác trên khăn phủ giường.

Rồi, không biết vì Aragorn thực sự có thứ quyền năng bị quên lãng nào đó của Tây Châu, hay chỉ là do những lời chàng nói về Công Chúa Éowyn đã tác động lên họ, mà khi ảnh hưởng thơm lành của món thảo dược lan tỏa trong phòng, những người đứng đó cảm thấy dường như có ngọn gió mát lạnh vừa thổi qua cửa sổ, không có mùi hương nhưng mang theo không khí hoàn toàn tươi mát, trong trẻo và trẻ trung, như thể chưa từng được sinh vật sống nào hít thở mà tràn xuống mới tinh từ những ngọn núi tuyết cao dưới vòm sao, hoặc từ những bờ biển bạc xa xôi bọt sóng vỗ vào.

“Tỉnh lại đi, Éowyn, Công Chúa Rohan!” Aragorn lại nói, và cảm lấy bàn tay phải nàng, cảm thấy nó ấm lên khi sự sống quay trở lại. “Tỉnh lại! Cái bóng đã tan đi và tất cả bóng tối đã gột rửa sạch!” Rồi chàng đặt tay nàng vào tay Éomer và lùi lại. “Gọi nàng đi!” chàng nói, và yên lặng rời khỏi phòng.

“Éowyn, Éowyn!” Éomer kêu lớn qua làn nước mắt. Nhưng nàng mở mắt và nói: “Anh Éomer! Niềm vui nào thế này? Vì họ nói anh đã tử trận. Không, đó chỉ là những giọng nói đen tối trong giấc mơ của em thôi. Em đã mơ bao lâu rồi?”

“Không lâu đâu, em gái,” Éomer nói. “Nhưng đừng nghĩ thêm về chuyện đó!”

“Em mệt mỏi lạ lùng,” nàng nói. “Em phải nghỉ ngơi một chút. Nhưng cho em biết, Vua đất Mark thế nào rồi? Than ôi! Đừng nói với em đó chỉ là giấc mơ; vì em biết là không phải. Người đã bỏ mình như người tiên đoán.”

“Người đã bỏ mình,” Éomer nói, “nhưng người dặn anh gửi lời vĩnh biệt Éowyn mà người yêu thương còn hơn con gái. Người giờ nằm trong niềm tôn kính lớn ở Hoàng Thành vương quốc Gondor.”

“Thật đau đớn làm sao,” nàng nói. “Vậy mà vẫn tốt đẹp hơn tất cả những gì em dám hy vọng vào những tháng ngày đen tối, khi dường như ngôi nhà của Gia tộc Eorl đã mất danh dự chẳng bằng túp lều kẻ chăn cừu. Thế còn hầu cận của đức vua? Cậu Tí Hon đó? Éomer, anh phải phong cho cậu ấy là hiệp sĩ đất Riddermark, vì cậu ấy thật dũng cảm!”

“Cậu ta nằm ngay trong Y Viện này, và ta sắp ra với cậu ta,” Gandalf nói. “Éomer sẽ ở lại đây một lúc. Nhưng đừng nói chuyện về chiến tranh hay những nỗi đau buồn vội, cho tới khi nàng khỏi hẳn. Thật vui sướng được thấy nàng thức tỉnh khỏe mạnh và tràn đầy hy vọng, một quý nương anh dũng dường này!”

“Khỏe mạnh?” Éowyn nói. “Có lẽ. Ít nhất trong khi còn tấm yên của Kỵ Sĩ tử trận nào cho tôi thế chỗ, và có việc phải làm. Nhưng còn hy vọng? Tôi không biết.”

Gandalf và Pippin tới phòng Merry, và ở đó, họ thấy Aragorn đứng cạnh giường. “Tôi nghiệp anh Merry!” Pippin kêu lên và chạy tới bên giường, vì cậu thấy dường như bạn mình đã tệ hơn, gương mặt xám đi như thể trĩu nặng dưới hàng năm trời đau khổ; và đột nhiên trái tim Pippin thắt lại trong nỗi sợ rằng Merry sẽ chết.

“Đừng sợ,” Aragorn nói. “Tôi đã tới kịp, và tôi đã gọi cậu ấy trở về. Giờ cậu ấy mệt mỏi và đau buồn, bị trúng đòn giống như Công Chúa Éowyn, vì đã dám đánh vào thứ chết chóc đó. Nhưng những đòn ác đó có thể chữa lành được, cậu ấy có tinh thần mạnh mẽ và vui vẻ. Cậu ấy sẽ không quên nỗi đau buồn; nhưng nó sẽ không nhuộm đen trái tim cậu, mà sẽ dạy cậu thêm thông thái.”

Rồi Aragorn đặt tay lên trán Merry, và nhẹ nhàng vuốt qua những lọn tóc nâu, chàng chạm lên mi mắt, rồi gọi tên cậu. Và khi mùi hương athelas tràn ngập căn phòng, giống như mùi vườn cây ăn quả, và thảm thạch nam đầy ong dưới nắng trời, đột nhiên Merry tỉnh giấc, và cậu nói:

“Tôi đói quá. Mấy giờ rồi?”

“Quá giờ ăn tối rồi,” Pippin nói; “dù em dám nói là em có thể đem cho anh thứ gì đó, nếu họ cho phép.”

“Chắc chắn là họ sẽ cho,” Gandalf nói. “Cùng bất cứ thứ gì khác mà chàng Kỵ Sĩ Rohan này muốn, nếu thứ đó có ở Minas Tirith, nơi tên cậu được vinh danh.”

“Tốt quá!” Merry nói. “Thế thì cháu muốn ăn nhẹ, sau đó là một tẩu thuốc.” Nói tới đây, gương mặt cậu tối sầm. “Không, không cần tẩu thuốc. Cháu không nghĩ cháu còn bao giờ hút nữa.”

“Tại sao?” Pippin hỏi.

“Chậc,” Merry chầm chậm trả lời. “Người đã qua đời rồi. Nó đã khiến anh nhớ lại tất cả. Người nói mình tiếc rằng không bao giờ còn cơ hội nói chuyện về những kiến thức thảo mộc với anh. Đó gần như là điều cuối cùng người nói. Anh sẽ không bao giờ có thể lại hút thuốc mà không nhớ về người, và cái ngày hôm đó, Pippin ạ, hôm người phi ngựa tới Isengard và lịch sự biết bao.”

“Vậy thì cứ hút đi, và nhớ về ngài!” Aragorn nói. “Vì ngài có trái tim dịu dàng, ngài là vị vua vĩ đại luôn giữ lời thề ước; và ngài bước ra từ bóng tối để đến sớm mai tươi đẹp cuối cùng. Dù cuộc phụng sự của cậu với ngài ngắn ngủi, đó hẳn phải là một ký ức tươi đẹp và vinh dự cho tới trọn đời.”

Merry cười. “À thế thì,” cậu nói, “nếu Sải Chân Dài cho tôi cái tôi cần, thì tôi sẽ hút và tưởng nhớ. Tôi có một ít thuốc tốt nhất của Saruman bỏ trong túi, nhưng cái túi đã gặp số phận nào trong cuộc chiến thì tôi tin là mình không biết.”

“Cậu Meriadoc,” Aragorn nói, “nếu cậu nghĩ tôi vượt qua núi non và đồng đất Gondor với lửa và kiếm để mang cỏ rả đến cho một anh chàng chiến binh bất cẩn lỡ ném mất đồ mình, thì cậu nhầm rồi. Nếu túi của cậu không tìm thấy, cậu phải gọi thầy thảo dược ở Viện này. Và ông ta sẽ nói với cậu rằng ông ta không biết loại cỏ cậu muốn có tác dụng gì, nhưng nó được những kẻ thông tục gọi là cỏ người tây, và người quý phái gọi là galenas, và còn nhiều tên khác trong những ngôn ngữ khác uyên thâm hơn, và sau khi bổ sung thêm vài vần thơ đã gần bị quên lãng mà ông ta không hiểu, ông ta sẽ rất tiếc phải thông báo với cậu rằng chẳng có tí nào trong Viện, và ông ta sẽ để cậu lại mà suy tư về lịch sử ngôn ngữ. Và giờ tôi cũng phải làm vậy đây. Vì tôi chưa được ngủ trên cái giường nào như thế này, kể từ khi ra đi từ Dunharg, hay ăn miếng nào kể từ khi còn bóng tối trước bình minh.”

Merry nắm lấy tay chàng hôn lên đó. “Tôi vô cùng xin lỗi,” cậu nói. “Đi ngay đi! Mãi từ cái đêm ở Bree, chúng tôi đã gây phiền toái cho anh. Nhưng thói tục của người dân tôi là nói năng bỡn cợt vào những thời điểm thế này và nói ít hơn điều họ nghĩ. Chúng tôi sợ nói quá nhiều. Khi những lời đùa giỡn không phù hợp, chúng tôi không biết phải nói gì cho đúng.”

“Tôi biết rõ như vậy, nếu không tôi đã không đáp lại cậu theo cùng cách đó,” Aragorn nói. “Cầu chúc Quận tươi xanh mãi mãi!” Và hôn Merry, chàng ra ngoài, có Gandalf đi cùng.

Pippin ở lại sau. “Liệu từng bao giờ có ai như anh ấy không nhỉ?” cậu nói. “Trừ Gandalf, dĩ nhiên. Em nghĩ hai người đó hẳn là có họ đấy. Ông anh đần yêu quý này, túi của anh ở cạnh giường chứ đâu, và anh đang đeo nó sau lưng khi em gặp anh. Anh ấy lúc nào cũng nhìn thấy nó, dĩ nhiên. Dù sao em cũng mang một ít của riêng em nữa. Nào! Lá Đáy Dài đấy nhé. Hút đi trong khi em chạy kiếm đồ ăn. Và rồi hãy xả hơi một chút. Ôi trời! Họ nhà Took và Hươu Bia Rum chúng ta, chúng ta không thể nghiêm trọng quá lâu.”

“Không,” Merry nói. “Anh không thể. Dù sao cũng chưa. Nhưng ít nhất, Pippin ạ, giờ chúng ta có thể thấy họ, và kính trọng họ. Tốt nhất là đầu tiên nên yêu thứ mình phù hợp để yêu, anh cho là vậy: phải bắt đầu từ đâu đó và cắm rễ một chút, mà đất Quận thì sâu. Nhưng còn những thứ sâu hơn và cao hơn, và không cụ bõ già nào có thể chăm sóc vườn cây trong bình yên như cụ tưởng nếu không có họ, dù cụ biết họ hay không. Anh mừng là anh được biết họ, đôi chút. Nhưng anh chẳng biết tại sao mình lại nói chuyện như thế này. Mớ cỏ đó đâu rồi? Và lấy cho anh tẩu thuốc trong túi với, nếu còn chưa bị vỡ.”

Lúc này Aragorn và Gandalf tới gặp Trưởng Quan của Y Viện, có lời khuyến nghị rằng Faramir và Éowyn cần ở lại đó và được cẩn thận chăm sóc trong nhiều ngày tới.

“Công Chúa Éowyn,” Aragorn nói, “sẽ muốn trở dậy và ra đi sớm; nhưng không được cho phép nàng làm thế, nếu ông có bất cứ cách nào ngăn cản nàng, tới khi ít nhất đã qua mười ngày.”

“Còn Faramir,” Gandalf nói, “ngài cần sớm được biết cha mình đã qua đời. Nhưng câu chuyện đầy đủ về sự điên loạn của Denethor không nên kể cho tới khi ngài tương đối khỏe lại và bắt tay vào bổn phận. Hãy bảo đảm cho Beregond và cậu perian đang ở đấy đừng vội nói với ngài những chuyện đó!”

“Còn cậu perian kia, Meriadoc, người tôi đang chăm sóc, cậu ta thì sao?” Viện Trưởng hỏi.

“Cậu ta hẳn sẽ đủ sức ra khỏi giường ngày mai, khoảng một lúc,” Aragorn nói. “Cứ để cậu ta trở dậy, nếu cậu ta muốn. Cậu ta có thể đi bộ một chút với sự giúp đỡ của bạn bè.”

“Họ đúng là một chủng tộc đáng nể,” Viện Trưởng nói, gật đầu. “Rất cứng cáp trong từng thớ thịt, tôi thấy vậy.”

Ở cửa Viện, nhiều người đã tụ tập tới xem Aragorn, và họ đi theo chàng; và khi cuối cùng chàng đã ăn tối xong, người ta đến cầu xin chàng chữa trị cho người thân hoặc bạn bè, đang hấp hối vì bệnh tật hoặc thương tích, hay chìm trong Bóng Ma Đen. Và Aragorn đứng dậy đi ra ngoài, cho gọi các con trai Elrond, và họ cùng nhau làm việc cho tới đêm khuya. Và tin tức lan ra khắp Kinh Thành: “Nhà Vua đích thực đã xuất hiện.” Và họ gọi chàng là Ngọc Tiên, theo viên ngọc xanh chàng đeo, và thế là cái tên đã tiên đoán khi chàng sinh ra đã được thần dân của chính chàng lựa chọn.

Và khi không thể làm thêm được nữa, chàng trùm áo choàng quanh mình lên khỏi Kinh Thành, tới lều mình ngay trước bình minh chợp mắt trong giây lát. Và buổi sáng khi lá cờ của Dol Amroth, con tàu trắng như thiên nga trên mặt nước xanh phần phật trên nóc Tháp, người trong thành ngước lên tự hỏi có phải sự xuất hiện của Nhà Vua chỉ là một giấc mơ.

CHƯƠNG IX CUỘC THẢO LUẬN CUỐI CÙNG

Buổi sáng tới sau ngày giao chiến, tươi sáng với những đám mây nhẹ gió thổi từ hướng Tây. Legolas và Gimli dậy sớm, xin phép đi vào Kinh Thành; vì họ háo hức muốn gặp Merry và Pippin.

“Thật mừng khi biết họ còn sống,” Gimli nói; “vì họ đã khiến chúng ta khổ sở gớm khi hành quân qua Rohan, và tôi chẳng muốn nỗi khổ đó trở nên lãng phí.”

Chàng Tiên và gã Người Lùn cùng nhau bước vào Minas Tirith, và ai thấy họ đi qua cũng đều kinh ngạc trước cặp đôi này: vì Legolas có gương mặt thanh tú vượt xa chuẩn mực Con Người và chàng cất giọng trong trẻo hát bài ca tiên khi đi dưới ban mai; trong khi Gimli oai vệ đi bên cạnh, vuốt râu và lừ lừ nhìn quanh.

“Ở đây có một số tác phẩm đá tốt đây,” gã nói, vừa nhìn những vòng tường; “nhưng cũng có một số không tốt lắm, và đường phố có thể được thiết kế khá hơn. Khi Aragorn phục vị, tôi sẽ đề nghị anh ấy nhận sự phục vụ của thợ đá Ngọn Cô Độc nhà tôi, và chúng ta sẽ biến nơi này thành một thành phố đáng tự hào.”

“Họ cần nhiều cây cối hơn,” Legolas nói. “Những ngôi nhà đều chết và quá ít thứ sinh trưởng tươi vui ở đây. Nếu Aragorn phục vị, chúng dân ở Rừng sẽ mang tới cho anh ấy những con chim biết hót và cây không chết.”

Cuối cùng họ tới chỗ Hoàng thân Imrahil, và Legolas nhìn ông rồi gập mình chào; vì chàng thấy đây đúng là người có dòng máu tiên chảy trong huyết quản. “Kính chào lãnh chúa!” chàng nói. “Đã rất lâu kể từ khi họ tộc Nimrodel rời khỏi đất rừng Lórien, và cũng có thể thấy không phải tất cả những ai giương buồm rời cảng Amroth đều đi về Tây qua mặt sóng.”

“Những tích truyện quê hương ta có kể như vậy,” Hoàng thân nói; “nhưng nơi đó chưa từng thấy người mỹ tộc nào từ nhiều năm rồi không ai nhớ nổi. Và ta xiết bao kinh ngạc được gặp một người ở đây giữa đau khổ và chiến tranh. Anh đang tìm gì vậy?”

“Tôi là một trong Chín Đồng Hành đã ra đi với Mithrandir từ Imladris,” Legolas nói; “và cùng anh Người Lùn này, bạn của tôi, tôi tới đây cùng Vương tử Aragorn. Nhưng giờ chúng tôi muốn gặp các bạn mình, Meriadoc và Peregrin, nghe nói họ đang được các ngài chăm sóc.”

“Các anh sẽ tìm thấy họ ở Y Viện, và ta sẽ dẫn các anh tới đó,” Imrahil nói.

“Ngài chỉ cần cử người dẫn đường cho chúng tôi là được rồi, thưa Hoàng thân,” Legolas nói. “Vì Aragorn có thông điệp này gửi cho ngài. Anh ấy không mong muốn vào Kinh Thành lần nữa tại thời điểm này. Nhưng đang có yêu cầu mọi chỉ huy triệu tập hội đồng tức khắc, và anh ấy mong ngài và Éomer đất Rohan sẽ xuống khu trại của anh càng sớm càng tốt. Mithrandir đã ở đó rồi.”

“Chúng ta sẽ tới,” Imrahil nói; và họ chia tay nhau với những lễ nghi lịch thiệp.

“Đúng là một vị chúa đẹp đẽ và một chỉ huy ưu tú,” Legolas nói. “Nếu Gondor vẫn còn những người như thế trong thời suy yếu này, vinh quang của nó hẳn đã vô cùng vĩ đại trong thời thịnh vượng.”

“Và không nghi ngờ là những tác phẩm đá tốt đều lâu đời hơn và được làm ở công trình đầu tiên,” Gimli nói. “Luôn luôn là như thế với những thứ mà Con Người bắt tay vào: sẽ có băng giá vào mùa Xuân, hay sâu bệnh vào mùa Hạ, và họ thất bại với lời hứa của mình.”

“Thế nhưng hiếm khi họ thất bại với hạt giống của mình,” Legolas nói. “Và nó sẽ nằm đó trong bụi bặm và mục nát để lại nảy mầm vào những lúc và ở những nơi không ngờ đến. Công tích của Con Người sẽ trường tồn qua thời chúng ta, Gimli ạ.”

“Nhưng rồi rốt cuộc chẳng đem lại gì ngoài những hứa hẹn không thành, tôi đoán vậy,” gã lùn nói.

“Điều đó thì tộc Tiên không biết câu trả lời,” Legolas nói.

Đến đây, người hầu của Hoàng thân đến dẫn họ tới Y Viện; ở đó họ gặp các bạn trong vườn, và cuộc hội ngộ thật là hoan hỉ. Họ tản bộ và nói chuyện trong một lúc, vui hưởng khoảng thời gian hòa bình và nghỉ ngơi ngắn ngủi dưới ban mai tít trên cao những vòng tường lộng gió của Kinh Thành. Rồi khi Merry thấm mệt, họ đi tới ngồi trên tường thành, quay lưng về phía thảm cỏ Y Viện; và xa xa về phía Nam trước mặt là dòng Anduin lấp lánh dưới ánh mặt trời đang dần trôi xa, tới nơi ngay cả Legolas cùng không dõi theo được nữa, vào những đồng bằng rộng và chân trời mờ xanh vùng Lebennin và Nam Ithilien.

Và giờ Legolas bất thần im lặng trong khi mọi người nói chuyện, và chàng nhìn ra về hướng mặt trời, và thấy những con chim biển trắng đang đập cánh ngược dòng sông.

“Nhìn kìa!” chàng kêu lên. “Chim mòng biển! Chúng đang bay sâu vào trong đất liền. Chúng mang đến cho tôi niềm kinh ngạc, và cũng khiến trái tim tôi bối rối. Cả đời tôi chưa bao giờ thấy chúng, tới khi chúng ta tới Pelargir, và ở đó tôi nghe tiếng chúng kêu trong không trung khi chúng ta phi tới giao chiến với đội tàu. Và rồi tôi đứng yên, quên đi chiến tranh ở Trung Địa; vì tiếng kêu ảo não của chúng nói với tôi về Đại Dương. Đại Dương! Than ôi! tôi vẫn chưa nhìn thấy. Nhưng sâu thẳm trong trái tim tất cả đồng bào tôi đều ẩn chứa niềm khát khao biển cả, nếu khuấy động lên sẽ thật là nguy hiểm. Than ôi! những con mòng biển. Tôi sẽ không còn biết đến bình yên dưới những tán sồi hay du nữa.”

“Đừng nói vậy!” Gimli nói. “Vẫn còn có vô số thứ đáng thấy ở Trung Địa, và nhiều việc lớn cần làm. Nhưng nếu tất cả dân mỹ tộc đều đi tới Cảng, thế giới sẽ nhàm chán biết mấy cho những kẻ định mệnh buộc phải ở lại.”

“Đúng là buồn chán và ảm đạm!” Merry nói. “Anh không được đi tới Cảng đâu đấy, Legolas. Sẽ luôn luôn có giống dân nào đó, dù lớn hay bé, thậm chí cả vài người lùn thông thái như Gimli, còn cần đến các anh. Ít nhất tôi mong là vậy. Dù không hiểu sao tôi cảm thấy điều tồi tệ nhất trong cuộc chiến này vẫn còn chưa tới. Tôi mới mong nó kết thúc dứt điểm và tốt đẹp làm sao!”

“Đừng có ủ dột thế!” Pippin kêu lên. “Mặt Trời đang tỏa sáng, và chúng ta nay đã được ở bên nhau ít nhất cũng một hai ngày. Em muốn nghe nhiều chuyện hơn về tất cả mọi người. Nào, Gimli! Anh và Legolas đã nhắc đến chuyến đi kỳ lạ của mình với Sải Chân Dài cả tá lần sáng nay rồi. Nhưng hai người vẫn chưa kể gì cho em cả.”

“Mặt Trời có thể sáng ở đây,” Gimli nói, “nhưng những ký ức về con đường đó ta không muốn lôi ra từ bóng tối. Nếu ta đã biết cái gì chờ phía trước, ta không nghĩ mình sẽ chọn Lối Người Chết dù vì bất cứ tình bạn nào.”

“Lối Người Chết?” Pippin nói. “Em đã nghe Aragorn nhắc đến cái tên ấy, và đã tự hỏi anh ấy có ý gì. Anh kể thêm cho chúng em đi?”

“Không háo hức lắm đâu,” Gimli nói. “Vì trên con đường đó ta đã phải hổ thẹn: chính Gimli con trai Glóin, người tự cho mình rắn rỏi hơn bất cứ Con Người nào, và cứng cáp dưới lòng đất hơn bất cứ gã Tiên nào. Nhưng cả hai điều ta đều đã không chứng tỏ được; và ta bám lại con đường chỉ nhờ ý chí của Aragorn mà thôi.”

“Và cả nhờ tình yêu mến dành cho anh ấy nữa,” Legolas nói. “Vì tất cả những người quen biết anh rồi sẽ yêu mến anh ấy theo cách riêng mình, thậm chí cả nàng thiếu nữ lạnh lùng người Rohirrim. Vào buổi sáng sớm một ngày trước khi cậu tới đây, Merry ạ, chúng tôi xuất phát từ Dunharg, và nỗi sợ hãi lớn lao bao trùm lấy tất cả dân chúng đến nỗi không ai chịu tới tiễn chúng tôi ra đi, trừ Công Chúa Éowyn, người giờ bị thương nằm trong Y Viện dưới kia. Cuộc chia tay ấy thật bi thương, và tôi buồn bã khi phải chứng kiến.”

“Ôi trời! tôi thì chỉ thương cảm chính mình thôi,” Gimli nói. “Không! Tôi không kể về chuyến đi đó đâu.”

Gã im lặng; nhưng Pippin và Merry háo hức nghe chuyện đến nỗi cuối cùng Legolas nói: “Tôi sẽ kể với các cậu đủ để các cậu còn thấy yên lòng; vì tôi không cảm thấy nỗi kinh hoàng, và không sợ bóng ma của Con Người, tôi thấy chúng yếu nhược và không có sức mạnh.”

Thế rồi chàng kể nhanh về con đường ma ám dưới lòng núi cuộc ước hẹn tăm tối tại Erech và chuyến phi ngựa cấp tốc từ quả đồi, trải chín mươi ba lý, tới cảng Pelargir trên dòng Anduin. “Suốt bốn ngày và đêm, và sang cả ngày thứ năm, chúng tôi đã lao đi từ Hòn Đá Đen. Và kìa! dưới bóng tối Mordor, hy vọng dâng lên trong tôi; vì trong bóng tối ấy, Đội Quân Bóng dường như mạnh thêm và dáng vẻ kinh hoàng hơn. Tôi thấy một số cưỡi ngựa, một số sải chân chạy bộ, nhưng tất cả đều di chuyển với tốc độ lớn như nhau. Họ im lặng, nhưng mắt họ sáng rực. Tới cao nguyên Lamedon, họ bắt kịp ngựa chúng tôi, lao đến khắp quanh chúng tôi, và hẳn đã tràn qua chúng tôi, nếu Aragorn không cấm họ.

“Theo lệnh anh ấy, họ lùi lại. ‘Đến cả bóng ma loài Người cũng phục tùng ý nguyện anh ấy,’ tôi nghĩ. ‘Họ có thể sẽ đáp ứng được anh khi cần thiết!’

“Chúng tôi lao đi suốt một ngày có ánh sáng, rồi tới cái ngày không có bình minh, và chúng tôi vẫn lao đi, vượt qua Ciril và Ringló; và vào ngày thứ ba tới thị trấn Linhir phía trên cửa sông Gilrain. Và ở đó, những người Lamedon tranh đoạt khúc cạn với lũ ác ôn Umbar và Harad đã cho tàu đi ngược dòng sông. Nhưng cả người phòng ngự lẫn kẻ thù đều từ bỏ cuộc chiến mà tháo chạy khi chúng tôi đến, kêu lên rằng Vua Người Chết đã xông tới họ. Chỉ Angbor, Lãnh chúa Lamedon, có dũng khí ở lại với chúng tôi; Aragorn lệnh cho ngài tập hợp người của mình và theo sau, nếu họ dám, khi Đội Quân Xám đã đi qua.

“ ‘Ở Pelargir, Người Kế Vị Isildur sẽ cần tới các người,’ anh ấy nói.

“Thế rồi chúng tôi qua sông Gilrain, đuổi lũ đồng minh Mordor tháo chạy tán loạn trước ngựa mình; và rồi nghỉ ngơi đôi chút. Nhưng không lâu sau Aragorn đã trở dậy nói: ‘Kìa! Minas Tirith đã bị tấn công rồi. Tôi sợ kinh thành sẽ thất thủ trước khi chúng ta kịp tới hỗ trợ.’ Vì thế chúng tôi lại lên yên trước khi đêm trôi qua và đi tiếp với tốc độ cao nhất mà ngựa còn chịu được trên đồng bằng Lebennin.”

Legolas ngừng lời thở dài, và đưa mắt về hướng Nam, chàng hát nhẹ nhàng:

Dòng bạc nối đuôi, Celos tới Erui

Trên đồng xanh Lebennin chảy!

Cỏ mọc dài đồng ấy. Gió về từ Đại Dương,

Huệ trắng dập dờn,

Chuông vàng rung từng chuỗi, mallos cùng alfirin

Khi đồng xanh Lebennin thổi

Gió về từ Đại Dương!

“Những cánh đồng ấy xanh tươi trong bài hát của đồng bào tôi; nhưng lúc bấy giờ chúng tối thẫm, chỉ là những vùng hoang tàn xám xịt trong bóng tối trước mặt chúng tôi. Và trên khắp miền đất bao la, giẫm đạp lên cỏ hoa không thương tiếc, chúng tôi săn đuổi kẻ thù suốt một ngày một đêm, cho tới khi cuối cùng rã rời đến bên Sông Cả.

“Rồi trong tim tôi ngỡ mình đã tới gần Đại Dương; vì mặt nước trong bóng tối thật mênh mông, và vô số chim biển kêu trên bờ sóng. Than ôi là tiếng rên xiết của đàn mòng biển! Không phải Phu Nhân đã dặn tôi phải coi chừng chúng sao? Và giờ tôi khó thể quên được chúng.”

“Về phần ta, ta không để ý tới chúng,” Gimli nói; “vì cuối cùng chúng ta đã tới chiến trường thực sự. Ở Pelargir đó có đội tàu chính của bọn Umbar, năm mươi tàu lớn và vô số thuyền nhỏ. Nhiều kẻ chúng ta truy đuổi đã tới bến cảng trước chúng ta, mang theo nỗi sợ; và một vài con tàu đã rời bến tìm cách trốn thoát xuôi Sông Cả hoặc chạy sang bờ sông bên kia; lại có nhiều thuyền nhỏ hơn đang bốc cháy. Nhưng người Haradrim khi bị đẩy tới bờ vực, đã quay lại chống trả, càng thêm dữ dội trong tuyệt vọng; và chúng phá lên cười khi nhìn chúng ta, vì chúng vẫn còn là một đạo quân lớn.

“Nhưng Aragorn ghìm ngựa và hô to: ‘Giờ tới đây! Có Hòn Đá Đen làm chứng, ta kêu gọi các ngươi!’ Và đột nhiên Đội Quân Bóng vẫn lùi ở sau nay tràn lên trước như một đợt sóng xám, quét trôi tất cả những gì nó gặp. Ta nghe thấy những tiếng thét mơ hồ, tiếng tù và văng vẳng thổi, và tiếng rì rầm của vô số giọng nói xa xăm: giống như tiếng vọng của một trận chiến bị lãng quên từ Những Năm Đen Tối rất lâu về trước. Kiếm trắng nhợt tuốt ra; nhưng ta không biết liệu kiếm đó còn châm đau được không, vì Người Chết không cần vũ khí nào ngoài nỗi sợ. Không ai cầm cự nổi khi thấy họ.

“Họ tới mỗi con tàu đã được kéo lên bến, họ đi qua nước tới những tàu đang buông mỏ neo; và tất cả thủy thủ đều kinh hoàng đến điên dại mà nhảy khỏi boong tàu, trừ những nô lệ bị xích vào chèo. Chúng ta thả cương phi giữa đám kẻ thù tháo chạy, xua chúng tan tác như quét lá, cho tới khi đến bờ sông. Và rồi với mỗi con tàu lớn còn ở lại, Aragorn cử một người Dúnedain tới, nói lời vỗ về các tù nhân ở trên tàu, bảo họ ném đi nỗi sợ hãi và bắt lấy tự do.

“Trước khi cái ngày tăm tối đó kết thúc, không còn kẻ thù nào chống lại chúng ta; tất cả hoặc đã chết đuối, hoặc tháo chạy về Nam bằng chân đất, mong tìm về quê quán của mình. Ta nghĩ thật kỳ lạ và tuyệt vời rằng những mưu đồ Mordor lại bị lật đổ bởi các hồn ma mang theo bóng tối và nỗi sợ hãi. Kẻ thù đã bị đánh bại bởi vũ khí chính mình!”

“Đúng là lạ lùng,” Legolas nói. “Vào khoảnh khắc ấy tôi nhìn Aragorn mà nghĩ anh hẳn sẽ trở thành một bậc Chúa tể vĩ đại và khủng khiếp đến thế nào với sức mạnh ý chí ấy, nếu anh chiếm lấy chiếc Nhẫn cho mình. Mordor sợ hãi anh không phải là không có lý do. Nhưng lòng anh cao thượng hơn tầm Sauron hiểu được; vì chẳng phải anh thuộc về dòng dõi Lúthien sao? Sẽ không bao giờ dòng dõi ấy suy bại, dù vô số năm tháng trôi qua.”

“Những tiên đoán kiểu đó nằm ngoài tầm mắt Người Lùn,” Gimli nói. “Nhưng Aragorn đúng là phi thường vào ngày hôm đó. Kìa! tất cả đội thuyền đen đã nằm trong tay anh, và anh chọn con tàu lớn nhất cho mình, và lên tàu đó. Rồi anh cho thổi dàn kèn đồng lớn đoạt được từ kẻ thù; và Đội Quân Bóng rút lui về bờ sông. Họ đứng đó im lặng, chỉ lờ mờ nhìn thấy, trừ ánh đỏ trong mắt phản chiếu những con tàu đang cháy rực. Và Aragorn cất cao giọng với những Người Chết, kêu lên:

“ ‘Hãy lắng nghe lời Người Kế Vị Isildur! Lời ước của các ngươi đã được làm tròn. Quay về đi và đừng bao giờ quấy rối các thung lũng nữa! Hãy ra đi và yên nghỉ!’

“Và rồi Vua Người Chết đứng ra trước đoàn quân và đập gãy giáo của mình ném xuống. Hắn cúi rạp mình và quay đi; và rất nhanh cả đoàn quân xám kéo đi rồi biến mất như làn sương bị ngọn gió bất ngờ thổi mất; và ta cảm thấy như mình vừa tỉnh khỏi giấc mơ.

“Đêm ấy, chúng ta nghỉ ngơi trong khi những người khác làm việc. Vì có rất nhiều tù nhân đã được thả tự do, nhiều nô lệ là dân Gondor bị bắt trong những cuộc cướp bóc; và không lâu sau có thêm đoàn người đông đảo đến từ Lebennin và cửa Ethir, và Angbor chúa Lamedon tới với tất cả số kỵ sĩ mà ông ta tập hợp được. Lúc này khi nỗi sợ hãi trước Người Chết không còn nữa, họ tới trợ giúp chúng ta và ngắm nhìn Người Kế Vị Isildur; vì lời đồn về cái tên đó đã lan đi như lửa trong bóng tối.

“Và đó đã là gần hồi kết câu chuyện của chúng ta. Vì trong suốt chiều và tối hôm ấy, nhiều con tàu được chuẩn bị sẵn sàng và bố trí quân; và đến sáng, đội tàu lên đường. Giờ thì có cảm giác như rất lâu, nhưng đó mới chỉ là buổi sáng ngày hôm kia, ngày thứ sáu kể từ khi chúng ta phi đi từ Dunharg. Vậy mà Aragorn vẫn dằn vặt vì sợ rằng thời gian còn quá ít.

“ ‘Từ Pelargir vẫn còn bốn mươi hai lý mới tới bến cảng Harlond,’ anh nói. ‘Nhưng chúng ta phải tới được Harlond vào ngày mai, nếu không sẽ thất bại hoàn toàn.’

“Những mái chèo giờ được những người tự do đảm nhiệm, và họ dốc sức kiên cường; nhưng chúng ta vẫn chậm chạp đi lên Sông Cả, vì tàu đi ngược dòng, và dù sông không chảy xuôi Nam quá nhanh, chúng ta cũng không được gió hỗ trợ. Trái tim ta hẳn sẽ nặng nề làm sao, bất chấp trận thắng ở cảng, nếu như Legolas không đột nhiên cười phá lên.

“ ‘Ngẩng râu lên nào, con của Durin!’ anh ta nói. ‘Vì có câu nói thế này: Thường hy vọng sinh ra khi tất cả đều tuyệt vọng.’ Nhưng anh ta không chịu nói mình nhìn thấy hy vọng gì từ xa. Đêm tới chỉ càng làm bóng tối sâu hơn, và trái tim chúng ta cháy bỏng, vì xa về phía Bắc có thể thấy vầng sáng đỏ bên dưới màn mây, và Aragorn nói: ‘Minas Tirith đang cháy.’

“Nhưng đêm đó đúng là hy vọng mới xuất hiện. Những người thành thạo đi biển sống quanh Ethir nhìn xuống phía Nam và nói gió sắp đổi chiều, có luồng gió mới thổi tới từ Đại Dương. Rất lâu trước khi ngày tới, buồm được giương lên, và hải đội tăng tốc độ, cho tới khi bình minh nhuộm trắng bọt nước trước mũi tàu. Và rồi thế đấy, như ngươi đã biết, chúng ta tới nơi vào giờ thứ ba buổi sáng theo cơn gió mạnh gỡ đi tấm màn chắn Mặt Trời, và mở lá cờ lớn trên chiến trường. Đó là một ngày lớn lao và thời khắc lớn lao, bất kể sau đó điều gì sẽ đến.”

“Cho dù điều gì nối tiếp, những hành động vĩ đại cũng không giảm giá trị,” Legolas nói. “Đi lên Lối Người Chết là một chiến tích lớn lao, và sẽ vẫn mãi lớn lao, cho dù không còn ai ở Gondor để hát bài ngợi ca trong những ngày sẽ tới.”

“Và chuyện đó cũng rất có thể,” Gimli nói. “Vì vẻ mặt Aragorn và Gandalf thật là trầm trọng. Tôi tự hỏi họ bàn bạc gì trong những lều trại dưới kia. Về phần tôi, giống như Merry, tôi chỉ ước là với chiến thắng của chúng ta, cuộc chiến đã kết thúc. Nhưng cho dù còn nhiệm vụ gì chờ phía trước, tôi hy vọng sẽ có phần trong đó, vì vinh dự của cư dân Ngọn Cô Độc.”

“Và tôi cũng vậy, vì cư dân Rừng Lớn,” Legolas nói, “và vì tình yêu mến dành cho đức Vua của Cây Trắng.”

Rồi những người bạn rơi vào im lặng, nhưng một lúc lâu họ ngồi đó trên cao, mỗi người bận rộn với suy nghĩ của riêng mình trong khi các Thủ Lĩnh tranh luận.

Khi Hoàng thân Imrahil chia tay với Legolas và Gimli, ông lập tức cho người báo tin tới Éomer; và hai người cùng nhau rời khỏi Kinh Thành, đi tới khu trại của Aragorn dựng lên trên cánh đồng không xa nơi Vua Théoden ngã xuống. Ở đó, họ cùng nhau thảo luận với Gandalf và Aragorn, và các con trai Elrond.

“Các vị,” Gandalf nói, “hãy nghe lời Quốc Quản Gondor nói trước khi tạ thế: Ngươi có thể chiến thắng trên những cánh đồng Pelennor trong một ngày, nhưng trước Thế Lực vừa lớn mạnh, không có chiến thắng. Ta không bảo các vị tuyệt vọng, như ngài, mà hãy cân nhắc sự thật trong lời đó.

“Những Quả Cầu Nhìn Thấu không nói dối, và thậm chí ngay cả Chúa Tể Barad-dûr cũng không sai khiến được chúng làm thế. Hắn có lẽ bằng ý chí của mình có thể chọn ra những gì được tiết lộ cho những tâm trí yếu hơn, hoặc khiến họ hiểu nhầm ý nghĩa những gì mình thấy. Dù sao cũng không thể nghi ngờ rằng khi Denethor chứng kiến đội quân hùng mạnh được huy động tiến đánh ngài ở Mordor, và vẫn còn những lực lượng đông đảo hơn đang tập hợp, ngài thấy điều có thực.

“Quân lực của chúng ta khó khăn lắm mới đẩy lùi được đợt tấn công lớn đầu tiên. Lần tiếp theo sẽ dữ dội hơn nữa. Nếu vậy, cuộc chiến này không có hy vọng cuối cùng, như Denethor đã nhận thấy. Chiến thắng không thể đạt được bằng vũ lực, cho dù các vị ngồi đây chống trả hết đợt công thành này đến đơt công thành khác, hay dẫn quân đi để rồi bị đánh bại ở bên kia Sông Cả. Các vị chỉ được lựa chọn giữa những điều tồi tệ; và sự thận trọng sẽ khuyên các vị củng cố những thành trì vững chắc có trong tay, và đợi bị tấn công ở đó; vì như vậy, khoảng thời gian trước khi kết thúc sẽ kéo dài hơn một chút.”

“Nếu vậy, ông muốn chúng tôi rút lui tới Minas Tirith, hay Dol Amroth, hay tới Dunharg, và ngồi đó như lũ trẻ trên lâu đài cát khi thủy triều ập tới?” Imrahil nói.

“Lời khuyên đó sẽ chẳng mới mẻ gì,” Gandalf nói. “Không phải các vị đã làm đúng thế chứ chẳng gì khác suốt trong triều đại Denethor sao? Nhưng không! Ta nói cách đó là thận trọng. Ta không khuyên nên thận trọng. Ta đã nói chiến thắng không thể đạt được bằng vũ lực. Ta vẫn hy vọng có chiến thắng, nhưng không phải bằng vũ lực. Bởi giữa tất cả những chiến lược này còn chiếc Nhẫn Quyền Năng, nền tảng của Barad-dûr, và hy vọng của Sauron.

“Về vật này, các vị, giờ tất cả đều biết đủ để hiểu tình thế của chúng ta, và của Sauron. Nếu hắn lấy được nó, lòng dũng cảm của các vị cũng sẽ là vô vọng, và chiến thắng của hắn sẽ nhanh chóng và tuyệt đối; tuyệt đối đến mức không ai có thể thấy trước hồi kết của nó chừng nào thế giới này còn tồn tại. Nếu chiếc nhẫn bị hủy diệt, hắn sẽ sụp đổ; và hắn sẽ đổ xuống thấp đến mức không ai có thể tiên đoán hắn có bao giờ sẽ lại nổi lên. Vì khi ấy hắn sẽ đánh mất phần sức mạnh lớn nhất, thuộc về hắn từ khi hắn bắt đầu, và tất cả những gì được tạo nên hay khởi đầu nhờ thứ quyền năng đó sẽ tan vỡ, và hắn sẽ bị què quặt vĩnh viễn, chỉ còn là một linh hồn ác độc gặm nhấm chính mình trong bóng tối, mà chẳng bao giờ còn có thể vươn dậy hay thành hình nữa. Và một điều ác kinh khiếp của thế giới này sẽ bị loại bỏ.

“Những điều ác khác có thể vẫn đến; bởi chính Sauron cũng chỉ là một kẻ bầy tôi, một người đại diện. Nhưng vai trò của chúng ta không phải là khống chế mọi đợt triều của thế giới, mà là thực hiện những thôi thúc bên trong chúng ta để cứu viện những năm tháng chúng ta tồn tại, nhổ rễ cái ác trên những cánh đồng chúng ta biết rõ, để những ai sống ở đó sau này có thể trồng trọt trên mặt đất sạch sẽ. Thời tiết nào dành cho họ không phải là điều chúng ta chi phối được.

“Giờ Sauron biết tất cả những điều này, và hắn biết thứ bảo bối đánh mất đã được tìm thấy; nhưng hắn còn chưa biết nó ở đâu, hoặc ít nhất đó là điều chúng ta hy vọng. Và vì thế lúc này hắn đang nghi ngờ dữ dội. Vì nếu chúng ta đã tìm thấy vật này, giữa chúng ta có những người hùng mạnh đủ sức đeo nó vào. Hắn cũng biết vậy. Vì tôi đoán thế này có sai gì chăng, Aragorn, rằng anh đã lộ diện trước hắn qua Quả Cầu Orthanc?”

“Tôi đã làm điều đó trước khi ra đi từ Lũy Tù Và,” Aragorn trả lời. “Tôi cho rằng thời điểm đã chín muồi, và rằng Quả Cầu tới với tôi chính vì mục đích này. Lúc đó đã mười ngày kể từ khi Người Mang Nhẫn từ thác Rauros đi về Đông, và tôi nghĩ rằng Con Mắt Sauron nên bị nhử cho xa khỏi vùng đất của mình. Hắn hiếm khi bị thách thức kể từ khi trở về tòa Tháp. Dù nếu đoán trước được đòn tấn công đáp trả của hắn sẽ giáng nhanh như thế, có lẽ tôi đã không dám lộ diện. Tôi chỉ có vừa đủ thời gian kịp đến hỗ trợ các vị.”

“Nhưng thế này là sao?” Éomer hỏi. “Ông nói tất cả đều vô vọng nếu hắn có được chiếc Nhẫn. Tại sao hắn lại không nghĩ tấn công chúng ta là vô vọng, nếu chúng ta có nó?”

“Hắn chưa biết chắc,” Gandalf nói, “và hắn không bồi đắp sức mạnh của mình bằng cách ngồi chờ cho tới khi kẻ thù vững chãi, như chúng ta đã làm. Và chúng ta cũng không thể học cách khai thác toàn bộ quyền năng của nó chỉ trong một ngày. Thực tế nó chỉ có thể được một chủ nhân sử dụng, không phải nhiều người; và hắn sẽ chờ đợi giai đoạn xung đột, trước khi một người hùng mạnh giữa chúng ta làm chủ chiếc Nhẫn và hạ gục những người còn lại. Tới thời điểm đó, chiếc Nhẫn có thể sẽ hỗ trợ hắn, nếu hắn hành động bất ngờ.

“Hắn đang quan sát. Hắn thấy nhiều và nghe được nhiều. Bọn Nazgûl vẫn ở trên không. Chúng đã bay qua cánh đồng này trước bình minh, dù không mấy người đang ngủ hoặc đang mệt mỏi để ý thấy. Hắn suy xét những dấu hiệu: Thanh Kiếm từng cướp đi báu vật đã được rèn lại; ngọn gió vận mệnh chuyển hướng ủng hộ chúng ta, và thất bại bất ngờ của cuộc tấn công đầu tiên; tên Chỉ Huy hùng mạnh của hắn tử trận.

“Nghi ngờ của hắn sẽ mạnh dần lên, ngay trong khi chúng ta đang thảo luận đây. Con Mắt hắn giờ chăm chăm dõi theo chúng ta, gần như mù trước tất cả mọi thứ khác đang chuyển động. Chúng ta phải giữ như vậy. Tất cả hy vọng của chúng ta là ở đó. Và đây chính là lời khuyên của ta. Chúng ta không cầm chiếc Nhẫn. Dù là thông thái hay điên rồ, nó đã được mang đi để phá hủy, để khỏi hủy diệt chúng ta. Không có nó, chúng ta không thể đánh bại lực lượng của hắn bằng vũ lực. Nhưng chúng ta phải bằng mọi giá giữ cho Con Mắt không nhìn về mối nguy thực sự của hắn. Chứng ta không thể đạt được thắng lợi bằng vũ trang, nhưng bằng vũ trang chúng ta có thể cho Người Mang Nhẫn cơ hội duy nhất của cậu ấy, dù mong manh.

“Việc Aragorn đã bắt đầu, chúng ta phải tiếp tục. Chúng ta phải đẩy Sauron tới cú gieo xúc xắc cuối cùng. Chúng ta phải nhử ra lực lượng còn ẩn giấu của hắn, khiến hắn dốc ra tới khi đất hắn trống rỗng. Chúng ta phải tiến quân tới đón đầu hắn ngay lập tức. Chúng ta phải biến mình thành mồi nhử, dù hàm hắn có thể nghiến ngấu ta. Hắn sẽ cắn câu, do hy vọng và tham lam, vì hắn sẽ tưởng đã nhận ra trong hành động liều lĩnh đó niềm kiêu hãnh của tên Chúa Nhẫn mới: và hắn sẽ nói: ‘Thế đấy! y đưa cổ ra quá sớm và quá xa. Cứ đợi y đến và ta sẽ đặt cái bẫy mà y không thể trốn thoát. Ở đó ta sẽ nghiền nát y, và vật mà y láo xược chiếm lấy sẽ lại thuộc về ta mãi mãi.’

“Chúng ta phải mở to mắt bước vào bẫy đó, với lòng can đảm, nhưng rất ít hy vọng cho bản thân mình. Vì, thưa các vị, rất có thể chính chúng ta sẽ bỏ mình hoàn toàn trong trận đánh đen tối cách xa những miền đất người sống; đến mức ngay cả nếu Barad-dûr bị lật đổ, chúng ta cũng không còn sống để chứng kiến thời đại mới. Nhưng điều đó, ta cho rằng là bổn phận của chúng ta. Và như thế vẫn tốt hơn là đằng nào cũng bỏ mạng - một điều chắc chắn, nếu chúng ta cứ ngồi đây - bỏ mạng và biết rằng sẽ không có thời đại mới nào sắp đến.”

Họ im lặng trong chốc lát. Cuối cùng Aragorn nói, “Việc tôi đã bắt đầu, tôi sẽ tiếp tục. Giờ chúng ta đã đến sát bên bờ vực, nơi hy vọng và tuyệt vọng cũng như nhau. Dao động là thất bại. Giờ đừng ai phản đối những lời khuyên của Gandalf, những nỗ lực bao lâu nay của ông chống lại Sauron cuối cùng cũng đến lúc đưa ra kiểm chứng. Không có ông, tất cả hẳn đã mất từ lâu. Dù sao tôi cũng không giành quyền ra lệnh bất cứ ai. Hãy để những người khác lựa chọn theo ý nguyện mình.”

Rồi Elrohir nói: “Chúng tôi đến từ phương Bắc nhằm mục đích này, và cũng mang đến lời khuyên y như vậy từ Elrond, cha chúng tôi. Chúng tôi sẽ không quay lại.”

“Về phần tôi,” Éomer nói, “tôi không hiểu biết nhiều về những chuyện sâu xa này, nhưng không cần phải thế. Tôi biết một điều, và điều đó là đủ, rằng người bạn Aragorn của tôi đã viện trợ cho tôi và nhân dân tôi, và vì vậy tôi sẽ trợ giúp anh khi anh yêu cầu. Tôi sẽ đi.”

“Còn về tôi,” Imrahil nói, “tôi coi Vương tử Aragorn là chúa của mình, cho dù người có xưng vương hiệu hay không. Mong muốn của người là mệnh lệnh đối với tôi. Tôi cũng sẽ đi. Nhưng trước mắt tôi đang nắm vai trò Quốc Quản Gondor, và nghĩa vụ của tôi là phải nghĩ tới người dân vương quốc đầu tiên. Vẫn cần bớt chút cân nhắc cho lời khuyên thận trọng. Vì chúng ta phải chuẩn bị đối phó với mọi tình huống, tốt cũng như xấu. Giờ đây chúng ta vẫn có thể sẽ chiến thắng, và trong khi còn có hy vọng ấy, Gondor phải được bảo vệ. Tôi không muốn chúng ta chiến thắng trở về một Kinh Thành hoang tàn và một đất nước bị tàn phá sau lưng. Và ta đã được người Rohirrim cho biết còn có một đạo quân vẫn chưa đánh ở sườn phía Bắc.”

“Đúng vậy,” Gandalf nói. “Ta không khuyên ông bỏ lại Kinh Thành hoàn toàn không coi giữ. Thực tế là lực lượng ta dẫn về phía Đông không cần mạnh đến mức đủ sức tấn công Mordor thực sự, chỉ cần đủ để khiêu chiến. Và đạo quân phải sớm lên đường. Vì thế tôi hỏi các Chỉ Huy: có thể tập hợp lực lượng đến đâu để dẫn đi sớm nhất hai ngày nữa? Và họ phải là những người gan dạ tự nguyện ra đi, dù biết rõ mối hiểm nguy đang đợi.”

“Tất cả đều mệt mỏi, rất nhiều người bị thương hoặc nhẹ hoặc nặng,” Éomer nói, “và chúng tôi đã mất nhiều ngựa, một điều rất không may. Nếu chúng ta phải đi sớm, thì tôi không hy vọng huy động được dù chỉ hai nghìn người mà vẫn để lại từng ấy để bảo vệ Kinh Thành.”

“Ta không chỉ tính những người chiến đấu trên cánh đồng này,” Aragorn nói. “Lực lượng mới đang tới từ những thái ấp phía Nam, vì giờ bờ biển đã được giải phóng. Tôi đã cử bốn ngàn quân bộ đi từ Pelargir qua Lossarnach hai ngày trước; và Angbor không biết sợ dẫn đầu. Nếu chúng ta đi sau hai ngày nữa, họ sẽ tới đây trước khi ta lên đường. Hơn nữa nhiều người đã được lệnh đi theo tôi bằng đường sông dùng bất cứ phương tiện nào tìm được; và với ngọn gió này, họ sẽ sớm tới nơi, thực tế là vài con tàu đã cập cảng Harlond rồi. Tôi ước tính chúng ta có thể dẫn đi bảy nghìn kỵ binh và bộ binh, nhưng vẫn để Kinh Thành được phòng thủ tốt hơn thời điểm bị tấn công.”

“Đại Môn đã bị phá hủy rồi,” Imrahil nói, “và giờ thì ai có kỹ năng xây lại và dựng nó lên?”

“Ở Erebor Vương quốc của Dáin có những người làm được,” Aragorn nói; “và nếu tất cả hy vọng của chúng ta không tan biến, thì sẽ đến lúc tôi phái Gimli con trai Glóin tới mời về những người thợ Núi. Mà con người thì tốt hơn cánh cổng, và không cánh cổng nào chịu được Kẻ Thù nếu bị con người từ bỏ.”

Vậy là cuộc thảo luận của các vị chúa đã đi đến kết luận: rằng họ sẽ khởi hành vào buổi sáng thứ hai sau ngày hôm đó với bảy ngàn người, nếu tập hợp được chừng đó; và phần lớn đạo quân sẽ đi bộ, thích hợp với miền đất ác quỷ mà họ đang tới. Aragorn cần chọn ra hai ngàn người trong số quân chàng đã tập hợp ở miền Nam; còn Imrahil sẽ lấy ba ngàn rưỡi quân; và Éomer lấy năm trăm quân Rohirrim, không có ngựa nhưng dạn dày chinh chiến, và chính chàng sẽ dẫn theo năm trăm Kỵ Sĩ giỏi nhất đi ngựa; và sẽ có thêm một đạo quân kỵ nữa với năm trăm ngựa, trong đó có các con trai Elrond cùng người Dúnedain và đoàn kỵ binh Dol Amroth: tất cả là sáu ngàn bộ binh và một ngàn ngựa. Nhưng lực lượng chính của người Rohirrim vẫn còn ngựa và có thể chiến đấu, khoảng ba ngàn quân dưới sự chỉ huy của Elfhelm, sẽ phục kích ở Đường Tây để phòng kẻ thù đang ở Anórien. Và ngay lập tức những kỵ sĩ nhanh nhất sẽ được cử đi thu thập bất cứ tin tức nào có thể ở phía Bắc, và phía Đông từ Osgiliath và đường tới Minas Morgul.

Và khi đã tính toán xong tất cả lực lượng, cân nhắc về chuyến đi cần thực hiện và những con đường nên chọn, Imrahil đột nhiên cười phá lên.

“Chắc chắn,” ông kêu lên, “đây là trò đùa lớn nhất trong tất cả lịch sử Gondor: rằng chúng ta xuất trận với bảy ngàn người, chỉ nhiều bằng đội quân tiên phong ở đây trong những ngày hưng thịnh, đi tấn công những ngọn núi và cánh cổng không thể xuyên thủng của Vùng Đất Đen! Chẳng khác nào đứa trẻ đe dọa chàng kỵ sĩ mặc chiến giáp bằng cây cung làm từ dây và nhánh liễu xanh! Nếu Chúa Tể Hắc Ám biết nhiều như ông nói, Mithrandir ạ, chẳng lẽ hắn lại không cười nhạo thay vì sợ hãi, và đè bẹp chúng ta chỉ bằng một ngón út như đè bẹp con ruồi định đốt hắn sao?”

“Không, hắn sẽ thử giăng bẫy con ruồi và chấp nhận bị đốt,” Gandalf nói. “Và giữa chúng ta có những cái tên đáng giá hơn cả ngàn kỵ sĩ mặc chiến giáp. Không, hắn sẽ không cười.”

“Chúng ta cũng không,” Aragorn nói. “Nếu đây là trò đùa thì nó quá cay đắng không cười nổi. Không, nó là nước đi cuối cùng trong thế hiểm nguy khủng khiếp, và với bên này hay bên kia, nó sẽ chấm dứt ván chơi.” Và rồi chàng rút thanh Andúril ra giơ lên lấp lánh dưới ánh mặt trời. “Ngươi sẽ không được tra vào vỏ nữa cho tới khi trận chiến cuối cùng kết thúc,” chàng nói.

CHƯƠNG X CỔNG ĐEN ĐÃ MỞ

Hai ngày sau, tất cả đội quân miền Tây đã tập hợp trên đồng Pelennor. Quân đoàn Orc và người phương Đông đã quay lại rời khỏi Anórien, nhưng bị người Rohirrim đột kích và cắt nhỏ, chúng không chống cự nhiều mà tan tác tháo chạy về phía Cair Andros; và khi hiểm họa đó đã đập tan và có thêm nhiều quân mới tới từ phía Nam, Kinh Thành được canh giữ không thể tốt hơn. Quân trinh sát báo cáo không còn kẻ thù nào trên những con đường về phía Đông cho tới tận Ngã Tư có Nhà Vua Lâm Nạn. Giờ tất cả đều sẵn sàng cho cú gieo xúc xắc cuối cùng.

Legolas và Gimli sẽ cưỡi chung ngựa đi cùng đoàn Aragorn và Gandalf, tiên phong với người Dúnedain và các con trai Elrond. Nhưng Merry thấy hổ thẹn vì không đi với họ.

“Cậu không đủ khỏe cho chuyến đi kiểu này,” Aragorn nói. “Nhưng đừng hổ thẹn. Cho dù không làm gì nữa trong cuộc chiến, cậu cũng đã giành được vinh quang lớn. Peregrin sẽ đi đại diện cho người Quận; và đừng ganh tỵ với cậu ấy cơ hội lao vào nguy hiểm, vì dù đã làm hết sức như vận mệnh cho phép, cậu ấy vẫn chưa làm được nhiều như cậu đã làm. Mà thực sự thì lúc này tất cả đều gặp nguy hiểm như nhau. Dù có thể số phận của chúng tôi là gặp kết thúc cay đắng trước cổng Mordor, nếu chúng tôi bị như vậy, thì cậu cũng sẽ bước vào trận chiến cuối, dù ở đây hay bất cứ nơi nào cơn triều đen bắt kịp cậu. Tạm biệt!”

Và thế là Merry giờ ỉu xìu đứng nhìn cuộc hội quân. Bergil đứng cùng cậu, cậu nhóc cũng chán nản; vì cha cậu cũng lên đường dẫn đầu một đội quân Người của Kinh Thành: anh còn chưa được gia nhập lại đội Túc Vệ cho tới khi được đưa ra xét xử. Trong đội quân đó, Pippin cũng đi; với tư cách chiến binh của Gondor. Merry nhìn thấy cậu cách đó không xa, một bóng hình nhỏ bé nhưng vươn thẳng giữa những người cao ráo của Minas Tirith.

* * *

Cuối cùng kèn đồng cũng vang lên và đoàn quân bắt đầu di chuyển. Từng tốp lại từng tốp, từng đoàn lại từng đoàn, họ vòng đi rồi lên đường về phía Đông. Và rất lâu sau khi họ đã biến mất khỏi tầm nhìn trên con đường cái lớn dẫn tới Đường Cao, Merry vẫn còn đứng đó. Ánh lấp lánh cuối cùng khi mặt trời buổi sớm tô điểm giáo và mũ trụ lóe lên rồi tắt, mà cậu vẫn đứng cúi đầu với trái tim nặng nề, cảm thấy cô độc không bè bạn. Tất cả những người cậu yêu quý đã đi xa vào trong bóng tối che lửng lơ trên bầu trời phía Đông xa xôi; và trong tim cậu chẳng còn bao nhiêu hy vọng rằng mình sẽ có bao giờ gặp lại họ.

Như thể bị nỗi tuyệt vọng réo gọi, cơn đau trên cánh tay quay lại, khiến cậu cảm thấy yếu ớt và già cỗi, còn ánh nắng dường như nhạt nhòa. Cậu tỉnh lại khi tay Bergil chạm vào cậu.

“Đi nào, chú Perian!” cậu nhóc gọi. “Cháu thấy chú vẫn còn đau. Cháu sẽ giúp chú trở lại chỗ các Y Sư. Nhưng đừng sợ! Họ sẽ quay lại. Người Minas Tirith sẽ không bao giờ bị đánh bại. Và lúc này họ đã có đức Ngọc Tiên, và cả Beregond đội Túc Vệ nữa.”

Trước buổi trưa, đoàn quân tới Osgiliath. Ở đó tất cả người lao động và thợ thủ công cắt cử được đều đang bận rộn. Một số người gia cố các con phà và cầu thuyền mà kẻ thù đã làm và đã phá hủy phần nào trên đường chạy trốn; một số người thu thập đồ dự trữ và chiến lợi phẩm; và những người khác ở bờ sông phía Đông đang xây nên những công trình phòng vệ vội vã.

Đội tiên phong đi qua những phế tích Gondor Cũ, và qua Sông Cả mênh mông, lên con đường dài thẳng tắp những ngày xa xưa từng được xây chạy từ Tháp Mặt Trời đẹp đẽ tới Tháp Mặt Trăng cao vời vợi, giờ là Minas Morgul trong thung lũng đáng nguyền rủa. Đi qua Osgiliath được năm dặm, họ dừng lại, kết thúc ngày hành quân đầu tiên.

Nhưng đoàn kỵ sĩ tiếp tục đi, trước chiều tối đã đến Ngã Tư và vòng cây lớn, và tất cả đều yên tĩnh. Họ không thấy dấu hiệu báo có kẻ thù, không nghe thấy tiếng kêu hay tiếng thét nào, không ngọn giáo nào lao ra từ những phiến đá bụi cây ven đường, thế nhưng suốt trên đường tiến về phía trước, họ luôn luôn cảm thấy sự theo dõi của miền đất tăng lên. Cây và đá, cỏ và lá đang nghe ngóng. Màn bóng tối đã bị xua tan, và xa về phía Tây hoàng hôn đang buông xuống ở Đồng Bằng sông Anduin, trong khi những đỉnh núi trắng ửng hồng trên nền trời xanh; nhưng vẫn còn cái bóng ảm đạm ủ ê trên dãy Ephel Dúath.

Rồi Aragorn cắt cử lính kèn theo bốn con đường chạy vào vòng cây, họ thổi điệu kèn vang vọng, và lính hiệu lệnh hô to: “Các vị Chúa Gondor đã trở về, chiếm lại tất cả miền đất này vốn thuộc về họ.” Cái đầu Orc ghê tởm đặt trên bức tượng đá bị xô xuống đập vỡ thành nhiều mảnh, cái đầu vị vua già được nâng lên trả về vị trí cũ, vẫn đội vành miện hoa trắng vàng, và người ta miệt mài lau rửa, cạo đi tất cả những chữ nguệch ngoạc ghê tởm mà bọn Orc đã bôi lên mặt đá.

Trước đó khi thảo luận, một vài người đã đề nghị chọn Minas Morgul làm đích tấn công trước, và nếu chiếm được hãy phá hủy nó hoàn toàn. “Và có lẽ,” Imrahil nói, “đường dẫn từ đó tới con đèo trên cao sẽ là đường tấn công Chúa Tể Hắc Ám dễ hơn cánh cổng phía Bắc.”

Nhưng Gandalf khẩn thiết phản đối điều này, bởi những điều ác sống trong thung lũng đủ khiến thần trí của người sống chìm vào kinh hoàng điên dại, và cũng bởi tin tức mà Faramir đưa tới. Vì nếu thực sự Người Mang Nhẫn đã chọn con đường ấy thì trên hết là không nên dụ Con Mắt Mordor tới đó. Vì thế ngày hôm sau, khi đoàn quân chính lên đường, họ đặt lực lượng canh gác mạnh ở lại Ngã Tư phòng thủ, trong trường hợp Mordor cử quân qua Đèo Morgul, hoặc đưa tới thêm nhiều quân từ phía Nam. Tại điểm gác này, họ chọn phần lớn là những cung thủ thông thạo đường Ithilien để ẩn mình trong rừng cây và triền dốc quanh nơi bốn con đường gặp nhau. Trong khi đó Gandalf và Aragorn đi cùng đội tiên phong tới ngõ vào Thung Lũng Morgul để ngó nhìn thành phố ác quỷ.

Nó tối tăm không sức sống; vì lũ Orc và những sinh vật thấp kém hơn của Mordor từng sống ở đó đã bị tiêu diệt trong trận đánh, còn bọn Nazgûl thì đương đi xa. Nhưng bầu không khí thung lũng vẫn nặng nề vì sợ hãi và thù hằn. Và rồi họ cho phá cây cầu tà ác, châm lửa đỏ lên những cánh đồng hôi thối rồi lên đường.

Ngày hôm sau, ngày thứ ba kể từ khi rời khỏi Minas Tirith, đoàn quân bắt đầu di chuyển về phía Bắc dọc theo đường cái. Có tới vài trăm dặm trải dài từ Ngã Tư tới cổng Morannon, và điều gì sẽ xảy đến trước khi họ đến nơi, không ai biết cả. Họ đi công khai, nhưng thận trọng, quân trinh sát đi ngựa phía trước trên đường, và bộ binh ở hai bên đường, đặc biệt là sườn phía Đông; vì bên đó có những vệt cây rậm, và một vùng nhấp nhô những hẻm và vách núi đá; đằng sau chúng, những sườn dài u ám dải Ephel Dúath trùng trùng điệp điệp dâng lên. Thời tiết vẫn sáng sủa, và ngọn gió Tây vẫn thổi đều, nhưng không gì có thể xua đi bóng tối và màn sương mù ủ dột ôm lấy Dãy Núi Bóng Đêm; và đằng sau chúng, đôi lúc những cột khói lớn bốc lên lơ lửng trong những tầng gió cao.

Cứ thỉnh thoảng Gandalf lại cho thổi kèn, và lính hiệu lệnh lại hô to: “Các vị Chúa Gondor đã tới! Tất cả hãy rời khỏi miền đất này hoặc đầu hàng!” Nhưng Imrahil nói: “Đừng nói là Các vị Chúa Gondor. Hãy nói Vua Elessar. Vì đấy là sự thực, dù người còn chưa lên nhận ngai vàng; và Kẻ Thù sẽ phải nghiền ngẫm, nếu lính hiệu lệnh sử dụng cái tên đó.” Và từ lúc đó, ba lần một ngày những người lính hiệu lệnh lại tuyên bố bước tiến của Vua Elessar. Nhưng không ai đáp lại thách thức.

Dù sao, tuy dường như họ hành quân yên ổn, trái tim của tất cả đội quân, từ người địa vị cao nhất tới thấp nhất đều trầm xuống, và cứ mỗi dặm họ đi về phía Bắc, linh tính về cái ác càng trở nên mạnh hơn. Gần cuối ngày thứ hai kể từ khi xuất phát từ Ngã Tư họ gặp cuộc xung đột đầu tiên. Một đội quân lớn gồm lũ Orc và bọn phương Đông tìm cách phục kích hạ gục những đội quân dẫn đầu; chính là nơi Faramir đã mai phục bọn người Harad, nơi con đường xẻ sâu qua sống đá trồi ra từ vùng đồi phía Đông. Nhưng những Thủ Lĩnh phương Tây đã được cảnh báo sớm nhờ quân trinh sát, những con người lão luyện từ Henneth Annûn được Mablung dẫn đầu; và thế là chính quân phục kích lại bị đánh bẫy. Vì đoàn quân kỵ đánh vòng rộng về phía Tây đã ập tới từ phía sườn và sau lưng kẻ thù, tiêu diệt hoặc đuổi chúng chạy về hướng Đông vào giữa vùng đồi.

Nhưng chiến thắng không làm những người chỉ huy vui vẻ hơn. “Đó chỉ là đòn nghi binh,” Aragorn nói; “và tôi cho rằng mục đích duy nhất là để dẫn dắt chúng ta đánh giá sai lầm về điểm yếu của Kẻ Thù hơn là làm chúng ta tổn thất gì to tát, chưa phải bây giờ.” Và từ chiều hôm đó trở đi, bọn Nazgûl tới bám theo nhất cử nhất động của đoàn quân. Chúng vẫn bay cao ngoài tầm mắt của tất cả mọi người, trừ Legolas, thế mà người ta vẫn cảm thấy sự hiện hữu của chúng làm cho trời tối đi và mặt trời mờ nhạt; và dù lũ Ma Nhẫn vẫn chưa bổ xuống thấp tấn công kẻ địch, và giữ im lặng không kêu lên một tiếng, nỗi sợ hãi chúng gây ra không thể xua tan đi được.

Và thời gian cùng chuyến đi vô vọng cứ tiếp tục. Tới ngày thứ tư từ Ngã Tư và cũng là ngày thứ sáu từ Minas Tirith, cuối cùng họ cũng đi hết những miền đất của ngươi sống, bắt đầu tiến vào vùng điêu tàn nằm trước cổng vào Đèo Cirith Gorgor; và họ nhìn thấy vùng đầm lầy và hoang mạc trải rộng về phía Bắc và phía Tây tới khu đồi Emyn Muil. Khung cảnh hoang vắng và nỗi kinh hoàng trùm lên họ sâu sắc đến nỗi một vài đạo quân nhụt chí, không đủ sức đi bộ hay cưỡi ngựa tiếp tục lên phương Bắc.

Aragorn nhìn họ, và đôi mắt chàng tỏ lòng thương xót hơn là tức giận; bởi đó là những chàng trẻ tuổi nước Rohan, từ Westfold xa xôi, hay nông dân từ Lossarnach, và với họ, Mordor đã là cái tên quỷ dữ từ thuở ấu thơ, mà cũng lại hư ảo, một truyền thuyết không có vai trò gì trong cuộc đời giản dị của họ; và giờ họ đi như đang chứng kiến cơn ác mộng ghê rợn trở thành hiện thực, và họ không hiểu cuộc chiến tranh này, cũng không hiểu tại sao số phận lại dẫn họ tới tình cảnh đó.

“Đi đi!” Aragorn nói. “Nhưng hãy giữ chút lòng kiêu hãnh mà các ngươi còn giữ được, và đừng bỏ chạy! Và còn một nhiệm vụ các ngươi có thể làm để không hoàn toàn mất danh dự. Hãy đi về phía Tây Nam cho tới khi đến Cair Andros, và nếu cồn đảo vẫn còn bị kẻ thù chiếm giữ, như ta nghĩ, hãy chiếm lại nó, nếu các ngươi có thể; và bảo vệ nó đến phút chót để phòng thủ Gondor và Rohan!”

Và một số người hổ thẹn trước lòng khoan dung của chàng đã vượt qua nỗi sợ mà đi tiếp, và những người khác bắt lấy hy vọng mới, nghe được về một hành động anh dũng trong khả năng của mình, bèn ra đi. Và vì thế, vì nhiều người đã được cắt lại ở Ngã Tư, chỉ có chưa đầy sáu ngàn quân theo những Thủ Lĩnh phương Tây cuối cùng cũng đến khiêu chiến với Cổng Đen và sức mạnh của Mordor.

* * *

Giờ họ tiến lên chậm rãi, chờ đợi câu trả lời cho lời khiêu chiến tới bất cứ giờ khắc nào, và tất cả đi chung với nhau, vì sẽ chỉ lãng phí nhân lực nếu cử quân trinh sát hay những đội nhỏ tách khỏi đoàn quân chính. Khi đêm xuống vào ngày thứ năm sau khi xuất phát từ Thung Lũng Morgul, họ hạ trại lần cuối cùng, và nhóm lửa quanh trại bằng tất cả số gỗ chết và cỏ khô tìm được. Họ thức trắng qua những giờ đêm và ý thức được nhiều thứ lờ mờ thấp thoáng đi rình mò quanh mình, và nghe thấy tiếng chó sói tru. Gió đã ngừng thổi và tất cả bầu không tĩnh lặng. Họ không nhìn thấy gì nhiều, vì dù trời không mây và trăng non đang ở đêm thứ tư, có khói mù bốc lên từ mặt đất và vầng trăng khuyết trắng bị che phủ trong sương mù Mordor.

Trời trở lạnh. Khi buổi sáng tới, gió lại bắt đầu xào xạc, nhưng giờ đến từ phương Bắc, và nhanh chóng nổi mạnh dần. Những sinh vật buổi đêm đã đi mất, miền đất trông có vẻ hoang vắng. Ở phía Bắc giữa các hố đất hôi thối là những đống đầu tiên toàn xỉ, đá vỡ và đất bị nổ bạt, bãi nôn của giống giòi bọ Mordor; nhưng phía Nam và giờ sừng sững rất gần là thành lũy khổng lồ Cirith Gorgor, có Cổng Đen chính giữa, hai ngọn Tháp Nanh cao và tối sẫm ở hai bên. Bởi trong chặng hành quân cuối cùng các Thủ Lĩnh đã rời khỏi con đường cũ khi nó quành về phía Đông, tránh mối nguy hiểm của những ngọn đồi lẩn khuất, và giờ họ tiến tới Morannon từ phía Tây Bắc, đúng như Frodo đã làm.

Hai cánh cửa thép khổng lồ ở cổng Đen đóng chặt dưới mái vòm lừng lững. Không thấy có gì trên tường châu mai. Tất cả đều im lặng nhưng cảnh giác. Cuối cùng họ đã đi đến hồi kết kế hoạch điên rồ của mình, tới đứng trơ trọi và lạnh lẽo trong ánh sáng xám đầu ngày trước những ngọn tháp và thành lũy mà đạo quân dẫn theo không có chút hy vọng nào tấn công, kể cả nếu họ có mang tới đây những cỗ máy hùng mạnh mà Kẻ Thù chỉ có đủ lực lượng bảo vệ cổng và tường thành. Nhưng họ cũng biết rằng tất cả những ngọn đồi ụ đá quanh Morannon đều tràn ngập kẻ thù náu mình, và hẻm núi hẹp tăm tối bên kia cổng bị đục khoét và đào rãnh chứa những đám sinh vật ác độc nhung nhúc. Và khi đứng đó, họ thấy tất cả bọn Nazgûl đã tụ tập, bay lượn trên hai ngọn Tháp Nanh như lũ kền kền; và họ biết mình đang bị theo dõi. Nhưng Kẻ Thù vẫn không tỏ dấu hiệu gì.

Họ không có lựa chọn nào ngoài việc đóng vai trò của mình cho tới khi kết thúc. Vì thế, giờ Aragorn dàn quân theo cách tốt nhất chàng thấy, cho đội quân chính rút lên hai ngọn đồi lớn toàn đất đá vỡ lũ Orc chất lên sau hàng năm trời lao khổ. Trước mặt họ về phía Mordor, như một hào nước, là một bãi lầy lớn toàn bùn hôi thối và hố bốc mùi. Khi đã ổn định quân ngũ, các Thủ Lĩnh tiến về phía Cổng Đen với một đội kỵ sĩ lớn đi bảo vệ, cùng với cờ và lính hiệu lệnh cùng lính kèn. Ở đó có Gandalf là người truyền tin chính, và Aragorn với các con trai Elrond, và Éomer đất Rohan, và Imrahil; và Legolas và Gimli và Peregrin cũng được mời đi, để tất cả kẻ địch của Mordor có đại điện chứng kiến.

Họ tiến vào trong tầm gọi của Morannon, và giương cờ lên, thổi hồi kèn; và những người lính hiệu lệnh đứng ra phía trước hô to cho vọng lên tận tường phòng hộ Mordor.

“Ra đây!” họ kêu lên. “Hãy gọi Chúa tể Vùng Đất Đen ra đây! Hắn sẽ được nếm mùi thực thi công lý. Bởi hắn đã gây ra cuộc chiến phi lý với Gondor và giành giật đất đai của họ. Vì thế, Vua Gondor ra lệnh cho hắn phải đền lại những hành động ác độc của mình, và rời khỏi đây vĩnh viễn. Ra đây!”

Sự im lặng kéo dài, và từ sau tường thành và cổng không thấy tiếng kêu nào, hay tiếng động nào vang lên đáp lại. Nhưng Sauron đã thiết lập xong kế hoạch, và hắn có ý định trước hết hãy vờn lũ chuột này một cách tàn nhẫn trước khi ra đòn kết liễu. Và vì thế, đương khi các Thủ Lĩnh định quay đi, sự im lặng đột nhiên bị phá vỡ. Có một tràng tiếng trống dài như sấm giữa những ngọn núi, rồi tiếng tù và inh ỏi làm cả đá cũng rung lên và tai người ù đi. Và ngay sau đó hai cánh cửa Cổng Đen mở ra với một tiếng keng lớn, và đi ra khỏi cổng là một phái đoàn của tòa Tháp Tối.

Ở đầu đoàn vươn lên một hình thù cao và ma quỷ, ngồi trên lưng ngựa, nếu đó là ngựa; vì nó to lớn và xấu xí, và mặt nó như một thứ mặt nạ kinh sợ, giống đầu lâu hơn là đầu sinh vật sống, trong hốc mắt và lỗ mũi bập bùng ngọn lửa. Kẻ cưỡi ngựa mặc áo dài màu đen và mũ trụ sừng sững trên đầu hắn cũng màu đen; nhưng đây không phải là Ma Nhẫn mà là một người sống. Hắn là Phó Tướng ở Tháp Barad-dûr, và tên hắn không được ghi lại trong bất cứ câu chuyện kể nào; vì chính hắn đã quên mất nó, và hắn nói: “Ta là Miệng Sauron.” Nhưng người ta kể hắn là một kẻ phản trắc, xuất thân từ chủng tộc vốn gọi là người Númenor Đen; vì họ xây dựng nơi sống ở Trung Địa trong những năm tháng Sauron thống trị, và họ thờ phụng hắn, vì say mê những tri thức ác độc. Hắn đã đi theo tòa Tháp Đen khi nó mới nổi lên trở lại, nhờ có tính quỷ quyệt hắn càng lúc càng được Chúa Tể ưu ái; hắn đã học được phép ma thuật mạnh, và biết nhiều về suy nghĩ của Sauron; và hắn độc ác hơn bất cứ tên Orc nào.

Đấy là kẻ đi ra khỏi cổng, và theo hắn chỉ có một đội quân nhỏ mặc áo đen, cùng một cây cờ duy nhất màu đen nhưng trên nền thêu đỏ Con Mắt Ác. Giờ dừng lại vài bước cách những Thủ Lĩnh miền Tây, hắn nhìn họ từ trên xuống dưới và phá lên cười.

“Có ai trong đám tàn quân này đủ thẩm quyền thương thuyết với ta?” hắn hỏi. “Hay, thật thế, đủ trí thông minh hiểu được ta? Ít ra thì không phải là mày!” Hắn nhạo báng, quay nhìn Aragorn vẻ khinh miệt. “Để tạo ra bậc đế vương cần có nhiều hơn một mẩu thủy tinh Tiên, hay đám ô hợp như thế này. Sao chứ, bất cứ lũ cướp rừng nào cũng có thể khoe đám tùy tòng khá khẩm bằng vậy!”

Aragorn không nói gì đáp lại, nhưng chàng vững vàng nhìn vào mắt đối phương, và trong thoáng chốc họ giao tranh như vậy; nhưng rất nhanh, dù Aragorn không động cựa hay đưa tay đến vũ khí, đối phương đã nao núng lùi lại như thể bị đe dọa tấn công. “Ta chỉ là người truyền tin và sứ giả, ta không thể bị tấn công!” hắn kêu lên.

“Nơi nào có luật đó,” Gandalf nói, “thì theo tục lệ, sứ giả cũng phải ít xấc xược hơn. Nhưng chưa ai đe dọa ngươi cả. Ngươi không có gì phải sợ chúng ta, cho tới khi nhiệm vụ đưa tin kết thúc. Nhưng trừ phi chủ nhân ngươi có những nhận thức sáng suốt mới, thì cũng như tất cả bề tôi của hắn, ngươi cũng sẽ gặp nguy hiểm trầm trọng.”

“Thế đấy!” tên Sứ Giả nói. “Vậy mày là người phát ngôn sao hả thằng râu bạc? Chẳng lẽ chúng ta còn chưa nghe đủ chuyện về mày, về những chuyến lang bạt của mày, an toàn ấp ủ những âm mưu quỷ quái từ xa? Nhưng lúc này mày đã nhúng mũi quá sâu, ông mãnh Gandalf ạ; và mày sẽ thấy điều gì đến với kẻ tung tấm lưới ngu xuẩn ra trước bước chân của Sauron Đại Đế. Ta có những tín vật mà ta được lệnh trao cho mày - đặc biệt cho mày, nếu mày dám tới.” Hắn ra hiệu cho một tên cận vệ, và kẻ này tiến lên, cầm theo một cái gói bọc vải đen.

Tên Sứ Giả mở bọc ra, và rồi trước sự kinh ngạc và hoảng sợ của tất cả các Thủ Lĩnh, hắn giơ lên đầu tiên thanh kiếm ngắn mà Sam đã mang, tiếp theo là tấm áo choàng xám gài chiếc ghim tiên, và cuối cùng là áo giáp mithril mà Frodo mặc, bọc trong áo quần rách bươm của cậu. Mắt họ tối sầm, và trong một thoáng im lặng, họ tưởng như thế giới đứng yên, nhưng trái tim họ đã chết và hy vọng cuối cùng tắt ngấm. Pippin đang đứng sau Hoàng thân Imrahil nhảy bật lên phía trước với tiếng kêu đau đớn.

“Im lặng!” Gandalf nghiêm khắc nói, đẩy cậu lại; nhưng tên Sứ Giả đã cười phá lên.

“Vậy ra các ngươi vẫn có một tên tiểu quỷ nữa ở đây!” hắn kêu lên. “Ta không thể đoán nổi ngươi thấy chúng có gì hữu dụng; nhưng cử chúng tới do thám Mordor thì vượt cả sự điên rồ thường lệ của ngươi rồi đấy. Dù sao, ta cũng biết ơn nó, vì rõ ràng là ít nhất thằng nhóc này đã thấy những vật này trước đây, và giờ thì ngươi chẳng thể phủ nhận chúng nữa.”

“Ta đâu có muốn phủ nhận chúng,” Gandalf nói. “Quả đúng là ta biết tường tận về chúng và lịch sử của chúng, và bất chấp sự khinh miệt của ngươi, cái Miệng thối của Sauron, ngươi không thể tự nhận như vậy được. Nhưng ngươi mang chúng tới đây làm gì?”

“Áo giáp bọn lùn, áo choàng bọn tiên, lưỡi dao của phương Tây tàn lụi, và gián điệp từ Quận nhà lũ chuột cống - không, đừng giật mình! Bọn ta biết rõ nơi đó - đây là dấu hiệu cho thấy một âm mưu. Xem nào, có lẽ sử dụng những thứ này là một kẻ mà các ngươi sẽ không thương tiếc nếu mất đi, hay có thể ngược lại: có lẽ một kẻ mà các ngươi yêu mến? Nếu thế, hãy suy nghĩ cho chóng với chút trí tuệ nhỏ bé còn lại trong đầu. Vì Sauron không yêu quý lũ gián điệp, và số phận của nó sẽ phụ thuộc vào lựa chọn lúc này của các ngươi.”

Không ai đáp lời hắn; nhưng hắn thấy gương mặt họ xám lại vì sợ hãi, thấy nỗi kinh hoàng trong mắt họ, và lại phá lên cười, vì hắn nghĩ trò đùa của mình trúng đích. “Tốt, tốt!” hắn nói “Nó được các ngươi yêu mến, ta thấy rồi. Hay nhiệm vụ của nó là thứ nhiệm vụ các ngươi không mong thất bại? Nó đã thất bại rồi. Và giờ nó sẽ phải chịu tra tấn chậm rãi hàng năm trời, dài lâu và chậm rãi với những gì tài năng của tòa Đại Tháp nghĩ ra nổi, và không bao giờ được thả ra, có lẽ trừ khi nó đã biến đổi và suy sụp, để nó có thể đến cho các ngươi thấy mình đã gây ra hậu quả gì. Điều này chắc chắn sẽ xảy ra trừ phi các ngươi chấp nhận điều kiện của Chúa Tể ta.”

“Nêu điều kiện đi,” Gandalf vững vàng nói, nhưng những người xung quanh thấy nỗi đau đớn trên gương mặt ông, và giờ ông giống như một ông già héo hon và nhăn nheo, bị nghiền nát, cuối cùng cũng bại trận. Họ không nghi ngờ là ông sẽ chấp nhận.

“Đây là điều kiện,” tên Sứ Giả nói và cười khi đưa mắt nhìn từng người họ. “Đám ô hợp Gondor và những đồng mình bị mê hoặc phải rút lui ngay lập tức sang bên kia dòng Anduin, sau khi thề sẽ không bao giờ dùng vũ lực tấn công Sauron Đại Đế, dù công khai hay bí mật. Mọi vùng đất ở về phía Đông dòng Anduin sẽ thuộc về Sauron và duy nhất mình Sauron vĩnh viễn. Phía Tây Anduin cho tới Dãy Núi Mù Sương và Cửa Núi Rohan sẽ xưng thần với Mordor, và người ở đó không được mang vũ khí, nhưng sẽ được cho tự cai quản lấy công việc của mình. Nhưng chúng phải hỗ trợ xây dựng lại Isengard mà chúng đã tùy tiện phá hủy, và tòa tháp sẽ là của Sauron, và là nơi phó tướng của ngài sẽ ở: không phải Saruman mà một người đáng tin cậy hơn.”

Nhìn vào mắt tên Sứ Giả, họ đọc được suy nghĩ hắn. Hắn sẽ là viên phó tướng đó, và thâu tóm tất cả những gì còn lại ở miền Tây dưới thế lực của mình; hắn sẽ là tên bạo chúa, và họ là nô lệ.

Nhưng Gandalf nói: “Thế này là đòi hỏi quá nhiều để giao trả một tên hầu: rằng Chủ Nhân ngươi sẽ nhận được những gì mà hắn phải đánh nhiều trận mới giành được! Hay chiến trường Gondor đã hủy diệt hy vọng của hắn về chiến tranh, khiến hắn phải xuống nước tới mức cò kè? Và nếu thực chúng ta coi trọng tên tù nhân này đến thế thì cái gì đảm bảo Sauron, Bậc Thầy Đê Tiện và Phản Trắc sẽ giữ lời về phần mình? Tên tù nhân này đâu? Hãy mang hắn ra đây nộp cho chúng ta, rồi thì chúng ta sẽ cân nhắc những đòi hỏi đó.”

Trước mắt Gandalf, đang theo dõi hắn chăm chú như người đang đấu gươm chí tử với kẻ thù, dường như trong khoảnh khắc ngắn như hơi thở, tên Sứ Giả đã hoang mang; nhưng hắn nhanh chóng lại cười phá lên.

“Đừng xấc láo đấu võ mồm với Miệng Sauron!” hắn kêu lên. “Ngươi nài xin được đảm bảo! Sauron không đảm bảo bao giờ. Nếu ngươi cầu mong được nhận lòng khoan dung của ngài, đầu tiên ngươi phải thực hiện những gì ngài dạy. Đây là điều kiện của ngài. Nhận lấy hoặc từ bỏ!”

“Cái này thì ta nhận!” Gandalf đột nhiên thốt. Ông hất áo choàng sang bên và ánh sáng trắng chiếu ra phía trước như lưỡi kiếm trong nơi tối tăm đó. Trước bàn tay ông giơ ra, tên Sứ Giả xấu xa chùn lại, và Gandalf vút tới giật lấy mà cướp đi những tín vật hắn cầm, áo giáp, áo choàng và kiếm. “Cái này thì ta nhận để tưởng nhớ người bạn của chúng ta,” ông kêu lớn. “Nhưng còn về những điều kiện của ngươi, chúng ta hoàn toàn từ chối. Đi đi, vì vai trò sứ giả của ngươi chấm dứt rồi, và cái chết cận kề ngươi. Chúng ta không đến đây để lãng phí ngôn từ thương thuyết với Sauron, kẻ lật lọng đáng nguyền rủa; càng không phải với một tên nô lệ của hắn. Cút đi!”

Và tên Sứ Giả Mordor không cười nữa. Gương mặt hắn méo mó kinh ngạc và tức giận trông như con dã thú đúng khi thu mình định vồ mồi thì bị quật vào mõm bằng cây roi đau nhói. Cơn thịnh nộ tràn ngập hắn, miệng hắn nhỏ nước dãi, và những âm thanh tức giận không thành lời đè nén trong họng hắn thoát ra. Nhưng hắn nhìn những gương mặt dữ dằn của các Thủ Lĩnh và các đôi mắt ác liệt, và nỗi sợ hãi át mất cơn tức giận. Hắn thét lớn một tiếng và quay lại, nhảy lên thú cưỡi, dẫn đội lính lao điên cuồng trở về Cirith Gorgor. Nhưng vừa khi chúng đi, quân của hắn thổi tù và theo hiệu lệnh từ lâu thỏa thuận; và khi chúng còn chưa tới cổng, Sauron đã tung ra cái bẫy của mình.

Trống dồn dập và lửa bùng lên. Hai cánh cửa lớn đóng Cổng Đen bật mở rộng. Một đạo quân lớn tràn ra khỏi cổng, nhanh như nước xoáy khi cửa cổng nhấc lên.

Các Thủ Lĩnh lại lên ngựa quay lại, và từ đạo quân Mordor rống lên tiếng hét nhạo báng. Bụi bốc lên khiến không trung ngột ngạt, khi từ gần đó tiến tới một đạo quân phương Đông vẫn đứng chờ hiệu lệnh trong bóng tối dãy Ered Lithui đằng sau ngọn Tháp xa hơn. Vô số Orc tràn ra từ dưới chân vùng đồi hai bên cổng Morannon. Đội quân miền Tây đã sa bẫy, và chẳng mấy nữa, khắp xung quanh hai gò đá xám họ đang đứng, quân số gấp mười lần và hơn cả mười lần họ sẽ bao lấy họ trong biển kẻ thù. Sauron đã cắn miếng mồi dâng lên miệng bằng hàm sắt.

Aragorn không còn nhiều thời gian bày trận. Chàng đứng trên một quả đồi cùng Gandalf, nơi lá cờ Cây và Sao giương lên đẹp đẽ và tuyệt vọng. Trên ngọn đồi bên kia là cờ hiệu của Rohan và Dol Amroth, Ngựa Bạch và Thiên Nga Bạc. Và quanh mỗi quả đồi, một vòng quân được dàn quay mặt về mọi hướng, lởm chởm thương và kiếm. Nhưng ở hàng tiền quân hướng về phía Mordor nơi đòn tấn công dữ dội đầu tiên sẽ đến, các con trai Elrond đứng bên trái với người Dúnedain bao quanh, và bên phải là Hoàng thân Imrahil với những con người cao ráo và đẹp đẽ Dol Amroth, cùng với những người được chọn đi từ Tháp Canh.

Gió thổi, kèn ngân vang, tiếng tên rền rĩ; nhưng mặt trời giờ đang lên về phương Nam bị che lấp trong làn khói hôi thối Mordor, và nó sáng rực qua màn sương đe dọa, màu đỏ xa cách và ảm đạm, như thể ngày đang hết, hay có thể là kết thúc của mọi thế giới thuộc về ánh sáng. Và bay ra từ trong cảnh u ám đang đặc dần, bọn Nazgûl tới với những tiếng lạnh lùng rít lên lời báo tử; và rồi tất cả hy vọng đều bị dập tắt.

Pippin đã cúi đầu, tan nát vì kinh hãi khi nghe thấy Gandalf từ chối điều kiện và đẩy Frodo vào cảnh tra tấn trong tòa Tháp; nhưng cậu đã chế ngự được mình, và giờ đứng cạnh Beregond ở hàng tiền quân Gondor cùng với người của Imrahil. Vì có vẻ với cậu, tốt nhất là chết sớm và bỏ lại câu chuyện cay đắng của đời mình, vì tất cả đều đã vỡ nát.

“Mình ước giá mà Merry ở đây,” cậu nghe thấy mình nói thế, và những ý nghĩ vội vã lao qua trong đầu, ngay giữa khi nhìn kẻ thù lao tới tấn công. “Chà, chà, giờ thì ít nhất mình cũng hơi hơi hiểu được cụ Denethor tội nghiệp. Bọn mình có thể chết cùng nhau, Merry với mình, và vì bọn mình đằng nào cũng chết thì tại sao lại không chứ? Chậc, vì anh ấy không có ở đây, mình hy vọng anh ấy sẽ có cái kết dễ dàng hơn. Nhưng giờ thì mình phải làm hết sức.”

Cậu rút kiếm nhìn lại nó, nhìn những hình thù đỏ vàng quấn lấy nhau; và những chữ cái Númenor bay bướm lấp lánh như lửa trên lưỡi kiếm. “Nó được làm ra cho thời khắc như thế này,” cậu nghĩ. “Giá như mình có thể đâm tên Sứ Giả xấu xa kia một nhát, thì gần như mình được ngang hàng với anh Merry. Hừ, mình sẽ đâm được vài tên mọi rợ này trước khi kết thúc. Mình ước gì còn được thấy ánh mặt trời mát mẻ và thảm cỏ xanh lần nữa!”

Rồi trong khi cậu còn đang nghĩ những điều này, đợt tấn công đầu tiên ập đến họ. Lũ Orc bị cản trở bởi bãi lầy nằm trước hai quả đồi, dừng lại vãi tên vào hàng phòng thủ. Nhưng cắt qua đội ngũ chúng, chân sải dài, gầm lên như thú, một đoàn quân lớn toàn bọn quỷ đồi từ Gorgoroth tràn ra. Chúng cao và to hơn bất cứ Con Người nào, và chỉ mặc áo lưới bó sát làm từ vảy cứng, hoặc có thể đó là lớp da kinh tởm của chúng; nhưng chúng mang khiên tròn lớn màu đen và vung búa nặng bằng bàn tay nổi cục. Chúng liều lĩnh nhảy vào những hố nước và lội qua, vừa tới gần vừa rống lên. Như bão tố chúng phá vỡ hàng quân Gondor, đập lên mũ trụ và đầu, tay và khiên, như thợ rèn quai búa xuống sắt nóng uốn cong. Ở bên cạnh Pippin, Beregond choáng váng và ngã xuống; và tên quỷ thủ lĩnh to lớn đã đánh ngã anh nay cúi xuống, giơ vuốt ra định chộp; vì những sinh vật ghê tởm này ưa cắn cổ những ai bị chúng hạ gục.

Thế là Pippin đâm ngược lên, và lưỡi kiếm viết chữ Tây Châu đâm xuyên qua lớp da dày cắm sâu hơn vào những cơ quan quan trọng của con quỷ đồi, làm máu đen ồng ộc đổ ra. Nó ngã về phía trước, đổ xuống như một tảng đá rơi, đè bẹp những ai đứng dưới. Bóng tối và mùi hôi thối cùng cơn đau kinh khủng ập tới Pippin, và tâm trí cậu rơi vào màn đêm thăm thẳm.

“Vậy là đã kết thúc y như mình nghĩ,” ý nghĩ của cậu nói, ngay trong lúc vỗ cánh bay đi; và nó bật cười đôi chút bên trong cậu trước khi bay đi, gần như là hớn hở khi cuối cùng cũng được quẳng đi tất cả nghi ngờ, lo lắng và sợ hãi. Và rồi đương khi đập cánh tiến vào quên lãng, nó nghe thấy nhiều giọng nói, dường như đang kêu lên từ thế giới quên lãng nào đó rất xa trên cao:

“Đại Bàng đang tới! Đại Bàng đang tới!”

Thêm một khoảnh khắc, ý nghĩ của Pippin lưu lại. “Bilbo!” nó nói. “Nhưng không! Cái đó nằm trong những câu chuyện của bác ấy, rất lâu trước đây. Đây là câu chuyện của mình, và giờ nó đã kết thúc. Tạm biệt!” Và ý nghĩ cậu bay vù đi xa, và mắt cậu không còn thấy gì nữa.

Quyển Sáu

CHƯƠNG I THÁP CIRITH UNGOL

Sam đau đớn nhấc mình khỏi mặt đất. Trong một thoáng chú tự hỏi mình đang ở đâu, rồi ngay sau đó cả đau đớn và tuyệt vọng cùng quay trở lại. Chú đang ở trong bóng tối dày đặc bên ngoài cổng ngầm của đồn lũy Orc; hai cánh cửa đồng thau đã khép chặt. Chú hẳn đã ngã xuống choáng váng khi lao đầu vào cửa; nhưng chú không biết mình đã nằm ở đây bao lâu. Lúc đó chú hừng hực bốc lửa, tuyệt vọng và tức giận; giờ đây chú run rẩy và lạnh buốt. Chú bò tới bên cửa, áp tai lên nghe ngóng.

Xa phía trong chú mơ hồ nghe thấy tiếng lũ Orc ồn ào, nhưng rất nhanh chúng ngưng bặt hoặc đi ra khỏi tầm nghe, và tất cả tĩnh lặng. Đầu chú đau nhức, mắt chú thấy những đốm sáng ma trơi trong bóng tối, nhưng chú cố gắng trấn tĩnh lại và suy ngẫm. Rõ ràng là kiểu gì chú cũng không có hy vọng vào được đồn lũy Orc qua cổng đó; có thể phải đợi ở đây hàng ngày trời nó mới được mở ra, mà chú thì không đợi được: thời gian lúc này quý giá đến tuyệt vọng. Không còn nghi ngờ gì nữa: bổn phận của chú là phải cứu cậu chủ của mình hoặc bỏ mạng trong khi cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.

“Bỏ mạng có lẽ khả dĩ hơn, và đằng nào cũng dễ hơn vô khối,” chú rầu rĩ tự nhủ, trong lúc tra thanh Mũi Đốt vào vỏ và rời khỏi những cánh cửa đồng. Chú chầm chậm mò mẫm quay lại dọc theo đường hầm trong bóng tối, không dám sử dụng nguồn ánh sáng tiên; trên đường, chú cố gắng chắp nối lại những sự kiện kể từ khi Frodo và chú rời Ngã Tư. Chú tự hỏi lúc này là mấy giờ. Đâu đó giữa hôm nay và hôm sau, chú đoán vậy; nhưng ngay cả ngày tháng chú cũng hoàn toàn mất dấu rồi. Chú đang ở một vùng đất tăm tối nơi ngày của thế gian có vẻ như đã bị quên lãng, và tất cả những kẻ tiến vào đây cũng bị quên lãng theo.

“Chẳng biết họ có nghĩ tí nào đến bọn mình không,” chú nói, “và điều gì đang xảy ra với họ ở tít tận đằng đó nhỉ.” Chú huơ tay áng chừng trong không trung trước mặt; nhưng thực ra lúc này chú đang quay về hướng Nam, trên đường quay trở lại đường hầm Bà Nhện, không phải phía Tây. Ở thế giới phía Tây ngoài kia, trời đang đổ về trưa ngày mười bốn tháng Ba theo lịch Quận, và ngay lúc này, Aragorn đang chỉ huy đội tàu đen đi từ cảng Pelargir, còn Merry đang cưỡi ngựa cùng người Rohirrim xuống Thung Xe Đá, trong khi ở Minas Tirith lửa đang bùng cháy và Pippin chứng kiến nỗi điên loạn dâng lên trong đôi mắt Denethor. Nhưng bất chấp những lo lắng và sợ hãi riêng, ý nghĩ của bạn bè họ luôn hướng về Frodo và Sam. Họ không bị lãng quên. Nhưng họ đã ở quá xa ngoài tầm trợ giúp, và không ý nghĩ bạn bè nào có thể giúp đỡ được gì cho Samwise, con trai Hamfast; chú hoàn toàn đơn độc.

Cuối cùng chú trở lại cánh cửa đá dẫn vào hành lang Orc và vẫn không tìm được then hay chốt cài cánh cửa, chú đành trèo qua mép trên như lúc trước và rơi nhẹ nhàng xuống đất. Rồi chú lén lút đi ra tới miệng đường hầm Bà Nhện, nơi cái mạng nhện lớn rách nát của mụ vẫn phần phật đu đưa trong khí lạnh. Sam cảm thấy trời dường như lạnh hơn sau khi chú vừa đi qua bóng tối hôi thối; nhưng hơi thở lạnh lẽo này lại khiến chú khỏe lại. Chú thận trọng trườn ra ngoài.

Tất cả đều chìm trong sự yên tĩnh như điềm gở. Ánh sáng không hơn gì ánh sáng của giờ khắc nhá nhem sau một ngày đen tối. Làn khói khổng lồ bốc lên ở Mordor đang trôi về phương Tây nay là là lướt qua trên đầu chú, một đám mây khói hỗn độn giờ ửng lên bên dưới vầng sáng đỏ ảm đạm.

Sam ngước về phía ngọn tháp Orc, và đột nhiên từ những ô cửa hẹp, ánh sáng lóe ra như những con mắt nhỏ màu đỏ. Chú tự hỏi liệu đấy có phải là tín hiệu gì đó không. Nỗi sợ lũ Orc, vốn tạm thời bị lãng quên trong cơn giận dữ và tuyệt vọng, giờ đã trở lại. Cứ như chú thấy, chỉ có một con đường có thể đi: chú phải đi tiếp, cố gắng tìm được cổng chính vào tòa tháp kinh khiếp kia; nhưng đầu gối chú bủn rủn, và chú nhận ra mình đang run rẩy. Cụp mắt xuống khỏi tòa tháp và những mỏm nhọn của Khe Nứt phía trước, chú buộc đôi chân bất tuân phải phục tùng, vừa chầm chậm, chăm chú lắng nghe, săm soi bóng những khối đá rậm rịt bên đường, chú vừa lần bước ngược lại, qua nền đá Frodo đã ngã, nơi mùi hôi thối của Bà Nhện vẫn còn lởn vởn, và rồi đi tiếp lên cao, cho tới khi đứng ở trong chính khe nứt nơi chú đã đeo Nhẫn lên nhìn đội quân của Shagrat đi qua.

Chú ngừng bước và ngồi xuống đó. Hiện thời chú không thể ép mình đi thêm được nữa. Chú cảm thấy một khi vượt qua đỉnh đèo và thực sự đặt một bước xuống vùng đất Mordor, bước chân đó sẽ không thể vãn hồi. Chú sẽ không bao giờ có thể quay trở lại. Không hẳn nhằm mục đích rõ ràng gì, chú lấy chiếc Nhẫn ra và lại đeo nó lên. Ngay lập tức chú cảm thấy sức nặng ghê gớm của nó, và lại cảm thấy y như trước, nhưng giờ mạnh mẽ và khẩn cấp hơn bao giờ hết, nó đang tìm kiếm, cố gắng nhìn xuyên qua màn bóng tối hắc ám vốn được nó tạo ra hòng phòng thủ nhưng giờ lại cản trở nó trong nỗi bồn chồn và nghi ngờ.

Và như lúc trước, Sam cảm thấy thính giác trở nên sắc bén hơn, nhưng thị giác lại cảm nhận thế giới vạn vật nhạt nhòa và mơ hồ. Vách đá hai bên lối mòn nhợt nhạt, như thể nhìn qua một màn sương, nhưng ở rất xa, chú vẫn nghe được tiếng Bà Nhện òng ọc đau đớn; và rõ ràng đến chói tai, dường như từ rất gần chú nghe tiếng la thét và tiếng kim loại chạm nhau. Chú bật dậy áp mình vào vách đá bên đường. Chú mừng vì có chiếc Nhẫn, vì trên đường lại thêm một đạo quân Orc nữa. Hoặc ban đầu chú cứ tưởng vậy. Rồi đột nhiên chú nhận ra không phải vậy, thính giác đã lừa gạt chú: tiếng kêu la của bầy Orc vọng đến từ tòa tháp nơi chiếc sừng nhọn trên cùng giờ ở ngay trên chú, bên trái Khe Nứt.

Sam run bắn người, cố ép mình di chuyển. Rõ ràng có trò quỷ thuật gì đó đang diễn ra. Có lẽ bất chấp tất cả mọi mệnh lệnh, thói độc ác của lũ Orc đã chi phối chúng, và chúng đang tra tấn Frodo, hoặc thậm chí tàn nhẫn xẻ cậu thành từng mảnh. Chú lắng nghe; và trong khi nghe, một tia hy vọng bừng lên trong chú. Không phải nghi ngờ nhiều nữa: có đánh lộn trong tòa tháp, lũ Orc hẳn đang chống đối lẫn nhau, Shagrat và Gorbag đã lao vào ẩu đả. Niềm hy vọng mang đến từ điều chú đoán thật mong manh, nhưng cũng đủ để kéo chú dậy. Có lẽ vẫn có một cơ may. Tình yêu dành cho Frodo vượt lên mọi ý nghĩ khác, và quên đi nguy hiểm của mình, chú kêu to: “Tôi tới đây cậu Frodo!”

Chú chạy về phía trước trên lối mòn dẫn lên cao và băng qua khe nứt. Ngay lập tức đường rẽ trái và đâm dốc xuống. Sam đã tiến vào Mordor.

* * *

Chú tháo Nhẫn ra, có lẽ bị xúi giục bởi linh cảm từ tận đáy lòng về nguy hiểm, dù với chú, chú chỉ nghĩ rằng mình muốn nhìn rõ ràng hơn. “Tốt hơn hết, hãy nhìn vào điều tồi tệ nhất “ chú lẩm bẩm. “Cứ mò mẫm trong màn sương cũng chẳng ích gì!”

Mảnh đất đập vào mắt chú thô cứng, tàn nhẫn và ác liệt. Ngay trước chân chú, dải cao nhất của dãy Ephel Dúath đổ dốc thăm thẳm thành những vách dựng lớn hút xuống một lòng máng tối tăm, bên kia lòng máng mọc lên một dải núi khác, thấp hơn nhiều, sống núi răng cưa lởm chởm những mỏm đá như răng nanh sừng sững, in tối đen trên nền sáng đỏ phía sau: đó là rặng Morgai gớm guốc, hàng rào phía trong che chắn cho vùng đất. Xa xa, sau rặng núi, nhưng gần như thẳng trước mặt, ở bờ bên kia vùng bóng tối mênh mang lốm đốm những chấm lửa nhỏ xíu, có một quầng sáng lớn đang rừng rực; và chính từ nơi đó một đám khói lớn cuồn cuộn bốc lên thành nhiều cột, đỏ thẫm dưới gốc đen kịt trên ngọn, nơi nó nhập vào vòm khói cuồn cuộn trùm bóng khắp miền đất bị nguyền rủa.

Sam đang nhìn vào Orodruin, Ngọn Núi Lửa. Cứ thỉnh thoảng những lò lửa nằm tít trong lòng chóp nhọn màu tro lại nóng lên và xung động dữ dội, phun trào những dòng sông nham thạch từ các kẽ nứt sâu thẳm quanh sườn núi. Một vài dòng rừng rực chảy về phía Barad-dûr theo những rãnh lớn; một vài dòng ngoằn ngoèo đổ vào cánh đồng đá, tới khi nguội đi nằm lại đó như những hình rồng vặn vẹo mửa lên từ mặt đất chịu giày vò. Chính vào một thời khắc vật vã như thế Sam nhìn thấy Đỉnh Định Mệnh, và ánh sáng của nó, bị dãy Ephel Dúath cao vời vợi chặn khỏi mắt kẻ leo lên lối mòn từ phía Tây, giờ đang hắt lên những bề mặt đá trơ trụi, khiến chúng nhìn như loang lổ máu.

Trong làn ánh sáng khủng khiếp đó, Sam kinh hoàng đứng sững, vì lúc này, nhìn về bên trái, chú đã thấy Tháp Cirith Ungol với toàn bộ sức mạnh của nó. Sừng nhọn mà chú thấy ở bên kia chỉ là tháp tròn trên nóc. Mặt phía Đông tháp dựng lên thành ba lớp cao trên mặt thềm đá của đỉnh vách núi sâu hút; lưng xoay vào vách đá khổng lồ phía sau, từ đó nhô ra những mũi pháo đài nhọn, tầng tầng lớp lớp, nhỏ dần khi lên cao, các mặt bên là các công trình đá tinh xảo thẳng đứng hướng về phía Đông Bắc và Đông Nam. Quanh lớp tháp dưới cùng, hai trăm bộ phía dưới nơi Sam đang đứng, một bức thành có tường răng cưa bao lấy cái sân hẹp. Cổng tường thành, nằm mặt Đông Nam gần chú hơn, mở ra một con đường rộng, tường phòng hộ ngoài chạy sát gờ một vách đứng, cho tới khi quành về phía Nam rồi ngoằn ngoèo dẫn xuống bóng tối để hội ngộ con đường đi qua Đèo Morgul. Rồi tiếp tục, nó đi qua một khe núi lởm chởm giữa rặng Morgai đổ vào thung lũng Gorgoroth, rồi đi xa mãi tới Barad-dûr. Con đường hẹp bên trên nơi Sam đứng đổ xuống qua những cầu thang và lối đi dốc rồi nối vào đường chính dưới những bức tường cau có gần cổng Tháp.

Trong lúc chăm chú nhìn, đột nhiên Sam chợt hiểu, gần như với sự bất ngờ choáng váng, rằng thành lũy này được xây nên không phải để ngăn kẻ thù lại bên ngoài Mordor, mà là để giam chúng ở bên trong. Đây thực tế là một trong những công trình của Gondor từ xa xưa, một tiền đồn phía Đông nhằm phòng thủ Ithilien, được xây sau Liên Minh Cuối Cùng khi những Con Người Tây Châu canh chừng miền đất ác quỷ của Sauron, nơi những sinh vật của hắn vẫn lẩn khuất. Nhưng cũng như Narchost và Carchost, hai tòa Tháp Nanh, ở đây sự cảnh giác dần lơi là, và lòng phản trắc đã giao nộp Tháp cho Thủ Lĩnh các Ma Nhẫn, và từ nhiều năm nay nó đã bị những loài ác độc chiếm giữ. Kể từ khi trở về Mordor, Sauron thấy tháp này hữu dụng; vì hắn có ít bề tôi nhưng lại có nhiều nô lệ bị cầm tù do nỗi sợ, và mục đích chính của nó vẫn như xưa, ngăn chặn nỗ lực bỏ trốn khỏi Mordor. Tuy nhiên, nếu vẫn có kẻ thù liều mạng tìm cách lẻn vào miền đất này, thì đây cũng chính là tên lính canh không ngủ cuối cùng chống lại bất cứ kẻ nào vượt qua được sự cảnh giác của Morgul và Bà Nhện.

Sam thấy quá rõ ràng là sẽ tuyệt nhiên không có khả năng cho chú lẻn xuống dưới trước những bức tường với vô số con mắt rồi đi qua cái cổng canh chừng cẩn mật. Và thậm chí nếu như làm được vậy, chú cũng không thể đi xa trên con đường được canh gác bên kia cổng: ngay cả bóng tối nằm sâu ngoài vầng sáng đỏ cũng sẽ không bảo vệ chú được lâu khỏi lũ Orc nhìn được trong đêm. Nhưng dù con đường đó tuyệt vọng như thế nào, nhiệm vụ của chú giờ còn tuyệt vọng hơn: không phải tránh khỏi cổng và trốn thoát, mà là tiến vào đó, một mình.

* * *

Chú lại nghĩ về chiếc Nhẫn, nhưng không tìm được chút an ủi nào, chỉ có kinh hoàng và nguy hiểm. Ngay khi vào tới nơi, nhìn thấy Đỉnh Định Mệnh cháy rực đằng xa, chú đã nhận thức được gánh nặng trên cổ mình thay đổi. Càng tới gần những lò lửa lớn, nơi trong những vực thẳm thời gian chiếc Nhẫn đã được tạo hình và rèn giũa, quyền năng của chiếc Nhẫn càng mạnh lên và nó càng trở nên dữ dội, không thể chế ngự trừ phi có ý chí phi thường. Khi Sam đứng đó, dù không đeo chiếc Nhẫn trên tay mà xỏ nó vào sợi xích quanh cổ, chú cảm thấy mình trương phồng lên, như thể đang khoác lên người cái bóng khổng lồ méo mó của chính mình, một mối nguy hại to lớn và đáng ngại hắt trên những bức tường Mordor. Chú cảm thấy từ giờ mình chỉ có hai lựa chọn: kháng cự lại chiếc Nhẫn, dù nó sẽ hành hạ chú; hoặc chiếm lấy nó, và thách thức Thế Lực ngự trong thành trì hắc ám bên kia thung lũng bóng tối. Ngay lúc này chiếc Nhẫn đã cám dỗ gọi chú, gặm nhấm quyết tâm và lý trí chú. Những mộng tưởng điên cuồng hình thành trong đầu; và chú thấy Samwise Siêu Việt, Người Hùng của Kỷ Nguyên, sải bước với thanh kiếm rực lửa qua miền đất tối tăm, và những đạo quân đổ đến theo lời hiệu triệu trên đường chú hành quân tới lật đổ Barad-dûr. Và rồi mọi mây mù bị cuốn đi và mặt trời trắng lóa rực sáng, và theo lệnh chú, thung lũng Gorgoroth trở thành một vườn hoa lẫn cây ăn quả đậu đầy trái ngọt. Chú chỉ cần đeo Nhẫn lên chiếm làm của mình, và tất cả những điều này có thể xảy ra.

Trong thời khắc thử thách ấy, chính tình yêu đối với cậu chủ mình là điều quan trọng nhất giúp chú kiên cường; cũng còn bởi sâu bên trong chú vẫn ẩn chứa trí khôn chất phác của người Hobbit, không gì làm sa ngã được: từ trong thâm tâm chú biết mình không đủ lớn lao để mang gánh nặng ấy, kể cả nếu những viễn cảnh đó không phải chỉ là trò dối trá để lừa gạt chú. Một khu vườn nhỏ của người làm vườn tự do là tất cả những gì chú cần và đáng hưởng, không phải một khu vườn phình lên thành vương quốc; cũng như quyền sử dụng bàn tay của chính mình, không phải quyền chi phối bàn tay những người khác.

“Và dù sao những ý tưởng ấy cũng chỉ là trò lừa,” chú bụng bảo dạ. “Hắn sẽ ngó thấy mình và hù mình mất vía, trước khi mình kịp hét lên nữa kìa. Hắn sẽ ngó thấy mình, rất nhanh, nếu giờ mình đeo Nhẫn lên, tại Mordor. Chà, mình chỉ có thể nói một điều: mọi chuyện có vẻ vô vọng như sương giá giữa mùa Xuân. Đúng cái lúc chuyện biến thành vô hình sẽ có ích cực kỳ thì mình lại không thể dùng cái Nhẫn! Và nếu mình có đi xa hơn được tí tẹo nào thì nó sẽ chẳng giúp ích được gì mà chỉ là gánh nặng và trở ngại mỗi bước mình đi. Vậy thì làm gì bây giờ?”

Nói thế không hẳn là vì chú đang băn khoăn. Chú biết mình phải đi xuống cổng và không trì hoãn nữa. Nhún vai một cái, như thể để rũ đi bóng tối và gạt bỏ những bóng ma, chú bắt đầu chầm chậm đi xuống. Mỗi bước đi chú lại cảm thấy dường như mình nhỏ bé hơn. Chưa đi được bao lâu thì chú đã co rút trở lại thành một cậu Hobbit nhỏ xíu và hoảng sợ. Giờ chú đi ngay dưới tường Tháp, và những tiếng kêu la cùng âm thanh đánh nhau ập vào tai chú mà không cần gì trợ giúp. Lúc này, tiếng động hình như đến từ cái sân đằng sau tường ngoài.

Sam đang đi được nửa đường xuống lối mòn thì từ cổng vào tối tăm dẫn đến quầng sáng đỏ có hai tên Orc chạy ra. Chúng không quay về phía chú. Chúng đang hướng ra đường chính; nhưng giữa lúc chạy, chúng loạng choạng ngã xuống đất và nằm im. Sam không thấy mũi tên nào, nhưng chú đoán là hai tên Orc đó đã bị những tên trên tường răng cưa hoặc đang ẩn náu trong bóng tối dưới cổng bắn hạ. Chú đi tiếp, bám lấy tường bên trái. Chỉ ngước nhìn lên một lần, chú đã biết không hy vọng trèo lên được. Công trình đá cao ba mươi bộ, không có khe nứt hay gờ bám, vươn lên đến những hàng đá chìa ra như những bậc thang lật ngược. Cổng là đường vào duy nhất.

Chú tiếp tục lần đi; và vừa đi tiếp, chú vừa tự hỏi trong Tháp có bao nhiêu Orc ở phía Shagrat, và Gorbag có bao nhiêu, và chúng đang tranh cãi điều gì, nếu quả thực tranh cãi đang xảy ra. Đội quân của Shagrat lúc nãy ước chừng bốn mươi tên, Gorbag thì nhiều gấp đôi; nhưng dĩ nhiên đội tuần tra của Shagrat chỉ là một phần quân đồn trú. Gần như chắc chắn là chúng đang tranh cãi về Frodo, và chiến lợi phẩm. Trong một thoáng, Sam bất chợt ngừng bước, vì đột nhiên mọi thứ trở nên rõ ràng gần như chú nhìn thấy bằng chính mắt mình. Chiếc áo giáp mithril! Dĩ nhiên, Frodo đang mặc nó, và chúng sẽ tìm thấy. Và theo những gì Sam nghe được, Gorbag sẽ thèm muốn nó. Nhưng lúc này, mệnh lệnh của tòa Tháp Tối là sự bảo hộ duy nhất của Frodo, và nếu lệnh ấy bị gạt sang bên, Frodo có thể bị lỡ tay giết chết bất cứ lúc nào.

“Thôi nào, thằng lười nhác khốn khổ này!” Sam kêu lên với chính mình. “Giờ đi thôi!” Chú rút thanh Mũi Đốt ra và chạy về phía cổng vào đang để mở. Nhưng ngay khi sắp vượt qua vòm cổng lớn, chú cảm thấy một cú sốc: như thể chú vừa lao vào cái mạng nhện của Bà Nhện, chỉ là giờ nó vô hình. Chú không thấy vật cản nào, nhưng có thứ gì đó cản đường, quá mạnh để ý chí chú có thể vượt qua. Chú nhìn quanh, rồi bên trong bóng tối dưới vòm cổng, chú nhìn thấy Hai Tên Gác.

Chúng giống như những hình nhân lớn ngồi trên ngai. Mỗi tên được tạo nên từ ba thân mình nhập lại, và ba cái đầu nhìn ra ngoài, vào trong, và ngang qua cổng. Đầu chúng mang gương mặt kền kền, những bàn tay giống như móng vuốt đặt trên các đầu gối lớn. Dường như chúng được tạc ra từ những khối đá lớn, bất động, nhưng lại có nhận thức: những linh hồn hiểm độc cảnh giác tồn tại trong chúng. Chúng nhận ra kẻ địch. Hữu hình hay vô hình, không ai có thể đi qua mà không bị chú ý. Chúng sẽ cấm chú đi vào, hay trốn thoát.

Vực dậy ý chí của mình, Sam lại lao lên lần nữa, và bị chặn khựng lại, lảo đảo như thể vừa bị đánh lên đầu và ngực. Rồi cực kỳ liều lĩnh, bởi không nghĩ ra được điều gì đáng làm nữa, đáp lại một ý nghĩ bất chợt đến với mình, chú chầm chậm rút ra lọ nước của Galadriel và giơ lên cao. Ánh sáng trắng trong lọ nhanh chóng mạnh lên, và những mảng bóng bên dưới mái vòm tối tăm tháo chạy. Hai tên Gác gớm guốc ngồi đó lạnh lẽo và lặng yên, phơi trần tất cả hình thù xấu xí của chúng. Trong thoáng chốc Sam thấy có ánh lấp lánh trong những con mắt đá đen, nguyên ác tâm ấy cũng đủ khiến chú run sợ; nhưng dần dà, chú cảm thấy ý chí chúng nao núng và tan vỡ thành sợ hãi.

Chú chạy vọt qua chúng; nhưng đương khi làm vậy, vừa đút lại cái lọ vào ngực áo, chú ý thức được rõ rệt rằng sự canh chừng của chúng đã trở lại như một thanh sắt vừa sập vào chỗ cũ sau lưng. Và từ những cái đầu ma quái, một tiếng rít cao chói lói cất lên, vang vọng trên những bức tường sừng sững trước mặt chú. Tít trên cao, như tín hiệu trả lời, một tiếng chuông chói tai duy nhất đánh lên.

* * *

“Xong rồi!” Sam nói. “Giờ thì mình đã rung chuông cửa chính rồi! Chà, đến đây đi ai đó ơi!” chú kêu lên. “Nói với Chỉ Huy Shagrat rằng chiến binh Tiên vĩ đại đã gọi cửa, cùng với thanh kiếm tiên của hắn nữa!”

Không có ai trả lời. Sam đi về phía trước. Thanh Mũi Đốt lấp lánh xanh trong tay chú. Cái sân chìm trong bóng tối dày đặc, nhưng chú có thể thấy trên đá lát rải đầy xác chết. Ngay bên chân chú là hai cung thủ Orc bị dao đâm vào lưng. Phía trước còn nhiều hình thù khác: một số đơn độc như thể đã bị chém gục hoặc bắn chết; một số khác theo đôi, vẫn còn túm lấy nhau, chết ngay giữa chừng đang đâm chém, bóp cổ, cắn xé. Mặt đá trơn trượt vì máu đen sẫm.

Sam để ý thấy có hai kiểu chế phục, một có biểu tượng Con Mắt Đỏ, kiểu còn lại có Mặt Trăng bị bóp méo mang gương mặt chết chóc ma quái; nhưng chú không dừng lại nhìn kỹ hơn. Bên kia sân, một cánh cửa lớn ở chân Tháp hé mở, ánh sáng đỏ từ đó hắt ra ngoài; một tên Orc to xác nằm chết trên bậc cửa. Sam nhảy qua thi thể đi vào; rồi chú bối rối săm soi xung quanh.

Một hành lang rộng âm vang dẫn từ cửa về mé núi. Bên trong lờ mờ sáng nhờ những ngọn đuốc bập bùng trong giá đỡ trên tường, nhưng đoạn cuối hành lang chìm trong bóng tối. Có thể thấy nhiều cánh cửa và ngã rẽ khác bên phía này hay phía kia; nhưng hành lang vắng vẻ, chỉ trừ hai hoặc ba cái xác nữa nằm xoài trên sàn. Từ những gì nghe thấy trong câu chuyện của hai tên chỉ huy, Sam biết khả năng lớn nhất là Frodo, dù đã chết hay còn sống, đang ở trong căn phòng nào đó ở tít tận tháp tròn trên cùng; nhưng chú có thể phải mất cả ngày mới tìm được đường lên.

“Mình đoán nó sẽ ở gần phía sau,” Sam lẩm bẩm. “Cả tòa Tháp dường như mọc giật lùi. Dù sao tốt nhất mình cứ đi theo ánh đuốc.”

Chú đi theo hành lang, nhưng giờ từ từ, mỗi bước càng thêm nao núng. Nỗi kinh hoàng lại bắt đầu choán lấy chú. Không có âm thanh nào ngoài bước chân lép bép của chú, tiếng động dường như to dần thành tiếng vọng, như tiếng những bàn tay lớn vỗ trên đá. Những xác chết; cảnh trống rỗng; các bức tường đen ẩm ướt dường như nhỏ ròng ròng máu dưới ánh đuốc; nỗi sợ trước cái chết bất thình lình đang ẩn náu trong ô cửa hoặc nơi bóng tối; và sâu trong tâm trí chú là suy nghĩ về ác tâm cảnh giác đang chờ sẵn ở cổng: tất cả gần như vượt quá những gì chú có thể buộc mình đối diện. Chú thà phải đối mặt với một trận đánh nhau - miễn đừng nhiều kẻ thù cùng lúc quá - còn hơn là sự bất trắc tiềm tàng nguy hiểm đến khó chịu này. Chú buộc mình phải nghĩ tới Frodo, đang nằm bị trói hoặc đau đớn hoặc đã chết đâu đó tại cái nơi đáng sợ này. Chú tiến lên.

Lúc chú vừa đi hết khoảng sáng nhờ ánh đuốc, sắp tới cánh cửa vòm lớn ở cuối hành lang, mặt trong cổng ngầm, đúng như chú đoán, thì từ rất cao bên trên vang xuống một tiếng thét tắc nghẹn kinh khiếp. Chú chững người. Rồi chú nghe thấy tiếng bước chân tới gần. Có kẻ đang cực kỳ vội vã chạy xuống cái cầu thang âm vang trên đầu.

Ý chí của chú quá yếu ớt và chậm chạp không kiểm soát nổi tay mình. Nó giật sợi xích và siết chặt quanh chiếc Nhẫn. Nhưng Sam không đeo nó lên; vì ngay khi chú nắm chặt nó áp vào ngực, một tên Orc đã ồn ào chạy xuống. Nhảy ra từ một ngã rẽ tối bên phải nó chạy về phía chú. Còn cách chưa đầy sáu bước thì nó ngẩng đầu lên thấy chú; và Sam có thể thấy nó thở hắt ra, cặp mắt đỏ máu trừng trừng nhìn. Nó kinh hoảng dừng lại. Vì trước mắt nó không phải là một tên Hobbit nhỏ bé sợ hãi đang cố nắm chắc kiếm: nó thấy một bóng hình lớn câm lặng, che phủ trong bóng tối xám xịt, lù lù trên nền ánh sáng lập lòe phía sau; một tay cái bóng cầm kiếm, nội ánh sáng từ đó đã đủ gây nhức nhối, tay kia nắm chặt trên ngực, như che giấu thứ quyền năng và sự hủy diệt ghê gớm không tên nào đó.

Trong một thoáng tên Orc co rúm lại, và rồi với một tiếng sủa kinh tởm đầy sợ hãi, nó quay đầu tháo chạy trở lại hướng vừa tới. Nỗi phấn khích của bất kỳ chú chó nào khi kẻ thù cụp đuôi co cẳng chạy cũng không thể lớn bằng nỗi phấn khích của Sam trước sự bỏ trốn bất ngờ này. Chú hét lên một tiếng đuổi theo.

“Đứng đó! Chiến binh Tiên xổng chuồng đây!” chú kêu lên. “Ta tới đây. Hãy chỉ cho ta đường lên, không ta lột xác ngươi!”

Nhưng tên Orc đang cậy gần chuồng, lại lanh lẹ và no bụng. Sam là kẻ lạ mặt, đói và kiệt sức. Cầu thang thì cao, dốc và ngoằn ngoèo. Hơi thở Sam bắt đầu đứt quãng. Tên Orc nhanh chóng biến mất khỏi tầm nhìn, và giờ chỉ mơ hồ vẳng lại tiếng bước chân nó tiếp tục lên cao. Cứ chốc chốc nó lại sủa ré lên và tiếng vọng dội xuống dọc theo tường. Nhưng dần dần, mọi âm thanh đều tắt lặng.

Sam nặng nề đi tiếp. Chú cảm thấy mình đang đi đúng hướng, và tinh thần đã phấn chấn hơn nhiều. Chú cất chiếc Nhẫn đi và siết chặt thắt lưng. “Chà, chà!” chú nói. “Giá như tất cả bọn chúng đều không khoái mình với Mũi Đốt như vậy, thì chuyện này có thể tốt đẹp hơn mình nghĩ. Và dù sao có vẻ như Shagrat, Gorbag, và đám quân đã làm thay hầu hết việc của mình rồi. Trừ con chuột nhỏ hoảng sợ kia, mình tin không ai còn sống ở đây hết!”

Vừa nghĩ vậy xong chú chợt ngừng bước, sững người, như thể vừa đập đầu vào tường đá. Ý nghĩa trọn vẹn của điều vừa nói ra ập đến chú như một cú đánh. Không ai còn sống! Vậy tiếng thét bỏ mạng kinh khủng đó là của ai chứ? “Frodo, Frodo! Cậu chủ!” chú kêu lên gần như nức nở. “Nếu bọn chúng giết cậu rồi tôi phải làm gì? Ôi, cuối cùng tôi cũng đang đến đây, lên tận đỉnh, để thấy điều tôi phải thấy.”

Lên mãi, lên mãi, chú tiếp tục đi. Đường tối sầm chỉ trừ vài ngọn đuốc lập lòe đây đó ở chỗ ngoặt, hoặc cạnh miệng hành lang nào đó dẫn lên những lớp tháp cao hơn. Sam cố gắng đếm số bậc thang, nhưng sau khoảng hai trăm bước chú bị mất dấu. Giờ chú di chuyển yên lặng, vì chú nghĩ mình nghe thấy những giọng nói đang trò chuyện, ở trên cao. Có lẽ không chỉ một con chuột còn sống.

Đúng lúc chú cảm thấy không thể ép thêm hơi thở nào ra khỏi phổi, hay buộc đầu gối tiếp tục nâng lên, cầu thang đột ngột kết thúc. Chú đứng yên. Các giọng nói giờ to và gần. Sam ngó quanh. Chú đã trèo lên tận mái phẳng lớp tháp thứ ba, lớp trên cùng: một khoảng sân lộ thiên, bề ngang khoảng hai mươi thước, bao quanh có tường phòng hộ thấp. Tới đó đầu cầu thang được che bởi một căn phòng đỉnh vòm nằm chính giữa mái, có hai cửa thấp mở về hướng Đông và Tây. Qua cửa phía Đông, Sam nhìn thấy đồng bằng Mordor bao la tối tăm phía dưới, và ngọn núi rực cháy đằng xa. Những hố sâu đáy núi lại bắt đầu sục sôi hỗn loạn, và những dòng sông lửa rừng rực mãnh liệt đến mức cách xa nhiều dặm thế này, chúng vẫn hắt sáng đỏ gắt lên nóc tháp. Phía Tây, tầm nhìn bị chắn bởi chân ngọn tháp tròn lớn nằm cuối sân mái này, vươn chiếc sừng cao vượt hẳn bên trên đỉnh những ngọn đồi bao quanh. Ánh sáng ló ra qua khe cửa sổ. Cửa ra vào tháp tròn cách nơi Sam đứng không đầy mười thước. Cửa này mở nhưng tối sầm, và trong vùng bóng tối ngay trong cửa, những giọng nói vọng tới.

Ban đầu Sam không lắng nghe; chú bước một bước ra khỏi cửa phía Đông và nhìn quanh. Ngay lập tức chú thấy cuộc đánh lộn dữ dội nhất chính là ở trên này. Khắp sân chất nghẹt xác Orc, hoặc những cái đầu và chân tay bị chém đứt rải rác. Nơi này bốc mùi chết chóc. Một tiếng gầm gừ kéo theo tiếng đánh và tiếng hét khiến chú vọt ngược trở lại chỗ nấp. Có giọng Orc vang lên tức giận, và chú nhận ra nó ngay, thô ráp, cục súc và lạnh lẽo. Kẻ đang nói là Shagrat, tên Chỉ Huy tòa Tháp.

“Mày không đi nữa, mày nói thế hả? Mẹ mày, Snaga, con giòi chết tiệt này! Nếu mày nghĩ tao bị thương đến mức mày có thể bất tuân lệnh tao thì mày nhầm rồi. Tới đây xem tao moi mắt mày ra, như tao vừa làm với thằng Radbug. Và khi quân mới tới, tao sẽ xử lý mày: tao sẽ vứt mày cho Bà Nhện.”

“Chúng sẽ không đến, đằng nào thì trước khi mày chết cũng không,” Snaga làu nhàu trả lời. “Tao đã bảo mày hai lần rằng lũ lợn của Gorbag tới cổng trước, và người của ta không ai ra được. Lagduf và Muzgash chạy qua, nhưng chúng nó bị bắn chết. Cho mày biết là tao thấy từ cửa sổ đấy. Và đấy là hai đứa cuối cùng.”

“Vậy thì mày phải đi. Dù sao tao cũng phải ở đây. Mà tao bị thương. Cầu cho Hố Đen nuốt chửng thằng nổi loạn Gorbag bẩn thỉu!” Giọng Shagrat kéo dài thành một chuỗi biệt hiệu và lời chửi rủa tục tĩu. “Tao đãi nó còn sướng hơn tao, nhưng nó dám đâm tao, thằng rác rưởi, trước khi tao bóp cổ nó. Mày phải đi, không tao sẽ ăn thịt mày. Phải đem tin tới Lugbúrz, không chúng ta đều sẽ bị quẳng xuống Hố Đen tuốt. Phải, cả mày nữa. Mày sẽ không thoát được nhờ ẩn náu ở đây đâu.”

“Tao sẽ không xuống cầu thang đó nữa,” Snaga hầm hè, “dù mày có là chỉ huy hay không. Khồng! Bỏ tay ra khỏi dao không thì tao sẽ mời mày xơi tên. Mày chẳng còn là chỉ huy lâu nữa đâu khi nào Họ nghe được tất cả những chuyện này. Tao đã chiến đấu bảo vệ Tháp trước lũ chuột Morgul hôi hám, trong khi hai tên chỉ huy quý báu chúng mày đã gây ra mớ lộn xộn hay gớm, gấu ó vì của đi hôi.”

“Mày nói đủ rồi đó!” Shagrat gầm gừ. “Tao phải nghe theo lệnh. Chính Gorbag đã gây sự, tìm cách ăn cắp cái áo đẹp đó.”

“Hừ, mày đã chọc hắn xù lông lên, tỏ ra cao ngạo như thế. Và đằng nào hắn cũng khôn ngoan hơn mày. Hắn đã nói với mày không chỉ một lần rằng tên gián điệp nguy hiểm nhất vẫn còn xổng chuồng, mà mày không chịu nghe. Giờ mày cũng không chịu nghe. Tao nói cho mày biết, Gorbag nói đúng. Có một tên lính mạnh quanh đây, một trong bọn Tiên hiếu sát, hoặc một trong lũ tark[1] bẩn thỉu. Tao nói cho mày biết hắn đang tới đây. Mày nghe chuông rồi đó. Hắn đã qua được bọn Gác, và đó là mánh của lũ tark. Hắn đang lên cầu thang. Và chừng nào hắn chưa rời khỏi đó, tao sẽ không xuống đâu. Cho dù mày là một tên Nazgûl, tao cũng không xuống.”

“Ra là thế, hả?” Shagrat hét lên. “Mày sẽ làm cái này, mày sẽ không làm cái kia? Rồi khi hắn đến thật, mày sẽ bỏ chạy vứt lại tao? Không, không có chuyện đó đâu! Tao sẽ đục những lỗ giòi đỏ máu vào bụng mày trước.”

Tên Orc nhỏ con hơn chạy bắn ra khỏi cửa tháp tròn. Đằng sau nó là Shagrat, một tên Orc lớn xác tay dài chạm tới đất khi hắn khom mình chạy. Nhưng một cánh tay lòng thòng vô lực và hình như đang chảy máu; tay kia ôm một bọc lớn màu đen. Trong ánh đỏ gắt, đang thu mình đằng sau cửa cầu thang, Sam thoáng thấy gương mặt ác độc khi hắn chạy qua: nó như thể bị móng vuốt cào nát và nhầy nhụa máu; nước dãi nhỏ giọt từ những răng nanh chìa ra; miệng gầm gừ như thú vật.

Như Sam thấy được, Shagrat săn đuổi Snaga quanh mái tháp, cho tới khi tên Orc nhỏ con vừa cúi xuống tránh hắn vừa kêu lên một tiếng, vụt chạy ngược vào tháp tròn và biến mất. Rồi Shagrat ngừng lại. Nhìn ra ngoài cửa phía Đông, Sam có thể thấy hắn giờ đang đứng cạnh tường bao, thở dốc, vuốt bên trái hết siết lại mở yếu ớt. Hắn đặt cái bọc xuống đất và dùng vuốt phải rút ra một con dao đỏ dài, nhổ nước bọt lên nó. Đi tới bờ tường, hắn nhoài người ra, nhìn xuống sân ngoài tít xa phía dưới. Hắn thét lên hai lần nhưng không có ai trả lời.

Đột nhiên, khi Shagrat đang khom người qua tường phòng hộ, lưng quay lại mái tháp, Sam ngạc nhiên thấy một trong những cái xác nằm sóng sượt đang di chuyển. Nó trườn tới. Nó giơ một móng vuốt ra vồ lấy cái bọc. Nó loạng choạng dậy. Trong tay kia nó cầm một ngọn giáo mũi rộng thân gãy còn một mẩu. Nó lên tư thế định đâm tới. Nhưng đúng lúc đó, một tiếng rít thoát ra giữa kẽ răng, một tiếng thở hắt không rõ đau đớn hay căm hận. Nhanh như con rắn, Shagrat trượt sang bên, vặn người lại và đâm dao vào cổ họng kẻ địch.

“Chết nhé, Gorbag!” hắn kêu lên. “Vẫn chưa chết hẳn, hả? Hừ, giờ tao sẽ kết thúc việc của tao.” Hắn nhảy tới thân thể vừa ngã xuống, giẫm nghiến nó trong cơn thịnh nộ, thỉnh thoảng lại cúi xuống đâm chém bằng con dao dài. Cuối cùng cũng hài lòng, hắn ngửa đầu ra sau hét lên một tiếng hét chiến thắng ùng ục kinh tởm. Rồi hắn liếm lưỡi dao, cắn nó giữa hai hàm răng, bắt lấy cái bọc và chạy về hướng cửa ra cầu thang gần hơn.

Sam không có thời gian nghĩ ngợi. Chú cũng có thể chuồn ra qua cánh cửa thứ hai, nhưng khó mà không bị phát hiện; và chú không thể chơi trò trốn tìm với tên Orc kinh tởm này lâu. Chú làm điều có lẽ là lựa chọn tốt nhất trong tình cảnh đó. Chú nhảy bật ra đối đầu Shagrat, thét vang một tiếng. Chú không còn cầm chiếc Nhẫn, nhưng nó vẫn ở đó, một quyền năng bị che giấu, mối đe dọa đáng sợ cho những tên nô lệ Mordor; và trong tay chú là thanh Mũi Đốt, tỏa ánh sáng giáng vào cặp mắt tên Orc như ánh lấp lánh của những vì sao dữ tợn tại những vương quốc Tiên kinh khủng, giấc mơ về chúng là nỗi sợ hãi lạnh người với tất cả giống loài này. Và Shagrat không thể vừa chiến đấu vừa giữ lấy báu vật của mình. Hắn dừng lại, gầm gừ, răng nanh nhe ra. Rồi lại một lần nữa, theo kiểu Orc, hắn nhảy sang ngang, và khi Sam lao vào hắn, hắn dùng cái bọc nặng vừa làm khiên vừa làm vũ khí, thúc mạnh vào mặt kẻ địch. Sam loạng choạng, và trước khi chú kịp đứng vững được, Shagrat đã vụt qua chạy xuống dưới những bậc thang.

Sam chạy theo hắn, miệng chửi thề, nhưng chú không đi xa. Rất nhanh ý nghĩ về Frodo quay trở lại, và chú nhớ rằng tên Orc còn lại đã quay vào tháp tròn. Đây lại là một lựa chọn kinh khủng nữa, và chú không còn thời gian mà cân nhắc. Nếu Shagrat trốn được, hắn sẽ sớm tìm được trợ giúp và quay lại. Nhưng nếu Sam đuổi theo hắn, tên Orc còn lại có thể gây ra những chuyện khủng khiếp ở trên kia. Và dù sao đi nữa, có thể Sam sẽ đánh hụt Shagrat hoặc bị hắn giết. Chú nhanh chóng quay đầu chạy ngược lên cầu thang. “Lại sai rồi, mình nghĩ vậy,” chú thở dài. “Nhưng việc của mình là đi lên tầng trên cùng trước, cho dù sau đó xảy ra chuyện gì đi nữa.”

Xa phía dưới, Shagrat nhảy xuống cầu thang ra sân rồi qua cửa, mang theo cái bọc quý giá. Nếu Sam có thể thấy hắn và biết nỗi đau đớn mà sự trốn thoát của hắn sẽ mang lại, chú hẳn sẽ run sợ. Nhưng lúc này, tâm trí chú tập trung vào chặng cuối cùng cuộc tìm kiếm của mình. Chú thận trọng đi đến cửa tháp tròn và bước vào trong. Cửa mở vào bóng tối. Nhưng rất nhanh sau khi chăm chú nhìn, đôi mắt chú phát hiện ra luồng sáng yếu bên phía tay phải. Nó đến từ ngã rẽ dẫn vào một cầu thang khác, tối và hẹp: cầu thang dường như đi hình xoắn ốc lên tháp pháo theo mặt trong tường ngoài hình tròn. Một cây đuốc le lói từ đâu đó phía trên.

Sam bắt đầu nhẹ nhàng trèo lên. Chú đến chỗ cây đuốc lập lòe, gắn trên tường phía trên cánh cửa bên tay trái, đối diện một khe cửa sổ trông ra phía Tây: một trong những con mắt đỏ mà chú và Frodo đã thấy khi đứng dưới miệng đường hầm. Sam nhanh chóng đi ngang cửa và vội vàng lên tiếp tầng hai, sợ rằng bất cứ lúc nào chú cũng có thể bị tấn công và cảm thấy những ngón tay siết chặt cổ mình từ phía sau. Tiếp theo chú tới một cửa sổ trông ra phía Đông, và lại có một cây đuốc nữa trên cửa dẫn vào hành lang chạy qua giữa tháp tròn. Cửa để mở, và hành lang tối sẫm, chỉ có ánh đuốc chập chờn và ánh sáng đỏ gắt từ bên ngoài lọt vào qua khe cửa sổ. Nhưng tới đây cầu thang ngừng lại không dẫn lên trên nữa. Sam rón rén vào hành lang. Ở mỗi bên có một cánh cửa thấp; cả hai đều đóng và khóa. Không hề có tiếng động.

“Ngõ cụt rồi,” Sam lẩm bẩm; “sau khi mình đã trèo nhiều như vậy chứ! Đây không thể là trên cùng tháp được. Nhưng giờ mình làm được gì đây?”

Chú chạy ngược trở xuống tầng dưới thử mở cánh cửa. Nó không dịch chuyển. Chú lại chạy lên, mồ hôi bắt đầu chảy xuống mặt. Chú cảm thấy thậm chí mỗi phút đều quý giá, nhưng cứ từng phút từng phút mất đi, mà chú chẳng thể làm được gì. Chú không còn quan tâm tới Shagrat hay Snaga hay bất cứ tên Orc nào từng nảy nòi ra nữa. Chú chỉ muốn cậu chủ của mình, chỉ cần được nhìn thấy mặt hoặc chạm vào tay cậu.

Cuối cùng, mệt mỏi và cảm thấy rốt cuộc đã thất bại, chú ngồi xuống một bậc thang thấp hơn hành lang rồi gục đầu vào tay. Yên lặng, yên lặng kinh khủng. Cây đuốc ngay từ lúc chú đến đã cháy yếu ớt, giờ xèo xèo rồi tắt phụt; và chú cảm thấy bóng tối trùm lên mình như con sóng. Và rồi khe khẽ, khiến chính bản thân kinh ngạc, ngay tại đó ở kết thúc vô vọng cho cuộc hành trình dài và nỗi đau khổ, xúc động bởi ý niệm nào đó trong tim mà chú cũng không hiểu rõ, Sam cất tiếng hát.

Giọng chú nghe yếu ớt và run rẩy trong ngọn tháp tối tăm và lạnh lẽo: giọng một người Hobbit tuyệt vọng và kiệt quệ mà nếu nghe được, không tên Orc nào lại có thể nhầm với bài hát trong trẻo của một vị chúa Tiên. Chú thì thầm những giai điệu ngây ngô xa xưa của Quận, cùng những mẩu thơ của ông Bilbo hiện lên trong tâm trí như những hình ảnh vụt thoáng của quê nhà. Và rồi đột nhiên nguồn sức mạnh mới trào lên trong chú, giọng chú vang lên dõng dạc, trong khi những lời tự chú nghĩ ra không mời mà tuôn trào tới hợp vào giai điệu giản đơn.

Ở đất miền Tây dưới nắng
có khi đang độ hoa Xuân,
chồi nhú, sông tràn nước mới,
sẻ đồng lích chích xa gần.

Hay là đang đêm trong vắt
đu đưa những thân cây sồi,
cài giữa mái đầu chẽ nhánh,
sao Tiên như ngọc trắng ngời.

Dù cuối đường ta nằm lịm
nơi đây chôn vùi bóng đêm,
dưới núi lừng lừng vách dựng,
dưới tháp trùng trùng chất thêm,
trên hết Mặt Trời vẫn tỏ,

Ngàn Sao muôn năm không mờ:

Chớ nghĩ rằng Ngày sẽ tắt,
hay cùng Muôn Sao giã từ.

“Dưới núi lừng lừng vách dựng,” chú lại hát, và rồi đột ngột ngừng lời. Chú ngỡ như vừa nghe thấy một giọng yếu ớt đáp lại. Nhưng giờ lại không nghe thấy gì nữa. Đúng, chú nghe thấy gì đó, nhưng không phải giọng nói. Có tiếng chân đang đi tới. Giờ một cánh cửa mở khẽ tại hành lang phía trên; những bản lề kẽo kẹt. Sam hụp mình lắng nghe. Cánh cửa đóng lại với tiếng thịch đùng đục; và rồi tiếng Orc gầm gừ vang lên.

“Hô là! Thằng trên kia, con chuột thối! Đừng có rít lên nữa, không thì tao sẽ lên xử lý mày đó. Nghe thấy không?”

Không có tiếng trả lời.

“Được rồi,” Snaga càu nhàu. “Nhưng tao vẫn sẽ lên nhìn một cái, xem mày định làm gì.”

Những bản lề lại kẽo kẹt, và Sam, giờ ló ra nhìn từ góc đầu hành lang, thấy một khe sáng lập lòe ở khung cửa để mở, và bóng dáng lờ mờ một tên Orc bước ra. Dường như hắn vác theo một cái thang. Đột nhiên Sam bừng hiểu ra câu trả lời: có thể lên được phòng trên cùng qua cánh cửa sập trên trần hành lang. Snaga dựng thang lên, đặt cho vững, và rồi trèo lên mất hút. Sam nghe tiếng chốt cửa tháo ra. Và rồi chú lại nghe thấy giọng nói gớm guốc cất lên.

“Nằm im, không thì mày sẽ trả giá! Tao đoán mày không sống yên được lâu nữa đâu; nhưng nếu mày không muốn trò vui bắt đầu ngay bây giờ thì câm miệng lại, hiểu chứ? Lời cảnh cáo cho mày đây!” Có âm thanh như tiếng vung roi.

Thế là sự giận dữ bùng lên trong trái tim Sam thành cơn thịnh nộ đột ngột. Chú nhảy bật dậy, chạy đến và leo lên thang nhẹ như mèo. Chú ló đầu lên giữa sàn một căn phòng lớn hình tròn. Một chiếc đèn đỏ treo trên trần; khe cửa sổ phía Tây cao và tối. Có thứ gì đó đang nằm trên sàn cạnh tường ngay dưới cửa sổ, nhưng phía trên, cái bóng Orc tối thẫm đang giạng chân đứng. Nó lại giơ roi lên lần nữa, nhưng cú quất không bao giờ rơi xuống.

Sam hét lên, nhảy qua sàn, thanh Mũi Đốt trong tay. Tên Orc quay lại, nhưng trước khi nó kịp trở tay, Sam đã chém đứt bàn tay cầm roi. Tên Orc rú lên đau đớn và sợ hãi, nhưng nó liều lĩnh lao tới húc thẳng vào chú. Cú đánh tiếp theo của Sam bị hụt, chú mất thăng bằng ngã ngửa, bám lấy tên Orc đương vấp qua chú. Trước khi kịp nhỏm dậy, chú nghe thấy một tiếng hét và tiếng thịch. Trong khi cuống quýt, tên Orc đã vấp vào đầu cái thang và ngã xuống qua cửa sập đang để mở. Sam không nghĩ đến nó nữa. Chú chạy tới bóng người đang thu mình trên sàn. Đó là Frodo.

Cậu ở trần, nằm đó như đang mê man trên một đống giẻ bẩn thỉu: tay vung lên bảo vệ đầu, dọc bên sườn có một làn roi xấu xí.

“Frodo! Cậu Frodo thân yêu!” Sam kêu lên, nước mắt gần như khiến chú không nhìn rõ được. “Là Sam đây, tôi tới rồi!” Chú hơi nâng cậu chủ lên ôm chặt vào ngực. Frodo mở mắt.

“Mình vẫn đang mơ sao?” cậu lẩm bẩm. “Nhưng những giấc mơ kia thật khủng khiếp.”

“Cậu không mơ đâu, cậu chủ,” Sam nói. “Là thật đấy. Là tôi đây. Tôi tới rồi.”

“Tôi không tin nổi nữa,” Frodo nói, bám chặt lấy chú. “Có một tên Orc cầm roi, và rồi nó biến thành Sam! Vậy là rốt cuộc tôi không hề nằm mơ sao, khi nghe thấy tiếng hát bên dưới, và cố gắng trả lời? Là cậu đấy à?”

“Đúng thế, cậu Frodo. Lúc đó tôi đã từ bỏ hy vọng rồi, gần như thế. Tôi không thể tìm thấy cậu.”

“Chà, giờ thì cậu tìm thấy rồi đấy, Sam, Sam yêu quý,” Frodo nói, và cậu lại ngã người vào vòng tay gượng nhẹ của Sam, rồi nhắm mắt, như đứa bé ngủ yên khi những nỗi sợ trong đêm đã bị xua đi nhờ giọng nói hay bàn tay thân yêu nào đó.

Sam cảm thấy mình có thể mãi ngồi đây trong niềm hạnh phúc bất tận; nhưng điều đó không được phép. Chỉ tìm thấy cậu chủ của mình là chưa đủ, chú vẫn còn phải cố gắng cứu cậu ra nữa. Chú hôn lên trán Frodo. “Nào! Dậy đi, cậu Frodo!” chú nói, cố gắng tỏ ra hớn hở như khi kéo mở rèm ở Đáy Bao trong buổi sáng mùa hè.

Frodo thở dài và ngồi dậy. “Chúng ta đang ở đâu? Làm sao tôi lại ở đây?” cậu hỏi.

“Không có thời gian mà kể chuyện khi chưa đến được nơi khác đâu, cậu Frodo,” Sam nói. “Nhưng cậu đang ở trên đỉnh tòa tháp mà cậu và tôi đã thấy từ xa dưới chỗ đường hầm trước khi lũ Orc bắt được cậu. Tôi không biết từ đó tới nay đã bao lâu. Tôi đoán là hơn một ngày.”

“Thế thôi ư?” Frodo nói. “Cứ như cả tuần rồi. Cậu phải kể hết với tôi mọi chuyện khi chúng ta có cơ hội đấy. Có thứ gì đó đánh tôi, đúng không? Rồi tôi rơi vào bóng tối và những giấc mơ ghê rợn, rồi thức dậy và phát hiện thức dậy còn tồi tệ hơn. Orc ở khắp quanh tôi. Tôi nghĩ lúc đó chúng vừa đổ thứ nước kinh tởm gì đó vào cổ họng tôi. Đầu tôi trở nên sáng sủa hơn, nhưng người đau nhức và mệt mỏi. Chúng lột trần tôi ra; và rồi hai tên cục súc to lớn tới tra hỏi tôi, tra hỏi cho tới khi tôi tưởng mình phát điên, chúng đứng trên tôi, hả hê, mó máy những con dao. Tôi sẽ không bao giờ quên được móng vuốt và ánh mắt chúng.”

“Cậu sẽ không quên được nếu cứ nói về chúng, cậu Frodo à,” Sam bảo. “Và nếu không muốn thấy chúng nữa, thì chúng ta lên đường càng sớm càng tốt. Cậu đi được không?”

“Được, tôi đi được,” Frodo nói, chầm chậm đứng dậy. “Tôi không bị thương, Sam ạ. Chỉ là tôi thấy rất mệt, và tôi bị đau ở đây.” Cậu chạm tay lên phía sau gáy bên trên vai trái. Cậu đứng dậy, và Sam thấy dường như cậu đang khoác lửa trên người: làn da trần đỏ rực dưới ánh đèn từ trên. Cậu đi hai vòng trên sàn.

“Khá hơn rồi!” cậu nói, tinh thần phấn chấn hơn một chút. “Tôi không dám cử động khi bị bỏ lại một mình, nếu không một tên lính canh sẽ tới. Cho đến khi những tiếng la hét và đánh nhau bắt đầu. Hai tên cục súc đó: tôi nghĩ là chúng tranh cãi. Về tôi và đồ của tôi. Tôi nằm đây sợ bạt vía. Và rồi tất cả trở nên yên lặng chết chóc, và điều đó còn tồi tệ hơn.”

“Phải, có vẻ là chúng cãi nhau,” Sam nói. “Ở đây hẳn từng có khoảng hai trăm sinh vật bẩn thỉu đó. Cậu có thể nói là một nhiệm vụ hơi quá sức Sam Gamgee. Nhưng chúng tự hoàn tất công việc giết lẫn nhau rồi. Thật may mắn, nhưng quá dài để đưa vào một bài ca, cho tới khi chúng ta ra khỏi đây. Giờ thì phải làm gì nhỉ? Cậu không thể trần nhồng nhộng đi trong Vùng Đất Đen được, cậu Frodo à.”

“Chúng đã lấy đi tất cả, Sam ạ,” Frodo nói. “Tất cả những gì tôi có. Cậu hiểu không? Tất cả!” Cậu lại co rúm trên sàn, cúi gục đầu, như thể những lời cậu vừa nói đã khiến cậu nhận thức được toàn bộ tai ương đó, và nỗi tuyệt vọng bao trùm lấy cậu. “Nhiệm vụ đã thất bại rồi, Sam ơi. Thậm chí dù có ra khỏi đây, chúng ta cũng không trốn thoát được. Chỉ có người Tiên trốn thoát được mà thôi. Rời xa, rời xa Trung Địa, rời xa về bên kia Đại Dương. Đấy là nếu Đại Dương còn đủ rộng để ngăn Bóng Tối.”

“Không, không phải tất cả, cậu Frodo à. Và nhiệm vụ chưa thất bại, chưa đâu. Tôi đã lấy nó, cậu Frodo à, xin cậu bỏ lỗi. Và tôi đã giữ nó an toàn. Giờ nó đang đeo trên cổ tôi, và cũng là một gánh nặng kinh khủng.” Sam sờ soạng tìm cái Nhẫn và sợi xích. “Nhưng tôi nghĩ cậu phải cầm lại nó.” Giờ khi đến lúc, Sam cảm thấy miễn cưỡng phải giao cái Nhẫn ra để nó lại trở thành gánh nặng cho cậu chủ mình.

“Cậu cầm nó?” Frodo thở gấp. “Cậu cầm nó ở đây ư? Sam, cậu thật tuyệt vời!” Rồi thật chóng vánh và lạ lùng, ngữ điệu cậu thay đổi. “Đưa nó cho tôi!” cậu kêu lên, đứng dậy, chìa bàn tay run rẩy ra. “Đưa nó cho tôi ngay lập tức! Cậu không được cầm nó!”

“Được rồi, cậu Frodo,” Sam nói, hơi giật mình. “Nó đây!” Chú chầm chậm rút chiếc Nhẫn ra và tháo sợi xích qua đầu. “Nhưng giờ cậu đang ở trong miền đất Mordor, thưa cậu; và khi nào ra ngoài, cậu sẽ thấy Núi Lửa và mọi thứ. Cậu sẽ thấy chiếc Nhẫn giờ đây rất nguy hiểm, và khó mang. Nếu việc đó quá khó khăn, tôi có thể chia sẻ với cậu, có lẽ?”

“Không không!” Frodo kêu lên, giật lấy chiếc Nhẫn và sợi xích từ tay Sam. “Không, không được, đồ ăn cắp!” Cậu thở dốc và trân trối nhìn Sam, mắt mở to sợ hãi, thù địch. Rồi đột nhiên, siết lấy chiếc Nhẫn trong bàn tay nắm chặt, cậu đứng đó chết điếng. Dường như có màn sương mù vừa tan đi trước mắt, và cậu vuốt tay qua cái trán nhức nhối. Cái hình ảnh khủng khiếp vừa rồi mới thật làm sao, khi cậu vẫn còn phần nào choáng váng vì thương tích và sợ hãi. Sam vừa biến đổi ngay trước mắt cậu thành một tên Orc, đang liếc mắt đểu cáng và mó máy báu vật của cậu, một sinh vật ghê tởm nhỏ bé với cặp mắt tham lam và cái miệng rỏ dãi. Nhưng lúc này hình ảnh đó đã tan đi. Sam đang quỳ trước mặt cậu, mặt méo xệch đau khổ, như thể chú vừa bị đâm trúng tim; nước mắt dâng lên trong mắt chú.

“Ôi Sam!” Frodo kêu lên. “Tôi đã nói gì thế này? Tôi đã làm gì thế này? Hãy tha thứ cho tôi! Sau tất cả những gì cậu đã làm như thế. Đó là do quyền năng kinh khủng của chiếc Nhẫn. Tôi đã ước gì nó chưa bao giờ, chưa bao giờ được tìm thấy. Nhưng đừng lo cho tôi, Sam ạ. Tôi phải mang gánh nặng này tới khi kết thúc. Điều đó không thể thay đổi được. Cậu không thể xen vào giữa tôi và định mệnh này.”

“Không sao đâu, cậu Frodo,” Sam nói, chùi ống tay áo qua mắt. “Tôi hiểu mà. Nhưng tôi vẫn có thể giúp cậu, đúng không? Tôi phải đưa cậu ra khỏi đây. Ngay lập tức, thế đấy! Nhưng đầu tiên cậu cần một ít quần áo và đồ dùng, rồi chút thức ăn nữa. Quần áo sẽ là phần dễ nhất. Vì chúng ta đang ở Mordor, chúng ta tốt nhất nên mặc theo mốt Mordor; và dù sao thì cũng không có lựa chọn khác. Tôi sợ là ta đành phải lấy đồ của lũ Orc cho cậu thôi, cậu Frodo ạ. Và cho tôi nữa. Nếu chúng ta đi cùng nhau, tốt nhất chúng ta nên mặc giống nhau. Giờ khoác cái này lên!”

Sam tháo ghim cài áo choàng xám của mình khoác lên vai Frodo. Rồi tháo túi đeo, chú đặt nó lên sàn nhà. Chú rút thanh Mũi Đốt ra khỏi vỏ. Chẳng có lấy tia sáng nào trên lưỡi kiếm. “Tôi quên mất cả nó nữa, cậu Frodo,” chú nói. “Không, chúng không lấy mất tất cả đâu! Cậu đã cho tôi mượn thanh Mũi Đốt, cậu nhớ không, và lọ thủy tinh của Phu Nhân nữa. Tôi vẫn giữ cả hai thứ đó. Nhưng hãy cho tôi mượn thêm ít lâu nữa, cậu Frodo ạ. Tôi phải đi xem liệu tìm được gì. Cậu ở lại đây. Đi lại một chút cho chân thoải mái. Tôi không đi lâu đâu. Tôi không phải đi xa.”

“Cẩn thận, Sam!” Frodo nói. “Và nhanh lên nhé! Vẫn có thể có Orc còn sống, ẩn náu chờ đợi.”

“Tôi sẽ phải liều thôi,” Sam nói. Chú bước đến cánh cửa sập và tuột xuống thang. Một phút sau, đầu chú lại nhô lên. Chú ném một con dao dài lên sàn.

“Có lẽ thứ này sẽ hữu dụng,” chú nói. “Nó chết rồi: tên đã quất cậu ấy. Hình như gãy cổ trong lúc vội vã. Giờ cậu hãy kéo thang lên, nếu đủ sức, cậu Frodo ạ; và đừng thả xuống cho tới khi nghe thấy tôi nói mật hiệu. Tôi sẽ hô Elbereth. Chữ người Tiên vẫn nói. Không tên Orc nào chịu nói từ ấy.”

Frodo ngồi yên một lúc và run rẩy, những nỗi sợ kinh hoàng rượt đuổi nhau trong tâm trí cậu. Rồi cậu đứng dậy, kéo áo choàng tiên xám quanh mình, rồi để tâm trí được bận rộn, cậu bắt đầu đi lại, tò mò săm soi từng ngóc ngách trong nhà ngục

Không bao lâu sau đó, dù nỗi sợ hãi khiến cậu cảm thấy ít nhất cũng phải một giờ, cậu nghe thấy tiếng Sam khẽ gọi với lên; Elbereth, Elbereth. Frodo thả cái thang nhẹ xuống. Sam leo lên, thở dốc, đội một bọc lớn trên đầu. Chú thả nó rơi xuống đánh thịch.

“Phải nhanh lên thôi, cậu Frodo!” chú nói. “Tôi hơi mất công mới kiếm được thứ nhỏ vừa cỡ người chúng ta. Chúng ta phải dùng tạm thôi. Nhưng phải nhanh lên. Tôi không gặp thứ gì còn sống, cũng không thấy gì cả, nhưng tôi không yên lòng. Tôi nghĩ nơi này đang bị theo dõi. Tôi không giải thích được nhưng mà thế đấy: tôi cảm thấy như có một tên Kỵ Sĩ Bay kinh khiếp đang ở trên không, bay trong màn bóng tối nơi hắn không bị ai nhìn thấy.”

Chú mở cái bọc ra. Frodo nhìn những thứ trong bọc vẻ kinh tởm, nhưng chẳng còn cách nào khác: cậu phải mặc nó lên hoặc ra ngoài trần nhồng nhộng. Có một cái quần dài lông lá làm từ da sống lột từ con thú gớm guốc nào đó, và một áo da bẩn thỉu thắt ngang lưng. Cậu mặc chúng vào. Bên ngoài áo da là áo giáp xích tròn vững chắc, ngắn đối với một tên Orc tầm vóc bình thường nhưng lại quá dài và nặng với Frodo. Cậu đóng thắt lưng quanh áo, thắt lưng đeo vỏ kiếm ngắn đựng thanh kiếm ngắn lưỡi rộng bản. Sam đã mang tới một vài mũ trụ Orc. Một trong số đó khá vừa với Frodo, mũ đen vành sắt, đóng đai sắt bọc da vẽ Con Mắt Ác sơn đỏ bên trên phần bảo vệ mũi nhô ra như mỏ chim.

“Đồ của Morgul, trang bị của Gorbag, vừa hơn và được làm tốt hơn,” Sam nói; “nhưng tôi nghĩ không nên mang biểu tượng của hắn đi vào Mordor, nhất là sau chuyện lộn xộn ở đây. Chà, nhìn cậu kìa, cậu Frodo. Một tên Orc nhỏ hoàn hảo, nếu tôi dám bạo miệng - ít nhất cậu sẽ trông giống hệt, nếu chúng ta có thể che mặt cậu bằng mặt nạ, kéo tay cậu dài hơn, và làm chân cậu khuỳnh đi. Như thế sẽ che giấu được một số điểm dễ lộ.” Chú phủ một tấm áo choàng đen lớn qua vai Frodo. “Giờ cậu sẵn sàng rồi đó! Cậu có thể lấy thêm cái khiên trên đường đi.”

“Còn cậu thì sao, Sam?” Frodo hỏi. “Không phải chúng ta sẽ mặc giống nhau sao?

“Chậc, cậu Frodo ạ, tôi đang nghĩ thế này,” Sam nói. “Tốt nhất tôi không nên bỏ đống đồ của mình lại, mà chúng ta lại không thể hủy đi. Và tôi không thể mặc áo giáp Orc ra ngoài tất cả mớ quần áo của tôi, đúng không? Tôi chỉ cần che đậy thôi.”

Chú quỳ xuống và gấp áo choàng tiên lại cẩn thận. Nó cuộn lại nhỏ đến ngạc nhiên. Chú cho nó vào túi đang để trên sàn. Đứng dậy, chú lẳng túi ra sau lưng, đội mũ Orc lên đầu, và khoác một tấm áo choàng đen nữa qua vai. “Đó!” chú nói. “Giờ thì chúng ta giống nhau rồi, gần giống. Và giờ chúng ta phải đi thôi!”

“Tôi không thể chạy cả quãng đường, Sam!” Frodo nói và nhếch miệng cười. “Tôi hy vọng cậu đã tìm hiểu các nhà trọ dọc đường rồi chứ? Hay cậu quên mất chuyện thức ăn đồ uống rồi?”

“Thứ lỗi cho tôi, nhưng đúng là tôi quên khuấy đấy!” Sam nói. Chú huýt sáo rầu rĩ. “Ôi trời, cậu Frodo, cậu lại làm tôi đói khát mốc meo rồi! Tôi không biết lần cuối cùng nước và đồ ăn chạy qua miệng tôi là vào lúc nào. Tôi quên mất tiêu, chỉ cố gắng đi tìm cậu. Nhưng để nghĩ xem nào! Lần cuối cùng xem lại, tôi còn bánh mì đi đường và thức ăn Chỉ Huy Faramir cho chúng ta đủ để dè xẻn giúp tôi đi được hai tuần. Nhưng nếu trong bình có còn giọt nào, thì cũng chỉ còn giọt ấy mà thôi. Chỗ đó sẽ không đủ cho hai người, không tài nào đâu. Lũ Orc không ăn sao, không uống sao? Hay chúng chỉ sống bằng không khí hôi hám và độc dược?”

“Không, chúng cũng ăn và uống, Sam ạ. Bóng Ma sản sinh ra chúng chỉ có thể nhại theo, không thể sáng tạo: không có thứ gì hoàn toàn mới. Tôi không nghĩ nó đã trao sự sống cho lũ Orc, mà chỉ hủy hoại và bóp méo chúng; và nếu chúng sống được, chúng phải sống như những sinh vật sống khác. Chúng sẽ ăn uống nước hôi và thịt thối, nếu không tìm được gì khá hơn, nhưng không phải là độc dược. Chúng đã cho tôi ăn, nên tôi khá hơn cậu. Hẳn phải có đồ ăn nước uống đâu đó ở nơi này.”

“Nhưng không có thời gian đi tìm nữa,” Sam nói.

“Chà, mọi chuyện tốt đẹp hơn cậu nghĩ một chút đấy,” Frodo nói. “Tôi gặp chút may mắn khi cậu đi. Quả đúng là chúng không lấy đi tất cả. Tôi tìm thấy túi thức ăn của mình giữa đống giẻ rách trên sàn. Dĩ nhiên chúng đã lục soát. Nhưng tôi đoán chúng ghét đến cả hình thù và cái mùi bánh lembas, còn hơn cả Gollum ghét. Bánh vãi khắp nơi, và một vài cái bị giẫm vỡ nhưng tôi đã thu thập lại rồi. Không ít hơn số cậu có bao nhiêu đâu. Nhưng chúng đã lấy đồ ăn Faramir cho, và đã rạch bình nước của tôi.”

“Chà, thế thì không còn gì phải bàn nữa,” Sam nói. “Chúng ta có đủ để bắt đầu. Nhưng nước sẽ là chuyện khó đây. Mà đi nào, cậu Frodo! Chúng ta lên đường thôi, nếu không cả hồ nước cũng chẳng giúp được chúng ta đâu.”

“Chưa, chừng nào cậu còn chưa ăn một chút, Sam ạ,” Frodo nói. “Tôi không nhân nhượng đâu. Đây, dùng cái bánh tiên này đi và uống giọt cuối cùng trong bình của cậu! Mọi chuyện khá vô vọng, nên lo lắng cho ngày mai cũng chẳng ích gì. Có thể sẽ chẳng có ngày mai ấy đâu.”

Cuối cùng họ bắt đầu đi. Họ trèo xuống thang, rồi Sam lấy thang đặt xuống hành lang bên cạnh thi thể co quắp của tên Orc bị ngã. Trong cầu thang tối sầm, nhưng ở sân mái vẫn thấy ánh sáng gắt từ Ngọn Núi, dù giờ nó đang tàn dần thành ánh đỏ ảm đạm. Họ nhặt lấy hai cái khiên để hoàn thiện vỏ bọc cải trang rồi đi tiếp.

Họ chậm chạp đi xuống cầu thang dài. Căn phòng trên đỉnh tháp tròn sau lưng, nơi họ đã gặp lại nhau, nay gần như toát lên cảm giác ấm cúng: giờ họ lại ra ngoài không gian mở, nơi nỗi kinh hoàng chạy dọc tường. Có thể tất cả đã chết trong Tháp Cirith Ungol, nhưng nó vẫn chìm trong nỗi sợ và cái ác.

Cuối cùng họ đi tới cánh cửa ra sân ngoài, và họ ngừng lại. Ngay từ nơi đang đứng, họ vẫn cảm nhận được ác tâm của hai tên Gác táp lên họ, những bóng đen câm lặng hai bên cổng, bên kia cổng lờ mờ thấy ánh đỏ gắt của Mordor. Trên đường họ len lỏi qua những thi thể xấu xí của lũ Orc, mỗi bước càng trở nên khó khăn. Còn chưa tới được cổng vòm, họ đã bị chặn khựng lại. Di chuyển lên trước dù chỉ một ly cũng gây đau đớn và mệt mỏi cho ý chí và tứ chi.

Frodo không đủ sức mạnh cho cuộc đấu này. Cậu khuỵu xuống mặt đất. “Tôi không đi tiếp được, Sam ạ,” cậu lẩm bẩm. “Tôi ngất mất. Tôi không biết chuyện gì xảy ra với mình nữa.”

“Tôi biết đấy, cậu Frodo. Vững vàng nào! Đó là cái cổng. Có trò quỷ thuật gì đấy ở đó. Nhưng tôi đã vào được, và tôi sẽ ra được. Không thể nguy hiểm hơn lúc trước đâu. Giờ thì tiến lên!”

Sam lại rút cái lọ tiên của Galadriel ra. Như thể để kính trọng sự dũng cảm của chú, và để chói lọi vinh danh bàn tay Hobbit nâu và trung thành đã làm nên những kỳ tích đó, lọ nước đột nhiên sáng lóe, khiến tất cả cái sân nhập nhoạng sáng bừng lên trong ánh hào quang chói mắt như tia sét; nhưng ánh sáng giữ nguyên không tắt đi.

“Gilthoniel, A Elbereth!” Sam kêu lên. Vì dù chú không biết tại sao, ý nghĩ của chú đột nhiên quay trở lại với đoàn người Tiên ở Quận, và bài hát đã xua đuổi tên Kỵ Sĩ Đen giữa rừng cây.

“Aiya elenion ancalima!” Frodo lại kêu lên đằng sau chú.

Ý chí của hai tên Gác phụt tắt đột ngột như dây đứt và Frodo cùng Sam loạng choạng tiến về phía trước. Rồi họ chạy. Qua cánh cổng và qua hai hình nhân lớn đang ngồi đó với cặp mắt lấp lánh. Có tiếng rạn nứt. Viên đá đỉnh vòm rơi nát gần như ngay sát chân họ, và bức tường phía trên lỏng ra, rơi xuống vỡ vụn. Họ thoát trong đường tơ kẽ tóc. Một tiếng chuông gióng lên; và từ hai tên Gác, tiếng rền rĩ cao kinh khủng vút lên. Nó được đáp lại từ xa trên cao trong bóng tối. Một hình thù có cánh lao xuống như tia chớp từ bầu trời đen đúa, xé nát mây bằng tiếng rít rùng rợn.

CHƯƠNG II VÙNG ĐẤT BÓNG TỐI

Sam chỉ còn đủ nhanh trí đút lọ nước trở lại vào ngực. “Chạy đi cậu Frodo!” chú kêu lên. “Không, không phải đường đó! Bên kia tường là vách đá dựng đứng. Theo tôi!”

Họ chạy theo con đường dẫn từ cổng. Sau năm mươi bước, đến một chỗ ngoặt gấp qua mũi pháo đài nhô ra nơi vách núi, họ ra khỏi tầm nhìn từ tòa Tháp. Tạm thời lúc này họ đã thoát. Nép mình sát vách đá, họ thở hồng hộc, rồi họ siết lấy nơi trái tim. Giờ đây đậu trên tường bên cạnh cái cổng đổ nát, tên Nazgûl phát đi những tiếng kêu chết chóc. Mọi vách đá dội lại tiếng vang.

Trong cơn kinh hoàng, họ loạng choạng đi tiếp. Không lâu sau con đường lại ngoặt gấp về phía Đông và trong một khoảnh khắc đáng sợ phơi họ ra trước tầm nhìn từ Tháp. Khi chạy vụt qua khúc đó họ liếc về sau thấy hình thù lớn đen thui đang đậu trên tường răng cưa; rồi họ lao xuống giữa hai vách đá cao bên đoạn đường xẻ núi đổ dốc xuống đường từ Morgul. Họ đi tới nơi hai con đường gặp nhau, vẫn không có dấu hiệu của Orc, không thấy có gì đáp lại tiếng kêu của tên Nazgûl; thế nhưng họ biết sự yên lặng này không kéo dài lâu. Bất cứ lúc nào cuộc săn cũng có thể bắt đầu.

“Như thế này không được đâu, Sam,” Frodo nói. “Nếu chúng ta là Orc thực, chúng ta sẽ phải lao ngược lại về Tháp, chứ không phải chạy đi. Kẻ thù đầu tiên ta gặp sẽ nhận ra ta. Chúng ta phải rời khỏi con đường bằng cách nào đó.”

“Nhưng chúng ta không thể,” Sam nói, “trừ phi có cánh.”

Các mặt Đông dãy Ephel Dúath thẳng đứng, đổ xuống thành những vách dựng và dốc chìa vào lòng máng tối đen nằm giữa các mặt ấy và sống núi bên trong. Qua chỗ hai con đường gặp nhau một quãng, xuống một đoạn dốc nữa, là tới chiếc cầu đá không trụ bắc qua vực thẳm dẫn con đường sang bên kia vào vùng dốc và khe hẹp lộn xộn bên sườn rặng Morgai. Cuống quýt vọt tới trước, Frodo và Sam chạy qua cầu; nhưng chưa tới được đầu bên kia thì họ nghe những tiếng kêu la nổi lên. Đằng sau họ, giờ cao tít trên sườn núi, Tháp Cirith Ungol sừng sững với những vách tường đá sáng lên mờ đục. Đột nhiên tiếng chuông chói gắt lại lanh lảnh, và rồi rộn thành một hồi đinh tai nhức óc. Tù và thổi. Và giờ từ bên kia đầu cầu vang lên những tiếng kêu la đáp lại. Dưới lòng máng tối tăm, khuất khỏi ánh sáng tàn dần của ngọn Oroduin, Frodo và Sam không nhìn xa được về phía trước, nhưng họ đã nghe thấy tiếng những bàn chân đi giày sắt nện nặng nề, và trên đường lóc cóc tiếng móng ngựa lao nhanh.

“Nhanh lên, Sam! Qua bên kia!” Frodo kêu lên. Họ cố sức trèo lên tường phòng hộ dọc bên cầu. May mắn thay ở đó không phải vách sụt rợn người xuống vực thẳm hun hút, vì sườn rặng Morgai đã dâng lên cao gần bằng mặt đường; nhưng trời quá tối làm họ không đoán nổi độ sâu của cú rơi.

“Chậc, đi thôi, cậu Frodo,” Sam nói. “Tạm biệt!”

Chú buông tay. Frodo làm theo. Và ngay khi ngã xuống họ đã nghe thấy tiếng kỵ binh dồn dập tràn qua cầu cùng tiếng bước chân Orc rầm rập chạy theo sau. Sam hẳn đã cười phá lên, giả sử chú dám. Họ hơi sợ sẽ nát bấy khi lao xuống những vách đá không nhìn thấy, thế nhưng sau cú rơi chỉ hơn chục bộ hai chàng Hobbit ngã thịch và răng rắc vào thứ họ hoàn toàn không trông đợi: một bụi cây gai. Sam nằm yên, nhẹ nhàng mút bàn tay trầy xước.

Tiếng vó ngựa và bước chân vừa đi qua, chú liền đánh bạo thì thầm. “Chao ôi, cậu Frodo, tôi không hề biết là vẫn có thứ mọc được ở Mordor đấy! Nhưng nếu đã biết, thì đây đúng là thứ tôi trông đợi. Theo cảm nhận thì những cái gai này phải dài đến cả bộ ấy; chúng đã đâm qua mọi thứ tôi mặc. Ước gì tôi đã khoác cái áo giáp đó!”

“Áo giáp Orc chẳng ngăn được mấy cái gai này đâu,” Frodo nói. “Thậm chí cả áo da cũng chẳng ích gì.”

Họ phải vật lộn trèo ra khỏi bụi cây. Những cái gai và mấu nhọn cứng như dây thép và bấu chặt như móng vuốt. Cuối cùng, khi họ thoát ra được thì áo choàng đã rách tươm.

“Giờ chúng ta đi xuống thôi, Sam,” Frodo thì thầm. “Nhanh chóng đi xuống thung lũng, và rồi quay về phía Bắc, ngay khi chúng ta có thể.”

Ngày lại đang tới ở thế giới ngoài kia, và xa bên ngoài bóng tối Mordor, Mặt Trời đang nhô lên qua rìa phía Đông Trung Địa; nhưng ở đây cảnh vật vẫn tối đen như đêm. Ngọn Núi ngún khói âm ỉ, lửa trong lòng núi tắt lịm. Ánh sáng gắt giờ phai dần trên những vách núi. Ngọn gió Đông vẫn thổi không ngừng từ khi họ rời khỏi Ithilien giờ dường như đã lặng. Từ từ và đau đớn, họ trèo xuống, mò mẫm, vấp váp, bò toài giữa những khối đá, bụi gai và thân cây chết trong bóng tối như bưng, xuống tiếp rồi xuống tiếp cho tới khi không thể đi xa hơn được nữa.

Cuối cùng họ dừng lại ngồi cạnh nhau, lưng dựa vào một tảng đá lớn. Cả hai đều mướt mồ hôi. “Nếu chính Shagrat đưa cho tôi ly nước, tôi sẽ bắt tay hắn,” Sam nói.

“Đừng nói như thế!” Frodo bảo. “Chỉ làm mọi chuyện càng tệ hơn thôi” Rồi cậu duỗi mình, chóng mặt và mệt mỏi, không nói gì trong một lúc. Cuối cùng cậu lại vật lộn đứng lên. Ngạc nhiên thay, cậu phát hiện Sam đang ngủ. “Dậy đi, Sam!” cậu nói. “Đi thôi! Đã đến lúc chúng ta làm một cuốc nữa rồi.”

Sam bò dậy. “Ôi trời!” chú nói. “Tôi hẳn đã ngủ quên mất. Đã lâu quá rồi, cậu Frodo ạ, kể từ lần cuối tôi được ngủ ngon giấc, và mắt tôi cứ tự nhắm lại thôi.”

Giờ Frodo dẫn đường, gắng hết sức đi đúng hướng Bắc theo suy đoán của cậu, giữa những khối đá lớn nhỏ nằm dày đặc ở đáy vực núi lớn. Nhưng giờ cậu lại ngừng bước.

“Không ổn chút nào, Sam,” cậu nói. “Tôi không thể cố được. Ý tôi là cái áo giáp này. Trong trạng thái hiện tại của tôi thì không. Thậm chí áo mithril mà tôi cũng thấy nặng nề khi đang mệt. Cái này nặng hơn nhiều. Và nó thì có tác dụng gì chứ? Chúng ta đâu có thắng cuộc bằng cách chiến đấu.”

“Nhưng chúng ta có thể vẫn phải chiến đấu đôi chút đấy,” Sam nói. “Và còn có dao kiếm cùng những mũi tên lạc. Gollum chưa chết, đó là một. Tôi không thích nghĩ rằng chẳng có gì ngoài một chút áo da chắn giữa cậu và một nhát dao trong bóng tối.”

“Thế này, Sam yêu mến,” Frodo nói, “tôi mệt, kiệt sức, tôi chẳng còn chút hy vọng nào. Nhưng tôi phải tiếp tục cố đi tới Ngọn Núi, chừng nào còn di chuyển được. Cái Nhẫn là đủ rồi. Sức nặng thêm vào này đang giết tôi mất. Phải bỏ nó thôi. Nhưng đừng nghĩ là tôi vô ơn. Tôi ghét phải tưởng tượng cậu hẳn đã khổ sở như thế nào khi tìm kiếm nó trong đống xác cho tôi.”

“Đừng nói năng như thế, cậu Frodo. Trời phù hộ cậu! Nếu có thể tôi sẽ cõng cậu trên lưng ấy chứ. Vậy bỏ nó đi!”

Frodo bỏ áo choàng của mình ra và cởi cái áo giáp Orc quẳng đi. Cậu hơi run lên. “Thứ tôi thật sự cần là cái gì đó ấm áp,” cậu nói. “Trời đã chuyển lạnh, hoặc là tôi vừa bị cảm.”

“Lấy áo choàng của tôi đi, cậu Frodo.” Sam nói. Chú cởi túi ra lấy chiếc áo choàng tiên. “Thế này có được không, cậu Frodo?” Chú nói. “Cậu quấn mớ giẻ Orc sát quanh người, và cài thắt lưng ra ngoài. Rồi cái này có thể khoác lên trên tất cả. Không hẳn giống phong cách Orc lắm, nhưng nó sẽ khiến cậu ấm áp hơn; và tôi dám nói là nó sẽ tránh cho cậu khỏi bị thương tốt hơn bất cứ thứ trang bị gì khác. Nó được Phu Nhân làm mà.”

Frodo nhận cái áo choàng và cài ghim trên cổ. “Tốt hơn rồi!” cậu nói. “Tôi cảm thấy nhẹ hơn nhiều. Giờ tôi có thể đi tiếp. Nhưng thứ bóng tối mịt mù này dường như đang thấm vào trái tim tôi. Khi nằm trong ngục, Sam ạ, tôi cố gắng nhớ về sông Bia Rum Đun, về Rừng Cuối, và sông Cái Nước chảy qua nhà cối xay ở Hobbit Thôn. Nhưng giờ tôi không thể thấy chúng nữa.”

“Nào nào, cậu Frodo, giờ chính cậu đang nhắc đến nước đấy nhé!” Sam nói. “Giá như Phu Nhân nhìn thấy hoặc nghe thấy chúng ta, tôi muốn nói với bà: ‘Thưa Phu Nhân, tất cả những gì chúng tôi muốn là ánh sáng và nước: nước sạch và ánh sáng ban ngày giản dị còn tốt hơn bất cứ món ngọc ngà nào, mong bà bỏ quá cho.’ Nhưng ở đây cách Lórien cả quãng đường dài.” Sam thờ dài và vẫy tay về những đỉnh cao dãy Ephel Dúath, giờ chỉ lờ mờ như những bóng dáng sẫm hơn trên nền trời đen.

Họ lại khởi hành. Chưa đi được bao xa thì Frodo ngừng lại. “Có một tên Kỵ Sĩ Đen trên đầu chúng ta,” cậu nói. “Tôi cảm thấy nó. Tốt nhất chúng ta hãy yên lặng một lúc.”

Thu mình dưới một tảng đá lớn, họ ngồi quay mặt về hướng Tây và không nói gì trong một lúc. Rồi Frodo thở ra nhẹ nhõm. “Nó đi qua rồi,” cậu nói. Họ đứng dậy, và rồi họ cùng nhìn kinh ngạc. Xa tít bên trái họ về phía Nam, trên nền trời đang chuyển xám, những đỉnh và sống cao của dãy núi lớn bắt đầu hiện hình tối và đen sẫm, nhìn thấy rõ. Ánh sáng đang hửng lên đằng sau đó. Nó từ từ lan về phía Bắc. Có trận chiến diễn ra trên không trung cao vời vợi. Những đám mây cuồn cuộn của Mordor đang bị đẩy lùi, viền mây rách tươm khi cơn gió từ thế giới sống thổi đến cuốn khói mù trả về vùng đất tối tăm nơi chúng sản sinh. Dưới những vành mép của màn mây u ám đang cuốn lên, ánh sáng lờ mờ lọt vào Mordor như buổi bình minh nhợt nhạt trông qua khung cửa lấm tro muội của nhà tù.

“Nhìn kìa, cậu Frodo!” Sam nói. “Nhìn kìa! Gió đang đổi chiều. Có điều gì đó đang diễn ra. Không phải mọi thứ đều như hắn muốn. Bóng tối của hắn đang tan đi ở thế giới ngoài kia. Giá mà tôi có thể thấy có chuyện gì đang xảy ra!”

Đó là ngày mười lăm tháng Ba, và trên Đồng Bằng sông Anduin, Mặt Trời đang nhô lên khỏi bóng tối phương Đông, và gió Tây Nam đang thổi. Théoden đang nằm hấp hối trên Đồng Pelennor.

Đương lúc Frodo và Sam đứng đó trông ra, vành ánh sáng nhuộm dọc khắp đường viền dãy Ephel Dúath, rồi họ thấy một hình bóng di chuyển cực nhanh từ phương Tây, đầu tiên chỉ là chấm đen trên nền dải sáng lấp lánh phía trên các đỉnh núi, nhưng lớn dần cho tới khi nó lao như tia chớp vào vòm mây tối sẫm và bay qua đầu họ tít trên cao. Trong khi bay, nó rít lên một tiếng kêu dài chói tai, tiếng của lũ Nazgûl; nhưng tiếng kêu không còn khiến họ kinh hoàng nữa: đó là tiếng kêu lo lắng và hoảng sợ, mang tin tức xấu cho tòa Tháp Tối. Thủ Lĩnh các Ma Nhẫn đã gặp định mệnh của mình.

“Tôi đã nói với cậu thế nào? Có chuyện đang xảy ra mà!” Sam kêu lên. “Shagrat nói ‘Chiến tranh đang tốt đẹp cả’; nhưng Gorbag không chắc chắn thế. Và hắn cũng nghĩ đúng. Mọi chuyện đang tươi sáng hơn, cậu Frodo ạ. Giờ thì cậu đã có chút hy vọng chưa?”

“Ồ không, không nhiều đâu, Sam,” Frodo thở dài. “Chuyện xảy ra cách dãy núi rất xa. Chúng ta đang đi về hướng Đông chứ không phải hướng Tây. Và tôi mệt lắm. Còn chiếc Nhẫn thì nặng quá, Sam ạ. Và tôi bắt đầu lúc nào cũng nhìn thấy nó trong đầu mình, như một bánh xe lửa lớn.”

Tinh thần phấn chấn của Sam lại lập tức xụi lơ. Chú lo lắng nhìn cậu chủ, rồi nắm lấy tay cậu. “Đi nào, cậu Frodo!” chú nói. “Tôi đã có một trong hai thứ tôi muốn: chút ánh sáng. Đủ để giúp chúng ta, thế nhưng tôi đoán cũng nguy hiểm nữa. Đi xa thêm một tí nữa, và rồi chúng ta sẽ nằm xuống nghỉ ngơi. Nhưng hãy ăn một miếng đã, một chút thức ăn Tiên; nó có thể sẽ làm cậu phấn khởi hơn.”

Sau khi chia nhau một lát bánh lembas, hết sức gắng nhai bằng cái miệng khô nẻ, Frodo và Sam tiếp tục lê bước. Dù cũng chỉ như lúc nhá nhem tối, ánh sáng giờ đủ cho họ thấy mình đang ở tít sâu dưới lòng thung lũng giữa hai dãy núi. Nó dốc thoải lên phía Bắc, và dưới đáy là lòng một con suối giờ đã khô khốc. Bên kia lòng suối lổn nhổn đá, họ thấy một đường mòn vòng vèo dưới chân những vách núi phía Tây. Nếu biết trước, hẳn họ đã đến được đường đó nhanh hơn, vì đó là lối tách khỏi đường chính đi Morgul từ đầu Tây cầu, xuống đáy thung lũng qua một cầu thang dài đục vào đá. Nó được những đội tuần tra hoặc lính đưa tin sử dụng để đi nhanh tới những điểm gác và đồn lũy nhỏ hơn phía Bắc, giữa Cirith Ungol và những khe hẹp ở Isenmouthe, cái hàm sắt Carach Angren.

Rất nguy hiểm cho những Hobbit nếu sử dụng con đường đó, nhưng họ cần đi nhanh, và Frodo cảm thấy mình không thể đương đầu với việc cực nhọc leo trèo giữa đá tảng hoặc trong những khe kẽ không đường lối bên rặng Morgai. Và cậu đoán rằng con đường về Bắc có lẽ là nơi kẻ thù không ngờ họ đi nhất. Con đường phía Đông xuống đồng bằng, hoặc đèo núi trở ngược ra phía Tây, đó là những nơi chúng sẽ lục soát kỹ lưỡng nhất. Chỉ khi đã lên hẳn phía Bắc Tháp, cậu mới định quay lại tìm kiếm đường đi về phía Đông, phía Đông trong chặng cuối cùng tuyệt vọng của cuộc hành trình. Vậy là giờ đây họ đi qua lòng suối đầy đá lên lối đường của lũ Orc, và họ đi trên đường một lúc. Những vách núi ở bên tay trái chìa ra, nên từ trên cao không thể nhìn thấy họ; nhưng con đường có nhiều khúc ngoặt, và ở mỗi khúc ngoặt, họ nắm chặt đốc kiếm thận trọng đi qua.

Ánh sáng không mạnh hơn, vì ngọn Orodruin vẫn phun ra lượng khói dày đặc, bị những luồng hơi ngược nhau thổi lên mà cao hơn cao hơn mãi, cho tới khi cao vượt lên phía trên ngọn gió mà tỏa rộng thành mái che mênh mông không đo đếm nổi, cột trụ chính mọc lên từ bóng tối vượt ngoài tầm nhìn của họ. Họ lê bước được khoảng một giờ thì nghe thấy âm thanh khiến họ đứng sững lại. Không thể tin nổi, nhưng cũng không thể nhầm lẫn được. Tiếng nước róc rách. Từ một rãnh nước bên trái, hẹp và mỏng đến mức trông như thể vách núi đen đã bị nhát rìu lớn bổ vào, nước đang nhỏ giọt xuống: có lẽ là lượng nước cuối cùng của cơn mưa ngọt ngào nào đó tụ lại từ ngoài biển khơi nhiều ánh nắng, nhưng do số phận hẩm hiu mà cuối cùng phải rơi xuống trên những bức tường Vùng Đất Bóng Tối và chảy lang thang vô ích vào bụi đất. Ở đây, nó trào ra thành dòng nhỏ từ vách đá và chảy ngang qua đường mòn, rồi quay về phía Nam và nhanh chóng mất hút giữa những viên đá chết.

Sam lao về phía suối. “Nếu gặp được Phu Nhân lần nữa, tôi sẽ kể với bà!” chú kêu lên. “Ánh sáng và giờ là nước!” Rồi chú ngừng lại. “Để tôi uống trước, cậu Frodo.”

“Được thôi, nhưng có đủ chỗ cho hai người mà.”

“Tôi không có ý đó,” Sam nói. “Ý tôi là: nếu nước độc, hoặc có gì đó sẽ nhanh chóng cho thấy hậu quả, chậc, thì thà để tôi chịu còn hơn là cậu, cậu chủ à, nếu cậu hiểu ý tôi.”

“Tôi hiểu. Nhưng tôi nghĩ chúng ta sẽ cùng nhau phó thác cho vận may, Sam ạ; hoặc cho diễm phúc. Dù sao cũng hãy cẩn thận, nhỡ nó lạnh buốt!”

Nước mát chứ không lạnh giá, và nó có vị chẳng ngon lành, vừa cay vừa nhờn dầu, hẳn họ đã nói thế nếu đang ở nhà. Còn ở đây, dường như không lời khen ngợi nào xứng với nó, cũng như không nỗi sợ hay sự thận trọng nào cản được. Họ uống no căng bụng, và Sam đổ đầy bình nước. Sau đó Frodo cảm thấy thoải mái hơn, và họ đi tiếp vài dặm, cho tới đoạn đường mòn mở rộng và mọc lên một bức tường dài xù xì dọc theo đường, cảnh báo rằng họ đang tới gần một đồn Orc khác.

“Giờ là lúc chúng ta phải rẽ khỏi đường thôi, Sam ạ,” Frodo nói. “Và rẽ về phía Đông.” Cậu thở dài nhìn lên những sống núi u ám bên kia thung lũng. “Tôi chỉ còn đủ sức đi tìm lỗ náu nào đó trên đằng kia. Rồi tôi sẽ phải nghỉ ngơi một chốc.”

Lòng sông lúc này ở thấp hơn đường mòn một chút. Họ bò xuống và bắt đầu đi qua sông. Ngạc nhiên thay, họ gặp những vũng nước đen đọng lại từ những dải nước ri rỉ đổ xuống từ nguồn nước nào đó cao hơn phía trên thung lũng. Ở vùng rìa ngoài cùng dưới bóng hai dãy núi biên Tây, Mordor là một vùng đất đang chết dần, nhưng còn chưa chết hẳn. Và ở đây vẫn có thứ mọc được, xù xì, vặn vẹo, đắng ngắt, vật lộn để sinh tồn. Trong những khe núi hẹp rặng Morgai ở phía bên kia thung lũng, những cây bụi thấp mọc bám lẩn khuất, nhưng bụi cỏ xám khô xước tranh chấp với đá, rêu héo úa bò lan trên đấy; và khắp mọi nơi, những bụi gai quằn quại rối rắm bò ngổn ngang. Một số cây có gai dài đâm thủng thịt, một số có gai móc rạch sắc như dao. Những chiếc lá ủ ê quăn queo của năm trước héo úa trên cành, xào xào xạc xạc trong bầu không khí rầu rĩ, nhưng những chồi đầy giòi chỉ đang hé nở. Ruồi nâu hoặc xám, hoặc đen, cũng mang dấu vết đỏ hình con mắt như lũ Orc, vo ve và đốt; và bên trên những bụi cây gai, những đám mây muỗi vằn đói rập rình quay tròn.

“Trang bị của Orc chẳng làm được gì,” Sam nói, vung cánh tay. “Tôi ước giá mà mình có da Orc!”

Cuối cùng Frodo không đi thêm được nữa. Họ đã trèo lên một hẻm núi hẹp thoai thoải, nhưng vẫn còn phải đi cả quãng đường dài trước khi mong thấy được sống núi lởm chởm cuối cùng. “Tôi phải nghỉ chân thôi, Sam, và ngủ nếu có thể,” Frodo nói. Cậu nhìn quanh, nhưng dường như chẳng có lấy chỗ cho một con thú chui vào ở mảnh đất ảm đạm này. Rốt cuộc, mệt mỏi không còn sức, họ lẩn vào dưới một màn cây gai rủ xuống như tấm thảm từ một gờ đá thấp.

Ở đó, họ ngồi và ăn uống theo điều kiện cho phép. Để dành món lembas quý giá cho những ngày gian khó phía trước, họ ăn một nửa thực phẩm dự trữ Faramir cho vẫn còn lại trong túi Sam: một ít hoa quả khô, một rẻo thịt muối; và họ nhấp môi chút nước. Họ đã uống nước một lần nữa ở những vũng dưới thung lũng, nhưng giờ đã lại rất khát. Trong bầu không khí Mordor có mùi đắng nghét khiến miệng khô khốc. Khi Sam nghĩ về nước, thậm chí cả tinh thần tràn trề hy vọng của chú cũng đâm nao núng. Sau rặng Morgai, vẫn còn đồng bằng Gorgoroth đáng sợ phải vượt qua.

“Giờ cậu đi ngủ trước đi, cậu Frodo,” chú nói. “Trời đã lại tối rồi. Tôi đoán là ngày hôm nay đã gần kết thúc.”

Frodo thở dài và ngủ mất gần như trước khi những lời đó được nói xong. Sam vật lộn với cơn mệt mỏi của chính mình, và cầm lấy tay Frodo; chú im lặng ngồi đó cho tới đêm khuya. Rồi cuối cùng, để giữ mình tỉnh táo, chú bò ra khỏi nơi ẩn náu nhìn ra ngoài. Miền đất dường như đầy những âm thanh cọt kẹt và răng rắc quỷ quyệt, nhưng không có một tiếng nói hay tiếng bước chân nào. Xa phía trên dãy Ephel Dúath ở hướng Tây, trời đêm vẫn tối mờ nhợt nhạt. Rồi lọt qua đồi mây phía trên một ụ đá cao nằm đỉnh núi, Sam thấy một ngôi sao trắng nhấp nhánh suốt một lúc. Vẻ đẹp của nó đập thẳng vào tim khi chú nhìn lên từ giữa miền đất bị chối bỏ, và hy vọng quay về với chú. Vì như một đường giáo sắc ngọt, một ý nghĩ xuyên qua tâm trí chú, rằng suy đến cùng, Bóng Tối chỉ là một thứ nhỏ mọn và ngắn ngủi: vẫn còn ánh sáng và cái đẹp cao quý vĩnh viễn nằm ngoài tầm tay nó. Bài ca trong Tháp của chú có ý kháng cự nhiều hơn là hy vọng, vì lúc đó chú chỉ nghĩ đến chính mình. Giờ, trong chốc lát, số phận của của bản thân chú, thậm chí của cả cậu chủ chú nữa, cũng không còn làm chú lo âu. Chú bò trở lại dưới màn cây gai nằm xuống cạnh Frodo, và xua đi mọi nỗi sợ, chú chìm vào giấc ngủ sâu không mộng mị.

Họ cùng thức dậy, tay trong tay. Sam gần như tươi tỉnh, sẵn sàng cho một ngày mới; nhưng Frodo thở dài. Giấc ngủ của cậu không yên lành, đầy những giấc mơ về lửa, và khi thức dậy cũng chẳng thấy chút an ủi nào. Nhưng giấc ngủ cũng không phải hoàn toàn không hề giúp cậu phục hồi: cậu khỏe hơn, có thể mang gánh nặng của mình thêm một chặng nữa. Họ không biết bây giờ là mấy giờ, hay họ đã ngủ bao lâu; nhưng sau một miếng ăn và một ngụm nước, họ tiếp tục đi lên khe núi, cho tới khi nó kết thúc ở chân đoạn dốc đầy đá vụn và đá trượt. Ở đó những sinh vật cuối cùng từ bỏ cuộc đấu tranh sinh tồn; các đỉnh núi Morgai cỏ không mọc, trơ trụi, lởm chởm, khô cằn như đá phiến.

Sau khi mò mẫm tìm kiếm hồi lâu, họ tìm thấy một đường trèo được lên, và bám chụp bò toài trăm bộ cuối cùng, họ lên tới đỉnh. Họ đến một khe nứt giữa hai mỏm đá tối sẫm, và khi đi qua, họ tới ngay mép dải hàng rào cuối cùng của Mordor. Bên dưới họ, ở đáy dốc xuống khoảng một nghìn năm trăm bộ là đồng bằng trải rộng vào bóng tối không hình thù đến hút tầm nhìn. Ngọn gió ngoài thế giới giờ thổi từ hướng Tây, và những đám mây dày đặc được nâng lên cao, trôi về phương Đông; nhưng trên những cánh đồng Gorgoroth ảm đạm vẫn chỉ rơi xuống chút ánh sáng xám xịt. Ở đây khói bò lan trên mặt đất và lẩn khuất trong những đáy trũng, và khói mù rỉ ra từ những đường nứt trên đất.

Nhưng đằng xa xôi, ít nhất bốn mươi dặm, họ thấy Đỉnh Định Mệnh, chân núi cắm rễ trong cảnh đổ nát đầy tro, chóp núi khổng lồ vươn lên cao ngất, đỉnh núi phả khói nằm cuốn trong mây. Lửa của nó giờ dịu đi, và nó đứng đó trong giấc ngủ âm ỉ khói, vẫn nguy hiểm và đe dọa như con thú dữ đang say giấc. Đằng sau nó là bóng đen bao la, dọa dẫm như đám mây giông, tấm màn che tòa tháp Barad-dûr cất lên tít đằng xa trên gót dài của Dãy Núi Tro thọc xuống từ phương Bắc. Thế Lực Hắc Ám đang chìm sâu trong suy nghĩ, và Con Mắt đang nhìn vào trong, cân nhắc những tin tức đầy nghi ngờ và hiểm họa: nó đã thấy một thanh kiếm sáng rực, một gương mặt nghiêm nghị và vương giả, và trong một lúc, nó không nghĩ nhiều đến những chuyện khác; và toàn bộ tòa thành trì to lớn của nó, cổng tiếp theo cổng, tháp tiếp theo tháp, đều bao trùm trong bóng tối ủ ê.

Frodo và Sam ngắm nhìn vùng đất đáng hận này, vừa thấy ghê tởm, vừa choáng ngợp. Giữa họ và ngọn núi bốc khói, cả xung quanh nó về phía Bắc và phía Nam, tất cả đều tàn lụi và đổ nát, một vùng hoang mạc cháy rụi không sức sống. Họ tự hỏi tên Chúa Tể của vương quốc này làm thế nào để duy trì và nuôi ăn bọn nô lệ và đám quân của hắn. Nhưng quả là hắn có quân. Xa hút tầm mắt họ, dọc theo chân rặng Morgai và trải về phía Nam là những khu quân trại, một số là lều lán, một số được tổ chức như những thị trấn nhỏ. Một trong những trại lớn nhất giờ ở ngay bên dưới họ. Cách rìa đồng bằng chưa đầy một dặm nó co cụm như tổ của bầy côn trùng lớn, với những hàng lán u ám và những nhà thấp dài dám xịt. Trên mặt đất tấp nập người tới kẻ đi; một con đường rộng chạy từ trại về phía Đông Nam nhập vào đường đi Morgul, và trên đường những đốm đen nhỏ vội vã di chuyển thành nhiều hàng dài.

“Tôi không thích tình thế kiểu này tí nào,” Sam nói. “Trông khá vô vọng - trừ việc nơi nào có nhiều người, hẳn sẽ có giếng nước, và còn cả thức ăn nữa. Và chúng là Người, không phải Orc, nếu mắt tôi không nhìn nhầm.”

Cả chú và Frodo đều không biết gì về những cánh đồng lớn được nô lệ chăm sóc xa tít về phía Nam vương quốc rộng lớn này, đằng sau màn khói Ngọn Núi, bên bờ nước tăm tối ảm đạm Hồ Núrnen; cũng như không biết những con đường rộng chạy về phía Đông và phía Nam tới những vùng đất chư hầu, từ đó lính của Tháp đưa về hàng đoàn xe ngựa dài chở hàng hóa, của vơ vét và nô lệ mới. Vùng đất phía Bắc này là nơi đặt hầm mỏ và lò rèn, và bãi hội quân cho cuộc chiến đã từ lâu chuẩn bị; và Thế Lực Hắc Ám điều khiển các đạo quân như những quân cờ trên bàn cờ, tập hợp chúng tại đây. Những nước đi đầu tiên của hắn, đợt tung quân thăm dò đầu tiên đã bị chặn lại ở trận tuyến phía Tây, cả phía Nam lẫn phía Bắc. Trước mắt, hắn rút quân về, và đưa tới lực lượng mới, tập trung quanh Cirith Gorgor chuẩn bị cú đánh phục thù. Và nếu có cả mục đích phòng thủ Ngọn Núi trước mọi đợt tiến công, hắn cũng khó có thể làm được nhiều hơn nữa.

“Thế đấy!” Sam nói tiếp. “Dù chúng có đồ ăn uống, chúng ta cũng không lấy được. Tôi không thấy có đường nào xuống đấy. Và thậm chí dù xuống được, chúng ta cũng không thể vượt qua cả khoảng đất rộng nhung nhúc kẻ địch kia.”

“Dù sao chúng ta cũng phải thử,” Frodo nói. “Cũng chẳng tệ hơn điều tôi chờ đợi. Tôi chưa từng hy vọng sẽ đi qua được. Giờ tôi càng chẳng thấy chút hy vọng nào. Nhưng tôi vẫn phải làm hết sức mình. Lúc này, thế có nghĩa là tránh bị bắt càng lâu càng tốt. Vậy tôi nghĩ chúng ta vẫn phải đi về phía Bắc, xem nơi đồng bằng thông thoáng hẹp đi thì tình hình thế nào.”

“Tôi đoán được tình hình sẽ ra sao,” Sam nói. “Chỗ nào đất hẹp đi, Orc và Con Người sẽ ríu sát vào nhau hơn. Cậu sẽ thấy thôi, cậu Frodo.”

“Tôi dám nói là tôi sẽ thấy, nếu chúng ta đi được xa đến vậy,” Frodo nói và quay đi.

Họ nhanh chóng phát hiện không thể đi dọc theo sống núi rặng Morgai, hay bất cứ nơi nào trên các tầng núi cao, địa hình không có đường và đầy những khe sâu. Cuối cùng họ buộc phải leo ngược trở xuống hẻm núi vừa trèo lên, tìm đường đi dọc thung lũng. Đường đi khó, vì họ không dám rẽ sang lối mòn phía Tây. Sau khoảng một dặm, họ thấy rúc trong khoảng trũng dưới chân vách núi là đồn Orc hồi nãy họ đoán sắp tới gần: một vòng tường và cụm nhà đá quanh một miệng hang tối sẫm. Không thấy có gì chuyển động, nhưng hai chàng Hobbit vẫn thận trọng trườn qua, gắng đi sát những cây dương xỉ gai ở đây mọc rậm rạp cả hai bên dòng nước.

Họ đi được thêm hai hay ba dặm nữa, và cái đồn Orc đã khuất sau lưng; nhưng chưa kịp thở thoải mái hơn thì họ đã nghe tiếng Orc to và khó nghe. Họ vội vã lẩn trốn sau một bụi cây nâu còi cọc. Những giọng nói đến gần hơn. Lúc này, hai tên Orc bước vào tầm nhìn. Một tên mặc đồ màu nâu rách rưới, tay cầm cây cung bằng sừng; nó thuộc giống nhỏ con, da đen, lỗ mũi rộng khụt khịt: rõ ràng là giống đánh hơi nào đó. Tên còn lại là Orc chiến to con, giống như đội của Shagrat, mang biểu tượng Con Mắt. Nó cũng đeo cung sau lưng và cầm giáo ngắn mũi rộng. Như thường lệ, chúng đang cãi cọ, và vì thuộc về các giống khác nhau nên chúng sử dụng Ngôn Ngữ Chung theo cách của mình.

Chưa đầy hai mươi bước cách nơi hai chàng Hobbit ẩn náu, tên Orc nhỏ con dừng lại. “Không!” nó làu nhàu. “Tao về đây.” Nó chỉ qua thung lũng về phía đồn Orc. “Đếch ích gì mà vểnh mòn cả mũi hít đá cuội. Còn dấu vết nào đâu, tao cá đấy. Nhường đường cho mày nên tao mất dấu rồi. Tao bảo mày, dấu đi lên đồi, không phải ở trong thung lũng.”

“Đếch được ích lợi gì mấy nhỉ, cái đám khụt khịt lùn tì bọn mày ấy?” tên Orc to xác nói. “Dùng mắt lại chả tốt hơn nhiều mấy cái mũi thò lò của bọn mày.”

“Thế mắt mày thấy được cái gì rồi?” tên còn lại làu nhàu. “Gừ! Mày còn chẳng biết mày đang tìm gì nữa.”

“Đấy là lỗi ai hả?” tên chiến binh nói. “Không phải tao. Đó là từ Trên Cao. Đầu tiên họ nói là một tên Tiên hùng mạnh mặc áo giáp sáng choang, rồi lại là một thứ người lai lùn nhỏ con nào đó, rồi thì lại hẳn là một đám Uruk-hai phản loạn; hay có khi chúng đều thông đồng cả với nhau.”

“A!” tên đánh hơi nói. “Họ mất trí rồi, đúng thế đấy. Và tao đoán một vài tên to đầu cũng sẽ mất đầu, nếu điều tao nghe được là đúng: nào là Tháp bị đánh cướp, và hàng trăm tên bọn mày toi mạng, và thằng tù trốn thoát. Nếu lũ chiến binh bọn mày làm ăn thế mãi, thì không ngạc nhiên gì nếu có tin xấu từ mặt trận.”

“Ai nói là có tin xấu?” tên chiến binh kêu lên.

“A! Ai nói là không có?”

“Đó là lối ăn nói phản loạn đáng nguyền rủa, tao sẽ xiên một phát đấy, nếu mày không câm miệng, hiểu chứ?”

“Được rồi, được rồi!” tên đánh hơi nói. “Tao sẽ đếch nói gì nữa và tiếp tục nghỉ thôi. Nhưng cái thằng đen đúa lén lút đó thì liên quan gì chứ? Cái thằng nuốt ừng ực với bàn tay lẹp bẹp đó?”

“Tao không biết. Đếch gì cả, có lẽ thế. Nhưng gã cũng giắt vài trò ma trong túi khi chọc mũi khắp xung quanh, tao cá đấy. Đồ chết tiệt! Ngay sau khi gã tuột khỏi tay chúng ta và bỏ chạy thì có lệnh là phải bắt sống gã, mà bắt gấp.”

“Chà, tao mong họ tóm được gã và cho gã nếm mùi,” tên đánh hơi gầm gừ. “Gã làm rối mùi ở đằng kia, chôm mất cái áo giáp vứt đi mà gã tìm thấy và lạch bạch khắp nơi trước khi tao kịp tới nơi.”

“Dù sao thì nó cũng đã cứu mạng gã,” tên chiến binh nói. “Thế đấy, trước khi biết gã bị truy nã, tao đã bắn gã, chuẩn chuẩn xác xác, trúng ngay lưng cách năm mươi bước; nhưng gã chạy tiếp.”

“Gừ! Mày trượt thì có,” tên đánh hơi nói. “Đầu tiên mày bắn bừa, rồi thì mày chạy quá chậm, và rồi mày đòi đội đánh hơi tội nghiệp. Tao chịu đựng mày đủ rồi.” Hắn lao vọt đi.

“Mày quay lại đây,” tên chiến binh gào lên, “nếu không tao sẽ mách tội mày!”

“Với ai? Không phải với tên Shagrat quý báu của mày chứ. Hắn sẽ không còn là chỉ huy nữa đâu.”

“Tao sẽ báo tên và số hiệu mày cho Nazgûl,” tên chiến binh nói, hạ thấp giọng xuống thành tiếng suỵt. “Giờ một trong số họ đang cầm đầu Tháp.”

Tên kia ngừng lại, giọng hắn đầy sợ hãi và tức giận. “Đồ mách lẻo chỉ điểm đáng nguyền rủa!” hắn hét lên. “Mày không làm nổi việc của mày, mày thậm chí không đứng về phía đồng loại của mày nữa! Cứ tới chỗ lũ Rú Rít bẩn thỉu của mày đi, cầu cho chúng đóng băng lột da mày! Nếu kẻ thù không tóm được chúng trước. Tao nghe nói Số Một đã toi mạng rồi, và tao mong là đúng thế!”

Tên Orc to con nhảy theo tên kia, giáo trong tay. Nhưng tên đánh hơi nhảy vọt sau một tảng đá, bắn tên vào mắt hắn khi chạy lên, và hắn ngã rầm xuống. Tên kia chạy qua thung lũng biến mất.

Hai chàng Hobbit ngồi yên lặng trong khoảnh khắc. Một lúc lâu sau, Sam cựa mình. “Chậc, gọn thế mới là gọn chứ,” chú nói. “Nếu tình thân thiện dễ chịu này lan khắp Mordor, một nửa rắc rối của chúng ta coi như chấm dứt.”

“Yên lặng nào, Sam,” Frodo thì thầm. “Có thể còn những tên khác quanh đây. Chúng ta rõ ràng đã thoát trong đường tơ kẽ tóc, và cuộc săn đuổi bám sát dấu vết ta hơn ta tưởng. Nhưng đây đúng là tinh thần của Mordor, Sam ạ; và nó lan tới từng ngóc ngách nơi này. Orc luôn luôn cư xử như vậy khi chúng ở một mình với nhau, dù sao thì tất cả truyện kể đều nói như thế. Nhưng cậu không thể đặt nhiều hy vọng vào chuyện như vừa rồi. Chúng căm ghét chúng ta hơn nhiều, xét tổng thể và tất cả mọi lúc. Nếu hai tên đó thấy chúng ta, chúng sẽ ngừng cãi cọ cho tới chừng ta chết.”

Lại im lặng kéo dài. Lại là Sam lên tiếng, nhưng lần này chỉ thì thầm. “Cậu nghe chúng nói về thằng nuốt ừng ực đó không, cậu Frodo? Tôi đã bảo cậu Gollum vẫn chưa chết mà, đúng không?”

“Phải, tôi nhớ rồi. Và tôi đã tự hỏi làm sao mà cậu biết được đấy,” Frodo nói. “Mà nào! Tôi nghĩ chúng ta tốt nhất không nên ra khỏi chỗ này nữa, cho tới khi trời tối kha khá đã. Vậy nên cậu hãy kể cho tôi làm sao mà cậu biết được, và tất cả những chuyện đã xảy ra. Nếu cậu có thể kể khẽ.”

“Tôi sẽ cố,” Sam nói, “nhưng khi nghĩ về thằng Hủi đó, tôi nóng người tới mức chỉ muốn hét lên.”

Hai chàng Hobbit ngồi đó dưới tán che của bụi gai, trong khi ánh sáng ảm đạm của Mordor mất dần vào đêm sâu không sao; rồi Sam thì thầm vào tai Frodo tất cả những lời chú tìm được để kể về cú tấn công phản trắc của Gollum, nỗi kinh hoàng từ Bà Nhện, và cuộc chạm trán của chính chú với lũ Orc. Chú kể xong, Frodo không nói gì mà chỉ cầm tay Sam siết chặt. Cuối cùng cậu cựa mình.

“Chà, tôi cho là chúng ta phải đi tiếp thôi,” cậu nói. “Tôi tự hỏi còn bao lâu nữa thì chúng ta sẽ thực sự bị bắt và tất cả những mệt nhọc chui lủi này sẽ kết thúc, kết thúc trong vô vọng.” Cậu đứng dậy. “Trời tối rồi, mà chúng ta lại không thể dùng cái lọ của Phu Nhân. Giữ nó an toàn cho tôi nhé, Sam. Giờ tôi không có nơi nào để cất cả, trừ trong tay, mà tôi sẽ cần cả hai tay trong màn đêm dày đặc này. Nhưng thanh Mũi Đốt thì tôi cho cậu đấy. Tôi có thanh gươm Orc rồi, nhưng tôi không nghĩ phận mình còn có bao giờ đánh bất cứ đòn nào.”

* * *

Thật khó khăn nguy hiểm khi di chuyển trong đêm ở vùng đất không lối đi này; nhưng dù chậm chạp và va vấp, trong hàng tiếng đồng hồ hai chàng Hobbit vẫn miệt mài đi về phía Bắc dọc theo cạnh phía Đông thung lũng đá. Khi ánh sáng xám lại trườn lên sau những đỉnh núi phía Tây, rất lâu sau khi ngày đã rạng ở những vùng đất bên ngoài, họ lại ẩn náu và chợp mắt đôi chút, lần lượt thay nhau. Đến lượt mình thức, Sam vắt óc suy nghĩ về thức ăn. Rốt cuộc khi Frodo dậy bảo phải ăn và chuẩn bị sẵn sàng cho một cuốc tiếp theo, chú hỏi câu hỏi đã luôn làm mình bận tâm nhất.

“Xin cậu bỏ quá cho, cậu Frodo,” chú nói, “nhưng cậu có khái niệm nào là còn phải đi bao xa không?”

“Không, không có khái niệm nào rõ ràng cả, Sam ạ,” Frodo trả lời. “Ở Thung Đáy Khe trước khi lên đường, tôi có được cho xem một tấm bản đồ Mordor vẽ từ trước khi Kẻ Thù quay lại đây; nhưng tôi chỉ nhớ mơ hồ thôi. Tôi nhớ rõ nhất rằng ở phía Bắc có một nơi dãy núi Tây và dãy núi Bắc trồi ra những nhánh núi gần như gặp nhau. Hẳn ít nhất cũng hai mươi lý từ cây cầu cạnh Tháp lúc này. Đó có thể là vị trí thuận lợi để đi qua. Nhưng dĩ nhiên nếu đến đó, chúng ta sẽ ở cách Ngọn Núi xa hơn, khoảng sáu mươi dặm, tôi nghĩ vậy. Tôi đoán giờ chúng ta đã đi khoảng mười hai lý về phía Bắc cầu. Thậm chí dù mọi việc có trôi chảy, tôi khó có thể đến Ngọn Núi được trong một tuần. Tôi sợ rằng gánh nặng sẽ trở nên rất nặng, Sam ạ, và tôi sẽ đi còn chậm hơn nữa khi chúng ta đến gần hơn.”

Sam thở dài. “Đó đúng là điều tôi sợ,” chú nói. “Chà, cứ cho là không nói gì về nước, chúng ta cũng phải ăn ít đi, cậu Frodo à, hoặc ít nhất là đi nhanh hơn, ít ra là chừng nào chúng ta vẫn còn ở trong thung lũng này. Chỉ thêm một miếng nữa là hết tất cả đồ ăn, trừ cái bánh đi đường của người Tiên.”

“Tôi sẽ cố đi nhanh hơn một chút, Sam ạ,” Frodo nói, hít một hơi sâu. “Vậy đi thôi nào! Hãy hành quân một chuyến nữa!”

Trời vẫn chưa tối hẳn. Họ lê bước đi tiếp vào trong đêm. Từng giờ trôi qua trong cuốc đi chậm chạp vấp váp và vất vả với vài lần tạm nghỉ. Đúng khi có dấu hiệu đầu tiên của ánh sáng xám dưới rìa cùng vòm bóng tối, họ lại ẩn mình trong hõm tối dưới một phiến đá trồi ra.

Ánh sáng dần dần mạnh hơn, cho tới khi sáng rõ hơn bao giờ hết. Một cơn gió mạnh thổi từ phương Tây giờ cuốn trôi đám khói Mordor ở vùng trời phía trên. Không lâu sau, hai chàng Hobbit có thể nắm bắt được hình thù miền đất vài dặm quanh họ. Lòng máng giữa dãy núi và rặng Morgai vẫn vừa cao lên vừa dần dần hẹp lại, và sống núi rặng trong chẳng hơn một thềm đá trên những mặt dốc dãy Ephel Dúath là mấy; nhưng mặt Đông vẫn tiếp tục đổ thẳng đứng vào Gorgoroth. Trước mặt họ, dòng nước cạn kết thúc giữa những bậc đá vỡ; vì từ dải núi chính trồi ra một nhánh núi cao cằn cỗi, đâm về phía Đông như một bức tường. Tới gặp nó ở đó, từ dãy núi xám mờ sương Ered Lithui phía Bắc, một nhánh núi dài nhô ra; và giữa đầu mút hai nhánh là một khe hở hẹp: Carach Angren, tức Isenmouthe, bên kia khe hở là thung lũng sâu Udûn. Trong thung lũng ấy, đằng sau cổng Morannon là những đường hầm và kho vũ khí dưới sâu mà những bề tôi Mordor đã làm để phòng thủ Cổng Đen dẫn vào vùng đất của chúng; và ở đó lúc này Chúa Tể chúng đang vội vàng tập hợp quân lực lớn để đối đầu với cuộc tấn công của các Thủ Lĩnh miền Tây. Trên hai nhánh núi trồi ra, nhiều đồn lũy và tháp được xây dựng, lửa canh cháy rực; và chắn ngang qua khe núi, một bức thành đất được dựng lên, cùng con hào đào sâu xuống, chỉ có thể đi qua bằng cây cầu duy nhất.

Vài dặm về phía Bắc, tít trên góc hẹp nơi nhánh núi phía Tây rẽ khỏi dải núi chính là lâu đài Durthang cổ xưa, giờ là một trong nhiều đồn Orc tụ tập xung quanh thung lũng Udûn. Có thể thấy một con đường trong ánh sáng đang mạnh dần lên, ngoằn ngoèo dẫn xuống từ lâu đài, cho đến khi còn cách nơi hai chàng Hobbit nằm khoảng một hai dặm thì rẽ về phía Đông rồi chạy dọc một thềm đá cắt vào mặt nhánh núi, và rồi đi xuống đồng bằng, tiếp nữa đến Isenmouthe.

Khi nhìn ra đó, hai chàng Hobbit cảm thấy dường như cả chuyến đi của họ về phía Bắc đã thành vô nghĩa. Vùng đồng bằng bên phải họ lờ mờ và ám khói, và họ thấy ở đó không có đồn trại, cũng không có đội quân nào đang di chuyển; nhưng cả vùng đều nằm dưới sự cảnh giác của những thành trì quanh Carach Angren.

“Chúng ta đã vấp phải ngõ cụt rồi, Sam,” Frodo nói. “Nếu đi tiếp, ta sẽ chỉ đến tòa tháp Orc kia, nhưng con đường duy nhất cứ thế đi là con đường từ đó xuống - trừ phi chúng ta quay lại. Ta không thể trèo lên phía Tây, hay trèo xuống phía Đông.”

“Nếu thế chúng ta phải chọn đường đó thôi, cậu Frodo à,” Sam nói. “Chúng ta phải chọn nó và thử vận may của mình, nếu có vận may ở Mordor. Nếu lang thang nữa, hay thử quay lại sẽ chẳng khác nào chúng ta đi nộp mình. Thức ăn của ta không đủ. Ta phải lao tới thôi!”

“Được rồi, Sam,” Frodo nói. “Dẫn tôi đi! Chừng nào cậu vẫn còn chút hy vọng. Tôi chẳng còn đâu. Mà tôi không lao được, Sam ạ. Tôi sẽ chỉ lê bước sau cậu thôi.”

“Trước khi tiếp tục lê thêm bước nào, cậu cần ngủ và cần ăn, cậu Frodo à. Tới đây ăn chút gì còn sót đi!”

Chú đưa Frodo nước và thêm một lát bánh đi đường, và lấy áo choàng mình cuộn làm gối cho cậu chủ. Frodo quá mệt chẳng còn hơi sức tranh cãi, và Sam không cho cậu biết cậu đã uống những giọt nước cuối cùng của cả hai, cũng ăn phần thức ăn của cả cậu lẫn Sam. Khi Frodo đã ngủ, Sam cúi xuống trên người cậu, lắng nghe hơi thở và nhìn gương mặt cậu. Khuôn mặt đã gầy võ vàng, nhưng trong giấc ngủ trông thật bình yên và không sợ hãi. “Chà, thế đấy, cậu chủ!” Sam thì thầm một mình. “Tôi sẽ phải rời cậu một chút và tin vào vận may thôi. Nước thì chúng ta phải có, bằng không sẽ không đi xa hơn được.”

Sam trườn ra, và vụt từ tảng đá này đến tảng đá kia thận trọng hơn cả thói thường người Hobbit, chú đi xuống dòng nước cạn, rồi theo nó một đoạn đi lên phía Bắc, cho tới khi chú gặp những bậc đá mà chắc hẳn rất lâu trước đây, dòng suối đã đổ túa xuống thành một con thác nhỏ. Giờ đây tất thảy khô khốc và yên lặng; nhưng không chịu tuyệt vọng, Sam khom người lắng nghe, và chú vui mừng nghe có tiếng nước nhỏ giọt. Trèo vài bước lên cao, chú tìm thấy một dòng suối đen rỉ rách chảy ra từ bên đồi và đọng lại thành vũng nông nhỏ, từ đây nó lại chảy tràn ra và rồi biến mất bên dưới nền đá khô cằn.

Sam nếm thử nước, thấy có vẻ dùng được. Chú uống một ngụm lớn, hứng đầy bình nước rồi quay người toan trở lại. Đúng lúc đó, chú thoáng thấy một hình thù đen xì hay cái bóng vụt qua giữa những hòn đá gần chỗ Frodo đang nấp. Kìm lại tiếng kêu, chú nhảy từ trên chỗ con suối xuống và chạy, nhảy từ khối đá này sang khối đá khác. Đây là một sinh vật thận trọng, khó thấy rõ, nhưng Sam không nghi ngờ gì nữa: chú thèm được tóm lấy cổ nó. Nhưng nó nghe thấy chú đến và nhanh chóng lẩn đi. Sam có cảm giác chú thoáng nhìn thấy nó đang ngó lại từ mép vách đứng phía Đông, trước khi hụp xuống và biến mất.

“Chậc, vận may không làm mình thất vọng,” Sam lẩm bẩm, “nhưng cũng suýt thế rồi! Chẳng lẽ hàng ngàn Orc vây quanh còn chưa đủ, vẫn còn phải chịu tên quỷ hủi đó sục sạo khắp nơi nữa? Mình ước gã đã bị bắn chết cho rồi!” Chú ngồi xuống cạnh Frodo, không đánh thức cậu; nhưng chú không dám đi ngủ. Cuối cùng khi cảm thấy mắt mình sụp xuống và biết không gắng gượng thức được bao lâu nữa, chú nhẹ nhàng đánh thức Frodo.

“Tôi sợ rằng gã Gollum đó lại tới quanh đây rồi, cậu Frodo ạ,” chú nói. “Nếu không phải gã, thì hẳn là trên đời có tới hai gã cơ đấy. Tôi đi ngược lại tìm nước và dòm thấy gã đang sục sạo ngay khi tôi vừa quay lưng. Tôi cho rằng sẽ không an toàn nếu cả hai chúng ta đều ngủ, và xin cậu bỏ lỗi cho, nhưng tôi không chống mi mắt lên lâu hơn được nữa.”

“Cầu phúc cho cậu, Sam!” Frodo nói. “Nằm xuống nghỉ ngơi đi! Nhưng tôi thà phải chịu đựng Gollum còn hơn là chịu đựng lũ Orc. Ít ra gã sẽ không tiết lộ về chúng ta cho chúng - trừ phi chính gã bị bắt.”

“Nhưng chính gã cũng có thể chơi trò cướp của giết người đó,” Sam làu bàu. “Hãy mở mắt trông nhé, cậu Frodo! Có một bình đầy nước đấy. Uống đi. Chúng ta có thể đổ đầy lại bình bao giờ đi tiếp.” Nói xong, Sam chìm vào giấc ngủ.

Ánh sáng đã lại đang dần tắt khi chú tỉnh dậy. Frodo ngồi dựa vào tảng đá phía sau, nhưng cậu đã ngủ quên. Bình nước cạn sạch. Không có dấu hiệu Gollum.

Bóng tối Mordor đã quay trở lại, và những ngọn lửa canh trên các đỉnh núi cao cháy đỏ rực lúc hai chàng Hobbit lại lên đường, bước vào chặng nguy hiểm nhất cuộc hành trình. Đầu tiên họ tới con suối nhỏ, và rồi thận trọng trèo lên phía con đường, tới đoạn nó quành về phía Đông hướng tới Isenmouthe cách đó hai mươi dặm. Đây không phải là một con đường rộng, lại không có tường phòng thủ chắn bên, và đường càng đi thì dốc đứng bên lề càng sâu hun hút. Hai chàng Hobbit không nghe thấy chuyển động nào, nên sau khi lắng nghe một hồi, họ bắt đầu đi về phía Đông với tốc độ ổn định.

Sau khi đi được khoảng mười hai dặm, họ ngừng bước. Trước đó một quãng ngắn con đường hơi ngả về phía Bắc, và khúc đường họ vừa đi qua giờ bị che khuất khỏi tầm nhìn. Hóa ra thế lại là tai họa. Họ nghỉ ngơi vài phút rồi đi tiếp; nhưng chưa đi được mấy bước thì đột nhiên trong yên tĩnh của đêm, họ nghe thấy âm thanh suốt dọc đường đã khiến họ thầm sợ hãi: tiếng chân hành quân. Âm thanh vẫn còn phía sau họ một đoạn đường, nhưng khi nhìn lại, họ đã có thể thấy ánh đuốc lấp lánh đang quành ở khúc quanh cách đó chưa đầy một dặm, và chúng đi nhanh: quá nhanh để Frodo có thể trốn thoát bằng cách chạy lên trước theo con đường.

“Tôi luôn sợ thời điểm này, Sam ạ,” Frodo nói. “Chúng ta tin tưởng vào vận may, và nó đã làm ta thất vọng. Chúng ta mắc kẹt rồi.” Cậu ngẩng đầu điên dại nhìn lên vách đá sừng sững, nơi những người thợ xây đường thuở xa xưa đã cắt vách tường đá dựng đứng hàng nhiều sải trên đầu họ. Cậu chạy tới bên kia và nhìn qua mép đá xuống vực sâu tối tăm. “Cuối cùng chúng ta đã mắc kẹt rồi!” cậu nói. Cậu sụp xuống mặt đất dưới vách tường đá và cúi đầu.

“Có vẻ là vậy,” Sam nói. “Chậc, chúng ta không thể làm gì hơn ngoài chờ đợi và nhìn xem.” Và nói xong, chú ngồi xuống bên cạnh Frodo dưới bóng vách đá.

Họ không phải chờ đợi lâu. Lũ Orc đang đi rất nhanh. Những tên ở các hàng đầu tiên mang theo đuốc. Chúng đến lúc một gần, những đốm lửa đỏ trong bóng tối, lớn lên rất nhanh. Giờ Sam cũng cúi đầu, hy vọng có thể giấu mặt đi khi ánh đuốc tới chỗ họ; và chú đặt khiên xuống trước đầu gối họ để che bàn chân.

“Giá mà chúng đang vội vã sẽ đi qua, mặc kệ hai tên lính mệt mỏi!” chú nghĩ.

Và đúng là có vẻ chúng sẽ làm như vậy. Những tên Orc đầu tiên rầm rập đi qua, thở hồng hộc, đầu cúi xuống. Chúng là một toán loài Orc nhỏ con đang bị cưỡng ép đi phục vụ cuộc chiến của Chúa Tể Hắc Ám; tất cả những gì chúng quan tâm là đi cho tới nơi và tránh được roi vọt. Cạnh chúng, chạy lên chạy xuống dọc hàng là hai tên uruk to lớn dữ tợn, quất roi và la hét. Từng hàng từng hàng đi qua, và ánh đuốc dễ làm họ bại lộ đã đi xa được một đoạn. Sam nín thở. Giờ hơn nửa đội quân đã đi qua. Rồi đột nhiên một tên lùa nô lệ để ý thấy hai thân hình ở bên đường. Hắn vụt roi vào họ mà hét: “Này, bọn mày! Đứng lên!” Họ không trả lời, vậy là hét lên một tiếng, hắn ngừng cả đội quân lại.

“Đi thôi, lũ ốc sên này!” hắn kêu lên. “Giờ không phải là lúc lười biếng.” hắn bước một bước về phía họ, và thậm chí trong bóng tối, hắn vẫn nhận ra những họa tiết trên khiên của họ. “Đào ngũ hả?” hắn gầm gừ. “Hay định như thế? Tất cả lũ chúng mày lẽ ra phải ở trong Udûn từ trước tối hôm qua. Bọn mày biết mà. Bọn mày đứng dậy vào hàng ngay, nếu không tao sẽ lấy số bọn mày và báo cáo lên trên.”

Họ gắng gượng đứng lên, và vẫn cúi người, cà nhắc như những tên lính đau chân, họ lê bước ngược về cuối hàng. “Không, không ở phía cuối!” tên lùa nô lệ la lên. “Lên ba hàng. Và ở yên đó nếu không mày sẽ biết tay, khi tao xuống phía dưới!” hắn vung lưỡi roi dài trên đầu họ; và bằng một cú quất nữa cùng tiếng hét, hắn lại cho đội quân thoăn thoắt đi tiếp.

Sự tình đã đủ vất vả với Sam tội nghiệp, vốn đang mệt mỏi như vậy; nhưng với Frodo thì đúng là tra tấn, và nhanh chóng trở thành cơn ác mộng. Cậu nghiến răng cố gắng bắt mình ngừng suy nghĩ, và cậu gắng sức đi tiếp. Mùi Orc đẫm mồ hôi nồng nặc quanh cậu muốn tức thở, và cậu bắt đầu thở hồng hộc vì khát. Họ đi tiếp, tiếp mãi, cậu dùng hết ý chí để hít thở và bắt chân tiếp tục đi; dù vậy, nỗi vất vả chịu đựng này sẽ đi tới kết cục ác nghiệt nào thì cậu không dám nghĩ tới. Không có hy vọng thụt lùi lại mà không bị nhìn thấy. Cứ chốc chốc, tên lùa nô lệ lại tụt lại nhạo báng họ.

“Thế chứ!” hắn phá lên cười, vụt nhẹ vào chân họ. “Nơi nào có roi vọt, ở đó có ý chí, lũ sên của tao ạ. Chờ đấy! Tao cũng muốn vuốt ve đôi chút cho chúng mày tỉnh, chỉ có điều hễ tới trại muộn là mày sẽ được nhận đủ vết roi cho tới chừng nào da mày còn hứng nổi. Tốt cho chúng mày thôi. Mày không biết chúng ta đang trong chiến tranh chắc?”

Họ đã đi được vài dặm, và cuối cùng con đường cũng đổ xuống một đoạn dốc dài đi vào đồng bằng, khi sức lực của Frodo bắt đầu cạn kiệt và ý chí dao động. Cậu lảo đảo rồi va vấp. Sam tuyệt vọng cố gắng giúp cậu và đỡ cậu dậy, dù cảm thấy chính mình cũng khó giữ được tốc độ này lâu nữa. Giờ chú biết hồi kết có thể đến bất cứ lúc nào: cậu chủ của chú sẽ ngất đi hoặc ngã xuống, và tất cả sẽ bị phát hiện, và nỗ lực cay đắng của họ sẽ trở thành vô nghĩa. “Kiểu gì mình cũng sẽ hạ tên quỷ lùa nô lệ to xác đó,” chú nghĩ.

Rồi ngay khi chú vừa đặt tay lên đốc kiếm, sự giải thoát không ngờ xuất hiện. Giờ họ đã ở trên đồng bằng và đang tới gần khe hở vào thung lũng Udûn. Một quãng trước đó, trước cánh cổng đầu cầu, con đường chạy từ Tây lại hội tụ với những đường khác từ miền Nam, và từ Barad-dûr. Dọc theo tất cả mọi con đường, những đạo quân đang di chuyển; vì các Thủ Lĩnh miền Tây đang tiến tới, và Chúa Tể Hắc Ám đẩy nhanh tốc độ đưa quân về phía Bắc. Vậy nên vài đội quân cùng lúc gặp nhau ở giao lộ, trong bóng tối ở ngoài vùng ánh sáng từ những đống lửa canh trên tường. Ngay lập tức bọn chúng chen lấn và chửi rủa, bởi mỗi đội quân đều cố gắng đến cổng thành trước, kết thúc cuộc hành quân. Mặc những tên lùa nô lệ hò la và vung roi, những cuộc ẩu đả vẫn nổ ra và có kẻ rút gươm. Một đội uruk vũ trang tận răng từ Barad-dûr lao vào hàng quân Durthang, khiến chúng rơi vào hỗn loạn.

Dù còn choáng váng trong đau đớn và mệt mỏi, Sam bừng tỉnh, vội vàng nắm lấy cơ hội vật mình xuống đất, kéo theo cả Frodo. Orc vấp phải họ ngã nhào, gầm lên và chửi rủa. Chậm chạp bò bằng cả tứ chi, hai chàng Hobbit trườn ra khỏi cuộc hỗn chiến, cho tới khi cuối cùng không bị ai chú ý, họ buông mình qua bờ bên kia đường. Ở đây có lề đường cao để chỉ huy mỗi đạo quân có thể tự tìm đường trong đêm đen hoặc sương mù, đắp cao hơn vài bộ so với vùng đất trống.

Họ nằm yên hồi lâu. Trời quá tối khó tìm chỗ che chắn, nếu thực sự có chỗ để mà tìm; nhưng Sam cảm thấy ít nhất họ cũng phải đi xa khỏi đường cái quan và ra ngoài phạm vi ánh đuốc.

“Đi nào, cậu Frodo!” chú thì thầm. “Bò thêm một chút nữa, và rồi cậu có thể nằm yên.”

Bằng nỗ lực tuyệt vọng cuối cùng, Frodo chống tay nâng mình dậy, gắng sức tiến tới có lẽ khoảng hai mươi thước. Rồi cậu ngã xuống một cái hố nông đột ngột xuất hiện phía trước họ, và dưới đó, cậu nằm yên như chết.

CHƯƠNG III ĐỈNH ĐỊNH MỆNH

Sam đặt chiếc áo choàng Orc rách bươm của mình xuống dưới đầu cậu chủ, đắp tấm áo choàng xám của Lórien cho cả hai; và vừa làm vậy, suy nghĩ của chú vừa lướt về vùng đất tươi đẹp đó, về giống người Tiên, và chú hy vọng vải được bàn tay họ dệt nên sẽ có chút tác dụng che giấu cả hai trong vùng hoang vu đáng sợ này. Chú nghe tiếng đánh nhau và tiếng la hét tắt dần khi những đội quân đi tiếp qua cổng Isenmouthe. Dường như trong cảnh hỗn loạn trộn lẫn nhiều đội quân đủ chủng loại, họ không bị phát hiện vắng mặt, ít nhất thì chưa.

Sam chỉ nhấp một ngụm nước, nhưng bắt Frodo phải uống, và khi cậu chủ hồi phục đôi chút, chú đưa cho cậu cả một lát bánh mì đi đường quý giá bắt cậu ăn. Rồi quá mệt chẳng thể cảm thấy sợ hãi nhiều, họ nằm duỗi mình. Họ chợp mắt đôi chút, chập chờn trăn trở; vì mồ hôi giờ trở nên lạnh, và đá cứng làm họ đau, nên họ run rẩy. Từ phương Bắc nơi có cổng Đen qua Cirith Gorgor một luồng không khí lạnh yếu ớt rì rầm thổi sát mặt đất.

Vào buổi sớm ánh sáng xám lại đến, vì ở những vùng cao Gió Tây vẫn thổi, nhưng xuống dưới vùng sỏi đá đằng sau tường rào của Vùng Đất Đen, không khí gần như tù đọng, lạnh mà vẫn ngột ngạt. Sam nhìn ra khỏi hố trũng. Vùng đất khắp xung quanh thảy u ám, bằng phẳng và xám xịt. Trên những con đường gần đó, không có gì di chuyển nữa; nhưng Sam sợ những con mắt cảnh giác trên vách Isenmouthe, cách đó không quá một sải về phía Bắc. Phía Đông Nam, cách xa như một cái bóng sừng sững tối sẫm, Ngọn Núi lờ mờ ẩn hiện. Khói đang trào lên khỏi miệng núi, và tuy cột nào bốc lên tầng không cao vời vợi cũng đều bay về phương Đông, lại có những đám mây lớn cuồn cuộn trôi xuống các sườn núi rồi bò lan khắp miền đất. Một vài dặm về phía Đông Bắc, vùng đồi chân Dãy Núi Tro sừng sững như những hồn ma xám ủ dột, còn đằng sau chúng, những đỉnh núi mờ sương phương Bắc vươn lên như một đường mây xa xôi hầu như chẳng tối hơn bầu trời đang sà thấp.

Sam cố gắng ước tính khoảng cách để quyết định họ nên đi theo đường nào. “Nhìn như thể tới năm mươi dặm không thiếu một bước,” chú ủ ê lẩm bẩm, trừng trừng nhìn ngọn núi vẻ đe dọa, “và nếu bình thường phải mất một ngày thì giờ sẽ tốn cả tuần lễ với tình trạng hiện giờ của Frodo.” Chú lắc đầu, và trong khi tính toán, một ý nghĩ đen tối chầm chậm hình thành trong đầu chú. Hy vọng chưa bao giờ tắt lâu trong trái tim kiên trung của chú, và cho tới giờ chú vẫn thường nghĩ về chuyến trở về của họ. Nhưng cuối cùng thì chú cũng nhận ra sự thật cay đắng: khá nhất thì lương thực dự trữ còn lại sẽ đưa được họ tới đích; và khi nhiệm vụ kết thúc, họ sẽ đi tới kết thúc, cô độc, không nhà, không thức ăn giữa hoang mạc khủng khiếp. Không thể có chuyến trở về.

“Vậy đó chính là việc mà mình cảm thấy phải làm khi mới bắt đầu sao,” Sam nghĩ: “giúp cậu Frodo tới bước cuối cùng và rồi chết cùng cậu ấy? Chà, nếu đó là nhiệm vụ thì mình phải thực hiện thôi. Nhưng mình cực kỳ mong có thể thấy lại làng Bờ Nước, và Rosie Xóm Lá cùng anh em cô ấy, và Bõ Già và Marigold và mọi người nữa. Mình không sao nghĩ được rằng Gandalf lại cử cậu Frodo đi làm chuyện này, nếu không hề có hy vọng cho cậu ấy quay trở lại. Mọi chuyện đều hỏng cả khi ông ấy ngã xuống ở Moria. Giá mà ông ấy không ngã xuống. Ông ấy hẳn sẽ làm được điều gì đó.”

Nhưng đương khi hy vọng tàn lụi trong Sam, hoặc dường như tàn lụi, nó biến thành một nguồn sức mạnh mới. Gương mặt Hobbit chất phác của Sam trở nên cứng rắn, gần như dữ tợn, trong khi ý chí mạnh lên trong chú, và chú cảm thấy một cơn rùng mình đổ qua tứ chi, như thể chú đang biến thành một sinh vật bằng đá hay bằng sắt, không bị khuất phục bởi tuyệt vọng hay mệt mỏi, hay hàng dặm đất khô cằn bất tận.

Với ý thức trách nhiệm mới, chú quay lại nhìn mặt đất ở gần, ngẫm nghĩ về bước đi tiếp theo. Khi ánh sáng mạnh lên đôi chút, chú ngạc nhiên thấy ở xa, những dải đồng bằng lúc trước tưởng chừng như bao la và không đường nét, thực ra vỡ nát và lộn xộn. Thực tế là toàn bộ bề mặt vùng đồng bằng Gorgoroth lỗ chỗ đầy những hố lớn, như thể khi vẫn còn là bãi đất hoang đầy bùn nhão, nó đã hứng chịu cả cơn mưa tên và đạn đá khổng lồ. Những mép đá vỡ viền lấy những hố lớn nhất, và những vết nứt rộng chạy từ chúng tỏa ra mọi hướng. Vùng đất này cho phép người ta trườn từ chỗ ẩn náu này sang chỗ ẩn náu khác mà không sợ cặp mắt nào phát hiện, trừ những cặp mắt thận trọng nhất: hoặc ít ra là cho phép người nào khỏe mạnh và không cần vội vã. Với những người đói khát và mệt mỏi, còn phải đi xa trước khi sự sống tàn lụi, trông nó thật tai nghiệt.

Vừa nghĩ tất cả những chuyện này, Sam vừa quay lại bên cậu chủ. Chú không cần phải đánh thức cậu dậy. Frodo đang nằm ngửa, mắt mở to, trừng trừng nhìn bầu trời đặc mây. “À, cậu Frodo ạ,” Sam nói, “tôi vừa nhìn ngó xung quanh và suy nghĩ một chút. Không có gì trên đường, và tốt nhất chúng ta nên trốn đi khi có cơ hội. Cậu xoay xở được không?”

“Tôi xoay xở được,” Frodo nói. “Tôi phải xoay xở được.”

Một lần nữa họ lại khởi hành, bò trườn từ hõm trũng này sang hõm kia, thoăn thoắt đằng sau bất kỳ lớp che chắn nào tìm được, nhưng luôn luôn di chuyển chéo về hướng vùng đồi chân rặng núi phía Bắc. Trong khi họ đi, con đường ngoài cùng phía Đông theo dấu họ, cho tới khi nó rẽ mất hút, ôm lấy vùng ven núi và dẫn vào bức tường bóng tối xa phía trước. Giờ cả người lẫn Orc đều không thấy đi trên những khúc đường xám bằng phẳng nữa; vì Chúa Tể Hắc Ám gần như đã hoàn thành việc chuyển quân, và chính hắn lại tìm đến náu dưới màn đêm bên trong thành trì vương quốc của hắn, vì sợ những cơn gió của thế giới đã chuyển hướng chống lại hắn, giật xé rách những tấm màn, và phiền não với tin tức về lũ gián điệp táo bạo đã lọt qua hàng rào của hắn.

Hai chàng Hobbit đi thêm được vài dặm mệt mỏi thì dừng lại. Frodo xem ra gần như đã kiệt sức. Sam thấy cậu không thể đi xa hơn được theo cách này, hết trườn bò lại khom người, lúc đi cực chậm qua một đoạn đường đáng ngờ, lúc vội vã chạy vấp váp.

“Tôi muốn quay trở lại đường khi trời còn sáng, cậu Frodo ạ,” chú nói. “Lại tin vào vận may vậy! Lần trước nó đã suýt làm chúng ta thất vọng, nhưng cuối cùng vẫn không. Cứ đi đều đều thêm vài dặm nữa, rồi ta sẽ nghỉ ngơi.”

Chú đang mạo hiểm hơn chú biết nhiều; nhưng Frodo quá bận tâm với gánh nặng và cuộc đấu tranh trong tâm trí mình nên không muốn tranh luận, và gần như quá tuyệt vọng không thể quan tâm. Họ trèo lên bờ đường dốc và lê bước dọc trên con đường cứng tàn bạo dẫn tới chính tòa Tháp Tối. Nhưng vận may của họ vẫn duy trì, và trong suốt ngày hôm đó, họ không gặp sinh vật sống hay bất kỳ thứ nào di chuyển; và khi đêm tới họ biến mất vào bóng tối Mordor. Khắp miền đất đâu đâu cũng ủ ê như trước cơn bão lớn sắp đến: vì những Thủ Lĩnh miền Tây đã đi qua Ngã Tư và phóng hỏa những cánh đồng chết chóc Imlad Morgul.

Vậy là cuộc hành trình tuyệt vọng tiếp tục, khi chiếc Nhẫn đi xuống phía Nam còn cờ hiệu của các vị vua tiến về phía Bắc. Với hai chàng Hobbit, mỗi ngày, mỗi dặm lại càng thêm khốn khổ, vì sức lực của họ cạn kiệt dần và miền đất càng thêm ác nghiệt. Họ không gặp kẻ thù vào ban ngày. Đôi lúc trong đêm, khi co rúm hay ngủ gà ngủ gật trong nơi trú ẩn nào đó ven đường, họ nghe thấy những tiếng hò la và tiếng bước chân rầm rập hay tiếng vó lao nhanh của con thú cưỡi bị vắt kiệt sức nào đó. Nhưng đáng sợ hơn tất cả những nguy hiểm này là mối đe dọa luôn không ngừng dồn ép tới khi họ đi tiếp: hiểm họa ghê rợn của Thế Lực đang chờ đợi, nghiền ngẫm trong suy tư sâu kín và ác tâm thao thức đằng sau tấm màn đen tối quanh chiếc Ngai của nó. Nó đến mỗi lúc một gần hơn, lù lù tối sẫm hơn, như bức tường đêm lớn dần ở tận cùng thế giới.

Cuối cùng cũng đến một hoàng hôn kinh sợ; và chính khi những Thủ Lĩnh miền Tây đi gần hết những miền đất của người sống, hai người bộ hành rơi vào thời khắc hoàn toàn tuyệt vọng. Đã bốn ngày trôi qua kể từ khi họ trốn thoát khỏi lũ Orc, nhưng thời gian nằm lại sau họ như một giấc mơ càng ngày càng đen tối. Trong suốt ngày cuối cùng này Frodo không nói gì mà chỉ đi hơi cúi đầu, vấp váp, như thể cặp mắt cậu không còn nhìn thấy đường dưới chân. Sam đoán rằng giữa tất cả những đau đớn của họ, cậu mang nỗi đau lớn nhất, sức nặng ngày càng ghê gớm của chiếc Nhẫn, gánh nặng trên thân thể và sự hành hạ trong tâm hồn. Sam lo lắng để ý thấy tay trái cậu chủ thường đưa lên như thể để đỡ một cú đánh, hay để che cặp mắt nhíu chặt khỏi Con Mắt kinh hoàng đang tìm cách nhìn vào chúng. Và đôi lúc tay phải cậu nhích lên ngực, tóm chặt, và rồi chậm chạp, khi ý chí giành lại quyền kiểm soát, nó lại buông xuống.

Giờ khi đêm đen quay trở lại, Frodo ngồi đó, đầu gục giữa hai gối, đôi cánh tay thả lỏng mệt mỏi trên mặt đất, bàn tay giật giật yếu ớt. Sam nhìn cậu, cho tới khi bóng tối bao phủ lên cả hai ngăn họ nhìn thấy nhau. Chú không còn tìm được lời nào nói nữa; và chú quay về với những suy nghĩ tăm tối của chính mình. Về phần chú, cho dù mệt mỏi và nằm dưới bóng sợ hãi, chú vẫn còn lại một chút sức lực. Bánh lembas có một đặc tính mà nếu không nhờ nó, họ hẳn đã nằm xuống đợi chết từ lâu. Nó không làm thỏa mãn sự thèm khát, và lúc lúc tâm trí Sam lại tràn ngập ký ức về đồ ăn, khao khát bánh mì và thịt bình thường. Dù vậy, thứ bánh mì đi đường của tộc Tiên có một tác dụng sẽ càng gia tăng hiệu quả khi lữ khách chỉ dựa vào nó chứ không dùng chung với thực phẩm khác. Nó nuôi dưỡng ý chí, và nó tạo ra sức mạnh bền bỉ, giúp làm chủ gân cốt và tứ chi hơn hẳn khả năng của người phàm tục. Nhưng giờ cần phải lập một quyết định mới. Họ không thể đi theo con đường này lâu hơn được nữa; vì nó dẫn tiếp về phía Đông vào Bóng Tối dày dặc, nhưng Ngọn Núi giờ sừng sững bên tay phải họ, gần như thẳng về Nam, và họ phải quay về hướng đó. Tuy nhiên ở trước nó vẫn còn một vùng đất rộng lớn ám tro, bốc khói và khô cằn.

“Nước nước!” Sam lẩm bẩm. Chú đã tằn tiện phần của mình và lưỡi chú dường như sưng phồng trong cái miệng khát khô; thế nhưng dù chú có cẩn thận đến mấy họ vẫn chỉ còn rất ít nước, có lẽ là nửa bình, và có lẽ còn phải đi hàng ngày trời nữa. Số nước đó hẳn đã bị dùng cạn từ lâu, nếu họ không dám đi theo con đường Orc. Vì ở nhiều đoạn trên con đường cái ấy, nhiều bể nước đã được xây để phục vụ những đạo quân được cấp tốc cử đi qua vùng đất không có nước. Trong một bể, Sam tìm thấy một ít nước cũ đã thiu, ngầu bùn do bước chân lũ Orc để lại, nhưng vẫn đủ cho hoàn cảnh khốn khổ của họ. Nhưng đó đã là từ một ngày trước. Không hy vọng còn thêm nữa.

Cuối cùng, mệt mỏi với những lo lắng của mình, Sam ngủ gà gật, cứ để kệ ngày hôm sau tới lúc nào thì tới; chú không thể làm được gì thêm nữa. Lúc mơ lúc tỉnh trộn lẫn vào nhau trong tâm trạng bất an, chú thấy những điểm sáng như các con mắt hau háu, và những hình thù tối sẫm trườn bò, và nghe thấy âm thanh như thể của dã thú, hoặc tiếng la hét ghê sợ của những thứ bị tra tấn; thỉnh thoảng chú lại giật mình tỉnh dậy để thấy cảnh vật tối đen, chỉ có bóng đêm trống rỗng xung quanh. Chỉ một lần khi chú đứng dậy và cuồng dại đảo mắt nhìn quanh, là dường như dù đang thức, chú vẫn thấy những điểm sáng nhạt như con mắt; nhưng chúng nhanh chóng lập lòe biến mất.

Buổi đêm đáng ghét trôi qua chậm chạp và miễn cưỡng. Chút ánh ngày đến thay nó chỉ tù mù; vì ở đây khi tới gần Ngọn Núi, không gian lúc nào cũng âm u, trong khi từ tòa Tháp Tối bò ra những tấm màn Bóng Tối Sauron dệt quanh mình. Frodo nằm ngửa không nhúc nhích. Sam đứng cạnh cậu, miễn cưỡng không muốn nói, nhưng vẫn biết rằng quyết định giờ nằm ở chú: chú phải vực dậy ý chí của cậu chủ để tiếp tục lên đường thêm cuốc nữa. Rốt cuộc, vừa cúi xuống vuốt ve trán Frodo, chú vừa nói vào tai cậu.

“Dậy đi, cậu chủ!” chú nói. “Đã đến lúc lại bắt đầu rồi.”

Như thể bị tiếng chuông đột ngột đánh thức, Frodo nhanh chóng trở người dậy, và đứng dậy nhìn về phía Nam; nhưng khi ánh mắt cậu nhìn thấy Ngọn Núi và hoang mạc, cậu lại chùn lại.

“Tôi không làm được đâu, Sam,” cậu nói. “Gánh nặng này lớn quá, lớn quá.”

Trước khi mở miệng Sam đã biết những lời sắp nói chỉ vô vọng mà thôi, rằng chúng sẽ gây nhiều tác hại hơn là có ích, nhưng nỗi thương cảm làm chú không đừng được. “Vậy thì để tôi mang nó một lúc thay cậu cho, cậu chủ,” chú nói. “Cậu biết là tôi sẽ vui mừng được làm thế mà, chừng nào tôi còn chút sức lực.”

Một tia sáng điên dại lóe lên trong mắt Frodo. “Tránh xa ra! Đừng động vào ta!” cậu kêu lên. “Nó là của ta. Biến đi!” Tay cậu vụt tới đốc kiếm. Nhưng rồi giọng cậu nhanh chóng thay đổi. “Không, không, Sam,” cậu buồn bã nói. “Nhưng cậu phải hiểu. Đây là gánh nặng của tôi, và không ai khác có thể mang nó được. Đã quá muộn rồi, Sam yêu quý. Cậu không thể giúp tôi theo cách đó nữa. Uy quyền của nó gần như nắm được tôi rồi. Tôi không thể trao nó đi, và nếu cậu cố lấy nó, tôi sẽ phát điên.”

Sam gật đầu. “Tôi hiểu mà,” chú nói. “Nhưng tôi đang nghĩ thế này, cậu Frodo à, còn nhiều thứ khác mà chúng ta không cần lắm. Tại sao không làm nhẹ gánh đi một ít? Chúng ta giờ đi theo hướng đó, thẳng tiến hết khả năng.” Chú chỉ về phía Ngọn Núi. “Chẳng ích gì mà mang theo những thứ không chắc sẽ cần đến.”

Frodo lại nhìn về hướng Ngọn Núi. “Không,” cậu nói, “chúng ta không cần gì nhiều trên con đường đó. Và đến cuối, chẳng cần gì hết.” Nhặt chiếc khiên Orc lên, cậu ném nó đi và vứt mũ trụ trên đầu theo sau. Rồi tuột áo choàng xám, cậu tháo cái thắt lưng nặng nề bỏ rơi xuống đất, cả thanh kiếm tra trong vỏ. Cái áo choàng đen tả tơi bị cậu xé và rải cho bay tung.

“Đó, tôi sẽ không làm một tên Orc nữa,” cậu kêu lên, “và tôi sẽ không mang vũ khí, tốt hay xấu cũng thế. Cứ để chúng bắt tôi, nếu đó là điều phải đến!”

Sam cũng làm theo, bỏ hết đồ Orc trên người; và chú dốc mọi thứ trong túi ra. Không biết vì sao mỗi thứ đều đã trở nên thân thiết, có lẽ bởi chú đã vất vả vô cùng mới mang được chúng xa tới tận đây. Khó chia tay nhất là đống đồ nghề nấu nướng. Nước mắt chú dâng lên trước ý nghĩ phải ném chúng đi.

“Cậu còn nhớ miếng thỏ đó không, cậu Frodo?” chú nói. “Và chỗ của chúng ta dưới bờ đất ấm áp ở vùng đất của Chỉ Huy Faramir, cái ngày tôi trông thấy con khổng tượng ấy?”

“Không, tôi sợ là không, Sam ạ,” Frodo nói. “Ít nhất, tôi biết những chuyện đó đã xảy ra, nhưng tôi không nhìn thấy chúng. Không hương vị thức ăn, không cảm nhận về nước, không tiếng gió, không ký ức về cỏ cây hoa lá, không hình ảnh mặt trăng hay những vì sao nào còn lại trong tôi. Tôi trần trụi trong bóng tối, Sam ạ, không có tấm màn nào chắn giữa tôi và bánh xe lửa. Tôi bắt đầu thấy nó thậm chí cả khi đang thức, và mọi thứ khác đều nhạt nhòa.”

Sam tới bên cậu hôn tay cậu. “Thế thì càng vứt bỏ nó sớm chừng nào, chúng ta càng sớm được nghỉ ngơi chừng ấy,” chú ngập ngừng nói, không tìm ra lời nào tốt hơn. “Nói suông cũng chẳng cải thiện được gì,” chú lẩm bẩm, trong khi gom tất cả những thứ họ đã quyết định vứt đi. Chú không muốn bỏ chúng nằm chơ vơ trong cảnh hoang vu để cặp mắt nào cũng có thể thấy. “Có vẻ thằng Hủi đã nhặt cái áo giáp Orc đó, và gã sẽ không được tặng thêm thanh kiếm đâu. Tay không thôi gã cũng đã đủ tệ hại lắm rồi. Và gã sẽ không được lằng nhằng với chảo của mình!” Nghĩ thế, chú mang tất cả đồ đạc tới một trong nhiều vết nứt toang hoác trải khắp miền đất và vứt xuống. Tiếng những cái chảo quý giá loảng xoảng rơi vào bóng tối đối với trái tim chú giống như tiếng chuông báo tử.

Chú quay lại với Frodo, rồi từ cuộn thừng tiên của mình chú cắt một đoạn ngắn để cậu chủ dùng làm dây buộc chặt áo choàng xám quanh thắt lưng. Phần còn lại chú cẩn thận cuộn lại đặt trả vào trong túi. Ngoài ra, chú chỉ giữ chai nước và những mẩu bánh đi đường sót lại, cùng thanh Mũi Đốt vẫn đeo bên thắt lưng; và giấu trong túi áo choàng ngay sát ngực là lọ nước của Galadriel và cái hộp nhỏ mà bà cho riêng chú.

Cuối cùng họ quay mặt về Ngọn Núi và lên đường, không nghĩ gì về chuyện ẩn nấp nữa, chỉ tập trung sự mệt mỏi và ý chỉ đang tàn lụi vào nhiêm vụ duy nhất là bước tiếp. Trong cảnh tù mù của ngày ảm đạm, chẳng mấy thứ ngay cả trong miền đất cảnh giác cao ấy có thể phát hiện ra họ, trừ những kẻ ở gần. Trong tất cả lũ nô lệ của Chúa Tể Hắc Ám, chỉ bọn Nazgûl có thể cảnh báo hắn về mối hiểm họa đang trườn đến, nhỏ bé nhưng bất khuất, vào tận trái tim của vương quốc được nghiêm phòng. Nhưng bọn Nazgûl và những đôi cánh đen nâng đỡ chúng đang còn ở xa, trong nhiệm vụ khác: chúng tụ tập đằng xa, phủ bóng lên cuộc hành quân của những Thủ Lĩnh miền Tây, và suy nghĩ của tòa Tháp Tối cũng hướng về đó.

Ngày hôm ấy, Sam thấy dường như cậu chủ của mình đã tìm được nguồn sức mạnh mới, nhiều hơn mức có thể giải thích được bằng việc giảm nhẹ chút ít gánh nặng mà cậu phải mang. Trong những chặng đầu tiên, họ đi xa và nhanh hơn cả chú hy vọng. Mặt đất gồ ghề khó đi, nhưng họ tiến được xa và Ngọn Núi càng lúc càng gần hơn. Song khi ngày dần trôi qua và ánh sáng tù mù chẳng mấy lâu đã tắt dần, Frodo lại khom người và bắt đầu loạng choạng, như thể nỗ lực mới đã tiêu tán hết phần sức lực còn lại của cậu.

Lần cuối cùng họ dừng lại, cậu sụp xuống rồi nói: “Tôi khát quá, Sam,” rồi không nói gì nữa. Sam cho cậu một ngụm nước; chỉ còn lại một ngụm nữa. Bản thân chú thì không uống; và giờ khi đêm Mordor lại một lần nữa bủa vây lấy họ, xuyên qua mọi ý nghĩ của chú ký ức về nước quay trở lại; từng dòng suối con sông chú từng thấy, dưới bóng liễu xanh hay lấp lánh trong ánh mặt trời, lại bập bềnh và lăn tăn như hành hạ chú sau đôi mắt nhòa đi mù lòa. Chú cảm thấy bùn mát lạnh quanh những ngón chân khi vầy nước trong Ao Bờ Nước với Jolly Xóm Lá cùng Tom và Nibs, và cô Rosie nhà họ. “Nhưng chuyện đó phải hàng năm trước rồi,” chú thở dài, “và cách đây thật xa. Đường về, nếu còn có đường về, phải đi qua Ngọn Núi.”

Chú không ngủ được và chú tự tranh luận với chính mình. “Ôi, thôi nào, bọn ta làm được nhiều hơn là mi trông đợi đấy,” chú quả quyết nói. “Dù sao cũng bắt đầu rất tốt. Ta tính rằng bọn ta đã đi được nửa quãng đường trước khi dừng lại. Thêm một ngày nữa là xong.” Và rồi chú ngừng bặt.

“Đừng ngu ngốc thế, Sam Gamgee,” câu trả lời vang lên bằng chính giọng chú. “Cậu ấy sẽ không đi thêm được một ngày nữa như thế này, giả sử cậu ấy còn nhúc nhích nổi. Và chính mi cũng không thể tiếp tục mãi nếu cứ nhường cho cậu ấy tất cả nước uống và hầu hết thức ăn.”

“Dù sao ta vẫn còn đi tiếp được kha khá nữa, và ta sẽ đi.”

“Tới đâu?”

“Tới Ngọn Núi, dĩ nhiên.”

“Nhưng rồi thì sao, Sam Gamgee, thì sao? Khi tới đó, mi sẽ làm gì? Cậu ấy sẽ chẳng thể tự mình làm gì hết.”

Sam phiền lòng mà nhận ra chú không có câu trả lời cho câu hỏi này. Chú không có ý tưởng gì rõ rệt cả. Frodo không nói nhiều với chú về nhiệm vụ của mình, và Sam chỉ mơ hồ biết rằng phải làm thế nào đó để cho chiếc Nhẫn vào trong lửa. “Khe Định Mệnh,” chú thì thầm, cái tên cổ xưa xuất hiện trong đầu. “Chao ôi, dù cậu chủ biết cách tìm ra chúng, nhưng mình không biết.”

“Đó thấy chưa!” câu trả lời vang lên. “Sự tình khá vô vọng. Chính cậu ấy cũng đã nói như thế. Mi là thằng ngốc, cứ tiếp tục hy vọng và khổ cực. Cả hai hẳn đã có thể nằm xuống nhắm mắt ngủ bên nhau từ nhiều ngày trước, nếu mi không dai như đỉa thế. Mà mi cũng sẽ chết vậy thôi, hoặc tệ hơn. Mi tốt nhất nên nằm xuống luôn và bỏ cuộc đi. Đằng nào mi cũng sẽ không thể lên tới đỉnh.”

“Ta sẽ lên đó, kể cả nếu phải bỏ lại mọi thứ trừ nắm xương này,” Sam nói. “Và chính ta sẽ mang cậu Frodo lên đó, dù có gãy cả lưng và tan vỡ trái tim. Vì vậy đừng tranh cãi nữa!”

Đúng lúc đó, Sam cảm thấy mặt đất rung động bên dưới chú, và chú nghe được hoặc cảm thấy tiếng ì ầm thẳm sâu, như thể sấm bị giam cầm trong lòng đất. Một ngọn lửa đỏ thoáng bập bùng dưới những đám mây rồi tàn lụi. Cả Ngọn Núi cũng ngủ trong bất an.

* * *

Họ bước vào chặng cuối cùng của cuộc hành trình tới Orodruin, và nỗi khổ sở dày vò mạnh hơn nhiều so với mức Sam cho rằng mình có thể chịu nổi. Chú rất đau, và khát khô tới mức một miếng thức ăn cũng không nuốt nổi. Trời vẫn tối, không chỉ vì những đám khói từ Ngọn Núi: dường như bão đang kéo đến, và xa về phía Đông Nam, những tia chớp nháng lên lung linh dưới bầu trời đen. Tệ hơn cả, bầu không khí đầy khói; mỗi hơi thở đều đau và khó khăn, đầu lúc nào cũng choáng váng, khiến họ loạng choạng và thường vấp ngã. Dù vậy, ý chí họ không đầu hàng, và họ gắng gượng đi tiếp.

Ngọn Núi càng lúc càng nhích gần hơn, cho tới khi nếu ngẩng mái đầu nặng nề lên, họ sẽ thấy nó choán hết tầm nhìn, sừng sững bao la trước mắt: cái nền móng bằng tro xỉ và đá cháy đen khổng lồ, từ đó một chóp nhọn sườn dốc đứng trồi lên vươn vào trong mây. Trước khi cả ngày dài nhập nhoạng kết thúc và đêm đen lại đến, họ đã bò trườn và loạng choạng tới được ngay chân núi.

Thở hắt ra Frodo buông mình xuống đất. Sam ngồi cạnh cậu. Chú ngạc nhiên cảm thấy mình tuy mệt nhưng nhẹ nhõm hơn, và đầu chú dường như lại minh mẫn. Không còn những cuộc tranh luận làm chú phiền não nữa. Chú đã biết tất cả những lý lẽ của nỗi tuyệt vọng, và chú sẽ không lắng nghe. Quyết tâm chú đã xác định, chỉ có cái chết mới phá vỡ được. Chú cũng không còn cảm thấy muốn hay cần ngủ nữa, mà chỉ thấy cảnh giác. Chú biết rằng tất cả nguy hiểm và đe dọa giờ đang tụ về một điểm: ngày mai sẽ là ngày định mệnh, ngày của nỗ lực hoặc bất hạnh cuối, cố gắng cuối cùng.

Nhưng lúc nào ngày ấy mới đến? Đêm dường như dài vô tận không chấm dứt, từng phút từng phút rơi chết mà chẳng giờ nào trôi qua, không mang đến thay đổi nào. Sam bắt đầu tự hỏi liệu có phải đợt bóng tối thứ hai đã đến rồi, và ngày sẽ không bao giờ xuất hiện nữa. Cuối cùng chú mò mẫm tìm tay Frodo. Bàn tay lạnh và run rẩy. Cậu chủ của chú đang run.

“Mình lẽ ra không nên bỏ chăn lại,” Sam lẩm bẩm; và nằm xuống, chú cố gắng xếp đặt tay và cơ thể mình sao cho Frodo dễ chịu. Rồi giấc ngủ nuốt lấy chú, và ánh sáng tù mù trong ngày cuối cùng của nhiệm vụ họ mang bắt gặp họ đang nằm bên nhau. Gió đã ngớt từ ngày hôm trước khi chuyển hướng từ phương Tây, thì giờ đến từ phương Bắc và bắt đầu mạnh lên; và chậm chạp, ánh sáng của Mặt Trời khuất bóng lọt xuống vùng bóng tối nơi hai chàng Hobbit đang nằm.

“Giờ tiến lên! Giờ tới cố gắng cuối cùng!” Sam nói khi chú cố sức đứng lên. Chú cúi người trên mình Frodo, nhẹ nhàng đánh thức cậu. Frodo rên lên; nhưng với nỗ lực ý chí ghê gớm, cậu loạng choạng đứng dậy; và rồi lại khuỵu xuống. Cậu khó khăn đưa mắt nhìn lên những sườn dốc tối Đỉnh Định Mệnh sừng sững trước mặt, và rồi một cách thảm hại, cậu bắt đầu đẩy tay lê về phía trước.

Sam nhìn cậu và khóc thầm trong tim, nhưng không giọt lệ nào dâng lên trong đôi mắt chú khô khốc và nhức nhối. “Mình đã nói mình sẽ mang cậu lên đó, dù có gãy cả lưng,” chú lẩm bẩm, “và mình sẽ làm đúng thế!”

“Đi nào, cậu Frodo!” chú kêu lên. “Tôi không thể mang nó thay cậu được, nhưng tôi có thể mang cả cậu lẫn nó. Vì vậy lên đây nào! Nào, cậu Frodo yêu quý! Sam sẽ cõng cậu đi. Chỉ cần bảo cho chú ta phải đi đâu, là chú ta sẽ đi tới đó.”

Khi Frodo đã bám lấy lưng chú, tay ôm hờ quanh cổ, chân kẹp chặt dưới cánh tay chú, Sam loạng choạng đứng lên; và rồi chú ngạc nhiên nhận thấy không hề nặng. Chú đã sợ mình chỉ vừa đủ sức lực nâng cậu chủ lên thôi, và hơn nữa tưởng sẽ phải chia sẻ sức nặng trì níu kinh khiếp của cái Nhẫn đáng nguyền rủa. Nhưng không phải vậy. Không hiểu vì Frodo đã quá kiệt quệ do những nỗi đau dai dẳng, vết dao đâm, vết châm độc, đau khổ, sợ hãi và cuộc lang thang màn trời chiếu đất, hay vì chú được ban cho chút sức lực cuối cùng nào đó, Sam xốc Frodo lên chẳng khó khăn hơn cõng một cậu bé Hobbit nhong nhong trên thảm cỏ hay đồng cỏ khô ở Quận. Chú hít sâu và bắt đầu đi.

Họ tới được chân Ngọn Núi ở mặt phía Bắc, hơi chếch về hướng Tây; ở đó sườn núi dài xám xịt dù khấp khểnh nhưng không dốc đứng. Frodo không nói gì, vì vậy Sam gắng gượng hết sức đi tiếp, không có gì dẫn đường trừ quyết tâm leo lên càng cao càng tốt trước khi sức lực cạn kiệt và ý chí tan rã. Chú vật lộn mà leo, lên cao hơn, cao hơn, chuyển hướng chỗ này chỗ kia tìm đường đỡ dốc, chốc lại ngã chúi về phía trước, và rồi cuối cùng bò như con ốc sên đeo gánh nặng ghê gớm trên lưng. Khi ý chí không thúc đẩy chú đi thêm được nữa, và chân tay thành ra vô lực, chú dừng lại và nhẹ nhàng đặt cậu chủ xuống.

Frodo mở mắt ra hít sâu. Ở đây dễ thở hơn vì đã lên trên đám khói hôi hám đang cuồn cuộn đổ xuống dưới. “Cảm ơn Sam,” cậu thì thầm giọng vỡ ra. “Còn phải đi xa bao nhiêu nữa?”

“Tôi không biết,” Sam nói, “vì tôi không biết chúng ta đang đi đâu.”

Chú nhìn lại, rồi chú nhìn lên; và chú kinh ngạc thấy cuốc đi vừa rồi đã mang mình đi xa tới mức nào. Ngọn Núi khi đứng đơn độc và dọa dẫm trông cao hơn thực tế. Giờ Sam thấy nó còn không cao bằng đường đèo vời vợi dãy Ephel Dúath mà chú và Frodo đã đi qua. Những vai núi lộn xộn hỗn loạn của khối nền móng đồ sộ dâng cao khoảng ba nghìn bộ trên đồng bằng, và trên cùng, ngóc lên thêm cỡ một nửa chừng đó, là chóp nhọn chính cao lừng lững, như một cái lò hay ống khói lớn, đội trên nóc cái miệng phun lởm chởm. Nhưng Sam đã leo lên khối chân núi được nửa đường rồi, và vùng đồng bằng Gorgoroth tối mờ trải ra bên dưới chìm trong khói và bóng tối. Khi đưa mắt nhìn lên, hẳn chú đã hét lớn nếu cái cổ họng khô khốc còn cho phép; bởi giữa những gò ụ và vai núi phía trên, chú thấy rõ ràng một con đường mòn hay đường chính. Nó dẫn lên như vành đai cao dần từ phía Tây vào, quấn vòng như rắn quanh Ngọn Núi, và ngay trước khi vòng ra khỏi tầm nhìn, nó chạm tới chân chóp núi ở mặt phía Đông.

Sam không thấy khúc đường thẳng ngay trên đầu, nơi con đường thấp nhất, vì có triền dốc rất cao vươn lên đúng nơi chú đứng; nhưng chú đoán chỉ cần có thể gắng gượng đi lên thêm một chút nữa, họ sẽ tới được con đường. Một tia hy vọng trở lại với chú. Họ vẫn có thể chinh phục được Ngọn Núi. “Ồ, cứ như là nó đặt ở đây có mục đích ấy!” chú tự nhủ. “Nếu không có nó ở đây, mình dám nói cuối cùng mình cũng chịu thua.”

Con đường không đặt ở đây cho mục đích của Sam. Chú không biết điều này, nhưng chú đang nhìn lên Đường Sauron từ Barad-dûr tới Sammath Naur, các Gian Lửa. Dẫn đi từ cánh cổng đồ sộ mặt Tây tòa Tháp Tối, nó nối vào cây cầu sắt rộng bắc qua một vực thẳm, và rồi đi xuống đồng bằng, nó chạy khoảng một lý giữa hai kẽ nứt sâu bốc khói, và rồi đến một bờ đường dài dốc thoải dần lên sườn Núi phía Đông. Tại đây, đánh vòng cung ôm trọn một vòng núi từ Nam lên Bắc, cuối cùng nó cũng đi lên, ở rất cao lưng chừng chóp nhọn tuy vẫn còn cách xa miệng núi cuồn cuộn khói, tới một ngõ vào tối tăm quay về phía Đông thẳng tới Cửa Sổ Con Mắt tại thành trì của Sauron đang nấp trong vạt áo choàng bóng tối. Dù thường bị chặn lối hay bị tàn phá vì những chấn động của các lò lửa trong lòng Núi, con đường này luôn luôn được dọn dẹp và sửa lại nhờ sức lao động của vô số Orc.

Sam hít sâu. Đã có lối đi, nhưng chú không biết phải làm thế nào mới trèo lên dốc núi đến được đường. Đầu tiên chú phải cho cái lưng đau nhức thư giãn đã. Chú nằm dài bên cạnh Frodo trong một lúc. Không ai lên tiếng. Ánh sáng dần dần mạnh lên. Đột nhiên một cảm giác khẩn cấp không hiểu được ập đến Sam. Gần như thể chú vừa nghe tiếng gọi: “Ngay bây giờ, ngay bây giờ, nếu không sẽ là quá muộn!” Chú gắng gượng đứng lên. Dường như Frodo cũng cảm nhận được tiếng gọi. Cậu cố gắng quỳ nhỏm dậy.

“Tôi sẽ bò, Sam,” cậu thở hổn hển.

Vậy là từng bước từng bước, như những con côn trùng nhỏ xám xịt, họ bò lên dốc núi. Họ tới được con đường và thấy đường rất rộng, lát đá vụn và tro đập phẳng. Frodo lảo đảo trèo lên đường, và rồi như thể bị cưỡng ép, cậu chậm chạp quay nhìn về phía Đông. Tít đằng xa, những màn bóng tối của Sauron lơ lửng; nhưng vì bị luồng gió mạnh nào đó từ thế giới tràn vào xé rách, hoặc nếu không, vì xáo động bởi nỗi khắc khoải nào đó bên trong, vạt áo choàng mây cuộn xoáy, và trong khoảnh khắc bạt sang một bên; và rồi cậu thấy những đỉnh chót vót tàn độc và vương miện sắt của ngọn tháp trên cùng thành trì Barad-dûr vươn lên đen thẫm, đen và thẫm hơn tất cả những cái bóng bao la quanh nó. Nó chỉ lộ ra trong chốc lát, nhưng như từ cánh cửa sổ lớn nào đó cao không tưởng được, một lưỡi lửa đỏ thọc về phương Bắc, ánh chớp từ một Con Mắt thấu suốt; và rồi bóng tối lại cuộn về, và hình ảnh khủng khiếp biến mất. Con Mắt không quay về phía họ: nó nhìn chằm chằm về phương Bắc nơi những Thủ Lĩnh miền Tây bị dồn vào bước đường cùng, và nhằm hướng đó nó dồn mọi ác tâm, Thế Lực Hắc Ám chuẩn bị tung đòn chết chóc; nhưng trước hình ảnh dữ dội đó, Frodo gục xuống như vừa bị đánh chí tử. Tay cậu lần lên sợi xích quanh cổ.

Sam quỳ bên cậu. Mơ hồ, gần như không thành tiếng, chú nghe thấy Frodo thì thầm: “Giúp tôi với, Sam! Giúp tôi với, Sam! Giữ lấy tay tôi! Tôi không ngừng lại được!” Sam cầm lấy hai tay cậu chủ và đặt chúng lại, lòng bàn tay áp vào nhau, và hôn lên đó; và rồi chú giữ chúng nhẹ nhàng trong tay mình. Ý nghĩ đột nhiên ập tới: “Hắn đã phát hiện ra chúng ta! Tất cả đã xong rồi, hoặc cũng sắp thôi. Giờ, Sam Gamgee ơi, đây là kết thúc của mọi kết thúc.”

Chú lại xốc Frodo lên và kéo hai tay cậu xuống ngực chú, để chân cậu chủ đong đưa. Rồi chú cúi đầu và gắng sức đi tiếp trên con đường trèo lên cao. Đường không dễ đi như thoạt nhìn. May mắn là các dòng lửa tràn ra trong đợt rung chuyển Sam chứng kiến khi đứng trên Cirith Ungol đã chảy xuống chủ yếu ở sườn phía Nam và phía Tây, và con đường ở mặt này không bị chặn. Nhưng ở nhiều chỗ mặt đường đã vỡ nát hoặc bị những kẽ nứt lớn cắt ngang. Sau khi leo về phía Đông được một quãng, nó quay ngoắt trở lại rồi chạy về hướng Tây một đoạn. Ở chỗ ngoặt nó cắt sâu qua một mũi đá lớn phong sương rất lâu trước kia từng bị những miệng lửa của Ngọn Núi mửa ra. Thở hồng hộc vì sức nặng đang mang, Sam đi qua chỗ ngoặt; và ngay giữa lúc đang đi, qua khóe mắt, chú thoáng thấy thứ gì đó lăn xuống từ trên mũi đá, như một mẩu đá đen lở xuống lúc chú đi qua.

Một sức nặng đột ngột đâm vào khiến chú ngã bổ về phía trước, làm toạc mu bàn tay chú vẫn đang nắm chặt tay cậu chủ. Rồi chú biết chuyện gì đã xảy ra, vì khi đang nằm, chú nghe thấy vang trên đầu giọng nói đáng ghét.

“Chủ nhân ác!” nó rít lên. “Chủ nhân ác lừa bọn ta; lừa Sméagol, gollum. Hắn ssẽ không được đi đường đó. Hắn ssẽ không được hại Bảo Bối. Đưa nó cho Sméagol, phải, đưa nó cho bọn ta! Đưa nó cho bọn ta!”

Sam vùng dậy. Ngay lập tức chú rút kiếm ra; nhưng chú không thể làm gì được. Gollum và Frodo đang dính vào nhau. Gollum đang cào xé cậu chủ chú, tìm cách lấy sợi xích và cái Nhẫn. Đây có lẽ là điều duy nhất còn khơi dậy được những đốm than hồng đang tàn dần trong trái tim và ý chí Frodo: một cuộc tấn công, một nỗ lực muốn giằng giật báu vật của cậu bằng vũ lực. Cậu đánh lại với cơn điên khùng đột ngột làm ngạc nhiên cả Sam lẫn Gollum. Mục đích của Gollum hẳn đã có thể đạt thành, nếu chính gã vẫn còn nguyên như trước; nhưng bất kỳ nẻo đường đáng sợ nào gã đã đi qua, cô độc và đói khát, thôi thúc bởi khát vọng nghiến ngấu và nỗi sợ hãi khủng khiếp, đều đã để lại những dấu vết trầm trọng trên người gã. Gã là một hình hài gầy còm, đói lả, phờ phạc, xương xẩu căng lấy da vàng bủng. Ánh lửa hoang dại sáng bừng trong mắt gã, nhưng thói hiểm độc không còn được sức lực xưa kia bắt kịp. Frodo hất gã sang bên và run rẩy đứng dậy.

“Nằm xuống, nằm xuống!” cậu thở hổn hển, tóm chặt tay trên ngực, nắm lấy chiếc Nhẫn bên dưới lớp áo da. “Nằm xuống, đồ bò sát, cút ra khỏi đường ta! Thời của mi đã đến hồi kết rồi. Giờ mi không thể phản bội hay giết ta được nữa.”

Rồi đột nhiên, cũng như lúc trước bên dưới mái khu đồi Emyn Muil, Sam thấy hai địch thủ như trong một ảo cảnh. Một hình thù cúi khom, chẳng hơn cái bóng của một vật sống, một sinh vật giờ đây hoàn toàn bị hủy hoại và đánh bại, nhưng vẫn tràn ngập dục vọng và cơn tức giận xấu xí; và đứng trước mặt nó, rắn đanh, không còn biết đến thương hại, một dáng người mặc trắng toát, nhưng trước ngực giữ một bánh xe lửa. Từ vòng lửa vang lên giọng ra lệnh.

“Đi đi, và đừng làm phiền ta nữa! Nếu mi chạm vào ta lần nữa, chính mi sẽ bị quẳng vào ngọn Lửa Định Mệnh.”

Hình thù lom khom lùi lại, nỗi kinh hoàng tràn ngập đôi mắt chớp lia lịa, nhưng cũng đồng thời tràn ngập khát vọng không thể thỏa mãn.

Rồi ảo cảnh tan đi và Sam thấy Frodo đứng đó, tay áp trên ngực, hơi thở sâu hổn hển, còn Gollum ở dưới chân cậu, khuỵu gối, hai tay xòe rộng áp trên mặt đất.

“Cẩn thận!” Sam kêu lên. “Gã sắp nhảy lên đấy!” Chú bước tới trước, kiếm chĩa ra. “Nhanh lên, cậu chủ!” chú hổn hển. “Đi tiếp đi! Đi tiếp đi! Không có thời gian để mất đâu. Tôi sẽ giải quyết gã. Đi tiếp đi!”

Frodo nhìn chú như thể nhìn một người giờ đã ở cách xa. “Phải, tôi phải đi tiếp,” cậu nói. “Vĩnh biệt, Sam! Cuối cùng cũng đến lúc kết thúc. Trên Đỉnh Định Mệnh, định mệnh sẽ tới. Vĩnh biệt!” Cậu quay người đi tiếp, bước chậm nhưng thẳng người, tiếp tục con đường dẫn lên cao.

* * *

“Rồi!” Sam nói. “Cuối cùng thì tao cũng có thể xử lý mày!” Chú nhảy về phía trước, kiếm đã tuốt sẵn sàng chiến đấu. Nhưng Gollum không nhảy lên. Gã ngã bẹp xuống đất rên rỉ.

“Đứng giết bọn ta,” gã khóc. “Đừng làm bọn ta đau bằng ssắt tàn ác ghê tởm! Cho bọn ta ssống, phải, ssống thêm chút nữa thôi. Mất rồi! Bọn ta mất rồi. Và khi Bảo Bối mất, bọn ta ssẽ chết, phải, chết thành cát bụi.” Gã cào lên lớp tro trên đường với những ngón tay dài xương xẩu. “Cát bụi!” gã rít lên.

Tay Sam dao động. Tâm trí chú còn bỏng rãy vì thịnh nộ và ký ức về những chuyện ác độc. Hoàn toàn công bằng nếu giết sinh vật sát nhân phản trắc này, công bằng và nghìn lần đáng kiếp; và cũng có vẻ là điều an toàn duy nhất nên làm. Nhưng sâu trong tim chú vẫn còn thứ gì đó kìm tay lại: chú không thể tấn công cái vật đang nằm trong bụi đất, tuyệt vọng, thảm hại, hoàn toàn khốn khổ. Dù chỉ trong thời gian ngắn ngủi, chính chú cũng đã mang chiếc Nhẫn, và giờ chú mơ hồ đoán được nỗi thống khổ của thân thể và tinh thần teo quắt của Gollum, nô lệ cho chiếc Nhẫn, suốt đời không bao giờ còn tìm được bình an hay giải thoát. Nhưng Sam không có lời nào để mô tả những gì mình đang cảm thấy.

“Ôi, nguyền rủa mày, thằng cùi hủi!” chú nói. “Đi đi! Biến đi! Tao không tin mày, chừng nào tao có thể đá mày; nhưng đi đi. Nếu không tao sẽ làm mày đau đấy, phải, bằng sắt tàn ác ghê tởm.”

Gollum bò dậy bằng cả tứ chi, giật lùi vài bước, rồi gã quay người, và khi Sam nhắm một cú đá vào gã, gã bỏ chạy theo đường mòn. Sam không quan tâm đến gã nữa. Chú đột nhiên nhớ ra cậu chủ. Chú ngước lên đường nhưng không thấy cậu. Nhanh hết sức, chú lê bước lên con đường. Nếu quay đầu nhìn lại, hẳn chú đã thấy không xa bên dưới, Gollum quay lại, và rồi với ánh điên cuồng hoang dại lóe lên trong mắt, gã nhanh chóng nhưng thận trọng trườn theo sau, một cái bóng lủi giữa những khối đá.

Con đường dẫn lên mãi. Không lâu sau nó lại bẻ ngoặt và khúc đường cuối cùng đi về hướng Đông qua một đoạn cắt xuyên vào lòng chóp nhọn rồi tới miệng cửa tối bên sườn Núi, cửa vào Sammath Naur. Ở phương trời xa xôi, mặt trời đang mọc về hướng Nam, rực cháy đầy đe dọa, xuyên qua khói và sương mù, như chiếc đĩa đỏ mờ vẩn đục; nhưng toàn thể Mordor trải ra quanh Ngọn Núi như một miền đất chết, lặng phắc, bọc trong bóng tối, chờ đợi cú đánh đáng sợ nào đó.

Sam tới miệng cửa há hoác ngó vào. Trong đó nóng và tối, và tiếng ầm ầm dưới sâu làm rung chuyển không gian. “Frodo! Cậu chủ!” chú gọi. Không có tiếng trả lời. Trong khoảnh khắc chú đứng đó, tim đập thình thịch với nỗi sợ điên cuồng, và rồi chú lao vào. Một cái bóng theo sau chú.

Đầu tiên chú không thấy gì hết. Trong khi cấp thiết, chú lại lấy cái lọ của Galadriel ra, nhưng nó nhợt nhạt và lạnh lẽo trong bàn tay run rẩy của chú và không ánh sáng nào chiếu vào bóng tối ngột ngạt. Chú đã vào tới trái tim vương quốc của Sauron và những lò rèn mang quyền phép cổ xưa của hắn, lớn lao nhất toàn Trung Địa; tất cả mọi quyền năng khác đều chịu khuất phục ở đây. Chú sợ hãi bước vài bước do dự vào bóng tối, và rồi đột nhiên một chớp sáng đỏ bùng lên giáng vào trần đen trên cao. Rồi Sam thấy chú đang đứng ở trong một cái hang hoặc đường hầm dài xuyên vào giữa chóp Núi cuồn cuộn khói. Nhưng chỉ cách một quãng ngắn trước mặt chú, mặt sàn và cả hai bên vách bị chẻ ra thành một kẽ nứt lớn, từ dưới đó ánh đỏ gắt phả lên, lúc bốc lên cao, lúc lại tàn lụi vào bóng tối; và từ đầu đến cuối, sâu tít phía dưới, có tiếng rì rầm và sự khuấy động như thể những cỗ máy lớn đang rùng rùng hoạt động.

Ánh sáng lại bùng lên, và ở đó bên bờ vực thẳm, ngay Khe Định Mệnh, Frodo đứng lặng, tối sẫm trên nền sáng gắt, căng thẳng, đứng thẳng nhưng bất động như thể đã hóa đá.

“Cậu chủ!” Sam kêu lên.

Và rồi Frodo cựa mình lên tiếng bằng giọng rõ ràng, thực sự rõ ràng và hùng mạnh hơn bất cứ lúc nào Sam từng nghe cậu nói, tiếng nói vượt lên trên nhịp đập và cơn quằn quại của Đỉnh Định Mệnh, vang vọng trên trần và vách đá.

“Ta đã đến,” cậu nói. “Nhưng giờ ta không chọn làm điều đã khiến ta đến đây. Ta sẽ không làm việc này. Chiếc Nhẫn là của ta!” Và đột ngột, khi đeo nó vào ngón tay, cậu biến mất tăm trước mặt Sam. Sam hít mạnh, nhưng chú không có cơ hội kêu lên, vì đúng lúc đó nhiều chuyện xảy ra cùng lúc.

Một cú nện tàn bạo giáng xuống lưng Sam, đạp hai chân chú hẫng đi khiến chú ngã nhào sang bên cạnh, giáng đầu xuống sàn đá cứng, và có cái bóng tối đen nhảy ập lên mình. Chú nằm bất động, trong một lúc bốn bề tối sầm lại.

Còn đằng xa, vào lúc Frodo đeo chiếc Nhẫn lên và chiếm lấy nó, ngay chính tại Sammath Naur, trái tim vương quốc của hắn, Thế Lực tại Barad-dûr run rẩy, tòa Tháp rung lên từ nền móng tới vương miện đỉnh tháp kiêu hãnh và ác liệt. Chúa Tể Hắc Ám đột nhiên nhận biết cậu, Con Mắt hắn nhìn xuyên mọi bóng tối qua vùng đồng bằng tới miệng cửa mà hắn đã khoét vào; và tầm cỡ sự rồ dại của chính hắn phơi ra trước hắn trong chớp sáng chói mắt, tất cả âm mưu của đối phương cuối cùng cũng bày ra trần trụi. Rồi cơn thịnh nộ của hắn bùng lên thành ngọn lửa thiêu đốt, nhưng nỗi sợ hãi cũng dâng cao như cuộn khói đen khổng lồ bóp hắn nghẹt thở. Vì hắn nhận biết được mối nguy hiểm chết người cùng sợi chỉ đang treo lơ lửng định mệnh dành cho hắn.

Bứt khỏi mọi chiến lược và mạng lưới dệt từ sợ hãi và phản trắc, khỏi mọi mưu kế và chiến tranh, tâm trí hắn lao vút đi; và một cơn chấn động chạy xuyên suốt vương quốc hắn, những tên nô lệ run sợ, những đạo quân ngừng khựng, những tên chỉ huy đột nhiên mất phương hướng, bị tước hết ý chí, nao núng và tuyệt vọng. Vì chúng đã bị bỏ quên. Toàn bộ tâm trí và quyết tâm của Thế Lực từng cầm cương chúng giờ dồn về sức mạnh áp đảo Ngọn Núi. Theo lệnh triệu hồi của hắn, quay vòng với tiếng kêu xé tai, những tên Nazgûl, Ma Nhẫn bay đi trong cuộc đua tuyệt vọng cuối cùng, nhanh hơn gió, và với cơn bão cánh, chúng lao về phía Nam tới Đỉnh Đỉnh Mệnh.

Sam đứng dậy. Chú đang bị choáng, máu trên đầu chảy xuống nhỏ giọt vào mắt. Chú dò dẫm tiến về phía trước, và rồi thấy một chuyện lạ lùng và kinh khủng. Ở bên mép vực, Gollum đang đánh nhau điên cuồng với một kẻ địch vô hình. Gã đung đưa hết trước lại sau, lúc gần bờ vực đến mức tưởng chừng sẽ ngã xuống, lúc kéo lê trở lại, ngã xuống đất, bật dậy và lại ngã xuống. Và từ đầu đến cuối gã rít xì xì nhưng không nói lời nào.

Lửa phía dưới bừng tỉnh trong cuồng nộ, ánh sáng đỏ bùng lên, và cả lòng hang tràn ngập ánh gắt và hơi nóng. Đột nhiên Sam thấy hai bàn tay dài của Gollum đưa lên miệng; những cái răng trắng lóe lên, và rồi gã cắn xuống đánh phập. Frodo kêu thét, và cậu hiện hình, quỳ sụp xuống ngay bờ vực thẳm. Nhưng Gollum, nhảy múa như một kẻ điên, giơ cái nhẫn lên cao, một ngón tay vẫn còn xỏ qua vòng nhẫn. Giờ nó sáng chói như thể đúng là được tạo nên từ lửa sống.

“Bảo bối, bảo bối, bảo bối!” Gollum kêu lên. “Bảo Bối của ta! Ôi Bảo Bối của ta!” Và tới đó, trong khi mắt đưa lên hả hê nhìn chiến lợi phẩm trong tay, gã bước quá đà, loạng choạng, lắc lư trong thoáng chốc ở bờ vực, và rồi ré lên ngã xuống. Từ dưới đáy sâu vang lên lần cuối tiếng rền rĩ Bảo Bối, và rồi gã biến mất.

Nghe một tiếng gầm và những âm thanh vô cùng hỗn loạn. Lửa bùng lên liếm tới tận trần. Nhịp đập mạnh lên thành cơn chấn động khủng khiếp, và Ngọn Núi rung chuyển. Sam chạy tới Frodo, bế thốc cậu lên ôm ra cửa. Và ở đó trên ngưỡng cửa Sammath Naur tăm tối, cao tít trên đồng bằng Mordor, nỗi choáng ngợp lẫn kinh hoàng khôn tả xiết ập đến chú, khiến chú đứng lặng, quên đi mọi chuyện, trừng trừng nhìn như một người đã hóa đá.

Trong một ảo cảnh thoáng qua chú thấy đám mây cuộn xoáy, và chính giữa, những tòa tháp và thành trì, cao như đồi, dựng trên ngai núi hùng vĩ bên trên những hố sâu không thấy đáy; những sàn lớn và ngục tối, những nhà tù không mắt thẳng đứng như vách đá, những cánh cổng bằng sắt thép há hoác: và rồi tất cả đều trôi qua. Tháp đổ, núi sụt xuống; tường vỡ và tan chảy đổ ập; những cột khói và hơi nước bắn ra cuồn cuộn phun lên, lên cao nữa, cho tới khi nhào xuống như cơn sóng lừng, đầu sóng dữ dội cuộn lại và sủi bọt đổ ầm xuống miền đất. Rồi cuối cùng qua những dặm đất ở giữa lan tới một tiếng rung, dâng lên thành tiếng đổ vỡ và tiếng gầm chói tai; mặt đất rung động, đồng bằng quằn quại nứt rạn, và ngọn Orodruin quay cuồng. Lửa ọc ra từ đỉnh núi nứt toạc. Bầu trời muốn nổ tung vì sấm giữa những luồng sét nung đốt. Một cơn mưa đen ào ào trút xuống như roi vụt. Và vào thẳng tâm bão, với tiếng kêu xuyên thấu qua mọi âm thanh khác, xé nát mây, lũ Nazgûl bay tới, vùn vụt như mũi tên rực lửa, rồi mắc phải cảnh điêu tàn rực cháy của núi và trời, chúng nứt vỡ, héo quắt lại và rồi tắt lịm.

“Chà, tới đây là kết thúc rồi, Sam Gamgee,” một giọng nói vang lên bên chú. Và đó là Frodo, tái nhợt và mệt lử, nhưng đã lại là chính mình; mắt cậu giờ đã yên bình, không còn ý chí căng lên, không còn vẻ điên cuồng, không còn nỗi sợ. Gánh nặng của cậu đã được gỡ đi. Đây lại là cậu chủ thân yêu trong những ngày tháng ngọt ngào ở Quận.

“Cậu chủ!” Sam kêu lên và quỳ sụp xuống. Giữa tất cả cảnh hoang tàn của thế giới, trong một khoảnh khắc chú chỉ cảm thấy niềm vui, niềm vui mãnh liệt. Gánh nặng đã mất rồi. Cậu chủ của chú đã được cứu; cậu lại là chính mình, cậu đã tự do. Và rồi Sam nhìn thấy bàn tay cụt ngón và chảy máu.

“Bàn tay tội nghiệp của cậu!” chú nói. “Mà tôi thì chẳng có gì để băng bó, hay giảm đau. Tôi sẵn sàng tặng gã cả bàn tay của tôi còn hơn. Nhưng giờ gã đã biến mất không thể gọi về được, biến đi mãi mãi.”

“Phải,” Frodo nói. “Nhưng cậu còn nhớ lời Gandalf không: Ngay cả Gollum cũng có thể có việc cần làm? Nếu không có gã, Sam ạ, tôi đã không thể tiêu hủy được chiếc Nhẫn. Nhiệm Vụ hẳn đã trở thành vô vọng, thậm chí ngay tại hồi kết thảm thiết. Vì vậy chúng ta hãy tha thứ cho gã! Vì Nhiệm Vụ đã được hoàn thành, và giờ tất cả đã kết thúc. Tôi thật mừng có cậu ở đây bên tôi. Ở đây, nơi kết thúc tất cả mọi chuyện, Sam ạ.”

CHƯƠNG IV ĐỒNG CORMALLEN

Khắp quanh hai quả đồi, những đạo quân Mordor sôi sục. Các Thủ Lĩnh miền Tây chìm trong biển quân dần đông nghẹt. Mặt trời đỏ ối, và dưới cánh bọn Nazgûl, bóng tối chết chóc hắt lên mặt đất. Aragorn đứng dưới cờ hiệu, im lặng và nghiêm nghị, như đang trầm ngâm suy tư về những điều đã trôi qua từ lâu hoặc ở rất xa xôi; nhưng mắt chàng lóe lên như những ngôi sao đêm càng sâu lại càng sáng. Gandalf đứng trên đỉnh đồi, trông ông trắng tuyền lạnh lẽo và bóng tối không rơi lên ông. Cuộc tấn công của Mordor nổ ra như đợt sóng ập tới các quả đồi bị bao vây, những giọng nói gầm lên như đợt triều giữa cảnh hoang tàn và vũ khí va chạm.

Như thể có ảo cảnh nào đột nhiên xuất hiện trước mắt, Gandalf cựa mình; và ông quay nhìn về phía Bắc nơi bầu trời quang đãng và nhợt nhạt. Rồi ông đưa hai tay lên kêu to rền vang vượt trên tràng âm thanh hỗn loạn: Đại Bàng đang tới! Và nhiều giọng nói hô to đáp lời: Đại Bàng đang tới! Đại Bàng đang tới! Đám quân Mordor ngước lên, tự hỏi dấu hiệu này có nghĩa là gì.

Trên không bay đến Gwaihir Chúa Gió, và Landroval em trai ông, vĩ đại nhất trong số các Đại Bàng phương Bắc, hùng mạnh nhất giữa những hậu duệ của Thorondor xa xưa, đã xây tổ trên những đỉnh bất khả xâm phạm của dãy Vi Sơn khi Trung Địa còn non trẻ. Sau họ là các bề tôi từ những ngọn núi phía Bắc, nối hàng dài tăng tốc lao đi trong gió đang mạnh dần lên. Họ lao thẳng xuống lũ Nazgûl, đột ngột bổ nhào từ trên không cao vời vợi, và luồng gió dưới những đôi cánh lớn khi họ bay qua chẳng khác nào cuồng phong.

Nhưng bọn Nazgûl đã quay đầu trốn chạy, biến mất vào trong bóng tối Mordor, vì đột ngột nghe thấy tiếng gọi kinh hoàng từ tòa Tháp Tối; và ngay khoảnh khắc ấy, tất cả đám quân Mordor run lên, nỗi ngờ vực bóp lấy trái tim chúng, tiếng cười của chúng lặng đi, tay chúng run rẩy và tứ chi rời rã. Thế Lực vẫn thôi thúc chúng và bơm đầy căm hận cùng thịnh nộ vào lòng chúng giờ đang dao động, ý chí của hắn rời bỏ chúng và giờ khi nhìn vào mắt kẻ thù, chúng thấy ánh sáng chết chóc và chúng sợ hãi.

Rồi tất cả các Thủ Lĩnh miền Tây hô to, vì trái tim họ tràn ngập niềm hy vọng mới trong bóng tối. Từ hai quả đồi bị bao vây, đội quân kỵ Gondor, các Kỵ Sĩ Rohan, người Dúnedain phương Bắc, từng đội từng đội sát cánh đẩy lùi kẻ thù đang nao núng, chọc thủng hàng quân đuổi tới bằng những mũi giáo quyết liệt. Nhưng Gandalf giơ hai tay và lại một lần nữa hô lên bằng giọng rõ ràng:

“Giữ vị trí, hỡi Con Người phương Tây! Giữ vị trí và chờ đợi! Đây là thời khắc của định mệnh.”

Và ngay trong khi ông nói, mặt đất rung chuyển dưới chân họ. Rồi dâng nhanh lên cao, cao hơn những tòa Tháp ở Cổng Đen, cao vượt lên những ngọn núi, một bóng tối bao la vút đâm vào bầu trời, lập lòe ánh lửa. Mặt đất rên xiết rung chuyển. Hai ngọn Tháp Nanh lắc lư, lung lay rồi đổ xuống; thành trì hùng mạnh vỡ vụn; cổng Đen lật nhào tan nát; và từ xa, yếu ớt, rồi mạnh dần, rồi ngân tới tận mây trời, tiếng ầm ầm liên hồi vang lên, một tiếng rống, một chuỗi âm thanh đổ nát vang vọng kéo dài.

“Triều đại của Sauron đã kết thúc!” Gandalf nói. “Người Mang Nhẫn đã hoàn thành Nhiệm Vụ.” Và khi các Thủ Lĩnh nhìn xuống phía Nam về Đất Mordor, họ thấy dường như tối thẫm trên nền mây khói, một cái bóng lớn tối tăm, đen đặc không gì xuyên thủng, ngọn viền trong sét, dâng lên tràn ngập cả bầu trời. Nó ngóc cái đầu mênh mông phía trên thế giới, và vươn một cánh tay lớn đầy đe dọa về phía họ, kinh khủng nhưng bất lực: vì đương khi nó chồm tới trên đầu họ, một ngọn gió lớn cuốn lấy nó, và nó bị thổi bay, bị mang đi mất; và rồi bốn bề tĩnh lặng.

Các Thủ Lĩnh cúi đầu; và khi họ ngước lên, thì kìa! kẻ địch đang trốn chạy và sức mạnh của Mordor tan tác khắp nơi như cát bụi tung trong gió. Và, cũng như khi cái chết bổ xuống cái vật phình căng ủ dột từng chiếm lĩnh đụn đất chúng vẫn bò mà nắm giữ chi phối chúng, cả tổ kiến sẽ lang thang mất trí không mục đích rồi yếu ớt chết đi, những sinh vật của Sauron cũng vậy, Orc hay quỷ khổng lồ hay lũ dã thú bị phép thuật nô dịch nay thất thần chạy hết đây lại đó; một vài tên tự chém mình hay quăng mình xuống những vực đen, hay rền rĩ bỏ chạy về trốn trong những hố giòi hoặc những nơi tối tăm không ánh sáng cũng chẳng còn hy vọng. Nhưng Con Người ở Rhûn lại và dưới Harad lên, người miền Đông và người phương Nam thì thấy thất bại đến với cuộc chiến của mình và vẻ uy nghi lẫn vinh quang của các Thủ Lĩnh miền Tây. Những kẻ đã phụng sự cái ác lâu nhất và sâu nhất, vì căm ghét phương Tây, nhưng vẫn là những con người kiêu hãnh và quả cảm, lúc này đến lượt mình tập hợp lại cho trận đánh tuyệt vọng cuối cùng. Song phần lớn đã bỏ chạy về Đông khi có cơ hội; một vài tên thì buông vũ khí thỉnh cầu khoan dung.

Rồi Gandalf, để lại tất cả trận chiến và quyền chỉ huy cho Aragorn và các vị chúa còn lại, đứng trên đỉnh đồi lên tiếng gọi con đại bàng lớn nhất, Gwaihir Chúa Gió, lướt xuống đậu trước mặt ông.

“Anh đã đưa tôi đi hai lần, Gwaihir bạn của tôi,” Gandalf nói. “Ba lần sẽ hoàn trả tất cả, nếu anh thuận ý. Anh sẽ không thấy tôi là gánh nặng nhiều hơn khi đưa tôi về từ Zirakzigil, nơi mạng sống cũ của tôi cháy tàn đâu.”

“Tôi sẽ chở ông tới đâu ông muốn,” Gwaihir trả lời, “dù ông có đẽo từ đá đi nữa.”

“Vậy thì đi thôi, và đưa em trai anh đi cùng, thêm cả người họ hàng nào bay nhanh nhất! Vì chúng ta sẽ cần tốc độ nhanh hơn mọi cơn gió, vượt trước những đôi cánh lũ Nazgûl.”

“Gió Bấc thổi, nhưng chúng ta sẽ bay nhanh hơn nó,” Gwaihir nói. Và ông nâng Gandalf dậy bay về phía Nam, vỗ cánh bên ông là Landroval và Meneldor trẻ trung nhanh nhẹn. Khi bay qua Udûn và Gorgoroth, họ thấy tất cả miền đất đổ nát và quằn quại trải ra bên dưới, còn phía trước, Đỉnh Định Mệnh đang cháy rực, phun trào lửa.

“Tôi thật mừng có cậu ở đây bên tôi,” Frodo nói. “Ở đây, nơi kết thúc tất cả mọi chuyện, Sam ạ.”

“Phải, tôi ở đây bên cậu, cậu chủ à,” Sam nói, nhẹ nhàng áp bàn tay bị thương của Frodo lên ngực. “Và cậu cũng đang ở đây bên tôi. Và cuộc hành trình này chấm dứt rồi. Nhưng sau khi đi được đến tận đây, tôi chưa muốn bỏ cuộc đâu. Làm thế không đúng tính tôi lắm, nếu cậu hiểu ý tôi.”

“Có lẽ là không, Sam ạ,” Frodo nói; “nhưng lại đúng với việc xảy ra trên thế giới này. Hy vọng lụi tàn. Hồi kết đến. Giờ chúng ta chỉ còn lại chút thời gian để chờ đợi. Chúng ta lạc giữa hoang tàn sụp đổ, và không có đường thoát nào hết.”

“Ừm, cậu chủ, chúng ta ít nhất có thể đi xa khỏi nơi nguy hiểm này, khỏi cái Khe Định Mệnh, nếu đó đúng là tên của nó. Chẳng lẽ không được? Đi nào, cậu Frodo, giá nào cũng hãy đi xuống đường mòn chứ!”

“Được rồi, Sam. Nếu cậu muốn đi, tôi sẽ đi,” Frodo nói; và họ đứng dậy chậm rãi đi theo con đường vòng vèo; và đương lúc họ đi ra phía chân Núi đang chấn động, một cột khói và hơi nước lớn ọe ra từ khe Sammath Naur, sườn chóp núi bị xé toạc, mửa ra dòng dung nham rừng rực khổng lồ, ầm ầm như sấm mà lăn chầm chậm xuống sườn núi phía Đông.

Frodo và Sam không thể đi xa hơn nữa. Chút sức lực tinh thần và thể xác cuối cùng của họ đang nhanh chóng đuối dần. Họ đã đi tới một đồi tro thấp chất đống dưới chân Núi; nhưng từ đây không còn đường thoát nữa. Giờ nó đã trở thành một hòn đào giữa cơn vật vã của Orodruin, khó mà trụ lại được lâu. Khắp xung quanh nó mặt đất nứt toác, từ những kẽ nứt và hố sâu khói và hơi nước bắn lên. Đằng sau họ, Ngọn Núi đang quằn quại. Những vết rách lớn toạc ra trên sườn núi. Những dòng sông lửa từ từ chảy xuống sườn dốc dài về phía họ. Chẳng bao lâu nữa họ sẽ bị nuốt trọn. Một cơn mưa tro nóng bỏng đang rơi.

Giờ họ đứng yên; và Sam vuốt ve bàn tay cậu chủ vẫn đang nắm trong tay mình. Chú thở dài. “Chúng ta đã rơi vào một câu chuyện thật đáng nể, phải không cậu Frodo?” chú nói. “Giá mà tôi được nghe người ta kể lại nó! Cậu có nghĩ người ta sẽ nói: Giờ đến câu chuyện về Frodo Chín Ngón và chiếc Nhẫn Định Mệnh không? Và rồi mọi người đều nín lặng, như chúng ta ở Thung Đáy Khe, khi họ kể với chúng ta câu chuyện về Beren Một Tay và viên Đại Ngọc. Giá mà tôi được nghe kể nhỉ! Và tôi tự hỏi chuyện tiếp tục thế nào sau phần của chúng ta.”

Nhưng đương khi chú nói, cố xua đuổi nỗi sợ hãi cho tới khoảnh khắc cuối cùng, mắt chú vẫn lạc về phương Bắc, về Bắc nhìn vào mắt gió, tới nơi bầu trời xa xôi trong xanh, khi luồng hơi lạnh mạnh lên thành cơn gió lớn đẩy lùi bóng tối và những đám mây nát tươm.

Và đôi mắt nhìn xa tinh tường của Gwaihir đã thấy họ như vậy, khi xuôi trận cuồng phong ông đến, và mạo hiếm lao vào mối nguy lớn trên bầu trời, ông lượn tròn trên không: hai chấm đen nhỏ bé, trơ trọi, tay trong tay trên một mỏm đồi nhỏ, trong khi cả thế giới rung chuyển dưới chân và rên xiết, và những dòng sông lửa trào đến gần. Và đương khi phát hiện ra họ và bổ nhào tới, ông thấy họ ngã gục, kiệt sức hay nghẹt thở vì khói và hơi nước, hay cuối cùng cũng chịu thua nỗi tuyệt vọng, nhắm mắt lại tránh nhìn cái chết.

Họ nằm bên nhau; và Gwaihir vụt lao xuống, Landroval và Meneldor nhanh nhẹn lao theo; và trong một cơn mơ, không biết gì về số phận đã tìm đến với mình, hai chàng lữ khách được nâng lên, mang đi xa khỏi bóng tối và lửa cháy.

Khi Sam thức giấc, chú thấy mình đang nằm trên chiếc giường êm ái, nhưng phía trên đầu những cành sồi lớn nhẹ nhàng đong đưa, ánh sáng mặt trời lấp lánh qua tán lá non, xanh và vàng ươm. Cả bầu không khí tràn ngập mùi hương ngọt ngào trộn lẫn.

Chú còn nhớ mùi hương đó: mùi hương đất Ithilien. “Ôi trời!” chú suy nghĩ. “Mình đã ngủ bao lâu rồi?” Vì mùi hương đã đưa chú trở lại cái ngày mà chú nhóm đống lửa nhỏ bên bờ đất đầy nắng; và trong khoảnh khắc ấy mọi chuyện khác đều nằm ngoài ký ức tỉnh thức. Chú duỗi mình, thở sâu. “Sao nhỉ, mình đã có một giấc mơ thật là kỳ lạ!” chú lẩm bẩm. “Mình thật mừng là đã thức giấc!” Chú ngồi dậy và rồi thấy Frodo đang nằm bên cạnh, ngủ yên bình, một tay gối sau đầu, tay kia đặt trên chân. Đó là bàn tay phải, và ngón tay thứ ba đã mất.

Toàn bộ ký ức ập trở về, và Sam kêu to lên: “Đó không phải là giấc mơ! Vậy thì chúng ta đang ở đâu?”

Và một giọng nói nhẹ nhàng vang lên sau lưng chú: “Ở đất Ithilien, nhờ lòng hiếu khách của Nhà Vua; và ngài đang chờ cháu.” Nói xong, Gandalf đứng trước chú, mặc trắng tuyền, bộ râu của ông giờ sáng như tuyết tinh khiết dưới nắng trời chiếu qua cành lá. “Chà, cậu Samwise, cháu cảm thấy thế nào?” ông hỏi.

Nhưng Sam nằm lại xuống, mắt trợn trừng, mồm há hốc và trong một chốc, giữa cảm giác hoang mang và niềm vui mãnh liệt, chú không trả lời nổi. Cuối cùng chú thở hắt ra: “Gandalf! Cháu cứ tưởng ông đã chết rồi! Mà cháu tưởng cháu cũng chết rồi. Có phải là mọi chuyện đau buồn đều sẽ thành không thật không? Chuyện gì đã xảy ra với thế giới?”

“Một Bóng Đen kinh khiếp đã trôi qua,” Gandalf nói rồi ông phá lên cười, và âm thanh nghe như tiếng nhạc, hay như tiếng nước tại miền đất khô cằn; và khi lắng nghe, một ý nghĩ đến với Sam rằng chú đã không nghe thấy tiếng cười, cái âm thanh vui vẻ thuần khiết ấy, suốt nhiều ngày trời không đếm xuể. Nó lọt vào tai chú như tiếng vọng của tất cả những niềm vui mà chú từng nếm trải. Nhưng chính chú lại òa lên khóc. Rồi, như cơn mưa ngọt lành sẽ trôi qua theo gió xuân cho mặt trời bừng lên sáng sủa hơn, nước mắt ngừng rơi, và tiếng cười dâng lên trong cổ họng, và chú phá lên cười nhảy xuống khỏi giường.

“Cháu cảm thấy thế nào à?” chú kêu lên. “A, cháu không biết nên nói thế nào. Cháu cảm thấy, cháu cảm thấy” - chú vung vẩy cánh tay trong không khí - “cháu cảm thấy như xuân đến sau mùa đông, và ánh nắng trên cành lá; và như kèn đồng và đàn hạc và tất cả những bài ca mà cháu từng nghe!” Chú ngừng lời và quay lại cậu chủ. “Nhưng cậu Frodo thì sao rồi?” chú hỏi. “Không phải thật đáng tiếc cho bàn tay tội nghiệp của cậu ấy sao? Nhưng cháu mong là ngoài chuyện đó thì cậu ấy sẽ ổn. Cậu ấy đã trải qua một quãng thời gian khủng khiếp.”

“Ừ, ngoài chuyện đó thì tôi vẫn ổn,” Frodo nói, ngồi dậy và đến lượt mình cũng phá lên cười. “Tôi lại ngủ mất khi đang chờ cậu, Sam ạ, đồ sâu ngủ. Tôi đã dậy từ sáng sớm hôm nay, và giờ hẳn đã phải gần trưa rồi.”

“Trưa?” Sam nói, cố gắng tính nhẩm. “Trưa ngày hôm nào?”

“Ngày mười bốn của Năm Mới,” Gandalf nói; “hoặc nếu cháu thích, ngày mùng tám tháng Tư theo lịch Quận[2]. Nhưng ở Gondor, Năm Mới từ đây sẽ luôn luôn bắt đầu vào ngày mười lăm tháng Ba khi Sauron sụp đổ, cũng là ngày hai cháu được mang ra từ biển lửa và đưa tới chỗ Nhà Vua. Ngài đã chữa trị cho các cháu, và giờ ngài đang đợi các cháu. Các cháu sẽ ăn uống cùng ngài. Khi nào các cháu sẵn sàng, ta sẽ dẫn các cháu tới chỗ ngài.”

“Nhà Vua?” Sam hỏi. “Vua nào, và ông ta là ai?”

“Vua của Gondor và Chúa Tể các Miền Đất Phía Tây,” Gandalf nói; “và ngài đã giành lại tất cả vương quốc cổ xưa của mình. Ngài sắp lên đường đến lễ đăng quang, nhưng ngài đang đợi các cháu.”

“Chúng cháu nên mặc gì?” Sam hỏi; vì tất cả những gì chú thấy là mớ quần áo rách nát mà họ đã mặc trong chuyến đi, được gấp và đặt dưới đất bên giường họ.

“Y phục của các cháu trên đường tới Mordor,” Gandalf nói. “Frodo ạ, thậm chí cả mớ giẻ Orc cháu đã mặc trong vùng đất đen đó cũng sẽ được bảo tồn. Không lụa là gấm vóc, hay áo giáp sắc hiệu nào có thể danh giá hơn. Nhưng sau đó, có lẽ ta sẽ tìm một ít quần áo khác.”

Rồi ông chìa hai tay về phía họ, và họ thấy một trong hai bàn tay sáng lấp lánh. “Ông có gì đó?” Frodo kêu lên. “Chẳng lẽ lại là...?”

“Phải, ta mang đến hai báu vật của các cháu. Chúng được tìm thấy trên người Sam khi hai cháu được giải cứu; những món quà của Phu Nhân Galadriel: lọ nước của cháu, Frodo; và hộp của cháu, Sam. Hai người hẳn sẽ thấy vui mừng khi lại được giữ chúng an toàn.”

Sau khi đã tắm rửa, mặc đồ và ăn xong bữa nhẹ, hai chàng Hobbit đi theo Gandalf. Họ bước ra khỏi cụm rừng sồi nơi họ vừa nằm nghỉ, đi sang một trảng cỏ dài xanh mướt, tươi sáng dưới ánh mặt trời, viền quanh là hàng cây oai nghiêm lá sẫm trĩu đầy những bông hoa đỏ. Đằng sau, họ nghe thấy tiếng nước, và một dòng suối chảy xuống trước mặt họ giữa những bờ nước nở đầy hoa, cho tới khi đổ vào khoảng rừng xanh ở đầu kia thảm cỏ và chảy tiếp dưới một vòm cây, nhìn qua đó có thể thấy nước lấp lánh đằng xa.

Khi tới trảng cỏ giữa rừng, họ ngạc nhiên thấy rất nhiều kỵ sĩ mặc áo giáp sáng choang cùng lính gác mặc màu đen và bạc đang đứng đó, tất cả đều cất tiếng chào kính trọng và cùi đầu trước họ. Và rồi một người thổi chiếc kèn trômpet dài, và họ đi tiếp qua lối đi dưới vòm cây bên dòng nước róc rách. Rồi họ đến một khoảng đất rộng xanh cỏ; qua hết bãi đất là con sông mênh mông bàng bạc, có dải cồn đảo dài um tùm nằm giữa sông, và nhiều con tàu đậu bên bờ. Nhưng trên đồng cỏ nơi họ đứng, một đội quân lớn đang tập hợp, những hàng những đội lấp lánh dưới mặt trời. Và khi hai chàng Hobbit tới, kiếm được rút ra khỏi vỏ, giáo được rung lên, tù và cùng kèn trômpet thổi vang, và con người kêu lên bằng nhiều giọng nói và nhiều ngôn ngữ:

“Muôn năm những người Tí Hon! Dâng họ ngàn lời ca ngợi!

Cuio i Pheriain anann! Aglar’ ni Pheriannath!

Dâng họ ngàn lời ca ngợi, Frodo và Samwise!

Daur a Berhael, Conin en Annûn! Eglerio!

Ca lên!

Eglerio!

A laita te, laita te! Andave laituvalmet!

Ca lên!

Cormacolindor, a laita tárienna!

Ca lên! Những Người Mang Nhẫn, dâng họ ngàn lời ca ngợi!”

Và rồi, mặt đỏ lựng và mắt lấp lánh kinh ngạc, Frodo và Sam đi tiếp, thấy giữa đoàn quân rộn rã ấy là ba ghế ngồi cao đắp từ những miếng cỏ mặt xanh. Đằng sau ghế bên phải phấp phới lá cờ vẽ trắng trên nền xanh, một con tuấn mã đang tự do tung vó; bên trái là cờ hiệu hình bạc nền xanh biển, con tàu mũi thiên nga đang lướt sóng biển khơi; nhưng sau ngai cao nhất ở chính giữa là một ngọn cờ lớn đang phần phật trong gió, và trên đó, một thân cây trắng nở hoa trên nền đen tuyền dưới vương miện sáng chói và bảy vì sao lấp lánh. Trên ngai, một người mặc áo giáp đang ngồi, thanh kiếm lớn đặt ngang đùi nhưng không đội mũ trụ. Khi họ tới gần, người này đứng dậy. Và rồi họ nhận ra chàng, dù chàng đã khác xưa, gương mặt thật cao quý và hân hoan, khí chất vương giả, vị đế vương của Con Người, mái tóc sẫm và đôi mắt xám.

Frodo chạy tới gặp chàng, Sam theo sát cậu. “A, chẳng phải đây là niềm hạnh phúc tột cùng vượt qua tất cả!” chú nói. “Sải Chân Dài, nếu không ắt là tôi vẫn ngủ mơ!”

“Phải, Sam, Sải Chân Dài đây,” Aragorn nói. “Thật là một chặng đường dài, phải không, từ Bree, khi cậu không ưa bộ dạng của tôi? Một chặng đường dài cho tất cả chúng ta, nhưng của các cậu mới là con đường đen tối nhất.”

Và rồi trước sự ngạc nhiên và cực kỳ bối rối của Sam, chàng quỳ gối trước mặt họ; và nắm lấy tay họ, Frodo bên phải và Sam bên trái, chàng dẫn họ tới bên ngai và để họ ngồi lên đó, rồi quay về phía các chỉ huy và quân lính đang đứng quanh và hô lớn, giọng vang vọng tới tất cả đội quân:

“Hãy dâng họ ngàn lời ca ngợi!”

Và khi tiếng reo hân hoan đã rộ lên rồi lại tắt, trước nỗi hài lòng hoàn toàn tuyệt đối cũng như niềm vui thích trọn vẹn của Sam, một ca công cung đình Gondor đứng lên trước và quỳ gối, xin phép hát. Và kìa! anh ta hát:

“Kìa! hỡi những lãnh chúa và kỵ sĩ, những chiến binh quả cảm không tì vết, những vì vua và hoàng tử, hỡi những con người đẹp đẽ Gondor, và những Kỵ Sĩ Rohan, và các con trai Elrond và người Dúnedain phương Bắc, và Tiên cùng với Người Lùn và những trái tim hào hiệp từ Quận, và tất cả những người dân tự do phương Tây, giờ hãy lắng nghe bài hát của tôi. Vì tôi sẽ hát cho các vị về Frodo Chín Ngón và chiếc Nhẫn Định Mệnh.”

Và khi Sam nghe thấy thế, chú phá lên cười trong niềm vui sướng tột cùng, và đứng dậy kêu lên: “Ôi vinh dự mới huy hoàng lớn lao làm sao! Và tất cả những ước muốn của tôi đã trở thành hiện thực!” Và rồi chú khóc.

Và tất cả đoàn quân đều cười và khóc, và giữa niềm vui và nước mắt, giọng hát trong vắt của ca công vang lên như bạc như vàng và mọi người đều nín lặng. Và anh ta hát cho họ nghe, lúc bằng tiếng tiên, lúc bằng ngôn từ phương Tây, cho tới khi trái tim họ đau nhức lên vì ngọt ngào, choáng ngợp, và niềm vui cắt ngọt như lưỡi kiếm, và trong ý nghĩ họ đã tìm về những miền đất nơi nỗi đau cùng với vui mừng hòa quyện vào nhau và nước mắt chính là rượu của hạnh phúc.

Cuối cùng, khi Mặt Trời lăn khỏi đỉnh trưa và bóng cây hắt dài hơn, anh ta kết thúc. “Dâng họ ngàn lời ca ngợi!” anh ta nói và quỳ gối. Rồi Aragorn đứng dậy, và tất cả đoàn quân đều đứng dậy, họ đi tới những nhà lều đã chuẩn bị sẵn sàng, để ăn uống và ca tụng trong khi ngày chưa chấm dứt.

Frodo và Sam được dẫn riêng đến một túp lều, ở đó những y phục cũ của họ được cởi ra, rồi được gấp lại và kính cẩn đặt sang bên; và trang phục mới được trao cho họ. Rồi Gandalf bước vào và trong tay, trước sự ngạc nhiên của Frodo, ông mang thanh kiếm cùng chiếc áo choàng tiên và áo giáp mithril đã bị cướp khỏi cậu ở Mordor. Cho Sam, ông mang đến một áo giáp mạ vàng và tấm áo choàng tiên đã được chữa lành khỏi bùn đất lẫn thương tích; rồi ông đặt trước mặt họ hai thanh kiếm.

“Cháu không muốn mang kiếm,” Frodo nói.

“Ít nhất tối nay cháu nên mang,” Gandalf nói.

Rồi Frodo cầm lấy thanh kiếm nhỏ từng thuộc về Sam, thanh kiếm đã nằm bên chú tại Cirith Ungol. “Thanh Mũi Đốt tôi trao cho cậu đấy, Sam,” cậu nói.

“Đừng, cậu chủ! Ông Bilbo đã trao nó cho cậu, nó đi cùng với cái áo bạc của ông ấy; giờ ông ấy sẽ không muốn ai khác đeo nó đâu.”

Frodo nhượng bộ, và Gandalf, như thể ông là hầu cận cho họ, quỳ xuống đeo đai lưng giắt kiếm cho họ, và khi đứng lên, ông đội những vành mũ bạc lên đầu họ. Chuẩn bị xong đâu đấy, họ đi tới bữa tiệc lớn; và họ ngồi xuống bàn của Nhà Vua cùng với Gandalf, cùng Vua Éomer đất Rohan, Hoàng thân Imrahil và tất cả những chỉ huy chính; còn có cả Gimli và Legolas nữa.

Thế rồi, sau Phút Mặc Niệm, rượu được mang lên, hai lính hầu cận bước vào để phục vụ các vì vua; hoặc ít nhất thì trông họ như vậy: một người mặc chế phục đen và bạc của Túc Vệ Quân Minas Tirith, còn người kia màu trắng và xanh. Sam tự hỏi những cậu bé măng trẻ thế này làm gì trong đội quân toàn những người đàn ông hùng mạnh. Và rồi đột nhiên khi họ đến gần đủ nhìn rõ được, chú kêu lên:

“Trời, nhìn kìa cậu Frodo! Nhìn kìa! Ô, không phải đây là Pippin sao? Tôi nên nói là cậu Peregrin Took chứ, và cậu Merry nữa! Họ đã lớn lên nhiều quá! Ôi trời! Nhưng tôi thấy còn có nhiều chuyện đáng nghe kể hơn chuyện chúng ta đấy!”

“Đúng như thế,” Pippin quay về phía chú. “Và chúng tôi sẽ bắt đầu kể ngay khi bữa tiệc kết thúc. Trong lúc chờ đợi, cậu có thể bắt chuyện với Gandalf đi. Ông ấy không còn kín miệng như trước nữa, dù giờ ông ấy cười nhiều hơn là nói chuyện. Trong lúc này, tôi và Merry bận rồi. Chúng tôi là những hiệp sĩ của Kinh Thành, và của đất Mark, như tôi mong là cậu đã thấy.”

* * *

Cuối cũng ngày vui kết thúc; và khi Mặt Trời lặn và vầng Mặt Trăng tròn thong thả leo lên trên những màn sương sông Anduin và lấp lánh qua tán lá rung rinh, Frodo và Sam ngồi dưới bóng cây rì rầm trong mùi hương xứ Ithilien tươi đẹp; và họ nói chuyện tới đêm khuya cùng Merry, Pippin và Gandalf, rồi một lúc sau, cả Legolas lẫn Gimli cũng nhập đội. Frodo và Sam được biết phần lớn những chuyện đã xảy ra với Hội Đồng Hành sau khi đoàn hộ Nhẫn tan vỡ trong ngày tai nghiệt đó ở trảng Parth Galen cạnh Thác Rauros; và lúc nào cũng còn có nhiều chuyện để hỏi han, nhiều điều để kể.

Orc, cây biết nói, những đồng cỏ dài nhiều lý, những Kỵ Sĩ phi nước đại, những hang động lấp lánh, những tòa tháp trắng, những cung điện vàng, những trận chiến và những con tàu cao giương buồm, tất cả những điều này lướt qua tâm trí Sam cho tới khi chú ong ong cả đầu. Nhưng giữa bao nhiêu những điều đáng kinh ngạc đó, chú luôn luôn quay trở lại trầm trồ vì chiều cao của Merry và Pippin, và bắt họ đứng so lưng cùng Frodo và mình. Chú gãi đầu. “Không thể hiểu được ở tuổi của các cậu!” chú nói. “Nhưng đúng là thế đấy: các cậu cao hơn bảy phân so với lẽ thường, hoặc nếu không thì tôi đúng là người lùn.”

“Cái đó thì rõ ràng là không phải,” Gimli nói. “Nhưng ta đã nói gì rồi? Người phàm tục không thể xơi thức uống Ent mà lại cho rằng nó sẽ chẳng có tác dụng gì nhiều hơn một vại bia đâu.”

“Thức uống Ent?” Sam hỏi. “Đấy anh lại nói về Ent rồi; nhưng tôi vẫn không hiểu được họ là gì. Sao chứ, sẽ phải mất hàng tuần lễ chúng tôi mới hiểu hết những chuyện này!”

“Đúng là hàng tuần đấy,” Pippin nói. “Và rồi Frodo sẽ phải bị khóa và nhốt lại trong một ngọn tháp ở Minas Tirith để viết tất cả ra. Nếu không thì anh ấy sẽ quên mất một nửa, và bác Bilbo già tội nghiệp sẽ thấy thất vọng kinh khủng.”

Cuối cùng Gandalf đứng dậy. “Bàn tay Nhà Vua là bàn tay y sư, các bạn của ta,” ông nói. “Nhưng các cháu đã đến bên bờ cái chết trước khi ngài gọi các cháu lại, sử dụng tất cả sức mạnh của mình và đưa các cháu vào sự quên lãng êm đềm của giấc ngủ không mộng mị. Và dù đúng là các cháu đã ngủ thật lâu và hạnh phúc, giờ vẫn đến lúc đi ngủ lại rồi.”

“Và không chỉ Sam và Frodo đâu,” Gimli nói, “mà cả ngươi nữa, Pippin. Ta yêu mến ngươi, dù chỉ vì những khốn khổ mà ngươi đã gây ra cho ta, những chuyện ta sẽ không bao giờ quên. Ta cũng sẽ không quên đã tìm thấy ngươi trên đồi trong trận chiến cuối cùng. Nếu không nhờ có Người Lùn Gimli, ngươi hẳn đã bỏ mạng. Nhưng ít nhất giờ thì ta biết bàn chân của người Hobbit trông như thế nào, dù đó là tất cả những gì nhìn thấy được dưới cả núi thi thể. Lúc ủn cái xác khổng lồ đó ra khỏi ngươi, ta đã tin chắc là ngươi chết rồi. Ta hẳn đã có thể bứt trụi cả râu mình. Vậy mà mới chỉ một ngày trôi qua kể từ lúc ngươi tỉnh lại và rời giường được thôi đấy. Giờ ngươi về giường đi. Và ta cũng vậy.”

“Còn tôi,” Legolas nói, “sẽ tản bộ trong những vạt rừng trên vùng đất tươi đẹp này, như thế là đủ nghỉ ngơi rồi. Trong những ngày tới, nếu chúa Tiên của tôi cho phép, một vài người tộc tôi sẽ lui tới đây sống; chúng tôi sẽ mang đến phúc lành cho vùng đất, trong một thời gian. Trong một thời gian: một tháng, một đời, một trăm năm của Con Người. Nhưng dòng Anduin ở gần bên, và dòng Anduin dẫn ra Biển. Ra Biển Khơi!

Ra Biển, ra Biển Khơi! Mòng trắng nôn nao gọi,

Bọt trắng xốn xang bay, gió muối cồn cào thổi.

Về Tây, hút về Tây, vầng dương chìm đỏ ối.

Tàu xám, tàu xám ơi, có nghe ngàn tiếng nói

Tự bao đời tiếp nối trước ta từng lên đường?

Ta sẽ đi, đi khỏi cánh rừng quê thân thương;

Vì ngày đang cạn dần, vì năm đang chảy hết.

Ta lẻ loi một buồm sẽ vượt ngàn cõi nước.

Sóng vỗ bờ sóng tràn, Bờ Cuối dài sóng biếc,

Ngàn tiếng gọi reo vang vẫy gọi về Đảo Mất,

Nơi chân người không bước, Quê Tiên Eressëa,

Nơi lá không bén đất: muôn đời gia hương ta!”

Và vừa hát như vậy, Legolas vừa đi xuống đồi.

Rồi những người khác cũng rời đi, và Frodo cùng Sam trở về giường ngủ. Vào buổi sáng, họ lại thức dậy trong hy vọng và yên bình; và họ ở lại Ithilien suốt nhiều ngày. Vì Đồng Cormallen, nơi đạo quân đóng trại, ở gần Henneth Annûn, và có thể nghe thấy trong đêm tiếng dòng suối chảy từ con thác trào qua ô cửa đá và trôi qua những cánh đồng hoa cỏ tới hòa cùng những con sóng dòng Anduin bên Đảo Cair Andros. Những người Hobbit vẩn vơ đây đó và tới thăm những nơi từng đi qua trước kia; Sam luôn hy vọng có thể bắt gặp thoáng qua, biết đâu đấy, con Khổng Tượng trong bóng râm rừng rậm hay trảng rừng vắng người nào đó. Và khi biết rằng trong cuộc vây hãm Gondor đã xuất hiện rất nhiều con thú đó nhưng đều bị giết, chú cho rằng đó là một mất mát đáng buồn.

“Chậc, đồng ý là một người không thể cùng lúc ở khắp nơi,” chú nói. “Nhưng dường như mình bỏ lỡ khá nhiều thứ.”

Trong lúc đó, đạo quân chuẩn bị trở về Minas Tirith. Những người mệt mỏi nghỉ ngơi và những người bị thương được chữa lành. Vì nhiều người đã vất vả chiến đấu với đám tàn quân người phương Đông và miền Nam, cho tới khi tất cả bị đánh bại. Còn trở về muộn nhất là những người đã tiến vào Mordor phá hủy những thành trì phía Bắc miền đất.

Nhưng rồi cuối cùng khi tháng Năm kề cận, các Thủ Lĩnh miền Tây lại lên đường; họ lên tàu cùng với tất cả đoàn quân, giương buồm từ Cair Andros xuôi theo dòng Anduin tới Osgiliath, và nghỉ lại đó một ngày; rồi ngày hôm sau họ tới những cánh đồng xanh Pelennor và lại thấy những ngọn tháp trắng dưới đỉnh Mindolluin cao vợi, Kinh Thành của Người Gondor, ký ức cuối cùng gợi nhớ về Tây Châu, đã đi qua bóng tối và lửa đỏ tiến vào ngày mới.

Và giữa cánh đồng nơi đó, họ dựng lều hạ trại chờ đợi bình minh; vì đó là Đêm Trước tháng Năm, và Nhà Vua sẽ tiến vào cổng thành khi Mặt Trời lên.

CHƯƠNG V QUỐC QUẢN VÀ NHÀ VUA

Sự nghi ngờ và nỗi khiếp hãi ghê gớm lơ lửng hồi lâu trên thành phố Gondor. Thời tiết đẹp và mặt trời trong sáng chỉ như càng chế nhạo những người mà ngày tháng không mang nhiều hy vọng, và mỗi sớm mai đều chờ đợi tin tức về định mệnh. Chúa họ đã qua đời và bị hỏa thiêu, Vua Rohan tử trận nằm lại trong hoàng thành của họ, và vị vua mới đến với họ trong đêm đã lại lên đường tiến vào cuộc chiến với những thế lực quá đen tối và kinh khủng chẳng mong đánh bại được bằng bất cứ sức mạnh hay lòng can đảm nào. Và không tin tức nào trở lại. Từ khi đạo quân rời khỏi Thung Lũng Morgul lên con đường về Bắc dưới bóng núi, không những không người truyền tin nào trở về mà bất kỳ lời đồn nào về chuyện đang diễn ra ở phương Đông âm u cũng chẳng có.

Khi các Thủ Lĩnh đã đi được hai ngày, Công Chúa Éowyn bảo những người đàn bà chăm sóc mình mang y phục tới cho nàng, không chấp nhận ai cự nự mà cứ rời khỏi giường; và khi họ giúp nàng mặc đồ xong, treo tay bằng vải lanh, nàng tới gặp Trưởng Quan của Y Viện.

“Thưa ông,” nàng nói, “tôi rất bồn chồn, và tôi không thể lười biếng nằm yên thêm được nữa.”

“Công chúa,” ông trả lời, “nàng vẫn chưa lành bệnh, và tôi được ra lệnh phải đặc biệt chăm sóc nàng. Nàng không nên rời khỏi giường trong vòng bảy ngày liền, tôi đã được lệnh như vậy đấy. Tôi mong công chúa hãy quay trở lại.”

“Tôi đã lành bệnh rồi,” nàng nói, “ít nhất là cơ thể đã được chữa lành, trừ tay trái thôi, và cả nó cũng đã dịu đi. Nhưng tôi sẽ lại ốm mất nếu không có gì để làm. Không có tin tức nào về cuộc chiến sao? Những người đàn bà chẳng thể cho tôi biết gì cả.”

“Không có tin tức gì,” quan Viện Trưởng nói, “trừ việc các đức Chúa đã đi tới Thung Lũng Morgul; và người ta nói người chỉ huy mới đến từ phương Bắc là người lãnh đạo. Một vị chúa vĩ đại, và một y sư tài ba; và tôi có phần thấy lạ rằng bàn tay chữa trị cũng là bàn tay cầm kiếm. Giờ ở Gondor không như thế, dù trước đây đã từng như vậy, nếu những truyền thuyết cổ xưa là sự thật. Nhưng trong nhiều năm trở lại, y sư chúng tôi chỉ tìm cách vá lành những vết thương do người cầm kiếm gây ra. Dù chúng tôi hẳn cũng đủ việc làm mà chẳng cần đến họ: thế giới đã có đủ đau khổ và bất hạnh rồi, chẳng cần chiến tranh nhân rộng chúng lên.”

“Chỉ một kẻ thù là đủ tạo ra một cuộc chiến tranh, không cần tới hai đâu, ngài Viện Trưởng,” Éowyn trả lời. “Và những người không cầm kiếm vẫn có thể chết dưới lưỡi kiếm. Chẳng lẽ ông chỉ muốn người dân Gondor đi tập hợp thảo dược cho mình trong khi Chúa Tể Hắc Ám tập hợp quân đội sao? Và không phải lúc nào thân thể được chữa lành cũng tốt. Cũng như không phải lúc nào chết trong trận mạc cũng là xấu, thậm chí dù trong đau đớn thống khổ. Nếu được cho phép, trong thời khắc đen tối này, tôi sẽ chọn cách sau.”

Viện Trưởng nhìn nàng. Nàng đứng đó cao ráo, đôi mắt sáng rực trên gương mặt trắng muốt, nắm tay siết lại khi nàng quay người nhìn ra ngoài ô cửa sổ phòng ông mở về Đông. Ông thở dài lắc đầu. Sau một lúc ngừng lời, nàng lại quay về phía ông.

“Không có việc gì cần làm ư?” nàng hỏi. “Ai cai quản Kinh Thành này?”

“Tôi không biết chắc,” ông trả lời. “Bổn phận của tôi không nằm ở những chuyện như thế. Có một vị thống chế chỉ huy các Kỵ Sĩ Rohan; và tôi nghe nói Chúa Húrin quản người Gondor. Nhưng theo đúng quyền hạn, Chúa Faramir vẫn là Quốc Quản của Kinh Thành.”

“Tôi có thể tìm ngài ở đâu?”

“Trong viện này, thưa công chúa. Người bị thương rất nặng, nhưng giờ đang hồi phục ổn định. Nhưng tôi không biết liệu…”

“Ông không đưa tôi đến chỗ ngài sao? Rồi thì ông sẽ biết.”

Chúa Faramir đang tản bộ một mình trong khu vườn Y Viện, ánh nắng sưởi ấm chàng, và chàng cảm thấy sức sống lại sôi trào trong mạch máu; nhưng trái tim chàng nặng nề, và chàng nhìn ra ngoài qua tường thành về phía Đông. Khi đến nơi, Viện Trưởng gọi tên chàng, và chàng quay lại thấy Công Chúa Éowyn đất Rohan; chàng động lòng thương cảm, vì thấy nàng đang đau khổ, vả chăng đôi mắt tinh tường của chàng thấy được sự buồn phiền và nỗi lo âu trong nàng.

“Thưa chúa công,” Viện Trưởng nói, “đây là Công Chúa Éowyn đất Rohan. Nàng đi cùng đội quân kỵ của nhà vua và đã bị thương nặng, giờ đang nghỉ lại trong viện của tôi. Nhưng nàng không hài lòng, và nàng muốn có lời với Quốc Quản của Kinh Thành.”

“Đừng hiểu nhầm ông ấy, thưa ngài,” Éowyn nói. “Tôi không buồn khổ vì không được chăm sóc đầy đủ. Không ngôi viện nào có thể đẹp đẽ hơn với những người mong được chữa lành. Nhưng tôi không thể lười biếng nằm không, uể oải, trong một cái lồng. Tôi đã tìm kiếm cái chết trong chiến trận. Nhưng tôi vẫn chưa chết, mà chiến trận vẫn đang tiếp diễn.”

Được Faramir ra hiệu, Viện Trưởng cúi đầu rời đi. “Nàng muốn ta làm gì, thưa công chúa?” Faramir nói. “Ta cũng là tù nhân của các y sư.” Chàng nhìn nàng, và với niềm thương cảm được khuấy động sâu sắc, chàng cảm thấy dáng vẻ yêu kiêu của nàng trong đau khổ như thể xuyên thấu trái tim mình. Còn nàng nhìn chàng, và tuy thấy nét hiền từ trang nghiêm trong đôi mắt chàng, nàng cũng biết, vì vốn được nuôi lớn giữa những người dạn dày trận mạc, đây là một người mà không Kỵ Sĩ đất Mark nào có cơ thắng được trong chiến trận.

“Nàng muốn điều gì?” chàng lại hỏi. “Nếu nằm trong khả năng của ta, ta sẽ làm điều đó.”

“Tôi muốn ngài lệnh cho Viện Trưởng này cho phép tôi đi,” nàng nói; nhưng dù ngôn từ nàng vẫn kiêu hãnh, trái tim nàng bắt đầu dao động, và lần đầu tiên trong đời nàng thấy nghi ngờ chính mình. Nàng đoán rằng người đàn ông cao lớn vừa nghiêm nghị vừa dịu dàng này hẳn sẽ chỉ thấy nàng ương ngạnh, giống như đứa trẻ không đủ bền gan để đi theo đến cùng một nhiệm vụ tẻ nhạt.

“Chính ta cũng nằm trong sự chăm sóc của quan Viện Trưởng,” Faramir nói. “Và ta cũng chưa nắm lấy quyền điều hành Kinh Thành. Nhưng dù đã làm thế, ta cũng vẫn sẽ nghe theo lời khuyên của ông ấy, và không làm trái ý ông trong những vấn đề thuộc phạm vi hiểu biết của ông, trừ phi cực kỳ cấp thiết.”

“Nhưng tôi không muốn được chữa lành,” nàng nói. “Tôi muốn được phi ngựa vào chiến trận như anh trai Éomer của tôi, hoặc tốt hơn nữa, như đức vua Théoden, vì người đã tử trận và được hưởng cả vinh dự lẫn bình yên.”

“Đã quá muộn rồi, thưa công chúa, nếu muốn đi theo các Thủ Lĩnh, kể cả dù nàng có sức lực,” Faramir nói. “Nhưng cái chết trong chiến trận có thể vẫn sẽ đến với tất cả chúng ta, dù muốn hay không muốn. Nàng sẽ sẵn sàng hơn để đón nhận nó theo cách riêng của nàng, nếu trong lúc vẫn còn có thời gian, nàng làm theo lời Y Sư. Nàng và ta, chúng ta phải kiên nhẫn chịu đựng những giờ phút chờ đợi.”

Nàng không trả lời, nhưng khi nhìn nàng, chàng thấy dường như có điều gì đó trong nàng mềm lại, như thể sương giá rét buốt đang rút lui trước linh cảm mơ hồ đầu tiên về mùa xuân. Một giọt nước mắt ứa trên mi mắt nàng và rơi xuống má, giống như giọt mưa lấp lánh. Mái đầu kiêu hãnh hơi cúi xuống. Rồi khẽ khàng, như thể nói với chính mình hơn là nói với chàng: “Nhưng các y sư bắt tôi nằm trên giường tới bảy ngày nữa,” nàng nói. “Và cửa sổ phòng tôi không trông về hướng Đông.” Giọng nàng giờ chỉ là giọng một thiếu nữ trẻ buồn bã.

Faramir mỉm cười, dù trái tim chàng tràn ngập thương cảm. “Cửa sổ của nàng không trông về hướng Đông?” chàng hỏi. “Điều đó có thể thay đổi được, về điều này thì ta sẽ ra lệnh cho Viện Trưởng. Nếu nàng chịu ở lại viện này dưới sự chăm sóc của chúng ta, thưa công chúa, và nghỉ ngơi, thì nàng sẽ đi dạo trong vườn này dưới ánh mặt trời, nếu nàng muôn; và nàng sẽ nhìn về hướng Đông, nơi tất cả hy vọng của chúng ta đang dồn tới. Và ở đây nàng sẽ thấy ta, đang tản bộ và chờ đợi, và cũng nhìn về hướng Đông. Nỗi lo của ta sẽ dịu đi nếu có nàng nói chuyện cùng, hoặc đi dạo bên ta đôi lúc.”

Nàng ngẩng đầu lên và lại nhìn vào mắt chàng; sắc hồng ửng lên trên gương mặt nhợt nhạt của nàng. “Làm sao tôi có thể làm dịu nỗi lo của ngài đây, thưa ngài?” nàng hỏi. “Và tôi không muốn nghe những chuyện trò của người đang sống.”

“Nàng muốn biết câu trả lời thẳng thắn của ta?” chàng nói.

“Đúng vậy.”

“Vậy thì, hỡi Éowyn đất Rohan, ta sẽ nói với nàng rằng nàng rất đẹp. Trong những thung lũng giữa các đồi của chúng ta, hoa nở diễm lệ tươi sáng, các thiếu nữ còn xinh đẹp hơn; nhưng cho đến bây giờ, ta chưa từng thấy đóa hoa hay người thiếu nữ nào ở Gondor đáng yêu đến vậy, bi thương đến vậy. Có lẽ chỉ vài ngày còn lại trước khi bóng tối trùm lên thế giới của chúng ta, và khi nó đến, ta hy vọng có thể vững vàng đối diện nó; nhưng trái tim ta sẽ dịu đi, nếu chừng nào Mặt Trời còn sáng và ta còn có thể thấy nàng. Vì nàng và ta đều đã sống sót qua đôi cánh của Bóng Ma, và cùng được một bàn tay kéo trở về.”

“Ôi không, tôi thì không, thưa Quốc Quản!” nàng nói. “Bóng tối vẫn còn đè nặng lên tôi. Đừng tìm kiếm ở tôi nguồn hồi phục! Tôi là một nữ chiến binh và bàn tay tôi không dịu dàng đâu. Nhưng tôi cảm ơn ngài, ít nhất vì điều này, rằng tôi không bị giữ lại trong phòng mình. Tôi sẽ ra ngoài nhờ ân huệ mà Quốc Quản của Kinh Thành ban cho.” Và nàng lịch thiệp chào chàng rồi trở lại trong viện. Nhưng Faramir còn tản bộ một mình khá lâu trong vườn, và giờ đây ánh mắt chàng liếc về phía viện hơn là về tường thành phía Đông.

Khi trở lại phòng, chàng cho gọi Viện Trưởng và lắng nghe tất cả những gì ông kể được về Công Chúa Rohan.

“Nhưng tôi không nghi ngờ, thưa chúa công,” Viện Trưởng nói, “rằng ngài sẽ biết được nhiều hơn từ cậu người Tí Hon ở cùng chúng ta; vì họ bảo cậu ta cũng trong đoàn kỵ sĩ của nhà vua, và ở bên Công Chúa tới phút cuối cùng.”

Vậy là Merry được triệu tới chỗ Faramir, và suốt trong ngày hôm đó, họ nói chuyện rất lâu cùng nhau, và Faramir biết được nhiều, nhiều hơn những gì Merry có thể nói thành lời; chàng nghĩ giờ chàng hiểu được phần nào nỗi đau khổ và sự bất an trong lòng Éowyn đất Rohan. Và khi buổi chiều đẹp trời tới, Faramir cùng Merry tản bộ trong vườn, nhưng nàng không đến.

Tuy vậy vào buổi sáng, khi Faramir rời khỏi Y Viện, chàng thấy nàng đang đứng trên tường thành; nàng mặc trắng tuyền, ngời sáng dưới mặt trời. Chàng cất tiếng gọi nàng, và nàng đi xuống, rồi họ cùng đi trên cỏ hay ngồi dưới bóng cây xanh, lúc yên lặng, lúc nói chuyện. Và mỗi ngày sau đó họ đều làm như thế. Viện Trưởng vui mừng từ trong thâm tâm khi nhìn ra từ cửa sổ phòng mình, vì ông là một y sư, và phần việc của ông trở nên nhẹ nhõm hơn; và chắc chắn, dù nỗi khiếp đảm lẫn linh tính xấu của những ngày tháng ấy đè nặng lên trái tim con người, thì có hai người trong tay ông chăm sóc đang tươi tắn lên và càng ngày càng có thêm sức lực.

Và rồi đã đến ngày thứ năm kể từ khi Công Chúa Éowyn tới gặp Faramir lần đầu tiên; giờ họ lại đứng cạnh nhau trên tường thành nhìn ra xa. Vẫn chưa có tin tức gì, và mọi trái tim đều ảm đạm. Thời tiết cũng không còn tươi sáng nữa. Trời đổ lạnh. Một đợt gió đã hình thành trong đêm, giờ thổi gắt từ phương Bắc và đang mạnh dần lên; và những miền đất xung quanh trông xám xịt và u ám.

Họ mặc áo ấm và áo khoác nặng nề, Công Chúa Éowyn khoác chiếc áo choàng xanh lớn màu đêm sâu mùa hạ, trang trí những ngôi sao bạc viền gấu áo và viền cổ. Faramir đã cho đi lấy chiếc áo này rồi tự tay choàng quanh người nàng; chàng nghĩ nàng quả thực trông đẹp đẽ như một bà hoàng lúc đứng đó bên chàng. Chiếc áo choàng từng được may cho mẹ chàng, Finduilas quê Amroth, người đã mất quá sớm và chỉ còn là một ký ức về tình yêu thương những ngày xưa và nỗi đau đầu tiên trong đời; chàng thấy áo của bà thật phù hợp với sắc đẹp và nỗi sầu muộn của Éowyn.

Nhưng giờ nàng run lên dưới tấm áo choàng trang trí hình sao, nhìn về phương Bắc, qua những miền đất xám nơi đây, vào mắt gió lạnh nơi bầu trời xa xôi trong như thép.

“Nàng đang tìm kiếm điều gì, hỡi Éowyn?” Faramir hỏi.

“Không phải Cổng Đen nằm ở nơi đó sao?” nàng nói. “Và hẳn ngài ấy phải đến nơi đó rồi chứ? Đã bảy ngày trôi qua kể từ khi ngài ra đi.”

“Bảy ngày,” Faramir nói. “Nhưng xin đừng nghĩ xấu về ta, nếu ta nói với nàng: họ đã mang đến cho ta cả niềm vui lẫn nỗi đau đớn mà ta chưa từng nghĩ sẽ trải qua. Niềm vui vì được biết nàng; nhưng đau đớn, vì giờ đây nỗi sợ hãi và nghi ngờ trong những ngày tháng ác nghiệt này quả thực đã trở nên mãnh liệt. Éowyn, ta không muốn thế giới kết thúc lúc này, hay đánh mất quá sớm thứ mà ta vừa tìm thấy.”

“Đánh mất điều ngài vừa tìm thấy ư, thưa Quốc Quản?” nàng đáp lời; nhưng nàng nhìn chàng nghiêm túc và ánh mắt nàng hiền từ. “Tôi không biết trong những ngày tháng này, ngài đã tìm thấy điều gì mà ngài không thể đánh mất. Nhưng thôi nào, bạn của tôi, chúng ta đừng nói về chuyện đó nữa! Chúng ta đừng nói gì cả! Tôi đang đứng bên bờ vực đáng sợ, dưới chân là vực thẳm tối mịt mùng, không biết liệu có ánh sáng sau lưng không. Vì tôi chưa thể quay đầu lại. Tôi chờ đợi định mệnh nào đó giáng xuống.”

“Phải, chúng ta chờ đợi định mệnh giáng xuống,” Faramir nói. Và họ không nói gì nữa, cảm thấy đương khi đứng trên tường thành dường như gió lặng, ánh sáng tàn lụi, mặt trời lu mờ, tất cả mọi âm thanh trong Kinh Thành hay trên khắp miền đất đều bặt đi: không thể nghe thấy dù là gió, dù là giọng nói, dù là tiếng chim kêu, dù là tiếng lá rì rầm, dù là hơi thở của chính họ; chính tiếng tim họ đập cũng lặng yên. Thời gian ngừng lại.

Và vừa đứng đó, tay họ vừa chạm vào nắm lấy nhau, dù họ không nhận ra. Họ vẫn đang chờ đợi điều chính họ cũng không biết là gì. Rồi ngay sau đó họ thấy dường như trên sống dãy núi xa xôi, một ngọn núi bóng tối khổng lồ khác vươn lên, ngất ngưởng như con sóng có thể nhấn chìm cả thế giới, quanh nó sét lập lòe; và rồi cơn chấn động lan qua mặt đất, khiến họ cảm thấy những bức tường Kinh Thành rung lên. Một thanh âm như tiếng thở dài dâng lên từ khắp miền đất xung quanh; và tim họ đột nhiên lại đập.

“Nó khiến ta nhớ tới Númenor,” Faramir nói, ngạc nhiên khi nghe thấy chính mình lên tiếng.

“Tới Númenor ư?” Éowyn hỏi.

“Đúng vậy,” Faramir nói, “tới vùng đất Tây Châu chìm đáy biển, và con sóng lớn tối tăm đang tràn qua miền đất xanh tươi, dâng lên trên những ngọn đồi, và cứ tiếp tục, bóng tối không thể trốn thoát. Ta thường mơ thấy nó.”

“Vậy ngài nghĩ rằng Bóng Tối đang tới?” Éowyn nói. “Bóng Tối Không Thể Trốn Thoát?” Đột nhiên nàng nép sát vào chàng.

“Không,” Faramir nói, nhìn vào gương mặt nàng. “Đó chỉ là một hình ảnh trong tâm tưởng mà thôi. Ta không biết chuyện gì đang xảy ra. Lý trí của cái đầu tỉnh táo nói với ta rằng cái ác ghê gớm đã kéo đến và chúng ta đang ở hồi kết của thời gian. Nhưng trái tim ta bảo không; và tứ chi thảy đều nhẹ bỗng, hy vọng và niềm vui đang đến với ta mà không lý lẽ nào có thể phủ nhận. Éowyn, Éowyn, Tiểu Thư Áo Trắng đất Rohan, trong thời khắc này ta không tin rằng có thứ bóng tối nào lại trường tồn. Và chàng cúi xuống hôn lên trán nàng.

Và như vậy họ đang đứng trên tường Kinh Thành Gondor khi một cơn gió mạnh dâng lên thổi tới, làm tóc họ, đen nhánh và vàng óng, phất phơ hòa quyện trong không gian. Và rồi Bóng Đen tan đi cho Mặt Trời lại ló ra, ánh sáng tràn trề ập tới; những cuộn nước dòng Anduin lấp lánh như bạc, và trong những ngôi nhà khắp Kinh Thành, người ta cất vang tiếng hát thổ lộ nỗi vui mừng dâng lên trong tim bắt nguồn từ đâu họ cũng không biết rõ.

Rồi trước khi Mặt Trời rời xa khỏi đỉnh ban trưa, từ phía Đông một cánh Đại Bàng lớn bay tới, mang đến những tin vượt qua cả hy vọng từ các Chúa tể phương Tây, kêu lớn:

Ca vang lên, dân Tháp Anor hỡi,
bởi Sauron Vương Quốc diệt vong rồi,

tòa Tháp Tối đã lật nhào mãi mãi.

Ca lên cùng mừng rỡ, Tháp Canh ôi,
bởi công sức canh phòng không uổng phí,
cánh Cổng Đen đã sụp tan tành,
và Chúa thượng các người qua cổng ấy

đã gặt về thắng lợi quang vinh.

Ca lên cùng hoan hỉ, miền Tây hỡi,
bởi Đức Vua các người lại về đây;
ngài sẽ sống giữa con dân miền đất

tới trọn đời trọn kiếp từ nay.

Và Cây héo sẽ tươi trở lại,
đỉnh tối cao ngài chọn nơi trồng,

cho phúc ấm Kinh Thành nhuần tưới.

Ca lên nào hỡi muôn dân!

Và người trong Kinh Thành cất tiếng hát trên mọi con đường.

Những ngày sau đó thật huy hoàng, Mùa Xuân cùng Mùa Hạ quấn quýt nhau mừng rỡ trên những cánh đồng Gondor. Giờ tin tức được những kỵ sĩ mau lẹ đưa tới từ Cair Andros kể về tất cả những chuyện đã xảy ra, và Kinh Thành chuẩn bị sẵn sàng đón Nhà Vua đang tới. Merry được triệu tập và ra đi cùng những xe thồ chở hàng hóa tới Osgiliath để từ đó chất lên tàu đưa đến Cair Andros; nhưng Faramir không đi, vì giờ đã hồi phục, chàng nắm lấy quyền cai trị và vai trò Quốc Quản, mặc dù chỉ còn trong một thời gian ngắn, và nghĩa vụ của chàng là chuẩn bị cho người sẽ thay thế mình.

Éowyn cũng không đi, dù anh trai nàng gửi lời khẩn khoản giục nàng đến đồng Cormallen. Faramir ngạc nhiên vì thế, nhưng chàng hiếm khi gặp nàng, bởi còn luôn bận rộn với nhiều công việc; còn nàng vẫn ở trong Y Viện tản bộ một mình trong vườn, gương mặt lại tái nhợt đi, dường như trong toàn Kinh Thành chỉ một mình nàng còn ốm yếu và buồn rầu. Trưởng Quan Y Viện phiền muộn, ông tới nói chuyện với Faramir.

Rồi Faramir tới tìm nàng, lại một lần nữa họ cùng đứng trên tường thành; chàng nói với nàng: “Éowyn, tại sao nàng lại lần lữa ở đây, không tới cuộc ăn mừng tại Cormallen bên kia Cair Andros, nơi anh trai nàng đang đợi?”

Và nàng nói: “Ngài không biết sao?”

Chàng bèn trả lời: “Có thể có hai lý do, nhưng lý do nào đúng, ta không biết.”

Và nàng nói: “Tôi không muốn chơi trò giải đố. Hãy nói đơn giản hon!”

“Vậy nếu nàng muốn, hỡi công chúa,” chàng nói: “nàng không đi, vì chỉ mình anh trai nàng gửi lời gọi, và ngắm nhìn Vương tử Aragorn, người kế vị Elendil, trong thời khắc khải hoàn sẽ không đem đến cho nàng chút vui mừng nào. Hoặc bởi vì ta không đi và nàng vẫn muốn ở gần ta. Và có lẽ vì cả hai lý do đó, mà chính nàng cũng không chọn lựa được điều nào. Éowyn, nàng không yêu ta ư, hay không muốn?”

“Tôi từng muốn có được tình yêu của một người khác,” nàng trả lời. “Nhưng tôi không cần sự thương hại của ai.”

“Ta biết điều đó,” chàng nói. “Nàng mong có được tình yêu của Vương tử Aragorn. Bởi vì ngài cao quý và hùng mạnh, và nàng muốn có danh tiếng cùng vinh quang, được nâng lên cao khỏi những thứ tầm thường bò trên mặt đất. Và cũng như một người lính trẻ nhìn người chỉ huy vĩ đại, nàng thấy ngài đáng ngưỡng mộ. Nhưng khi ngài chỉ dành cho nàng sự thông cảm và lòng thương, nàng quyết định không còn khao khát điều gì trừ cái chết can trường trong chiến trận. Hãy nhìn ta, Éowyn!”

Và Éowyn nhìn Faramir thật lâu không chớp mắt; Faramir nói: “Đừng khinh miệt lòng thương cảm vốn là món quà của một trái tim dịu dàng, Éowyn! Nhưng ta không dâng lên nàng lòng thương cảm. Bởi nàng là một quý nương cao sang và dũng cảm đã tự giành được danh tiếng không bao giờ bị lãng quên; và nàng là một quý nương kiều diễm, ta cho rằng thậm chí ngay cả ngôn từ tiên cũng không tả xiết. Và ta yêu nàng. Lúc trước ta đã thương cảm cho nỗi buồn của nàng. Nhưng giờ, giả như nàng có hết buồn, giả như nàng không còn sợ hãi hay thiếu thốn điều gì, giả như nàng là vị Hoàng Hậu hạnh phúc của Gondor, ta vẫn sẽ yêu nàng. Éowyn, nàng không yêu ta sao?”

Rồi trái tim Éowyn thay đổi, hoặc có lẽ cuối cùng nàng cũng hiểu được nó. Và đột nhiên mùa đông của nàng trôi qua, mặt trời bừng sáng chiếu rọi nàng.

“Em đứng ở Minas Anor, tòa Tháp Mặt Trời,” nàng nói; “và kia! Bóng Đen đã tan đi! Em sẽ không còn làm nữ chiến binh, hay ganh đua với những Kỵ Sĩ mạnh mẽ, hay chỉ tìm vui trong những bài ca chém giết. Em sẽ học cách chữa lành, yêu tất cả mọi thứ sinh trưởng và không cằn cỗi.” Rồi nàng lại nhìn Faramir. “Em không còn muốn làm hoàng hậu nữa,” nàng nói.

Vậy là Faramir cười to vui vẻ. “Thế thì tốt,” chàng nói; “vì ta không phải là vua. Nhưng ta sẽ kết hôn cùng Tiểu Thư Áo Trắng đất Rohan, nếu tiểu thư đồng ý. Và nếu tiểu thư đồng ý, chúng ta hãy vượt qua Sông Cả rồi sống những ngày tháng hạnh phúc hơn ở Ithilien tươi đẹp và trồng một khu vườn ở đó. Vạn vật sẽ hân hoan sinh trưởng ở nơi ấy, nếu Tiểu Thư Áo Trắng đến cùng.”

“Vậy thì em sẽ phải rời bỏ người dân của mình sao, hỡi người đất Gondor?” nàng nói. “Và chẳng lẽ ngài muốn những đồng bào kiêu hãnh của mình nói về mình rằng: ‘Đây là vị chúa đã thuần hóa một nữ chiến binh phương Bắc hoang dại! Chẳng lẽ không còn người phụ nữ giống nòi Númenor nào để chọn sao?’ ”

“Ta muốn,” Faramir nói. Và chàng kéo nàng vào vòng tay, hôn nàng dưới bầu trời chan hòa ánh nắng, chẳng bận tâm rằng họ đang đứng cao trên tường thành, trong tầm mắt nhiều người. Và đúng là nhiều người đã thấy họ, thấy ánh sáng rực rỡ chiếu quanh khi họ bước xuống từ tường thành, tay trong tay đi về Y Viện.

Tới gặp Trưởng Quan Y Viện, Faramir nói: “Đây là Công Chúa Éowyn đất Rohan, và giờ nàng đã lành bệnh.”

Viện Trưởng bèn đáp: “Vậy thì tôi sẽ để nàng rời khỏi sự trông nom của mình và tạm biệt nàng, cầu mong nàng không bao giờ phải chịu đựng thương tích hay bệnh tật nữa. Tôi giao phó nàng cho Quốc Quản của Kinh Thành trông nom, cho tới khi anh trai nàng trở về.”

Nhưng Éowyn nói: “Nhưng bây giờ khi đã được phép rời đi, tôi muốn ở lại đây. Bởi ngôi Viện này đã trở thành nơi đáng quý nhất đối với tôi.” Và nàng ở lại đó cho tới khi Vua Éomer tới.

Giờ tất cả đều đã sẵn sàng trong Kinh Thành; người đổ về tụ tập đông nghìn nghịt, vì tin tức đã tràn tới mọi ngóc ngách Gondor, từ Min-Rimmon tới tận Pinnath Gelin và những bờ biển xa xôi; tất cả những người có thể đến Kinh Thành thì đều vội vã đến. Và Kinh Thành lại đông nghịt phụ nữ cùng trẻ nhỏ, trở về nhà mang theo đầy hoa; và từ Dol Amroth tới những nhạc công chơi đàn hạc tài tình nhất cả vương quốc; có cả những người chơi đại hồ cầm, sáo, tù và bạc, những ca sĩ với giọng ca trong trẻo đến từ những thung lũng Lebennin.

Cuối cùng đã đến buổi tối khi từ những vòng tường thành trông ra có thể thấy rất nhiều nhà lều dựng trên đồng, và suốt đêm, đèn đuốc cháy rực khi người ta chờ đợi bình minh. Khi mặt trời lên trong buổi ban mai tinh khiết trên dãy núi phía Đông nơi bóng tối không còn bao phủ, tất cả chuông đều ngân vang, tất cả cờ hiệu đều tháo ra tung bay trong gió; và trên Tháp Trắng giữa Hoàng Thành, cờ hiệu của Quốc Quản, màu bạc sáng như tuyết dưới ánh mặt trời, không mang theo đồ hình hay biểu trưng gì, được kéo lên trên đất Gondor lần cuối.

Giờ những Thủ Lĩnh miền Tây đang dẫn quân về Kinh Thành, và người dân thấy họ đi tới hàng nối hàng, sáng choang và lấp lánh trong buổi bình minh và nhấp nhô như sóng bạc. Rồi họ đến trước Đại Môn và ngừng lại khoảng một sải cách tường thành. Hiện thời người ta chưa kịp làm lại cánh cổng, nhưng một thanh chắn được dựng ngang lối vào Kinh Thành, đặt những người lính vũ trang mặc chế phục đen và bạc cầm kiếm dài tuốt trần. Đứng trước thanh chắn là Faramir Quốc Quản, và Húrin Quan Giữ Khóa, cùng những chỉ huy khác của Gondor, Công Chúa Éowyn đất Rohan cùng Thống Chế Elfhelm và nhiều kỵ sĩ đất Mark; hai bên cổng là đám đông đẹp đẽ với quần áo đủ màu sắc và nhiều vòng hoa.

Lúc này có một khoảng không rộng trước tường thành Minas Tirith, viền khắp xung quanh là những kỵ sĩ và quân lính của Gondor và Rohan, dân Kinh Thành và người từ mọi miền vương quốc. Tất cả đều im lặng khi từ trong đoàn quân, những người Dúnedain mặc y phục xám và bạc bước lên; tiến chầm chậm ở đầu đoàn chính là Vương tử Aragorn. Chàng mặc áo giáp đen thắt đai bạc, khoác tấm áo choàng dài trắng tuyền, ghim cổ bằng một viên ngọc quý lớn màu xanh tỏa sáng từ xa, nhưng đầu chàng để trần nếu không kể ngôi sao trên trán đính vào bằng vải bạc mảnh. Đi cùng chàng là Éomer đất Rohan, Hoàng thân Imrahil, và Gandalf mặc trắng tuyền, cùng bốn nhân vật thấp bé khiến nhiều người kinh ngạc.

“Không, bà ạ! Họ không phải trẻ con đâu,” Ioreth nói với người bà con từ Imloth Melui đến, đang đứng cạnh bà. “Họ là những Periain, đến từ đất nước người Tí Hon xa xôi đấy, ở đó họ là những vị hoàng tử nổi danh, người ta bảo vậy. Tôi biết chứ, bởi chính tôi đã chăm sóc một vị ở Y Viện cơ đấy. Họ nhỏ bé thật, nhưng cực kỳ can trường. Bà biết không, một người trong số họ chỉ mang đúng có anh hầu cận của mình mà đi vào Đất Nước Đen một mình chiến đấu với Chúa Tể Hắc Ám, rồi đốt cháy tòa Tháp của hắn, nếu bà tin chuyện đó. Ít nhất thì đó là chuyện người ta kể trong Kinh Thành. Đó chính là vị đi cùng với Ngọc Tiên của chúng ta. Tôi nghe nói họ là bạn thân đấy nhé. Còn Người thì đúng là kỳ diệu, ngài Ngọc Tiên đó: ăn nói không mềm mỏng lắm, bà hiểu không, nhưng Người có trái tim vàng, như người ta vẫn nói; và Người có bàn tay y sư. Tôi đã nói rằng ‘Bàn tay nhà vua là bàn tay y sư’, và chính vì thế mà mọi việc mới được phát hiện ra đấy. Và Mithrandir, ông ấy nói với tôi: ‘Ioreth, người ta sẽ ghi nhớ lời bà dài lâu’, và...”

Nhưng Ioreth không được tiếp tục chỉ bảo người bà con từ quê lên, vì một tiếng kèn đồng duy nhất đã vang lên, và sự im lặng hoàn toàn nối tiếp. Rồi từ Đại Môn, Faramir cùng Húrin Giữ Khóa tiến đến, không có ai theo sau, chỉ trừ bốn người đội mũ trụ cao và mang giáp phục Hoàng Thành, nâng chiếc hộp lớn làm từ gỗ lebethron đen bịt bạc.

Faramir gặp Aragorn giữa vòng người đang tập hợp, và chàng quỳ xuống nói: “Quốc Quản cuối cùng của Gondor xin phép được trả lại chức trách của mình.” Và chàng dâng lên một cây roi trắng; nhưng Aragorn cầm lấy cây roi và trả lại, nói: “Chức trách đó không chấm dứt, và nó sẽ thuộc về ngươi và người kế vị ngươi, chừng nào dòng dõi của ta vẫn còn tồn tại. Giờ hãy làm chức trách của ngươi đi!”

Faramir đứng dậy nói bằng giọng rõ ràng: “Hỡi những người dân Gondor, giờ hãy lắng nghe Quốc Quản của Vương Quốc này! Hãy chiêm ngưỡng! Cuối cùng một người đã đến nhận lại vương vị. Đây là Aragorn con trai Arathorn, thủ lĩnh người Dúnedain tại Arnor, Thủ Lĩnh của Đội Quân Miền Tây, người mang Ngôi Sao Phương Bắc, người sử dụng Thanh Kiếm Rèn Lại, người chiến thắng trong chiến trận, có đôi tay chữa lành bệnh tật, Ngọc Tiên, Elessar mang dòng máu Valandil con trai Isildur con trai Elendil từ Númenor. Người có xứng đáng trở thành vua và bước vào Kinh Thành trị vì nơi đây không?”

Tất cả đoàn quân và người dân đều đồng thanh hô có.

Và Ioreth nói với người bà con của mình: “Đây chỉ là một nghi thức ở Kinh Thành chúng tôi thôi, bà ạ; vì Người đã vào thành rồi, như tôi kể cho bà nghe đó; và Người còn bảo tôi...” Và rồi bà lại buộc phải im lặng, vì Faramir lại cất tiếng.

“Hỡi những người dân Gondor, các bậc thầy tích truyện bảo rằng theo truyền thống cổ, nhà vua sẽ nhận vương miện từ phụ hoàng trước khi ngài qua đời; hay nếu như không thể được, nhà vua cần phải đơn độc đi nhận từ tay phụ hoàng trong lăng mộ nơi ngài an nghỉ. Nhưng vì giờ đây mọi thứ phải làm khác đi, sử dụng quyền Quốc Quản, hôm nay ta đưa từ Rath Dínen tới đây vương miện của Eärnur, vì vua cuối cùng, người đã qua đời trong thời đại của ông cha chúng ta xưa kia.”

Những người cận vệ bước tới, và Faramir mở hộp, nâng lên một vương miện cổ xưa. Nó có hình dáng giống như mũ trụ của Túc Vệ Hoàng Thành, ngoại trừ cao hơn, màu trắng tuyền, và đôi cánh hai bên được làm từ ngọc trai và bạc theo hình cánh loài chim biển, vì đó là biểu tượng của các vua đã vượt Đại Dương đến đây; bảy viên kim cương khảm vào vành vương miện, và trên chóp đỉnh gắn một viên ngọc duy nhất, ánh sáng rực lên như lửa.

Aragorn đỡ lấy vương miện, nâng lên cao và nói:

Et Eärello Endorenna utúlien. Sinome maruvan ar Hildinyar tenn’ Ambar-metta!

Đó là những lời Elendil đã nói khi ngài đến từ Đại Dương trên đôi cánh gió: “Ta đã đến Trung Địa từ Đại Dương vĩ đại. Tại nơi này ta sẽ ở lại, cả những người nối dõi ta, cho tới khi thế giới kết thúc.”

Và rồi trước sự ngạc nhiên của nhiều người, Aragorn không đội vương miện lên mà trao lại cho Faramir, chàng nói: “Ta đã trở về nhận quyền thừa kế của mình nhờ công sức và sự anh dũng của nhiều người. Để tưởng nhớ điều này, ta mong được Người Mang Nhẫn đưa vương miện đến cho ta, và được Mithrandir đặt nó lên đầu ta, nếu ông đồng ý; vì ông đã là người điều hành tất cả những gì chúng ta đạt được, và đây là chiến thắng của ông.”

Vậy là Frodo tiến lên trước nhận lấy vương miện từ Faramir và trao lại cho Gandalf; rồi Aragorn quỳ gối, và Gandalf đặt Vương Miện Trắng lên đầu chàng mà nói:

“Giờ đã đến những ngày của Đức Vua, cầu cho phước lành đến với ngài chừng nào những ngai cao của Valar còn tồn tại!”

Khi Aragorn đứng dậy, tất cả những người thấy chàng đều yên lặng ngắm nhìn, vì tưởng như chàng mới hiển lộ trước mắt mình lần đầu tiên. Cao như những vì vua từ biển đến thuở xa xưa, chàng vượt lên trên tất cả những người đứng gần; chàng dường như đã sống qua vô vàn năm tháng, nhưng vẫn đang độ tuổi trưởng thành sung sức; sự thông thái nằm trên vầng trán chàng, sức mạnh cùng với tài chữa trị nằm trong bàn tay chàng, và ánh sáng tỏa ra quanh chàng. Faramir hô to:

“Hãy chiêm ngưỡng Đức Vua!”

Và trong khoảng khắc ấy, tất cả kèn đồng thổi vang, Vua Elessar bước lên tới trước thanh chắn, Húrin Giữ Khóa bèn đẩy thanh mở ra; và giữa tiếng đàn hạc, tiếng đại hồ cầm, tiếng sáo và những tiếng hát trong trẻo, Nhà Vua đi qua các con phố đầy hoa lên tới Hoàng Thành và bước vào bên trong; cờ hiệu Cây và Sao được kéo lên đỉnh tháp cao nhất, đánh dấu sự bắt đầu triều đại của Vua Elessar, vương triều được ngợi ca trong nhiều bài ca.

Trong những năm chàng trị vì, Kinh Thành hưng thịnh hơn bất cứ khi nào trước kia, thậm chí kể cả những ngày huy hoàng đầu tiên của nó; ngôi thành tràn ngập cây cối và đài phun nước, những cánh cổng được rèn từ mithril và sắt, và những con phố lát đá cẩm thạch trắng; những Cư Dân Núi lao động ở đây, những Cư Dân Rừng vui mừng tới đây; tất cả đều được chữa lành và trở nên tốt đẹp, những ngôi nhà đầy đàn ông, phụ nữ và tiếng cười trẻ thơ, và không ô cửa sổ nào khép kín hay sân vườn nào bỏ trống; và sau Kỷ Đệ Tam kết thúc bước vào kỷ nguyên mới, nó còn lưu giữ nguyên vẹn ký ức và ánh hào quang từ những năm tháng đã trôi qua.

Trong những ngày sau lễ đăng quang, Nhà Vua ngồi trên ngai ở Sảnh Các Vua tuyên bố các phán quyết. Các đoàn sứ thần đến từ nhiều miền đất và dân tộc, từ Đông tới Nam, cả từ biên rừng Âm U, từ Dunland ở phía Tây. Nhà Vua tha tội cho những người phương Đông đã đầu hàng, cho họ ra đi tự do; chàng giảng hòa với người Harad; giải phóng nô lệ của Mordor, và trao cho họ tất cả những miền đất quanh Hồ Núrnen làm nơi tự trị. Nhiều người được đưa tới trước ngai chàng nhận lời ngợi khen cùng phần thưởng cho lòng can đảm; và cuối cùng, chỉ huy đội Túc Vệ đưa Beregond tới nghe phán xử.

Nhà Vua nói với Beregond: “Beregond, dưới lưỡi kiếm của ngươi, máu đã đổ tại Linh Thất, một điều bị cấm. Ngươi cũng đã rời bỏ vị trí mà không được phép của Chúa Thành hay Chỉ Huy. Những điều này xưa kia sẽ bị phán tử hình. Do đó giờ đây ta phải kết tội ngươi.

“Tất cả mọi hình phạt đều được miễn xá vì lòng dũng cảm của ngươi trong chiến đấu, và cũng bởi những gì ngươi đã làm đều xuất phát từ lòng yêu Chúa Faramir. Dù sao ngươi cũng bị bãi nhiệm khỏi đội Túc Vệ Hoàng Thành, và ngươi phải rời khỏi Kinh Thành Minas Tirith.”

Mặt Beregond mất hết huyết sắc, và anh cúi đầu, khổ sở tận đáy trái tim. Nhưng Nhà Vua nói tiếp:

“Và sẽ phải như vậy, bởi ngươi được cử vào Đội Quân Trắng, Cận Vệ Quan của Faramir, Hoàng thân đất Ithilien. Ngươi sẽ là chỉ huy đội quân và sống tại Emyn Amen trong danh dự và bình an, phụng sự người mà ngươi đã mạo hiểm tất cả để cứu về từ cái chết.”

Hiểu được lòng khoan dung và công bình của Nhà Vua, Beregond vui mừng quỳ xuống hôn tay ngài, rồi ra đi hài lòng vui sướng. Aragorn trao cho Faramir đất Ithilien làm lãnh địa, lệnh cho chàng cư trú trên vùng đồi Emyn Amen trong tầm nhìn của Kinh Thành.

“Vì,” chàng nói, “Minas Ithil trong Thung Lũng Morgul sẽ bị phá hủy triệt để, và dù sẽ đến lúc nó được dọn sạch, con người sẽ không sống được ở đó trong nhiều năm.”

Và cuối cùng, Aragorn gặp Éomer đất Rohan; họ ôm chầm lấy nhau, Aragorn nói: “Giữa chúng ta không thể nói chuyện cho hay nhận, hay phần thưởng; bởi chúng ta là anh em. Quả là quý báu cái ngày Eorl tới đây từ phương Bắc, và chưa mối liên minh các dân tộc nào lại may mắn hơn, bởi không bên nào từng làm đối phương thất vọng, hay sẽ làm đối phương thất vọng. Giờ như anh đã biết, chúng tôi đã đặt Théoden Lừng Danh tại một bàn mộ trong Linh Thất, và ở đó ngài sẽ nằm giữa những vì Vua Gondor mãi mãi, nếu anh chấp nhận. Hoặc nếu anh muốn, chúng ta sẽ tới Rohan và đưa ngài trở về yên nghỉ giữa dân tộc mình.”

Và Éomer trả lời: “Từ cái ngày anh đứng lên trước tôi từ mặt cỏ xanh miền đồi thấp, tôi đã yêu quý anh, và tình yêu mến đó sẽ không giảm sút. Nhưng giờ tôi phải khởi hành về vương quốc mình một thời gian, nơi đó còn nhiều điều cần hồi phục và thiết lập trật tự. Còn về Người Tử Trận, khi tất cả sẵn sàng, chúng tôi sẽ quay lại đón người; hãy để người nghỉ lại đây một thời gian.”

Và Éowyn nói với Faramir: “Giờ em phải trở về quê hương trông coi nó một lần nữa, hỗ trợ anh trai em trong những việc anh ấy cần làm; bao giờ người mà em từ lâu đã yêu như cha mình được yên nghỉ, em sẽ trở lại.”

Vậy là những ngày hạnh phúc trôi đi; và vào ngày mười tám tháng Năm, những Kỵ Sĩ Rohan chuẩn bị sẵn sàng, lên đường về Bắc, các con trai Elrond cũng đi cùng họ. Suốt dọc đường đều chen chúc đầy người đến tôn vinh và ca ngợi họ, từ Đại Môn tới tận vòng tường bao quanh Pelennor. Rồi tất cả những người sống ở xa đều hoan hỉ trở về nhà; nhưng ở Kinh Thanh, nhiều bàn tay tự nguyện lao động để tái thiết và xóa bỏ tất cả những vết thương chiến tranh cũng như ký ức về bóng tối.

Những người Hobbit vẫn ở lại Minas Tirith, cùng với Legolas và Gimli; vì Aragorn miễn cưỡng chưa muốn giải tán đoàn hộ Nhẫn. “Cuối cùng thì những chuyện như vậy cũng sẽ phải kết thúc,” chàng nói, “nhưng tôi mong các bạn chờ thêm một thời gian: vì hồi kết của những chiến công mà các bạn cùng chung sức vẫn còn chưa đến. Sắp tới một ngày tôi đã chờ đợi trong suốt những năm tháng trưởng thành, và khi ngày đó tới, tôi muốn bạn bè ở bên mình.” Nhưng chàng không nói thêm gì về ngày đó nữa.

Trong những ngày này, Hội Đồng Hành bảo vệ Nhẫn ở cùng nhau trong một ngôi nhà đẹp đẽ, cùng với Gandalf, và họ đi bất cứ nơi nào họ muốn. Frodo hỏi Gandalf: “Ông có biết gì về cái ngày mà Aragorn nhắc tới không? Vì chúng cháu được hạnh phúc ở đây, và cháu không muốn ra đi; nhưng ngày tháng đang trôi qua, bác Bilbo đang đợi; và Quận là nhà của cháu.”

“Về Bilbo,” Gandalf nói, “chú ấy cũng đang đợi ngày này, và chú ấy biết điều gì giữ chân cháu lại. Còn về chuyện ngày tháng trôi qua, giờ mới là tháng Năm và thời điểm giữa mùa hè còn chưa tới; và dù dường như mọi điều đều đã thay đổi, như thể một kỷ nguyên của thế giới đã qua đi, với cây cối cỏ cây thì mới chưa đầy một năm kể từ ngày cháu lên đường.”

“Pippin,” Frodo nói, “không phải em đã bảo là Gandalf ít kín miệng hơn trước sao? Chắc ông ấy lao lực quá nên mệt mỏi đó thôi. Giờ ông ấy đang hồi phục rồi.”

Gandalf nói: “Nhiều người thích được biết trước món gì sắp đặt lên bàn; nhưng những người đã vất vả chuẩn bị cho bữa tiệc thì lại thích giữ bí mật; vì sự kinh ngạc khiến câu trầm trồ nghe nức tai hơn. Và chính Aragorn cũng đang đợi một dấu hiệu.”

Rồi đến một ngày không thể tìm thấy Gandalf ở đâu, các bạn trong Hội Đồng Hành tự hỏi chuyện gì đang diễn ra. Nhưng Gandalf đã đưa Aragorn rời khỏi Kinh Thành vào ban đêm, dẫn chàng tới chân núi phía Nam Đỉnh Mindolluin; và ở đó, họ tìm thấy một đường mòn đã làm từ rất lâu về trước, giờ không còn mấy người dám đi. Bởi nó đi lên núi tới một linh địa trên cao, nơi chỉ các vì vua quen tới. Họ đi lên lối đi dốc, cho tới khi đến một bãi phẳng bên dưới ngọn tuyết phủ của các đỉnh núi cao, từ đó trông thẳng xuống vách núi phía sau Kinh Thành. Đứng đó, họ nhìn khắp miền đất, vì buổi sớm đã đến; và họ thấy những ngọn tháp Kinh Thành ở xa phía dưới như những cây bút chì trắng được ánh mặt trời ve vuốt, cả vùng Đồng Bằng sông Anduin giống như một khu vườn, và Dãy Núi Bóng Đêm nấp sau màn sương mù ửng vàng. Ở một bên, tầm mắt họ phóng tới tận khu đồi Emyl Muil mờ xám, cùng ánh lung linh trên thác Rauros như ngôi sao lấp lánh phương trời xa; còn ở bên kia, họ thấy Sông Cả như dải lụa uốn mình xuống tới cảng Pelargir, xa hơn nữa là dải sáng viền mép bầu trời, báo hiệu Đại Dương.

Gandalf nói: “Đây là vương quốc của anh, trái tim của vương quốc vĩ đại hơn sẽ tới. Kỷ Đệ Tam của thế giới đã kết thúc, vì kỷ nguyên mới đang bắt đầu; nhiệm vụ của anh là giám sát sự bắt đầu của nó và bảo tồn những gì có thể bảo tồn. Bởi dù nhiều điều đã được cứu giữ, giờ nhiều điều sẽ phải trôi qua; và quyền năng của Ba Nhẫn cũng đã chấm dứt. Nên tất cả miền đất mà anh thấy, cùng những miền đất bao quanh, sẽ là nơi sinh sống của Con Người. Vì đã đến thời đại Con Người Thống Trị, Cựu Tộc sẽ lụi tàn hoặc ra đi.”

“Tôi biết rõ điều đó, bạn của tôi,” Aragorn nói; “nhưng tôi vẫn muốn nghe lời khuyên của ông.”

“Không còn lâu nữa đâu,” Gandalf nói. “Kỷ Đệ Tam là kỷ nguyên của tôi. Tôi là Kẻ Thù của Sauron; công việc của tôi đã hoàn thành. Tôi sẽ sớm ra đi. Gánh nặng giờ nằm lại nơi anh và dòng giống của anh.”

“Nhưng tôi sẽ chết,” Aragorn nói. “Vì tôi là người trần tục, và dù tôi thuộc về nòi giống phương Tây không trộn lẫn, và là người như thế này, nhưng tôi cũng chỉ sống lâu hơn chút xíu so với những người khác mà thôi; và khi nào những đứa trẻ giờ đang trong bụng mẹ được sinh ra và già đi, tôi cũng đến tuổi già. Rồi ai sẽ trị vì Gondor và những người trông cậy vào Kinh Thành này như vào bà hoàng của họ, nếu khao khát của tôi không được đáp lại? Cây trong Sân Đài Nước vẫn còn héo tàn cằn cỗi. Khi nào thì tôi sẽ thấy dấu hiệu rằng điều đó có thể khác đi?”

“Hãy quay lưng lại thế giới xanh tươi, và nhìn về nơi dường như chỉ có lạnh lẽo và cằn cỗi!” Gandalf nói.

Rồi Aragorn quay đầu, và thấy đằng sau một dốc đá chạy xuống từ mép tuyết; và nhìn lên chàng nhận thấy một vật sống đang mọc đơn độc giữa hoang vu. Chàng trèo lên đó, và thấy ở ngay mép tuyết một cây non không cao hơn ba bộ trồi lên. Nó đã kịp trổ những chiếc lá non dài đẹp, mặt trên màu tối, mặt dưới màu bạc, trên ngọn cây thanh mảnh là một chùm hoa nhỏ, những cánh hoa trắng sáng như tuyết dưới nắng.

Aragorn kêu lên: “Yé! utúvienyes! Tôi tìm thấy rồi! Kìa! đây là một hậu duệ của Cây Tối Cổ! Nhưng vì sao nó đến được đây? Bởi chính nó cũng chưa đầy bảy tuổi.”

Gandalf tới nhìn nó rồi nói: “Đây đúng là mầm non thuộc dòng dõi Nimloth xanh tươi; cây đó nảy từ hạt giống của Galathilion, đến lượt mình lại sinh từ quả của Telperion mang nhiều cái tên, tức Cây Tối Cổ. Ai có thể nói được vì sao nó ở đây trong thời khắc ấn định này? Vả chăng đây là chốn linh địa cổ xưa, hẳn từ trước khi dòng vua đứt đoạn hay Cây Trắng héo tàn trong sân cung điện, trái của nó đã được vùi ở đây. Vì người ta nói rằng dù trái Cây Trắng ít khi chín, mầm sống bên trong có thể ngủ yên qua nhiều năm trời, không ai đoán trước được khi nào thức giấc. Hãy nhớ điều này. Vì nếu có bao giờ trái chín, nó phải được trồng xuống, không để dòng giống nó tàn lụi khỏi thế giới. Nó đã nằm ẩn mình nơi đây trên ngọn núi, cũng như con cháu Elendil ẩn mình trên những vùng hoang vu phương Bắc. Nhưng giống cây Nimloth còn lâu đời hơn dòng dõi của anh nhiều, Vua Elessar.”

Aragorn nhẹ nhàng đặt tay lên cây non, và kìa! dường như nó chỉ bám nhẹ vào đất, và chịu để nhấc lên không tổn hại; vậy là Aragorn đưa nó trở lại Hoàng Thành. Tại đây, thân cây héo khô được nhổ lên, nhưng với lòng thành kính, và người ta không đốt mà đặt nó nằm yên nghỉ trong bầu tĩnh lặng ở Rath Dínen, Aragorn trồng cây mới trong sân lâu đài cạnh đài phun nước, nó bắt đầu mọc lên nhanh chóng và hân hoan; và khi tháng Sáu tới, cây nở đầy hoa.

“Dấu hiệu đã được chỉ cho tôi,” Aragorn nói, “ngày đó không còn xa nữa.” Rồi chàng cắt cử lính canh trên những tường thành.

Một ngày trước hôm Trung Hạ, những người đưa tin từ Amon Dîn tới Kinh Thành, nói rằng có một đoàn dân mỹ tộc đang đi ngựa tới từ phương Bắc, giờ họ đã tới gần vòng tường bao quanh Pelennor. Nhà Vua nói: “Cuối cùng thì họ cũng tới. Toàn Kinh Thành hãy chuẩn bị sẵn sàng!”

Vào ngay đêm trước Trung Hạ, khi bầu trời xanh như ngọc bích và sao trắng hé nở phía Đông, song phía Tây còn vàng thắm và bầu không mát lạnh ngát hương, đoàn người ngựa đi xuống đường Bắc tới cổng vào Minas Tirith. Đi đầu là Elrohir và Elladan giương cờ hiệu bạc, rồi tới Glorfindel và Erestor và tất cả gia tộc Thung Đáy Khe, đi sau họ là Phu Nhân Galadriel và Celeborn, Lãnh Chúa Lothlórien cưỡi trên bạch mã, theo sau là nhiều người dân đẹp đẽ từ miền đất của họ, mặc áo choàng xám với ngọc trắng cài trên mái tóc; và cuối cùng là Chủ Nhân Elrond, hùng mạnh giữa Tiên và Người, mang theo vương trượng thành Annúminas, và bên cạnh ông, cưỡi con ngựa thanh nhã màu xám, là con gái ông Arwen, vì Sao Hôm của dân tộc nàng.

Thấy nàng tới lấp lánh trong đêm, ngôi sao trên trán và hương thơm ngát quấn quanh thân, Frodo cực kỳ kinh ngạc, chú nói với Gandalf: “Cuối cùng thì cháu cũng hiểu vì sao chúng ta chờ đợi rồi! Đây là hồi kết. Giờ không chỉ ngày được trân quý mà cả đêm cũng sẽ tươi đẹp và hạnh phúc, tất cả những nỗi sợ mà đêm mang tới đều sẽ trôi qua!”

Thế rồi Nhà Vua đón chào những vị khách của mình, và họ xuống ngựa; Elrond trao vương trượng và đặt tay con gái vào bàn tay Nhà Vua, rồi họ cùng nhau đi lên Thành Cao, khi tất cả những vì tinh tú nở rộ trên bầu trời. Và Aragorn, Vua Elessar kết hôn cùng Arwen Undómiel trong Kinh Thành của Các Vua vào ngày Trung Hạ, câu chuyện về sự chờ đợi dài lâu cùng những nỗ lực của họ đã đến hồi viên mãn.

CHƯƠNG VI RẤT NHIỀU CUỘC CHIA TAY

Khi những ngày ăn mùng cuối cùng đã kết thúc, những người bạn Hội Đồng Hành tính chuyện trở về quê nhà. Frodo tới gặp Nhà Vua khi ngài đang ngồi cùng Hoàng Hậu Arwen bên đài phun nước; nàng hát bài ca về Valinor, trong khi Cây Trắng lớn dần và nở hoa. Họ chào Frodo và đứng dậy đón cậu; Aragorn nói:

“Tôi biết cậu tới đây vì chuyện gì, Frodo: cậu muốn trở về nhà mình. Người bạn thân thiết ạ, quả là cây sinh trưởng tốt nhất ở miền đất tổ tiên; nhưng cậu sẽ luôn được chào đón trên tất cả những miền đất phía Tây. Và dù đồng bào cậu cho đến nay ít khi thấy mặt trong truyền thuyết về những người vĩ đại, giờ họ sẽ có tiếng tăm hơn nhiều so với bất kể vương quốc rộng lớn nào mà nay không còn tồn tại.”

“Đúng là tôi muốn trở về Quận,” Frodo nói. “Nhưng đầu tiên tôi phải tới Thung Đáy Khe. Vì nếu có điều gì còn thiếu trong những ngày hạnh phúc đến thế này, thì ấy là tôi nhớ Bilbo; và tôi rất buồn khi thấy bác ấy không đến giữa gia tộc Elrond.”

“Cậu ngạc nhiên vì điều đó ư, Người Mang Nhẫn?” Arwen nói. “Vì cậu hiểu quyền năng của vật giờ đây đã bị phá hủy; tất cả những gì có được nhờ quyền năng đó giờ đang dần biến mất. Mà người bà con của cậu giữ nó lâu hơn cậu. Ông ấy giờ đã sống qua rất nhiều năm, so với chủng tộc ông; và ông ấy đang chờ cậu, vì ông ấy sẽ không còn bước vào hành trình dài nào nữa, trừ một chuyến đi duy nhất.”

“Vậy tôi xin phép được sớm lên đường,” Frodo nói.

“Bảy ngày nữa chúng ta sẽ đi,” Aragorn nói. “Bởi chúng tôi sẽ tiễn cậu một khúc đường xa, tới tận đất Rohan. Trong vòng ba ngày nữa, Éomer sẽ trở lại đây đưa Théoden về yên nghỉ tại đất Mark và chúng tôi sẽ đi cùng anh ấy để tỏ lòng tôn kính người tử trận. Nhưng giờ trước khi cậu đi, tôi sẽ xác quyết lời Faramir đã nói với cậu, và cậu được quyền tự do di chuyển trên toàn vương quốc Gondor, cũng như tất cả những bạn đồng hành của cậu. Và nếu có món quà nào tôi có thể trao đi mà xứng đáng với chiến công của các cậu, thì các cậu sẽ nhận được; nhưng các cậu có thể mang theo bất cứ thứ gì mình muốn, và sẽ ra đi trong vinh dự và vận trang phục như những hoàng thân của vương quốc này.”

Hoàng Hậu Arwen thì nói: “Có một món quà tôi sẽ trao cho cậu. Vì tôi là con gái Elrond. Giờ tôi sẽ không đi cùng ông khi ông lên đường tới Cảng; bởi lựa chọn của tôi cũng là lựa chọn của Lúthien, và cũng như người, tôi đã chọn cả phần ngọt ngào lẫn phần cay đắng. Nhưng cậu sẽ đi thay tôi, Người Mang Nhẫn, bao giờ thời điểm đến, và nếu lúc đó cậu mong vậy. Nếu những nỗi đau vẫn làm cậu tổn thương và ký ức về gánh nặng đã mang vẫn nặng nề, cậu có thể đi tới phương Tây, cho tới khi tất cả thương tích và mệt mỏi được chữa lành. Nhưng giờ hãy đeo thứ này để nhớ về Ngọc Tiên và Sao Hôm, mà cuộc đời đã đan kết vào đời cậu!”

Và nàng cầm lấy viên ngọc trắng như vì sao trên dây chuyền bạc trước ngực mình, đeo vòng dây quanh cổ Frodo. “Khi ký ức về nỗi sợ hãi và bóng tối làm cậu sầu não,” nàng nói, “nó sẽ trợ giúp cậu.”

Ba ngày sau, đúng như Nhà Vua nói, Éomer đất Rohan ruổi ngựa tới Kinh Thành, đi cùng chàng là một éored được lập từ những kỵ sĩ đáng quý nhất của Đất Mark. Chàng được chào đón; và khi họ cùng ngồi bên bàn ở Merethrond, Đại Yến Sảnh, chàng kinh ngạc khi chứng kiến sắc đẹp của những quý nương trước mặt mình. Trước khi lui về nghỉ ngơi, chàng gọi Người Lùn Gimli và nói với gã: “Gimli con trai Glóin, rìu của anh sẵn sàng ở đây chứ?”

“Không, thưa bệ hạ,” Gimli nói, “nhưng tôi có thể nhanh chóng đi lấy, nếu cần thiết.”

“Anh cứ cân nhắc đi,” Éomer nói. “Vì có vài lời xốc nổi về vị Phu Nhân khu Rừng Vàng vẫn còn treo lại giữa chúng ta. Và giờ tôi đã tận mắt nhìn thấy bà rồi.”

“À, bệ hạ,” Gimli nói, “thế giờ bệ hạ sẽ nói gì?”

“Than ôi!” Éomer nói. “Tôi sẽ không nói rằng bà là người phụ nữ kiều diễm nhất trên đời.”

“Thế thì tôi phải đi lấy rìu thôi,” Gimli nói.

“Nhưng trước tiên tôi xin bào chữa thế này,” Éomer nói. “Nếu thấy bà giữa bất cứ bạn bầu nào khác, hẳn tôi đã nói bất cứ điều gì anh muốn. Nhưng giờ tôi đặt Hoàng Hậu Arwen Sao Hôm lên trước, và về phần mình, tôi sẵn sàng đánh với bất cứ ai dám trái ý tôi. Vậy tôi có cần đi lấy kiếm của mình không?”

Rồi Gimli cúi rạp mình. “Không, về phần tôi thì bệ hạ đã được tha thứ rồi,” gã nói. “Bệ hạ đã chọn Chiều Hôm; nhưng tình yêu của tôi lại dâng lên Ban Mai. Và trái tim tôi dự báo nó sẽ sớm trôi qua vĩnh viễn.”

Cuối cùng ngày khởi hành cũng tới, và một đạo quân lớn đẹp đẽ đã sẵn sàng rời Kinh Thành lên đường về phương Bắc. Những vị vua của Gondor và Rohan tới Linh Thất vào lăng mộ ở Rath Dínen, họ đưa Vua Théoden đi trên chiếc cáng vàng, đi qua Kinh Thành trong im lặng. Rồi họ đặt cáng lên chiếc xe lớn với đoàn Kỵ Sĩ Rohan đứng xung quanh, lá cờ của ông treo phía trước; và Merry, với vai trò hầu cận của Théoden, đứng trên xe mang vũ khí của nhà vua.

Những người khác trong Hội Đồng Hành được cung cấp ngựa đúng theo tầm vóc; Frodo và Samwise đi bên Aragorn, Gandalf cưỡi trên lưng Scadufax, Pippin đi cùng những kỵ sĩ Gondor; và Legolas với Gimli vẫn như trước cùng cưỡi con Arod.

Hoàng Hậu Arwen cũng có mặt trong chuyến đi đó, cả Celeborn và Galadriel với người của mình, cùng Elrond và các con trai ông; các hoàng thân Dol Amroth và Ithilien, cũng như nhiều chỉ huy và kỵ sĩ khác. Chưa vì vua nào của đất Mark được tháp tùng đông đảo đến như Théoden con trai Thengel trên đường trở về quê hương mình.

Khoan thai và yên bình, họ đi vào đất Anórien, tới khu Rừng Xám dưới bóng đồi Amon Dîn; ở đó họ nghe thấy âm thanh như tiếng trống vang lên giữa những ngọn đồi, dù không nhìn thấy sinh vật sống nào. Rồi Aragorn lệnh cho kèn đồng thổi; và lính hiệu lệnh kêu lớn:

“Hãy chú ý, Vua Elessar đã tới! Rừng Drúadan người trao vĩnh viễn cho Ghân-buri-Ghân và nhân dân ông; và từ lúc này không con người nào được phép tiến vào nơi này mà không được họ đồng ý!”

Rồi tiếng trống vang rền, và lắng xuống.

* * *

Cuối cùng sau mười lăm ngày đi đường, linh xa chở Vua Théoden cũng đi hết những cánh đồng xanh Rohan mà tới Edoras; ở đó tất cả đều nghỉ ngơi. Cung Điện Vàng được trang hoàng những tấm trướng đẹp đẽ, tràn ngập ánh sáng, và chứng kiến bữa tiệc thịnh soạn nhất kể từ những ngày đầu được xây lên. Sau ba ngày, Người đất Mark chuẩn bị tang lễ cho Théoden; và ông được đặt nằm trong một ngôi nhà đá với vũ khí và nhiều thứ đẹp đẽ mà ông từng sở hữu, và một gò đất lớn được đắp lên trên, phủ dưới những miếng cỏ xanh và hoa vĩnh ký trắng. Và giờ ở đó có tám gò đất bên phía Đông Đồng Mộ.

Rồi những Kỵ Sĩ gia binh của Nhà Vua cưỡi bạch mã đi quanh gò mộ cùng hát bài ca về Théoden con trai Thengel được Gléowine ca công của nhà vua sáng tác, mà từ đó về sau ông không còn viết bài nào nữa. Tiếng hát chậm rãi của các Kỵ Sĩ làm rung động trái tim cả những người không biết ngôn ngữ của họ; nhưng lời ca làm sáng lên ánh mắt những người dân đất Mark khi lại nghe thấy từ xa tiếng vó ngựa phương Bắc rền vang như sấm, và giọng Eorl hô lên trong trận chiến trên Đồng Celebrant; và các đời vua nối nhau tiếp tục, và tiếng tù và của Helm vang vọng giữa vách núi, cho tới khi Bóng Tối kéo đến và Vua Théoden vùng lên thúc ngựa qua Bóng Đêm vào lửa đỏ, và hy sinh oanh liệt vào đúng thời khắc Mặt Trời trở lại vượt ngoài mọi hy vọng, lóe sáng trên đỉnh Mindolluin lúc bình minh.

Từ ngờ vực, từ đêm đen, bước sang ban mai chớm rạng
người phi đến giữa tiếng ca, kiếm tuốt trần trong ánh nắng.

Hy vọng được người nhóm lại, hy vọng tiễn đưa cuối đường;
mặc cái chết, mặc khiếp sợ, mặc định mệnh người vượt lên
từ mất mát, từ đời sống, đi vào dài lâu vinh quang.

Nhưng Merry đứng ở chân nấm mồ xanh cỏ mà khóc, và khi bài hát kết thúc, cậu đứng thẳng dậy kêu lên:

“Théoden Vương, Théoden Vương! Vĩnh biệt! Tôi đã coi người như cha mình, dù chỉ trong một thời gian ngắn. Vĩnh biệt!”

Khi việc an táng kết thúc, tiếng phụ nữ khóc đã ngớt, và Théoden rốt cuộc đã được ở lại một mình trong mộ, mọi người tụ tập tới Cung Điện Vàng dự bữa tiệc lớn để khỏa lấp nỗi bi thương, vì Théoden đã sống trường thọ và ra đi trong danh dự, không hề thua kém những người vĩ đại nhất trong số tổ tiên mình. Và khi tới thời điểm theo phong tục đất Mark, họ uống mừng ký ức về các vì vua, Éowyn Công Chúa Rohan bước lên trước, vàng rực như mặt trời và trắng muốt như tuyết, nàng dâng một ly rượu rót đầy lên Éomer.

Rồi một ca công đồng thời là bậc thầy tích truyện đứng dậy kể tên tất cả những vị Chúa đất Mark theo thứ tự: Eorl Trẻ Tuổi; Brego người xây dựng Cung Điện; Aldor em trai Baldor bĩ vận; Fréa, Fréawine, Goldwine, Déor, Gram; Helm, người ẩn mình trong Hẻm Helm khi đất Mark bị quân thù càn quét; và tới đó là hết chín nấm mồ phía Tây, vì tới đó dòng vua đứt đoạn và tiếp theo đến những nấm mồ phía Đông: Fréalaf, con trai em gái Helm, Léofa, Walda, Folca, Folcwine, Fengel, Thengel, rồi Théoden là người cuối cùng. Và khi tên Théoden được nhắc đến, Éomer uống cạn ly. Rồi Éowyn sai người phục vụ rót đầy ly cho mọi người, tất cả cùng đứng dậy uống mừng vị tân vương, kêu lớn: “Kính mừng Éomer, Vua đất Mark!”

Cuối cùng khi bữa tiệc đến lúc tàn, Éomer đứng dậy nói: “Đây là bữa tiệc tang của Đức Vua Théoden; nhưng ta sẽ nói trước khi chúng ta ra đi về những tin tức vui mừng, và người sẽ không tức giận nếu ta làm thế, bởi người đã luôn là người cha đối với Éowyn, em gái ta. Xin hãy lắng nghe, hỡi tất cả khách của ta, những con người đẹp đẽ từ nhiều vương quốc, chưa từng thấy trong cung điện này! Faramir, Quốc Quản vương quốc Gondor cũng là Hoàng thân đất Ithilien, mong mỏi Éowyn, Công Chúa Rohan trở thành vợ ngài, và nàng đã hoàn toàn chấp thuận. Vì vậy họ sẽ hứa hôn trước mặt tất cả các vị.”

Thế rồi Faramir và Éowyn đứng ra trước nắm lấy tay nhau; tất cả mọi người ở đó đều hân hoan uống mừng họ. “Như vậy,” Éomer nói, “tình hữu hảo giữa đất Mark và Gondor được siết chặt bằng mối thâm tình mới, và tôi càng vui mừng hơn.”

“Anh thật sự không phải là người keo kiệt, Éomer,” Aragorn nói, “vì anh đã trao cho Gondor thứ đẹp nhất vương quốc mình!”

Rồi Éowyn nhìn vào mắt Aragorn và nói: “Hãy chúc em niềm vui, thưa chúa công và người chữa bệnh!”

Và chàng trả lời: “Ta đã cầu mong niềm vui đến với em kể từ lúc ta thấy em. Trái tim ta được chữa lành khi giờ đây nhìn em hạnh phúc.”

Bữa tiệc kết thúc, những người phải ra đi chào từ biệt Vua Éomer. Aragorn cùng đoàn kỵ sĩ, và người ở Lórien và Thung Đáy Khe đều chuẩn bị lên đường; nhưng Faramir và Imrahil ở lại Edoras; Arwen Sao Hôm cũng ở lại cùng họ, và nàng chào tạm biệt hai anh trai. Không ai chứng kiến cuộc gặp cuối cùng giữa nàng với Elrond cha nàng, vì họ đi vào khu đồi nói chuyện rất lâu với nhau, và thật thấm thía là cuộc chia tay của họ, vĩnh viễn kéo dài vượt qua cả những hồi kết của thế giới.

Cuối cùng trước khi những người khách lên đường, Éomer và Éowyn tới gặp Merry, và họ nói: “Giờ thì tạm biệt, Meriadoc người Quận và Holdwine đất Mark! Cầu cho cậu đi đến chốn yên lành và sớm trở về trong sự chào đón của chúng tôi!”

Và Éomer nói: “Những vì vua xa xưa hẳn sẽ ban cho cậu nhiều quà chất nặng xe không chở xuể, thưởng cho chiến công của cậu trên đồng Mundburg; dù vậy cậu không chịu lấy gì cả, như cậu nói, ngoài những vũ khí đã trao cho mình. Ta sẽ chấp nhận điều này, bởi thực sự ta không có món quà nào xứng đáng công tích ấy; nhưng em gái ta mong cậu nhận lấy thứ nhỏ bé này, để nhớ đến Dernhelm và tiếng tù và đất Mark khi bình minh tới.”

Rồi Éowyn trao cho Merry một chiếc tù và cổ xưa, nhỏ nhưng được làm tinh xảo từ bạc tốt có dây đeo màu xanh; và người thợ đã khắc hình các kỵ sĩ phi nhanh thành một đường vòng quanh thân tù, dẫn từ đầu thổi tới miệng; quanh miệng tù và còn chạm những chữ rune mang phép lành.

“Đây là vật gia truyền của gia tộc tôi,” Éowyn nói. “Nó được Người Lùn làm ra, lấy về từ kho tàng của Rồng Scatha. Eorl Trẻ Tuổi mang tới đây từ phương Bắc. Ai thổi nó trong cấp bách, sẽ khiến trái tim kẻ thù run sợ và mang đến niềm vui cho trái tim bạn bè, họ sẽ nghe thấy và đến giúp người đó.”

Merry nhận lấy chiếc tù và, bởi không có cách nào từ chối, và cậu hôn tay Éowyn; họ cũng ôm lấy cậu, rồi tạm thời họ chia tay.

Giờ những người khách đã sẵn sàng, họ uống chén rượu tiễn đưa, chia tay giữa những lời chúc tụng và tình bằng hữu sâu sắc, cuối cùng họ đến Hẻm Helm, nghỉ ngơi hai ngày ở đó. Tại đây Legolas thực hiện lời hứa với Gimli, đi cùng gã thăm các Hang Động Lấp Lánh; và khi họ quay về, chàng im lặng, chỉ nói rằng duy nhất Gimli có thể tìm được lời phù hợp miêu tả chúng. “Trước nay chưa bao giờ một Người Lùn lại thắng Tiên trong cuộc chiến ngôn từ,” chàng nói. “Vì thế chúng ta hãy tới Fangorn để cân bằng lại ván này!”

Từ Lòng Chảo Hẻm họ tới Isengard, thấy người Ent đang rất bận rộn. Tất cả vòng tường đá đã bị đập đổ và dỡ bỏ, mảnh đất bên trong trở thành khu vườn toàn cây lớn lẫn cây ăn quả, có một dòng suối chảy qua; nhưng ở chính giữa là một hồ nước trong, và giữa hồ, Tháp Orthanc vẫn sừng sững, cao và bất khả xâm phạm, một khối đá đen phản chiếu trên mặt hồ.

Những lữ khách ngồi một lúc tại nơi từng là cổng đá vào Isengard, nơi giờ đây hai cây cao mọc lên như lính gác đầu con đường viền xanh dẫn về phía Orthanc; và họ kinh ngạc nhìn lượng công việc đã hoàn thành, vậy mà không thấy sinh vật sống nào dù xa hay gần. Nhưng ngay sau đó, họ nghe có tiếng hô lớn hoom-hom, hoom-hom, rồi Cây Râu sải bước trên đường tới đón họ cùng với Cây Nhanh Nhảu bên cạnh.

“Chào mừng đến với Vườn Bao Orthanc!” ông ta nói. “Ta biết các anh đang đến, nhưng ta đang làm việc trên thung lũng; vẫn còn nhiều việc cần làm. Mà ta nghe được là các anh cũng không ngồi rồi ở phía Nam và phía Đông; và tất cả những gì ta nghe được đều tốt, rất tốt.” Rồi Cây Râu khen ngợi những chiến công của họ, có vẻ như ông ta biết rất rõ; và cuối cùng, ông ta dừng lại nhìn Gandalf rất lâu.

“Chà xem nào!” ông ta nói. “Anh đã chứng tỏ là người hùng mạnh nhất, và mọi nỗ lực của anh đều có kết quả tốt đẹp. Giờ anh sẽ đi đâu? Và vì sao anh lại tới đây?”

“Để xem công việc của các ông đến đâu rồi, bạn của tôi,” Gandalf nói, “và để cảm ơn đã giúp đỡ chúng tôi trong mọi chuyện vừa tựu thành.”

“Hoom, ừm, thế cũng phải lẽ,” Cây Râu nói; “vì chắc chắn người Ent đã đóng góp phần mình. Không chỉ ở việc xử lý cái tên, hoom, cái tên sát cây đáng nguyền rủa từng sống ở đây. Bởi có một cuộc tấn công lớn của đám, burárum, đám mắt-ác-tay-đen-chân-khòng-tim-sắt-vuốt-sắc-bụng-hôi-khát-máu, morimaite-sincahonda, hoom, chậc, vì các anh là giống dân ưa vội vàng và tên đầy đủ của chúng dài như hàng năm trời tra tấn, đám Orc sâu bọ đó; chúng tràn qua Sông Cả đi xuống từ phía Bắc và nhan nhản khắp quanh rừng Laurelindórenan, nhưng chúng không vào được, nhờ những Đại Nhân đang ở đây.” ông ta cúi đầu trước Lãnh Chúa và Phu Nhân Lórien.

“Và cũng chính những sinh vật ghê tởm này đã gặp kinh ngạc không nhỏ khi đụng độ chúng ta ở Thảo Nguyên, vì chúng chưa từng nghe nói về chúng ta; dù điều đó có lẽ dùng với cả nhiều giống dân tử tế hơn. Và sẽ không nhiều tên còn nhớ chúng ta, vì không nhiều tên trốn thoát mà sống sót, Sông Cả đã xử lý nốt phần lớn những tên này. Nhưng như thế cũng tốt cho các anh vì nếu chúng không gặp phải chúng ta, vua đồng cỏ sẽ không thể đi xa, và dù có thể, hẳn ông ta cũng chẳng còn nhà mà về.”

“Chúng tôi biết rõ,” Aragorn nói, “điều đó sẽ không bao giờ bị quên lãng tại Minas Tirith hay Edoras.”

“Không bao giờ là một từ quá dài, thậm chí cả với ta,” Cây Râu nói. “Ý anh là chừng nào những vương quốc của các anh còn tồn tại; nhưng chúng sẽ phải tồn tại lâu dài lắm thì người Ent mới thấy lâu dài.”

“Kỷ Nguyên Mới đã bắt đầu,” Gandalf nói, “và trong kỷ nguyên này, rất có thể ta sẽ thấy những vương quốc Con Người tồn tại lâu hơn ông đấy, Fangorn bạn của tôi. Nhưng giờ hãy cho tôi biết: nhiệm vụ tôi giao cho ông thì sao? Saruman thế nào rồi? Ông ta chán Orthanc chưa? Vì tôi không cho là ông ta sẽ nghĩ ông đã cải thiện phong cảnh ngoài cửa sổ.”

Cây Râu nhìn Gandalf hồi lâu, và theo ý Merry, với ánh mắt gần như tinh quái. “A!” ông ta nói. “Tôi đã nghĩ anh sẽ hỏi chuyện đó mà. Chán Orthanc ư? Cuối cùng cũng đã chán ngấy; nhưng hắn không chán tòa tháp của mình bằng chán giọng của tôi. Hoom! Tôi đã kể cho hắn nghe những câu chuyện dài, hoặc ít nhất là dài theo ngôn ngữ của các anh.”

“Vậy vì sao ông ta lại chịu ở lại nghe? Ông đi vào Orthanc ư?” Gandalf hỏi.

“Hoom, không, không vào trong Orthanc!” Cây Râu nói. “Mà là hắn ra cửa sổ lắng nghe, bởi hắn không thể biết tin tức theo cách khác, và dù ghét những tin đó, hắn vẫn tham lam nuốt lấy; và tôi thấy hắn đã nghe tất cả. Tôi cũng bổ sung nhiều điều hay ho vào tin tức để hắn có cái mà suy nghĩ. Hắn đã trở nên rất mệt mỏi. Hắn luôn luôn vội vàng. Đó là điều đã khiến hắn sụp đổ.”

“Tôi nhận thấy thế này, Fangorn tốt bụng ạ,” Gandalf nói, “rằng ông rất cẩn thận nói từng sống, đã chán, đã trở nên. Còn giờ thì sao? Ông ta chết rồi ư?”

“Không, chưa chết, ít nhất như tôi được biết,” Cây Râu nói. “Nhưng hắn đi rồi. Phải, hắn đi được bảy ngày rồi. Tôi thả hắn đi. Hắn chẳng còn gì mấy khi bò ra khỏi đây, còn cái thằng giun quằn của hắn thì chỉ như cái bóng sắp tắt. Nào, đừng nhắc lại với tôi, Gandalf ạ, rằng tôi đã hứa canh hắn an toàn; vì tôi vẫn nhớ. Nhưng nhiều chuyện đã thay đổi kể từ khi đó. Và tôi canh hắn cho tới khi hắn an toàn, an toàn không thể gây ra tai họa gì nữa. Anh nên biết rằng tôi ghét nhất phải giam vật sống trong lồng, thậm chí cả những sinh vật loại đó tôi cũng không muốn giam giữ trừ phi cực kỳ cần thiết. Một con rắn không nanh có thể bò đi bất cứ đâu nó muốn.”

“Có lẽ ông nói đúng,” Gandalf nói; “nhưng tôi cho rằng con rắn này vẫn còn lại một răng nanh, ông ta có nọc độc trong lời nói, và tôi đoán rằng ông ta đã thuyết phục được ông, ngay cả ông, Cây Râu ạ, vì hiểu rõ điểm mềm yếu trong trái tim ông. Chà, giờ thì ông ta đã đi rồi, và không cần phải nói thêm gì nữa. Nhưng giờ Tháp Orthanc cần trở lại với Nhà Vua, người có thực quyền với nó. Dù có lẽ ngài sẽ không cần đến.”

“Cái đó thì sau này mới biết,” Aragorn nói. “Nhưng tôi sẽ trao cho người Ent tất cả thung lũng này để họ làm gì tùy ý, chừng nào họ canh chừng Orthanc không để ai vào mà không được tôi cho phép.”

“Nó khóa rồi,” Cây Râu nói. “Ta bắt Saruman khóa nó lại và nộp chìa cho ta. Cây Nhanh Nhảu đang giữ.”

Cây Nhanh Nhảu cúi thân như một cái cây quằn mình trong gió và trao cho Aragorn hai chiếc chìa khóa lớn màu đen hình thù rắc rối, cùng treo vào một vòng sắt. “Giờ tôi cảm ơn các ông một lần nữa,” Aragorn nói, “và chào tạm biệt, cầu mong khu rừng của các ông lại sinh trưởng trong hòa bình. Khi thung lũng này trở nên rậm rạp, vẫn có nhiều chỗ ở phía Tây rặng núi, nơi các ông từng bước đi rất lâu trước kia.”

Gương mặt Cây Râu trở nên buồn bã. “Rừng có thể mọc,” ông ta nói. “Cây cối sẽ sinh sôi. Nhưng người Ent thì không. Không có Enting.”

“Nhưng có lẽ giờ đây sẽ có thêm hy vọng cho cuộc tìm kiếm của các ông,” Aragorn nói. “Những vùng đất sẽ mở ra cho các ông về hướng Đông, những vùng đất từ lâu vẫn đóng kín.”

Nhưng Cây Râu lắc đầu nói: “Phải đi xa quá. Ở đây giờ đây có quá nhiều Con Người. Nhưng ta đang không biết phép tắc cư xử rồi! Các anh sẽ ở lại đây nghỉ ngơi chút chứ? Có lẽ có vài người sẽ hài lòng được đi qua rừng Fangorn rút ngắn quãng đường trở về nhà?” Ông ta nhìn Celeborn và Galadriel.

Nhưng chỉ trừ Legolas, tất cả nói rằng giờ họ phải ra đi và lên đường, hoặc về phía Nam hoặc về phía Tây. “Đi nào, Gimli!” Legolas nói. “Giờ nếu được Fangorn cho phép, tôi sẽ đi thăm thú sâu trong Rừng Ent ngắm những loài cây không thể tìm thấy ở đâu khác tại Trung Địa. Anh sẽ đi cùng tôi, hoàn thành lời hứa của mình; và cứ thế chúng ta sẽ cùng nhau đi tiếp tới đất của người dân tôi ở rừng Âm U và xa hơn nữa.” Gimli đồng ý, dù có vẻ gã không vui sướng lắm.

“Giờ đây cuối cùng cũng đã đến hồi kết của Đoàn Hộ Nhẫn,” Aragorn nói. “Tuy vậy tôi mong rằng không lâu nữa các anh sẽ trở về miền đất của tôi cùng sự trợ giúp mà các anh đã hứa.”

“Chúng tôi sẽ đến, nếu chúa của chúng tôi cho phép,” Gimli nói. “Ừm, tạm biệt, các chàng Hobbit của ta! Giờ các ngươi hẳn đã có thể trở về nhà an toàn, và ta sẽ không phải thao thức sợ các ngươi gặp nguy hiểm nữa. Chúng ta sẽ liên lạc khi có thể, và một vài người trong chúng ta hẳn sẽ thỉnh thoảng gặp lại nhau; nhưng ta e sẽ không bao giờ tụ họp được tất cả lại nữa.”

Sau đó Cây Râu chào tạm biệt từng người, ông ta cúi đầu ba lần vẻ thành kính sâu sắc trước Celeborn và Galadriel. “Đã lâu, thật lâu kể từ khi ta gặp nhau, bên gỗ hay bên đá, A vanimar, vanimálion nostari!” ông ta nói. “Thật đáng buồn chúng ta lại chỉ gặp nhau lúc này vào hồi kết. Vì thế giới đang thay đổi: ta cảm thấy trong nước, ta cảm thấy trong đất, và ta ngửi thấy trong không khí. Ta không nghĩ chúng ta còn gặp lại nhau.”

Celeborn nói: “Tôi không chắc như vậy đâu, thưa Trưởng Bối.” Nhưng Galadriel thì bảo: “Ở Trung Địa thì không, sẽ không cho đến chừng những miền đất nằm sâu dưới sóng lại được nâng lên. Và rồi trên những đồng liễu Tasarinan, chúng ta có thể sẽ gặp lại vào Mùa Xuân. Tạm biệt!”

Cuối cùng, Merry và Pippin chào tạm biệt người Ent già, và ông ta có vẻ vui hơn khi nhìn ngắm họ. “Chà, các chàng trai vui vẻ của ta,” ông ta nói, “các cháu muốn uống một ngụm nữa với ta trước khi đi không?”

“Quả thực là chúng cháu muốn lắm,” họ nói, và ông ta dẫn họ tách ra vào dưới bóng một tán cây, ở đó họ thấy một hũ đá lớn để sẵn. Cây Râu rót đầy ba bát, và họ uống; họ thấy đôi mắt lạ lùng nhìn họ qua vành bát. “Cẩn thận, cẩn thận!” ông ta nói. “Vì hai cháu đã lớn hẳn lên kể từ lần cuối cùng ta thấy hai cháu.” Thế là họ phá lên cười, uống cạn bát mình.

“Chà, tạm biệt!” ông ta nói. “Đừng quên rằng nếu nghe thấy tin gì về Ent phụ ở miền đất của mình, các cháu nhớ thông báo cho ta.” Rồi ông ta vẫy những bàn tay lớn chào cả đoàn người và biến mất vào giữa cây cối.

Giờ đoàn người phi đi nhanh hơn, cho tới Cửa Núi Rohan; cuối cùng Aragorn cáo biệt gần chính nơi Pippin đã nhìn vào Quả Cầu Orthanc. Những người Hobbit buồn rầu trước cuộc chia tay này; vì Aragorn chưa bao giờ bỏ rơi họ và đã dẫn dắt họ qua nhiều nguy hiểm.

“Em ước gì chúng ta có một Quả Cầu để thấy được tất cả bạn bè mình trong đó,” Pippin nói, “và có thể nói chuyện với họ từ xa!”

“Giờ chỉ còn lại một viên cho cậu sử dụng thôi,” Aragorn nói; “vì cậu sẽ không ưa những gì Quả Cầu Minas Tirith có thể cho cậu xem đâu. Nhưng Nhà Vua sẽ giữ viên Palantír ở Orthanc, để xem điều gì đang diễn ra trong vương quốc, và bề tôi của mình đang làm gì. Vì đừng quên, Peregrin Took, rằng cậu là một kỵ sĩ Gondor, và tôi chưa giải phóng cậu khỏi bổn phận phụng sự đâu. Giờ cậu được phép ra đi, nhưng tôi có thể sẽ lại gọi cậu đấy. Và hãy nhớ điều này, những người bạn từ Quận yêu quý, vương quốc của tôi cũng nằm ở cả phương Bắc, và tôi có thể sẽ tới vào một ngày nào đó.”

Rồi Aragorn cáo biệt Celeborn và Galadriel; Phu Nhân bèn nói với chàng: “Ngọc Tiên, con đã đi qua bóng tối tới hy vọng của mình, và giờ có tất cả những gì mình khao khát. Hãy biết trân trọng ngày tháng!”

Celeborn thì nói: “Cháu của ta, vĩnh biệt! Cầu cho định mệnh con sẽ khác ta, và báu vật con giành được sẽ ở lại với con tới hồi kết thúc!”

Nói xong những lời ấy, họ chia tay, ấy là lúc hoàng hôn buông xuống; và khi đi được một đoạn quay lại nhìn, họ thấy đức Vua miền Tây ngồi trên ngựa với đoán Kỵ Sĩ đứng quanh; vầng Mặt Trời đang lặn chiếu lên họ, khiến áo giáp sáng lên như vàng đỏ, còn áo choàng trắng của Aragorn biến thành lửa rực. Rồi Aragorn cầm viên ngọc xanh đưa lên cao, ngọn lửa xanh sáng rực từ tay chàng.

Không lâu sau, đoàn người, giờ đã ít hơn trước, đi men theo dòng Isen, rẽ về phía Tây và tiến qua Cửa Núi vào vùng đất hoang bên kia, rồi họ ngoặt về phía Bắc đi vào ranh giới Dunland. Người Dunlending bỏ chạy và ẩn nấp, vì chúng sợ tộc Tiên, dù thực ra ít người từng đi vào đất chúng; song đoàn lữ khách không để tâm tới chúng, vì họ vẫn là một đoàn người lớn trang bị đầy đủ những gì họ cần; và họ đi tiếp một cách thong thả, dựng trại khi nào muốn.

Vào ngày thứ sáu kể từ khi chia tay Nhà Vua, họ đi qua một cánh rừng tràn xuống từ vùng đồi chân Dãy Núi Mù Sương giờ trải dài bên tay phải. Khi lại ra khỏi rừng và tiến vào vùng đất trống lúc mặt trời lặn, họ bắt kịp một lão già đang dựa vào cây gậy chống, khoác trên mình y phục rách rưới màu xám hoặc trắng xỉn, theo sát gót chân lão là một tên ăn mày nữa, lòng khòng và rên rỉ.

“Ồ Saruman!” Gandalf nói. “Ông đi đâu đấy?”

“Chuyện đó thì liên quan gì tới ngươi?” lão trả lời. “Ngươi vẫn định chi phối hoạt động của ta, hay còn chưa hài lòng với cảnh sa cơ của ta?”

“Ông biết câu trả lời rồi đấy,” Gandalf nói: “không và không. Nhưng dù thế nào thì thời của tôi đã kéo đến hồi kết. Nhà Vua đã tiếp nhận gánh nặng. Nếu ông chịu chờ tại Orthanc, ông hẳn đã thấy ngài, và ngài sẽ cho ông thấy sự thông thái cùng đức khoan dung.”

“Vậy thì lại càng nhiều lý do để rời đi sớm hơn,” Saruman nói; “vì ta chẳng cần cả hai. Thực ra nếu ngươi muốn có đáp án cho câu hỏi đầu tiên, thì ta đang tìm đường ra khỏi vương quốc của hắn.”

“Thế thì lại một lần nữa ông đi sai đường rồi,” Gandalf nói, “tôi cũng không thấy chút hy vọng nào cho chuyến đi của ông cả. Mà chẳng lẽ ông cự tuyệt sự giúp đỡ của chúng tôi? Vì chúng tôi sẵn lòng đề nghị.”

“Đề nghị?” Saruman nói. “Không, đừng mỉm cười với ta! Ta thà thấy các ngươi cau có. Còn về bà Phu Nhân đây, ta không tin tưởng mụ: mụ vẫn luôn căm ghét ta, và tính toán để giúp các ngươi. Ta không nghi ngờ rằng mụ đã dẫn ngươi theo đường này để tới đây thích thú hả hê trước cảnh bần cùng của ta. Nếu biết trước các ngươi đuổi theo sau, ta sẽ không cho các ngươi được thỏa nguyện.”

“Saruman,” Galadriel nói, “chúng ta có những nhiệm vụ khác và mối quan tâm khác khẩn cấp hơn là săn đuổi ông. Đúng hơn hãy nói là ông đã được vận may đuổi kịp; bởi giờ ông có một cơ hội cuối cùng.”

“Nếu thực sự là cơ hội cuối cùng, thì ta rất mừng,” Saruman nói; “vì ta sẽ khỏi phải mất công từ chối lần nữa. Tất cả hy vọng của ta đều đã thất bại, nhưng ta sẽ không chia sẻ hy vọng của các ngươi. Nếu các ngươi có chút nào.”

Trong một khoảnh khắc, mắt lão rực lên. “Cút đi!” lão nói. “Ta không bỏ nhiều thời gian nghiên cứu những chuyện này một cách vô ích đâu. Các ngươi cũng tự gọi về định mệnh của chính mình, và các ngươi biết điều đó. Và ta sẽ có đôi chút an ủi trên đường lang bạt khi nghĩ tới chuyện các ngươi đã tự đánh sập nhà mình khi hủy hoại nhà của ta. Và giờ, con tàu nào sẽ đưa các ngươi trở lại qua biển khơi rộng đến vậy?” lão nhạo báng. “Đó sẽ là một con tàu xám, đầy những hồn ma.” Lão cười, nhưng giọng cười khành khạch kinh tởm.

“Đứng dậy, thằng ngu!” lão quát tên ăn mày còn lại, lúc này đã ngồi xuống đất, và giơ gậy đánh hắn. “Quay lại! Nếu những người đáng kính này đi theo đường chúng ta, thì ta sẽ đi đường khác. Đi đi, nếu không tao sẽ không cho mày vỏ bánh mì ăn tối!”

Tên ăn xin quay người và lòng khòng đi qua, thút thít: “Gríma già tội nghiệp! Gríma già tội nghiệp! Luôn luôn bị đánh và la mắng. Sao mình ghét lão thế chứ! Mình chỉ ước được rời khỏi lão!”

“Vậy thì rời khỏi ông ta đi!” Gandalf nói.

Nhưng Lưỡi Giun chỉ liếc đôi mắt mờ đục đầy sợ hãi về phía Gandalf, rồi vội lê bước đằng sau Saruman. Khi cặp bài trùng khốn nạn này sắp đi qua đoàn người, chúng đến chỗ những người Hobbit, và Saruman dừng lại trừng trừng nhìn họ; nhưng họ nhìn lão thương hại.

“Vậy là các ngươi cũng đến mà thích thú hả hê phải không, mấy thằng oắt con?” lão nói. “Các ngươi không thèm biết một kẻ ăn xin thiếu thứ gì, phải không? Vì các ngươi có tất cả những gì các ngươi muốn, đồ ăn và quần áo đẹp, lá cỏ ngon lành nhồi vào tẩu. À phải, ta biết! Ta biết nó lấy từ đâu. Ngươi sẽ không cho kẻ ăn xin miếng thuốc lá nào, phải không?”

“Tôi sẽ cho, nếu tôi có,” Frodo nói.

“Ông có thể lấy chỗ tôi còn,” Merry nói, “nếu ông đợi một chút.” Cậu xuống ngựa tìm trong cái túi treo ở yên. Rồi cậu trao cho Saruman một túi da nhỏ. “Cứ lấy hết chỗ còn lại đi,” cậu nói. “Ông cứ thoải mái lấy; nó vốn nằm trong đống đồ trôi nổi ở Isengard.”

“Của ta, của ta, đúng là vậy và đã được mua với giá cao!” Saruman kêu lên, nắm chặt túi da. “Đây chỉ là trả lại cho có lệ; vì các ngươi đã lấy nhiều hơn, ta dám thề. Tuy nhiên một kẻ ăn mày vẫn phải biết ơn nếu tên kẻ cắp trả lại cho hắn dù là miếng ăn của hắn. Hừ, sẽ đáng đời các ngươi khi trở về nhà, nếu thấy mọi thứ ở Tổng Nam không được như các ngươi muốn. Cầu cho vùng đất các ngươi còn thiếu lá dài lâu!”

“Cảm ơn!” Merry nói. “Nếu thế tôi sẽ lấy túi của tôi lại, nó không phải của ông và đã đi cùng tôi lâu rồi. Ông đi mà lấy giẻ của ông bọc lại.”

“Kẻ cắp đáng gặp kẻ trộm,” Saruman nói, và quay lưng lại Merry, đá Lưỡi Giun một cái rồi bỏ đi về phía rừng.

“Chậc, hay đấy!” Pippin nói. “Kẻ cắp cơ đấy! Thế chúng ta đi phàn nàn với ai vì bị phục kích, rồi bị thương và bị Orc kéo qua khắp cả Rohan?”

“A!” Sam nói. “Và lão đã nói là mua. Là sao chứ? Và tôi không thích cái câu lão nói về Tổng Nam. Đã đến lúc chúng ta quay về rồi.”

“Tôi chắc chắn là đến lúc rồi,” Frodo nói. “Nhưng chúng ta không thể đi nhanh hơn, nếu còn muốn gặp bác Bilbo. Tôi sẽ đến Thung Đáy Khe trước hết, dù chuyện gì xảy ra đi nữa.”

“Phải, ta nghĩ tốt nhất cháu nên làm như thế,” Gandalf nói. “Nhưng về Sarmnan thì than ôi! Ta sợ không thể mong gì hơn ở ông ta nữa. Ông ta đã thui chột hết cả. Dẫu sao đi nữa, ta không chắc Cây Râu nghĩ đúng: ta cho rằng ông ta vẫn có thể gây ra chút ít trò xấu xa nhỏ mọn nào đó.”

Ngày tiếp theo họ đi vào mạn Bắc Dunland, nơi giờ đây con người không còn sinh sống, dù là một miền quê xanh tươi dễ chịu. Tháng Chín tới với những ngày vàng và đêm bạc, và họ thong thả đi cho tới khi đến sông Đầm Thiên Nga, tìm tới khúc cạn cũ phía Đồng thác nước nơi con sông đột ngột đổ xuống vùng đất thấp. Xa về phía Tây trong sương mịt mờ là những ao hồ và đảo nhỏ, dòng nước chảy qua chúng đổ vào sông Lũ Xám: nơi vô số thiên nga cư trú giữa bãi sậy.

Rồi họ đi tiếp vào Eregion, và cuối cùng cũng đến một buổi sáng đẹp trời lấp lánh trên màn sương sớm lung linh; và từ trại cắm trên ngọn đồi thấp trông ra, những người lữ khách thấy ở phía Đông xa xôi, Mặt Trời đang tô hồng ba đỉnh núi đâm lên bầu trời qua những đám mây lơ lửng: Caradhras, Celebdil, và Fanuidhol. Họ đã tới gần Cổng Moria.

Giờ họ nấn ná tại đây bảy ngày liền, vì đã đến thời điểm cho một cuộc chia tay nữa dù lòng họ không hề muốn. Rồi đây Celeborn và Galadriel cùng người dân của mình sẽ đi về phía Đông, qua Cổng Sừng Đỏ xuống Bậc Lạch Râm tới sông Mạch Bạc và về đất nước của mình. Họ đã vòng xa sang hướng Tây tới tận đây, vì có nhiều chuyện cần nói với Elrond và Gandalf, và ở đây họ vẫn lưu lại để chuyện trò với các bạn bè. Thường rất lâu sau khi các Hobbit đã cuộn chăn ngủ, họ còn ngồi cùng nhau dưới trời sao, hồi tưởng lại các kỷ nguyên đã trôi qua và tất cả những niềm vui cùng nỗ lực của họ trên thế gian này, hay hợp lại mà bàn luận về những ngày sẽ tới. Và nếu có người lữ khách nào vô tình đi ngang, anh ta sẽ không nhìn hay nghe thấy được gì nhiều, mà sẽ chỉ nghĩ dường như mình nhìn thấy những bóng xám tạc trên đá, tượng đài cho những điều đã bị lãng quên giờ lạc mất trên những miền đất không người sống. Vì họ không cử động hay nói bằng miệng, mà kết nối tâm trí; chỉ có đôi mắt sáng rực là dao động và lấp lánh khi ý nghĩ của họ đối đáp nhau.

Nhưng cuối cùng tất cả cũng đã được nói hết, và họ lại chia tay một thời gian, cho đến chừng nào Ba Nhẫn cần phải ra đi. Nhanh chóng biến mất vào giữa đá và bóng tối, đoàn người từ Lórien trong áo choàng xám cưỡi ngựa về phía dãy núi, còn những người định đi tới Thung Đáy Khe ngồi trên đồi dõi theo, cho tới khi có chớp sáng lóe lên từ trong màn sương đang dày đặc dần; và rồi họ không thấy gì nữa, Frodo biết rằng Galadriel đã giơ chiếc nhẫn của mình lên cao thay lời tạm biệt,

Sam quay đi thở dài: “Ước gì tôi được là người đang quay lại Lórien!”

Cuối cùng một buổi chiều kia, đang đi qua những truông cỏ trên cao thì bất thình lình - vì người lữ hành nào đến đây cũng phải sửng sốt y như vậy - họ thấy mình đã tới bờ Thung Đáy Khe sâu hút và thấy ánh đèn sáng chói trong ngôi nhà của Elrond xa bên dưới. Họ đi xuống qua cầu tới trước cửa, và cả ngôi nhà liền tràn ngập ánh sáng cùng lời ca vui mừng vì Elrond đã trở về.

Đầu tiên, trước khi kịp ăn uống hay tắm rửa, hay thậm chí cởi áo choàng ra, các chàng Hobbit đi tìm Bilbo. Họ thấy ông một mình trong căn phòng nhỏ của mình. Phòng ngổn ngang giấy bút, bút chì; Bilbo thì đang ngồi trên ghế trước bếp lửa nhỏ cháy sáng. Ông trông rất già, nhưng yên bình, và ngái ngủ.

Ông mở mắt, ngước lên khi họ đi vào. “Chào, chào!” ông nói. “Vậy là các cháu đã về đấy? Và ngày mai cũng là sinh nhật của ta nữa. Các cháu mới thông minh làm sao! Các cháu biết không, ta sẽ tròn một trăm hai mươi chín tuổi? Và chỉ thêm một năm nữa, nếu ta sống được đến lúc đó, ta sẽ bằng tuổi Già Took. Ta thích vượt được ông ấy lắm; nhưng cái đó còn phải chờ xem.”

Sau tiệc mừng thọ Bilbo, bốn chàng Hobbit ở lại Thung Đáy Khe vài ngày; họ ngồi rất lâu cùng với người bạn già, vì giờ ông dành phần lớn thời gian trong phòng, trừ phi tới bữa ăn. Ăn uống thì ông vẫn rất đúng giờ như thông lệ, và ông hiếm khi không dậy kịp giờ ăn. Ngồi quanh bếp lửa, họ lần lượt kể với ông tất cả những điều còn nhớ về chuyến đi và cuộc phiêu lưu của mình. Đầu tiên ông còn giả bộ ghi chép; nhưng ông thường ngủ quên; và rồi khi thức dậy, ông lại nói: “Thật hay quá! Thật tuyệt vời! Mà chúng ta đến đâu rồi nhỉ?” Và họ trở lại câu chuyện từ thời điểm mà ông bắt đầu gà gật.

Phần duy nhất dường như thực sự khiến ông tỉnh táo và chú ý là lễ trao vương miện và đám cưới của Aragorn. “Dĩ nhiên ta được mời dự tiệc cưới,” ông nói. “Và ta đã chờ ngày đó rất lâu. Nhưng chẳng biết tại sao khi đến lúc, ta lại thấy mình có biết bao nhiêu là chuyện cần làm ở đây; và soạn đồ đúng là phiền phức.”

* * *

Gần hai tuần lễ đã trôi qua, Frodo nhìn qua cửa sổ phòng mình, thấy đã có một trận sương giá trong đêm, và đám mạng nhện trông giống như những tấm màn trắng. Rồi đột nhiên cậu hiểu mình phải đi, phải nói lời tạm biệt Bilbo. Trời vẫn đẹp và bình lặng, sau một trong những mùa hè dễ chịu nhất người ta còn nhớ được; nhưng tháng Mười đã tới, thời tiết sẽ sớm thay đổi, bắt đầu lại có mưa gió. Mà đường phải đi vẫn còn dài lắm. Song không hẳn ý nghĩ về thời tiết khiến cậu bồn chồn. Cậu có cảm giác đã đến lúc mình trở lại Quận. Sam cũng cảm thấy như vậy. Mới đêm trước thôi, chú vừa nói:

“À, cậu Frodo ạ, chúng ta đã đi xa và nhìn thấy nhiều chuyện, nhưng dù sao tôi cũng không nghĩ chúng ta từng thấy nơi nào tốt hơn nơi này. Ở nơi này có một chút của mọi thứ, nếu cậu hiểu ý tôi: Quận và Rừng Vàng và Gondor và lâu đài của những vì vua và quán trọ và đồng xanh và núi non, tất cả trộn lẫn với nhau. Thế nhưng chẳng hiểu sao tôi cảm thấy chúng ta cần sớm lên đường. Thật lòng mà nói là tôi lo cho bõ già nhà tôi.”

“Phải, một chút của mọi thứ, Sam ạ, trừ Đại Dương,” Frodo trả lời; và giờ cậu lặp lại điều đó một mình: “Trừ Đại Dương.”

Ngày hôm đó Frodo nói chuyện với Elrond, thống nhất rằng họ sẽ lên đường vào buổi sáng hôm sau. Họ vui mừng nghe Gandalf nói: “Ta nghĩ ta cũng sẽ đi cùng. Ít nhất là tới Bree. Ta muốn gặp lão Bơ Gai.”

Buổi tối, họ tới tạm biệt Bilbo. “Chậc, nếu các cháu phải đi, thì các cháu phải đi thôi,” ông nói. “Ta xin lỗi. Ta sẽ nhớ các cháu. Biết các cháu ở quanh đây là đủ vui rồi. Nhưng ta buồn ngủ lắm rồi.” Và ông cho Frodo chiếc áo mithril và thanh Mũi Đốt, mà quên mất rằng mình đã làm thế rồi, và ông cũng cho cậu ba cuốn sách tích truyện mà ông đã soạn vào nhiều thời điểm, bằng kiểu chữ loằng ngoằng của ông, trên gáy sách đỏ viết: Các bản dịch từ Tiên ngữ, B. B.

Với Sam, ông đưa cho chú một túi vàng nhỏ. “Gần như là giọt cuối cùng từ cái hũ của rồng Smaug đấy,” ông nói. “Có lẽ sẽ có ích, nếu cậu có ý định lấy vợ, Sam ạ.” Sam đỏ mặt.

“Ta chẳng có gì nhiều để cho bọn nhóc các cháu,” ông nói với Merry và Pippin, “ngoại trừ những lời khuyên tốt.” Và rồi sau khi đã cho họ kha khá, ông bổ sung thêm một lời khuyên cuối theo đúng kiểu Quận: “Đừng để đầu nở nhét không vừa mũ! Mà nếu không sớm mà ngừng lớn lên đi, các cháu sẽ mất một đống tiền may mũ và quần áo.”

“Nhưng nếu bác muốn vượt qua Già Took,” Pippin nói, “thì cháu không hiểu vì sau bọn cháu lại không nên cố vượt qua Bò Rống.”

Bilbo phá lên cười, lấy từ túi ra hai ống tẩu xinh đẹp, đầu ngậm viên ngọc trai và miệng bịt bạc tinh xảo. “Hãy nghĩ đến ta khi hút nó!” ông nói. “Người Tiên làm cho ta đấy, nhưng giờ ta không hút nữa.” Và rồi đột ngột ông gà gật và thiếp đi một lúc; rồi khi tỉnh lại, ông nói: “Nhưng chúng ta đến đâu rồi? Phải, dĩ nhiên, đến phần tặng quà. Nhắc ta mới nhớ; cái nhẫn của ta mà cháu cầm đi giờ thế nào rồi, Frodo?”

“Cháu đánh mất rồi, bác Bilbo yêu quý,” Frodo nói. “Cháu vứt nó đi rồi, bác biết đấy.”

“Thật đáng tiếc!” Bilbo nói. “Ta hẳn sẽ mừng được thấy lại nó. Nhưng không, ta thật ngốc quá! Chính vì thế cháu mới đi, phải không: đi vứt nó? Nhưng tất cả đều lẫn lộn hết cả, vì có bao nhiêu điều khác dường như trộn lẫn vào chuyện đó: việc riêng của Aragorn, Hội Đồng Trắng, Gondor, những Kỵ Sĩ, và người miền Nam, khổng tượng - cậu thật sự thấy một con sao, Sam? - và hang động và tháp và cây vàng, và trời mới biết còn những chuyện gì nữa.

“Rõ ràng ta đã quay trở lại từ chuyến đi của mình bằng con đường quá thẳng. Ta nghĩ Gandalf hẳn đã có thể dẫn ta đi chơi quanh một chút. Nhưng nếu vậy cuộc đấu giá hẳn đã kết thúc trước khi ta quay lại, và ta hẳn đã gặp phải nhiều rắc rối hơn thực tế. Dù sao giờ cũng quá muộn rồi; và ta thực tình nghĩ ngồi đây lắng nghe thì thoải mái hơn nhiều. Ở đây lửa rất ấm cúng, đồ ăn thì ngon tuyệt, và Tiên xuất hiện khi nào cháu muốn. Người ta còn có thể mong gì hơn nữa?

Con Đường cứ chạy dài chạy mãi

Rời cửa ngoài miết mải vô chừng.

Hút trước mắt Con Đường đã trải,

Sức ai còn, cứ đuổi theo cùng!

Chân cứ ghé dặm trường chuyến mới,

Ta, cuối đường, gối mỏi chân rung

Nhắm đèn sáng quán xinh tìm tới,

Vào đêm ngơi, yên gửi giấc nồng.”

Và khi thì thầm những lời cuối cùng, Bilbo gục đầu xuống ngực rơi vào giấc ngủ say sưa.

Đệm càng khuya trong phòng, ánh lửa cháy sáng hơn; họ nhìn Bilbo đang ngủ và thấy gương mặt ông mỉm cười. Họ ngồi im lặng hồi lâu; rồi Sam nhìn quanh phòng và những cái bóng lập lòe trên tường, nói nhẹ nhàng:

“Cậu Frodo ạ, tôi không nghĩ là ông ấy đã viết nhiều trong khi chúng ta đi đâu. Giờ thì ông ấy sẽ không bao giờ viết lại câu chuyện của chúng ta.”

Đến đây, Bilbo mở một mắt, cứ như là ông đã nghe thấy họ. Rồi ông ngồi thẳng dậy. “Cháu thấy đấy, ta buồn ngủ quá rồi,” ông nói. “Và khi có thời gian viết, thực sự ta chỉ thích viết thơ thôi. Ta tự hỏi, Frodo thân yêu, liệu cháu có phiền dọn dẹp lại nơi này một chút trước khi đi không? Hãy thu thập tất cả ghi chép và giấy tờ, cả nhật ký của ta nữa, và mang chúng đi với cháu, nếu cháu muốn. Cháu thấy đấy, ta không có nhiều thời gian lựa chọn sắp xếp và những việc kiểu đó. Cứ bảo Sam giúp, và khi nào cháu chế được tàm tạm rồi, hãy quay lại đây để ta xem lại một lượt. Ta sẽ không khắt khe quá đâu.”

“Dĩ nhiên là cháu sẽ làm thế!” Frodo nói. “Và dĩ nhiên là cháu sẽ sớm quay lại: sẽ không còn gì nguy hiểm nữa. Giờ đây có một vị vua thực sự rồi, và ngài sẽ sớm thiết lập lại trật tự trên các con đường.”

“Cảm ơn cháu, người bà con thân thiết của ta!” Bilbo nói. “Thế đúng là làm đầu óc ta nhẹ hẳn.” Và nói xong, ông lại ngủ mất.

Ngày hôm sau, Gandalf và các chàng Hobbit tới chào Bilbo trong phòng ông, vì bên ngoài trời lạnh; rồi họ chào tạm biệt Elrond và tất cả người trong nhà ông.

Khi Frodo đứng trên bậc cửa, Elrond chúc cậu một chuyến đi bình yên và chúc phúc cậu, rồi ông nói:

“Frodo, ta nghĩ có lẽ cháu không cần quay lại đây nữa, trừ phi cháu trở lại rất sớm. Vì tới tầm này trong năm khi lá cây chuyển vàng trước khi rơi xuống, hãy chờ gặp Bilbo trong rừng Quận. Ta sẽ đi cùng ông ấy.”

Những lời này không ai khác nghe thấy được, và Frodo giữ kín trong lòng.

CHƯƠNG VII ĐƯỜNG VỀ NHÀ

Cuối cùng những người Hobbit cũng quay mặt về hướng quê hương. Họ háo hức muốn thấy lại Quận; nhưng đầu tiên họ chỉ đi thong thả, vì Frodo thấy không khỏe. Lúc tới Khúc Cạn sông Bruinen, cậu đã ngừng lại, dường như căm ghét phải đi vào dòng nước; và họ thấy trong thoáng chốc, mắt cậu dường như không thấy họ hay cảnh vật quanh mình. Cả ngày hôm đó cậu im lặng. Đó là ngày mùng sáu tháng Mười.

“Frodo, cháu đang đau sao?” Gandalf khẽ khàng nói khi thúc ngựa đi tới bên Frodo.

“À, vâng,” Frodo nói. “Là vai của cháu. Vết thương bỗng nhiên đau buốt, và ký ức về bóng tối đè nặng lên cháu. Tới ngày hôm nay là vừa tròn một năm.”

“Than ôi! Có những vết thương không thể chữa lành,” Gandalf nói.

“Cháu sợ rằng với cháu chính là như vậy,” Frodo nói. “Không thực sự có chuyến trở về. Có thể cháu sẽ đến được Quận, nhưng Quận sẽ không còn như trước nữa; vì cháu không còn như trước. Người cháu đầy thương tích: dao kiếm, nọc châm, răng nanh, và gánh nặng lâu dài. Ở nơi nào cháu sẽ được nghỉ ngơi?”

Gandalf không trả lời.

Đến cuối ngày hôm sau cơn đau và sự bất an đã trôi qua, và Frodo lại vui vẻ, vui vẻ như thể cậu không nhớ tới màn đen ngày hôm trước. Sau đó chuyến đi thuận lợi, và ngày nhanh chóng trôi qua; vì họ đi thong thả, và họ thường nấn ná trong những vùng rừng tươi đẹp nơi lá cây đã chuyển sắc đỏ vàng dưới nắng thu. Cuối cùng họ tới Đỉnh Gió; trời đang đổ về chiều muộn, bóng ngọn đồi hắt lên đường tối sẫm. Rồi Frodo cầu họ đi nhanh hơn, và cậu không chịu nhìn về hướng đó mà đi qua dưới bóng đồi đầu cúi gằm, siết chặt áo khoác quanh mình. Đêm hôm ấy thời tiết thay đổi, cơn gió mới thổi tới từ phương Tây mang theo mưa, lạnh lẽo rít gào, và lá vàng cuộn tung như chim trong không trung. Khi họ tới rừng Chet, những cành cây gần như đã trụi lá, màn mưa dày đặc che phủ đồi Bree khỏi tầm nhìn của họ.

Vậy là vào gần cuối một buổi chiều bão tố và ướt át trong những ngày cuối cùng của tháng Mười, năm người lữ khách cho ngựa lên con đường dốc dẫn tới Cổng Nam làng Bree. Cổng đóng chặt; mưa hắt vào mặt họ, và trên bầu trời tối dần, mây thấp lao nhanh, trái tim họ hơi trầm xuống, bởi họ đã hy vọng được chào đón nồng nhiệt hơn.

Sau khi họ gọi nhiều lần, cuối cùng người Gác Cổng cũng đi ra, và họ thấy ông ta cầm cây dùi cui lớn. Ông ta nhìn họ sợ hãi và nghi ngờ; nhưng rồi nhận ra Gandalf trong bọn, và nhóm đồng hành là người Hobbit, mặc dù họ ăn mặc thật kỳ khôi, ông tươi tỉnh hơn và chào mừng họ.

“Vào đi!” ông ta nói, mở khóa cổng. “Chúng ta sẽ không đứng đây trao đổi tin tức trong tiết trời lạnh và ướt át thế này đâu, thật là thứ buổi tối của lũ côn đồ. Song lão Mạch chắc chắn sẽ hoan nghênh các ngài tại quán Ngựa đấy, và rồi các ngài sẽ được nghe tất cả những gì mình muốn nghe.”

“Và rồi sau đó ông sẽ nghe tất cả những chuyện chúng ta kể đấy, và hơn cả thế,” Gandalf cười. “Harry thế nào rồi?”

Người Gác Cổng cau mày. “Đi rồi,” ông nói. “Song tốt nhất ngài hãy hỏi Đại Mạch ấy. Chào buổi tối!”

“Chào buổi tối!” họ nói và đi qua; và rồi họ thấy ở sau bờ giậu ven đường, một túp nhà thấp dài đã dựng lên, một số người từ đó đi ra chăm chú nhìn họ qua hàng rào. Khi tới chỗ nhà Bill Dương Xỉ, họ thấy bờ giậu xác xơ không được chăm tỉa, cửa sổ đều bị đóng ván che kín.

“Cậu có nghĩ cậu đã giết gã bằng quả táo đó không, Sam?” Pippin nói.

“Tôi không lạc quan thế đâu, cậu Pippin,” Sam nói. “Nhưng tôi muốn biết số phận chú ngựa lùn ra thế nào. Nó cứ khiến tôi nghĩ đến hoài, lũ sói thì tru và đủ thứ nữa chứ.”

Cuối cùng họ tới quán Ngựa Lồng, và ít nhất nơi này vẫn chưa thay đổi gì vẻ bề ngoài; và có ánh sáng đằng sau rèm cửa sổ tầng dưới. Họ rung chuông, và Nob tới cửa, mở hé cửa ngó ra; và khi nhận ra ai đứng dưới ánh đèn, chú kêu lên ngạc nhiên.

“Ông Bơ Gai! Ông chủ!” chú kêu to. “Mấy người đó trở lại rồi!”

“Ồ thế hả? Tao sẽ cho chúng biết tay,” giọng Bơ Gai vang lên, và lão lao ra, cầm khúc dùi cui trong tay. Nhưng khi thấy khách là ai, lão dừng phắt lại, vẻ cáu kỉnh đen tối trên mặt chuyển sang ngạc nhiên và vui mừng.

“Nob, cái thằng sọ toàn len này!” lão kêu lên. “Mày không thể cho người bạn cũ cái tên hả? Đừng có đi làm tao sợ mất vía như vậy, trong cái thời kỳ như thế này. Cha chả! Và các vị từ đâu về đấy? Tôi thật chẳng ngờ nổi còn được gặp lại các vị, đúng thế đấy: đi vào Miền Hoang Vu với cái gã Sải Chân Dài đó, bọn Người Đen thì lùng sục khắp nơi nữa chứ. Song thấy lại các vị tôi quá xá mừng, mà không mừng đâu bằng thấy nhà ông Gandalf đây. Vào đi! Vào đi! Vẫn phòng cũ? Các vị ở miễn phí. Thực ra hầu hết các phòng đều trống khách vào những ngày này, tôi không giấu diếm vì quý vị sẽ sớm phát hiện thấy thôi. Và tôi sẽ xem có thể sửa soạn gì cho bữa tối đây, nhanh hết sức có thể; phải cái quán giờ hơi neo người. Này, Nob, cái con rùa bò này! Gọi thằng Bob đi! À, song đấy tôi lại quên béng mất, thằng Bob đã về rồi: bây giờ nó về nhà với ông bà cụ ban đêm. Chậc, đưa ngựa lùn của khách vào chuồng vậy, Nob! Và ông sẽ tự dẫn ngựa mình vào chuồng ngựa cao chứ, Gandalf, tôi không nghi ngờ chuyện đó đâu. Một con ngựa cừ đấy, như tôi đã nói lần đầu tiên gặp nó. Chà, vào đi! Cứ tự nhiên như ở nhà!”

Lão Bơ Gai giá nào cũng chưa hề thay đổi cách nói chuyện, và dường như vẫn sống trong sự hối hả không kịp thở của mình như trước kia. Thế nhưng hầu như chẳng có ai xung quanh, tất cả đều yên tĩnh; từ Phòng Khách Lớn chỉ nghe thì thầm hai hay ba giọng nói. Và nhìn gần hơn dưới ánh sáng hai ngọn nến lão đã thắp và cầm theo đằng trước họ, gương mặt của lão chủ quán trọ trông khá nhăn nheo tiều tụy.

Lão dẫn họ qua hành lang tới phòng khách nhỏ mà họ đã ở trong cái đêm lạ lùng hơn một năm trước đó; và họ đi theo lão, hơi nhấp nhổm, vì thấy rõ rành là lão Đại Mạch già đang làm bộ can đảm để che đi rắc rối gì đó. Mọi chuyện không còn giống như trước. Nhưng họ không nói gì mà chỉ chờ đợi.

Như họ đoán trước, lão Bơ Gai ghé lại phòng khách nhỏ sau bữa ăn để xem mọi thứ có vừa ý của họ không. Thực sự thì có: ít nhất không hề có suy giảm gì về chất lượng bia hay đồ ăn ở quán Ngựa. “Giờ tôi sẽ không trơ trẽn đến mức bảo quý vị xuống chơi Phòng Khách Lớn tối nay,” Bơ Gai nói. “Các vị chắc mệt; và tối nay ở đó đằng nào cũng chẳng có mấy ai. Song nếu các vị có thể dành cho tôi nửa tiếng đồng hồ trước khi đi ngủ, tôi sẽ rất vui được hầu chuyện quý vị, chuyện trò khe khẽ thôi giữa chúng ta.”

“Đó cũng chính là điều chúng ta muốn,” Gandalf nói. “Chúng ta không mệt. Chúng ta đi đường thoải mái thong thả lắm. Chúng ta ướt, lạnh và đói, nhưng tất cả những điều đó thì lão đã khắc phục rồi. Đến đây, ngồi xuống nào! Và nếu lão có cỏ hút, chúng ta sẽ cực kỳ cảm kích.”

“Chà, nếu các vị yêu cầu bất kỳ thứ gì khác thì tôi sẽ vui hơn,” Bơ Gai nói. “Đó chính là thứ chúng tôi thiếu, vì chỉ có mỗi số tự trồng được, mà chừng đó thì không đủ. Dạo này không có nguồn cung từ Quận. Nhưng để xem tôi có thể tìm được gì.”

Khi quay trở lại, lão mang cho họ một lượng đủ dùng một hai ngày, một xấp lá chưa xắt. “Nam Linch đấy,” lão nói, “và là loại tốt nhất chúng tôi có; song không bì được Tổng Nam, tôi vẫn bảo vậy, dù tôi vẫn bỏ phiếu cho Bree trong phần lớn chuyện khác, xin các vị thứ lỗi.”

Họ để lão ngồi trên ghế lớn cạnh đống củi đang cháy, Gandalf ngồi đầu bên kia lò sưởi, các chàng Hobbit trên ghế thấp giữa đôi bên; và rồi họ nói chuyện qua nhiều lần nửa giờ, trao đổi tất cả tin tức mà lão Bơ Gai muốn nghe hoặc kể. Hầu hết những điều họ nói đều khiến lão chủ quán cực kỳ kinh ngạc trầm trồ, hoàn toàn không tưởng tượng nổi; và họ chẳng nhận được mấy phản hồi ngoài câu: “Không phải thế chứ”, lặp đi lặp lại bất chấp bằng chứng tận tai lão Bơ Gai. “Không phải thế chứ, cậu Bao Gai, hay là cậu Gầm Đồi? Tôi lẫn hết cả lên rồi. Không phải thế chứ, ông Gandalf! Ôi thật không tin nổi! Ai nghĩ được lại có những chuyện đó trong thời đại chúng ta!”

Nhưng chính lão cũng kể nhiều. Lão bảo mọi thứ hoàn toàn không ổn chút nào. Việc kinh doanh thậm chí không phải làng nhàng mà cực kỳ tồi tệ. “Không ai từ Ngoài Rìa muốn tới gần Bree,” lão nói. “Và chúng dân trong rìa, họ hầu như toàn ở nhà đóng chặt cửa. Tất cả là do đám dân mới đến và bọn lang thang bắt đầu lên Đường xanh năm ngoái, chắc các vị nhớ; song sau đó chúng còn đến nhiều hơn. Một số chỉ là dân chạy loạn khốn khổ; song phần lớn là kẻ xấu, toàn gây ra trộm cắp quậy phá. Và có loạn ở ngay Bree này, loạn to hẳn hoi. Các vị hiểu không, ở đây có ẩu đả thật sự, vài người bị giết, giết chết ngắc! Nếu quý vị tin nổi tôi.”

“Ta tin đấy,” Gandalf nói. “Bao nhiêu người?”

“Ba và hai,” Bơ Gai nói, tức là dân to lớn và nhỏ bé. “Này là Mat Ngón Chân Thạch Nam tội nghiệp, Rowlie Nhà Táo, chú Tom Lặt Gai từ bên kia đồi Bree; và Willie Triền Dốc Tuột trên đồi, một người họ nhà Gầm Đồi làng Staddle: rặt là người tử tế cả, ai cũng thương tiếc họ. Cả Harry Kim Ngân từng gác Cổng Tây, và Bill Dương Xỉ, hai gã đó thuộc phe bọn người lạ, rồi sau thì đi cùng với chúng; và tôi tin rằng chính chúng nó đã mở cho bọn kia vào. Ý tôi là cái đêm xảy ra ẩu đả ấy. Vì đấy là sau khi chúng tôi lót lá dắt tay chúng ra cổng rồi tống cổ ra ngoài: từ trước khi hết năm; còn vụ ẩu đả là vào đầu Năm Mới, sau trận bão tuyết.

“Và giờ chúng quay sang cướp bóc và sống ngoài đường, ẩn náu trong rừng xa bên kia Archet, cả trên vùng đất hoang tít mạn Bắc. Thật giống như những năm xấu trong truyện kể hồi xưa. Đường xá không an toàn và không ai đi xa được, người ta khóa cửa từ sớm. Chúng tôi phải đặt người canh khắp quanh hàng rào và cử rất nhiều người trông cổng vào ban đêm.”

“Ừm, không kẻ nào gây rắc rối cho chúng tôi,” Pippin nói, “dù chúng tôi đi trên đường rất chậm, cũng không cảnh giác. Chúng tôi cứ nghĩ đã để lại mọi rắc rối sau lưng mình rồi.”

“À, chưa đâu, thưa cậu, thật đáng tiếc,” Bơ Gai nói. “Nhưng cũng không có gì ngạc nhiên nếu chúng để quý vị yên. Chúng sẽ không nhắm vào người đi có vũ trang, kiếm, mũ trụ và khiên và đủ thứ thế kia. Tôi dám chắc chúng sẽ phải cân nhắc kỹ. Và phải nói là cả tôi cũng khá chưng hửng lúc nhìn thấy các vị.”

Rồi các chàng Hobbit đột nhiên nhận ra người ta đã kinh ngạc nhìn họ sửng sốt không phải vì thấy họ trở về mà là vì binh khí trên người họ. Chính họ đã quen với chiến tranh và đi trong hàng quân trang bị chỉnh tề đến mức quên mất rằng áo giáp sáng choang lộ ra dưới áo choàng, hay mũ trụ của Gondor và đất Mark; hay những biểu trưng đẹp đẽ trên khiên, sẽ có vẻ ngoại lai kỳ dị tại miền quê của mình. Cả Gandalf cũng cưỡi con ngựa xám cao, mặc trắng tuyền, trùm ngoài tấm áo choàng lớn xanh và bạc, cắp thanh kiếm Glamdring dài bên hông.

Gandalf phá lên cười. “Chà, chà,” ông nói, “nếu chỉ năm chúng ta đã đủ làm chúng sợ, thì chúng ta đã gặp nhiều kẻ thù tệ hơn trong chuyến đi rồi. Nhưng dù sao chúng cũng sẽ để lão yên đêm nay khi chúng ta còn ở đây.”

“Như thế thì được bao lâu chứ?” Bơ Gai nói. “Tôi không phủ nhận là chúng tôi sẽ vui mừng nếu ông còn ở quanh đây một thời gian. Ông thấy đấy, chúng tôi không quen sống cảnh tao loạn như thế này; và người ta bảo tôi tất cả đám Tuần Du đều ra đi sạch cả rồi. Tôi không nghĩ chúng tôi thực sự hiểu được họ đã làm gì cho mình, cho đến tận bây giờ. Vì có những thứ tồi tệ hơn cả cướp bóc quanh đây. Chó sói đã tru quanh hàng rào mùa đông năm ngoái. Lại còn có những bóng đen trong rừng, những thứ ghê rợn mà chỉ nghĩ đến cũng đủ khiến máu đông cả lại. Tình cảnh lâu nay rất đáng ngại, nếu ông hiểu ý tôi.”

“Ta cũng đoán như vậy,” Gandalf nói. “Hầu hết các miền đất đều đã bị nhiễu loạn trong thời gian này, hết sức nhiễu loạn. Nhưng vui lên, Đại Mạch! Lão đã ở ngay bên rìa những rắc rối rất nghiêm trọng, và ta chỉ càng vui mừng khi biết lão chưa bị lún sâu hơn. Mà thời tốt đẹp hơn sắp tới rồi. Có lẽ còn tốt đẹp hơn bất cứ khi nào lão nhớ được. Dân Tuần Du đã trở lại. Chúng ta đã quay về cùng họ. Và lại có vua rồi, Đại Mạch. Ngài sẽ sớm quan tâm tới nơi này.

“Rồi thì Đường xanh sẽ lại được mở, những người đưa tin của ngài sẽ lên phía Bắc, các giống dân sẽ bắt đầu xuôi ngược, những thứ xấu xa sẽ bị đẩy khỏi miền đất hoang. Thực sự thì đất hoang rồi sẽ không còn hoang vắng nữa, sẽ có con người và đồng ruộng nơi trước đây từng hoang vu.”

Lão Bơ Gai lắc đầu. “Nếu có thêm ít người tử tế đi trên đường, thì chúng tôi cũng chẳng chê đâu,” lão nói. “Song chúng tôi không muốn thêm đám tạp nhạp và lũ côn đồ nữa. Chúng tôi không muốn bọn ngoài rìa mon men đến Bree, hay gần Bree tí nào. Chúng tôi muốn được yên thân. Tôi không muốn cả một đám đông lạ mặt hạ trại chỗ này xây nhà chỗ kia, xé nát cả nông thôn hoang dã.”

“Lão sẽ được yên thân, Đại Mạch ạ,” Gandalf nói. “Có đủ chỗ để lập nhiều vương quốc giữa Isen và Lũ Xám, hay dọc theo miền duyên hải phía Nam sông Bia, không cần ai sống trong phạm vi nhiều ngày đường từ Bree. Và nhiều giống dân từng sống ở phương Bắc xa xôi, cách đây khoảng trăm dặm hoặc hơn, tận cùng Đường xanh: ở Khu Đồi Bắc hay quanh Hồ Bóng Tà.”

“Xa lên chỗ Rãnh Người Chết?” Bơ Gai nói, nhìn càng hồ nghi. “Người ta nói đó là miền đất bị ma ám. Chẳng ai tới đó trừ bọn kẻ cướp.”

“Dân Tuần Du tới đó,” Gandalf nói. “Lão gọi nơi đó là Rãnh Người Chết. Và nó đã bị gọi như vậy trong nhiều năm dài; nhưng tên đúng của nó, Đại Mạch ạ, là Fomost Erain, Bắc Đô của Các Vua. Và một ngày kia Nhà Vua sẽ lại tới đó; rồi lão sẽ gặp những giống dân đẹp đẽ xuôi ngược qua đây.”

“Chà, nghe có vẻ nhiều triển vọng đấy, tôi đồng ý,” Bơ Gai nói. “Và không nghi ngờ là sẽ tốt cho việc kinh doanh. Miễn là cái ông vua đó chịu để yên cho Bree.”

“Ngài sẽ để yên Bree,” Gandalf nói. “Ngài biết nơi này và yêu quý nơi này.”

“Vậy sao?” Bơ Gai nói, nhìn có vẻ bối rối. “Dù tôi không chắc mình hiểu tại sao lại thế, ông ta thì ngồi trên ghế lớn trong lâu đài lớn, cách đây dễ đến hàng trăm dặm. Uống rượu bằng cốc vàng nữa chứ, tôi cũng chẳng ngạc nhiên nếu đúng là thế. Quán Ngựa là cái gì với ông ta chứ, với cả những vại bia? Dù đúng là bia của tôi rất ngon, Gandalf ạ. Nó đã trở nên ngon kỳ lạ, kể từ cái hồi ông đến mùa thu năm ngoái và cầu điều hay cho nó. Và tôi dám nói đó đúng là niềm an ủi giữa mọi sự rắc rối này.”

“À!” Sam nói. “Nhưng nhà vua nói bia của lão lúc nào cũng ngon mà.”

“Ông ta nói thế?”

“Dĩ nhiên anh ấy nói thế. Anh ấy là Sải Chân Dài. Thủ lĩnh của dân Tuần Du. Lão vẫn chưa hiểu à?”

Cuối cùng thì cũng vỡ lẽ, mặt lão Bơ Gai thộn ra kinh ngạc. Đôi mắt trên gương mặt rộng trợn tròn, cái miệng mở to, và lão thở gấp. “Sải Chân Dài!” Vừa lấy lại được hơi lão vội kêu lên. “Anh ta với vương miện và chén vàng và đủ thứ! Chà, ta sẽ còn đi đến đâu nữa đây?”

“Đến thời kỳ tươi sáng, ít nhất cũng là cho Bree,” Gandalf nói.

“Chắc chắn là tôi hy vọng như vậy,” Bơ gai nói. “Chà, đây là cuộc nói chuyện dễ chịu nhất của tôi trong cả tháng toàn những ngày thứ Hai. Và tôi không phủ nhận là tối nay mình sẽ ngủ ngon hơn với trái tim nhẹ nhõm. Các vị đã cho tôi khá nhiều chuyện mà ngẫm nghĩ đấy, song tôi sẽ để dành tới ngày mai. Tôi lên giường đây, và hẳn là quý vị cũng muốn về giường mình. Hê, Nob!” lão gọi, đi tới cửa. “Nob, đồ rùa bò!”

“Nob!” Lão lẩm bẩm, vỗ lên trán. “Giờ cái đó khiến tôi nhớ ra chuyện gì nhỉ?”

“Tôi hy vọng không phải lại một bức thư nữa bị lão quên mất đấy chứ, lão Bơ Gai?” Merry nói.

“Nào, nào, cậu Hươu Bia Rum, đừng nhắc tôi nhớ lại vụ đó! Nhưng kìa, cậu làm tôi đứt mạch suy nghĩ rồi. Giờ tôi đang đến đâu rồi ấy nhỉ? Nob, chuồng ngựa, a! đúng rồi. Tôi có thứ thuộc về các vị đây. Nếu quý vị còn nhớ Bill Dương Xỉ và vụ trộm ngựa: các vị đã mua chú ngựa lùn của gã, ừm, nó đang ở đây. Nó đã tự quay trở lại, thế đấy. Nhưng nó đã ở đâu thì các vị biết rõ hơn tôi. Nó bờm xờm như con chó già và gầy như thanh treo quần áo, nhưng nó vẫn sống. Nob đã chăm nó tử tế.”

“Sao kia! Con Bill của tôi ấy à?” Sam kêu lên. “Ôi chao, rõ là tôi sinh ra may mắn mà, dù bõ già nhà tôi có nói gì đi nữa. Lại thêm một điều ước thành hiện thực rồi! Nó ở đâu vậy?” Sam vậy là không chịu đi ngủ chừng nào còn chưa tới thăm Bill trong chuồng ngựa.

Đoàn lữ khách ở lại Bree cả ngày tiếp theo, và dù sao lão Bơ Gai cũng không có gì phàn nàn về việc kinh doanh tối hôm đó. Sự tò mò vượt qua sợ hãi, và quán nhà lão chật cứng. Chỉ vì lịch sự mà đoàn Hobbit xuống Phòng Khách Lớn một lúc vào buổi tối và trả lời hàng đống câu hỏi. Người ở Bree nhớ rất dai, Frodo bị hỏi nhiều lần xem cậu đã viết sách chưa.

“Chưa đâu,” cậu trả lời. “Giờ tôi về nhà để sắp xếp lại ghi chép đã.” Cậu hứa sẽ bàn tới những biến cố đáng kinh ngạc xảy ra ở Bree, nhờ vậy cũng khới lên được chút quan tâm với cuốn sách rất có vẻ sẽ chỉ chủ yếu nhắc tới những sự việc xa lạ và ít quan trọng “tít đằng miền Nam”.

Rồi một cậu chàng trẻ tuổi yêu cầu một bài hát. Nhưng lúc đó, xung quanh lặng hẳn, và cậu ta phải hứng bao nhiêu cái cau mày, và lời yêu cầu không được nhắc lại. Rõ ràng không ai muốn lại có vụ quái dị nào trong Phòng Khách Lớn nữa.

Chẳng có rắc rối ban ngày, hay tiếng động ban đêm nào khuấy động sự bình yên của Bree trong khi đoàn lữ khách lưu lại đây; nhưng sáng hôm sau họ dậy sớm, vì trời vẫn còn mưa, còn họ thì muốn tới Quận trước khi đêm xuống, và sẽ là một quãng đường dài. Người ở Bree đều đến tiễn họ, với tâm trạng vui vẻ hơn suốt cả năm qua; và ai chưa thấy đoàn khách lạ mặc quân trang đều há hốc miệng ngạc nhiên: nhìn Gandalf với bộ râu trắng, ánh sáng dường như phát ra từ ông, như thể chiếc áo choàng xanh chỉ là một đám mây che tạm mặt trời; và thấy bốn chàng Hobbit như những kỵ sĩ giang hồ bước ra từ những truyện kể gần như đã bị quên hẳn. Thậm chí cả những người đã cười nhạo khi nghe đủ thứ chuyện về Nhà Vua cũng bắt đầu nghĩ hay là có đôi chút sự thật trong đó.

“Chà, chúc các vị lên đường yên ổn, và may mắn khi về đến nhà!” lão Bơ Gai nói. “Đáng ra tôi nên sớm cảnh báo quý vị rằng mọi chuyện ở Quận cũng không quá ổn, nếu những gì chúng tôi nghe được là đúng. Người ta nói có nhiều điều kỳ lạ diễn ra. Song chuyện nọ bó chuyện kia, và tôi còn đang bù đầu vì rắc rối phần mình. Nhưng cho phép tôi cả gan nói rằng các vị đã thay đổi khi trở về từ chuyến chu du, và giờ các vị trông có vẻ đủ sức đối phó với rắc rối ngoài mong muốn. Tôi không nghi ngờ rằng quý vị sẽ sớm chỉnh đốn lại mọi sự. Chúc may mắn! Và quý vị càng thường xuyên quay lại đây, tôi sẽ càng vui mừng.”

Họ chào tạm biệt lão và lên đường, đi qua cổng Tây tiếp tục hướng về Quận. Chú ngựa lùn Bill đi cùng họ, và như lúc trước, phải thồ nhiều hành lý, nhưng nó đi nước kiệu cạnh Sam có vẻ khá bằng lòng.

“Tôi tự hỏi không biết lão Đại Mạch ám chỉ điều gì,” Frodo nói.

“Tôi có thể đoán được một ít,” Sam ủ dột nói. “Điều tôi thấy trong Mặt Gương: cây bị đốn ngã, bõ già nhà tôi bị đuổi ra khỏi Dãy Lộn Bao. Tôi lẽ ra phải nhanh trở về hơn.”

“Và rõ ràng là có điều gì đó không ổn với Tổng Nam,” Merry nói. “Có vẻ tình trạng khan hiếm cỏ hút lan khá rộng.”

“Cho dù có chuyện gì,” Pippin nói, “Lotho cũng đứng đằng sau nó: các anh cứ tin chắc là thế.”

“Lún sâu trong đó, nhưng không phải đằng sau,” Gandalf nói. “Các cháu đã quên Saruman rồi. Ông ta đã bắt đầu chú ý tới Quận từ trước cả Mordor.”

“Chà, chúng cháu có ông đi cùng rồi,” Merry nói, “vậy nên mọi thứ sẽ sớm ổn thỏa.”

“Ta đi cùng các cháu vào lúc này,” Gandalf nói, “nhưng sẽ sớm không còn thế nữa đâu. Ta sẽ không tới Quận. Các cháu phải tự giải quyết công chuyện ở đó thôi; các cháu đã được rèn luyện chính là để làm việc đó. Các cháu vẫn chưa hiểu sao? Thời của ta đã kết thúc rồi: giải quyết ổn thỏa mọi việc không còn là nhiệm vụ của ta nữa, giúp đỡ các giống dân làm điều đó cũng vậy. Còn các cháu, những người bạn của ta, các cháu sẽ không cần trợ giúp. Các cháu giờ đã trưởng thành. Trưởng thành thật sự; giữa những vĩ nhân, và ta sẽ không cần phải lo sợ điều gì cho bất kỳ ai trong các cháu nữa.

“Nhưng nếu các cháu muốn biết, ta sắp rẽ sang hướng khác. Ta sẽ nói chuyện dông dài với Bombadil: một cuộc nói chuyện ta chưa từng thực hiện trong suốt thời của mình. Ông ta là hòn đá bám rêu, còn ta vẫn làm hòn đá buộc phải lăn nhiều. Nhưng những ngày tháng lăn xa của ta đã hết, và giờ chúng ta sẽ có nhiều chuyện nói với nhau.”

Đi được hồi lâu, họ tới điểm trên Đường Đông nơi đã tạm biệt Bombadil, lòng hy vọng và có chút mong đợi sẽ thấy lão đứng đó vẫy chào khi họ đi qua. Nhưng không có dấu hiệu nào của lão; phía Nam vệt đồi Mộ Đá chìm trong màn sương mù xám, càng dày đặc trên Rừng Già đằng xa.

Họ dừng lại và Frodo nhìn về hướng Nam ao ước. “Cháu rất mong được nhìn thấy ông bạn già đó lần nữa,” cậu nói. “Không biết giờ ông ấy thế nào rồi?”

“Vẫn ổn như mọi khi, cái đó cháu có thể chắc chắn,” Gandalf nói. “Chẳng có gì phải bận tâm; và ta đoán là ông ta cũng không mấy quan tâm đến mọi việc chúng ta đã làm hay nhìn thấy, trừ những lần chúng ta gặp người Ent. Sau này có thể sẽ tới lúc cho các cháu đi gặp ông ta. Nhưng nếu là các cháu, giờ ta sẽ đi gấp về nhà, nếu không các cháu sẽ không tới được Cầu Bia trước khi cổng đóng.”

“Nhưng làm gì có cổng,” Merry nói, “không có trên Đường Đông; ông biết rõ mà. Dĩ nhiên là có Cổng Trấn Hươu; nhưng cháu thì lúc nào họ cũng cho qua thôi.”

“Ý cháu là ngày xưa làm gì có cổng,” Gandalf nói. “Ta nghĩ giờ thì cháu sẽ thấy một vài cái đấy. Và thậm chí ở Cổng Trấn Hươu cháu có thể sẽ gặp nhiều rắc rối hơn cháu tưởng. Nhưng các cháu sẽ xoay xở được thôi. Tạm biệt, những người bạn của ta! Không phải là lời chào cuối cùng, chưa đâu. Tạm biệt!”

Ông thúc Scadufax rời khỏi Đường Cái, con tuấn mã nhảy qua đoạn hào xanh mà khúc này chạy song song với đường; và rồi với tiếng Gandalf hô lên, nó vút đi mất, lao về phía vệt đồi Mộ Đá như một cơn gió từ phương Bắc.

“Chà, giờ thì còn lại bốn chúng ta, y như khi lên đường cùng nhau,” Merry nói. “Chúng ta đã để tất cả lại phía sau, từng người một. Gần như là giống một giấc mơ đang nhạt nhòa dần.”

“Với anh thì không,” Frodo nói. “Với anh, giống như lại rơi vào giấc ngủ.”

CHƯƠNG VIII CUỘC THANH TẨY QUẬN

Trời đã vào đêm khi những lữ khách ẩm ướt và mệt mỏi cuối cùng cũng tới sông Bia Rum Đun, và họ thấy con đường bị chắn. Ở cả hai đầu cầu Bia đều dựng cổng lớn cọc tua tủa; và dọc bờ sông bên kia, họ thấy đã có vài ngôi nhà mới được xây cất: hai tầng, cửa sổ hẹp khung thẳng, trần trụi và thắp sáng lờ mờ, tất cả đều rất ảm đạm và rất không giống Quận.

Họ đập vào cổng ngoài gọi lớn, nhưng thoạt tiên không có ai trả lời; rồi họ ngạc nhiên nghe thấy có người thổi tù và, làm ánh sáng trong các ô cửa sổ tắt phụt. Một giọng hét lớn trong bóng tối:

“Ai đó? Đi đi! Các người không được vào. Các người không đọc thông báo hả: Cấm vào cổng giữa hoàng hôn và bình minh?”

“Dĩ nhiên chúng tôi không đọc được thông báo trong bóng tối,” Sam hét trả. “Và nếu cả các Hobbit ở Quận cũng bị bắt ở ngoài đường trong đêm ẩm ướt như thế này, tôi sẽ xé nát thông báo của các ông khi tìm thấy nó.”

Nghe thấy thế, một cửa sổ đóng sầm, và một đám đông Hobbit xách đèn tràn ra khỏi ngôi nhà bên trái. Họ mở cánh cổng bên kia, để một vài người đi qua cầu. Rồi khi thấy đoàn lữ khách, họ dường như hoảng sợ.

“Thôi nào!” Merry nói, nhận ra một người Hobbit. “Nếu ông không nhận ra tôi, Hob Gác Giậu ạ, thì nhận ra đi là vừa. Tôi là Merry Hươu Bia Rum đây, và tôi muốn biết tất cả những chuyện này là sao, và một người Trấn Hươu như ông đang làm gì ở đây. Ông từng canh Cổng Giậu cơ mà.”

“Ôi trời! Đúng là cậu Merry, chắc chắn rồi, lại còn ăn mặc kiểu chiến đấu nữa!” già Hob nói. “Trời, họ nói cậu đã chết rồi cơ mà! Lạc đường trong Rừng Già, ai cũng kể vậy đấy. Tôi rất mừng thấy cậu còn sống!”

“Vậy thì đừng há hốc miệng nhìn tôi qua chấn song nữa và mở cổng đi!” Merry nói.

“Tôi xin lỗi, cậu Merry, nhưng chúng tôi có lệnh.”

“Lệnh của ai?”

“Ông Trùm ở Đáy Bao.”

“Trùm nào? Trùm nào? Ý ông là cậu Lotho?” Frodo hỏi

“Tôi đồ là vậy, thưa cậu Bao Gai; nhưng bây giờ chúng tôi chỉ được nói là ‘ông Trùm’ thôi.”

“Ông chỉ được nói thế ấy à!” Frodo nói. “Hừ, dù sao thì tôi cũng mừng là hắn đã bỏ họ Bao Gai. Nhưng rõ ràng là đã đến lúc gia đình xử lý hắn và đặt hắn vào đúng chỗ rồi.”

Những người Hobbit bên kia cổng lặng phắc. “Nói năng như thế chẳng có lợi gì đâu,” một người nói. “Rồi sẽ đến tai ông ấy. Và nếu các anh gây ồn ào quá, các anh sẽ đánh thức Người Lớn của ông Trùm cho mà xem.”

“Chúng ta sẽ đánh thức tên đó dậy theo cách khiến hắn ta phải kinh ngạc,” Merry nói. “Nếu ý các ông là ông Trùm bảo bối của các ông đã mướn lũ côn đồ từ chốn hoang dã về đây, thì chúng ta trở lại không hề sớm quá đâu.” Cậu nhảy xuống khỏi ngựa, và thấy tờ thông báo dưới ánh sáng đèn treo, cậu xé nó xuống vứt qua cổng. Đám Hobbit lùi lại, không hề có ý làm động tác gì mở cổng. “Tới đây nào, Pippin!” Merry nói. “Hai ta là đủ rồi.”

Merry và Pippin trèo lên cổng, và đám Hobbit bỏ chạy. Lại một tiếng tù và nữa rúc lên. Từ ngôi nhà lớn hơn bên tay phải, một bóng người to lớn nặng nề xuất hiện trên nền ánh sáng từ trong đổ ra.

“Trò quỷ gì thế này,” hắn gầm gừ khi bước tới gần. “Phá cổng hả? Bọn mày cút ngay, nếu không tao sẽ vặn gãy mấy cái cổ gà bẩn thỉu đó!” Rồi hắn dừng lại, bởi đã nhìn thấy ánh kiếm.

“Bill Dương Xỉ,” Merry nói, “nếu không mở cái cổng đó ra trong vòng mười giây, nhà ngươi sẽ hối tiếc đấy. Ta sẽ cho ngươi nếm mùi thép, nếu ngươi không phục tùng. Và khi mở cổng xong, ngươi sẽ đi qua đó và không bao giờ trở lại nữa. Người chỉ là tên côn đồ và kẻ cướp đường thôi.”

Bill Dương Xỉ nao núng và lê bước tới cổng mở ra. “Đưa ta chìa khóa!” Merry nói. Nhưng gã côn đồ quăng chìa vào đầu cậu rồi lao vào trong bóng tối. Khi hắn đi qua đám ngựa lùn, một con tung vó đá trúng hắn trên đường chạy. La lớn một tiếng, hắn trốn vào trong đêm và không bao giờ có ai còn nghe về hắn nữa.

“Đẹp lắm, Bill,” Sam nói, ý là con ngựa.

“Người Lớn của các ông cũng khá gớm,” Merry nói. “Chúng ta sẽ gõ cửa Trùm sau. Trong lúc chờ, chúng ta muốn có chỗ nghỉ đêm; và vì có vẻ như mấy ông đã kéo đổ Quán Cầu lấy chỗ xây cái nơi ảm đạm này, các ông sẽ phải cho chúng ta ở thôi.”

“Tôi xin lỗi, cậu Merry,” Hob nói, “nhưng điều đó không được phép.”

“Cái gì không được phép?”

“Nhận người vào tùy tiện, ăn quá khẩu phần ăn, và đại thể như thế,” Hob nói.

“Nơi này gặp chuyện gì vậy?” Merry nói. “Chẳng lẽ năm vừa qua đói kém lắm hay sao? Tôi tưởng đã có mùa hè và vụ thu hoạch tốt đẹp.”

“À không, năm qua cũng khá được mùa,” Hob nói. “Chúng tôi trồng được nhiều lương thực, nhưng không thực sự biết lương thực đó đi đâu. Tôi cho là tại đám người ‘thu gom’ và ‘phân chia’ đó, đi khắp nơi đếm và tính toán và chở về kho. Họ thu gom nhiều hơn là phân chia, và phần lớn những thứ đó chúng tôi không bao giờ thấy nữa.”

“Ôi thôi nào!” Pippin ngáp. “Tối nay với tôi như thế là mệt quá rồi. Chúng tôi có đồ ăn trong túi. Cứ cho một phòng ngả lưng là được. Như vậy cũng đã khá hơn nhiều nơi tôi từng qua rồi.”

Đám Hobbit ở cổng dường như vẫn cảm thấy bối rối, rõ ràng họ đã vi phạm quy định nào đó; nhưng không ai dám cãi lại bốn người lữ khách oai phong, tất cả đều vũ trang, hai người trông còn cao lớn mạnh mẽ khác thường. Frodo ra lệnh khóa lại cổng. Dù sao thì cũng hợp lý nếu canh phòng cẩn mật trong khi lũ côn đồ vẫn ở quanh đây. Rồi bốn người bạn đi vào cái đồn canh Hobbit và tự xoay xở cho thoải mái hết sức có thể. Đó là một nơi trống không xấu xí, với cái lò sưởi nhỏ xác xơ chẳng cho nổi ngọn lửa khá khẩm. Các phòng tầng trên kê những hàng giường cứng, trên mỗi bức tường đều dán tờ thông báo và danh sách các Điều Luật. Pippin xé hết xuống. Không có bia và có rất ít thức ăn, nhưng với những gì đoàn lữ hành mang theo và đem ra chia sẻ, họ đều được một bữa no nê; và Pippin vi phạm Điều số 4 bằng việc tống hầu hết chỗ củi cho hôm sau vào lửa.

“Được rồi, ta nên làm miếng thuốc, trong lúc ông nói cho tôi biết chuyện gì đang xảy ra ở Quận?” cậu hỏi.

“Giờ không còn cỏ hút nữa,” Hob nói; “ít nhất thì chỉ còn cho Người của ông Trùm. Tất cả hàng dự trữ hình như đều đã cạn rồi. Chúng tôi có nghe nói rằng có đến hàng xe chở đã đi theo con đường cổ rời Tổng Nam qua ngả Bến Sarn. Đó là vào cuối năm ngoái, sau khi các cậu ra đi. Nhưng nó đã được kín đáo chuyển đi từ trước đó, từng ít một. Cái thằng Lotho đó...”

“Ngậm miệng lại đi, Hob Gác Giậu!” vài người khác kêu lên. “Ông biết ăn nói kiểu đó không được phép mà. Ông Trùm sẽ nghe được, và chúng ta sẽ gặp rắc rối cả nút.”

“Nó sẽ chẳng nghe được gì cả, nếu vài người ở đây không phải kẻ mách lẻo,” Hob đập lại gay gắt.

“Được rồi, được rồi!” Sam nói. “Thế là quá đủ. Tôi không muốn nghe thêm gì nữa đâu. Không được hoan nghênh, không bia, không thuốc, thay vì thế là một đống điều luật với lối nói chuyện kiểu Orc. Tôi cứ hy vọng được nghỉ ngơi tí chút, nhưng thấy rõ là trước mặt còn lắm việc cần làm, lắm rắc rối chờ đợi. Ngủ thôi và quên nó đi cho tới sáng hôm sau!”

Ông “Trùm” mới rõ ràng giỏi thu thập tin tức. Có tới bốn mươi dặm giữa Cầu và Đáy Bao, nhưng ai đó hẳn đã vội vã đi. Đấy là điều Frodo và các bạn sớm phát hiện.

Họ không hẳn đã lên kế hoạch nào rõ ràng, chỉ mang máng nghĩ sẽ cùng nhau đi xuống Hõm Crick đầu tiên, và nghỉ ngơi ở đó đôi chút. Nhưng giờ, thấy tình hình như thế này, họ quyết định đi thẳng tới Hobbit Thôn. Vì vậy ngày hôm sau, họ khởi hành và cứ mải miết đi theo Đường Cái. Gió đã ngớt nhưng bầu trời xám xịt. Cảnh vật trông khá buồn bã hoang lương; nhưng dù sao đó cũng là ngày đầu tiên của tháng Mười Một, chót đuôi của mùa thu. Dù vậy có vẻ có lắm nơi đốt lửa hơn thường lệ, khói bốc lên từ nhiều điểm khắp xung quanh. Một đám khói lớn đang tỏa lên đằng xa ở hướng Rừng Cuối.

Khi buổi chiều buông xuống, họ tới gần Chuôm Ếch Thôn, nằm ngay trên Đường Cái, cách Cầu Bia khoảng hai mươi hai dặm. Họ dự định nghỉ đêm lại đó; Súc Gỗ Trôi ở Chuôm Êch Thôn có tiếng là quán tốt. Nhưng khi tới đầu phía Đông thôn, họ bắt gặp thanh chắn ngang treo tấm biển lớn ghi CẤM ĐƯỜNG; đằng sau là một toán Quận Cảnh đông đảo tay cầm gậy tày và mũ cắm lông vũ, trông vừa hợm hĩnh vừa khá hoảng sợ.

“Tất cả chuyện này là sao?” Frodo hỏi, cảm thấy muốn phá lên cười.

“Là như thế đấy, anh Bao Gai,” trưởng toán Quận Cảnh, một Hobbit cắm hai cái lông nói: “Anh bị bắt vì tội Phá Cổng, Xé Điều Luật, Tấn Công Người Gác, Xâm Phạm Lãnh Địa, và Ngủ trong Công Sở Quận mà không được Phép, Hối Lộ Lính Canh bằng Đồ Ăn.”

“Và gì nữa?” Frodo nói.

“Như thế là quá đủ,” trưởng toán Quận Cảnh nói.

“Tôi có thể thêm vài chuyện, nếu ông thích,” Sam nói. “Nói Xấu Trùm của các ông, Muốn Đấm vào cái Mặt Mụn của hắn ta, và Nghĩ đám Quận Cảnh các người trông giống lũ Mèo Ngốc.”

“Được rồi, thưa anh, thế là đủ. Ông Trùm có lệnh rằng các anh phải trật tự đi theo. Chúng tôi sẽ giải các anh tới Bờ Nước và giao cho các Người của ông Trùm; và khi ông xét xử tới vụ của các anh thì các anh có thể lên tiếng. Nhưng nếu không muốn ở Hốc giam lâu hơn cần thiết, tôi sẽ nói ít thôi, nếu tôi là các anh.”

Các Quận Cảnh càng lúng túng khi thấy Frodo và các bạn đều cười rộ. “Đừng lố bịch nữa!” Frodo nói. “Tôi sẽ đi đâu tôi muốn, vào lúc nào tôi muốn. Tôi vô tình đang có việc đi tới Đáy Bao đây, nhưng nếu các ông khăng khăng muốn đi cùng, chà, thì cũng tùy các ông.”

“Được lắm, anh Bao Gai,” trưởng toán nói, đẩy thanh chắn mở ra. “Nhưng đừng quên là tôi đã bắt các anh.”

“Tôi không quên đâu,” Frodo nói. “Không bao giờ. Nhưng tôi có thể tha thứ cho ông. Hôm nay tôi không định đi đâu xa hơn nữa, vậy nếu các ông tử tế hộ tống tôi tới Súc Gỗ Trôi, tôi sẽ tuân thủ.”

“Tôi không làm thế được, anh Bao Gai. Quán đó đóng cửa rồi. Có đồn Quận Cảnh ở cuối thôn. Tôi sẽ đưa các anh tới đó.”

“Được rồi,” Frodo nói. “Đi đi và chúng tôi sẽ theo sau.”

Sam đã nhìn lên nhìn xuống đám Quận Cảnh và phát hiện một người quen. “Này, lại đây Robin Hang Nhỏ!” chú gọi. “Tôi muốn nói chuyện với cậu.”

Ngượng ngùng liếc trưởng toán, lúc này trông tức điên lên nhưng không dám can thiệp, Quận Cảnh Hang Nhỏ tụt lại đi cạnh Sam, chú trèo xuống khỏi ngựa.

“Nghe này, cậu gà cồ!” Sam nói. “Cậu là dân Hobbit Thôn chính hiệu cơ mà, đáng ra phải biết lý lẽ hơn chứ, ai lại tới mai phục cậu Frodo như thế. Và chuyện quán bị đóng cửa là sao vậy?”

“Tất cả các quán đều đóng cửa,” Robin nói. “Ông Trùm không thích bia. Ít nhất đó là lý do mọi chuyện bắt đầu. Nhưng giờ tôi đoán rằng chính lũ Người của anh ta đã lấy đi hết. Và anh ta không thích người ta đi lung tung; vì vậy nếu ai định hoặc cần đi đâu, họ phải tới đồn Quận Cảnh trình báo công chuyện của mình “

“Cậu phải tự thấy hổ thẹn vì có liên quan chút xíu nào tới trò ngớ ngẩn đó chứ,” Sam nói. “Cậu vẫn thường thích ở trong quán hơn ở ngoài kia mà. Cậu cứ liên tục thò mặt vào quán, dù có đang làm nhiệm vụ hay không.”

“Và tôi vẫn muốn được làm thế, Sam ạ, nếu có thể. Nhưng đừng nặng lời với tôi. Tôi có thể làm gì chứ? Cậu biết tôi đã theo đuổi ước mơ trở thành Quận Cảnh từ bảy năm trước mà, trước khi ba thứ chuyện này bắt đầu. Cho tôi cơ hội đi quanh làng mạc gặp gỡ mọi người, nghe tin tức mới, biết nơi nào có bia ngon. Nhưng giờ thì khác rồi.”

“Nhưng cậu có thể bỏ cuộc, ngừng làm Quận Cảnh đi nếu đấy không còn là công việc đáng trọng nữa,” Sam nói.

“Chúng tôi không được phép,” Robin nói.

“Nếu tôi nghe thấy cụm không được phép thêm nữa,” Sam nói, “tôi sẽ nổi giận đấy.”

“Không thể nói là tôi sẽ lấy làm tiếc nếu phải thấy cảnh đó,” Robin hạ giọng. “Nếu tất cả chúng ta đều nổi giận, có lẽ sẽ làm được gì đó. Nhưng còn có lũ Người, Sam ạ, lũ Người của Trùm. Anh ta cử chúng đi khắp nơi, và nếu có ai trong số người nhỏ bé chúng ta đứng dậy đòi quyền, chúng liền lôi tuột tới Hốc giam. Đầu tiên chúng bắt cụ Bánh Bao Bột, Thị trưởng Will Chân Trắng, rồi chúng bắt nhiều hơn nữa. Gần đây chuyện càng tệ hơn. Giờ chúng thường đánh đập họ.”

“Vậy thì tại sao cậu lại làm tay sai cho chúng?” Sam giận dữ hỏi. “Ai cử cậu tới Chuôm Ếch Thôn?”

“Không ai cả. Chúng tôi ở trong cái đồn Quận cảnh lớn đó. Chúng tôi giờ là Đội Một Tổng Bắc. Có tổng cộng hàng trăm Quận Cảnh, và chúng còn muốn nhiều hơn, vì hàng đống mớ luật lệ mới này. Hầu hết mọi người bị ép làm trái lòng mình, nhưng không phải tất cả. Ngay ở Quận cũng nhiều kẻ thích nhúng mũi vào chuyện người khác và ăn to nói lớn. Và còn tệ hơn nữa: có một vài kẻ thích làm gián điệp cho Trùm và lũ Người của gã ta.”

“A! Đó là vì sao các cậu biết tin về chúng tôi, đúng không?”

“Đúng vậy. Chúng tôi giờ không được phép gửi gì đi, nhưng chúng vẫn dùng dịch vụ Bưu Chính Nhanh ngày trước, và sắp xếp chân chạy đặc biệt ở nhiều điểm khác nhau. Một người đến từ Luống Trắng đêm qua đưa ‘tin mật’, và một người khác tiếp tục đưa tin từ đây. Rồi một thông điệp quay lại chiều nay nói rằng phải bắt các cậu đưa tới làng Bờ Nước chứ không đưa thẳng tới Hốc giam. Rõ ràng là ông Trùm muốn gặp các cậu ngay lập tức.”

“Hắn sẽ không háo hức đến thế đâu sau khi cậu Frodo đã giải quyết xong hắn,” Sam nói.

Đồn Quận Cảnh ở Chuôm Ếch Thôn cũng tệ như đồn ở cầu. Nó chỉ có một tầng, nhưng cũng có những cửa sổ hẹp, và xây bằng gạch nhạt màu xấu xí, kê xô lệch. Bên trong ẩm ướt và âm u, bữa tối bày trên cái bàn dài đã không được lau chùi hàng tuần lễ. Đồ ăn cũng chẳng xứng được bày biện khá hơn. Đoàn lữ khách cả mừng khi được rời khỏi đó. Còn khoảng mười tám dặm cách làng Bờ Nước, và họ lên đường vào mười giờ sáng. Họ cũng định đi sớm hơn, nhưng thấy rõ càng dềnh dàng càng khiến toán trưởng Quận Cảnh bực mình. Gió Tây đã chuyển hướng Bắc, và trời dần lạnh hơn, nhưng mưa đã tạnh.

Đoàn người rời khỏi thôn trông khá là hài hước, dù vài người ra xem “bộ dạng” đoàn lữ khách cũng không chắc liệu có được phép cười không. Khoảng một tá Quận Cảnh đã được cử đến áp tải “tù nhân”; nhưng Merry bắt họ đi đằng trước, trong khi Frodo và bạn bè cưỡi ngựa lùn đi sau. Merry, Pippin và Sam ngồi ngất ngưởng cười đùa và ca hát, trong khi những Quận Cảnh vừa đi vừa vấp, cố gắng tỏ ra nghiêm nghị và quan trọng. Tuy nhiên Frodo im lặng và trông suy tư buồn bã.

Người cuối cùng họ đi qua là một ông già vâm váp đang xén bờ giậu. “Xin chào, xin chào!” ông cười nhạo. “Giờ thì ai đang bắt ai đấy?”

Hai Quận Cảnh lập tức rời đoàn đi về phía ông. “Toán trưởng!” Merry nói. “Ra lệnh cho người của ông quay lại vị trí ngay lập tức, nếu ông không muốn ta xử lý họ!”

Bị toán trưởng gắt, hai người Hobbit nhăn nhó quay trở lại. “Giờ đi cho nhanh!” Merry nói, và sau đó, đoàn lữ khách giữ nhịp ngựa đi đủ để ép đám Quận Cảnh đi nhanh hết tốc lực. Mặt trời lên, và dù trong gió lạnh, họ chẳng mấy chốc đã thở phì phò và mướt mồ hôi.

Tại Hòn Tam Tổng, họ bỏ cuộc. Họ đã đi gần mười bốn dặm chỉ được nghỉ một lần buổi trưa. Lúc này đã là ba giờ chiều. Họ vừa đói vừa đau chân và không chịu nổi tốc độ đi đường.

“Chà, cứ nhẩn nha mà theo vậy!” Merry nói. “Chúng ta đi tiếp đây.”

“Tạm biệt, cậu gà cồ!” Sam nói. “Tôi sẽ chờ cậu ở ngoài quán Rồng Xanh, nếu cậu chưa quên nó ở đâu. Đừng lần lữa trên đường nhé!”

“Các anh đang chống lại lệnh bắt, đúng là các anh làm thế đấy,” toán trưởng ảo não nói, “và tôi không thể chịu trách nhiệm cho điều này.”

“Chúng tôi sẽ còn chống lại nhiều thứ nữa, và không khiến ông phải chịu trách nhiệm,” Pippin nói. “Chúc may mắn!”

Đoàn lữ khách tiếp tục chạy nước kiệu, và khi mặt trời bắt đầu hạ xuống khu Đồi Trắng xa đằng chân trời phía Tây, họ tới cái ao rộng làng Bờ Nước; chính ở đây họ mới gặp cú sốc choáng người đầu tiên. Đây là vùng đất ruột của Frodo và Sam, và giờ họ mới phát hiện mình yêu nó hơn bất cứ nơi nào trên thế giới. Nhiều ngôi nhà họ từng biết giờ không còn nữa. Vài nhà dường như đã bị đốt trụi. Dãy hốc Hobbit cũ dễ chịu ven bờ ao phía Bắc bị bỏ hoang, những khu vườn nhỏ rực rỡ từng chạy xuống bờ nước giờ ngập đầy cỏ dại. Tệ hơn, đã mọc cả một hàng nhà mới xấu xí dọc Bờ Ao, nơi Đường Hobbit Thôn chạy gần bờ. Từng có một hàng cây rợp bóng chạy viền bên đường. Giờ chúng đều không còn nữa. Và khi lo âu ngước nhìn theo đường về phía Đáy Bao, họ thấy cái ống khói cao bằng gạch ở đằng xa. Nó đang phụt khói đen kịt vào bầu không khí chiều tà.

Sam muốn cuồng lên. “Tôi đi thẳng tới đó đây, cậu Frodo!” chú kêu lên. “Tôi phải đi xem chuyện gì xảy ra. Tôi muốn tìm bõ già nhà tôi.”

“Đầu tiên chúng ta phải tìm hiểu xem sắp sửa đối mặt với tình huống nào đã, Sam,” Merry nói. “Tôi đoán rằng ‘ông Trùm’ hẳn sẽ có sẵn một đám côn đồ trong túi. Chúng ta tốt nhất nên tìm người có thể cho ta biết tình hình quanh đây thế nào.”

Nhưng trong làng Bờ Nước, mọi ngôi nhà và mọi hốc Hobbit đều đóng chặt, không ai ra chào đón họ. Họ thấy ngạc nhiên, nhưng rồi cũng nhanh chóng biết lý do. Khi tới quán Rồng Xanh, ngôi nhà ngoài cùng bên phía Hobbit Thôn, giờ không sức sống và đầy những ô cửa sổ vỡ, họ lo ngại thấy khoảng nửa tá Con Người to lớn và xấu xí đang uể oải dựa tường quán; chúng đều mắt xếch và mặt vàng bủng.

“Giống như gã bạn của Bill Dương Xỉ ở Bree,” Sam nói.

“Giống như nhiều tên tôi thấy ở Isengard,” Merry lẩm bẩm.

Bọn côn đồ cầm dùi cui trong tay và đeo tù và bên thắt lưng, nhưng thoạt nhìn thì không có vũ khí nào khác. Khi đoàn lữ khách cho ngựa tiến đến, chúng rời khỏi tường và đi ra đường, chặn lối họ.

“Bọn mày nghĩ bọn mày đang đi đâu?” một tên nói, tên to lớn và trông quỷ quyệt nhất đám. “Không còn đường cho bọn mày đi xa hơn đâu. Và lũ Quận Cảnh quý báu đó đâu rồi?”

“Vẫn đang cần mẫn đi theo,” Merry nói. “Hơi đau chân một chút, có lẽ vậy. Chúng ta đã hứa sẽ đợi họ ở đây.”

“Gừ, tao đã nói gì chứ?” tên côn đồ nói với đồng bọn. “Tao đã bảo Cụ Shark rằng tin tưởng lũ nhãi con đầu đất đó chẳng ích gì đâu. Lẽ ra phải cử vài người bọn ta đi.”

“Và thế thì sẽ có gì khác biệt chứ, nói xem?” Merry nói. “Bọn ta không quen thấy lũ cướp đường ở nơi này, nhưng bọn ta biết phải giải quyết chúng như thế nào.”

“Lũ cướp đường, hả?” tên người nói. “Vậy đây là giọng điệu của bọn mày hử? Đổi giọng ngay, nếu không bọn tao sẽ đổi giúp bọn mày. Lũ Tí Hon chúng mày trịch thượng quá rồi đấy. Đừng quá tin tưởng vào trái tim tử tế của Sếp. Giờ Cụ Shark đã đến, và sếp sẽ làm đúng theo điều Cụ Shark bảo.”

“Và điều đó có thể là gì?” Frodo lặng lẽ nói.

“Cần phải đánh thức vùng quê này dậy và thiết lập trật tự,” tên côn đồ nói, “và Cụ Shark sẽ làm việc đó; và sẽ chơi khó, nếu bọn mày ép cụ. Bọn mày cần một Sếp to hơn. Và bọn mày sẽ được một người trước khi hết năm, nếu có thêm rắc rối nữa. Rồi thì bọn mày sẽ học được một hai điều đấy, giống chuột nhắt ạ.”

“Quả nhiên. Tôi rất mừng được nghe kế hoạch của các người,” Frodo nói. “Tôi đang trên đường tới gặp ngài Lotho, và cậu ta có lẽ cũng sẽ hứng thú nghe thử.”

Tên côn đồ cười phá lên. “Lotho! Nó biết hết. Đừng lo. Nó sẽ làm đúng như Cụ Shark bảo. Vì nếu có sếp nào gây ra rắc rối, bọn tao sẽ thay thằng khác. Hiểu chứ? Và nếu lũ Tí Hon định đâm đầu vào nơi chúng không được hoan nghênh, chúng tao sẽ dập tắt các trò nghịch dại. Hiểu chứ?”

“Phải, hiểu rồi,” Frodo nói. “Có một chuyện, tôi thấy các người không cập nhật tình hình và tin tức ở đây. Nhiều điều đã xảy ra từ khi các người rời khỏi miền Nam. Thời của các người đã kết thúc, cùng tất cả lũ côn đồ khác. Tòa Tháp Tối đã sụp đổ và Nhà Vua đã lên trị vì Gondor. Và Isengard đã bị phá hủy, còn chủ nhân quý báu của các người chỉ là tên ăn mày nơi đồng hoang. Tôi đã đi qua ông ta trên đường. Những người đưa tin của Nhà Vua giờ sẽ đi lên Đường xanh, không phải lũ vô lại từ Isengard.”

Gã đàn ông trừng trừng nhìn cậu và cười. “Tên ăn mày nơi đồng hoang!” hắn nhại. “Ồ, thực thế hả? Vênh nữa đi, vênh nữa đi, cái đồ khố rợ phải lấm tí hin này. Có vênh mấy cũng chẳng ngăn được bọn ta sống ở miền quê nhỏ màu mỡ nơi lũ chúng mày đã ăn không ngồi rồi bấy lâu nay. Và” - hắn bật ngón tay vào mặt Frodo - “Người đưa tin của Nhà Vua à! Cái này biếu chúng! Khi nào thấy một tên, tao sẽ chú ý, có lẽ thế.”

Như thế là quá đủ với Pippin. Ý nghĩ cậu quay trở lại với Đồng Cormallen, và đây một tên vô lại mắt xếch gọi Người Mang Nhẫn là “đồ khố rợ phải lấm tí hin”. Cậu hất áo choàng ra sau, tuốt kiếm, màu chế phục đen và bạc Gondor lóe sáng trên người cậu khi cậu thúc ngựa tiến lên trước.

“Ta là một người đưa tin của Nhà Vua,” cậu nói. “Còn ngươi đang nói với bạn của Nhà Vua, một trong những người danh tiếng nhất toàn đất miền Tây. Ngươi chỉ là một tên côn đồ và một tên khờ. Quỳ gối xuống xin tha thứ đi, nếu không ta sẽ cho ngươi nếm món tai ương của quỷ khổng lồ đây!”

Thanh kiếm lấp lánh dưới mặt trời đang lặn về Tây. Merry và Sam cũng rút kiếm và phi ngựa lên hỗ trợ Pippin; nhưng Frodo không rời chỗ. Lũ côn đồ chùn bước. Đe dọa nông dân Đạo Bree, và ăn hiếp dân Hobbit hoang mang là việc chúng quen làm. Nhưng dân Hobbit không sợ hãi mà lại vung kiếm sáng choang với gương mặt nghiêm nghị là mối kinh ngạc lớn. Và trong giọng nói của những kẻ mới tới này có âm điệu chúng chưa bao giờ nghe trước đây. Nó khiến chúng rùng mình sợ hãi.

“Bước ngay!” Merry nói. “Nếu các ngươi còn làm phiền ngôi làng này lần nữa, các ngươi sẽ hối tiếc đấy.” Ba chàng Hobbit tiến lên, và rồi lũ côn đồ quay đầu chạy, bỏ trốn lên trên Đường Hobbit Thôn; nhưng chúng vừa chạy vừa thổi tù và.

“Chậc, chúng ta trở về không hề quá sớm tí nào hết,” Merry nói.

“Không sớm một ngày nào. Có lẽ còn quá muộn, ít nhất là để cứu Lotho,” Frodo nói. “Gã ngốc khốn khổ, nhưng anh thấy tội nghiệp cho gã.”

“Cứu Lotho? Anh đang nói gì vậy chứ?” Pippin nói. “Trừ khử gã, đáng ra phải nói thế.”

“Anh không nghĩ em hiểu trọn vẹn sự tình, Pippin ạ,” Frodo nói. “Lotho không hề muốn mọi chuyện đi đến nước này. Gã quả đã là một tên ngốc khờ khạo, nhưng giờ gã bị mắc kẹt. Bọn côn đồ này nắm thực quyền, vơ vét, cướp bóc và ức hiếp, và chi phối hay hủy hoại mọi thứ theo như chúng muốn, đội tên gã. Và giờ thậm chí không còn đội tên gã lâu nữa đâu. Anh nghĩ giờ gã đang bị cầm tù ở Đáy Bao, và rất sợ hãi. Chúng ta phải tìm cách cứu gã.”

“Ôi trời em đến là choáng váng!” Pippin nói. “Trong tất cả các loại hồi kết cho chuyến đi của chúng ta, đây là hồi kết cuối cùng mà em không ngờ tới nổi: phải đánh nhau với lũ lai Orc và bọn côn đồ ở ngay tại Quận - để cứu Lotho Mặt Mụn!”

“Đánh nhau à?” Frodo nói. “Chà, cũng có thể chuyện sẽ đến mức đó. Nhưng hãy nhớ rằng: không được giết chóc người Hobbit, ngay cả khi họ đứng ở phe kia. Thực sự đứng ở phe kia, ý anh là vậy; không phải chỉ tuân theo mệnh lệnh lũ côn đồ vì sợ hãi. Chưa từng có người Hobbit nào cố tình giết lẫn nhau ở Quận, và chuyện đó sẽ không bắt đầu bây giờ đâu. Và không được để ai bị giết, nếu có thể làm được điều đó. Hãy kiểm soát cơn giận và đừng ra tay cho tới tận phút cuối cùng.”

“Nhưng nếu có nhiều tên côn đồ loại này,” Merry nói, “chắc chắn sẽ dẫn tới đánh nhau. Anh không thể cứu được Lotho, hay Quận, chỉ nhờ choáng váng và buồn bã, anh Frodo yêu quý.”

“Không,” Pippin nói. “Sẽ không dễ dọa chúng lần thứ hai đâu. Chúng đã bị bất ngờ. Các anh nghe thấy tiếng tù và chứ? Rõ ràng ở gần đây có nhiều tên côn đồ khác. Chúng sẽ can đảm hơn khi có nhiều tên cùng lúc. Chúng ta phải tính chuyện tìm nơi trú ẩn đâu đó trong đêm. Dù sao chúng ta cũng chỉ có bốn người, dù là bốn người được vũ trang.”

“Tôi có ý này,” Sam nói. “Hãy cùng tới nhà già Tom Xóm Lá ở dưới Ngõ Nam! Ông cụ vốn là người vững chãi. Và ông có rất nhiều con trai đều là bạn của tôi.”

“Không!” Merry nói. “ ‘Tìm nơi trú ẩn’ chẳng có ích gì đâu. Đó chính là điều mọi người vẫn làm, và chính là điều lũ côn đồ đó muốn. Chúng sẽ chỉ đơn giản là chèn ép chúng ta bằng số lượng, dồn chúng ta vào góc, và rồi đuổi chúng ta đi, hoặc thiêu rụi chúng ta. Không, chúng ta phải làm điều gì đó ngay lập tức.”

“Làm điều gì?” Pippin nói.

“Phát động cả Quận!” Merry nói. “Ngay bây giờ! Đánh thức tất cả người của chúng ta! Ai cũng thấy là họ ghét toàn bộ những chuyện này: tất cả mọi người, có lẽ ngoại trừ một hai tên bất lương, và vài kẻ khờ khạo thích tỏ ra quan trọng nhưng hoàn toàn không hiểu chuyện gì đang thực sự xảy ra. Nhưng dân Quận đã sống yên bình quá lâu đến nỗi không biết phải làm gì. Dù vậy họ chỉ thiếu một que diêm, là sẽ bùng lên thành ngọn lửa. Lũ Người của gã Trùm hẳn biết điều này. Chúng sẽ cố giẫm lên dập tắt chúng ta nhanh chóng. Chúng ta chỉ có chút ít thời gian.

“Sam, cậu có thể chạy thật nhanh tới trang trại Xóm Lá, nếu cậu muốn. Ông cụ là người quan trọng trong vùng, và là người vững vàng nhất. Đi thôi! Tôi sẽ thổi tù và Rohan, cho tất cả nghe một chút âm nhạc mà họ chưa từng biết bao giờ.”

Họ quay ngựa trở về giữa làng. Tại đó, Sam rẽ đi và phi nước đại xuống ngõ nhỏ dẫn về phía Nam tới nhà Xóm Lá. Chú chưa đi xa thì đã nghe thấy tiếng tù và trong trẻo đột ngột cất lên tận trời. Nó vang vọng xa trên quả đồi và cánh đồng; âm thanh giục giã tới mức chính Sam cũng suýt quay đầu lộn trở lại. Con ngựa lùn của chú lồng lộn và hí lên.

“Đi tiếp, cậu nhỏ! Đi tiếp!” chú kêu lên. “Chúng ta sẽ sớm trở lại.”

Rồi chú nghe thấy Merry thay đổi âm điệu, và hồi Tù Và hiệu lệnh Trấn Hươu cất cao, làm rung chuyển không gian.

Dậy! Dậy! Có biến, Cháy, Kẻ thù! Dậy!

Cháy, Kẻ thù! Dậy!

Phía sau chú, Sam nghe thấy nhiều giọng nói hỗn loạn và tiếng cửa ầm ầm mở. Đằng trước chú, nhiều ngọn đèn sáng lên trong buổi hoàng hôn; chó sủa; bước chân chạy rầm rập. Trước khi chú đi tới cuối ngõ, đã thấy Lão nông Xóm Lá với ba con trai, Tom Con, Jolly và Nick, chạy về phía chú. Họ cầm rìu trong tay chặn ngang đường.

“Không! Không phải một đứa trong đám côn đồ đó,” Sam nghe thấy lão nông nói. “Nhìn kích cỡ thì là một người Hobbit, nhưng ăn mặc từ đầu tới chân thật quái gở. Hê!” ông kêu lên. “Anh là ai, và tất cả những chuyện ồn ĩ này là sao?”

“Cháu là Sam, Sam Gamgee đây. Cháu đã quay lại.”

Lão nông Xóm Lá tới gần và trố mắt nhìn chú trong ánh chạng vạng. “Ôi trời!” ông kêu lên. “Đúng là giọng đó, và mặt cháu chẳng tệ hơn trước đây, Sam ạ. Nhưng bác hẳn sẽ bỏ qua cháu trên đường với cái lối ăn vận như thế. Có vẻ cháu đã đi tới các chỗ ngoại bang thì phải. Các bác cứ sợ rằng cháu chết rồi.”

“Không hề!” Sam nói. “Cậu Frodo cũng không. Cậu ấy ở đây cùng bạn bè mình. Và chuyện ồn ĩ là vì thế. Họ đang phát động cả Quận. Chúng ta sẽ đuổi lũ côn đồ đi, và cả tên Trùm đó nữa. Chúng ta đang bắt đầu ngay bây giờ.”

“Tốt, tốt!” Lão nông Xóm Lá kêu lên. “Vậy là cuối cùng cũng bắt đầu! Bác ngứa ngáy muốn gây phiền toái cả năm nay rồi, nhưng chẳng ai chịu theo. Và bác phải nghĩ tới bà nó và Rosie nữa. Lũ côn đồ này chẳng dừng tay trước cái gì. Nhưng giờ thì đi thôi, các con! Làng Bờ Nước thức dậy rồi! Chúng ta phải tham dự!”

“Còn bác gái và Rosie thì sao?” Sam hỏi. “Giờ vẫn chưa an toàn để họ ở lại một mình.”

“Thằng Nibs đang ở cùng họ. Nhưng cháu có thể đi giúp nó, nếu có ý đó,” Lão nông Xóm Lá nhăn răng cười nói. Rồi ông và các con chạy về phía làng.

Sam hối hả chạy tới ngôi nhà. Bà Xóm Lá và Rosie đứng trước cánh cửa tròn lớn trên cùng thềm dẫn lên từ sân rộng, có Nibs đằng trước nắm chắc chĩa cào rơm.

“Tôi đây!” Sam hô to khi tới gần. “Sam Gamgee! Vậy nên đừng tìm cách đâm anh, Nibs. Dù sao thì tôi cũng đang mặc áo giáp.”

Chú nhảy xuống khỏi ngựa và đi lên các bậc thềm. Họ im lặng trân trân nhìn chú. “Chào buổi tối, bác Xóm Lá!” chú nói. “Hê Rosie!”

“Hê, Sam!” Rosie nói. “Anh đi đâu về vậy? Họ nói anh chết rồi; nhưng em đã chờ anh về suốt từ mùa xuân. Anh chẳng thấy có gì phải vội đúng không?”

“Có lẽ là không,” Sam lúng túng nói. “Nhưng giờ thì anh đang rất vội đây. Bọn anh đang bắt đầu sửa gáy lũ côn đồ và anh phải quay trở lại chỗ cậu Frodo ngay. Nhưng anh nghĩ cần đáo qua xem bác gái Xóm Lá như thế nào rồi, và em nữa Rosie.”

“Chúng tôi vẫn ổn, cảm ơn cháu,” bà Xóm Lá nói. “Hoặc nói chung vẫn ổn, nếu không có lũ côn đồ trộm cắp này.”

“Chậc, anh lên đường đi chứ!” Rosie nói. “Nếu anh đã chăm sóc cậu Frodo suốt thời gian qua, sao anh lại muốn rời khỏi cậu ấy, ngay khi tình hình có vẻ nguy hiểm?”

Câu hỏi này có phần vượt quá sức Sam. Nó cần câu trả lời cả tuần mới nói hết, hoặc chẳng cần câu trả lời nào cả. Chú quay lại và lên ngựa. Nhưng trước khi chú đi, Rosie chạy xuống thềm.

“Em nghĩ anh trông cừ lắm, Sam,” cô nói. “Giờ đi đi! Nhưng hãy cẩn thận, và nhớ quay lại ngay khi anh đã giải quyết xong lũ côn đồ đó!”

Khi Sam quay trở lại, chú thấy cả ngôi làng đã được đánh thức. Ngoài rất nhiều cậu Hobbit trẻ tuổi, hơn một trăm Hobbit vâm váp đã tập hợp, mang theo rìu, búa nặng, dao dài, gậy cứng: một vài người còn có cung săn. Nhiều người vẫn còn đổ đến từ những trang trại ở xa.

Một vài người làng đã đốt đống lửa lớn, chỉ để cho không khí phấn chấn hơn, và cũng bởi đó là một trong những việc bị gã Trùm cấm đoán. Lửa cháy rực trong khi đêm buông xuống. Theo lệnh Merry, nhiều người khác dựng các thanh chắn ngang đường ở mỗi đầu làng. Khi đám Quận Cảnh tới thanh chắn phía dưới, họ ngây ngẩn cả người; nhưng ngay khi họ hiểu ra tình hình như thế nào, phần lớn tháo lông chim xuống và gia nhập cuộc nổi loạn. Số còn lại lẩn đi.

Sam gặp Frodo cùng bạn bè ở bên đống lửa, nói chuyện với già Tom Xóm Lá, trong khi một đám đông người Bờ Nước đứng quanh nhìn thán phục.

“Vậy, bước tiếp theo là gì?” Lão nông Xóm Lá nói.

“Tôi chưa xác định được,” Frodo nói, “chừng nào chưa biết nhiều hơn. Lũ côn đồ này có bao nhiêu tên?”

“Khó mà nói được,” Xóm Lá nói. “Chúng đi khắp nơi, hết đến lại đi. Có khoảng năm mươi tên sống trong lán trên đằng Hobbit Thôn; nhưng từ đó chúng đi lung tung, trộm cắp hoặc ‘thu gom’, như chúng gọi. Tuy nhiên ít khi có dưới hai mươi tên ở quanh Sếp, chúng gọi gã như vậy. Gã sống ở Đáy Bao, hoặc từng ở đó; nhưng giờ gã hiếm khi ra ngoài sân. Thực ra là một hai tuần nay không ai thấy gã; nhưng bọn Người không cho ai tới gần.”

“Hobbit Thôn không chỉ là nơi duy nhất chúng chiếm đóng, đúng không?” Pippin nói.

“Không, buồn thay,” Xóm Lá nói. “Tôi nghe được rằng có nhiều tên xuất hiện dưới Nam ở Đáy Dài và quanh Bến Sarn; một vài kẻ lẩn khuất ở Rừng Cuối; và chúng dựng lán tại làng Chia Ngả. Rồi lại còn Hốc giam, như chúng gọi: các đường hầm làm kho dự trữ cũ ở Mỏ Cộ bị chúng biến thành nhà tù giam những ai đứng lên chống lại chúng. Dù sao thì tôi đoán là tổng cộng không có quá ba trăm tên ở Quận, có lẽ còn ít hơn. Chúng ta có thể không chế được, nếu chúng ta đoàn kết cùng nhau.”

“Chúng có vũ khí gì không?” Merry hỏi.

“Roi, dao và dùi cui, đủ cho những việc bẩn thỉu chúng làm: đó là tất cả những gì chúng khoe ra cho tới lúc này,” Xóm Lá nói. “Nhưng tôi dám nói rằng chúng còn có khí cụ khác, nếu phải đánh nhau. Dù thế nào thì vài tên cũng có cung tên. Chúng đã bắn hạ một hai người chúng ta.”

“Đó thấy không, Frodo!” Merry nói. “Em biết chúng ta sẽ phải đánh mà. Đấy, chúng là bọn khởi sự giết chóc trước.”

“Không hẳn,” Xóm Lá nói. “Ít nhất không phải vụ bắn tên. Nhà Took khởi sự chuyện đó. Cậu hiểu không, cha của cậu, cậu Peregrin ạ, ông ấy chưa bao giờ chịu nhún Lotho, ngay từ ban đầu: nói rằng nếu có ai đóng vai trò trùm triếc trong thời gian này, đó phải là vị Thain hợp pháp ở Quận, chứ không phải tên mới nổi. Và khi Lotho cử bọn Người đi, ông ấy chẳng nhượng bộ lấy một mảy. Nhà Took rất may, họ có nhiều hốc sâu ở khu Đồi Xanh, các Smial Lớn, lũ côn đồ không thể tóm được; và họ không để cho lũ côn đồ vào đất họ. Nếu chúng tới, Took săn chúng. Took đã bắn hạ ba tên vì lảng vảng và cướp bóc. Sau đó lũ côn đồ trở nên mạnh tay hơn. Và chúng canh gác quanh Hạt Took rất chặt. Giờ không ai ra được hay vào được đó.”

“Nhà Took hay lắm!” Pippin kêu lên. “Nhưng sắp có người lại vào được đó, ngay bây giờ. Tôi sẽ tới các Smial đây. Có ai đi cùng tôi tới Ấp Tuck không?”

Pippin cùng với nửa tá cậu trẻ cưỡi ngựa lùn đi. “Sớm gặp lại mọi người!” cậu kêu lên. “Chỉ khoảng mười bốn dặm băng đồng thôi. Tôi sẽ đem về một đội quân Took vào buổi sáng.” Merry thổi tù và tiễn họ đi vào bóng đêm dày đặc dần. Mọi người hoan hô.

“Cũng vậy thôi,” Frodo nói với những người đứng gần, “tôi không muốn phải giết chóc; kể cả là dành cho lũ côn đồ đó, trừ phi không có cách nào khác, để ngăn chúng làm hại người Hobbit.”

“Được rồi!” Merry nói. “Nhưng em nghĩ giờ chúng ta sắp phải đón băng đảng Hobbit Thôn bất cứ lúc nào. Chúng không chỉ đến để thương thuyết đâu. Chúng ta sẽ cố gắng đối phó một cách sạch sẽ, nhưng vẫn phải chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất. Giờ em có một kế hoạch.”

“Tốt lắm,” Frodo nói. “Em sắp xếp đi.”

Đúng lúc đó vài người Hobbit vừa được cử đi tới Hobbit Thôn chạy trở lại. “Chúng đang đến!” họ nói. “Khoảng hai mươi tên hoặc hơn. Nhưng hai tên đã đi về phía Tây qua đồng.”

“Vậy là tới Chia Ngả,” Xóm Lá nói, “để tập hợp nhiều tên hơn. Hừ, tới đó phải mười lăm dặm đi rồi về. Chưa phải lo lắng về phần chúng.”

Merry vội vã rời khỏi đó để ra lệnh. Lão nông Xóm Lá dẹp đường, bảo mọi người vào nhà hết, trừ những Hobbit lớn tuổi hơn có vũ khí gì đó. Họ không phải chờ lâu. Một lúc sau đã nghe thấy những giọng nói ông ổng, rồi tiếng bước chân nặng nề rầm rập. Ngay sau đó, cả một băng côn đồ xuất hiện trên đường. Chúng thấy thanh chắn và phá lên cười. Chúng không tưởng tượng được có thứ gì trên xứ quê nhỏ bé này có thể đọ lại cả hai mươi tên bọn chúng.

Những người Hobbit mở thanh chắn và đứng lùi sang bên. “Cảm ơn!” bọn Người chế nhạo. “Giờ hãy chạy về nhà lên giường trước khi chúng mày nếm đòn roi.” Rồi chúng khệnh khạng dọc đường la hét: “Tắt đèn đi! Vào ở yên trong nhà! Nếu không bọn tao sẽ bắt năm mươi đứa chúng mày tới Hốc giam cả năm. Vào đi! Sếp đang bắt đầu tức giận đó.”

Không ai quan tâm tới mệnh lệnh của chúng; khi lũ côn đồ đi qua, họ khẽ khàng hợp lại và theo sau chúng. Khi bọn Người tới gần đống lửa, Lão nông Xóm Lá đang đứng một mình hơ ấm tay.

“Mày là ai, và mày nghĩ mày đang làm gì vậy?” tên thủ lĩnh đám côn đồ nói.

Lão nông Xóm Lá thong thả nhìn hắn. “Tao đang định hỏi bọn mày điều đó,” ông nói. “Đây không phải là miền đất của bọn mày, và không ai muốn chứa chấp bọn mày.”

“Hừ, còn mày thì có đấy,” tên thủ lĩnh nói. “Bọn tao muốn chứa mày. Tóm lấy nó anh em! Đưa nó tới Hốc giam cho nó câm miệng!”

Lũ Người bước lên một bước và khựng lại. Những giọng nói gầm vang lên khắp xung quanh, và chúng đột nhiên nhận ra Lão nông Xóm Lá không chỉ có một mình. Chúng đã bị bao vây. Trong màn tối sát quanh ánh lửa là một vòng người Hobbit đã trườn ra khỏi bóng đêm. Có gần hai trăm người, tất cả đều cầm vũ khí.

Merry bước lên trước. “Chúng ta đã gặp nhau trước đây,” cậu nói với tên thủ lĩnh, “và ta đã cảnh cáo ngươi không được quay lại nơi này. Giờ ta cảnh cáo ngươi một lần nữa: ngươi đang đứng giữa chỗ sáng và ngươi bị cung thủ bao quanh. Nếu ngươi chạm một ngón tay lên lão nông này, hay bất cứ ai khác, ngươi sẽ bị bắn lập tức. Đặt bất cứ vũ khí nào ngươi đang mang xuống!”

Tên thủ lĩnh nhìn quanh. Hắn đã mắc bẫy. Nhưng hắn không sợ hãi, giờ thì không, với hai mươi đồng bọn hỗ trợ. Hắn biết quá ít về người Hobbit để hiểu được nguy hiểm của mình. Hắn ngu xuẩn quyết định đánh. Hẳn sẽ dễ phá vòng vây.

“Tấn công chúng đi anh em!” hắn hô lên. “Cho chúng biết tay!”

Cầm dao dài trong tay trái, dùi cui trong tay phải, hắn lao vào vòng Hobbit, cố phá vây quay trở lại Hobbit Thôn. Hắn nhắm cú đánh man rợ vào Merry đang đứng cản đường. Hắn ngã xuống chết, trúng bốn mũi tên.

Thế là đủ cho những kẻ khác. Chúng đầu hàng. Vũ khí bị tước hết, chúng bị cột lại với nhau, dồn đi tới một túp nhà trống chính chúng xây nên, và ở đó chúng bị trói chân tay, khóa lại và canh giữ. Tên thủ lĩnh chết bị kéo đi chôn.

“Rốt cuộc thì có vẻ quá dễ dàng, phải không?” Xóm Lá nói. “Tôi đã bảo là chúng ta có thể khống chế được chúng mà. Nhưng chúng tôi cần lời hiệu triệu. Cậu trở về đúng lúc lắm, cậu Merry ạ.”

“Vẫn còn nhiều việc cần làm,” Merry nói. “Nếu ông tính đúng, chúng ta vẫn chưa giải quyết được một phần mười số bọn chúng. Nhưng giờ đã tối rồi. Tôi nghĩ đợt tấn công tiếp theo phải đợi đến buổi sáng. Rồi chúng ta phải ghé thăm ông Trùm.”

“Tại sao lại không phải bây giờ?” Sam nói. “Giờ còn chưa quá sáu giờ. Và tôi muốn gặp bõ già nhà tôi. Bác biết tình hình ông ấy thế nào không, bác Xóm Lá?”

“Ông ấy không quá tốt, và cũng không quá tệ, Sam ạ,” lão nông nói. “Chúng đã đào Dãy Lộn Bao lên, và đó là một đòn đáng buồn cho ông ấy. Ông ấy giờ ở trong một trong những ngôi nhà mới mà lũ Người của tên Trùm đã xây, hồi chúng còn làm bất cứ việc gì ngoài đốt phá và trộm cắp: cách đầu làng Bờ Nước không quá một dặm. Nhưng ông ấy vẫn tới thăm bác khi có cơ hội, và bác lo sao cho ông ấy no đủ hơn nhiều người tội nghiệp. Dĩ nhiên đều đi ngược Điều Luật. Bác có ý giữ ông ấy ở lại nhà bác, nhưng điều đó không được phép.”

“Cảm ơn bác nhiều, bác Xóm Lá, cháu sẽ không bao giờ quên điều đó,” Sam nói. “Nhưng giờ cháu muốn gặp ông ấy. Tên Sếp và tên Cụ Shark, như chúng gọi, có thể sẽ gây ra nhiều điều xấu xa trước khi buổi sáng kịp tới.”

“Được rồi, Sam,” Xóm Lá nói. “Hãy chọn một hai thằng bé và đi đưa ông ấy về nhà bác. Không cần phải tới gần Hobbit Thôn cũ qua Cái Nước đâu. Thằng Jolly đây sẽ chỉ đường cho cháu.”

Sam ra đi. Merry sắp xếp các điểm canh khắp quanh làng và cử người canh phòng các thanh chắn trong đêm đó. Rồi cậu và Frodo đi cùng Lão nông Xóm Lá. Họ ngồi với cả gia đình trong căn bếp ấm áp, và nhà Xóm Lá hỏi vài câu hỏi lịch sự về chuyến đi của họ, nhưng chẳng mấy chú tâm nghe trả lời: họ quan tâm hơn tới những sự kiện ở Quận.

“Tất cả bắt đầu với thằng Mặt Mụn, chúng tôi gọi gã như vậy,” Lão nông Xóm Lá nói, “và chuyện bắt đầu ngay sau khi cậu đi, cậu Frodo ạ. Mặt Mụn có những ý tưởng buồn cười. Có vẻ gã muốn tự mình sở hữu mọi thứ, rồi còn ra lệnh cho người khác nữa. Người ta nhanh chóng phát hiện rằng gã đã sở hữu nhiều thái quá đến nỗi chẳng hề tốt cho gã; ấy vậy mà gã vẫn luôn luôn vơ vét thêm nữa, mặc dù gã lấy tiền ở đâu thì đúng là bí ẩn: cối xay, xưởng gây mạch nha, quán trọ, trang trại, đồn điền lá. Gã đã mua nhà cối xay của Sạn Mịn từ trước khi tới ở Đáy Bao, có vẻ như vậy.

“Dĩ nhiên gã từ đầu đã thừa kế từ cha nhiều tài sản ở Tổng Nam; có vẻ gã đã bán phần lớn lượng lá tốt nhất, và lặng lẽ gửi chúng đi trong một hai năm. Nhưng vào cuối năm ngoái, gà bắt đầu gửi đi hàng đống đồ, không chỉ có lá. Mọi thứ bắt đầu khan hiếm, mùa đông thì đang tới nữa. Người dân giận dữ, nhưng gã có câu trả lời riêng. Nhiều tên Người, phần lớn là lũ côn đồ, đến đây theo những xe thồ lớn, một vài kẻ để chở hàng hóa về miền Nam, nhưng những kẻ khác ở lại. Và thêm nhiều kẻ khác tới. Và trước khi chúng tôi kịp chớp mắt nhìn quanh, chúng đã được cắm nơi này nơi kia khắp Quận, đốn cây, đào bới, tự xây cho mình lán trại và nhà cửa theo ý chúng. Đầu tiên hàng hóa và hư hại được Mặt Mụn trả tiền; nhưng không bao lâu sau chúng bắt đầu lên mặt khắp nơi và muốn gì lấy đó.

Rồi có chút gây gổ, nhưng không đủ. Già Will Thị trưởng đi tới Đáy Bao phản đối, nhưng ông ấy còn không kịp tới nơi. Lũ côn đồ bắt ông ấy, giam trong một cái hốc ở Mỏ Cộ, giờ ông ấy vẫn ở đấy. Sau đó, đấy là ngay sau Năm Mới, không còn Thị trưởng nữa, Mặt Mụn tự phong mình là Trùm Quận Cảnh, hay chỉ là Trùm, và làm gì gã muốn; và nếu có ai ‘lên mặt’ như chúng gọi, họ sẽ theo chân Will. Mọi thứ chuyển từ tồi tệ sang tồi tệ hơn nữa. Không còn thuốc, chỉ trừ dành cho bọn Người; và gã Trùm không cho phép bia, chỉ trừ cho bọn Người của gã, và gã đóng cửa tất cả các quán trọ; mọi thứ trở nên càng lúc càng ít hơn, chỉ các Điều Luật là nhiều, trừ những ai giấu được một ít của nhà khi lũ côn đồ đi khắp nơi thu gom ‘để phân phối công bằng’: nghĩa là chúng có còn chúng tôi thì không, trừ phần thừa có thể xin ở các đồn Quận Cảnh, nếu nuốt trôi. Tất cả đều đã tệ. Nhưng khi Cụ Shark tới, tình hình trở thành nát bấy.”

“Cụ Shark này là ai?” Merry hỏi. “Tôi nghe thấy một tên côn đồ nhắc đến hắn.”

“Tên côn đồ to nhất bọn, có vẻ vậy,” Xóm Lá trả lời. “Chính vào khoảng cuối vụ mùa trước, có lẽ cuối tháng Chín, chúng tôi nghe nói đến hắn lần đầu tiên. Chúng tôi chưa bao giờ thấy hắn, nhưng hắn ở trên Đáy Bao; và giờ hắn mới thực là Trùm, tôi đoán vậy. Tất cả lũ côn đồ đều vâng lời hắn; và phần lớn lời hắn chỉ là: đốn ngã, đốt cháy, hủy hoại; và giờ thì đến giết chóc. Thậm chí giờ những hành vi đó chẳng còn ý nghĩa gì nữa, dù là xấu. Chúng đốn đổ cây cối và để mặc nằm đó, chúng đốt nhà cửa và không xây dựng nữa.

“Cứ lấy nhà cối xay của Sạn Mịn chẳng hạn. Mặt Mụn phá đổ nó gần như ngay khi tới Đáy Bao. Rồi gã đưa tới nhiều tên Người dáng vẻ bẩn thỉu để xây lại to hơn và lắp đầy bánh xe với máy móc ngoại lai. Chỉ thằng Ted ngu xuẩn là thích thú, và nó làm ở đó, lau bánh xe cho bọn Người, ở đúng nơi bố nó từng là Chủ Cối Xay và làm chủ chính mình. Ý định của Mặt Mụn là xay nhiều hơn và nhanh hơn, gã nói như vậy. Gã đã có nhiều cối xay khác giống thế. Nhưng anh phải có lúa mì trước thì anh mới có cái xay; và lúa không còn đủ cho cối xay mới cũng như cũ. Nhưng từ khi Cụ Shark tới, chúng không còn xay lúa nữa. Chúng lúc nào cũng quai búa và thổi ra khói với mùi hôi thối, và ở Hobbit Thôn thậm chí trong đêm cũng không được yên tĩnh. Chúng cố tình đổ rác rưởi ra; chúng đã làm bẩn cả khúc dưới sông Cái Nước và giờ đang sang cả Bia Rum Đun. Nếu muốn biến Quận thành hoang mạc, chúng đang đi đúng đường đó. Tôi không tin thằng Mặt Mụn ngu ngốc đứng đằng sau tất cả những chuyện này. Tôi dám bảo đó là Cụ Shark.”

“Đúng như thế!” anh Tom Con chêm vào. “Thế đấy, chúng thậm chí còn bắt cả bà già của Mặt Mụn, bà Lobelia đó, mà gã yêu quý bà ta chứ, dù ngoài gã thì chẳng còn ai. Vài người Hobbit Thôn chứng kiến chuyện đó. Bà ta đi xuôi đường cầm cái ô cũ của mình. Vài tên côn đồ đang đi ngược lại đẩy cái xe thồ lớn.

“ ‘Chúng mày đi đâu?’ bà ta nói.

“ ‘Tới Đáy Bao,’ chúng nói.

“ ‘Làm gì?’ bà ta nói.

“ ‘Để xây vài cái lán cho Cụ Shark,’ chúng nói.

“ ‘Ai nói chúng mày được làm thế?’ bà ta nói.

“ ‘Cụ Shark,’ chúng nói. ‘Vì vậy hãy cút ra khỏi đường đi, mụ lùn già!’

“ ‘Tao sẽ cho chúng mày Cụ Shark, lũ côn đồ trộm cắp bẩn thỉu!’ bà ta nói, và giơ ô lên đánh tên thủ lĩnh, to gấp hai lần bà. Vậy là chúng bắt bà. Lôi bà tới Hốc giam, ở tuổi của bà nữa chứ. Chúng đã bắt nhiều người chúng tôi thương tiếc hơn, nhưng không thể phủ nhận bà ta có dũng khí hơn phần lớn.”

Giữa cuộc nói chuyện thì Sam tới, ập vào với ông bõ già. Già Gamgee trông không già thêm, nhưng hơi nghễnh ngãng hơn.

“Chào buổi tối, cậu Bao Gai!” ông lão nói. “Tôi thực vui mừng thấy cậu đã về lại an toàn. Nhưng tôi có việc ấm ức với cậu đấy, có thể nói vậy, nếu tôi dám bạo miệng nói. Lẽ ra cậu không bao giờ nên bán Đáy Bao đi, như tôi vẫn luôn nói đấy. Chính điều đó mới bắt đầu tất cả những chuyện xấu xa này. Và trong khi cậu đi thơ thẩn ở những miền đất xa xôi, đuổi theo lũ Người Đen trên đỉnh núi như thằng Sam nhà tôi nói, dù vì sao thì nó không nói rõ, thì chúng đến đào Dãy Lộn Bao lên và làm hỏng hết khoai tây của tôi!”

“Tôi rất tiếc, bác Gamgee ạ,” Frodo nói. “Nhưng giờ tôi đã trở lại, tôi sẽ cố hết sức sửa chữa.”

“Chà, cậu không thể nói hay hơn nữa,” Bõ Già nói. “Cậu Frodo Bao Gai đúng là một quý Hobbit đích thực mà, tôi vẫn bảo vậy đấy, dù có nghĩ gì về vài kẻ khác cùng mang họ ấy đi nữa, nói bỏ quá cho. Và tôi mong rằng Sam nhà tôi đã cư xử phải phép khiến cậu hài lòng chứ?”

“Tuyệt đối hài lòng, bác Gamgee ạ,” Frodo nói. “Thực ra, nếu bác chịu tin tôi, cậu ấy giờ là một trong những người nổi tiếng nhất các miền đất, và người ta đang sáng tác về chiến công của cậu suốt từ đây tới Đại Dương, và bên kia Sông Cả cơ đấy.” Sam đỏ mặt, nhưng cậu nhìn Frodo vẻ biết ơn, vì đôi mắt Rosie sáng lấp lánh và cô mỉm cười với cậu.

“Sẽ phải gắng mà tin lắm đấy,” Bõ Già nói, “dù tôi có thể thấy nó đã đi cùng những người đồng hành lạ lùng. Cái áo gi lê của nó đâu rồi? Tôi không chấp nhận mặc đồ sắt, cho dù có mặc bền hay không cũng thế.”

Gia đình Lão nông Xóm Lá và tất cả các vị khách thức dậy từ sáng sớm. Họ không nghe thấy gì trong đêm, nhưng chắc chắn sẽ có nhiều rắc rối hơn trước khi ngày tàn. “Có vẻ không còn tên côn đồ nào ở lại Đáy Bao đâu,” Xóm Lá nói, “nhưng đám từ Chia Ngả sẽ đến bất cứ lúc nào.”

Sau bữa sáng, một người đưa tin từ Hạt Took phi ngựa tới. Tinh thần anh ta rất phấn chấn. “Ngài Thain đã phát động tất cả miền đất,” anh ta nói, “và tin tức đang lan đi như lửa khắp các hướng. Lũ côn đồ trông chừng đất chúng tôi, những tên nào còn sống đều đã chạy trốn về phía Nam. Ngài Thain đang truy đuổi chúng, để chặn lại băng rất đông dưới đó; nhưng ngài cho thiếu chủ Peregrin quay lại cùng tất cả những người có thể cử đi được.”

Tin tiếp theo không tốt bằng. Merry, sau khi đi cả đêm, cưỡi ngựa trở lại vào khoảng mười giờ. “Có một băng lớn ở cách đây bốn dặm,” cậu nói. “Chúng đang đi lại trên đường từ Chia Ngả, nhưng rất nhiều tên côn đồ lẻ nhóm đã nhập bọn. Có khoảng gần một trăm tên; và chúng đang đốt phá dọc đường. Lũ khốn!”

“A! Đám này sẽ không chờ nói lý nói lẽ đâu, chúng sẽ giết chóc, nếu có thể,” Lão nông Xóm Lá nói. “Nếu nhà Took không đến kịp, chúng ta tốt nhất nên tìm chỗ ẩn náu và bắn trước mà không nói chuyện. Sẽ có đánh nhau trước khi việc này kết thúc, cậu Frodo ạ.”

Nhà Took quả thực đã đến kịp. Không lâu sau họ đổ tới, có dễ hơn trăm người Hobbit từ Ấp Tuck và khu Đồi Xanh với Pippin dẫn đầu. Merry giờ đã có đủ Hobbit cường tráng để đối phó với lũ côn đồ. Các trinh sát báo về rằng chúng đang đi sát nhau. Chúng biết làng quê đã nổi dậy chống lại chúng, và rõ ràng định trấn áp cuộc nổi loạn một cách tàn nhẫn, ngay tại trung tâm ở làng Bờ Nước. Nhưng cho dù dữ tợn, có vẻ chúng không có tay thủ lĩnh nào am hiểu về chiến tranh. Chúng đến mà không có phòng bị. Merry bày kế hoạch nhanh chóng.

Lũ côn đồ giày xéo mà tiến dọc Đường Đông, và không ngừng lại mà rẽ lên Đường Bờ Nước, dốc lên một quãng giữa những bờ đất cao có bờ giậu thấp trên cùng. Qua một khúc quanh, khoảng một sải từ đường chính, chúng gặp một thanh chắn vững chắc toàn xe ngựa thồ cũ lật ngược. Thấy thế chúng ngừng lại. Cùng lúc đó, chúng nhận ra bờ giậu cả hai bên đường, chỉ ngay trên đầu chúng, đều có người Hobbit đứng sau. Sau lưng chúng, những người Hobbit khác giờ đẩy ra thêm vài cỗ xe lúc trước giấu trên đồng, chắn đường quay trở lại. Một giọng nói vang lên từ phía trên, nói với chúng.

“Hừ, các ngươi đã bước vào bẫy,” Merry nói. “Đồng bọn của các ngươi từ Hobbit Thôn cũng làm như vậy, và một tên đã chết, những kẻ còn lại đều là tù nhân. Hãy buông vũ khí! Rồi lùi lại hai mươi bước và ngồi xuống. Bất cứ ai định xông ra cũng sẽ bị bắn.”

Nhưng lúc này không thể dọa nạt được lũ côn đồ dễ dàng như thế. Một vài tên phục tùng, nhưng lập tức bị đồng bọn nói khích. Khoảng hai mươi tên hoặc nhiều hơn bung ra và lao vào dãy xe ngựa. Sáu tên bị bắn hạ, nhưng những tên còn lại xông lên, giết hai người Hobbit, rồi tản ra khắp đồng chạy về hướng Rừng Cuối. Lại thêm hai tên ngã xuống khi đang chạy. Merry thổi một hồi tù và lớn, và có những tiếng trả lời từ xa xa.

“Chúng sẽ không đi xa được,” Pippin nói. “Cả miền quê đằng đó giờ đầy ắp thợ săn của chúng ta.”

Đằng sau, lũ Người bị mắc kẹt trên đường, vẫn còn khoảng tám mươi tên, cố gắng trèo qua thanh chắn và bờ nước, và người Hobbit buộc phải bắn hạ nhiều tên hoặc bổ bằng rìu. Nhưng nhiều tên khỏe mạnh và liều lĩnh nhất lách ra được phía Tây và tấn công kẻ địch dữ dội, giờ hăng giết chóc hơn là tìm cách trốn thoát. Vài người Hobbit ngã xuống, và những người còn lại đang nao núng, thì Merry và Pippin từ phía Đông chạy qua đường lao vào lũ côn đồ. Chính Merry đã hạ tên thủ lĩnh, một gã to xác tàn bạo mắt xếch trông như tên Orc lớn. Rồi cậu thu quân về sau, bao vây tàn quân của bọn Người trong vòng cung thủ rộng.

Cuối cùng thì mọi chuyện cũng kết thúc. Gần bảy mươi tên côn đồ chết trên chiến trường, khoảng một tá bị bắt giữ. Mười chín người Hobbit hy sinh, khoảng ba mươi bị thương. Xác bọn côn đồ được chất lên xe thồ và kéo tới hố cát cũ gần đó để chôn xuống: Hố Trận, sau này nó được gọi như vậy. Những người Hobbit hy sinh được chôn cất cùng nhau trong ngôi mộ chung ở bên đồi, nơi sau này dựng lên phiến đá lớn và làm khu vườn bao quanh. Vậy là kết thúc Trận Bờ Nước năm 1419, trận chiến cuối cùng ở Quận, và trận đánh duy nhất kể từ trận Đồng Xanh năm 1147, tít trên Tổng Bắc. Vì cớ đó, dù may mắn không có quá nhiều tổn thất về nhân mạng, nó được dành một chương riêng trong Sách Đỏ, và tên của tất cả những người tham gia được ghi lại thành một Danh Mục, và được những nhà sử học Quận thuộc lòng. Sự gia tăng đáng kể về danh tiếng và độ sung túc của nhà Xóm Lá phải tính từ ngày đó; nhưng trên đầu Danh Mục trong mọi phiên bản đều là tên của các Chỉ Huy Meriadoc và Peregrin.

Frodo cũng tham gia trận đánh, nhưng cậu không rút kiếm, và vai trò chủ yếu của cậu là ngăn cản những người Hobbit đang điên giận vì mất mát không giết hại những kẻ thù đã buông vũ khí. Khi trận đánh kết thúc, và những nhiệm vụ sau đó đã phân phó xong, Merry, Pippin và Sam tới cùng cậu, và họ đi ngựa trở lại nhà Xóm Lá. Họ ăn bữa ăn muộn giữa ngày, rồi Frodo thở dài nói: “Chà, tôi đoán giờ đã đến lúc chúng ta đối phó với ‘ông Trùm’ rồi.”

“Đúng là vậy; càng sớm càng tốt,” Merry nói. “Và đừng quá dịu dàng! Gã phải chịu trách nhiệm về việc đưa lũ côn đồ này đến, và vì tất cả những chuyện tàn ác chúng đã gây ra.”

Lão nông Xóm Lá tập hợp một đội hộ tống khoảng hơn hai mươi Hobbit cứng cáp. “Vì chúng ta cũng chỉ mới đoán là không có tên côn đồ nào còn ở lại Đáy Bao,” ông nói. “Chúng ta không biết chắc.” Rồi họ đi bộ đi. Frodo, Sam, Merry và Pippin dẫn đường.

Đó là một trong những thời điểm đáng buồn nhất trong đời họ. Ống khói lớn vươn cao đằng trước; và khi tới gần ngôi làng cũ bên kia sông Cái Nước, đi qua vài dãy nhà mới tồi tàn ở hai bên đường, họ thấy nhà cối xay mới với tất cả sự xấu xí bẩn thỉu và khắc nghiệt: một tòa nhà gạch lớn xây vắt qua dòng sông, làm bẩn sông bằng dòng nước thải bốc khói và hôi hám. Suốt dọc Đường Bờ Nước, tất cả cây cối đều đã bị đốn hạ.

Khi họ đi qua cầu và ngước lên Quả Đồi, họ hít mạnh. Thậm chí cả những gì Sam nhìn thấy trong Mặt Gương cũng không chuẩn bị tâm lý cho chú trước điều họ thấy. Vựa Thóc Cũ ở sườn Tây đã bị kéo sập, thay thế bằng những hàng lán quét hắc ín. Tất cả những cây dẻ đều không còn nữa. Các sườn đất và hàng giậu vụn nát. Nhiều xe thồ lớn đang đứng bừa bãi trên cánh đồng bị giẫm trụi cỏ. Dãy Lộn Bao đã thành bãi khai thác đá và sỏi toác ngoác. Không thể thấy Đáy Bao phía trên vì một cụm lều lớn chặn tầm nhìn.

“Chúng đã đốn nó rồi!” Sam kêu lên. “Chúng đã đốn Cây Tiệc!” Chú chỉ về nơi cái cây từng đứng, dưới bóng nó Bilbo đã dọc Diễn Văn Từ Biệt. Giờ nó nằm chỏng chơ trên đồng, chết khô và bị chặt trụi cành. Như thể là giọt nước tràn ly, Sam òa lên khóc.

Tiếng cười vang lên khiến chú ngừng bặt. Một người Hobbit nhăn nhó dựa qua tường thấp quanh sân nhà cối xay. Gã có gương mặt dữ tợn và đôi bàn tay đen nhẻm. “Không thích hả, Sam?” gã nhạo báng. “Nhưng mày lúc nào mà chả yếu đuối. Tao cứ nghĩ mày đã lên một trong mấy con tàu mà mày lúc nào cũng huyên thuyên đó, nhổ neo, nhổ neo. Mày quay trở lại làm gì? Giờ bọn tao có việc phải làm ở Quận.”

“Tao thấy rồi,” Sam nói. “Không có thời gian để tắm rửa, nhưng có thời gian để dựa tường. Nhưng hãy biết rằng, công tử Sạn Mịn ạ, tao còn có việc cần giải quyết trong ngôi làng này, và đừng có tiếp tục nhăn răng ra nữa, nếu không mày sẽ phải trả món tiền quá lớn so với ví của mày đấy.”

Ted Sạn Mịn nhổ qua tường. “Gừ!” gã nói. “Bọn mày không thể đụng vào tao được. Tao là bạn của Sếp. Nhưng ông ấy sẽ đụng bọn mày ra trò, nếu tao còn nghe bọn mày lải nhải nữa.”

“Đừng tốn lời với tên ngu xuẩn này, Sam!” Frodo nói. “Mong là không có thêm nhiều Hobbit đã thành ra như thế này. Đây sẽ là bất hạnh còn tồi tệ hơn tất cả những tổn hại đám Người đã gây ra.”

“Ngươi bẩn thỉu và láo xược quá, Sạn Mịn ạ,” Merry nói. “Và cũng tính toán hết sức sai lầm. Chúng ta đang đi lên Quả Đồi để lật đổ ông Sếp quý báu của ngươi. Chúng ta đã xử lý xong bọn Người của hắn rồi.”

Ted há hốc, vì vào lúc đó, gã nhìn thấy đội hộ tống giờ mới qua cầu khi Merry ra hiệu. Lao trở lại vào trong cối xay, gã chạy ra cầm theo chiếc tù và rồi thổi vang.

“Giữ hơi đi!” Merry cười phá lên. “Ta có cái tốt hơn.” Rồi nâng chiếc tù và bạc, cậu thổi một hồi, và tiếng kêu trong trẻo của nó vang khắp Quả Đồi; từ những hốc và lều lán và những ngôi nhà tiều tụy Hobbit Thôn, những người Hobbit đáp lại, và tràn ra ngoài, và vừa hò reo hoan hô, họ vừa đi theo đoàn người trên đường lên Đáy Bao.

Lên đến đầu đường, đoàn người dừng lại, còn Frodo cùng bạn bè mình đi tiếp; cuối cùng cũng tới nơi đã từng được yêu thương. Khu vườn đầy lều lán, một vài cái dựng gần những cửa sổ cũ phía Tây tới mức chặn hết ánh sáng. Các đống phế thải nằm khắp nơi. Cửa sứt sẹo; dây chuông lòng thòng lỏng lẻo, và chuông không kêu. Gõ cửa cũng không ai trả lời. Cuối cùng họ đẩy và cửa bật ra. Họ đi vào. Nơi này hôi thối và đầy rác rưởi bừa bãi: nó không có vẻ đã được sử dụng gần đây.

“Cái thằng Lotho thảm hại đó trốn đâu rồi?” Merry nói. Họ đã tìm kiếm trong mọi căn phòng mà không thấy sinh vật sống nào ngoài lũ chuột. “Chúng ta bảo những người khác tìm trong đám lều lán chứ?”

“Thế này còn tệ hơn Mordor!” Sam nói. “Tệ hơn nhiều theo khía cạnh nào đó. Hiểm họa giáng giữa nhà, như người ta vẫn nói đấy; bởi vì đây là nhà, và ta vẫn nhớ nó như trước khi nó bị hủy hoại.”

“Phải, đây là Mordor,” Frodo nói. “Chính là ý đồ của nó. Lúc nào Saruman cũng chỉ thực hiện ý đồ của nó, thậm chí ngay cả khi lão tưởng đang thực hiện mưu kế của mình. Và những kẻ bị Saruman lừa gạt cũng vậy, như Lotho.”

Merry nhìn quanh bất an và kinh tởm. “Đi ra ngoài thôi!” cậu nói. “Nếu lúc đó em biết tất cả những chuyện xấu xa lão đã gây ra, em hẳn đã tọng cái túi của em xuống cổ họng lão.”

“Đã hẳn, đã hẳn! Nhưng ngươi không làm vậy, cho nên ta có thể tới chào đón các ngươi trở về nhà.” Đứng ở cửa chính là Saruman, trông no đủ và hài lòng, mắt lão sáng lên ác độc và khoái trá.

Frodo đột ngột hiểu ra. “Cụ Shark!” cậu kêu lên.

Saruman phá lên cười. “Vậy là ngươi đã nghe thấy cái tên đó, phải không? Ta tin rằng tất cả dân của ta đã gọi ta như vậy ở Isengard. Một cách tỏ tình thân mật, có lẽ thế[3]. Nhưng rõ ràng các ngươi không nghĩ sẽ gặp ta ở đây.”

“Không hề,” Frodo nói. “Nhưng đáng ra ta phải đoán được. Chút ít trò xấu xa nhỏ mọn nào đó: Gandalf đã cảnh báo ta rằng ông vẫn có khả năng gây ra chừng đó.”

“Rất có khả năng,” Saruman nói, “và không chỉ là chút ít. Các ngươi đã khiến ta nực cười quá đỗi, một bầy chúa con Hobbit, cưỡi ngựa đi giữa tất cả những con người lớn lao, yên tâm và tự đắc đến vậy với bản thân bé nhỏ của mình. Các ngươi nghĩ rằng các ngươi đã làm thật giỏi, và giờ có thể thong thả quành về tận hưởng cuộc sống yên bình ngọt ngào ở quê nhà. Nhà của Saruman có thể đổ nát, lão có thể bị đuổi đi, nhưng ai có thể động đến nhà của các ngươi. Ồ không! Gandalf sẽ chăm lo đến chuyện của các ngươi.”

Saruman lại phá lên cười. “Không có đâu! Khi những công cụ đã làm xong việc, lão sẽ vứt chúng đi. Nhung các ngươi lại cứ muốn lòng thòng sau đuôi lão, nhởn nhơ chuyện phiếm, đi vòng vèo xa gấp đôi cần thiết. ‘Chà,’ ta nghĩ, ‘nếu chúng ngu xuẩn đến vậy, ta sẽ đi trước chúng và cho chúng một bài học. Ăn miếng thì trả miếng thôi.’ Bài học hẳn là đã đắt giá hơn, nếu các ngươi cho ta thêm một chút thời gian và nhiều Người hơn nữa. Dù sao ta cũng đã làm đủ cho các ngươi thấy khó có thể sửa chữa hay tháo gỡ suốt cả đời. Và ta sẽ vui lòng mà nghĩ về điều đó và lấy nó an ủi cho những vết thương của ta.”

“Hừ, nếu đó là điều làm ông vui lòng,” Frodo nói, “thì ta thương hại ông. Ta sợ rằng đó sẽ chỉ là vui lòng trong ký ức mà thôi. Đi ngay lập tức và đừng bao giờ trở lại nữa!”

Những người Hobbit đến từ các làng mạc đã thấy Saruman đi ra khỏi một túp nhà, và lập tức họ xúm lại đến tận cửa Đáy Bao. Khi nghe thấy mệnh lệnh của Frodo, họ thì thầm giận dữ:

“Đừng cho lão đi! Giết lão! Lão là kẻ xấu và tên sát nhân. Giết lão đi!”

Saruman nhìn quanh những gương mặt thù địch và mỉm cười. “Giết lão!” lão nhạo báng. “Cứ giết lão đi, nếu các ngươi nghĩ mình có đủ người, hỡi các chàng Hobbit can đảm!” Lão vươn mình thẳng dậy và nhìn họ nham hiểm bằng đôi mắt đen. “Nhưng đừng nghĩ rằng khi ta mất tất cả tài sản thì ta cũng mất hết quyền năng! Bất cứ ai động vào ta sẽ bị nguyền rủa. Và nếu máu ta thấm ướt Quận, nó sẽ tàn lụi và không bao giờ hồi phục nữa.”

Những người Hobbit chùn lại. Nhưng Frodo nói: “Đừng tin lão! Lão đã mất hết quyền năng, trừ giọng nói của lão vẫn có thể dọa nạt và lừa gạt mọi người, nếu mọi người dung túng nó. Nhưng tôi sẽ không để lão bị giết đâu. Thật vô nghĩa khi lấy phục thù đáp lại phục thù: như thế sẽ chẳng chữa lành gì hết. Đi đi Saruman, bằng đường nhanh nhất!”

“Giun! Giun!” Saruman gọi; và từ túp nhà gần đó Lưỡi Giun bò ra, gần như một con chó. “Lại lên đường thôi, Giun!” Saruman nói. “Các anh bạn và chúa con tử tế này lại đuổi chúng ta phiêu bạt rồi. Đi thôi!”

Saruman quay người đi, và Lưỡi Giun lê bước sau lão. Nhưng ngay khi Saruman bước qua gần Frodo, một con dao sáng lên trong tay lão, và lão đâm nhanh như chớp. Lưỡi dao quằn lại trên áo giáp giấu trong áo và gãy đôi. Cả tá Hobbit, trên đầu là Sam, kêu to bật tới và vật lão tội phạm xuống đất. Sam rút kiếm.

“Không, Sam!” Frodo kêu lên. “Đừng giết lão, ngay cả lúc này. Vì lão vẫn chưa làm hại được tôi. Và trong bất cứ trường hợp nào tôi cũng không muốn lão bị giết trong tâm trạng xấu xa này. Lão đã từng vĩ đại, từng thuộc về giống loài cao quý mà chúng ta không dám ra tay chống lại. Lão đã sa ngã, và cứu chuộc lão là việc nằm ngoài khả năng của chúng ta; nhưng tôi vẫn sẽ tha cho lão, với hy vọng lão sẽ tìm được nó.”

Saruman đứng dậy, trừng trừng nhìn Frodo. Một ánh nhìn lạ lùng đọng trong mắt lão, pha trộn giữa kinh ngạc, khâm phục và căm ghét. “Ngươi đã trưởng thành, người Tí Hon ạ,” lão nói. “Phải, ngươi đã trưởng thành rất nhiều. Ngươi thông thái, và tàn nhẫn. Cuộc trả thù của ta đã bị ngươi cướp đi vị ngọt ngào, do đó giờ ta phải ra đi cay đắng, mắc nợ lòng khoan dung của ngươi. Ta ghét điều đó, và ghét ngươi! Hừ, ta sẽ đi, không làm phiền ngươi nữa. Nhưng đừng nghĩ ta sẽ chúc ngươi sức khỏe và tuổi thọ. Ngươi sẽ không có cả hai. Nhưng đó không phải do ta gây ra. Ta chỉ tiên đoán.”

Lão bước đi, và những người Hobbit dạt ra tránh đường cho lão qua; nhưng những đốt ngón tay họ trắng bệch trong khi họ bóp chặt vũ khí. Lưỡi Giun do dự, và rồi theo sau ông chủ.

“Lưỡi Giun!” Frodo gọi. “Ông không phải đi theo ông ta. Tôi không nghĩ ông đã gây ra điều gì xấu cho tôi. Ông có thể nghỉ ngơi và ăn uống ở đây trong một thời gian, cho tới khi ông khỏe hơn có thể tự đi đường mình.”

Lưỡi Giun ngừng bước và ngoảnh nhìn cậu, gần như định ở lại. Saruman quay lại. “Không gây ra điều gì xấu?” lão cười khúc khích. “Ồ không! Thậm chí khi nó lẻn ra ngoài ban đêm thì cũng chỉ đi ngắm sao thôi. Nhưng ta nghe có ai đó hỏi thằng Lotho tội nghiệp đang ẩn náu ở đâu thì phải? Mày biết, phải không nhỉ, Giun? Mày sẽ nói cho chúng biết chứ?”

Lưỡi Giun co rúm lại và rên rỉ: “Không, không!”

“Vậy thì tao sẽ nói,” Saruman nói. “Giun đã giết Trùm của các ngươi, thằng bé đáng thương, ông Sếp nhỏ bé của các ngươi. Phải không, Giun? Đâm chết nó trong khi ngủ, ta tin là thế. Rồi chôn nó, ta hy vọng thế; dù Giun dạo gần đây rất đói. Không, Giun không hẳn dễ thương lắm đâu. Các ngươi tốt nhất nên để nó cho ta.”

Một ánh thù hận điên cuồng lọt vào đôi mắt đỏ rực của Lưỡi Giun. “Ông bảo tôi làm; ông bắt tôi làm chuyện đó,” hắn rít lên.

Saruman cười to. “Ngươi sẽ làm điều Cụ Shark bảo, luôn như vậy, đúng không, Giun? Hừ, giờ thì ông ta bảo: đi theo ta!” Lão đá vào mặt Lưỡi Giun trong khi hắn lăn lộn dưới đất, và quay lưng bước đi. Nhưng tới đó như có thứ gì đó đứt phựt: đột nhiên Lưỡi Giun nhỏm dậy, rút ra con dao giấu kín, và rồi hực lên một tiếng như chó, hắn nhảy bổ lên lưng Saruman, giật đầu lão lại, cắt cổ lão, và hét to một tiếng chạy xuôi con đường. Trước khi Frodo kịp phản ứng hay nói lời nào, ba cây cung Hobbit bật lên và Lưỡi Giun đã ngã xuống chết.

Trước sự ghê sợ của những người đứng cạnh, một đám sương xám tụ lại quanh xác Saruman, và chầm chậm bốc lên rất cao như khói từ đống lửa, nó lơ lửng trên Quả Đồi trông như một bóng người nhợt nhạt quấn kín áo choàng. Trong một khoảnh khắc nó lưỡng lự, trông về phương Tây; nhưng một cơn gió lạnh từ phương Tây thổi tới, nó uốn mình, và với một tiếng thở dài; nó tan vào hư không.

Frodo nhìn xuống cái xác vừa thương hại vừa kinh hãi, vì đương khi nhìn nó, cậu thấy dường như bao nhiêu năm chết chóc chợt lộ ra trên đó, và nó co rút lại, gương mặt co quắp trở thành lớp da rách nát phủ trên cái sọ xấu xí. Nâng vạt áo choàng bẩn thỉu rơi bên cạnh, cậu trùm kín cái xác và quay đi.

“Và tới đây là kết thúc chuyện đó,” Sam nói. “Một cái kết kinh tởm, và tôi ước gì mình không phải chứng kiến; nhưng đúng là tống khứ được đến là may.”

“Và là hồi kết tối hậu của Chiến Tranh, tôi hy vọng vậy,” Merry nói.

“Tôi cũng hy vọng vậy,” Frodo nói và thở dài. “Đòn đánh tối hậu. Nhưng ai nghĩ được nó lại giáng lên đây, ngay trước cửa Đáy Bao! Ít nhất thì giữa tất cả những hy vọng và sợ hãi của mình, tôi chưa bao giờ ngờ được điều này.”

“Tôi sẽ chưa gọi đây là kết thúc, cho tới khi ta dọn dẹp xong mớ lộn xộn,” Sam rầu rĩ nói. “Và sẽ tốn cả đống thời gian công sức cho mà xem.”

CHƯƠNG IX CẢNG XÁM

Việc dọn dẹp chắc chắn tốn nhiều công sức, nhưng cũng tốn ít thời gian hơn Sam đã sợ. Ngày hôm sau trận chiến, Frodo cưỡi ngựa tới Mỏ Cộ giải phóng tù nhân khỏi Hốc giam. Một trong những người đầu tiên họ tìm thấy là Fredegar Bolger tội nghiệp, không còn Bự nữa. Cậu ta bị bắt khi lũ côn đồ hun khói lùa một nhóm nổi loạn do cậu ta dẫn đầu ra khỏi nơi ẩn náu trên Hầm Lửng dưới khu đồi Scary.

“Anh hẳn đã khá hơn nếu đi cùng chúng em, Fredegar tội nghiệp!” Pippin nói khi họ đỡ cậu ta ra, yếu tới mức không đi nổi.

Cậu ta mở một mắt và cố gắng dũng cảm cười. “Chàng khổng lồ trẻ tuổi với giọng nói to này là ai đây?” cậu ta thì thào. “Không phải bé Pippin chứ! Giờ cỡ mũ của em là bao nhiêu rồi?”

Sau đó đến Lobelia. Bà già tội nghiệp trông thật già nua gầy guộc khi được họ cứu ra khỏi một xà lim hẹp tối tăm. Bà khăng khăng đòi tự tập tễnh đi ra; và bà được đón mừng nồng nhiệt, khi bà xuất hiện, dựa vào tay Frodo nhưng vẫn tóm chặt chiếc ô của mình, nhiều tiếng vỗ tay và hoan hô vang lên đến nỗi bà hết sức cảm động, và lên xe về mắt nhòa lệ. Cả đời bà chưa bao giờ được hoan nghênh đến thế. Nhưng bà đau khổ vô cùng khi biết tin Lotho bị sát hại, và bà không chịu trở về Đáy Bao. Bà trả cái hốc lại cho Frodo và tới sống với người thân của mình, nhà Chật Nịt Quần ở Xóm Đá.

Khi bà Hobbit tội nghiệp đó mất vào mùa xuân năm sau - suy cho cùng bà cũng đã hơn trăm tuổi - Frodo ngạc nhiên và rất cảm động: bà để tất cả số tiền còn lại của mình và của Lotho cho cậu để giúp đỡ những người Hobbit mất nhà cửa trong cơn hoạn nạn. Vậy là mối hiềm khích giữa hai nhà đã chấm dứt.

Già Will Chân Trắng đã bị nhốt trong Hốc giam lâu hơn ai hết, và dù có lẽ ông được đối xử ít hà khắc hơn một vài người khác, Ông sẽ cần bồi dưỡng nhiều mới lấy lại được dáng vẻ Thị trưởng; vì vậy Frodo đồng ý làm Phó thay cho tới khi ông Chân Trắng hồi phục sức khỏe. Điều duy nhất cậu làm ở vị trí Phó Thị trưởng là giảm đội Quận Cảnh về đúng chức năng và số lượng vốn có. Nhiệm vụ săn đuổi tàn dư của lũ côn đồ được để lại cho Merry và Pippin, và nó nhanh chóng được hoàn thành. Sau khi nghe tin về Trận Bờ Nước, những băng nhóm phía Nam tháo chạy khỏi miền đất và không chống cự vị Thain nhiều nữa. Trước dịp Cuối Năm, vài tên sống sót bị quây lại trong rừng, và những kẻ đầu hàng bị tống tiễn khỏi quận giới.

Trong khi đó, công việc sửa chữa diễn ra mau lẹ, và Sam rất bận rộn. Những người Hobbit có thể làm việc như ong khi có tâm trạng tốt và khi cần thiết. Giờ thì có hàng ngàn bàn tay giúp đỡ từ mọi độ tuổi, từ những bàn tay nhỏ bé nhưng nhanh nhẹn của các cậu các cô Hobbit tới những bàn tay xương xẩu phong trần của các cụ ông cụ bà. Trước lễ Yule, không còn viên gạch nào chưa dỡ khỏi những đồn Quận Cảnh mới hay bất cứ thứ gì do lũ “Người của Cụ Shark” xây dựng; những gạch đó được dùng sửa chữa nhiều hốc cũ, khiến chúng trở nên ấm cúng và khô ráo hơn. Người ta tìm thấy nhiều kho hàng hóa và thức ăn, và bia bị lũ côn đồ ỉm đi trong lều lán, kho thóc và các hốc bỏ hoang, đặc biệt là các đường hầm tại Mỏ Cộ và những mỏ đá cũ tại Scary; vì vậy niềm hớn hở trong dịp lễ Yule ấy lớn hơn bất cứ ai từng hy vọng.

Một trong những điều đầu tiên được làm ở Hobbit Thôn, thậm chí trước khi nhà cối xay mới bị dỡ bỏ, là dọn dẹp lại Quả Đồi và Đáy Bao, và phục hồi Dãy Lộn Bao. Hố cát mới được san phẳng nửa trước, biến thành khu vườn lớn có mái, và những hốc mới được đào ở mặt phía Nam, xuyên vào trong đồi, và đều lát gạch. Bõ Già được trả lại về Số Ba; và ông thường nói thế này, không cần biết ai nghe được:

“Gió dữ chẳng qua là gió không mang lại cái gì cho ai, như tôi vẫn nói đấy. Và tất cả đều tốt nếu kết thúc tốt đẹp lên!”

Có một vài cuộc tranh luận xem nên đặt tên gì cho dãy mới. Vườn Trận là một gợi ý đưa ra, hay Smial Đẹp. Nhưng sau một thời gian, theo lối hợp lý của người Hobbit, nó chỉ được gọi là Dãy Mới. Chỉ riêng người Bờ Nước mới có kiểu nói đùa gọi là dãy Cụ Ngoẻo.

Cây cối là tổn thất và mất mát tồi tệ nhất, vì theo lệnh Cụ Shark, chúng đã bị đốn ngã bừa bãi xa rộng trên khắp Quận; và Sam đau khổ vì chuyện này hơn bất kỳ điều gì khác. Trước hết, vết thương này sẽ phải rất lâu mới lành lại, và chú nghĩ phải đợi tới đời chắt của mình mới được thấy Quận như đúng lý.

Rồi đột nhiên một ngày, sau khi quá bận rộn trong nhiều tuần lễ chẳng có thời gian nghĩ về những phiêu lưu đã qua, chú nhớ tới món quà của Galadriel. Chú lấy cái hộp ra cho những Lữ Khách khác xem (giờ mọi người ai cũng gọi họ như vậy), và xin lời khuyên của họ.

“Tôi đã tự hỏi lúc nào thì cậu mới nghĩ đến nó,” Frodo nói. “Mở ra đi!”

Bên trong đựng đầy cát xám, mềm và mịn màng, ở giữa là một hạt giống, như quả hạch nhỏ có vỏ bạc. “Tôi dùng cái này làm gì bây giờ?” Sam nói.

“Tung lên không trung vào một ngày nhiều gió để cho nó tự hoạt động!” Pippin nói.

“Với cái gì?” Sam nói.

“Chọn một địa điểm làm vườn ươm, xem chuyện gì xảy ra với cây cối ở đó,” Merry nói.

“Nhưng tôi tin chắc Phu Nhân không muốn tôi giữ hết cho vườn của mình, khi nhiều người đã chịu tổn hại như vậy,” Sam nói.

“Hãy sử dụng tất cả sự sáng suốt và kiến thức mà cậu có, Sam,” Frodo nói, “và rồi sử dụng món quà để giúp cho công việc của cậu và làm nó thành công hơn. Và hãy sử dụng tiết kiệm. Ở đây không có nhiều, và tôi nghĩ rằng mỗi hạt đều có giá trị.”

Vậy nên Sam trồng cây non ở khắp những nơi trước đây từng có cây nào cực kỳ đẹp đẽ hoặc được yêu quý đã ngã xuống, và chú bỏ một hạt cát quý giá vào đất dưới rễ mỗi cây. Chú đi lên đi xuống cả Quận vì công việc này; nhưng nếu chú có chú ý đặc biệt tới Hobbit Thôn và Bờ Nước, thì cũng không ai trách chú cả. Và cuối cùng chú thấy mình vẫn còn lại một ít cát; vậy nên chú tới Hòn Tam Tổng, đấy là điểm có thể coi là gần trung tâm Quận nhất, và tung lên không trung gửi theo lời chúc phúc. Chú trồng quả hạch vỏ bạc nhỏ ở Đồng Tiệc nơi cái cây từng đứng; và chú tự hỏi nó sẽ mọc thành cái gì. Suốt mùa đông chú kiên nhẫn hết sức, và cố gắng kiềm chế không liên tục đi xem đã có gì xảy ra chưa.

Mùa xuân kế còn tuyệt hơn cả hy vọng hoang đường nhất của chú. Cây cối chú trồng bắt đầu đâm chồi và lớn dần, như thể thời gian đang vội vã muốn một năm bù lại hai mươi năm. Trên Đồng Tiệc, một cây non xinh đẹp vươn lên: nó có vỏ bạc, lá dài và sang tháng Tư thì nở rộ hoa vàng. Đó đúng thực là một cây mallorn, và nó trở thành kỳ quan của cả vùng. Trong những năm sau này, khi trưởng thành đẹp đẽ và duyên dáng, nó được biết tới khắp nơi, và người ta làm những chuyến đi dài chỉ để đến ngắm nó: cây mallorn duy nhất ở phía Tây Dãy Núi và phía Đông Đại Dương, và một trong những cây đẹp nhất trên thế giới.

Xét về mọi mặt năm 1420 là một năm tuyệt vời ở Quận. Không chỉ có nắng tươi thắm và mưa ngọt ngào, đúng lúc và đúng lượng, mà dường như còn nhiều hơn thế: một bầu không khí thịnh vượng và phát triển, một vẻ đẹp trên cả những mùa hè trần gian chấp chới lướt qua Trung Địa. Nhiều đứa trẻ được sinh ra hoặc hoài thai trong năm đó, tất cả đều đẹp đẽ và mạnh khỏe, và hầu hết đều có mái tóc vàng rực rỡ vốn rất hiếm thấy giữa người Hobbit. Hoa quả nhiều đến mức các bé Hobbit gần như tắm trong dâu và kem; và sau đó chúng ngồi trên bãi cỏ dưới những cây mận mà ăn quả, cho tới khi xếp lên từng chồng hạt như các kim tự tháp nhỏ hay đống đầu lâu của người chiến thắng, và rồi đi tiếp. Và không ai bị ốm, ai cũng hài lòng, trừ những người phải cắt cỏ.

Ở Tổng Nam, những giàn nho trĩu quả, lượng thu hoạch “lá” thật đáng ngạc nhiên, và khắp nơi lúa mì nhiều đến nỗi tới Vụ Mùa nhà kho nào cũng đầy ắp. Lúa mạch ở Tổng Bắc tốt đến nỗi bia làm từ mạch nha năm 1420 được nhớ mãi và trở thành ngạn ngữ. Thực sự là cả một thế hệ sau người ta vẫn có thể nghe thấy cụ già nào đó trong quán trọ, sau một vại bia ngon kiếm được xứng đáng, thở khà mà đặt ca xuống: “A! đúng là ngon như năm 1420!”

Ban đầu Sam ở nhà Xóm Lá với Frodo; nhưng khi Dãy Mới đã hoàn thành, chú tới đó sống cùng Bõ Già. Ngoài tất cả những việc khác, chú bận rộn chỉ đạo việc dọn dẹp và khôi phục Đáy Bao; nhưng chú thường đi xa khắp Quận vì việc trồng trọt. Vậy nên chú không ở nhà vào đầu tháng Ba và không biết rằng Frodo bị ốm. Vào ngày mười ba tháng đó, Lão nông Xóm Lá thấy Frodo nằm trên giường; cậu đang nắm chặt viên ngọc trắng đeo trên sợi xích quanh cổ và gần như mê sảng.

“Nó đã ra đi mãi mãi rồi,” cậu nói, “và giờ tất cả đều đen tối và trống rỗng.”

Nhưng cơn mê sảng trôi qua, và khi Sam trở lại vào ngày hai mươi lăm, Frodo đã hồi phục, và cậu không nói gì về mình. Trong lúc đó, Đáy Bao đã được lập lại trật tự, Merry cùng Pippin từ Hõm Crick về mang trở lại tất cả đồ đạc và đồ dùng cũ, nên cái hốc cũ nhanh chóng trông rất giống ngày xưa.

Khi cuối cùng tất cả đã sẵn sàng, Frodo nói: “Khi nào thì cậu chuyển vào sống với tôi, Sam?”

Sam trông lúng túng.

“Không cần phải đến, nếu cậu không muốn,” Frodo nói. “Nhưng cậu biết là Bõ Già ở gần đây, và ông ấy rất ổn vì được Bà góa Rumble chăm sóc.”

“Không phải chuyện đó, cậu Frodo,” Sam nói, và chú đỏ bừng mặt.

“Ừm, vậy thì vì sao?”

“Là Rosie, Rose Xóm Lá,” Sam nói. “Có vẻ cô ấy không hề thích chuyện tôi đi xa, cô gái tội nghiệp; nhưng vì tôi chưa nói gì, cô ấy cũng không thể nói thế. Và tôi không nói, bởi tôi vẫn có việc phải làm trước. Nhưng giờ tôi đã nói ra, và cô ấy bảo: ‘Chà, anh đã lãng phí cả một năm rồi, nên sao lại phải đợi lâu hơn?’ ‘Lãng phí à?’ tôi nói. ‘Anh thì không nghĩ như vậy.’ Dù sao tôi hiểu cô ấy có ý gì. Tôi bị xẻ làm đôi, cứ gọi là thế đấy.”

“Tôi hiểu rồi,” Frodo nói. “Cậu muốn kết hôn, nhưng cậu cũng muốn sống với tôi ở Đáy Bao? Nhưng Sam yêu quý, chuyện đó dễ mà! Cứ kết hôn càng sớm càng tốt, và rồi chuyển vào đây cùng với Rosie. Ở Đáy Bao có đủ chỗ cho một gia đình lớn đến chừng nào cậu muốn.”

Và mọi chuyện được quyết định như vậy. Sam Gamgee cưới Rose Xóm Lá vào mùa xuân năm 1420 (năm ấy cũng nổi tiếng vì những đám cưới), và họ chuyển vào sống ở Đáy Bao. Và nếu Sam nghĩ mình may mắn, Frodo biết cậu còn may mắn hơn; vì không người Hobbit nào ở Quận được chăm sóc cẩn thận như cậu. Khi công việc sửa chữa đã được lên kế hoạch xong và cứ thế tiến hành, cậu sống một cuộc đời lặng lẽ, viết rất nhiều và xem xét lại tất cả những ghi chép. Cậu từ chức Phó Thị trưởng vào Hội chợ Tự do ngày Trung Hạ năm đó, và già Will Chân Trắng đáng mến lại thêm bảy năm chủ trì các Đại Tiệc.

Merry và Pippin sống cùng nhau một thời gian ở Hõm Crick, và người ta đi lại nhiều giữa Trấn Hươu và Đáy Bao. Hai Lữ Khách trẻ rất gây ấn tượng ở Quận với những bài hát, những câu chuyện và trang phục lộng lẫy, và cả những bữa tiệc tuyệt vời họ tổ chức nữa. Người ta gọi họ là “hai ông chúa”, chỉ với ý tốt; vì mọi trái tim đều ấm lên khi nhìn họ phóng ngựa qua, mang giáp sáng chói và khiên đẹp đẽ, và hát những bài hát từ những miền xa xôi; và dù giờ đã cao lớn và lộng lẫy, họ vẫn không thay đổi ở những mặt khác, trừ chuyện họ thực sự ăn nói văn hoa hơn, hài hước và tràn đầy vui vẻ hơn bao giờ hết.

Tuy vậy Frodo và Sam quay trở lại dùng trang phục thông thường, trừ những khi cần thiết họ đều mặc áo choàng dài màu xám, được dệt tinh xảo và gài cổ bằng chiếc ghim đẹp đẽ; và cậu Frodo luôn đeo viên ngọc trắng trên sợi xích cậu thường sờ đến.

Giờ đây tất cả mọi chuyện đều tốt đẹp, với niềm hy vọng thường trực rằng mọi thứ vẫn có thể tốt đẹp hơn; và Sam luôn bận rộn và vui sướng hơn cả một người Hobbit có thể ao ước. Với Sam, không chuyện gì có thể làm lu mờ năm đó, trừ nỗi lo lắng mơ hồ về cậu chủ mình. Frodo lặng lẽ tách ra khỏi mọi hoạt động ở Quận, và Sam đau khổ nhận ra ở chính quê hương mình cậu lại ít rạng danh. Ít người biết hay muốn biết về chiến công và chuyến phiêu lưu của cậu; sự thán phục và kính trọng của họ hầu hết dành cho cậu Meriadoc và cậu Peregrin cũng như (nếu Sam biết được) cho chính chú. Và vào mùa thu, cái bóng của những ưu phiền xưa xuất hiện.

Một buổi chiều nọ, Sam vào thư phòng và thấy cậu chủ chú trông rất lạ lùng. Trông cậu trắng nhợt và đôi mắt dường như đang thấy những điều ở rất xa xôi.

“Cậu bị sao thế, cậu Frodo?” Sam hỏi.

“Tôi bị thương,” cậu trả lời, “bị thương; sẽ không bao giờ thực sự lành.”

Nhưng rồi cậu đứng dậy, và tâm tính ấy dường như đã trôi qua, cậu lại trở lại là mình vào ngày hôm sau. Chỉ sau đó Sam mới nhớ lại đó là ngày mùng sáu tháng Mười. Cùng ngày này hai năm trước, trời rất tối trong lòng thung nhỏ dưới Đỉnh Gió.

Thời gian trôi đi, và năm 1421 tới. Frodo lại bị ốm vào tháng Ba, nhưng cậu gắng sức che giấu, vì đầu óc Sam còn mải những chuyện khác. Đứa con đầu lòng của Sam và Rosie sinh ra ngày hai mươi lăm tháng Ba, một ngày khiến Sam lưu ý.

“Chà, cậu Frodo à,” chú nói. “Tôi có chút kẹt. Rose và tôi đã quyết định đặt tên nó là Frodo, nếu cậu cho phép; nhưng lại không phải là thằng cu mà là con bé. Dù là cô bé xinh xắn như bất cứ ai có thể mong đợi, giống Rose nhiều hơn giống tôi, thật may. Vậy nên chúng tôi không biết phải làm thế nào.”

“Ừm, Sam,” Frodo nói, “phong tục cũ thì có sao đâu? Hãy chọn tên một loài hoa như tên Rose ấy. Một nửa các cô nhóc ở Quận được đặt những cái tên như thế, và còn gì hay hơn nữa chứ?”

“Tôi cho là cậu nói đúng, cậu Frodo ạ,” Sam nói. “Tôi đã nghe được vài cái tên đẹp đẽ trong các chuyến đi, nhưng tôi đoán chúng quá cao quý để dùng vào cuộc sống thường nhật, như người ta nói. Bõ Già vẫn nói: ‘Đặt ngắn thôi, và rồi con sẽ không phải rút ngắn nữa mới dùng được.’ Nhưng nếu cần phải là tên hoa, thì tôi sẽ không trăn trở về độ dài đâu: đấy phải là một loài hoa thật xinh đẹp, vì cậu thấy đấy, tôi nghĩ con bé rất xinh xắn, và rồi sẽ còn xinh đẹp hơn nữa.”

Frodo nghĩ ngợi một lúc. “À, Sam, thế elanor - sao mặt trời thì sao, cậu còn nhớ đóa hoa vàng nhỏ xíu trên thảm cỏ ở Lothlórien không?”

“Cậu lại nói đúng rồi, cậu Frodo!” Sam vui sướng. “Đó đúng là cái tên tôi muốn.”

Elanor bé bỏng được gần sáu tháng tuổi, và năm 1421 đã chuyển sang mùa thu, thì Frodo gọi Sam vào thư phòng.

“Thứ Năm này sẽ là Sinh Nhật Bilbo, Sam à,” cậu nói. “Và bác ấy sẽ vượt qua Già Took. Bác ấy sẽ thọ một trăm ba mươi mốt tuổi!”

“Chắc chắn rồi!” Sam nói. “Ông ấy thật tuyệt vời!”

“Thế này nhé, Sam,” Frodo nói. “Tôi muốn cậu gặp Rose xem xem liệu cô ấy có thể thả cho cậu ít lâu không, để cậu và tôi có thể đi cùng nhau. Giờ cậu không được đi xa quá lâu, dĩ nhiên,” cậu nói hơi nuối tiếc.

“À, không được nhiều lắm đâu, cậu Frodo.”

“Dĩ nhiên là không. Nhưng đừng bận tâm. Cậu có thể tiễn tôi lên đường. Bảo Rose rằng cậu sẽ không đi xa lâu lắm, không quá hai tuần lễ; và cậu sẽ quay trở lại bình an.”

“Giá mà tôi có thể đi cùng cậu cả quãng đường tới Thung Đáy Khe, cậu Frodo, và gặp ông Bilbo nữa,” Sam nói. “Thế nhưng nơi duy nhất tôi thực sự muốn ở là nơi này. Tôi bị xẻ làm đôi tệ thế đấy.”

“Tội nghiệp Sam! Tôi sợ là cậu sẽ cảm thấy như vậy đấy,” Frodo nói. “Nhưng cậu sẽ được chữa lành thôi. Cậu sinh ra để được lành lặn và chắc chắn, và cậu sẽ được như vậy.”

Trong một hai ngày tiếp đó, Frodo xem lại những giấy tờ và những gì mình đã viết cùng Sam, và cậu trao lại các chìa khóa. Có một cuốn sách lớn bìa da đỏ không trang trí; những trang giấy dài giờ gần như đã viết hết. Ở phần đầu, có nhiều tờ viết bằng nét chữ mảnh lòng thòng của Bilbo; nhưng hầu hết được viết kín tuồng chữ khỏe khoắn bay bướm của Frodo. Nó được chia thành các chương, nhưng Chương 80 chưa hoàn thành, và sau đó có một vài trang trắng. Trang tiêu đề có nhiều cái tên, bị gạch đi từng cái một, như sau:

Nhật ký của tôi. Chuyến Du hành Bất ngờ của tôi. Đến nơi rồi Quay về. Và những Chuyện xảy ra sau đó.

Cuộc Phiêu lưu của Năm Hobbit. Chuyện về Nhẫn Báu, được Bilbo Bao Gai biên soạn từ quan sát của bản thân và lời kể của bạn bè ông. Chúng ta làm gì trong Cuộc Chiến giành Nhẫn.

Tới đây là hết chữ Bilbo và Frodo đã viết tiếp:

SỰ TÍCH

CHÚA TỂ NHỮNG CHIẾC NHẪN

SỤP ĐỔ

VÀ

NHÀ VUA TRỞ VỀ

(dưới con mắt của Dân Nhỏ Bé; là hồi ký của Bilbo và Frodo ở Quận, được bổ sung bằng lời kể của bạn bè họ và kiến thức tiếp thu từ Hội Đồng Thông Thái.)

Kèm theo trích đoạn từ những cuốn Sách Tích Truyện được Bilbo dịch tại Thung Đáy Khe.

“Ô này, cậu gần như đã viết xong rồi, cậu Frodo!” Sam kêu lên. “Chà, tôi phải nói là cậu đã rất kiên trì.”

“Tôi viết coi như xong rồi, Sam,” Frodo nói. “Những trang cuối cùng là dành cho cậu.”

* * *

Vào ngày hai mươi mốt tháng Chín, họ cùng nhau lên đường, Frodo cưỡi chú ngựa lùn đã đưa cậu đi trọn quãng đường từ Minas Tirith, và giờ được gọi là Sải Chân Dài; còn Sam cưỡi chú Bill yêu quý. Đó là một buổi sáng nắng vàng đẹp trời, và Sam không hỏi họ đi đâu: chú nghĩ mình đoán được.

Họ đi theo Đường Stock qua vùng đồi, rồi đi về hướng Rừng Cuối, và cho hai chú ngựa đi thoải mái. Họ hạ trại ở Đồi Xanh, và vào ngày hai mươi hai tháng Chín, họ thong thả cưỡi ngựa đi xuống vào mé đầu rừng khi buổi chiều đang dần trôi qua.

“Đó chẳng phải chính là cái cây cậu đã núp khi tên Kỵ Sĩ Đen lần đầu xuất hiện sao, cậu Frodo!” Sam chỉ về bên trái. “Giờ chuyện đó thật giống như một giấc mơ.”

Lúc này đã là buổi tối, và sao sáng lấp lánh trên nền trời phương Đông khi họ đi qua cây sồi chết và rẽ vòng xuống dưới đồi giữa những vạt cây dẻ. Sam yên lặng, chìm sâu vào hồi tưởng. Rồi chú để ý thấy Frodo đang thì thầm hát một mình, hát bài ca đi bộ ngày xưa, nhưng ngôn từ không hẳn giống như cũ.

Quá góc đường biết đâu còn đợi

Nẻo mới toanh hay cổng nấp người;

Dù nhiều bận vô tình chưa tới

Rồi một ngày ta sẽ qua chơi,

Theo ngã rẽ chân chưa in lối

Tây ánh Trăng, Đông ánh Mặt Trời.

Và như thể trả lời, vang lên bên dưới, lan theo con đường đi lên từ thung lũng, những giọng hát cất lên:

A! Elbereth Gilthoniel!

silivren penna míriel
o menel aglar elenath,

Gilthoniel, A! Elbereth!

Ta còn giữ trong lòng, qua bao nhiêu năm tháng

Sống trên đất xa xăm dưới cây rừng rợp bóng

Ánh sáng ngọn sao xưa trên bể biếc phương Tây.

Frodo và Sam ngừng lại và ngồi yên trong bóng tối êm dịu cho tới khi họ thấy ánh sáng lung linh và những người lữ khách đi về hướng họ.

Đó là Gildor và nhiều người Tiên đẹp đẽ khác; và trước sự ngạc nhiên của Sam, Elrond và Galadriel cũng cưỡi ngựa đi trong đoàn. Elrond mặc áo choàng xám và đeo ngôi sao trên trán, cầm cây đàn hạc bạc trong tay, và trên ngón tay ông là chiếc nhẫn vàng gắn viên ngọc xanh lớn, Vilya, hùng mạnh nhất Bộ Ba. Nhưng Galadriel ngồi trên con ngựa bạch nhỏ và mặc trắng tuyền lung linh, như mây quẩn quanh Mặt Trăng; vì chính bà hình như cũng tỏa ra vầng hào quang nhàn nhạt. Trên ngón tay bà là Nenya, chiếc nhẫn bằng mithril, đính viên ngọc trắng duy nhất lấp lánh như ngôi sao băng giá. Chầm chậm đi sau họ trên con ngựa lùn xám nhỏ, dường như đang gà gật trong giấc ngủ, chính là Bilbo.

Elrond trang nghiêm và hòa nhã chào họ, và Galadriel mỉm cười với họ. “Chà, cậu Samwise,” bà nói. “Ta nghe được và thấy rằng cậu đã sử dụng món quà của ta rất tốt. Quận giờ sẽ được chúc phúc và được yêu thương nhiều hơn bất cứ khi nào.” Sam cúi đầu, nhưng không biết phải nói gì. Chú đã quên mất Phu Nhân đẹp đến nhường nào.

Rồi Bilbo thức dậy mở mắt ra. “Ô này, Frodo!” ông nói. “Chà, hôm nay ta đã vượt qua Già Took rồi! Vậy là chuyện đó đã xong. Và giờ ta nghĩ mình đã khá sẵn sàng bước vào một chuyến đi mới. Cháu có đi cùng không?”

“Có, cháu có đi,” Frodo nói. “Những Người Mang Nhẫn nên đi cùng nhau.”

“Cậu đi đâu thế, cậu chủ?” Sam kêu lên, dù cuối cùng thì chú cũng hiểu chuyện gì đang xảy ra.

“Tới Cảng, Sam ạ,” Frodo nói.

“Và tôi không thể đi theo.”

“Không, Sam ạ. Dù sao thì cũng chưa, không xa hơn Cảng. Dù cậu cũng là một Người Mang Nhẫn, tuy chỉ trong chốc lát. Thời điểm của cậu có thể sẽ đến. Đừng buồn quá, Sam ơi. Cậu không thể lúc nào cũng xẻ làm hai. Cậu sẽ phải hợp nhất và lành lặn, thêm nhiều năm nữa. Cậu có biết bao nhiêu điều cần tận hưởng, cần sống, cần làm.”

“Nhưng,” Sam nói, và nước mắt bắt đầu dâng lên, “tôi tưởng cậu cũng sẽ tận hưởng Quận, trong hàng năm hàng năm nữa, sau tất cả những gì cậu đã làm.”

“Và tôi cũng nghĩ như vậy, ngày xưa. Nhưng tôi đã bị trọng thương quá sâu, Sam ạ. Tôi đã cố gắng cứu Quận, và Quận đã được cứu, nhưng tôi thì không. Chuyện vẫn thường như vậy, Sam ơi, khi mọi thứ nằm trong nguy hiểm: sẽ có ai đó phải từ bỏ chúng, đánh mất chúng, để những người khác có thể giữ được chúng. Nhưng cậu là người thừa kế của tôi: tất cả những gì tôi đã có và có thể có, tôi để lại cho cậu. Và cậu cũng có cả Rose, và Elanor; và rồi nhóc Frodo sẽ tới, rồi cô nhóc Rosie, và Merry, và Goldilocks, và Pippin; và có thể còn nhiều hơn tôi đoán được. Bàn tay cậu và đầu óc cậu sẽ được cần đến khắp nơi. Cậu sẽ là Thị trưởng, dĩ nhiên, cho tới chừng nào cậu muốn, và là người làm vườn nổi tiếng nhất trong lịch sử; và cậu sẽ đọc lên những điều trong cuốn Sách Đỏ, sẽ giữ gìn ký ức về một kỷ nguyên đã trôi qua để người ta vẫn nhớ tới Mối Nguy Lớn và càng yêu quê hương yêu dấu của mình hơn nữa. Và điều đó sẽ khiến cậu bận rộn và hạnh phúc hơn bất cứ ai, chừng nào vai trò của cậu trong Câu Chuyện còn tiếp diễn.

“Giờ thì nào, hãy đi bên tôi!”

Rồi Elrond và Galadriel phi tiếp đi; vì Kỷ Đệ Tam đã kết thúc, và Thời Đại những chiếc Nhẫn đã qua, đã đến hồi kết của câu chuyện và bài ca về những ngày tháng đó. Cùng đi với họ là nhiều người Tiên dòng Thượng Tộc, không muốn ở lại lâu hơn trên Trung Địa; và chìm đắm trong nỗi u sầu mà vẫn cao quý và không cay đắng, Sam, Frodo và Bilbo đi giữa họ, những người Tiên vui mừng vinh danh họ.

Dù họ đi trong màn sương Quận suốt buổi tối và đêm hôm đó, không ai thấy họ đi qua, trừ những con thú hoang; hoặc thỉnh thoảng kẻ lang thang nào đó trong bóng tối lại thấy một bóng sáng chập chờn nhanh chóng lướt qua dưới những tán cây, hay làn ánh sáng và bóng tối tràn qua mặt cỏ khi Mặt Trăng đi về phía Tây. Và sau khi rời khỏi Quận, đi men quanh rìa Nam khu Đồi Trắng, họ tới khu Đồi Rìa, và tới Ba Tháp, và nhìn ra Đại Dương xa xôi; và rồi cuối cùng họ đi tới Mithlond, tới Cảng Xám bên bờ vịnh dài sông Lune.

Khi họ tới cổng, Círdan Người Đóng Tàu đến chào họ. Ông rất cao, bộ râu dài, và ông rất già, trừ đôi mắt vẫn sáng như sao; ông nhìn họ rồi cúi chào, nói: “Giờ tất cả đã sẵn sàng.”

Rồi Círdan dẫn họ ra Cảng, ở đó một con tàu trắng đang đậu và trên bến cảng cạnh con tuấn mã xám lớn, một người mặc trắng tuyền đang chờ họ. Khi ông quay lại đi tới chỗ họ, Frodo thấy Gandalf giờ đang đeo trên tay chiếc Nhẫn thứ ba, Narya Vĩ Đại, và viên ngọc trên nhẫn đỏ rực như lửa. Rồi những người chuẩn bị đi đều vui mừng, vì họ biết Gandalf cũng sẽ lên tàu với họ.

Nhưng giờ Sam buồn bã từ trong tâm khảm, chú cảm thấy nếu cuộc chia tay đã đầy cay đắng, đường về nhà trong cô độc sẽ còn đau khổ nhiều hơn. Nhưng ngay khi họ còn đứng đó, khi các Tiên đang lên tàu, và tất cả đang chuẩn bị ra khơi, Merry và Pippin vội vã thúc ngựa lao tới. Và sau làn nước mắt, Pippin cười to.

“Anh từng cố gắng lẻn trốn khỏi chúng em trước đây và lần đó đã thất bại, Frodo ạ,” cậu nói. “Lần này anh suýt thành công, nhưng anh lại thất bại nữa rồi. Dù vậy lần này không phải Sam tiết lộ hành tung của anh mà chính là Gandalf đấy!”

“Phải,” Gandalf nói, “vì ba người cùng nhau quay trở lại sẽ tốt hơn một người đơn độc. Chà, các bạn của ta, ở nơi đây trên bờ Đại Dương cuối cùng cũng đã đến hồi kết của đoàn hộ Nhẫn chúng ta tại Trung Địa. Hãy đi bình an! Ta không nói: đừng khóc; vì không phải mọi giọt nước mắt đều xấu.”

Rồi Frodo hôn Merry và Pippin, rồi cuối cùng tới Sam, và lên tàu; những cánh buồm được kéo căng, gió thổi, và chầm chậm con tàu dần xa trong vịnh xám dài; ánh sáng chiếc lọ của Galadriel mà Frodo mang theo lấp lánh rồi biến mất. Rồi con tàu tiến ra giữa Đại Dương và tiếp tục đi về phương Tây, cho tới khi cuối cùng trong một đêm mưa, Frodo ngửi thấy mùi hương ngọt ngào trong không trung và nghe tiếng hát vọng tới trên mặt nước. Rồi dường như cậu thấy, giống như trong giấc mơ của cậu ở nhà Bombadil, rèm mưa xám trở thành thủy tinh bạc và được cuốn lên, và cậu nhìn thấy bờ biển trắng xóa, đằng sau là miền đất xanh tươi trong buổi bình minh chóng lên.

Nhưng với Sam, buổi tối sâu dần vào đêm khi chú đứng trên Cảng; và khi nhìn biển khơi màu xám, chú chỉ thấy một bóng mờ trên mặt nước rất nhanh mất hút vào phương Tây. Chú vẫn đứng đó rất lâu trong đêm, chỉ nghe thấy tiếng thở dài và thì thầm của những con sóng bên này bờ Trung Địa, và tiếng sóng lặn sâu vào tim chú. Merry và Pippin đứng bên chú, đều im lặng.

Cuối cùng, ba người bạn đồng hành quay đi, không ngoái đầu nhìn lại, họ chậm rãi trở về nhà; và họ không nói gì với nhau cho tới khi trở lại Quận, nhưng mỗi người đều được an ủi rất nhiều nhờ bạn bè mình trên con đường dài xám xịt.

Cuối cùng họ đi qua khu đồi lên Đường Đông, rồi Merry và Pippin đi tiếp tới Trấn Hươu, tới lúc đó đã lại ca hát trên đường. Nhưng Sam rẽ sang Bờ Nước, và trở lại lên Quả Đồi, lúc một ngày nữa lại sắp kết thúc. Và chú đi tiếp, thấy ánh sáng vàng và ngọn lửa trong nhà; bữa tối đã sẵn sàng, cả nhà đang chờ chú. Và Rose kéo chú vào, nhấn chú ngồi xuống ghế, đặt bé Elanor vào lòng chú.

Chú hít một hơi sâu. “Chà, anh về rồi đây,” chú nói.

______________

[1] Xem Phụ lục F.

[2] Có ba mươi ngày trong tháng Ba (tháng Rethe) theo lịch Quận.

[3] Tên này hẳn là có nguồn gốc từ tiếng Orc; sharkû, “lão già”.

PHỤ LỤC A SỬ KÝ CÁC VUA VÀ QUAN CAI TRỊ

Về nguồn tư liệu cho hầu hết nội dung bàn đến trong các Phụ lục sau đây, đặc biệt là phụ lục A - D, xin xem phần ghi chú cuối Phi lộ. Mục A III, Dân Durin, hẳn là chép theo lời Người Lùn Gimli, ông vẫn giao hảo thân thiết với Peregrin và Meriadoc và họ còn nhiều lần tái ngộ tại Gondor hay Rohan.

Các truyền thuyết, lịch sử và tích truyện chứa trong các nguồn ấy cực kỳ phong phú, nhưng dưới đây chỉ trình bày lại những trích đoạn liên quan, hầu hết đều lược đi đáng kể. Mục đích chính ở đây là minh họa cho cuộc Nhẫn Chiến và nguyên ủy sinh ra cuộc chiến, cũng như bổ khuyết nhiều phần trong bản kể chính. Những truyền thuyết thái cổ về Kỷ Đệ Nhất, mối quan tâm chính của Bilbo, cũng được nhắc sơ qua để minh họa cho dòng dõi Elrond cũng như các vua và thủ lĩnh người Númenor. Các đoạn trích nguyên văn từ sử ký hay truyện thuật dài hơn đều để trong ngoặc kép. Bổ sung của người đời sau được đưa vào ngoặc vuông. Các chú thích nằm trong ngoặc kép đều có sẵn trong sách gốc. Chú thích còn lại đều của người biên tập[1].

Ngày tháng đều tính theo Kỷ Đệ Tam, trừ khi có chú KĐ2 (Kỷ Đệ Nhị) hay KĐ4 (Kỷ Đệ Tứ). Kỷ Đệ Tam vẫn được tính là kết thúc khi Bộ Ba Nhẫn ra khơi vào tháng Chín năm 3021, nhưng riêng trong thư tịch ở Gondor, năm 1 KĐ4 bắt đầu vào ngày 25 tháng Ba 3021. Về cân đối ngày tháng giữa Gondor và Niên lịch Quận, xem tập I tr. 5 và tập III tr. 473-474. Trong các danh mục dưới đây, tên vua hoặc quan cai trị nào chỉ kèm theo một con số thì đó là năm tử. Ký hiệu † đánh dấu cái chết trước hạn, tử trận hoặc vì lý do khác, dù sự kiện đó không nhất thiết được chép trong sử ký.

______________

[1] Một đôi chỗ có cung cấp để đối chiếu số trang tương ứng trong Chúa tể những chiếc Nhẫn và Anh chàng Hobbit. [Trong bản tiếng Việt, số trang lấy theo Anh chàng Hobbit, 2011 và Chúa tể những chiếc Nhẫn I, II, III 2013-2014. - BT]

I

CÁC VUA NÚMENOR

(i)

Númenor

Fëanor là người vĩ đại nhất trong tộc Eldar về mặt kỹ nghệ và hiểu biết tích truyện, nhưng cũng là kẻ kiêu hãnh và bảo thủ hiếm ai bằng. Chính ngài chế tác ra Ba Ngọc, những viên Silmaril, đặt vào lòng chúng ánh thiên quang của Hai Cây Telperion và Laurelin[1] hằng chiếu sáng xứ sở Valar. Ba Ngọc trở thành đối tượng thèm khát của Kẻ Thù tức Morgoth; hắn đánh cắp ngọc, hủy diệt Hai Cây, rồi mang ngọc tới Trung Địa và cho canh giữ cẩn mật trong thành trì lớn tên Thangorodrim. Bất chấp ý nguyện của Valar, Fëanor từ bỏ Vương Quốc Hằng Phước mà tự rước lấy số phận tha hương ở Trung Địa, dẫn theo một phần lớn dòng tộc mình; vì lòng kiêu hãnh đã xui khiến ngài quyết tâm giành lại Đại Ngọc trong tay Morgoth bằng vũ lực. từ đó bắt đầu cuộc chiến vô vọng của hai chủng tộc Eldar và Edain đánh lại Thangorodrim, chấm dứt bằng thất bại hoàn toàn. Người Edain (Atani) bao gồm ba gia tộc Con Người đầu tiên đi sang miền Tây Trung Địa, tới cả bên bờ Đại Dương, kết liên minh với Eldar chống lại Kẻ Thù.

Có tất cả ba cuộc phối ngẫu giữa dân Eldar và Edain: Lúthien với Beren, Idril với Tuor, Arwen với Aragorn. Nhờ vào hôn sự thứ ba, các nhánh từ lâu chia cắt của dân Á Tiên đã được tái hợp, dòng dõi họ được nối lại.

Lúthien Tinúviel là con gái Vua Thingol Áo Choàng Xám ở Doriath vào Kỵ Đệ Nhất, nhưng mẫu thân nàng là Melian chính thuộc dòng dõi Valar. Beren là con trai Barahir thuộc Gia Tộc Edain Thứ Nhất. Cùng nhau họ đoạt lại một viên silmaril trên Vương Miện sắt của Morgoth. Lúthien nhận lấy phận phàm trần hữu tử, vĩnh viễn xa rời nòi giống Tiên. Dior là con trai nàng. Elwing là con gái nàng, đến lượt mình nhận giữ viên silmaril.

Idril Celebrindal là con gái Turgon, vua của thành Gondolin ẩn lánh. Tuor là con trai Huor thuộc Gia tộc Hador, Gia Tộc Edain Thứ Ba, là người lừng danh nhất trong các cuộc chiến chống Morgoth. Eärendil Nhà Hàng Hải là con trai họ.

Eärendil kết hôn với Elwing, nhờ quyền năng của viên silmaril, đã vượt qua Bóng Nước mà tới tận Tây Cực, trình bày nguyện vọng của cả Tiên lẫn Con Người, giành được sự trợ giúp của Valar lật đổ Morgoth. Eärendil không được phép trở lại đất phàm trần, nên con thuyền chàng gắn viên silmaril được định phận căng buồm lướt sóng trên các tầng trời, làm ngôi sao và tín hiệu hy vọng cho cư dân Trung Địa sống dưới ách áp bức của Kẻ Thù Lớn hay các bầy tôi của hắn. Chỉ mình ba viên silmaril còn bảo tồn được ánh sáng thượng cổ từ Hai Cây Valinor trước khi bị Morgoth đầu độc, nhưng hai viên còn lại đến cuối Kỷ Đệ Nhất đã thất lạc. Những việc này được thuật lại đầy đủ, cùng rất nhiều tích khác về Tiên và Con Người, trong Huyền sử Silmaril.

Các con trai Eärendil, Elros và Elrond, là Peredhil tức Á Tiên. Chỉ mình họ còn giữ trong huyết quản dòng máu các thủ lĩnh Edain anh hùng vào Kỷ Đệ Nhất, và tới sau khi Gil-galad lâm chung, kể cả dòng dõi các Vua Thượng Tiên ở Trung Địa cũng chỉ còn lưu lại trong số hậu duệ hai người.

Vào cuối Kỷ Đệ Nhất, Valar đặt cho các Á Tiên một lựa chọn không thể đảo ngược, đứng về phía chủng tộc nào. Elrond lựa chọn làm Tiên, sớm trở thành bậc thầy tri thức. Vì thế ngài cũng được ban ân huệ giống như các Thượng Tiên còn lưu lại Trung Địa: rằng khi cuối cùng cũng thấy mệt mỏi với đất người trần, họ có thể lên tàu tại Cảng Xám mà đi về Tây Cực, và ân huệ ấy vẫn được duy trì sau cuộc thay đổi thế giới. Nhưng những con cháu Elrond cũng vẫn phải đối mặt với lựa chọn ấy: hoặc theo ngài rời khỏi các vòng biên thế giới này, hoặc nếu ở lại, phải trở thành người trần rồi chết ở Trung Địa. Bởi thế với Elrond, cuộc Nhẫn Chiến dù tới kết cục nào cũng đều chứa đầy khổ não.

Elros chọn làm Người và ở lại cùng tộc Edain; nhưng được ban cho tuổi thọ cao gấp nhiều lần những chủng người thấp kém.

Ban thưởng cho những hy sinh của người Edain trong cuộc chiến chống Morgoth, Valar tức các Vệ thần của Thế giới tặng họ miền đất mới làm quê hương, tránh xa những hiểm nguy Trung Địa. Vì thế hầu hết đã giương buồm vượt Đại Dương, theo ánh Ngôi Sao Eärendil mà tới Đảo Elenna lộng lớn, nằm chót cùng phía Tây mọi miền đất Phàm Nhân. Vương quốc Númenor mọc lên ở đó.

Chính giữa hòn đảo có một ngọn núi cao tên Meneltarma, và đứng trên đỉnh núi, người tinh mắt có thể thấy ngọn tháp trắng ở Cảng Eldar trên đảo Eressëa. Từ đó dân Eldar tới gặp Edain, trao tặng họ hiểu biết cùng quà biếu; nhưng có một mệnh lệnh người Númenor phải tuân theo - “Lệnh Cấm từ Valar”: cấm họ lên thuyền đi về Tây, vượt ngoài tầm nhìn từ bờ biển đảo, hoặc tìm cách đặt chân lên Xứ Sở Bất Tử. Bởi dù được ban cho tuổi thọ trường sinh, nguyên thủy dài gấp ba lần các chủng Người thua kém, họ vẫn phải là người hữu tử, vì Valar không được phép lấy đi Món Quà của Con Người (hoặc Định Mệnh của Con Người như sau này gọi).

Elros là Vua Númenor thứ nhất, sau này lấy đế hiệu tiếng Thượng Tiên Tar-Minyatur. Hậu duệ của ngài đều trường thọ, nhưng đều chết. Về sau, khi trở nên hùng mạnh, họ quay ra căm tức lựa chọn của tổ phụ mình, thèm muốn số phận như đã dành cho dân Eldar, còn bất tử chừng nào thế giới này còn sống, và ngấm ngầm phản đối Lệnh Cấm. Từ đó bắt đầu cuộc nổi loạn dưới sự dẫn dắt của Sauron tà ác, đưa đến cuộc Sụp Đổ Númenor và hủy hoại toàn thế giới cổ đại, như kể trong cuốn Akallabêth.

Sau đây là tên các Vua và Nữ Hoàng Númenor: Elros Tar-Minyatur, Vardamir, Tar-Amandil, Tar-Elendil, Tar-Meneldur, Tar-Aldarion, Tar-Ancalime (Nữ Hoàng Chấp Chính đầu tiên), Tar-Anárion, Tar-Súrion, Tar-Telperiën (Nữ Hoàng thứ hai), Tar-Minastir, Tar-Ciryatan, Tar-Atanamir Đại Đế, Tar-Ancalimon, Tar-Telemmaitë, Tar-Vanimeltë (Nữ Hoàng thứ ba), Tar-Alcarin, Tar-Calmacil, Tar-Ardamin.

Từ sau Ardamin, các Vua lên nhận vương trượng lấy hiệu bằng ngôn ngữ Númenor (tức Adûnaic): Ar-Adûnakhôr, Ar-Zimrathôn, Ar-Sakalthôr, Ar-Gimilzôr, Ar-Inziladûn. Inziladûn hối cải, sửa lại thói tục của Các Vua mà đổi hiệu thành Tar-Palantir “Mắt Nhìn Xa”. Con gái ngài đáng lẽ trở thành Nữ Hoàng thứ tư, Tar-Míriel, nhưng cháu trai nhà Vua đã tiếm ngôi đoạt trượng mà trở thành Ar-Pharazôn Kim Đế, vị Vua Númenor cuối cùng.

Vào thời Tar-Elendil, lần đầu tiên người Númenor phái tàu quay lại Trung Địa. Con đầu lòng của ngài là nữ, tên gọi Silmariën. Con trai ngài là Valandil, khởi đầu chức Lãnh Chúa Andúnië ở mạn Tây hòn đảo; các lãnh chúa đều nổi danh vì tình bạn thân thiết với dân Elder. Hậu duệ của ngài có Amandil, lãnh chúa cuối cùng, và con trai ngài là Elendil Khôi Vĩ.

Vua thứ sáu chỉ có một con, là nữ. Bà trở thành Nữ Hoàng đầu tiên, vì khi đó có luật ban bố rằng với hoàng tộc, con trưởng nhà Vua dù nam hay nữ cũng sẽ đều tiếp nhận vương trượng.

Vương quốc Númenor trường tồn mãi đến cuối Kỷ Đệ Nhị, mỗi lúc một thêm hùng mạnh và rực rỡ, và cho đến giữa Kỷ Nguyên người dân Númenor cũng không ngừng thêm thông tuệ và hoan hỉ. Cái bóng rồi sau này sẽ phủ xuống họ lấp ló lần đầu tiên là vào triều đại Tar-Minastir, Vua đời thứ mười một. Chính ngài là người đã cử đội quân hùng hậu đến tiếp ứng Gil-galad. Ngài yêu mến tộc Eldar, nhưng lại ganh tỵ với họ. Người Númenor lúc này đã rất cừ khôi trong nghề hàng hải, đã khám phá hết mọi vùng biển phía Đông, tim họ bắt đầu mong mỏi phương Tây cùng những vùng nước cấm; và cuộc đời càng hạnh phúc thì họ càng khát khao số phận bất tử của Eldar.

Thêm nữa, kể từ sau Minastir, các Vua trở nên tham lam - cả về của cải lẫn quyền lực. Vốn lúc đầu người Númenor tới Trung Địa làm thầy dạy và bạn hữu của những chủng Người thua kém sống khổ sở dưới ách Sauron; nhưng tới giờ cảng biển đã biến thành thành trì, miền duyên hải rộng lớn trở thành đất phụ thuộc. Atanamir cùng những người kế vị đánh tô thuế rất nặng, mỗi con thuyền Númenor hồi hương đều chất trĩu của vơ vét.

Chính Tar-Atanamir là người đầu tiên công khai phản đối Lệnh Cấm, và tuyên bố mình có quyền hưởng tuổi đời của Eldar. Khi ấy bóng tối đặc dần, ý nghĩ về cái chết bắt đầu nhuộm đen trái tim dân đảo. Rồi người Númenor bắt đầu chia rẽ: một bên là các Vua và những người ủng hộ, lạnh nhạt với Eldar và Valar; bên kia là nhóm thiểu số tự xưng là những người Trung Tín. Những người này chủ yếu sống về phía Tây đảo.

Các Vua và những người ủng hộ dần dà từng chút một thôi không dùng các thứ tiếng Eldar, và cuối cùng Vua thứ hai mươi lấy hiệu tiếng Númenor, tự xưng là Ar-Adûnakhôr, “Chúa tể phương Tây”. Đây có vẻ là điềm gở với số người Trung Tín, vì từ trước tới giờ danh hiệu đó chỉ được dành cho các Valar, hay thậm chí là cho Vua Cả. Và quả là Ar-Adûnakhôr bắt đầu truy sát nhóm Trung Tín và trừng trị những ai công khai nói tiếng Tiên; và dân Eldar không còn đến Númenor nữa.

Quyền lực và của cải của người Númenor, tuy thế, vẫn tăng thêm, nhưng tuổi thọ ngắn dần mà nỗi sợ chết thì càng dai dẳng, và niềm vui sống không còn. Tar-Palantir cố gắng sửa chữa tai họa ấy, nhưng đã quá muộn, Númenor chìm vào nổi loạn và xung đột. Khi ngài chết, cháu ngài cầm đầu phe nổi loạn đã cướp vương trượng, trở thành Vua Ar-Pharazôn. Ar-Pharazôn Kim Đế là người kiêu hãnh nhất, hùng mạnh nhất trong cả dòng Vua, và chẳng nhắm đến điều gì thấp hơn làm vua trên toàn thế giới.

Ngài quyết định khiêu chiến với Sauron Đại Đế để giành ngôi thượng tôn Trung Địa, và cuối cùng đích thân cầm đầu một đoàn thuyền chiến hùng hậu ra khơi, đổ bộ tại cảng Umbar. Mãnh lực và vẻ rực rỡ của đoàn quân Númenor lớn tới mức chính các bầy tôi Sauron cũng bỏ chúa chạy trốn, còn Sauron nhún mình tiến lễ và thỉnh cầu ân xá. Rồi Ar-Pharazôn, lóa mắt vì kiêu ngạo, đã mang hắn về làm tù nhân tại Númenor. Chẳng mấy lâu sau hắn đã bỏ bùa Nhà Vua, trở thành cố vấn tin cẩn của ngài, và ít lâu nữa hớp hồn toàn dân Númenor, chỉ trừ những người Trung Tín còn sót lại, khiến họ quy phục bóng tối.

Và Sauron dối gạt Nhà Vua mà nói sự sống trường sinh sẽ thuộc về kẻ nào chiếm hữu được Xứ Sở Bất Tử, và nói Lệnh Cấm đặt ra chỉ nhằm cản trở các Vua Con Người trở nên hùng mạnh hơn cả Valar. “Nhưng vĩ đại là những vị Vua chiếm lấy những gì thuộc về mình,” hắn nói.

Cuối cùng Ar-Pharazôn cũng thuận theo lời khuyên ấy, vì ngài cảm thấy ngày tháng đời mình đang dần ngắn lại, và u mê đi vì nỗi sợ Tử Thần. Ngài sửa soạn vũ trang cho một đội đại thủy quân lớn chưa từng thấy trên thế giới, và khi tất cả sẵn sàng, ngài lệnh cho kèn thổi và nhổ neo ra khơi; và ngài phạm vào Lệnh Cấm từ Valar mà toan dùng chiến tranh giành lấy sự sống vĩnh cửu từ các Chúa tể phương Tây. Nhưng khi Ar-Pharazôn đặt chân lên bờ biển đảo Aman Hằng Phước, Valar liền rời bỏ trách nhiệm Vệ thần tới kêu cầu Đấng Cả, và thế giới bị thay đổi. Númenor bị lật nhào, chìm đắm đáy Đại Dương, còn Xứ Sở Bất Tử bị mang đi vĩnh viễn ra ngoài các vòng biên thế giới. Vinh quang của Númenor vậy là chấm dứt.

Những thủ lĩnh cuối cùng của dân Trung Tín, Elendil và các con, đã trốn thoát khỏi cuộc Sụp Đổ mang theo chín thuyền, chở một mầm non từ hạt cây Nimloth và Bảy Quả Cầu Nhìn Thấu (là món quà dân Eldar tặng cho Gia tộc đó); và họ được cơn bão dữ dội đưa đi trên cánh gió, đẩy dạt vào bờ Trung Địa. Ở đó trên mạn Tây Bắc họ thành lập các vương quốc Númenor lưu vong, Arnor và Gondor. Elendil trở thành Đại Vương, sống trên miền Bắc tại thành Annúminas; còn quyền trị vì miền Nam được trao cho hai con trai Isildur và Anárion. Dưới đó họ dựng thành Osgiliath, nằm giữa Minas Ithil và Minas Anor, cách không xa địa giới Mordor. Vì ít nhất họ nghĩ có một điều thiện đã thành giữa cảnh trầm luân, rằng cả Sauron cũng đã tử mạng.

Nhưng không phải vậy. Quả đúng là Sauron cũng vướng trong cơn tận diệt Númenor, khiến xác phàm hắn khoác lấy từ lâu bị tiêu hủy; nhưng hắn đã trốn trở về Trung Địa, một linh hồn thù hận trên cánh gió đen. Từ đó về sau không bao giờ hắn mang hình hài đẹp đẽ trước mắt con người được nữa, mà trở nên đen đúa ghê tởm, và từ đó về sau quyền năng hắn chỉ còn ở việc gieo rắc kinh hoàng. Hắn trở lại Mordor, ẩn nấp rất lâu và câm lặng. Nhưng hắn điên giận không tả xiết khi biết tin Elendil, người hắn căm hận nhất, đã thoát ra và giờ đang thiết lập một vương quốc giáp giới lãnh địa mình.

Vì vậy mà đến một lúc hắn lại tuyên chiến cùng lớp Tha Hương, trước khi họ kịp cắm rễ. Lại lần nữa núi Orodruin phừng cháy, và được đặt tên mới ở Gondor: Amon Amarth, Đỉnh Định Mệnh. Nhưng Sauron ra đòn quá sớm, trước khi quyền năng chính hắn kịp phục hồi, còn sức mạnh của Gil-galad thì đã tăng nhiều trong lúc hắn vắng mặt; và trong Liên Minh Cuối Cùng nhằm chống lại hắn, Sauron bị lật đổ và Nhẫn Chúa bị cướp khỏi tay. Tới đó kết thúc Kỷ Đệ Nhị.

______________

[1] Nay không còn hình ảnh nào về Cây Vàng Laurelin lưu lại ở Trung Địa.

(ii)

Các vương quốc Lưu Vong

Dòng Bắc

Kế vị Isildur

Arnor.

Elendil †3441 KĐ2, Isildur †2, Valandil 249[1], Eldacar 339, Arantar 435, Tarcil 515, Tarondor 602, Valandur †652, Elendur 777, Eärendur 861.

Arthedain.

Amlaith ở Fornost[2] (trưởng nam Eärendur) 946, Beleg 1029, Mallor 1110, Celepharn 1191, Celebrindor 1272, Malvegil 1349[3], Argeleb I †1356, Arveleg I 1409, Araphor 1589, Argeleb II 1670, Arvegil 1743, Arveleg II 1813, Araval 1891, Araphant 1964, Arvedui Vua Cuối †1975. Chấm dứt Vương quốc Bắc.

Thủ Lĩnh.

Aranarth (trưởng nam Arvedui) 2106, Arahael 2177, Aranuir 2247, Aravir 2319, Aragorn I †2327, Araglas 2455, Arahad I 2523, Aragost 2588, Aravorn 2654, Arahad II 2719, Arassuil 2784, Arathorn I †2848, Argonui 2912, Arador †2930, Arathorn II †2933, Aragorn II 120 KĐ4.

Dòng Nam

Kế vị Anárion

Các Vua Gondor.

Elendil, (Isildur và) Anárion †3440 KĐ2 Meneldil con trai Anárion 158, Cemendur 238, Eärendil 324, Anardil 411, Ostoher 492, Rómendacil I (Tarostar) †541, Turambar 667, Atanatar I 748, Siriondil 830. Tiếp đến là bốn “Vua Tàu”:

Tarannon Falastur 913. Ngài là vì vua đầu tiên không con, truyền ngôi cho con trai em mình là Tarciryan. Eärnil I †936, Ciryandil †1015, Hyarmendacil I (Ciryaher) 1149. Gondor lên tới đỉnh cao quyền lực.

Atanatar II Alcarin “Vinh Hoa” 1226, Narmacil I 1294. Ngài là vị vua không con thứ hai, truyền ngôi cho em trai. Calmacil 1304, Minalcar (nhiếp chính 1240-1304), lên ngôi hiệu Rómendacil II 1304, chết 1366, Valacar 1432. Trong thời ngài bắt đầu thảm họa đầu tiên ở Gondor, vạ Thân Tranh.

Eldacar con trai Valacar (tên trước kia là Vinitharya), truất ngôi 1437. Castamir Thoán Nghịch †1447. Eldacar tái lập, chết 1490.

Aldamir (thứ nam Eldacar) †l540, Hyarmendacil II (Vinyarion) 1621, Minardil †1634, Telemnar †1636. Telemnar và các con chết trong đại dịch; nối ngôi là cháu ngài, con trai Minastan, con trai thứ Minardil. Tarondor 1798, Telumehtar Umbardacil 1850, Narmacil II †1856, Calimehtar 1936, Ondoher †1944. Ondoher cùng hai con trai bị sát hại trong chiến trận. Năm sau, 1945, vương miện được trao cho viên chỉ huy thắng trận Eärnil dòng dõi Telumehtar Umbardacil. Eärnil II 2043, Eärnur †2050. Tới đây dòng Các Vua chấm dứt, cho tới khi Elessar Telcontar nối lại năm 3019. Từ đây vương quốc do các Quốc Quản cai trị.

Quốc Quản Gondor.

Gia tộc Húrin: Pelendur 1998. Ngài cai trị một năm sau khi Ondoher tử trận, là người khuyên Gondor từ chối trao vương quyền cho Arvedui. Vorondil Thợ Săn 2029[4]. Mardil Voronwë “Kiên Trung”, mở đầu dòng Quốc Quản Chấp Chính. Những người kế nhiệm ngài bỏ không dùng tên tiếng Thượng Tiên.

Quốc Quản Chấp Chính.

Mardil 2080, Eradan 2116, Herion 2148, Belegorn 2204, Húrin I 2244, Túrin I 2278, Hador 2395, Barahir 2412, Dior 2435, Denethor I 2477, Boromir 2489, Cirion 2567. Vào thời ngài, người Rohan đến Calenardhon.

Hallas 2605, Húrin II 2628, Belecthor I 2655, Orodreth 2685, Ecthelion I 2698, Egalmoth 2743, Beren 2763, Beregond 2811, Belecthor II 2872, Thorondir 2882, Túrin II 2914, Turgon 2953, Ecthelion II 2984, Denethor II. Ngài là Quốc Quản Chấp Chính cuối cùng, truyền vị cho con trai thứ Faramir, Lãnh Chúa Emyn Arnen, Quốc Quản của Vua Elessar, 82 KĐ4.

______________

[1] Ngài là con trai thứ tư của Isildur, sinh tại Imladris. Các anh trai ngài đều tử trận trên Đồng Diên Vĩ.

[2] Từ sau Eärendur, các Vua không còn lấy hiệu tiếng Thượng Tiên.

[3] Từ sau Malvegil, Các Vua tại Fornost lại xưng vương khắp lãnh thổ Arnor, lấy hiệu có tiền tố ar(a) ghi nhận điều đó.

[4] Loài bò trắng hoang nay vẫn còn thấy gần Biển Rhûn được truyền thuyết kể là con cháu giống Bò của Araw, đấng Vala ưa săn bắn, cũng là Vala duy nhất thường lui tới Trung Địa vào thời Cựu Niên. Oromë là dạng tiếng Thượng Tiên của tên.

(iii)

Eriador, Arnor, và những Người Kế Vị Isildur

“Eriador xưa kia là tên gọi trọn vùng đất nằm giữa Dãy Núi Mù Sương và Dãy Núi Lam; địa giới phía Nam là dòng Lũ Xám cùng dòng Glanduin đổ vào đó ngay trên Tharbad.

“Vào giai đoạn hùng cường nhất, Arnor mở rộng tới toàn Eriador chỉ trừ các vùng bên kia sông Lune, hay nằm về phía Đông sông Lũ Xám và Nước Ồn là nơi có Thung Đáy Khe và Đất Nhựa Ruồi. Bên kia sông Lune là đất của Tiên xanh tươi yên ả, Con Người chưa hề đặt chân tới; nhưng Người Lùn từng sống ở mạn Đông Dãy Núi Lam cho mãi đến bây giờ, nhất là phía Nam Vịnh Lune có những mỏ khai khoáng nay vẫn còn hoạt động. Chính vì thế họ vẫn thường đi lại trên Đường Cái về phía Đông, một thói quen từ thời xa thẳm trước khi chúng ta tới định cư ở Quận. Cảng Xám là nơi ở của Círdan Người Đóng Tàu, có kẻ nói giờ ông vẫn còn ở đó chờ Chuyến Cuối căng buồm về Tây, Vào thời Các Vua, phần lớn các Thượng Tiên nào còn chưa rời Trung Địa đều sống cùng Círdan hoặc ở dải đất Lindon ven biển. Nếu giờ vẫn còn lại ai, thì cũng chỉ còn rất ít.”

Vương quốc Bắc và người Dúnedain

Tiếp sau Elendil và Isildur còn tám Đại Vương cai trị Arnor. Sau thời Eärendur, các con trai ngài rơi vào tranh chấp, dẫn đến việc vương quốc bị chia ba: Arthedain, Rhudaur, Cardolan. Arthedain nằm góc Tây Bắc, là phần lãnh thổ nằm giữa các sông Bia Rum Đun và Lune, thêm cả miền đất phía Bắc Đường Đông kéo dài tới tận Khu Đồi Gió. Rhudaur ở góc Đông Bắc, nằm giữa vùng Truông Etten, Khu Đồi Gió và Dãy Núi Mù Sương, lại bao gồm cả Mũi Đất nằm giữa hai sông Nguồn Xám và Nước Ồn. Cardolan chiếm nửa Nam, mốc phân giới là hai sông Bia Rum Đun, Lũ Xám và Đường Cái.

Ở Arthedain dòng tộc Isildur vẫn còn được giữ gìn và nối tiếp, nhưng Cardolan và Rhudaur thì chẳng mấy đã lụi tàn. Ba vương quốc thường lâm vào xung đột, càng đẩy nhanh sự suy vong của người Dúnedain. Đối tượng tranh giành chính là Khu Đồi Gió và khoảnh đất ở về phía Tây đồi cho mãi đến Bree. Cả Rhudaur và Cardolan đều muốn đoạt được Amon Sûl (Đỉnh Gió) nằm trên biên giới cả ba nước, vì Tháp Amon Sûl là nơi đặt quả Palantír chính yếu của miền Bắc, mà cả hai quả còn lại đều nằm trong tay Arthedain.

“Chính vào buổi đầu triều đại Malvegil vua Arthedain là khi cái ác đến Arnor. Vì vào khoảng đó, vương quốc Angmar mọc lên ở phương Bắc bên kia Truông Etten. Lãnh địa nó trải ra cả hai bên Dãy Núi, tới đó tụ lại vô số con người hiểm ác, cùng Orc và các sinh vật tàn độc khác. [Chúa tể vùng đất đó được gọi là Vua phù thủy, nhưng mãi về sau này người ta mới biết hắn cũng chính là thủ lĩnh bọn Ma Nhẫn, lên phía Bắc chẳng với mục đích gì khác ngoài tiêu diệt hết người Dúnedain ở Arnor, vì thấy cơ hội trong cảnh tam phân, trong lúc Gondor còn mạnh.]”

Tới thời Argeleb con trai Malvegil, vì không còn lại hậu duệ Isildur nào trong hai vương quốc còn lại, các vua Arthedain lần nữa lại xưng vương trên toàn cõi Arnor. Nhưng Rhudaur kháng lại. Ở đó người Dúnedain không còn mấy, quyền lực đã rơi vào tay tên thủ lĩnh gian ác của đám Người Đồi, vốn giao kết bí mật với Angmar. Argeleb củng cố lại Khu Đồi Gió, nhưng ngã xuống khi giao chiến với Rhudaur và Angmar.

Arveleg con trai Argeleb, có Cardolan và Lindon hợp sức, đã đánh đuổi kẻ thù khỏi Khu Đồi; và suốt nhiều năm Arthedain cùng Cardolan duy trì một phòng tuyến mạnh dọc Khu Đồi Gió, Đường Cái và hạ lưu sông Nguồn Xám. Nghe nói chính vào thời gian này Thung Đáy Khe đã bị bao vây.

Nẳm 1409, Angmar cử đi một đạo quân lớn, vượt sông tiến vào Cardolan vây Đỉnh Gió. Người Dúnedain thất trận, Arveleg bị giết. Tháp Amon Sûl bị đốt phá san phẳng, nhưng quả palantír được cứu thoát, đoàn quân rút chạy mang về Fornost. Rhudaur trở thành địa bàn của Con Người phe ác dưới quyền Angmar, và những người Dúnedain nào còn ở lại đều bị truy sát hoặc bỏ chạy về Tây. Cardolan bị tàn phá. Araphor con trai Arveleg, chưa tới tuổi trưởng thành nhưng có tinh thần anh dũng, được Círdan trợ giúp đánh đuổi hết quân thù khỏi Fornost và Khu Đồi Bắc. Một toán nhỏ người Dúnedain trung tín nước Cardolan cũng cầm cự tại Tym Gorthad (vệt đồi Mộ Đá), hoặc lánh nạn trong khu Rừng sau vệt đồi.

Tương truyền có một thời gian Angmar bị áp chế nhờ người Tiên từ Lindon đến; cả từ Thung Đáy Khe, vì Elrond đã vời được người Lórien vượt Dãy Núi qua hỗ trợ. Chính vào khoảng đó mà chi Đại Cồ vốn từng sống trong Mũi Đất (giữa Nguồn Xám và Nước Ồn) chạy về phía Tây và Nam, tránh chiến tranh và mối đe dọa từ phía Angmar, và cũng vì thung thổ Eriador, nhất là ở nửa Đông, càng lúc càng trở nên hà khắc khó sống. Một số trở về Vùng Đất Hoang cắm lại bên dòng Diên Vĩ, lâu dài thành dân đánh cá sống bên sông.

Đến thời Argeleb II, trận dịch hạch từ Đông Nam lan tới Eriador khiến dân cư Cardolan hụt đi không còn mấy, nhất là dưới mạn Minhiriath. Dân Hobbit cũng như mọi giống dân khác sống qua một giai đoạn hãi hùng, nhưng bệnh dịch càng lên Bắc thì càng yếu, những vùng phía Bắc Arthedain không bị tổn thất nhiều. Đó là thời người Dúnedain ở Cardolan tiêu biến hẳn, và các loại ác hồn Angmar và Rhudaur tới chiếm các trụ mộ bỏ hoang làm nơi trú thân.

“Nghe đồn các cột mộ ở Tym Gorthad, tên gọi vệt đồi Mộ Đá ngày xưa, đã có từ thượng cổ, rất nhiều cột xây từ thuở thế giới mới bước vào Kỷ Đệ Nhất, nhờ công các tổ phụ Edain trước khi vượt Dãy Núi Lam đi vào Beleriand (mà nay chỉ còn lại dải Lindon ven bờ). Vì thế sau khi trở lại, người Dúnedain coi những đồi đó là đất thiêng và lấy làm nơi mai táng nhiều bậc vua chúa. [Có người bảo trụ mộ đã giam cầm Người Mang Nhẫn chính là mộ táng vị hoàng tử Cardolan cuối cùng, chết trận năm 1409.]”

“Năm 1974 thế lực Angmar lại mạnh lên lần nữa, tên Vua phù thủy kéo quân xuống đánh Arthedain khi mùa đông còn chưa qua. Chiếm được Fornost, hắn truy đuổi phần lớn dân Dúnedain còn lại chạy quá dòng Lune, trong số đó có cả các con trai nhà vua. Nhưng Vua Arvedui vẫn chống trả đến cùng trên Khu Đồi Bắc, rồi sau đó cùng vài cận vệ chạy lên mạn Bắc; đàn ngựa chân nhanh đưa họ chạy thoát quân thù.

“Suốt một thời gian Arvedui ẩn náu trong các hầm mỏ xưa của Người Lùn ở đầu xa Dãy Núi, nhưng cuối cùng cơn đói buộc ông phải cầu viện người Lossoth, Người Tuyết vịnh Forochel[1]. Ông bắt gặp vài người dựng trại bên bờ biển; nhưng họ không sẵn lòng giúp đỡ, vì ông chẳng có gì đánh đổi trừ ít châu báu chẳng có giá trị gì với họ, và họ lại sợ tên Vua phù thủy, kẻ có khả năng (theo họ nói) tùy ý làm băng đóng hay tan. Nhưng phần vì thương hại ông vua và đoàn người hốc hác, phần vì sợ vũ khí họ mang theo, những người này cho đoàn ít thức ăn và xây cho họ vài túp nhà trong tuyết. Arvedui buộc phải ở lại đây chờ đợi, mong có hỗ trợ từ phương Nam tới; vì ngựa của họ đã chết cả.

“Khi Círdan nhờ Aranarth con trai Arvedui mà biết nhà vua đã chạy trốn lên phía Bắc, ông lập tức cho tàu lên Forochel tìm kiếm nhà vua. Con tàu tới nơi sau rất nhiều ngày vì gặp nhiều luồng gió ngược, và thủy thù đoàn từ xa nhìn thấy đống lửa nhỏ nhóm bằng gỗ dạt được đoàn người gặp nạn chăm chút nuôi cho cháy. Nhưng mùa đông năm ấy ương bướng không chịu sớm nhả gọng kìm, dù đã tháng Ba nhưng băng mới bắt đầu tan, trải xa bờ trên mặt vịnh.

“Khi nhìn thấy con tàu Người Tuyết rất lạ lùng sợ hãi, vì từ thuở còn nhớ được họ chưa từng nhìn thấy tàu trên biển bao giờ; nhưng tới lúc này họ đã thân thiện hơn, cho xe trượt đưa nhà vua và những người còn sống trong đoàn qua mặt băng xa tới chừng nào họ dám. Nhờ thế tàu có thể thả thuyền nhỏ vào đón họ.

“Nhưng những Người Tuyết có vẻ không yên: họ nói mình ngửi thấy nguy hiểm trong hơi gió. Và thủ lĩnh người Lossoth bảo với Arvedui: ‘Đừng lên con quái vật biển này! Hãy nói những người biển mang đồ ăn và đồ cần thiết cho chúng ta, nếu họ có, còn ông thì ở lại đây tới lúc Vua phù thủy về nhà. Vì tới mùa hè hắn yếu đi, nhưng lúc này hơi thở hắn mang lại chết chóc, còn cánh tay lạnh toát thì dài.’

“Nhưng Arvedui không nghe lời khuyên ấy. Ông cảm ơn viên thủ lĩnh, và tặng lại chiếc nhẫn trên tay khi ra đi mà nói: ‘Đây là một vật có giá trị vượt xa những gì các người hiểu được. Chỉ nhờ dòng dõi của nó mà thôi. Nó chẳng có quyền lực gì, ngoài tình trân trọng của những ai yêu mến gia tộc ta. Nó không giúp gì được các người, nhưng nếu có lúc nào các người gặp nạn, họ hàng ta sẽ đồng ý chuộc bằng tất cả những gì các người mong có.’[2]

“Nhưng rồi ra, không biết vì tình cờ hay vì hiểu biết, lời khuyên của người Lossoth lại xác đáng vô cùng; vì con tàu chưa ra được biển khơi đã gặp một cơn bão lốc nổi lên, từ phương Bắc quất từng vốc tuyết lóa mắt; nó xua con tàu trở lại mặt băng và chồng chất băng táp lên tàu. Cả những thủy thủ nhà Círdan cũng bất lực xuôi tay, và tới đêm đó băng đập vỡ thân, làm con tàu chìm nghỉm. Đấy là đoạn kết của Arvedui Vua Cuối, cả những quả palantír cũng theo ông chôn vùi đáy nước[3]. Phải mãi về sau qua Người Tuyết người ta mới biết tin về vụ đắm tàu Forochel.”

Chúng dân Quận vẫn sống sót, dù có bị chiến tranh quét qua khiến phần lớn phải bỏ chạy và ẩn nấp. Họ có cử vài tay cung đi hỗ trợ nhà vua nhưng chẳng thấy trở về; lại còn những người khác tham chiến trong trận đánh đã tiêu diệt Angmar (được chép kỹ hơn trong sử ký vương quốc Nam). Trong thời kỳ thanh bình tiếp đó, dân Quận sống tự trị và hưng thịnh. Họ chọn ra vị Thain nắm quyền thay nhà vua, lấy đó làm thỏa mãn; dù qua nhiều năm vẫn còn nhiều người trông đợi nhà vua trở về. Nhưng cuối cùng cả hy vọng ấy cũng bị quên đi, chỉ còn lưu lại trong câu thành ngữ Khi nào Nhà Vua quay lại, nghĩa là điều lành khó mà đạt được, mà cũng có khi là điều dữ khó mà chữa được. Vị Thain đầu tiên ở Quận là một người họ Bucca ở Chằm Lớn, mà nhà Lão Hươu tự nhận là ông tổ họ mình. Ngài được phong Thain năm 379 theo Niên lịch Quận (1979).

Sau thời Arvedui là chấm dứt vương quốc Bắc, vì bây giờ người Dúnedain chỉ còn lác đác, còn mọi dân tộc sống trên Eriador đã vãn nhiều. Nhưng dòng vương hệ vẫn được duy trì, trở thành Thủ Lĩnh người Dúnedain, bắt đầu từ Aranarth con trai Arvedui. Arahael con trai ông chào đời ở Thung Đáy Khe, cũng như mọi con trai các thủ lĩnh đời sau đó; đây cũng là nơi cất giấu các bảo vật truyền gia của dòng họ: nhẫn của Barahir, những mảnh gãy thanh Narsil, ngôi sao Elendil, vương trượng thành Annúminas[4].

“Khi vương quốc chấm dứt, người Dúnedain lẩn vào bóng đêm, trở thành một tộc dân lang bạt trong bí mật, những chiến tích và công sức của họ ít khi được ghi chép hay ca tụng. Ngày nay chẳng còn mấy điều được biết về họ kể từ ngày Elrond ra khơi. Dù ngay từ trước khi chấm dứt thời Hòa Bình Cảnh Giới, nhiều mối ác họa đã lại bắt đầu tấn công hoặc ngầm xâm nhập Eriador, nhưng các Thủ Lĩnh Dúnedain phần lớn vẫn sống trọn tuổi trời cho rất thọ. Aragorn I, theo lời đồn, bị lũ sói kết liễu; chúng vẫn là mối nguy lớn ở Eriador và đến giờ vẫn chưa dứt hẳn. Tới thời Arahad I, bọn Orc vốn từ lâu chiếm cứ những thành lũy mặt trong Dãy Núi Mù Sương để chặn mọi ngả đèo đi vào Eriador, như sau này người ta biết, bỗng đột ngột ra mặt. Năm 2509, Celebrían phu nhân của Elrond trên đường tới Lórien bị phục kích ở Đèo Sừng Đỏ, đoàn hộ tống trước đội Orc tấn công bất ngờ bị đánh tản mát, còn Phu Nhân bị bắt lấy đưa đi xa. Elladan và Elrohir lùng theo cứu được mẹ mình, nhưng bà đã phải chịu hành hạ khủng khiếp và trúng độc từ vết thương. Bà được đưa lại về Imladris, nhưng dù được Elrond chữa trị cho lành thể xác, bà đã mất hết lòng vui sống ở Trung Địa; tới năm sau bà ra Cảng và đi về bên kia Đại Dương. Rồi đến sau này vào thời Arassuil, bọn Orc đã lần nữa nảy nở sinh sôi trong Dãy Núi Mù Sương bắt đầu tràn ra phá phách miền đất, khiến người Dúnedain và các con trai Elrond phải đối đầu. Chính thời điểm đó là lúc một nhóm Orc lớn đánh về Tây xa đến mức vào tận Quận, rồi bị Bandobras Took đánh đuổi đi.”

Có tất cả mười lăm Thủ Lĩnh trước khi ra đời người cuối cùng thứ mười sáu là Aragorn II, về sau lại trở thành Vua của cả Gondor lẫn Arnor. “Nhà Vua của chúng ta, như chúng tôi vẫn gọi; và khi ngài lên Bắc tới sống ở cung điện Annúminas đã xây lại và nghỉ lại ít lâu bên Hồ Bóng Tà, mọi người trong Quận đều mừng rỡ. Nhưng ngài không tới thăm Quận, tự ràng buộc mình bằng luật chính ngài đã ban ra, rằng Dân To Lớn không ai được quyền vào ranh giới Quận. Nhưng ngài rất nhiều lần cùng đoàn người đẹp đẽ phi ngựa tới Cầu Lớn, ở đó đón tiếp các bạn bè mình cùng tất cả những ai muốn diện kiến ngài; một số cùng đi từ đó với ngài, về sống trong cung điện tới chừng nào họ thích. Vị Thain Peregrin đã nhiều lần viếng thăm nơi đó, và cả Thầy Samwise tức Thị trưởng nữa. Con gái ông, Elanor Xinh Đẹp, là một trong những thị nữ của Hoàng Hậu Sao Hôm.”

Niềm tự hào và thần kỳ của Dòng Bắc là ở việc, dù quyền lực đã suy giảm và dân số đã bớt nhiều, nhưng qua từng ấy thế hệ dòng trực hệ từ cha tới con vẫn không đứt đoạn. Và dù cho tuổi đời người Dúnedain càng lúc càng rút ngắn khi sống ở Trung Địa, thì sau khi dòng vua chấm dứt ở Gondor, sự suy tàn dưới miền Nam còn chóng vánh hơn; trên miền Bắc rất nhiều Thủ Lĩnh vẫn còn sống tới gấp đôi tuổi thọ thông thường Con Người, tức là vượt xa cả những lão trượng dân chúng ta. Aragorn thực tế sống đến hai trăm mười tuổi, lâu hơn bất kỳ ai thuộc dòng dõi ngài từ sau Vua Arvegil; nhưng ở Aragorn Elessar, danh giá của các vua xưa đã trở lại.

______________

[1] Đây là một tộc người lạ lùng không hiếu khách, tàn dư dòng giống Forodwaith, Con Người từ thuở xa xưa, quen sống trong cái lạnh giá băng ở vương quốc Morgoth. Thực tế là đến nay ở vùng đó vẫn còn lạnh giá, dù nằm về phía Bắc Quận chỉ chừng trăm lý. Người Lossoth xây nhà trong tuyết, nghe đồn còn có thể chạy trên băng nhờ buộc xương vào chân và chở xe thồ không có bánh. Họ sống chủ yếu ở nơi kẻ thù không tài nào đến được, trên Mũi Forochel rộng lớn chắn đầu Tây Bắc vịnh nước khổng lồ cùng tên, nhưng cũng thường cắm trại ở bờ Nam vịnh dưới chân Dãy Núi Lam.

[2] Chính nhờ thế mà chiếc nhẫn của Gia tộc Isildur còn giữ được, vì sau này được người Dúnedain chuộc lại. Tương truyền đó chính là chiếc nhẫn đã được Felagund ở Nargothrond tặng Barahir, mà sau này Beren đã trải bao hiểm nguy giành lại.

[3] Đây là hai Quả Cầu Annúminas và Amon Sûl. Quả cầu duy nhất còn lại trên Bắc là quả trên Tháp ở Emyn Beraid nhìn ra Vịnh Lune. Quả này được người Tiên canh giữ, và dù chúng ta không biết nhưng nó vẫn còn lại đó, tới khi Círdan đặt lên tàu cùng Elrond khi ông ra đi. Nhưng theo chúng tôi biết, không giống như những quả khác và cũng không đáp lại chúng, quả cầu này chỉ nhìn ra Đại Dương. Elendil đặt trên Tháp để có thể ngoảnh lại nhìn theo “đường thẳng” về Eressëa ở phương Tây đã biến mất; nhưng mặt biển cong bên dưới đã trùm lấp Númenor vĩnh viễn.

[4] Vương trượng là chứng vật chính của hoàng gia ở Númenor, như Nhà Vua cho chúng tôi biết; và tới Arnor cũng vậy, vua nước này không đội miện mà mang một viên ngọc trắng duy nhất, Elendilmir, Ngôi Sao Elendil, đeo trên trán đính vào băng vải trắng. Khi nói đến vương miện, hiển nhiên Bilbo đang nghĩ đến Gondor; có vẻ ông đã trở nên rất uyên bác về các vấn đề liên quan đến dòng dõi Aragorn. Vương trượng của Númenor nghe đồn đã bị phá hủy khi Ar-Pharazôn chết, vương trượng của Annúminas chính là cây gậy trắng của các Lãnh Chúa Andúnië, có lẽ là thành tạo lâu đời nhất dưới bàn tay Con Người nay còn được giữ gìn ở Trung Địa. Cây gậy đã hơn năm nghìn tuổi khi Elrond trao trả lại cho Aragorn. Vương miện Gondor tạo hình dựa theo mũ đầu mâu ở Númenor. Ban đầu nó chỉ là một chiếc mũ trụ đơn giản, nghe đồn chính là mũ Isildur đội vào Trận Dagorlad (vì mũ trụ của Anárion đã bị nghiến nát khi hòn đạn đá từ Barad-dûr sát hại ngài). Nhưng tới thời Atanatar Alcarin nó đã thay bằng chiếc mũ đính ngọc quý dùng trong lễ đăng quang của Aragorn.

(iv)

Gondor và những Người Kế Vị Anárion

Có tất cả ba mươi mốt vị vua Gondor nối tiếp Anárion đã hy sinh trước cổng Barad-dûr. Dù biên giới không bao giờ ngớt động binh, trong suốt hơn một nghìn năm người Dúnedain miền Nam vẫn ngày càng giàu có và quyền thế trên đất liền và biển cả, mãi đến triều Atanatar II, đế hiệu Alcarin tức Vinh Hoa. Nhưng những dấu hiệu suy tàn lúc này đã chớm; vì chủng người cao quý miền Nam kết hôn muộn, đường tử tức cũng hiếm hoi. Falastur là vị vua đầu tiên không con, tiếp đến Narmacil I, con trai Atanatar Alcarin.

Ostoher vị vua thứ bảy là người cho xây lại Minas Anor, biến nơi đó thành hành cung mùa hè thay thế Osgiliath từ đó về sau. Trong thời ngài, Gondor lần đầu bị người hoang phương Đông tấn công. Nhưng Tarostar con trai ngài đánh bại và xua đuổi chúng, rồi lấy hiệu Rómendacil, “kẻ chinh phục miền Đông”. Tuy thế sau này ngài tử trận khi bọn phương Đông lại đổ quân đợt mới. Turambar con trai ngài đã báo thù cho cha, mở thêm lãnh thổ rất xa về phía đó.

Tới Tarannon đời thứ mười hai bắt đầu dòng các vị Vua Tàu; họ tổ chức thủy binh và bành trướng uy quyền của Gondor dọc bờ biển phía Tây và Nam Cửa Sông Anduin. Kỷ niệm các chiến thắng khi còn là Chỉ Huy Thủy Đội, Tarannon lên ngôi lấy hiệu Falastur, “Chúa miền Duyên hải”.

Eärnil I, cháu trai và là người nối ngôi ngài, cho sửa chữa cảng Pelargir có từ cổ đại, lập nên đội thủy quân hùng mạnh. Bằng cả đường biển và đường bộ ngài bao vây và chiếm được Umbar, biến nơi này thành khu cảng và thành trì lớn thêm vào uy vũ Gondor[1]. Nhưng Eärnil chẳng sống được lâu để tận hưởng chiến thắng. Ngài chết cùng rất nhiều quân sĩ và tàu chiến trong trận bão lớn ngay ngoài khơi Umbar. Ciryandil con trai ngài tiếp tục đóng tàu bè; nhưng Con Người Harad, dẫn đầu là những lãnh chúa bị đánh đuổi khỏi Umbar, kéo quân đông đảo về tấn công thành, và Ciryandil tử trận ở Haradwaith.

Suốt nhiều năm Umbar vẫn bị quấy nhiễu nhưng không bị mất nhờ sức mạnh của hải đội Gondor. Ciryaher con trai Ciryandil kiên nhẫn chờ đợi, rồi khi cuối cùng cũng tập trung đủ lực lượng, ngài từ Bắc đánh xuống cả đường bộ và đường biển, và sau khi vượt sông Hamen đoàn quân đánh bại tan tành bọn Người Harad, bắt vua của chúng xưng thần với Gondor (1050). Ciryaher sau đó lấy tên Hyarmendacil, “kẻ chinh phục miền Nam”.

Uy dũng của Hyarmendacil không bị kẻ thù nào thách thức suốt từ đó tới hết triều đại. Ngài làm vua suốt một trăm ba mươi tư năm, triều đại dài nhất lịch sử Dòng Anárion chỉ thua có một. Chính trong thời ngài Gondor đạt đến đỉnh cao quyền lực. Vương quốc mở rộng về phía Bắc tới đồng Celebrant và hiên Nam rừng Âm U; phía Tây đến sông Lũ Xám; phía Đông đến Biển nội địa Rhûn; phía Nam tới sông Hamen, rồi từ đó dọc bờ biển tới bán đảo và cảng Umbar. Con Người ở Đồng Bằng sông Anduin suy tôn nó; các vua Harad sùng phục nó, con trai họ sống trong triều để làm tin. Mordor trở thành xứ hoang tàn, nhưng họ vẫn đặt những thành trì lớn canh phòng, đứng chặn đầu các đèo núi.

Đến đó là hết dòng các Vua Tàu. Atanatar Alcarin con trai Hyarmendacil sống trong nhung lụa xa hoa, đến mức người ta bảo ở Gondor đá quý là sỏi cuội làm đồ chơi con trẻ. Nhưng Atanatar ưa cuộc đời dễ chịu, chẳng hoài công bảo vệ quyền lực đã truyền đến tay mình, và hai con trai ngài cũng cùng tính khí. Sự xuống dốc của Gondor đã bắt đầu từ trước khi ngài mất, và hiển nhiên không lọt ra ngoài mắt kẻ thù. Sự canh gác Mordor lơi lỏng. Tuy thế cũng phải mãi đến thời Valacar mới có ác họa lớn đầu tiên ập đến Gondor: cuộc nội chiến vẫn gọi là vạ Thân Tranh, gây ra những mất mát tổn hại khủng khiếp, không bao giờ hoàn toàn hồi phục.

Minalcar con trai Calmacil là một người có sức lực phi thường, và vào năm 1240, để khỏi vướng bận vì việc nước, Narmacil phong ngài làm Nhiếp chính toàn vương quốc. Từ năm đó ngài cai trị Gondor nhân danh các vua, tới khi lên nối ngôi cha mình. Mối lo chủ yếu của ngài là người miền Bắc.

Tộc người này đã lớn mạnh nhanh chóng trong cảnh hòa bình dưới bóng uy quyền Gondor. Các vua vẫn ưu ái họ, vì họ là họ hàng gần cận nhất với người Dúnedain tuy thuộc về chủng thấp kém hơn (phần lớn có gốc gác là họ hàng tổ tiên các gia tộc Edain khi trước), và trao cho họ những vùng đất rộng bên kia bờ Anduin, phía Nam Rừng Xanh Lớn, làm tuyến phòng thủ trước giống dân phương Đông. Vì trước đó hướng tấn công chủ yếu của bọn người phương Đông vẫn là từ phía đồng bằng nằm giữa Biển Nội Địa và Dãy Núi Tro.

Trong thời Narmacil I chúng lại bắt đầu gây hấn, dù mới đầu chỉ từng toán nhỏ; nhưng rồi vị nhiếp chính nhận ra người miền Bắc không phải lúc nào cũng trung thành với Gondor; một số nhập bọn cúng đám phương Đông, vì tham món lợi do cướp bóc, hay vì sự chia bè kết phái giữa các hoàng thân của chính họ. Vì vậy năm 1248 Minalcar đích thân dẫn lực lượng mạnh tới đánh bại đội quân phương Đông đông đảo giữa Rhovanion và Biển Nội Địa, tiêu hủy hết mọi vị trí dựng trại hay định cư của chúng phía Đông Đại Dương. Sau đó ngài lấy hiệu Rómendacil.

Khi trở về, Rómendacil cho củng cố thêm bờ Tây sông Anduin mãi đến tận nơi Lim Sáng hòa vào, và cấm mọi kẻ lạ mặt xuôi dòng sông đi quá khu đồi Emyn Muil. Chính ngài là người đã xây đôi cột Argonath tại miệng vào Nen Hithoel. Nhưng vì vẫn cần người, và vẫn muốn thắt chặt tình đoàn kết giữa Gondor với người miền Bắc, ngài đã nhận vào triều rất nhiều người trong số họ, thậm chí phong cho họ nhiều chức tước cao trong quân đội mình.

Được ưu đãi nhất là Vidugavia, người đã trợ giúp Rómendacil trong cuộc chiến. Ngài tự xưng là Vua Rhovanion, và quả thực là người hùng mạnh nhất trong số các hoàng thân miền Bắc, dù chỉ cai quản lãnh thổ nằm giữa Rừng Xanh và sông Celduin[2]. Năm 1250 Rómendacil phái Valacar con trai mình làm chánh sứ tới sống cùng Vidugavia một thời gian, dặn ngài học hỏi ngôn ngữ, phong tục và chính sách của người miền Bắc. Nhưng Valacar còn đi xa hơn dự tính của cha. Dần dà ngài đem lòng yêu mến đất nước và con người miền Bắc, rồi kết hôn cùng Vidumavi con gái Vidugavia. Phải đến vài năm sau ngài mới quay về. Chính từ cuộc hôn nhân ấy mà sau này dẫn đến vạ Thân Tranh.

“Vì quan chức Gondor vốn đã để bụng nghi ngờ những người miền Bắc sống trong triều; và việc thái tử nối ngôi, hay bất kỳ con trai nào của Đức Vua cũng vậy, lại hợp hôn cùng một kẻ thuộc nòi xa lạ, thấp kém hơn là một điều vô tiền khoáng hậu. Khi Vua Valacar già đi, đã bắt đầu có loạn ở nhiều tỉnh miền Nam. Hoàng hậu của ông vô cùng xinh đẹp và quý phải, nhưng chết yểu, theo số mệnh của các chủng Người thấp kém, và người Dúnedain e sợ con cháu bà cũng vậy, khiến suy tàn hùng khí của Các Vua Con Người. Thêm nữa họ không đẹp lòng khi phải tôn con trai bà làm chúa, mà dù nay có tên Eldacar, nhưng ngày trẻ, sinh ở vùng đất lạ, đã được đặt cho cái tên Vinitharya theo phong tục họ ngoại ông.

“Chính vì thế khi Eldacar lên nối ngôi cha, ở Gondor chiến tranh bùng nổ. Nhưng Eldacar không dễ dàng chịu bị cướp trắng quyền thừa kế. Thuộc dòng dõi Gondor, ông còn thừa hưởng chí khí không biết sợ của người miền Bắc. Ông tuấn tú và quả cảm, cũng không hề có dấu hiệu lão suy kém cỏi so với cha mình. Khi liên quân các hoàng thân quốc thích khác nổi dậy đánh lại ông, ông đã chống trả tới khi sức cùng lực kiệt. Cuối cùng ông bị vây hãm tại Osgiliath, và còn cố thủ hồi lâu, mãi tới khi bị đánh bật bởi cái đói và số quân nổi loạn áp đảo, bỏ lại sau lưng ngôi thành cháy rực. Trong trận vây thành và đốt phá ấy Tháp Lâu Đài Osgiliath bị phá hủy, quả palantír rơi mất dưới lòng sông.

“Nhưng Eldacar trốn thoát các địch thủ mà chạy lên phía Bắc, tìm về với thân thích ở Rhovanion. Ở đó nhiều người tập hợp bên ông, cả người miền Bắc đang phụng sự Gondor lẫn người Dúnedain mạn phía Bắc vương quốc. Vì nhiều người Dúnedain đã trở nên kính phục ông, còn nhiều người khác lại căm ghét kẻ thoán đoạt. Đó là Castamir, cháu trai Calimehtar, em trai Rómendacil II. Không chỉ là họ hàng gần nhất với dòng vua, ông ta còn cầm đầu lực lượng lớn nhất trong số quân nổi loạn; vì ông ta là Chỉ Huy Hạm Đội, huy động được dân chúng sống vùng duyên hải cũng như ở các cảng lớn Pelargir và Umbar.

“Castamir ngồi chưa ấm chỗ trên ngai vàng đã lộ bản tính kiêu căng và hẹp bụng. Bản tính nhẫn tâm của ông ta đã thể hiện từ khi chiếm được Osgiliath. Ông ta lệnh cho Ornendil con trai Eldacar, bị bắt trong trận chiến, phải bị xử tử; và dưới tay ông ta thành phố bị tàn sát hủy diệt kinh khủng hơn nhiều chiến sự yêu cầu. Minas Arnor và Ithilien vẫn nhớ mãi điều ấy, và ở vùng này tình cảm dành cho Castamir càng bớt nồng nhiệt khi hiểu ra ông ta chẳng lo nghĩ gì cho đất liền mà chỉ chăm chút đội thuyền, và còn dự định dời đô đến Pelargir.

“Vì thế ông ta mới đoạt ngôi được mười năm thì Eldacar, nhận thấy thời cơ đã đến, dẫn đoàn quân lớn từ phía Bắc đánh xuống, và dân cư đổ tới cờ ông từ cả Calenardhon, Anórien và Ithilien. Một trận đánh lớn nổ ra ở Lebennin đoạn vượt sông Erui, nơi rất nhiều người ưu tú của Gondor đổ máu. Đích thân Eldacar hạ gục Castamir giữa chiến trận, và Ornendil đã được báo thù; nhưng các con trai Castamir trốn thoát, mang theo họ mạc và đội thủy quân đông đảo cố thủ lâu dài tại Pelargir.

“Khi đã tập trung mọi lực lượng phe mình về đó (vì Eldacar không có tàu để kìm giữ quân địch trên mặt biển), họ rời khỏi cảng, lập căn cứ tại Umbar. Nơi này trở thành chốn trú chân cho mọi kẻ thù của nhà vua, một công quốc độc lập không thừa nhận vương quyền. Umbar còn xung đột với Gondor suốt nhiều thế hệ con người, quấy phá miền duyên hải và mọi giao thương trên biển. Lực lượng ở đây chẳng bao giờ bị hoàn toàn dập tắt, mãi cho đến thời Elessar; còn lãnh thổ Nam Gondor trở thành vùng tranh chấp giữa Các Vua và Hải Tặc.”

“Để mất Umbar là một đòn nặng với Gondor, không chỉ vì vương quốc bị cắt mất nửa Nam và bớt khả năng chế ngự bọn Người Harad, mà còn vì chính đó là nơi Ar-Pharazôn Kim Đế, Vua Númenor cuối cùng, đã đổ bộ và khuất phục Sauron. Bất chấp hậu quả khủng khiếp mà việc đó đem lại, ngay những người ủng hộ Elendil cũng kiêu hãnh mà nhớ lại ngày đoàn thuyền hùng hậu của Ar-Pharazôn đổ tới từ Đại Dương thăm thẳm, và trên ngọn đồi cao nhất ở mũi đất bên Cảng dựng cột trắng cao ghi dấu việc này. Trên đỉnh cột đặt quả cầu pha lê lớn đón nhận những tia Mặt Trời cùng Mặt Trăng, chói lọi như ngôi sao sáng, những hôm trời quang có thể nhìn rõ từ tận Gondor hay từ giữa biển xa phía Tây. Cây cột đứng đó mãi đến khi Sauron trỗi lên lần nữa, chỉ sau đó ít lâu, và Umbar bị bề tôi hắn chiếm lĩnh, còn tượng đài nhắc về nỗi hổ nhục của hắn bị quật đổ.”

Sau khi Eldacar tái lập, huyết thống hoàng gia cùng những gia tộc Dúnedain khác lại càng pha trộn với nòi giống Con Người thấp kém. Vì rất nhiều người vĩ đại đã bỏ mình trong vạ Thân Tranh; còn Eldacar thì ưu ái người miền Bắc đã giúp ngài đoạt lại ngai vàng, và dân cư Gondor được bổ sung thêm bằng những đợt đi cư lớn từ Rhovanion.

Cuộc hỗn huyết không đẩy mạnh ngay từ đầu sự héo mòn của dòng giống Dúnedain như người ta đã sợ; nhưng điều ấy vẫn tiếp diễn, từng chút một như từ trước đến nay. Vì, tới giờ không phải nghi ngờ nữa, điều đó có nguyên do trước hết là vì bản thân Trung Địa, và vì ân sủng của người Númenor đã dần phai nhạt sau sự suy tàn của Đất Nước Sao. Eldacar sống tới hai trăm ba mươi lăm tuổi, làm vua năm mươi tám năm, trong đó có mười năm lưu vong.

Ác họa thứ hai và cũng là lớn nhất đổ xuống Gondor vào triều đại Telemnar, vua đời thứ hai mươi sáu, con của Minardil con trai Eldacar đã tử trận ở cảng Pelargir dưới tay bọn Hải Tặc Umbar. (Cầm đầu chúng chính là Angamaitë và Sangahyando, các chắt trai của Castamir.) Chỉ ít lâu sau đó cơn đại dịch chết người ập đến trên luồng gió đen thổi tới từ phương Đông. Nhà Vua cùng tất cả con cái đều chết bệnh, cùng với một phần lớn dân cư Gondor, nhất là những người sống ở Osgiliath. Rồi vì mệt mỏi và thiếu quân, việc canh phòng ở biên giới Mordor yếu đi và các thành trì chắn đèo núi bị bỏ trống.

Sau này người ta nhận thấy biến cố đó xảy ra ngay giữa khi Bóng Đen đậm đặc dần ở Rừng Xanh, và nhiều thứ độc ác nay tái xuất, báo hiệu Sauron lại nổi lên. Quả đúng là ngay những kẻ thù của Gondor cũng hứng chịu hậu quả, nếu không hẳn vương quốc đã bị đánh đổ khi thất thế, nhưng Sauron biết đợi, và rất có thể chính việc thả lỏng Mordor mới là mục tiêu chủ yếu của hắn.

Khi Vua Telemnar qua đời, Cây Trắng ở Minas Anor cũng héo khô rồi chết. Nhưng Tarondor, cháu trai lên nối ngôi ngài, đã trồng lại hạt cây trên hoàng thành. Chính ngài là người dời dô về Minas Anor vĩnh viễn, vì Osgiliath bây giờ gần như đã bỏ hoang và bắt đầu đổ nát. Rất ít kẻ chạy trốn bệnh dịch về Ithilien hay các thung lũng phía Tây còn muốn quay về.

Tarondor lên ngôi khi còn trẻ, là người cai trị lâu dài nhất trong số Các Vua Gondor; nhưng ngài chẳng đạt được thành tựu gì nhiều ngoài việc bố trí lại kinh đô và chậm chạp vun lại sức mạnh thuở trước. Nhưng Telumehtar con trai ngài, nhớ lại cái chết của Minardil và tức giận bọn Hải Tặc hỗn hào đã lên tận bờ Anfalas mà cướp phá, đã tập hợp binh lực hùng hậu đổ tới Umbar năm 1810. Trong cuộc chiến này những cháu chắt cuối cùng của Castamir bị tiêu diệt, và lần nữa Umbar lại trở về với các vua trong một thời gian ngắn. Telumehtar lấy thêm hiệu Umbardacil vào tên mình. Nhưng những ác họa sắp rơi xuống Gondor lại lần nữa tước mất Umbar, trao vào tay bọn Người Harad.

Ác họa thứ ba là cuộc xâm lăng của quân Cưỡi Xe, đã rút cạn chút sinh lực của Gondor phai tàn qua gần trăm năm chiến sự. Bọn Cưỡi Xe là một tộc người, hay là liên quân nhiều tộc người, gốc ở phương Đông, nhưng chúng mạnh hơn và có vũ khí tốt hơn bất kỳ địch thủ nào từng đọ sức. Chúng hành quân trên những xe thồ lớn, còn thủ lĩnh xông trận trên chiến xa hai ngựa. Bị đám phái viên của Sauron kích động, như sau này người ta biết, chúng đổ tới tấn công Gondor đột ngột, và Vua Narmacil II chết trận khi giao chiến bên kia dòng Anduin nãm 1856. Nhiều nhóm người mạn Đông và Nam Rhovanion bị bắt làm nô lệ; biên giới Gondor thời điểm đó thu về dòng sông và dãy đồi Emyn Muil. [Theo ước đoán, chính thời kỳ này bọn Ma Nhẫn vào lại Mordor.]

Calimehtar, con trai Narmacil II, nhân một cuộc nổi dậy ở Rhovanion đã báo thù cho cha bằng chiến thắng lớn đập tan bọn người phương Đông ở Dagorlad năm 1899, và trong một thời gian mối nguy đã bị đẩy lùi. Đến triều đại Araphant trên miền Bắc và Ondoher con trai Calimehtar dưới miền Nam, lần nữa hai vương quốc lại cùng nhau lập kế sau thời kỳ dài ghẻ lạnh và xa lánh. Vì cuối cùng họ cũng nhận thấy chỉ có một thế lực và ý chí duy nhất điều khiển cuộc tấn công từ rất nhiều mặt trận nhằm vào những người Númenor còn sống sót. Cũng vào thời kỳ này Arvedui kế vị Araphant kết hôn cùng Fíriel con gái Ondoher (1940). Nhưng cả hai vương quốc đều không có cách nào cử tiếp viện cho bên kia; vì Angmar lại phái quân tới đánh Arthedain cùng lúc bọn Cưỡi Xe trở lại rất đông đảo.

Rất nhiều quân Cưỡi Xe lúc ấy đi xuống phía Nam Mordor, liên minh với bọn người ở Khand và Cận Harad; và đợt tiến công từ cả Bắc lẫn Nam này đã khiến Gondor suýt bị tiêu diệt. Năm 1944, Vua Ondoher cùng cả hai con trai, Artamir và Faramir, tử trận trên phía Bắc cổng Morannon, khiến quân thù tràn xuống Ithilien. Nhưng Eärnil, Chỉ Huy đạo quân Nam, đã chiến thắng rực rỡ ở Nam Ithilien, diệt đoàn quân Harad vừa vượt sông Poros. Ngài hối hả tiến về phía Bắc, tập hợp tất cả những người còn lại trong Đạo Bắc đang rút chạy, và đánh vào khu trại chính của quân Cưỡi Xe trong lúc chúng tiệc tùng chè chén vì tin rằng Gondor đã bị lật đổ, chẳng còn việc gì ngoài vơ vét cướp phá. Eärnil ập vào trại như vũ bão, phóng hỏa đốt hết đoàn xe, đánh đuổi kẻ thù vỡ trận chạy khỏi Ithilien. Một phần lớn những kẻ chạy trốn ngài bỏ mạng trong vùng Đầm Lầy Chết.

“Khi Ondoher và các con trai qua đời, Arvedui ở vương quốc Bắc đòi lấy vương miện Gondor với tư cách hậu duệ trực hệ của Isildur và cũng là hôn phu của Fíriel, người con duy nhất còn sống của Ondoher. Đòi hỏi này bị từ chối. Phần trách nhiệm chính trong quyết định đó thuộc về Pelendur, Quốc Quản của Vua Ondoher.

“Hội Đồng Gondor trả lời: ‘Vương miện và vương vị Gondor chỉ duy nhất thuộc về những người kế vị Meneldil con trai Anárion, người đã được Isildur nhường lại lãnh địa này. Ở Gondor quyền thừa kế chỉ được tính theo phụ hệ, và theo chúng ta được biết luật lệ của Arnor cũng không khác.’

“Đáp lại Arvedui nói: ‘Elendil có hai con trai, Isildur là trưởng nam và là người kế vị. Chúng ta được biết tôn danh Elendil cho đến nay vẫn được kể đầu dòng Các Vua ở Gondor, vì người là đức đại vương khắp mọi miền đất người Dúnedain sinh sống. Thời Elendil còn sống, quyền trị vì miền Nam được gửi gắm cho hai con trai người đồng nhiệm; nhưng khi Elendil thọ nạn, Isildur đã lên đường đi nhận lãnh ngôi đại vương của phụ thân, và cũng học theo mà gửi lại quyền cai trị miền Nam cho con trai của em mình. Người chưa hề nhường lại vương vị Gondor, cũng như không hề có ý muốn giang sơn của Elendil bị phân đôi vĩnh viễn.

“ ‘Hơn nữa ở Númenor thuở trước, vương trượng được truyền thừa cho người con trưởng của đức vua, dù là nam hay nữ. Quả là luật ấy không được tuân theo trên những miền đất lưu vong luôn bị chiến tranh quấy nhiễu, nhưng chính luật cổ của dân tộc là điều bây giờ chúng ta viện ra, vì các con trai Ondoher không con mà chết.[3]’

“Gondor không đáp lại lời này. Eärnil, viên chỉ huy thắng trận, giành vương miện; ngôi vua được trao cho ông với sự tán đồng của toàn thể người Dúnedain ở Gondor, vì ông cũng thuộc hoàng gia. Ông là con trai Siriondil, con trai Calimmacil, con trai Arciryas em trai Narmacil II. Arvedui không theo đuổi tiếp yêu cầu, vì không có đủ quyền lực cũng như ý chí mà phản kháng lựa chọn của người Dúnedain ở Gondor; nhưng con cháu ông không bao giờ quên điều đó, kể cả khi ngai vàng của chính họ cùng đã mất từ lâu. Vì đến lúc này vương quốc Bắc đã sắp đến lúc chấm dứt.

“Arvedui quả đúng là vị vua cuối, như tên ông báo trước. Tương truyền cái tên này đặt cho ông khi sinh ra theo lời Malbeth Nhà Tiên Tri nói với vua cha: ‘Và ngài sẽ đặt tên hoàng tử là Arvedui, vì hoàng tử sẽ là vua cuối ở Arthedain. Dù sẽ có một lựa chọn đặt ra cho người Dúnedain, và nếu họ chọn điều có vẻ ít hứa hẹn hơn, thì hoàng tử sẽ đổi tên và trở thành vua một vương quốc rộng lớn. Còn nếu không, sẽ phải chờ qua rất nhiều khổ đau và nhiều thế hệ con người mới đến lúc người Dúnedain vùng dậy và thống nhất.”

“Cả ở Gondor cũng chỉ còn một đời vua nữa sau Eärnil. Rất có thể nếu vương miện và quyền trượng được hợp nhất với nhau thì ngai vua đã được duy trì, và nhiều mối họa đã bị chặn trước. Nhưng Eärnil là một người thông thái, không có tính ngạo mạn, cho dù lãnh thổ Arthedain chỉ là điều nhỏ mọn, theo cách nghĩ của người Gondor, bất chấp dòng dõi vua chúa trên đó.

“Ông phái sứ giả thông báo cho Arvedui việc mình lên ngôi, theo luật lệ và đòi hỏi của vương quốc Nam, ‘nhưng ta vẫn không quên dòng hoàng tộc ở Arnor, cũng không phủ nhận tình cốt nhục giữa hai nơi, hay mong muốn hai vương quốc của Elendil trở thành ghẻ lạnh. Ta sẽ cho người ứng cứu bệ hạ khi cấp bách, theo khả năng của ta.’

“Nhưng cũng phải rất lâu sau Eärnil mới đủ tự tin thực hiện lời hứa ấy. Vua Araphant chỉ huy lực lượng càng lúc càng mỏng vẫn kháng cự được những đợt tấn công từ Angmar, và Arvedui lên nối ngôi cũng vậy; nhưng cuối cùng vào mùa thu 1973, có tin báo tới Gondor rằng Arthedain đang lâm nguy, và rằng Vua phù thủy đang xua quân chuẩn bị đòn cuối cùng. Khi ấy Eärnil phái con trai Eärnur dẫn một hạm đội lên Bắc, đi nhanh hết sức cùng toàn bộ lực lượng có thể cử đi. Nhưng đã muộn. Trước khi Eärnur kịp tới các hải cảng Lindon, Vua phù thủy đã bình định Arthedain, còn Arvedui đã vong mạng.

“Nhưng khi Eärnur cập vào Cảng Xám, niềm vui và kinh ngạc lớn đến với cả Tiên lẫn Người. Đoàn tàu quá đông và mỗi con tàu quá lớn tới mức bến chẳng đủ cho họ đậu, dù đã neo kín cả Harlond lẫn Forlond; đoàn quân đổ xuống mới hùng hậu làm sao, mang theo đạn dược và nhu yếu phẩm thừa đủ cho cuộc chiến giữa các vị vua vĩ đại. Ít nhất thì người dân miền Bắc thấy như vậy, dù đây chỉ là một đội quân nhỏ chia sớt từ quân đoàn hùng vĩ của Gondor. Trên hết người ta trầm trồ trước bầy ngựa chiến, vì phần đông chúng đến từ Đồng Bằng sông Anduin và đi theo những kỵ sĩ cao lớn đẹp đẽ, cùng nhiều hoàng thân kiêu hãnh đất Rhovanion.

“Rồi Círdan tập hợp tất cả những người hưởng ứng ông, từ Lindon hay Arnor tới, và khi tất cả sẵn sàng, đoàn quân vượt sông Lune tiến lên miền Bắc khiêu chiến cùng tên Vua phù thủy Angmar. Hiện giờ hắn đang sống tại Fornost, người ta nói vậy, thả những giống dân tà ác sống đầy trong đô thành, tiếm đoạt cả cung điện lẫn quyền cai trị của các vua. Kiêu căng, hắn không ngồi trong thành lũy chờ kẻ địch tiến công mà dẫn quân ra đón đánh, đinh ninh sẽ quét sạch họ xuống dòng Lune như biết bao lần.

“Nhưng Đội quân miền Tây đã ập vào đánh hắn từ khu Đồi Bóng Tà, và trận chiến long trời nổ ra trên đồng bằng giữa Nenuial và Khu Đồi Bắc. Lực lượng Angmar đã vội nhường bước và rút chạy về Fornost thì binh đoàn quân kỵ chính, vừa vòng lên quanh khu đồi, lúc này đổ đến từ phía Bắc đánh chúng tháo chạy tơi bời. Rồi tên Vua phù thủy, gom hết những gì còn sót từ cuộc đại bại, chạy lên miền Bắc tìm về đất gốc Angmar. Trước khi hắn kịp chạy về Carn Dûm trú nấp, kỵ đội Gondor đã bắt kịp, Eärnur thúc ngựa phi trước nhất. Cùng lúc đó từ Thung Đáy Khe, một đoàn quân do chúa Tiên Glorfindel dẫn đầu lại tới nơi. Rồi Angmar bị đánh bại tan tành tới mức khắp phía Tây Dãy Núi Mù Sương, chẳng còn lại lấy một tên người hay Orc quân của hắn.

“Nhưng người ta kể khi tất cả tưởng đã an bài, tên Vua phù thủy thình lình xuất hiện, trùm áo đen, mặt nạ đen, cưỡi trên con ngựa đen. Nỗi sợ bóp nghẹt ai đưa mắt nhìn phải hắn, nhưng hắn chọn ra Chỉ Huy Gondor mà giáng toàn bộ sức nặng của lòng thù hận, và rống tiếng thét kinh khủng hắn tế ngựa thẳng vào ông. Eärnur chắc đã kháng cự được, nhưng con ngựa không chịu nổi lời dọa dẫm; nó quành đi chở ông chạy mất trước khi ông kịp ghìm cương.

“Tên Vua phù thủy trỗi lên cười, và chẳng ai từng nghe giọng ấy lại quên nỗi kinh hoàng đâm xuyên qua họ. Nhưng chính lúc ấy Glorfindel phi tới trên lưng ngựa trắng, tên Vua phù thủy đang dở giọng cười thì quay mình chạy mất hút vào bóng đêm. Vì lúc ấy đêm đã phủ xuống chiến trường, và hắn mất tích, chẳng ai thấy hắn đi đâu nữa.

“Lúc này Eärnur quay lại, nhưng Glorfindel dõi nhìn vào bóng tối thẫm dần mà bảo: ‘Đừng đuổi theo! Hắn sẽ không trở lại đất này đâu. Định mệnh của hắn hãy còn xa xôi lắm, và sẽ không bàn tay người đàn ông nào đánh ngã được hắn.’ Những lời này nhiều người còn ghi nhớ, nhưng Eärnur rất đỗi tức giận, chỉ mong rửa được mối nhục.

“Vậy là kết liễu vương quốc Angmar tà ác; và Eärnur, Chỉ Huy Gondor, rước lấy nỗi căm ghét sâu xa của tên Vua phù thủy; nhưng hãy còn phải nhiều năm nữa điều đó mới được tiết lộ.”

Vì thế chính vào triều đại Vua Eärnil, như sau này người ta hiểu, tên Vua phù thủy đã trốn từ miền Bắc xuống Mordor, triệu tập bọn Ma Nhẫn còn lại nhờ quyền thủ lĩnh. Nhưng phải đến năm 2000 chúng mới xuất quân khỏi Mordor, qua ngả Đèo Cirith Ungol mà vây hãm Minas Ithil. Tòa thành bị chúng hạ gục năm 2002, chiếm cả quả palantír trên đỉnh tháp. Cho tới hết Kỷ Đệ Tam chúng vẫn chưa bị khu trừ, khiến Minas Ithil biến thành một nơi đáng sợ, mang tên mới Minas Morgul. Rất nhiều người còn sống ở Ithilien bỏ đất ấy mà chạy.

“Eärnur sánh ngang cha mình về lòng quả cảm, nhưng trí thông thái lại chẳng bì. Ông có sức lực sung mãn và tính tình nóng nảy, nhưng ông không lấy vợ, vì hứng thú duy nhất của ông là chinh chiến hay trổ tài võ bị. Ông giỏi giang tới mức ở Gondor chẳng ai đấu lại nổi ông trong những trận thi thố dùng binh khí, niềm ham thích lớn của ông, giống như một vận động viên hơn là vị chủ tướng hay chúa tể, và ông còn gìn giữ được sức khỏe và tài nghệ tới tuổi cao hơn hẳn lệ thường.”

Khi Eärnur tiếp nhận ngai vàng năm 2043, tên Vua Minas Morgul thách thức ngài đấu tay đôi, nhạo rằng ngài đã chẳng vững chân trước mặt hắn nơi chiến địa miền Bắc. Lần đó Mardil Quốc Quản đã kìm giữ được cơn thịnh nộ của nhà vua. Minas Anor, vốn đã thành đô thành chính của vương quốc từ thời Vua Telemnar và là nơi cư ngụ của hoàng triều, thì nay đổi tên là Minas Tirith, thành phố vĩnh viễn đứng canh mưu đồ ác quỷ của Morgul.

Eärnur mới ngự trên ngai được bảy năm thì tên Chúa tể Morgul lặp lại lời thách thức, nhạo rằng tính nhút nhát ngày còn trẻ của ngài nay lại bồi thêm gân cốt yếu nhược lúc tuổi già. Tới đó Mardil không còn can ngăn nổi nữa; nhà vua dẫn một toán thị vệ nhỏ cưỡi ngựa tới trước cổng Minas Morgul. Đội kỵ binh ra đi lần đó không có tin tức báo về. Ở Gondor người ta tin rằng kẻ thù xảo trá đã dọn bẫy bắt nhà vua, và ngài đã chết vì bị tra tấn trong Minas Morgul; nhưng vì không có bằng chứng tận mắt nào là ngài đã chết, Mardil vị Quốc Quản Trung Thành đã cai trị Gondor dưới tên ngài suốt nhiều năm.

Tới lúc này dòng dõi hoàng gia chỉ còn rất ít. Hoàng tộc đã vơi bớt rất nhiều trong vạ Thân Tranh; thêm nữa từ độ đó, các vua ở ngôi trở nên nghi kỵ và dè chừng thân thích. Thường những kẻ thấy mình bị nghi ngờ lại trốn tới Umbar gia nhập quân phiến loạn; còn những người khác từ bỏ quyền thừa kế để kết hôn cùng những người vợ không thuộc nòi Númenor.

Chính đấy là nguyên cớ không còn ai khả dĩ tiếp nhận ngôi truyền, vừa thuần huyết lại vừa được người dân ủng hộ; và tất thảy đều kinh sợ vạ Thân Tranh trở lại, biết rằng thêm một cuộc huynh đệ tương tàn nữa là Gondor ắt sẽ tiêu tan. Vì thế dù năm tháng chảy dần, vị Quốc Quản vẫn nắm quyền cai trị, còn vương miện của Elendil nằm lại trong lòng Vua Eärnil trong Cung Tử, nơi Eärnur đặt nó lại trước khi ra đi.

Dòng Quốc Quản

Gia tộc Quốc Quản còn được gọi là Gia tộc Húrin, vì họ là hậu duệ vị Quốc Quản thời Vua Minardil (1621-1634), Húrin khu đồi Emyn Amen, một người thuộc dòng giống Númenor cao quý. Sau thời ngài các vua luôn chọn quốc quản trong số họ tộc ngài; và sau thời Pelendur, chức Quốc Quản trở thành cha truyền con nối, hoặc người thân gần nhất tiếp nối, cũng như vương vị.

Quả thực là mỗi Quốc Quản khi lên nhậm chức đều có lời thề “giữ roi và cai trị nhân danh Nhà Vua, cho tới khi người trở về”. Nhưng chẳng mấy lâu sau đó chỉ còn là những lời nghi thức chẳng được ai coi trọng, vì Quốc Quản vẫn nắm toàn bộ quyền hành ngang vua. Nhưng ở Gondor vẫn nhiều người còn tin quả thực sẽ có vị vua trở về vào một thời điểm tương lai nào đó; và nhiều người nhớ lại dòng Bắc từ cổ đại, mà nghe đồn vẫn còn tiếp nối trong bóng tối. Nhưng những Quốc Quản Chấp Chính sắt lòng lại khi nghe những lời đó.

Dù vậy, các Quốc Quản cũng không bao giờ ngồi lên ngai vàng cổ; họ cũng không đội miện, không cầm vương trượng. Họ chỉ cầm một cây roi trắng, biểu tượng của chức trách mình; họ giương cờ trắng tinh không biểu trưng; nhưng cờ hiệu hoàng tộc vẫn luôn là màu đen, vẽ hình thân cây trắng bừng nở hoa dưới bảy vì sao.

Sau Mardil Voronwë, vẫn được tính là thủy tổ dòng cai trị, là đến hai mươi tư Quốc Quản Chấp Chính ở Gondor, rồi tới Denethor II, đời thứ hai sáu và cũng là cuối cùng. Ban đầu họ được hưởng thái bình, vì đó là thời kỳ Hòa Bình Cảnh Giới, Sauron thu mình trước quyền lực Hội Đồng Trắng và bọn Ma Nhẫn ẩn kỹ trong Thung Lũng Morgul. Nhưng từ thời Denethor I trở đi, hòa bình tuyệt đối không bao giờ còn có lại, và cả những lúc Gondor không phải đối phó với chiến tranh tổng lực hay công khai thì biên giới vẫn bị quấy nhiễu thường xuyên.

Những năm cuối triều Denethor I cai trị, bọn uruk - một giống Orc đen lớn cực kỳ khỏe mạnh - lần đầu xuất hiện ngoài phạm vi Mordor và tới năm 2475 chúng tràn xuống qua Ithilien chiếm Osgiliath. Boromir con trai Denethor (sau này được lấy tên đặt cho Boromir thuộc Chín Bộ Hành) đánh bại chúng, lấy lại Ithilien; nhưng Osgiliath rốt cục cũng tàn lụi hẳn, cây cầu đá lớn giữa thành gãy gục. Từ đó về sau không còn ai sống ở đây. Boromir là một chỉ huy dũng mãnh, ngay cả Vua phù thủy cũng kiêng nể ngài. Ngài có khuôn mặt quý phái và đẹp đẽ, kiên cường cả về sức lực lẫn ý chí, nhưng trận chiến đó đã để lại vết thương Morgul rút ngắn tuổi thọ ngài, khiến ngài teo quắt vì đau đớn và qua đời chỉ sau cha mình mười hai năm.

Tiếp theo là thời kỳ cai trị dài lâu của Cirion. Ngài cảnh giác và thận trọng, nhưng phạm vi chế ngự của Gondor đã ngắn lại nhiều, và ngài chẳng làm được gì ngoài phòng thủ các đường biên giới, trong khi đám kẻ thù (hay thế lực điều khiển đằng sau) chuẩn bị nhiều cú đòn ngài không đủ sức chống đỡ. Lũ Hải Tặc phá phách miền duyên hải, nhưng chính phía Bắc mới là mối nguy lớn nhất của ngài. Trong những miền đất rộng ở Rhovanion giữa rừng Âm U và Sông Chảy, giờ sinh sống một tộc người hung dữ, toàn bộ quy hàng cái bóng ở Dol Guldur. Chúng thường xuyên đánh tràn qua rừng, tới khi toàn mạn đồng bằng sông Anduin phía dưới sông Diên Vĩ sạch bóng dân. Bọn Balchoth này liên tục được bổ sung thêm đồng loại từ phương Đông lại, trong khi người ở Calenardhon cứ thưa vắng dần. Cirion phải rất vất vả mới giữ được tuyến sông Anduin.

“Nhìn thấy trước cơn bão đến, Cirion bắn tin lên Bắc cầu viện, nhưng đã quá muộn; vì năm ấy (2510) sau khi đã đóng nhiều thuyền bè lớn bên bờ Đông Anduin, bọn Balchoth ùn ùn đổ qua sông mà quét sạch quân phòng thủ. Một đạo quân từ dưới Nam đi lên bị cắt đứt và xua về Bắc qua sông Lim Sáng, tới đó thì gặp bầy Orc từ trên Dãy Núi thình lình đổ xuống, đuổi họ chạy về phía Anduin. Rồi bỗng dưng từ Bắc xuống đoàn quân ứng cứu ngoài sức hy vọng, lần đầu tiên tiếng tù và người Rohirrim vang vọng ở Gondor. Eorl Trẻ Tuổi dẫn đoàn kỵ binh xuống quét sạch quân thù, săn đuổi bọn Balchoth đến chết trên đồng cỏ Calenardhon. Cirion ban tặng Eorl vùng đất đó làm nơi sinh sống, và ông thề với Cirion Lời Ước của Eorl, về tình bằng hữu khi cần thiết, hay khi nghe kêu gọi, dành cho các Chúa Gondor.”

Vào thời Beren, Quốc Quản đời thứ mười chín, mối nguy lớn hơn nữa lại đổ bóng xuống Gondor. Ba đội tàu lớn đã phục sẵn từ lâu nay lướt tới từ Umbar và Harad, ào ạt tấn công miền duyên hải; quân thù đổ bộ khắp nơi, tới tận cửa sông Isen về phía Bắc. Cùng lúc ấy người Rohirrim cũng bị tấn công từ cả Tây và Đông, địch quân càn quét khắp vùng đất, khiến họ phải náu trong các thung lũng Dãy Núi Trắng. Vào năm đó (2758) Mùa Đông Dài Dặc bắt đầu, những đợt lạnh và tuyết vần vũ từ Bắc và Đông kéo dài tới gần năm tháng. Helm đất Rohan cùng cả hai con trai tử trận trong cuộc chiến; cảnh khổ cực chết chóc trải khắp Eriador lẫn Rohan. Nhưng ở Gondor phía Nam dãy núi tình hình không nguy kịch bằng, và trước khi xuân sang Beregond con trai Beren đã đẩy lùi quân xâm lược. Lập tức ngài cử quân lên trợ giúp Rohan. Ngài là vị chỉ huy tài giỏi nhất từng xuất hiện ở Gondor sau thời Boromir; và khi ngài lên kế tục cha mình (2763) Gondor bắt đầu lấy lại sức mạnh cũ. Nhưng Rohan bình phục lâu hơn vì những thương tích nặng nề giáng lên họ. Chính vì thế mà Beren đã hoan nghênh Saruman, trao cho ông ta chìa khóa Orthanc và từ năm ấy (2759) Saruman bắt đầu ngụ tại Isengard.

Chính vào thời Beregond mà Cuộc Chiến giữa Người Lùn và Orc diễn ra trên Dãy Núi Mù Sương (2793-2799), nhưng chỉ có những tin tức nhạt nhòa truyền xuống phía Nam, cho tới khi lũ Orc chạy trốn từ Nanduhirion rắp tâm vượt qua Rohan tới lập đồn ở Dãy Núi Trắng. Các thung lũng đã thành nơi giành giật suốt nhiều năm trước khi hiểm họa này bị đánh tan.

Khi Quốc Quản thứ hai mươi mốt Belecthor II chết, Cây Trắng cũng chết theo ở Minas Tirith; nhưng nó vẫn được đứng đó “cho tới khi Nhà Vua trở về”, vì chẳng hạt giống nào được tìm thấy.

Vào thời Túrin II, kẻ thù của Gondor lại động binh trở lại; vì thế lực Sauron lại bắt đầu lớn mạnh, ngày trỗi dậy chẳng còn mấy nữa. Trừ những kẻ kiên cường nhất, tất cả dân cư đều bỏ chạy khỏi Ithilien mà chuyển về Tây sống bên kia bờ Anduin, vì cả dải đất đã bị lũ Orc Mordor xâm nhập. Túrin là người đã xây nhiều nơi trú ẩn bí mật cho quân sĩ khắp Ithilien, mà Henneth Annûn là nơi được canh phòng và cắt gác lâu dài nhất. Ngài cũng bổ sung phòng thủ cồn đảo Cair Andros[4] trở lại để bảo vệ Anórien. Nhưng mối nguy chủ yếu lại ở về phía Nam, nơi bọn người Haradrim đã chiếm cứ Nam Gondor, khiến dọc bờ Poros chiến sự không lúc nào ngớt. Khi Ithilien bị lực lượng đông đảo xâm chiếm, Vua Folcwine thực hiện Lời Ước của Eorl và trả món nợ Beregond cứu trợ khi xưa, gửi tới Gondor rất nhiều quân sĩ. Có họ trợ giúp, Turin giành thắng lợi ở đoạn vượt sông Poros; nhưng cả hai con trai Folcwine đều tử nạn trong trận này. Đội Kỵ Binh chôn cất họ theo tập quán dân mình, cả hai nằm chung một gò mộ, vì họ là anh em sinh đôi. Cho mãi đến sau này Haudh in Gwanur, tên gò mộ ấy, còn đứng rất cao trên bờ sông, khiến kẻ thù của Gondor sợ hãi không dám đi qua.

Turgon kế vị Túrin, nhưng triều đại ngài chỉ đánh dấu chủ yếu bằng việc Sauron tái xuất, hai năm trước khi ngài mất, và công khai ra mặt, rồi tiến vào Mordor từ lâu đã soạn sửa chờ đón hắn. Tháp Barad-dûr lại ngóc đầu lần nữa, Đỉnh Định Mệnh lại rùng rùng phụt lửa, và những người dân Ithilien cuối cùng cao chạy xa bay. Khi Turgon chết, Saruman chiếm Isengard làm của riêng, tăng cường binh lực.

“Ecthelion II con trai Turgon là một người thông thái. Chút quyền lực cuối cùng để lại được ông dùng củng cố vương quốc chống lại sự tấn công từ phía Mordor. Ông khích lệ mọi người tài trí dù gần hay xa tới phụng sự mình, và những người chứng tỏ được rằng mình đáng tin cẩn qua thử thách đều được tưởng thưởng và phong chức. Hầu như mọi việc ông làm đều có sự trợ giúp và cố vấn của một viên chỉ huy tài giỏi được ông yêu quý hơn hết thảy. Thorongil là tên dân Gondor gọi người ấy, Đại Bàng Sao, vì chàng vừa nhanh nhẹn vừa có con mắt tinh nhạy, và đeo vì sao bạc trên áo choàng; nhưng chẳng ai biết tên thật của chàng, hay chàng quê quán ở đâu. Chàng tới triều Ecthelion sau khi sống ở Rohan và phụng sự Vua Thengel, nhưng lại không phải người Rohirrim. Chàng là một chủ tướng tài ba dù trên đất liền hay biển cả, nhưng chàng đã ra đi vào vùng bóng tối nơi chàng từ đó tới đây trước khi thời của Ecthelion chấm dứt.

“Thorongil vẫn thường khuyên nhủ Ecthelion rằng đội quân phiến loạn ở Umbar là một mối nguy lớn với Gondor, đe dọa cả những thái ấp miền Nam và sẽ gây họa khôn lường, nếu Sauron tới lúc công khai tuyên chiến. Cuối cùng chàng cũng được Quốc Quản cho phép mà tập hợp đội thuyền nhỏ, xuất kỳ bất ý tới Umbar lúc đêm khuya và thiêu cháy một phần lớn đội tàu Hải Tặc. Bản thân chàng đã khuất phục tên Chỉ Huy Cảng khi giáp chiến trên bến thuyền, rồi rút quân về mà không mấy tổn thất. Nhưng khi về đến cảng Pelargir, chàng lại khiến tất cả sửng sốt và buồn bã vì nói không định trở về Minas Tirith, nơi vinh dự lớn đang đón chờ.

“Chàng gửi lời từ biệt cho Ecthelion mà nói: ‘Nay có những nhiệm vụ khác vẫy gọi tôi, thưa chúa thượng, và sẽ phải qua nhiều thời gian và nguy hiểm nữa mới đến lúc tôi trở lại Gondor, nếu đó là điều số phận dành cho tôi.’ Dù không ai đoán nổi những nhiệm vụ ấy là gì, hay chàng đã nhận lời triệu tập của ai, nhưng tất cả đều biết chàng đi lối nào. Vì chàng đã lên thuyền vượt sông Anduin, và tới đó giã từ đồng đội mà một mình đi tiếp; và lần cuối cùng người ta nhìn thấy, chàng đang ngoảnh mặt về Dãy Núi Bóng Đêm.

Khắp Kinh Thành đều phiền muộn vì sự ra đi của Thorongil, và ai nấy đều cho là một tổn thất sâu xa, chỉ trừ Denethor con trai Ecthelion, người nay đã đủ chín để nhận quyền Quốc Quản, và lên nắm quyền bốn năm sau, khi cha ông từ trần.

“Denethor II là một người kiêu hãnh, cao lớn và quả cảm, có khí chất đế vương hơn bất kỳ ai từng xuất hiện ở Gondor suốt nhiều thế hệ gần đây; và ông cũng thông tuệ, có mắt nhìn xa, và uyên thâm tích truyện. Thực tế là ông giống Thorongil tới mức như thể họ hàng gần gũi, nhưng trước nay vẫn bị coi là thứ yếu so với người lạ mặt kia, trong tình mến mộ của người dân và cả trong lòng trân trọng của cha mình. Vào lúc đó rất nhiều người đã nghĩ Thorongil ra đi trước khi kẻ kình địch trở thành chúa của mình; tuy thực tế là Thorongil chưa bao giờ có ý cạnh tranh với Denethor, hay đặt mình cao hơn địa vị người hầu của cha ông. Và chỉ duy nhất trong một việc này lời khuyên của hai người với vị Quốc Quản có điều khác biệt: Thorongil vẫn thường cảnh báo Ecthelion đừng quá tin cẩn Saruman Áo Trắng tại Isengard, mà hãy đón chào Gandalf Áo Xám. Nhưng giữa Denethor và Gandalf ít có tình hòa hảo, và sau thời Ecthelion Người Hành Hương Áo Xám càng ít được hoan nghênh ở Minas Tirith. Vì thế sau này, khi mọi sự đã tỏ tường, nhiều người tin rằng Denethor với đầu óc bén nhạy và con mắt thấu suốt hơn hẳn người khác cùng thời đã phát hiện ra kẻ lạ mặt Thorongil này thực chất là ai, và ngờ vực chàng cùng Mithrandir đang toan tính lật đổ mình.

“Khi Denethor lên nắm quyền Quốc Quản (2984), ông trở thành một vị chúa vô cùng quyết đoán, tự mình nắm quyền cai quản mọi việc trong tay. Ông ít khi nói ra lời. Ông lắng nghe mọi lời khuyên, rồi quyết định tự ý. Ông kết hôn muộn (2976), vợ là Finduilas con gái Adrahil chúa Dol Amroth. Bà là một Phu Nhân có sắc đẹp tuyệt vời và trái tim nhân hậu, nhưng cuộc hôn nhân chưa được mười hai năm thì bà đã qua đời. Denethor yêu bà, theo kiểu của ông, thắm thiết hơn yêu bất kỳ ai khác, chỉ thua có người con trai cả bà sinh hạ cho ông. Nhưng người ta cảm thấy dường như bà héo hon đi trong thành phố được canh gác mật, như bông hoa miền thung lũng biển mọc phải vách đá khô cằn. Bóng đen ở phương Đông làm bà kinh sợ, và luôn luôn bà ngoảnh về Nam, nhìn biển khơi bà rất đỗi nhớ nhung.

“Sau khi bà qua đời, Denethor còn lầm lì và im lặng hơn khi trước, và thường ngồi một mình hồi lâu trên tháp suy tư, đoán trước rằng bàn tay Mordor sẽ giáng xuống ngay trong thời mình. Sau này người ta đoán rằng vì cần lấy thêm tin tức, nhưng cũng vì kiêu hãnh và quá tin vào sức mạnh ý chí của mình, ông đã nhìn vào quả palantír trong tòa Tháp Trắng. Không vị Quốc Quản nào từng dám làm thế, kể cả các vua Eärnil và Eärnur, sau khi Minas Ithil thất thủ và quả palantír của Isildur rơi vào tay Kẻ Thù bởi Quả Cầu Minas Tirith là quả palantír của Anárion, gần gũi nhất với quả Sauron giờ nắm giữ.

“Nhờ thế Denethor đã có được hiểu biết quảng đại về những điều xảy ra trong vương quốc, cũng như vượt xa biên giới đất ông, khiến cho người đời khâm phục; nhưng ông đã phải trả giá đắt mới có được nó, già nua đi trước tuổi vì cuộc ganh đua với ý chí Sauron. Vì thế trong Denethor lớn dần niềm kiêu hãnh, song hành cùng nỗi tuyệt vọng, tới khi tất cả những biến cố thời đại ấy đối với ông chỉ còn thu gọn đơn thuần về cuộc đấu giữa Chúa tòa Tháp Trắng và Chúa tòa Barad-dûr, và ngờ vực tất cả những ai chống trả Sauron trừ khi người đó chỉ phụng sự mình ông.

“Cứ thế thời gian trôi đi cho tới cuộc Nhẫn Chiến, và các con trai Denethor lớn lên lới lúc thành niên. Boromir, hơn em trai năm tuổi và là đứa con được yêu hơn, giống cha như đúc về khuôn mặt và tính kiêu hãnh, nhưng phần còn lại thì không. Thực tế chàng có tính cách tựa như Vua Eärnur ngày trước, không lấy vợ mà tìm vui chủ yếu trong chiến trận; không biết sợ và mạnh mẽ, nhưng chẳng mấy để tâm tới tích truyện cổ, ngoài chuyện kể về các trận đánh xưa. Faramir, người con thứ, giống anh bề ngoài nhưng trong tâm lại khác. Chàng cũng rành rẽ trái tim con người không kém gì cha, nhưng những gì đọc thấy thường khiến chàng động lòng thương cảm hơn là khinh miệt. Tư thái chàng hiền hậu, yêu tích truyện và âm nhạc, và vì thế trong thời ấy bị rất nhiều người đánh giá thấp tính can trường so với người anh. Nhưng thực tế không phải vậy, chàng không kiếm tìm vinh quang trong nguy hiểm nếu việc đó không phục vụ điều gì. Chàng đón mừng Gandalf bất cứ lúc nào thầy phù thủy đến Kinh Thành, và say mê học hỏi trí thông thái của ông; và trong việc này, cũng như nhiều việc khác, chàng làm cha mình phật ý.

“Thế nhưng giữa hai anh em là một tình yêu sâu sắc, bắt nguồn từ thuở ấu thơ khi Boromir vẫn thường giúp đỡ và bênh vực Faramir. Từ đó trở về sau vẫn không hề có ganh tỵ hay kèn cựa giữa hai người, dù vì lòng thiên ái của cha hay vì sự tán thưởng của người dân. Faramir dường như không hề nghĩ ở Gondor lại có ai sánh nổi với Boromir, người kế tục Denethor Chỉ Huy tòa Tháp Trắng; và Boromir cũng nghĩ tương tự. Nhưng thời điểm thử thách lại đưa đến kết quả khác hoàn toàn. Song những gì xảy đến với ba người bọn họ trong cuộc Nhẫn Chiến đã được kể lại cặn kẽ ở nơi khác. Và sau cuộc chiến, thời kỳ Quốc Quản Chấp Chính cũng đến hồi kết; vì người kế vị Isildur và Anárion đã trở lại, dòng Vua được phục hồi, và lá cờ mang Cây Trắng lại kéo lên vẫy gió trên đỉnh Tháp Ecthelion.”

______________

[1] Mũi Umbar cùng vụng biển lớn nằm sâu trong nội địa từ lâu đã là lãnh thổ của người Númenor, nhưng là thành trì của những Người dưới quyền Nhà Vua, sau gọi là người Númenor Đen, đã bị Sauron dụ dỗ và căm ghét hơn hết thảy những người ủng hộ Elendil. Sau khi Sauron sụp đổ, nòi giống chúng nhanh chóng suy giảm hoặc pha trộn với Con Người ở Trung Địa, nhưng vẫn kế thừa không phai nhạt lòng thù ghét Gondor. Vì thế Umbar chỉ chiếm lại được sau nhiều tổn thất nặng nề.

[2] Tức Sông Chảy.

[3] Luật này đặt ra tại Númenor (như chúng tôi được Nhà Vua cho biết) khi Tar-Aldarion, vua thứ sáu, chết đi chỉ để lại một người con gái. Bà trở thành Nữ Hoàng Chấp Chính đầu tiên, Tar-Ancalimë. Tuy thế luật ấy có từ trước thời bà. Tar-Elendil, vua đời thứ tư, truyền ngôi cho con trai Tar-Menelur, dù Silmariën mới là trưởng nữ. Tuy thế chính Silmariën mới là bà tổ của Elendil.

[4] Tên này có nghĩa là “Tàu bọt sóng dài”, vì hòn đảo có hình giống một con tàu lớn, mũi tàu vểnh cao chỉ về hướng Bắc, sóng Anduin vỗ vào phần đá nhọn này trắng xóa.

(v)

Tiếp theo là một phần

Chuyện kể về Aragorn và Arwen

“Arador là ông của Nhà Vua. Arathorn con trai ông tới cầu hôn nàng Gilraen Xinh Đẹp, con gái Dírhael, bản thân cũng là con cháu Aranarth. Lời cầu hôn không làm Dírhael vừa ý, vì theo tập quán người Dúnedain, Gilraen còn quá trẻ chưa đến tuổi dựng vợ gả chồng.

“ ‘Hơn nữa,’ ông nói, ‘Arathorn là một người cứng rắn ở tuổi tráng niên, và hắn sẽ sớm thành thủ lĩnh trước khi người ta đoán được; nhưng trái tim ta dự cảm anh là người vắn số.’

“Nhưng Ivorwen người vợ cũng có tài tiên báo của ông thì đáp lại: ‘Vậy càng khẩn cấp hơn! Vì ngày tháng đang tối thêm khi bão tới, và những việc lớn lao sắp đến rồi. Nếu giờ đôi trẻ kết hôn, biết đâu hy vọng cho dân tộc chúng ta sẽ được sinh ra; nhưng nếu còn trì hoãn, sẽ không có hy vọng ấy chừng nào kỷ nguyên này chưa hết.’

“Và điều xảy ra là khi Arathorn và Gilraen vừa hợp hôn được một năm, Arador rơi vào tay quỷ đồi ở vùng Truông Lạnh phía Bắc Thung Đáy Khe và tử nạn; Arathorn lên làm Thủ Lĩnh người Dúnedain. Năm tiếp đó Gilraen sinh cho ông một cậu con trai, đặt tên là Aragorn. Nhưng Aragorn mới lên hai thì Arathorn ra trận cùng hai con trai Elrond đánh Orc, rồi ngã xuống khi bị một mũi tên Orc xuyên qua mắt; và quả là ông vắn số so với chủng tộc mình, khi qua đời mới có sáu mươi tuổi.

“Rồi Aragorn, giờ đã thành Người Kế Vị Isildur, được đưa cùng mẹ về sống trong nhà của Elrond; Elrond nuôi dạy cậu thay cha và dần dà yêu mến cậu như con đẻ. Nhưng họ gọi tên cậu là Estel, nghĩa là ‘Hy vọng’, và tên thật cùng gốc gác cậu được giữ kín theo chỉ dạy của Elrond, vì hội đồng Thông Thái biết Kẻ Thù lúc ấy đang lùng sục kiếm tìm Người Kế Vị Isildur, nếu kẻ đó còn tồn tại trên mặt đất.

“Nhưng khi Estel mới lên hai mươi tuổi, sự tình cờ run rủi cậu trở về Thung Đáy Khe sau khi lập nhiều công trạng trong đoàn của các con trai Elrond; và Elrond nhìn cậu rất đỗi hài lòng, vì thấy cậu đẹp đẽ và cao quý, và đã sớm trưởng thành, dù rồi đây sẽ còn mạnh mẽ và thông tuệ hơn nữa. Thế là ngày đó Elrond gọi cậu bằng tên thật, cho cậu biết thân phận mình và thân phận cha mình; và trao cho cậu các báu vật gia truyền của dòng họ.

“ ‘Đây là chiếc nhẫn của Barahir,’ ông nói, ‘tín vật của tình cốt nhục giữa chúng ta từ thuở xa xưa; và đây nữa là những mảnh gãy thanh Narsil. Cầm hai vật này có lẽ con sẽ còn lập những chiến công to lớn, vì ta dự đoán trước rằng tuổi thọ của con sẽ vượt ra ngoài thước tấc của Con Người, trừ khi ác họa giáng xuống con, hay con thất bại trong thử thách. Nhưng thử thách sẽ gian khó và dài lâu. Còn Vương trượng Annúminas ta giữ lại, vì con còn phải chứng tỏ mình xứng đáng.’

“Ngày hôm sau tới lúc hoàng hôn xuống, Aragorn tản bộ một mình trong rừng, trái tim hát ca trong lồng ngực; cả cậu cũng cao tiếng hát, vì lòng tràn đầy hy vọng mà thế giới thì tươi đẹp vô cùng. Và bỗng dưng đương khi cậu hát, có một thiếu nữ hiện ra bước trên thảm xanh giữa những thân bạch dương trắng, khiến cậu ngưng lại mà kinh ngạc, tưởng mình vừa bước lạc cõi mơ nào, hoặc vừa được ban năng lực của các ca công Tiên, nghe đồn vẫn làm những điều họ hát lên hiển hiện trước mắt ai nghe được.

“Vì Aragorn vốn đang hát Bài ca Lúthien đúng vào đoạn tả cuộc hội ngộ giữa Lúthien với Beren trong rừng Neldoreth. Và kia! còn ai ngoài Lúthien đang dạo bước trước mắt cậu giữa Thung Đáy Khe, choàng quanh mình tấm áo lam và bạc, đẹp như bóng tà ở Quê Tiên; mái tóc sẫm màu phơ phất trong cơn gió vội, và trán nàng thắt vành đá quý như vành sao.

“Mất một hồi Aragorn đứng lặng ngắm nhìn, nhưng sợ nàng sẽ biến đi không bao giờ còn trông thấy, cậu thổn thức gọi to, Tinúviel, Tinúviel! đúng như Beren đã gọi thuở cựu Niên rất lâu về trước.

“Rồi thiếu nữ quay lại mỉm cười và bảo: ‘Ngươi là ai? Và tại sao gọi ta bằng tên đó?’

“Và cậu trả lời: ‘Vì tôi tin nàng chính thật là Lúthien Tinúviel, trong bài ca tôi đang hát. Nhưng nếu nàng không phải là nàng ấy, thì quả thật cũng mang dáng dấp của nàng.’

“ ‘Rất nhiều người đã nói như vậy,’ nàng trang nghiêm đáp lại. ‘Nhưng tên người không phải tên ta. Dù có thể định mệnh dành cho ta cũng không khác cho người. Nhưng ngươi là ai?’

“ ‘Estel như người ta vẫn gọi,’ cậu nói; ‘nhưng tôi là Aragorn, con trai Arathorn, Người Kế Vị Isildur, Chúa người Dúnedain’; nhưng ngay giữa khi nói vậy cậu đã cảm thấy dòng dõi cao quý ấy, lúc trước đã làm tim cậu rộn ràng như vậy, thì nay có vẻ chẳng mấy giá trị, chẳng ý nghĩa gì bên cạnh vẻ tôn nghiêm và sắc đẹp của nàng.

“Nhưng nàng cười giòn giã mà nói: ‘Vậy chúng ta có họ hàng tử xa xôi lắm. Vì tôi là Arwen con gái Elrond, cũng còn có tên Undómiel.’

“ ‘Vẫn thường thấy,’ Aragorn nói, ‘rằng trong những ngày nguy hiểm người ta giấu đi vật báu quý nhất của mình. Nhưng tôi quả thực khâm phục Elrond và các anh trai nàng; vì dù đã sống trong nhà này từ tấm bé, tôi chưa hề nghe một lời nhắc đến nàng. Làm sao chúng ta lại chưa từng gặp nhau? Hẳn cha nàng không giấu nàng trong kho tàng khóa kín chứ?’

“ ‘Không,’ nàng nói và ngước lên nhìn Dãy Núi cao vút ở phía Đông. ‘Tôi đã sống một thời gian ở vùng đất quê mẹ mình, Lothlórien xa lăng lắc. Mới gần đây tôi trở về thăm cha. Đã rất nhiều năm rồi tôi mới bước đi ở Imladris.’

“Rồi Aragorn kinh ngạc, vì nàng trông chẳng có vẻ lớn tuổi hơn cậu, mà cậu mới sống chưa quá hai chục năm trên Trung Địa. Nhưng Arwen nhìn thẳng vào mắt cậu mà nói: ‘Đừng kinh ngạc! Vì con cái Elrond sống bằng nửa tuổi Eldar.’

“Rồi Aragorn hổ thẹn, vì cậu nhận ra ánh sáng tiên trong mắt nàng, sự thông tuệ trải bao ngày tháng; nhưng từ giờ khắc đó cậu đã yêu Arwen Undómiel con gái Elrond.

“Những ngày tiếp đó Aragorn tỏ vẻ tư lự, khiến mẹ cậu nhận ra có điều lạ lùng nào đó đã đến với con mình; và cuối cùng cậu cũng nhượng bộ trước lời hỏi han mà kể cho bà cuộc gặp trong bóng tà dưới rừng cây

“ ‘Con trai ơi,’ Gilraen nói, ‘con giương cung cao quá, ngay cả đối với hậu duệ nhiều đời vua. Vì tiểu thư ấy là người cao quý nhất và đẹp đẽ nhất còn bước đi trên mặt đất. Và chẳng phải là hợp lệ nếu người trần kết hợp với nòi Tiên.’

“ ‘Nhưng chúng ta cũng có phần trong nòi ấy chứ,’ Aragorn nói, ‘nếu truyện kể về các tổ tông con mà con vừa được biết là sự thật.’

“ ‘Là sự thật,’ Gilraen trả lời, ‘nhưng đã từ rất lâu, trong một kỷ nguyên khác của thế giới, trước khi chủng tộc chúng ta mòn mỏi. Vì thế mà mẹ sợ; vì nếu không có lòng yêu của Chủ Nhân Elrond thì hẳn Những Người Kế Vị Isildur sẽ chóng đến hồi tàn. Nhưng mẹ không nghĩ con sẽ được lòng yêu của Elrond về chuyện này đâu.’

“ ‘Vậy đời con sẽ chỉ có đắng cay, và con sẽ bước đi một mình trong miền hoang dã,’ Aragorn nói.

“ ‘Quả đó sẽ là số phận của con,’ Gilraen nói; nhưng dù cũng có phần nào tài tiên đoán của họ mình, bà không cho con trai biết những điều mình dự cảm, cũng không kể với ai những gì cậu nói với bà.

“Nhưng Elrond nhận thấy nhiều điều và đọc thấu nhiều tâm sự. Vì thế một ngày trước khi năm hết, ông gọi Aragorn tới phòng mình và bảo: ‘Aragorn con trai Arathorn, Chúa người Dúnedain, hãy nghe ta nói! Định mệnh lớn đang chờ trước mắt con, hoặc vươn lên cao hơn tất cả cha ông kể từ thời Elendil trở lại, hoặc ngã sâu vào bóng tối cùng tất cả những gì sót lại của giống nòi mình. Rất nhiều năm thử thách đang trải phía trước con. Con sẽ không được lấy vợ, hay ràng buộc ai bằng lời ước hẹn, tới khi đến thời của con và con chứng tỏ mình xứng đáng.’

“Rồi Aragorn rất đỗi băn khoăn và nói: ‘Có phải là mẹ con đã nói chuyện đó ra không?’

“ ‘Thực sự là không,’ Elrond nói. ‘Chính ánh mắt con đã để lộ lòng mình. Nhưng ta không chỉ nói đến mình con gái ta. Con sẽ không được hứa hôn cùng con gái loài người nào trước mắt. Nhưng còn Arwen Xinh Đẹp, Tiểu Thư của Imladris và cả Lórien, vì Sao Hôm của dân tộc nó, nó thuộc dòng dõi cao quý hơn con và đã sống trên thế giới này lâu đến mức bên cạnh nó con chỉ là chồi non mới đầy năm bên cây dương trẻ đã qua nhiều mùa hạ. Nó quá cao so với con. Và, ta nghĩ, có thể nó cũng thấy là như thế. Nhưng dù không phải vậy, và trái tim nó cũng ngả về con, ta vẫn sẽ buồn khổ vì định mệnh dành cho chúng ta.’

“ ‘Định mệnh ấy là gì?’ Aragorn hỏi.

“ ‘Là chừng nào ta còn cư ngụ ở đây, nó sẽ sống trong tuổi trẻ của tộc Eldar,’ Elrond đáp, ‘và khi ta ra đi, nó cũng sẽ đi cùng, nếu đấy là điều nó chọn.’

“ ‘Con thấy rằng,’ Aragorn nói, ‘mình đã để lọt mắt một báu vật không kém phần đắt giá so với báu vật của Thingol đã làm động lòng ao ước của Beren. Số phận con là vậy.’ Thế rồi đột nhiên tài dự đoán của họ tộc đến với cậu, và cậu nói: ‘Nhưng kìa! Chủ Nhân Elrond, những năm tháng ngài cư ngụ ở đây cuối cùng cũng sẽ cạn dần, và lựa chọn ấy sẽ sớm đặt ra cho các con ngài, chia lìa hoặc cùng ngài hoặc cùng Trung Địa.’

“ ‘Quả vậy,’ Elrond nói. ‘Sẽ sớm đặt ra, như cách tính của chúng ta, dù vẫn còn rất nhiều năm tháng Con Người. Nhưng Arwen, đứa con yêu dấu của ta, sẽ không phải gặp lựa chọn nào, trừ khi chính con, Aragorn con trai Arathorn, xen vào giữa chúng ta và bắt một trong hai ta, hoặc con hoặc ta, phải đối diện với cuộc chia lìa cay đắng khi thế giới kết thúc. Con còn chưa hiểu mình đòi hỏi gì ở ta.’ Ông thở dài và sau một lúc, nghiêm nghị nhìn chàng trẻ tuổi, ông nói tiếp: ‘Rồi năm tháng sẽ đưa đến những gì cần đến. Chúng ta sẽ không nhắc lại chuyện này tới khi nhiều năm nữa trôi qua. Ngày tháng tối dần, và còn nhiều ác họa nữa sắp tới.’

“Rồi Aragorn lưu luyến cáo biệt Elrond; và hôm sau từ giã mẹ mình, ngôi nhà của Elrond và cả Arwen, đi vào sống trong miền hoang dã. Suốt gần ba mươi năm chàng dốc sức trong nhiệm vụ chống lại Sauron và kết bạn cùng Gandalf Thông Thái người đã dạy chàng nhiều điều thông tuệ. Bên nhau họ trải qua nhiều hành trình hiểm trở, nhưng thời gian càng trôi qua, chàng càng hay tuần tiễu một mình. Lối chàng đi đều xa và gian khó, bề ngoài chàng trở nên lầm lì, trừ những lúc hiếm hoi chàng mỉm cười; thế nhưng Con Người vẫn nhận thấy chàng đáng tôn kính, như một vị vua giữa chốn lưu vong, khi nào chàng không giấu hình hài thật. Vì chàng khoác trên người rất nhiều bộ dạng, lập chiến công hiển hách dưới rất nhiều tên. Chàng phi cùng đoàn quân kỵ Rohirrim, chiến đấu giúp Chúa Gondor trên cả đất liền và biển cả; và rồi đến thời khắc khải hoàn chàng lại biến mất khỏi tầm mắt Con Người miền Tây mà đơn độc tiến sâu vào miền Đông, đi xa xuống miền Nam, tìm hiểu trái tim Con Người cả phe tà lẫn phe chính, bóc trần nhiều âm mưu và thủ đoạn của bè lũ Sauron.

“Vậy là rốt cuộc chàng trở thành người rắn rỏi nhất trong số những Con Người còn sống, thành thực nghề thủ công và tích truyện như họ và còn hơn nữa, vì chàng mang trí thông thái nòi Tiên, và khi ngọn lửa thắp lên trong mắt chàng ít người dám ra mặt đương đầu. Khuôn mặt chàng vừa nghiêm nghị vừa buồn bã do định mệnh đặt cho mình, nhưng hy vọng vẫn chẳng bao giờ tắt trong đáy sâu con tim, nơi đôi lúc nỗi hân hoan lại trào dâng, như nguồn suối dưới gốc đá.

“Cứ như vậy tới khi Aragorn bốn mươi chín tuổi, trở về từ những nguy hiểm lớn bên trong dãy núi bao tăm tối quanh Mordor, nơi giờ đây Sauron đã lại cư ngụ, đang máy động làm điều ác. Chàng mệt mỏi và muốn về Thung Đáy Khe nghỉ một thời gian trước khi lại dấn vào những vùng đất xa xôi; và con đường về đưa chàng tới bìa đất Lórien, được Phu Nhân Galadriel mở cửa đón vào đất nước giấu kín.

“Chàng không biết, nhưng Arwen Undómiel cũng đang ở đó, lại tới sống cùng họ ngoại một thời gian. Nàng chẳng thay đổi gì nhiều, vì những năm tháng trần gian chỉ lướt qua nàng, nhưng khuôn mặt đã nghiêm trang hơn và giọng cười ít khi vang lên nữa. Nhưng còn Aragorn đã trưởng thành trọn vẹn cả về thể chất và tâm trí; và khi Galadriel khiến chàng bỏ những quần áo lấm bụi đường mà mặc phục trang trắng và bạc, khoác thêm áo choàng xám màu Tiên và đeo viền ngọc sáng ngời trên trán, nhìn chàng lẫm liệt hơn mọi vị vua Con Người, trông như một chúa Tiên từ những Đảo Phương Tây lại. Và Arwen đã nhìn thấy chàng chính trong dáng vóc ấy lần đầu sau thời gian dài chia biệt; và khi chàng bước về phía nàng dưới tán cây Caras Galadhon trĩu nặng những hoa vàng óng, lựa chọn của nàng đã thực hiện xong và định mệnh đã ghi tên.

“Rồi suốt một mùa họ cùng du ngoạn trong các trảng rừng Lothlórien, tới khi lại đến lúc chàng từ biệt. Và buổi tối ngày Trung Hạ, Aragorn con trai Arathorn cùng Arwen con gái Elrond lên ngọn đồi xinh đẹp Cerin Amroth chính giữa đất nước rừng, bước chân trần trên nền cỏ không tàn giữa những bông elanor và niphredil ve vuốt. Và ở đó trên đỉnh đồi, họ nhìn về Bóng Đêm ở phương Đông và Bóng Tà ở phương Tây, nói lời thề nguyện hứa hôn và vui sướng.

“Và Arwen nói: ‘Bóng Đêm tối tăm sao, mà lòng thiếp hoan hỉ; vì chính chàng, Estel, sẽ là một trong những người vĩ đại đem lòng can trường tiêu diệt nó.’

“Nhưng Aragorn đáp lời: ‘Than ôi! tôi còn chưa thấy được điều này, và con đường dẫn tới nó vẫn còn mù mờ trước mắt. Nhưng hy vọng của nàng cũng sẽ cho tôi hy vọng. Và Bóng Đêm là điều tôi tuyệt đối căm thù. Nhưng Bóng Tà, thưa tiểu thư, cũng không phải là phần số của tôi; vì tôi là người trần hữu tử, và nếu nàng muốn gắn bó cùng tôi, hỡi Sao Hôm, thì cả Bóng Tà nàng cũng phải khước từ.’

“Và khi ấy nàng đứng yên như một thân cây trắng, mắt dõi về phương Tây, và sau cùng cũng nói: ‘Thiếp sẽ gắn bó cùng chàng, hỡi người Dúnadan, và chối Bóng Tà. Dẫu nơi đó là chốn dung thân của dân tộc thiếp, cũng là quê hương lâu đời của toàn gia tộc thiếp,’ Nàng yêu cha mình hết mực.

“Khi Elrond được biết lựa chọn của con gái, ông chỉ lặng yên, dù trái tim ông xót xa, và định mệnh dù đã e sợ từ lâu vẫn không bớt đau lòng. Khi Aragorn lại đến Thung Đáy Khe, ông cho gọi chàng và nói:

“ ‘Con trai, rồi sẽ đến những năm mà cả hy vọng cũng nhạt nhòa, và qua đó sẽ tới gì ta không thấy rõ. Và giờ đây lại có bóng đen chia tách chúng ta. Cũng có thể đấy là định phận, rằng mất mát của ta sẽ giúp gây dựng lại vương vị của Con Người. Vì thế, dù rất mến yêu con, ta vẫn phải nói với con: Arwen Undómiel không thể rút bớt sự sống đã ban cho mình vì lý do nào thấp kém hơn. Nó sẽ không nâng khăn sửa túi gã Người nào, ngoại trừ chính Vua của cả Gondor và Arnor. Khi đó ngay chiến thắng của chúng ta cũng chỉ đưa tới cho ta buồn đau chia cắt - nhưng sẽ cho con hy vọng về hạnh phúc trong một thời gian. Than ôi, con trai ta! Ta chỉ sợ rằng với Arwen, Định Mệnh của Con Người vào hồi kết sẽ khó mà chịu được.’

“Vậy là thỏa ước đã lập xong giữa Elrond và Aragorn, không bao giờ còn bàn lại; rồi Aragorn lại lên đường tìm kiếm nguy hiểm khó khăn. Và trong lúc thế giới tối dần, nỗi sợ trùm lên Trung Địa, thế lực Sauron ngày một lớn và tháp Barad-dûr càng lúc càng mạnh và cao, thì Arwen ở lại Thung Đáy Khe, và mỗi lần Aragorn chinh chiến nàng lại dõi theo trong tâm tưởng; và mang hy vọng nàng may cho chàng lá cờ hiệu khổng lồ xứng đáng với một vị vua, để chỉ người nào tới giành lại quyền làm chúa dân Númenor và ngôi vị Elendil mới có quyền giương cờ đó.

“Vài năm sau Gilraen từ biệt Elrond, trở về với người thân ở Eriador mà sống một mình, và hiếm khi còn gặp con mình, vì nhiều năm chàng mãi viễn du xứ lạ. Nhưng một lần khi Aragorn trở lại miền Bắc, chàng tới thăm bà, và bà nói trước khi chàng lại ra đi:

“ ‘Hôm nay chúng ta chia tay nhau lần cuối, Estel con ta. Ta đã già vì phiền muộn, như một kẻ thuộc chủng Người thấp kém hơn; và giờ khi bóng tối của thời đại đang tụ lại trên Trung Địa sắp đến gần, ta không còn sức đối đầu với nó. Ta sẽ chóng ra đi thôi.’

“Aragorn cố gắng an ủi bà mà nói: ‘Nhưng vẫn có thể còn ánh sáng bên kia bóng tối; và nếu như vậy con rất mong mẹ sẽ được nhìn thấy nó mà vui lên.’

“Nhưng bà chỉ đáp lại câu linnod này:

Onen i-Estel Edain, ú-chebin estel anim[1],

và Aragorn ra đi lòng nặng trĩu. Gilraen qua đời trước khi tới xuân năm sau.

“Vậy là năm tháng cứ chảy dần cho tới cuộc Nhẫn Chiến, đã được kể lại cặn kẽ ở nơi khác: việc phát hiện ra phương kế không ai thấy trước có thể giúp lật đổ Sauron, việc hy vọng nằm ngoài mọi hy vọng đã trở thành sự thực. Và điều xảy ra là giữa thời khắc thất bại gần kề, Aragorn đáp lên từ biển mà giở lá cờ hiệu của Arwen giữa trận chiến trên Đồng Pelennor, và chính ngày hôm ấy lần đầu chàng được tung hô là Vua. Và cuối cùng khi chiến thắng đã tới, chàng tiếp nhận ngôi thừa kế của cha ông và nhận được cả vương miện Gondor lẫn vương trượng Arnor; và tới ngày Trung Hạ năm Sauron Sụp Đổ, chàng đã đón Arwen Undómiel mà cùng nàng kết hôn trong thành phố của Các Vua.

“Kỷ Đệ Tam như vậy đã kết thúc trong thắng lợi và hy vọng; nhưng những khổ đau suốt Kỷ Nguyên ấy ít có việc nào buồn bã cho bằng cuộc chia ly của Elrond và Arwen, vì Đại Dương cùng định mệnh chia cắt họ cho tới sau khi thế giới kết thúc. Khi Nhẫn Chúa bị hủy và Bộ Ba mất đi sức mạnh, là lúc cuối cùng Elrond cũng mệt mỏi và từ bỏ Trung Địa, chẳng bao giờ còn trở về. Nhưng Arwen trở thành một nữ nhân phàm trần, tuy số phận chẳng cho nàng chết chừng nào tất cả những gì nàng có được đã mất đi.

“Là Hoàng Hậu của cả nòi Tiên lẫn giống Người, nàng chung sống cùng Aragorn qua sáu lần hai mươi năm vinh hiển và hạnh vận; nhưng cũng tới lúc ngài cảm thấy hơi thở của tuổi già, và biết quãng thời gian sống của mình dù lâu dài nhưng cũng sắp tới hồi kết thúc. Rồi Aragorn nói với Arwen:

“ ‘Cuối cùng thì, hỡi Hoàng Hậu Sao Hôm, người đẹp nhất thế gian, cũng là người được yêu thương nhất, thế giới của ta cũng sắp mờ đi. Kìa! chúng ta đã nhận được, và đã tiêu đi, và giờ sắp tới lúc phải đền lại.’

“Arwen hiểu rõ ý định của ngài, vì đã dự đoán từ lâu; nhưng nàng vẫn thắt ruột vì sầu khổ. ‘Vậy người sẽ đi ư, thưa chúa công, trước thời hạn của người, bỏ lại nhân dân vẫn sống theo lời người dạy?’ nàng nói.

“ ‘Chẳng hề là trước thời hạn đâu,’ ngài đáp. ‘Vì nếu không ra đi bây giờ, ta cũng sẽ sớm phải đi khi bắt buộc. Và Eldarion con trai chúng ta đã thành niên, đủ sức tiếp nhận ngai vàng.’

“Rồi đi tới Cung Vua trên Phố Tĩnh Mịch, Aragorn ngả mình nằm xuống chiếc giường dài đã sửa soạn chờ ngài. Tới đó ngài nói lời vĩnh quyết Eldarion, trao vào tay con vương miện Gondor có cánh cùng vương trượng Arnor; rồi tất cả để ngài ở lại, trừ Arwen, nàng đứng một mình bên giường. Và trí thông tuệ cùng dòng dõi cao quý chẳng giúp nàng khẩn cầu ngài lưu lại thêm chút nữa. Nàng vẫn chưa mệt mỏi với cuộc đời và lần đầu nàng nếm vị đắng cay của phận hữu tử mình đã chọn.

“ ‘Hoàng Hậu Undómiel,’ Aragorn nói, ‘thời khắc này quả khó khăn, nhưng nó đã gieo mầm từ cái ngày đôi ta gặp nhau dưới tán bạch dương trắng trong vườn của Elrond nay không còn ai lui tới. Và trên đồi Cerin Amroth khi chối từ cả Bóng Đêm lẫn Bóng Tà, chúng ta đã chấp nhận định mệnh này. Hãy suy nghĩ kỹ, hỡi người thân yêu và tự hỏi lòng chẳng lẽ nàng muốn ta chờ đợi, tới khi héo úa mà rụng khỏi ngai cao như một lão già mất trí không tự chủ. Không đâu, hoàng hậu ạ, ta là người cuối cùng trong số người Númenor và là vị Vua cuối từ buổi Cựu Niên; và ta đã được ban, không chỉ quãng đời gấp ba lần Con Người Trung Địa, mà cả ân huệ được ra đi lúc nào ta muốn, trả lại món quà. Vì thế, giờ đây, ta sẽ ngủ.

“ ‘Ta không an ủi nàng, vì nỗi đau này chẳng cách nào an ủi trong những vòng biên thế giới. Lựa chọn tuyệt cùng đang đặt trước nàng: hoặc hồi tâm, đi tới Cảng và mang theo về phương Tây ký ức thuở chúng ta còn bên nhau, mãi tươi xanh nhưng mãi chỉ là ký ức; hoặc tuân theo Định Mệnh của Con Người.’

“ ‘Không, thưa chúa thượng thân yêu,’ nàng đáp, ‘lựa chọn ấy từ lâu đã quyết. Nay sẽ chẳng còn tàu nào đưa thiếp về nơi ấy, và thiếp sẽ phải tuân theo Định Mệnh của Con Người, dù muốn dù không: cả mất mát và im lặng. Nhưng có điều này thiếp nói với ngài, hỡi Đức Vua người Númenor: mãi tới bây giờ thiếp mới hiểu câu chuyện về dân tộc người cùng cuộc sụp đổ xa xưa. Thiếp đã từng khinh bỉ họ, nghĩ họ dại khờ độc ác, nhưng rốt cuộc thiếp nay thương xót họ. Vì nếu quả điều này, như dân Eldar vẫn nói, là món quà Đấng Cả tặng Con Người, thì quà ấy mới chua chát làm sao.’

“ ‘Dường như là vậy,’ ngài nói. ‘Nhưng ta đừng ngã gục trước thử thách cuối cùng, khi đã từ xưa chối bỏ Sauron và chiếc Nhẫn. Nỗi buồn sẽ tiễn ta đi, nhưng đừng thành tuyệt vọng. Hãy xem! Chúng ta không bị ràng buộc vĩnh viễn trong vòng biên thế giới; và bên ngoài không chỉ là ký ức. Vĩnh biệt!’

“ ‘Estel, Estel!’ nàng kêu lớn, và tới đó giữa lúc nâng bàn tay nàng lên hôn, ngài chìm vào giấc ngủ. Rồi vẻ đẹp lạ thường hiển hiện nơi ngài, khiến tất cả những ai tới viếng thăm sau đó đều trầm trồ kinh ngạc, Vì họ thấy vẻ duyên dáng thời tuổi trẻ, lòng quả cảm tuổi thành niên, trí thông tuệ và uy nghiêm khi trọng tuổi ở ngài đều hòa quyện. Và ngài còn nằm đó rất lâu, hình ảnh huy hoàng của Các Vua loài Người trong vinh quang không tì vết trước khi thế giới tan vỡ.

“Nhưng Arwen ra khỏi Cung Vua, và ánh sáng trong mắt nàng tắt lịm; người dân kinh thành tưởng như nàng đã xám đi và lạnh giá, như buổi chập tối mùa đông buông xuống không ánh sao. Rồi nàng từ giã Eldarion và các con gái, cùng tất cả những người yêu mến; và nàng rời khỏi thành Minas Tirith mà đi về đất nước Lórien, sống ở đó một mình dưới tán cây tàn úa chờ đông tới. Galadriel đã vượt biển, cả Celeborn cùng đã đi, miền đất hoàn toàn vắng lặng.

“Và ở đó khi cuối cùng lá cây mallorn cũng rụng, nhưng mùa xuân còn chưa tới, nàng đặt mình nằm nghỉ trên đồi Cerin Amroth; và nấm mồ xanh của nàng nằm đó, tới khi thế giới lại đổi thay, khi câu chuyện cuộc đời nàng đã bị quên đi hoàn toàn trong những lứa người sau đó, khi hoa elanor và niphredil chẳng còn hé nở bờ bên này Đại Dương.

“Tới đây là hết câu chuyện này, đúng như đã truyền tới chúng tôi từ miền Nam; và khi Sao Hôm tắt nghỉ cũng là lúc chấm dứt phần cuốn sách này kể về những ngày xưa cũ.”

______________

[1] “Hy vọng cho Edain ta tặng; cho ta hy vọng chẳng còn gì”.

II

GIA TỘC EORL

“Eorl Trẻ Tuổi là chúa tộc Người Éothéod. Vùng đất của họ nằm gần đầu nguồn sông Anduin, giữa những nhánh xa nhất Dãy Núi Mù Sương và đầu Bắc rừng Âm U. Người Éothéod di cư vào đó trong thời Vua Eärnil II từ những miền đất dưới đồng bằng Anduin giữa hòn Carrock và sông Diên Vĩ, gốc gác vốn là họ hàng gần của con cháu Beorn cùng những người sống ở hiên Tây khu rừng. Tổ tiên Eorl tự nhận là dòng dõi các vua Rhovanion, lãnh thổ trải dài cả bên kia rừng Âm U trước khi quân Cưỡi Xe xâm lược, và vì thế coi mình có họ với cả các vua Gondor con cháu Eldacar. Họ yêu đồng cỏ, mê ngựa và chuộng tài điều khiển ngựa, nhưng các thung lũng khúc giữa sông Anduin độ ấy người sống đông đúc, mà cái bóng của Dol Guldur thì đổ dài thêm; khi nghe tin tên Vua phù thủy bị lật đổ, họ lấn thêm về phía Bắc mà đánh đuổi tàn dư còn sót lại của bọn người Angmar bên sườn Đông Dãy Núi. Nhưng tới thời Léod, cha của Eorl, họ đã sinh sôi nảy nở thêm và lại phải sống có phần chật chội ở quê hương.

“Năm hai ngàn năm trăm mười Kỷ Đệ Tam, mối đe dọa mới phủ bóng xuống Gondor. Một đoàn quân người hoang đông đảo từ phía Đông Bắc kéo qua Rhovanion, từ vùng Đất Nâu đổ xuống mà cưỡi bè qua sông Anduin. Cùng lúc đó, không rõ tình cờ hay chủ ý, bọn Orc (đây là trước cuộc chiến với Người Lùn nên còn rất hùng hậu) tràn từ Dãy Núi xuống. Đám này càn quét khắp Calenardhon, và Cirion Quốc Quản Gondor bắn tin lên Bắc cầu viện; vì trước nay vẫn có tình bằng hữu lâu dài giữa Con Người ở Đồng Bằng Anduin cùng dân chúng Gondor. Nhưng bên thung lũng sông người ít và rải rác, lượng viện binh ít ỏi cũng huy động rất chậm. Cuối cùng việc cần kíp ở Gondor cũng đến tai Eorl; dù lúc ấy xem ra đã muộn, ông vẫn dẫn đi một đoàn kỵ sĩ rất đông.

“Và vì thế ông đã lâm trận trên Đồng Celebrant, là tên dải đất xanh nằm giữa các sông Mạch Bạc và Lim Sáng. Đạo quân Bắc của Gondor đang ở thế nguy. Sau khi thua trận trên Thảo Nguyên và bị cắt đứt dưới phía Nam, họ vừa bị đuổi chạy qua Lim Sáng, rồi bỗng gặp đám Orc tấn công tìm cách dồn họ xuống Anduin. Mọi hy vọng đã tiêu tan thì, không ai ngờ tới, đoàn Kỵ Binh từ miền Bắc kéo xuống đánh mạnh vào hậu quân kẻ thù. Rồi tình thế đổi chiều, kẻ thù bị truy sát ngược trở qua Lim Sáng. Eorl dẫn đầu đội quân tiễu trừ, nỗi sợ hãi trước tên tuổi các kỵ sĩ miền Bắc lớn đến nỗi cả bọn xâm lược Thảo Nguyên cũng cuống cuồng lánh hoảng, và đoàn Kỵ Binh săn lùng chúng suốt đồng cỏ Calenardhon.”

Vùng đất này vốn đã thưa dân từ sau trận Dịch Hạch, phần lớn những ai còn lại cũng chết thảm khi bọn người phương Đông đổ vào. Vì thế Cirion, làm món quà cảm tạ ơn cứu viện, đã trao Calenardhon từ Anduin đến Isen cho Eorl và đồng tộc; họ bèn báo tin về Bắc đưa gia quyến cùng của cải xuống định cư. Họ đặt tên mới là đất Mark của các Kỵ Sĩ, và gọi dân mình là Eorlingas; nhưng ở Gondor gọi nước họ là Rohan, và dân ở đó là Rohirrim (nghĩa là các Chúa Ngựa). Đấy là sự tích Eorl trở thành Vua đất Mark đầu tiên, và chọn làm nơi ở một quả đồi xanh ngay bên chân Dãy Núi Trắng làm tường chắn phía Nam cho vương quốc. Từ đó về sau, người Rohirrim sống đời tự do với vua riêng và luật lệ riêng, nhưng kết mối liên minh vĩnh hằng với Gondor.

“Rất nhiều vị chúa và chiến binh, rất nhiều người phụ nữ đẹp đẽ và quả cảm được nêu danh trong những bài hát Rohan vẫn còn vang lên trên miền Bắc. Frumgar, theo lời họ, là vị thủ lĩnh đã đưa dân tộc mình tới Éothéod. Con trai ông, Fram, như họ kể, đã kết liễu Scatha, con rồng lớn trên Ered Mithrin, giải phóng đất nước khỏi mối đe dọa từ lão rắn dài. Nhờ thế Fram nắm được khối tài sản lớn, nhưng lại gây thù chuốc oán với Người Lùn tới đòi kho tàng của Scatha. Fram chẳng chịu nhượng bộ một đồng xu chỉ gửi cho họ chuỗi răng Scatha xâu thành vòng cổ với lời nhắn: ‘Những món trang sức thế này sẽ chẳng có gì bì nổi trong ngân khố các ngươi, vì không phải thứ dễ mà có được.’ Nhiều người bảo Người Lùn đã giết chết Fram đáp lại cử chỉ lăng nhục ấy. Éothéod và Người Lùn chẳng quý mến gì nhau.

“Léod là tên cha của Eorl. Ông thạo nghề thuần hóa ngựa hoang; vì thời đó chúng còn rất đông trong miền đất. Ông bắt được một chú ngựa câu lông trắng muốt, chẳng mấy đã lớn phổng thành con ngựa vừa khỏe, vừa đẹp đẽ và rất đỗi kiêu hãnh. Chẳng ai thuần nổi con này. Khi Léod táo tợn nhảy lên, nó chở ông chạy mất rồi quật ông ngã xuống, khiến Léod đập đầu vào đá qua đời. Lúc đó ông mới bốn mươi hai, người con trai mới là một thiếu niên mười sáu.

“Eorl thề sẽ báo thù cho cha. Cậu săn tìm con ngựa rất lâu cuối cùng cũng bắt gặp nó; người cùng đoàn săn cứ ngỡ cậu sẽ tìm cách lại gần đủ tầm cung rồi bắn chết. Nhưng khi họ tới gần, Eorl đứng dậy lớn tiếng gọi: ‘Tới đây, hỡi Tai Ương của Con Người, mà nhận cho ngươi tên mới!’ Tất cả kinh ngạc thấy con ngựa nhìn về phía Eorl, rồi lại đứng trước mặt cậu, và Eorl nói: ‘Felaróf sẽ là tên mới của ngươi. Ngươi yêu quý tự do và cái đó ta không trách. Nhưng giờ ngươi đã nợ ta món nợ mạng khổng lồ, và ngươi sẽ phải nộp lại tự do cho ta tới hết đời.’

“Rồi Eorl nhảy lên mình nó, và Felaróf thuận theo; và Eorl cưỡi nó trở về chẳng cần cương hay hàm thiếc, và cứ cưỡi như vậy về sau. Con ngựa hiểu tất cả những điều người nói, dù không chịu để bất cứ ai ngoài Eorl ngồi lên lưng. Chính Felaróf đã đưa Eorl phi xuống Đồng Celebrant, vì con ngựa ấy sống lâu ngang Người, và con cháu nó cũng vậy. Chúng là các mearas, chẳng bao giờ chở ai ngoài Vua đất Mark hay các con trai, mãi cho đến Scadufax. Con Người đồn rằng hẳn chính Béma (mà dân Eldar gọi bằng tên Oromë) đã đưa thủy tổ chúng vượt Đại Dương từ phương Tây đến.

“Giữa Eorl và Théoden, vị Vua đất Mark để lại nhiều truyền thuyết nhất là Helm Tay Búa. Ông là một người nghiêm nghị có sức lực phi thường. Vào thời đó có một người tên Freca tự nhận là dòng giống Vua Fréawine, dù như người ta nói ông ta pha quá nhiều máu Dunland mà tóc thì đen. Ông ta trở nên giàu có và quyền thế, sở hữu nhiều đất đai hai bên bờ sông Adorn[1]. Gần nguồn sông ông ta cho xây thành đắp lũy riêng, chẳng đếm xỉa gì đến nhà vua. Helm nghi hoặc, nhưng vẫn cho triệu ông ta mỗi lần họp hội đồng, và ông ta tới tùy lúc nào mình muốn.

“Trong một buổi hội đồng như vậy Freca dẫn theo rất nhiều kỵ sĩ, tới hỏi con gái Helm về cho con trai mình tên Wulf. Nhưng Helm nói: ‘Từ lần gần nhất đến đây gan ngươi có vẻ to hơn; nhưng như ta thấy chủ yếu là do mỡ’; và xung quanh cả cười, vì Freca quả có vòng eo đẫy.

“Rồi Freca nổi cơn điên mà nhiếc mắng nhà vua, kết thúc bằng: ‘Lão vua già mà gạt gậy chống chìa cho thì sớm muộn cũng ngã quỵ.’ Helm đáp lời: ‘Nào! Hôn sự của con ngươi chẳng qua là chuyện vặt. Hãy để đó Helm và Freca giải quyết sau. Còn hiện thời đức vua cùng hội đồng còn nhiều chuyện khẩn cần bàn bạc.’

“Khi hội đồng giải tán, Helm đứng dậy đặt bàn tay lớn lên vai Freca mà nói: ‘Đức vua không cho phép ẩu đả trong nhà ngài, nhưng thường dân ra ngoài được tùy tiện’; và ông bắt Freca phải đi trước mặt mình ra khỏi Edoras tới đồng. Nhìn đám người của Freca tiến lại gần, ông nói: ‘Đi đi! Chúng ta không cần người nghe lỏm. Chúng ta sắp bàn chút việc riêng. Hãy đi mà nói chuyện cùng quân sĩ của ta!’ Và khi nhìn lên thấy quân sĩ và bạn hữu của nhà vua đông hơn hẳn số lượng mình, chúng lùi lại.

“ ‘Giờ thì, hỡi tên Dunlending,’ nhà vua nói, ‘ngươi chỉ phải đối phó với mình Helm, một mình, không vũ khí. Nhưng ngươi cũng đã nói nhiều lời, và giờ đến lượt ta lên tiếng. Freca, bụng ngươi lớn không bằng sự rồ dại của ngươi. Gậy chống ư! Nếu Helm không ưa thứ gậy cong queo bị ấn vào tay, thì ông bẻ. Như thế này!’ tới chữ đó ông giáng cho Freca một đấm mạnh đến nỗi ông ta ngã bật ngửa ra bất tỉnh, chẳng mấy lâu sau thì chết.

“Rồi đó Helm tuyên bố con trai Freca cùng họ hàng gần đều là kẻ thù của nhà vua; và chúng bỏ chạy, vì lập tức Helm đã cử đoàn người lớn cưỡi ngựa về biên Tây.”

Bốn năm sau (2758), Rohan lâm vào nhiễu loạn mà viện binh từ Gondor không tới được, vì đang bị ba đội tàu Hải Tặc tấn công gây chiến trên khắp miền duyên hải. Cùng lúc đó Rohan lại bị xâm lược từ phía Đông, và bọn Dunlending nhận ra cơ hội tốt, vượt dòng Isen đổ xuống từ Isengard. Nhanh chóng người ta được biết Wulf cầm đầu bọn chúng. Lực lượng chúng rất mạnh, hợp lực cùng đám kẻ thù Gondor đã đổ bộ ở cửa sông Lefnui và Isen.

Người Rohirrim bị đánh bại, quân thù càn khắp đất nước; những ai chưa bị sát hại hay bắt giữ đều trốn vào các thung trên núi. Helm bị đẩy lùi qua đoạn vượt sông Isen với tổn thất lớn, rồi rút vào trú lại Lũy Tù Và cùng khe núi đằng sau (mà sau này mang tên Hẻm Helm). Ở đó ngài bị bao vây. Wulf chiếm Edoras, ngồi trong Meduseld mà xưng vua. Chính nơi đó Haleth con trai Helm ngã xuống, người cuối cùng chống cự trước cổng cung điện.

“Ngay ít lâu sau bắt đầu Mùa Đông Dài Dặc, và Rohan phủ ngập tuyết suốt gần năm tháng (tháng Mười Một tới tháng Ba 2758-2759). Cả người Rohirrim lẫn kẻ thù đều khốn khổ trong giá rét, lại thêm cảnh khan hiếm còn kéo dài sau đó. Hẻm Helm sau ngày Yule khổ sở vì nạn đói; và tuyệt vọng đẩy Háma, con thứ của nhà vua, trái ý ông mà dẫn một mũi tinh binh ra ngoài lùng sục, nhưng họ mất tích trong bão tuyết. Helm dữ tợn và khẳng khiu hẳn đi vì buồn đau và cái đói; và riêng nỗi sợ hãi khi thấy ông đi có giá trị gấp nhiều người lính phòng ngự Lũy. Ông thường ra ngoài một mình, mặc đồ trắng, lần đi như con quỷ tuyết giữa các khu trại kẻ thù, giết chết nhiều tên quân chỉ bằng hai tay không. Người ta bảo nếu ông không cầm vũ khí, thì cũng không vũ khí nào chạm được vào ông. Quân Dunlending bảo nếu không tìm được thực phẩm, ông sẽ ăn người. Chuyện đồn ấy vẫn còn ở Dunland mãi về sau. Helm có cây tù và lớn, và rất nhanh người ta đã nhận ra mỗi lần chuẩn bị xuất hành ông lại thổi một hồi lớn vang vọng sâu trong Hẻm; và khi đó nỗi sợ ập lên quân thù lớn tới mức thay vì dồn sức bắt hay tiêu diệt ông, chúng lại bỏ chạy xuống Lòng Chảo.

“Một đêm người ta nghe thấy tù và thổi, nhưng không thấy Helm trở về. Rồi tới buổi sáng một tia nắng rọi xuống, tia đầu tiên sau nhiều ngày u ám, soi cho tất cả thấy bóng người áo trắng đứng im phắc bên Hào, có một mình, vì chẳng tên Dunlending nào cả gan tới gần. Helm đứng đó, chết cứng như đá, nhưng chân vẫn không khuỵu xuống. Nhưng người ta bảo tiếng tù và đôi khi vẫn còn ngân vang trong lòng Hẻm, và hồn ma Helm vẫn ngang dọc giữa quân địch của Rohan mà giết chúng bằng nỗi sợ.

“Ngay sau đó mùa đông cũng dứt. Rồi lúc đó Fréaláf, con trai Hild, em gái Helm, ra khỏi Dunharg nơi nhiều người đã đổ về ẩn náu; và dẫn theo toán nhỏ quân cảm tử, ông đánh úp Wulf bất ngờ trong Meduseld, giết chết hắn chiếm lại Edoras. Khi tuyết tan khắp vùng ngập nước lũ, thung lũng sông Entwasc trở thành cái đầm mênh mông. Bọn xâm lược phương Đông hoặc chết hoặc rút quân; và cuối cùng viện binh Gondor cũng tới, trên đường cái từ cả Đông và Tây dãy núi. Trước khi hết năm (2759) người Dunlending đã bị đuổi đi, kể cả ở Isengard; và rồi Fréaláf lên làm vua.

“Helm được đưa về từ Lũy Tù Và đặt trong nấm mồ thứ chín. Mãi từ đó về sau hoa simbelmynë trắng mọc ở đó dày nhất, khiến gò mộ trông như tuyết phủ. Khi Fréaláf chết, một dãy gò mới bắt đầu.”

Người Rohirrim suy yếu đi rất nhiều sau chiến tranh, nạn đói, cùng tổn thất về đàn gia súc và đàn ngựa; và điều may mắn là họ không còn phải chịu nguy cơ lớn nào trong nhiều năm nữa, vì phải đợi đến thời Vua Folcwine họ mới khôi phục được sức mạnh như xưa.

Vào lễ lên ngôi của Fréaláf Saruman xuất hiện, mang theo quà cáp và nói lời ngợi khen lòng anh dũng của người Rohirrim. Ai cũng đón chào ông ta hết mực. Chỉ ít lâu sau ông ta đã vào trú ở Isengard. Chính Beren Quốc Quản Gondor đã cho phép ông ta, vì Gondor vẫn coi Isengard là thành trì thuộc lãnh thổ mình, chứ không thuộc về Rohan. Beren cũng trao cho Saruman giữ chìa khóa Orthanc. Tòa tháp đó chưa từng có kẻ thù nào phá hay vào nổi.

Đấy là cách Saruman bắt đầu thi hành quyền lực với Con Người; vì ban đầu ông ta chỉ quản Isengard với tư cách phụ tá cho Quốc Quản và giám quan của tháp. Nhưng Fréaláf cũng vui mừng như Beren vì sự dàn xếp ấy, vì nghĩ Isengard giờ nằm trong tay bằng hữu uy phong. Quả là rất lâu sau ông ta vẫn đóng vai bằng hữu, và có thể đã thực là như vậy, ban đầu. Dù về sau chẳng còn mấy ai ngờ rằng Saruman tới Isengard vì hy vọng thấy Quả Cầu còn ở đó, cũng như tính toán xây lực lượng của riêng mình. Có điều chắc là sau Hội Đồng Trắng cuối cùng (2953), ông ta đã nuôi mưu đồ xấu xa với Rohan, dù giấu kín. Đó là lúc ông ta chiếm Isengard làm của riêng và bắt đầu xây dựng thành một nơi có sức mạnh và hãi sợ trong vòng canh gác, như để đua tranh cùng Barad-dûr. Bạn hữu và nô lệ ông ta tìm kiếm từ tất cả những kẻ căm ghét Gondor và Rohan, dù là Người hay là những sinh vật xấu xa hơn nữa.

Các Vua đất Mark

Dòng đầu

Năm[2]

2485-2545

1. Eorl Trẻ Tuổi. Đặt tên này vì ngài kế nghiệp cha khi còn trẻ và tới tận khi mất vẫn giữ được mái tóc vàng và sắc mặt hồng hào. Ngài mất sớm trong trận tấn công tiếp theo của bọn người phương Đông. Eorl chết trận trên Thảo Nguyên, gò mộ đầu tiên được đắp. Felaróf cũng được táng chung.

2512-2570

2. Brego. Ngài đánh đuổi quân địch khỏi Thảo Nguyên, Rohan không bị tấn công suốt nhiều năm sau đó. Tới năm 2569 ngài cất xong cung điện lớn Meduseld. Trong tiệc mừng nhà mới Baldor con trai ngài thề sẽ đi vào “Lối Người Chết” rồi không thấy trở về. Brego mất năm sau đó vì thương tiếc.

2544-2645

3. Aldor Già Cả. Ngài là thứ nam của Brego. Ngài được đời sau đặt hiệu “Già Cả” vì sống rất thọ và làm vua suốt 75 năm. Trong thời ngài, người Rohirrim sinh sôi thêm và đánh đuổi hoặc khuất phục nốt những người Dunlending cuối cùng còn nán lại bên Đông dòng Isen. Người dân tới định cư ở Hargdal và các thung lũng núi. Ba vị vua tiếp đó không để lại nhiều sự tích, vì Rohan được thanh bình thịnh vượng trong thời họ.

2570-2659

4. Fréa. Trưởng nam nhưng là con thứ tư của Aldor; khi lên làm vua ngài đã tới tuổi già.

2594-2680

5. Fréawine.

2619-2699

6. Goldwine.

2644-2718

7. Déor. Vào thời ngài người Dunlending thường xuyên vượt dòng Isen cướp phá. Năm 2710 chúng chiếm cứ vòng thành Isengard bỏ hoang, không thể đánh bật ra được.

2668-2741

8. Gram.

2691-2759

9. Helm Tay Búa. Tới cuối triều đại ngài Rohan phải chịu tổn thất nặng nề do xâm lăng và Mùa Đông Dài Dặc. Helm cùng các con trai Haleth và Háma tử trận. Fréaláf, con trai em gái Helm, lên làm vua.

Dòng hai

2726-2798

10. Fréaláf Hildeson. Chính trong thời ngài Saruman tới ở Isengard, sau khi bọn Dunlending đã bị đánh đuổi. Người Rohirrim ban đầu được nhờ cậy nhiều ở tình bằng hữu với ông ta trong thời kỳ đói kém và suy yếu ngay sau đó.

2752-2842

11. Brytta. Được dân tộc mình gọi là Léofa, vì ngài được tất thảy chúng dân yêu mến; ngài có tính hào sảng và thường trợ giúp người cơ hàn. Vào thời ngài xảy ra chiến tranh với bọn Orc chạy vào trú ẩn trong Dãy Núi Trắng khi bị đánh khỏi miền Bắc. Khi ngài chết, người ta nghĩ chúng đều đã bị đuổi đi hết, nhưng không phải vậy.

2780-2851

12. Walda. Ngài chỉ làm vua được chín năm. Ngài bị sát hại cùng cả đoàn tùy tùng khi mắc bẫy Orc trên đường từ Dunharg đi qua núi.

2804-2864

13. Folca. Ngài là một thợ săn tài ba, nhưng có lời thề không săn thú hoang chừng nào ở Rohan còn sót một tên Orc. Khi đồn Orc cuối cùng đã được phát hiện và tiêu diệt ngài lên đường săn con lợn lòi lớn ở Everholt trong rừng Firien. Ngài trừ khử được nó, nhưng chết vì vết răng húc.

2830-2903

14. Folcwine. Ngài lên ngôi khi người Rohirrim đã phục hồi sức mạnh. Ngài tái chiếm vùng biên Tây (giữa Adorn và Isen) đã bị người Dunlending cướp mất. Rohan từng được Gondor hỗ trợ tận tình trong những ngày nguy khốn. Vì thế khi nghe tin người Haradrim đang kéo quân hùng hậu tấn công Gondor, ngài cử rất nhiều quân xuống ứng cứu Quốc Quản. Ngài muốn tự mình dẫn quân ra trận nhưng bị can ngăn, nên cử hai con trai sinh đôi Folcred và Fastred (sinh 2858) đi thay thế. Cả hai ngã xuống bên nhau khi đánh trận ở Ithilien (2885). Túrin II vương quốc Gondor đưa tới Folcwine một lượng vàng lớn làm quà thường mạng.

2870-2953

15. Fengel. Ngài là con trai thứ ba và con thứ tư của Folcwine. Ngài không để lại nhiều kỷ niệm tốt đẹp. Ngài tham lam cả về đường ăn uống và của cải, thường xuyên xung khắc với các thống chế và các con. Thengel, con thứ ba và là con trai độc của ngài, đi khỏi Rohan khi tới tuổi trưởng thành tới Gondor sống rất lâu, giành được danh tiếng lớn khi phụng sự Turgon.

2905-2980

16. Thengel. Ngài không lấy vợ tới khi tuổi đã cao, nhưng năm 2943 ngài kết hôn cùng Morwen vùng Lossarnach nước Gondor, dù bà trẻ hơn ngài mười bảy tuổi. Bà sinh hạ cho ngài ba người con ở Gondor, người con thứ Théoden là con trai độc. Khi Fengel chết, người Rohirrim vời ngài trở lại, và ngài miễn cưỡng quay về. Nhưng ngài là một vị vua nhân hậu và thông thái, dù trong nhà ngài dùng ngôn ngữ Gondor, một điều không phải ai cũng tán đồng. Morwen còn sinh thêm cho ngài hai con gái ở Rohan; và người con út, Théodwyn, là người xinh đẹp nhất, dù ra đời muộn (2963), đứa con lúc tuổi già. Anh trai nàng yêu quý nàng rất mực.

Ít lâu sau khi Thengel trở về, Saruman tự xưng là Chúa Isengard và bắt đầu quấy nhiễu Rohan, tiến gần tới biên giới và hỗ trợ kẻ thù của họ.

2948-3019

17. Théoden. Tích truyện Rohan gọi ngài lá Théoden Ednew, vì ngài đã yếu nhược đi do phù phép của Saruman nhưng lại được Gandalf chữa lành, và vào năm cuối đời đã vùng dậy mà dẫn quân đánh thắng trận Lũy Tù Và, rồi sau đó lại tới Đồng Pelennor, trận đánh vĩ đại nhất toàn Kỷ Nguyên. Ngài hy sinh trước cổng tháp Mundburg. Trong ít lâu ngài nghỉ lại tại vùng đất mình đã sinh ra, giữa những vì Vua Gondor quá cố, nhưng rồi được đưa về đặt yên nghỉ ở nấm mồ thứ tám dòng mình trước Edoras. Sau ngài một dòng mới bắt đầu.

Dòng ba

Năm 2989 Théodwyn kết hôn với Éomund ở Eastfold, trưởng Thống Chế đất Mark. Con trai bà, Éomer, chào đời năm 2991, con gái Éowyn năm 2995. Tới thời đó Sauron đã lại trỗi dậy, bóng đen Mordor vươn dài về phía Rohan. Orc bắt đầu quấy phá các đồng phía Đông, tới giết hoặc ăn cắp ngựa. Nhiều tốp khác từ Dãy Núi Mù Sương đổ xuống, phần đông là bọn uruk to con phục vụ Saruman, dù phải rất lâu sau người ta mới ngờ tới điều đó. Éomund phụ trách chủ yếu là các vùng biên Đông; ông yêu quý ngựa cũng không thua gì căm ghét Orc. Mỗi khi nghe tới chúng tới ông lại bừng bừng lửa giận phóng ngựa đi, mang theo ít người và rất thiếu thận trọng. Đấy là nguyên do ông bị sát hại năm 3002, sau khi đuổi theo một nhóm nhỏ tới chân khu đồi Emyn Muil và ở đó bị đánh úp bởi đội quân rất mạnh đang phục sẵn giữa các vách đá.

Không lâu sau đó Théodwyn lâm bệnh qua đời, khiến nhà vua rất đỗi xót thương. Hai con bà được ngài đưa về sống cùng, gọi là con trai con gái mình. Chính ngài chỉ có một người con đẻ, con trai Théodred, lúc đó hai mươi tư tuổi; vì hoàng hậu Elfhild đã mất khi sinh nở, còn ngài không tục huyền. Éomer và Éowyn lớn lên tại Edoras, chứng kiến bóng tối phủ xuống cung điện của Théoden. Éomer bề ngoài giống hệt họ nội; nhưng Éowyn thì cao và thanh mảnh, có vẻ duyên dáng và kiêu hãnh từ dòng máu miền Nam của Morwen vùng Lossarnach, mà người Rohirrim gọi là Nước Thép.

2991-63 KĐ4 (3084)

Éomer Éadig. Ngài được phong Thống Chế đất Mark từ rất trẻ (3017), nối tiếp cha mình ở biên Đông. Trong cuộc Nhẫn Chiến, Théodred tử trận khi chiến đấu với Saruman ở đoạn vượt sông Isen. Vì thế trước khi tắt thở trên Đồng Pelennor, Théoden chỉ định Éomer làm người kế vị và gọi ngài là vua. Cùng hôm đó Éowyn cũng rước lấy danh tiếng lùng lẫy, vì bà cũng chiến đấu trong trận đó, mặc giả nam trang; và sau đó ở đất Mark được gọi là Công Chúa Tay Khiên[3].

Éomer trở thành vị vua vĩ đại, và vì nối ngôi Théoden khi còn trẻ, ngài trị vì sáu mươi lăm năm, lâu hơn mọi vì vua trước đó trừ Aldor Già Cả. Trong cuộc Nhẫn Chiến ngài đã kết bạn cùng Vua Elessar và Imrahil chúa Dol Amroth; và ngài rất thường cưỡi ngựa tới Gondor. Năm cuối cùng Kỷ Đệ Tam ngài kết hôn với Lothíriel, con gái Imrahil. Con trai họ, Elfwine Tuấn Tú, là người kế vị.

Ở đất Mark dưới thời Éomer, những ai mong muốn hòa bình đều có được hòa bình, và dân cư đông đúc thêm cả trên đồng bằng lẫn thung lũng, đàn ngựa cũng nhân thêm gấp bội. Lúc này Vua Elessar đã trị vì Gondor và cả Arnor. Toàn bộ lãnh thổ các vương quốc cổ xưa đều do ngài cai trị, ngoại trừ đất Rohan; vì ngài xác nhận lại món quả của Cirion cho Éomer, và Éomer nhắc lại Lời Ước của Eorl. Ngài đã nhiều lần có dịp thực hiện lời ấy. Vì dù Sauron đã ra đi, hận thù và cái ác do hắn gieo rắc vẫn chưa tuyệt diệt, và Vua miền Tây vẫn còn phải trấn áp nhiều kẻ thù nữa thì Cây Trắng mới được mọc yên bình. Và nơi nào Vua Elessar ra trận, Vua Éomer cũng đi cùng; và mãi bên kia Biển Rhûn cùng những cánh đồng xa xôi dưới miền Nam đều nghe vang rền vó ngựa đất Mark, lá cờ Ngựa Bạch nền Xanh vẫy gió rất nhiều nẻo đất trước khi Éomer đến tuổi già.

______________

[1] Chảy vào sông Isen từ sườn Tây Ered Nimrais.

[2] Các năm ở đây tính theo lịch Gondor (Kỷ Đệ Tam). Bên lề là năm sinh và năm mất.

[3] Vì cánh tay bà giơ lên làm khiên chắn đã bị gãy khi trúng chùy của tên Vua phù thủy; nhưng hắn bị tiêu diệt thành hư vô, và từ đó lời nói của Glorfindel với Vua Eärnur rất lâu trước kia đã thành sự thực: rằng tên Vua phù thủy sẽ không bị bàn tay người đàn ông nào đánh ngã. Vì các bài hát đất Mark kể rằng chiến công ấy của Éowyn có sự hỗ trợ của lính hầu cận Théoden, và cả ông cũng không phải “Người” mà là một người Tí Hon từ vùng đất rất xa xôi đến, dù Éomer đã vinh danh ông ở đất Mark và đặt cho ông cái tên Holdwine. [Người có tên Holdwine này chẳng phải ai khác mà chính là Meriadoc Mãnh tướng, Chủ Trấn Hươu.]

III

DÂN DURIN

Về nguồn gốc Người Lùn, có nhiều câu chuyện lạ lùng của dân Eldar lẫn chính dân Người Lùn kể; nhưng vì những việc đó có từ tít tắp xa trước thời chúng ta, ở đây sẽ chỉ nêu vắn tắt. Durin là tên Người Lùn gọi người già nhất trong số Bảy Cha nòi giống họ, cũng là thủy tổ mọi vua tộc Râu Dài. Ông ngủ một mình cho tới khi, trong thăm thẳm quá khứ và cuộc thức tỉnh của giống nòi ông, ông tới Azanulbizar, và các hang trên hồ Rheled-zâram phía Đông Dãy Núi Mù Sương được ông chọn làm nơi ở, mà sau này là Khu Mỏ Moria nổi danh trong các bài ca.

Ở đó ông sống lâu tới mức lừng danh khắp nơi là Durin Bất Tử. Nhưng rồi cuối cùng ông cũng chết, trước khi thời Cựu Niên kịp trôi qua, mộ ông đặt trong Khazad-dûm; nhưng dòng dõi ông chưa bao giờ dứt, và đã năm lần người kế vị sinh ra cho Gia tộc trông hệt như bậc Tiên Tổ tới mức cũng được đặt tên Durin. Ông quả thật được Người Lùn xem là vị Bất Tử đã tái sinh; vì họ có rất nhiều câu chuyện và niềm tin lạ lùng về chính mình và về số phận họ trên thế giới.

Sau khi Kỷ Đệ Nhất kết thúc, quyền lực và tài sản ở Khazad-dûm nhân lên vạn bội vì được bồi đắp thêm rất nhiều nhân lực cùng tích truyện và tài khéo từ hai thành phố cổ Nogrod và Belegost trong Dãy Núi Nam, đã bị tàn phá khi Thangorodrim vỡ nát. Quyền lực của Moria vẫn được duy trì suốt Những Năm Đen Tối và thời kỳ Sauron thống trị, vì tuy Eregion bị triệt tiêu còn cổng Moria đóng sập, nhưng sảnh Khazad-dûm quá sâu và vững chãi, dân cư thì quá đông đúc và can trường. Sauron không đủ sức chinh phục từ ngoài. Vì thế sản nghiệp của thành phố rất lâu vẫn còn nguyên vẹn, dù dân thành hao hụt dần đi.

Chuyện xảy ra là vào giữa Kỷ Đệ Tam, lại một Durin đang ở ngai, người thứ sáu mang tên đó. Thế lực của Sauron, bề tôi của Morgoth, lần nữa lại lớn dần trên thế giới, dù Bóng Ma trong Khu Rừng đối diện Moria vẫn còn chưa được nhận diện đích danh. Mọi thứ tà ác đều đang trở dậy. Người Lùn thời đó đào xuống rất sâu, tìm kiếm duới lòng ngọn Barazinbar mong có mithril, thứ bảo kim vô giá mỗi năm lại thêm khó kiếm. Vì thế họ đã đánh thức từ giấc ngủ[1] một vật kinh hoàng, xưa bay đi trốn từ Thangorodrim rồi nằm ẩn náu dưới nền móng mặt đất từ thuở Đội quân phương Tây kéo tới: một con Balrog của Morgoth. Durin bị nó hạ sát, và tới năm sau đến lượt Náin I con trai ông; rồi vinh quang của Moria phai nhạt, người dân hoặc chết, hoặc chạy trốn đi xa.

Phần lớn dân cư trốn thoát đã tìm đường lên Bắc, và Thráin I con trai Náin I đi tới Erebor, Ngọn Cô Độc, gần mái hiên Đông rừng Âm U, ở đó bắt đầu những công trình mới và trở thành Vua dưới Gầm Núi. Ở Erebor ông tìm thấy viên ngọc quý Arkenstone, Trái Tim Ngọn Núi. Nhưng Thorin I con trai ông đã đi xa, lên trên Bắc tới tận Dãy Núi Xám, nơi phần lớn dân Durin đang tụ tập; vì miền núi đó giàu khoáng sản mà lại chưa mấy thăm dò. Nhưng vùng đất hoang tàn bên kia núi có rất nhiều rồng; sau nhiều năm chúng đã lại mạnh lên và sinh đẻ thêm; chúng tuyên chiến với Người Lùn và phá hoại công trình của họ. Cuối cùng Dáin I, cùng Frór con trai thứ của ông, bị giết ngay tại cửa sảnh bởi một con lãnh long lớn.

Không lâu sau đó, phần lớn Dân Durin đã chạy khỏi Dãy Núi Xám. Grór con trai Dáin dẫn theo một đoàn đông đảo tới Vệt Đồi Sắt; nhưng Thrór người kế vị Dáin cùng Borin chú ruột mình và số dân còn lại trở về Erebor. Viên Arkenstone được Thrór mang về Đại Sảnh của Thráin, khiến ông cùng dân chúng mình ngày càng giàu có phát đạt, và họ kết tình bằng hữu với mọi Con Người sống gần đó. Vì họ không chỉ làm ra nhiều thứ kỳ quan tuyệt mỹ mà còn cả binh khí hay giáp trụ cực kỳ quý giá; và đường chở đá thường xuyên đi lại giữa họ cùng họ hàng ở Vệt Đồi Sắt. Nhờ thế mà những con người miền Bắc sống giữa Celduin (Sông Chảy) và Carnen (Nước Đỏ) mạnh trội lên, đánh đuổi hết mọi kẻ thù từ phía Đông; còn Người Lùn sống sung sướng và các Sảnh ở Erebor không ngớt yến tiệc và ca hát.

Vậy là lời đồn đại về của cải ở Erebor đã đồn đi xa, tới tai lũ rồng, và cuối cùng Smaug Rồng Vàng, lớn nhất trong số lũ rồng thời đại lão, đã ngóc dậy và chẳng báo trước mà ập tới Vua Thrór, đậu xuống Ngọn Núi mà phì lửa đỏ. Chẳng mấy chốc cả vương quốc đã bị hủy diệt, thành bang Thung Lũng lân cận cũng bị tàn phá và bỏ phế; còn Smaug vào chiếm Đại Sảnh mà nằm trên đệm vàng.

Trong cuộc cướp phá và thiêu cháy, nhiều họ hàng của Thrór đã trốn thoát; những người cuối cùng chạy khỏi các sảnh bằng cửa mặt là bản thân Thrór và con trai Thráin II. Họ đi về phía Nam cùng gia đình[2], bắt đầu cuộc lưu lạc vô gia cư dài lâu. Cùng họ còn một toán nhỏ bà con và những cư dân trung nghĩa.

Nhiều năm sau đó Thrór, lúc này đã già nua, nghèo khổ và tuyệt vọng, trao cho con trai mình là Thráin món bảo vật duy nhất còn giữ được, chiễc nhẫn cuối cùng trong Bộ Bảy, rồi đi xa chỉ với duy nhất một người hầu già tên Nár. Khi chia tay ông nói với Thráin về chiếc Nhẫn:

“Đây có thể là nền móng xây lên gia tài mới cho con, dù điều này ít có khả năng. Nhưng phải có vàng mới sinh được thêm vàng.”

“Hẳn là cha không tính trở lại Erebor chứ?” Thráin hỏi.

“Tuổi này thì không,” Thrór nói. “Cuộc trả thù Smaug ta trối lại cho con và các con trai con. Nhưng ta đã chán cảnh nghèo khổ và sự bỉ bôi của Con Người. Ta đi tìm xem có thể tìm thấy thứ gì.” Nhưng ông không nói đi đâu.

Ông đã hơi lú lẫn, có lẽ, vì tuổi già và vận xấu và những năm dài sầu muộn nhớ về vẻ lộng lẫy của Moria trong thời cha ông; hoặc cũng có thể chính chiếc Nhẫn, giờ hóa tà ác khi ông chủ nó tỉnh dậy, đã xúi ông làm chuyện điên rồ tự hủy. Từ Dunland nơi đang sống, ông cùng Nár đi về Bắc; họ qua Đèo Sừng Đỏ và trèo xuống vào lũng Azanulbizar.

Khi tới Moria, Thrór thấy cổng đang mở. Nár cầu khẩn ông hãy thận trọng, nhưng ông chẳng để tâm mà kiêu hãnh bước vào trong, như người kế vị trở về. Nhưng không thấy ông trở ra. Nár ở lại quanh đó rất nhiều ngày, ẩn nấp. Một ngày ông nghe thấy tiếng quát lớn và tiếng tù và rống lên, một thân hình bị quăng ra trên bậc. Sợ chính là Thrór, ông bắt đầu bò lại gần, nhưng trong cổng có tiếng vọng ra:

“Tới đây, thằng già râu! Chúng tao nhìn thấy mày rồi. Nhưng hôm nay thì không phải sợ. Chúng tao cần mày đưa tin.”

Rồi Nár lại gần, và thấy đúng là thi thể Thrór, nhưng cái đầu đã bị chặt lìa nằm úp mặt xuống. Quỳ gối ở đó, ông nghe giọng Orc cười trong bóng tối, và tiếng nói tiếp tục:

“Nếu bọn ăn mày không chịu chờ trước cửa mà lẻn vào làm trò trộm cắp, thì chúng tao sẽ thí cho như thế. Nếu dân mày có thằng nào còn thò chót râu thối vào đây lần nữa, chúng cũng sẽ được chung số phận. Cứ đi về bảo thế! Nhưng nếu gia đình nó muốn biết bây giờ ai làm vua ở đây, thì có viết ngay trên mặt nó đấy. Chính tao viết đấy! Tao giết nó đấy! Tao là chủ nhân!”

Rồi Nár xoay cái đầu lại và thấy rạch trên trán, bằng chữ rune người lùn để ông đọc được, cái tên AZOG. Cái tên ấy khắc sâu vào tim ông và tim tất cả mọi Người Lùn từ đó về sau. Nár cúi mình định nhặt cái đầu lên, nhưng giọng tên Azog[3] nói:

“Bỏ xuống! Xéo đi! Phần của mày đây, thằng râu ăn mày.” Một cái bịch nhỏ ném vào ông. Trong đó có mấy đồng xu chẳng có giá trị.

Vừa khóc, Nár vừa bỏ chạy theo sông Mạch Bạc; nhưng ông có ngoảnh lại một lần thấy thêm nhiều Orc ra khỏi cổng, đang tùng xẻo tử thi vứt cho bầy quạ đen.

Đấy là câu chuyện Nár đem về cho Thráin; và sau khi khóc lóc bứt râu, ông im lặng. Bảy ngày liền ông ngồi im không nói lời nào. Rồi ông đứng dậy nói lớn: “Không thể chịu đựng được!” Và từ đó khởi đầu Cuộc Chiến giữa Người Lùn và Orc, lâu dài và khốc liệt, phần lớn diễn ra trong những lòng sâu dưới mặt đất.

Thráin lập tức cử sứ giả phi báo tin ấy tới Bắc, Đông và Tây; nhưng phải ba năm Người Lùn mới hội quân đầy đủ. Dân Durin tập hợp mọi đoàn quân, lại được bổ sung những lực lượng lớn của Gia tộc các Người Cha khác; vì sự sỉ nhục nhằm vào người kế vị Trưởng Bối giống nòi mình khiến tất cả cùng căm phẫn. Khi đã sẵn sàng, họ tấn công và phá sạch từng cái một mọi đồn lũy Orc họ bắt gặp từ Gundabad tới sông Diên Vĩ. Cả hai phía đều không biết nương tay, và cả bóng tối cùng ánh sáng đều chứng kiến giết chóc và những hành vi man rợ. Nhưng Người Lùn đã giành chiến thắng nhờ sức mạnh, nhờ vũ khí không ai bì nổi và nhờ cơn giận cháy bỏng trong lòng, giục họ săn lùng Azog khắp các hang động dưới lòng núi.

Cuối cùng tất cả số Orc bỏ chạy đã bị dồn về Moria, và đoàn quân Người Lùn truy đuổi vào đến Azanulbizar. Đây là một thung lũng lớn nằm giữa hai nhánh núi quanh hồ Kheled-zâram, xưa kia từng thuộc về vương quốc Khazad-dûm. Khi Người Lùn trông thấy cổng tòa đại sảnh cổ xưa bên sườn đồi, họ gầm lên một tiếng như sấm giữa lòng thung. Nhưng một đội lớn quân thù đã sắp sẵn quanh sườn dốc trên đầu họ, và từ cổng đổ ra vô số Orc, đã được Azog ém lại chờ thời điểm cuối cùng.

Ban đầu bất lợi ở về phía Người Lùn; vì hôm đó là một ngày đông tối trời không có nắng, còn lũ Orc thì không nao núng, lại có số lượng áp đảo và tấn công từ phía trên. Vậy là bắt đầu Trận Azanulbizar (hay Nanduhirion trong Tiên ngữ), mãi về sau vẫn khiến Orc rùng mình và Người Lùn nhỏ lệ khi nhớ lại. Đợt tấn công đầu tiên của hàng tiền quân do Thráin dẫn dầu bị đánh bật với nhiều thiệt hại, Thráin bị đuổi vào một khu rừng toàn cây lớn thời đó còn mọc không xa Kheled-zâram. Ở đó Frerin con trai ông ngã xuống, cả Fundin có họ với ông cùng nhiều người nữa, và cả Thráin cùng Thorin đều trúng thương[4]. Ở các góc khác, trận đánh dẳng dai và mọi phía đều tổn thất, tới khi cuối cùng binh đội từ Vệt Đồi Sắt tới xoay chuyển cục diện. Tham gia muộn và còn sung sức, những chiến binh mặc giáp xích của Náin con trai Grór cắt qua lũ Orc mãi tới tận cửa Moria, vừa thét lớn “Azog! Azog!” vừa vung cuốc bổ gục bất kỳ kẻ nào đứng chặn đường.

Rồi Náin đứng ra trước cổng mà thét lớn: “Azog! Nếu mi ở trong đó thì ra đây! Hay là chơi ngoài thung lũng này thì khó với mi quá?”

Tới đó Azog tiến ra, một tên Orc lớn xác có cái đầu bọc sắt nhưng rất dẻo dai khỏe mạnh. Theo sau còn có rất nhiều tên giống hắn, các chiến binh làm vệ sĩ cho hắn, và trong lúc chúng xông vào đội của Náin hắn quay qua Náin mà nói:

“Gì đây? Lại thêm một thằng ăn mày đến cửa tao à? Tao có cần đóng dấu cả mày không?” Vừa nói hắn vừa nhảy xổ tới Náin và hai bên giao chiến. Nhưng Náin đang cả giận mất khôn, lại mất sức vì cuộc chiến, trong khi Azog vừa khỏe khoắn dữ tợn vừa lắm mưu mẹo. Lát sau Náin vặn hết sức còn lại giáng một đòn khủng khiếp, nhưng Azog đã vọt tránh rồi đá vào chân Náin, khiến lưỡi cuốc đập xuống mặt đá nơi hắn vừa đứng, nhưng Náin loạng choạng ngã sấp. Rồi Azog xoay rất nhanh chém vào cổ ông. Cổ áo giáp đỡ được quả chùy, nhưng lực đánh mạnh tới mức cổ Náin gãy lìa và ông ngã chết.

Rồi Azog cười lớn, ngẩng đầu toan rống lên một tiếng đắc thắng, nhưng tiếng kêu chết lịm trong cổ họng. Vì hắn thấy toàn quân hắn giữa thung lũng đang tháo chạy cuống cuồng, còn Người Lùn tả xung hữu đột đánh giết mặc sức, và những tên nào thoát thân thì chạy bổ về phía Nam, vừa chạy vừa ré lên. Và gần như toàn đội vệ sĩ của hắn đã nằm gục. Hắn quay mình bỏ chạy về phía cổng.

Trên thềm theo sát hắn là một Người Lùn xách rìu đỏ. Đó là Dáin Chân Sắt, con trai Náin. Ngay trước cửa ông bắt kịp Azog và tại đó đã giết chết hắn, chém bay đầu. Đấy được coi là chiến tích to lớn, vì Dáin mới ở tuổi thiếu nhi theo cách tính của Người Lùn. Nhưng cuộc đời trường thọ trải nhiều chinh chiến đang chờ phía trước ông tới khi già nhưng còn bất khuất, ông cuối cùng cũng tử trận trong cuộc Nhẫn Chiến. Nhưng dù gan góc và bừng bừng nộ khí, chuyện kể rằng khi quay lại từ bên cổng, trông ông tái xám như vừa trải qua sợ hãi tột cùng.

Khi cuối cùng trận đánh cũng kết thúc thắng lợi, những Người Lùn còn lại tập trung trong Azanulbizar. Họ nắm cái đầu Azog, nhét vào miệng hắn túi tiền lẻ khi xưa, rồi cắm lên đầu cọc. Nhưng đêm đó họ chẳng tiệc tùng cũng không ca hát, vì số đồng bào chết trận đã khiến họ tê liệt vì đau buồn. Chưa đến một nửa số lượng ban đầu, người ta kể, vẫn còn đứng vững, hoặc còn mong chữa lành.

Tuy thế sáng hôm sau Thráin đã đứng trước mặt họ. Một bên mắt ông đã hỏng không cách gì chữa được, và chân ông khập khiễng vì vết thương; nhưng ông nói: “Tốt lắm! Chúng ta đã giành thắng lợi. Khazad-dûm là của chúng ta!”

Nhưng họ trả lời: “Ngài có thể là Người Kế Vị Durin, nhưng ngài đáng phải thấy rõ hơn dù chỉ còn một mắt. Chúng ta đánh cuộc chiến này nhằm rửa hận, và hận đã rửa xong. Nhưng dư vị chẳng ngọt ngào. Nếu thắng lợi là đây, thì bàn tay chúng ta quá nhỏ chẳng cầm nổi nó.”

Và những người không phải Dân Durin cũng nói: “Khazad-dûm chẳng phải nhà của Cha chúng tôi. Vậy nó có là gì với chúng tôi, ngoài hy vọng về kho báu? Nhưng giờ, nếu phải về mà không có phần thưởng hay bồi thường xứng với cống hiến của mình, thì chúng tôi càng được trở về bản quán sớm chừng nào càng vui mừng chừng ấy.”

Rồi Thráin quay sang Dáin mà hỏi: “Nhưng hẳn đồng bào chính ta sẽ không bỏ rơi ta chứ?” “Không,” Dáin đáp. “Vì ngài là cha của Dân này, và chúng tôi đã đổ máu vì ngài, và sẽ còn hơn nữa. Nhưng chúng ta sẽ không vào Khazad-dûm. Ngài sẽ không vào Khazad-dûm. Chỉ mình tôi đã nhìn qua bóng tối bên Cổng. Đằng sau bóng tối, nó vẫn chờ ngài: Tai Ương của Durin. Phải chờ thế giới đổi thay và một quyền năng nào không phải chúng ta xuất hiện, trước khi Dân Durin lại bước đi trong Moria.”

Vậy là sau trận Azanulbizar, Người Lùn lại chia tách. Nhưng trước hết họ bỏ công sức lột trần hết người chết phe mình, để sau này bọn Orc không đến mà chiếm được cả một kho vũ khí và giáp sắt. Nghe nói mỗi Người Lùn rời chiến trường lại cõng theo một gánh nặng gập lưng. Rồi họ xếp nhiều giàn thiêu lớn, thiêu hết xác họ hàng. Cây cối bị đốn hạ dọc ngang, và thung lũng từ đó trở thành trơ trụi, còn khói thiêu bốc lên tận Lórien cũng nhìn thấy[5].

Khi những đám lửa kinh khủng đã thành tro, các đạo quân đồng minh trở về quê hương, còn Dáin Chân Sắt dẫn dân của cha mình về lại Vệt Đồi Sắt. Rồi đứng bên cây cọc lớn, Thráin hỏi Thorin Khiên Sồi: “Có kẻ sẽ nghĩ cái đầu này phải mua giá đắt! Ít nhất chúng ta cũng đã trả bằng cả vương quốc mình. Giờ con sẽ theo ta trở lại bên đe? Hay sẽ ăn xin bánh mì bên cửa ngạo mạn?”

“Về lại đe,” Thorin đáp. “Ít nhất quai búa cũng giúp cánh tay mạnh, tới chừng nào vung được những món sắc hơn.”

Vậy là Thráin và Thorin cùng phần còn lại của dân mình (trong đó có Balin và Glóin) trở lại Dunland, và chẳng mấy sau họ lại rời đi lưu lạc khắp Eriador, tới khi rốt cuộc định cư nơi đất khách mé Đông dãy Ered Luin bên kia bờ sông Lune. Hầu hết những vật chế tác của họ thời này đều bằng sắt, nhưng họ cũng hưng thịnh lên theo lối riêng, và dân số cũng dần dần tăng lại[6]. Nhưng như Thrór đã nói, chiếc Nhẫn cần vàng mới sinh được thêm vàng; mà vàng, hay kim loại quý khác, họ chỉ có rất ít hoặc chẳng chút nào.

Về chiếc Nhẫn này còn có điều cần kể. Các Người Lùn thuộc Dân Durin đều bảo đó là chiếc đầu tiên được rèn trong Bộ Bảy; và họ bảo Vua Khazad-dûm Durin III nhận nó chính từ các Tiên thợ rèn chứ không phải từ Sauron, dù hiển nhiên quyền năng tà vạy của hắn cũng yểm lên đó, vì hắn đã trợ giúp khi rèn cả Bảy Nhẫn. Nhưng những ai sở hữu chiếc Nhẫn này đều chẳng bao giờ trưng ra, hay nhắc đến nó, và ít khi truyền lại trừ khi sắp tới lúc mất, vì thế những kẻ khác chẳng ai rõ nó đã được trao đi đâu. Vài người nghĩ nó đã ở lại Khazad-dûm, trong những nấm mồ bí mật của các vua, nếu nơi đó còn chưa bị tìm ra và cướp phá; nhưng các họ hàng Người Kế Vị Durin thì tin chắc (tuy nhầm) rằng Thrór đã đeo khi liều lĩnh trở lại đây. Rồi sau đó nó gặp chuyện gì thì không ai biết. Trên xác Azog không tìm thấy nó.

Dù vậy cũng rất có thể, như Người Lùn bây giờ nghĩ, là Sauron đã dùng quỷ thuật phát hiện ra ai giữ Nhẫn này, chiếc cuối cùng còn thoát khỏi tay hắn, và vận xui lạ thường đeo bám các hậu duệ Durin chủ yếu là hậu quả ác tâm của hắn. Vì Người Lùn đều không bị thuần phuc bởi vật này. Tác động duy nhất của Bảy Nhẫn là thổi bùng trong tim họ lòng ham hố vàng và các vật quý giá, khiến cho nếu không có chúng, họ thấy mọi điều tốt đẹp khác đều thành ra vô lợi nhuận, và gieo vào họ cơn điên giận và khát khao báo thù kẻ nào cướp chúng khỏi tay mình. Nhưng ngay từ đầu lúc mới làm ra, bản chất họ đã giỏi kiên cường chống cự lại mọi âm mưu thao túng. Có thể bị giết hay tàn tạ, nhưng họ không thể bị phai mờ thành cái bóng, nô lệ cho ý chí kẻ khác, và cũng vì thế cuộc đời họ chẳng chịu ảnh hưởng của bộ Nhẫn, chẳng sống lâu hơn hay chết sớm hơn vì đeo nó. Và vì thế Sauron càng thù những ai có Nhẫn, và tìm cách tước lại từ tay họ.

Chính vì thế có lẽ chính dã tâm trong chiếc Nhẫn đã chịu phần nào trách nhiệm khiến Thráin sau vài năm trở nên bứt rứt và bất thỏa. Lòng thèm khát vàng lúc nào cũng nung nấu trong ông. Cuối cùng, khi không chịu đựng thêm được nữa, ông nghĩ tới Erebor và hạ quyết tâm trở lại. Ông không cho Thorin biết tâm sự mình, mà cùng Balin, Dwalin và vài người khác, ông chuẩn bị, nói lời tạm biệt rồi ra đi.

Rất ít tin còn lại về những điều đến với ông sau đó. Bây giờ người ta đoán rằng ngay sau khi lên đường dài chỉ với vài đồng bạn, ông đã bị lũ phái viên của Sauron theo sát. Lũ sói săn đuổi ông, Orc phục kích ông, bầy chim ác độc dõi đường ông, và ông càng cố đi lên Bắc thì lại càng gặp nhiều bất hạnh. Rồi tới một đêm tăm tối, ông cùng các bạn đồng hành đang mải miết bên kia bờ sông Anduin thì bị cơn mưa đen dồn ép phải tới trú dưới hiên rừng Âm U. Tới sáng hôm sau ông đã biến mất khỏi khu trại, để đoàn đi hoài hơi kêu gọi. Họ tìm kiếm ông suốt nhiều ngày, tới khi cuối cùng, từ bỏ hy vọng, họ nhổ trại và cuối cùng cũng về lại chỗ Thorin. Rất lâu sau đó người ta mới biết Thráin đã bị bắt sống mang về các vực sâu ở Dol Guldur. Tại đó ông bị tra tấn, chiếc Nhẫn bị tước đi, và tại đó cuối cùng ông chết.

Vậy là Thorin Khiên Sồi trở thành Người Kế Vị Durin, nhưng chẳng có mấy hy vọng. Khi Thráin mất tích ông đã chín mươi lăm, một người lùn bệ vệ, dáng điệu rất kiêu hãnh; nhưng có vẻ ông bằng lòng sống tại Eriador. Ở đó ông lao động lâu dài, trao đổi buôn bán, tích lũy sản nghiệp theo khả năng làm nổi; và dân chúng sống cùng ông còn tăng thêm khi những đoàn Dân Durin du cư nghe nói ông trú chân phía Tây liền tới nhập bọn. Giờ họ đã có nhiều sảnh cao đẹp trong lòng núi, nhiều kho chứa hàng hóa, và cuộc sống không đến nỗi khó khăn, dù các bài hát vẫn không nguôi nhắc đến Ngọn Cô Độc xa xăm.

Năm trôi qua. Trong tim Thorin than hồng lại nóng lên, khi nghĩ ngợi về những bất công giáng xuống Gia tộc mình, và mối thù với con Rồng còn truyền lại. Ông nghĩ đến vũ khí, và quân đội, và liên minh, khi cây búa lớn giáng trong lò lửa; nhưng quân đội thì tản mát còn liên minh thì đã tan, còn rìu thì thiếu thốn; và lửa giận không hy vọng ngùn ngụt bốc khi ông nện sắt đỏ rực trên đe.

Nhưng cuối cùng cũng đến một cuộc gặp gỡ tình cờ giữa Gandalf và Thorin, đã thay đổi toàn bộ vận mệnh Gia tộc Durin, và còn dẫn đến những kết cục khác vĩ đại hơn nữa. Một buổi[7] Thorin trở về sau chuyến đi về phía Đông, nghỉ tại Bree đêm đó. Gandalf cũng có mặt trong quán. Ông đang trên đường tới Quận, sau chừng hai mươi năm trời không ghé qua. Ông rất mệt, và định bụng tới đó nghỉ ngơi đôi chút.

Giữa rất nhiều mối bận tâm, ông còn lo lắng vì tình hình nguy ngập trên mạn Bắc; vì đến lúc ấy ông đã biết Sauron đang bày kế chiến tranh, và thực tế là định tấn công Thung Đáy Khe ngay khi hắn đủ tự tin. Nhưng để chặn lại các kế hoạch từ phương Đông cướp lại lãnh thổ Angmar cùng các đèo núi Bắc, giờ chỉ còn Người Lùn ở Vệt Đồi Sắt. Mà đằng sau đó còn có xứ hoang tàn của con Rồng. Con Rồng có thể bị Sauron điều khiển gây tang thương ghê gớm. Vậy làm thế nào có thể kết liễu Smaug?

Chính đương lúc Gandalf ngồi suy tư chuyện đó thì Thorin đứng trước mặt ông mà bảo: “Chủ Nhân Gandalf, tôi chỉ mới biết tiếng ngài, nhưng giờ tôi rất mừng nếu được ngài tiếp chuyện. Vì gần đây ý nghĩ tôi vẫn thường hướng tới ngài, như thể có ai xui khiến tôi tìm tới. Thực tế là tôi đã định tìm rồi, nếu biết phải đi tìm ngài ở đâu.”

Gandalf kinh ngạc nhìn ông. “Thật lạ lùng quá, Thorin Khiên Sồi ạ,” ông nói. “Vì chính tôi cũng đã nghĩ đến ông; và dù tôi đang trên đường tới Quận, cái đầu vẫn nhắc nhở tôi đấy cũng là đường tới đại sảnh nhà ông.”

“Cứ gọi vậy nếu ngài muốn thế,” Thorin đáp. “Dù đấy chỉ là những chốn ở tồi tàn trong cảnh lưu vong. Nhưng ngài sẽ được hoan nghênh nếu ngài chịu quá bộ đến chơi. Vì người ta nói ngài thông thái, hiểu biết hơn tất cả mọi người về những điều đang diễn ra trên thế giới; còn đầu tôi thì đang trĩu nặng và sẽ vui mừng được lời khuyên của ngài.”

“Tôi sẽ đến,” Gandalf nói; “vì tôi nghĩ ít nhất chúng ta cũng chung một mối lo. Con Rồng ở Erebor là thứ đang ám ảnh tôi, và tôi đoán cháu trai Thrór cũng không quên nó.”

Câu chuyện đã được kể nơi khác về kết quả cuộc gặp gỡ này: về kế hoạch lạ lùng Gandalf vạch ra để giúp Thorin, và chuyến đi của Thorin cùng toán đồng hành từ Quận nhắm tới Ngọn Cô Độc, bắt đầu một nhiệm vụ dẫn đến hậu quả lớn lao không lường trước. Ở đây chỉ ghi lại những điều trực tiếp liên quan tới Dân Durin.

Con Rồng bị hạ dưới tay Bard trấn Esgaroth, nhưng thành bang Thung Lũng có đánh lớn. Vì bọn Orc đổ lên Erebor ngay khi đánh hơi thấy Người Lùn trở lại, cầm đầu là Bolg, con trai tên Azog đã bị Dáin trừ khử thời còn trẻ. Trong Trận Thung Lũng đầu tiên đó, Thorin Khiên Sồi tử thương; ông qua đời và được đặt trong nấm mồ dưới Gầm Núi, viên Arkenstone đặt trên ngực. Ở đấy cả Fíli và Kíli, các con trai em gái ông cũng ngã xuống. Nhưng Dáin Chân Sắt, em họ ông vừa từ Vệt Đồi Sắt tới ứng cứu, và cũng là người kế vị chính danh, liền lên ngôi làm Vua Dáin II và Vương quốc dưới Gầm Núi lại được khôi phục, đúng như Gandalf mong muốn. Dáin là một vì vua chính trực và thông thái, dưới triều ông Người Lùn lại giàu có và hùng mạnh như xưa.

Đến cuối mùa hè cùng năm đó (2941) Gandalf cuối cùng đã thuyết phục được Saruman và Hội Đồng Trắng tấn công Dol Guldur, và Sauron rút lui về lại Mordor, trốn tránh an toàn khỏi mọi kẻ thù, như hắn nghĩ. Vì thế mà khi cuối cùng Cuộc Chiến cũng nổ ra, phía Nam trở thành hướng tấn công chính; nhưng dù vậy với cánh tay phải vươn dài Sauron có lẽ đã gây tai họa lớn trên miền Bắc, nếu không có Vua Dáin và Vua Brand ngăn chặn. Đúng như Gandalf đã nói với Frodo và Gimli mãi sau này, trong thời gian ngắn họ sống bên nhau ở Minas Tirith. Mới ít lâu trước đó tin tức về những sự kiện nơi xa vừa tới Gondor.

“Ta đã thương tiếc khi Thorin ngã xuống,” Gandalf nói; “và giờ chúng ta được biết cả Dáin cũng tử trận trong Thung Lũng trên chiến trường, chính vào lúc ở đây chúng ta lâm trận. Ta sẽ nói đây là một tổn thất nặng nề, nếu không phải, đúng hơn, đấy là một điều kỳ diệu, rằng ở tuổi mình ông vẫn có thể vung cây rìu bằng tráng khí như người ta kể, khi đứng trước thi thể Vua Brand trước Cổng Erebor, trước khi bóng tối ập lên.

“Nhưng mọi sự đã có thể diễn ra rất khác, tồi tệ hơn nhiều. Khi nghĩ về Trận Pelennor vĩ đại, các anh đừng quên những trận đánh ở Thung Lũng và chí can trường của Dân Durin. Hãy tưởng tượng nếu khác đi sự thể đã ra sao. Eriador chìm dưới kiếm man di và lửa rồng, Thung Đáy Khe đêm đen bao phủ. Có thể sẽ chẳng có Hoàng Hậu Gondor nào hết. Có thể lúc này chúng ta chỉ hy vọng sau chiến thắng hồi hương về với tro tàn. Nhưng tất cả đã được ngăn chặn - chỉ vì ta đã gặp Thorin Khiên Sồi một tối bên rìa mùa xuân ở Bree. Duyên phận xui nên gặp, như chúng ta vẫn nói ở Trung Địa.”

Dis là con gái Thráin II. Bà là người lùn nữ duy nhất được nêu tên trong những bộ sử này. Gimli nói người lùn nữ có rất ít, có lẽ không ngoài một phần ba tổng số dân. Họ ít khi ra tới ngoài, trừ khi thật cấp thiết, về giọng nói cũng như bộ dạng, và cả phục trang nếu họ buộc phải lên đường, trông họ giống hệt người lùn nam tới mức tai và mắt các giống dân khác chẳng phân biệt nổi hai đằng. Từ đó mà nảy ra ý nghĩ ngu ngốc của Con Người, rằng không có người lùn nữ, và tộc Người Lùn “mọc ra từ đá”.

Chính vì số phụ nữ ít ỏi mà nòi giống Người Lùn tăng trưởng rất chậm, và bị đe dọa nếu không có chốn ở an toàn. Vì Người Lùn chỉ lấy chồng hoặc vợ một lần trong suốt cả đời, mà lòng ghen tuông ở họ lại rất cao, như mỗi khi đụng đến vấn đề quyền lợi. Số người lùn nam lập gia đình trong thực tế còn ít hơn một phần ba. Vì không phải cô hay bà nào cũng lấy chồng: có người chẳng muốn, có người muốn kẻ không đạt được, và vì thế từ chối mọi người còn lại. Còn với các ông, cũng có rất nhiều người chẳng ham kết hôn, vì đã dành trọn cho nghề.

Gimli con trai Glóin trở thành nổi tiếng, vì ông là một trong Chín Bộ Hành đã mang chiếc Nhẫn ra đi và sánh vai cùng Vua Elessar suốt các diễn biến Cuộc Chiến. Ông cũng được gọi là Bạn Tiên vì giao tình thắm thiết đã hình thành giữa ông và Legolas, con trai Vua Thranduil, và cũng vì lòng kính trọng của ông dành cho Phu Nhân Galadriel.

Sau khi Sauron sụp đổ, Gimli đưa về Nam một phần dân Người Lùn ở Erebor, bản thân ông trở thành Chúa các Hang Động Lấp Lánh. Ông cùng các đồng bào đã làm nên những công trình lớn ở Gondor lẫn Rohan. Minas Tirith được họ dùng thép và mithril gò cổng mới thay thế cánh cổng đã bị tên Vua phù thủy đập nát. Legolas bạn ông cũng đưa về Nam nhiều Tiên ở Rừng Xanh; họ tới Ithilien sống, khiến nơi này lại lần nữa trở thành vùng đất tươi đẹp nhất trên khắp miền Tây.

Nhưng khi Vua Elessar từ bỏ cuộc đời, Legolas cuối cùng cũng đi theo trái tim vẫy gọi, và giong buồm vượt Đại Dương.

Dưới đây là một trong những ghi chú cuối cùng trong cuốn Sách Đỏ

Chúng tôi còn được nghe nói Legolas đã đưa Gimli con trai Glóin theo cùng vì tình bạn lớn lao của họ, lớn hơn bất kể mối cảm tình nào từng có giữa Tiên với Người Lùn. Nếu đúng là như vậy thì quả lạ lùng: rằng một Người Lùn lại chịu đổi Trung Địa lấy tình yêu bất kể cho ai, và rằng dân Eldar lại đồng ý tiếp nhận ông, và rằng các Chúa tể phương Tây cho phép. Nhưng người ta nói Gimli còn ra đi vì khao khát muốn được lần nữa chiêm ngưỡng vẻ đẹp của Galadriel; và rất có thể, là một người hùng mạnh giữa tộc Eldar, bà đã khẩn cầu được ân huệ ấy cho ông. Về điều này không thể nói thêm gì nữa.

Dòng dõi Người Lùn Erebor do Gimli con trai Glóin soạn cho Vua Elessar

Erebor thiết lập, 1999.

Dáin I chết vì rồng, 2589.

Trở lại Erebor, 2590.

Erebor bị đốt phá, 2770.

Thrór bị sát hại, 2790.

Hội quân Nguời Lùn, 2790-3.

Chiến tranh gỉửa Người Lùn và Orc, 2793-9.

Trận Nanduhirion, 2799.

Thráin lang bạt, 2841.

Thráin chết và mất Nhẫn, 2850.

Trận Chiến Năm Đạo Quân, Thorin II chết, 2941.

Balin đi tới Moria, 2989.

* Đánh dấu những người được coi là vua của Dân Durin, kể cả lưu vong. Trong số đồng hành của Thorin Khiên Sồi tới Erebor có Ori, Nori và Dori cũng thuộc Gia tộc Durin, còn nhiều họ hàng xa hơn của Thorin: Bifur, Bofur, Bombur đều là con cháu các Người Lùn ở Moria, nhưng không thuộc dòng Durin.

† xem lưu ý đầu phụ lục.

______________

[1] Hoặc giải phóng khỏi nhà giam; rất có thể nó đã tỉnh thức từ khi đánh hơi thấy dã tâm của Sauron.

[2] Trong đó có các con Thráin II: Thorin (Khiên Sồi), Frerin và Dis. Thorin lúc ấy mới chỉ là một thiếu niên theo cách tính tuổi Người Lùn. Mãi về sau người ta mới được biết số lượng Dân dưới Gầm Núi thoát được đông hơn lúc đầu họ tưởng; nhưng phần lớn đã đi về Vệt Đồi Sắt.

[3] Azog là cha của Bolg.

[4] Tương truyền khiên của Thorin bị chém vỡ đôi, ông ném đi và vung rìu chặt đứt một cành sồi gần đó, nắm bằng tay trái vừa chặn đòn đánh của kẻ thù, vừa vung lên làm gậy. Đấy là lý do ông mang biệt danh Khiên Sồi.

[5] Hành xử với người chết theo lối ấy là một việc đau buồn với Người Lùn, vì trái hẳn tập quán của họ; nhưng muốn xây những nấm mộ như họ quen làm (vì Người Lùn chỉ đắp đá lên người chết chứ không đắp đất) sẽ phải mất nhiều năm. Vì thế họ chọn cách hỏa táng, còn hơn để người thân lại cho thú hoang, chim chóc hay lũ Orc ăn xác. Nhưng những người ngã xuống ở Azanulbizar được dành tượng đài trong trí nhớ, và đến thời này, Người Lùn vẫn thường tự hào kể về cụ kỵ nào đó của mình: “Ngài là một Người Lùn bị thiêu”, coi như thế là đủ hiểu.

[6] Giới phụ nữ ở đây rất ít. Dis con gái Thráin sống ở đó. Bà là mẹ của Fíli và Kíli, cả hai đều sinh ở Ered Luin. Thorin không lấy vợ.

[7] 15 tháng Ba 2941.

PHỤ LỤC B CHUYỆN CÁC NĂM

(BIÊN NIÊN SỬ MIỀN TÂY)

Kỷ đệ nhất kết thúc bằng cuộc Đại Chiến, Quân đoàn Valinor đập nát Thangorodrim và lật đổ Morgoth. Sau đó phần lớn tộc Noldor quay về Viễn Tây, sống trên đảo Eressëa trong phạm vi nhìn thấy Valinor; trong số Sindar cũng nhiều người vượt Đại Dương.

Kỷ Đệ Nhị kết thúc khi lần thứ nhất Sauron, bầy tôi của Morgoth sụp đổ, chiếc Nhẫn Chúa bị đoạt mất.

Kỷ Đệ Tam có hồi kết là cuộc Nhẫn Chiến; nhưng Kỷ Đệ Tứ vẫn chưa coi là bắt đầu cho tới khi Chủ Nhân Elrond ra khơi, tới thời Con Người thống trị và mọi “giống dân biết nói” khác phai tàn trên Trung Địa.

Sang tới Kỷ Đệ Tứ, mọi kỷ nguyên về trước thường được gọi là thời Cựu Niên; nhưng chuẩn xác thì tên đó chỉ nói tới thời kỳ trước khi trừ bỏ Morgoth. Lịch sử thời kỳ đó không được ghi lại ở đây.

Kỷ Đệ Nhị

Đây là những năm tăm tối cho Con Người Trung Địa, nhưng lại là thời kỳ hoàng kim của Númenor. Về những sự kiện trên Trung Địa không có nhiều ghi chép, hoặc rất sơ sài, và ngày tháng cũng không chắc chắn.

Đầu kỷ nguyên này vẫn còn nhiều Thượng Tiên ở lại. Phần lớn sống ở Lindon phía Tây dãy Ered Luin; nhưng trước khi tòa Barad-dûr xây cất, nhiều người Sindar đã đi về Đông, một số thành lập các vương quốc rừng ở nơi xa xôi với dân cư chủ yếu là nòi Lâm Tiên. Thranduil làm vua phía Bắc Rừng Xanh Lớn là một trong số đó. Ở Lindon phía Bắc dòng Lune có Gil-galad, hậu duệ cuối cùng của các vua Noldor tha hương. Ngài được suy tôn là Đại Vương của các Tiên phương Tây. Ở Lindon Nam dòng Lune trong một thời gian có Celeborn, dòng tộc của Thingol; vợ là Galadriel, cao sang nhất trong số nữ Tiên. Bà là em gái Finrod Felagund hiệu Bạn Người, xưa là vua Nargothrond, đã hiến mạng sống để cứu Beren con trai Barahir.

Về sau một số người tộc Noldor tới Eregion bên sườn Tây Dãy Núi Mù Sương, gần Cổng Tây Moria. Nguyên do là họ được biết mithril đã được phát hiện tại Moria. Tộc Noldor vô cùng tài khéo nghề thủ công và cũng bớt khó chịu với Người Lùn hơn tộc Sindar; nhưng tình bạn giữa dân Durin và các Tiên thợ rèn ở Eregion đã là thân thiện hết sức có thể giữa hai chủng tộc. Celebrimbor là Chúa Eregion, người thợ giỏi nhất trong số họ; ngài chính thuộc dòng dõi Fëanor.

Năm

1 - Thành lập khu Cảng Xám và Lindon.

32 - Người Edain đến Númenor.

k.40 - Rất đông Người Lùn rời các thành phố cũ ở dãy Ered Luin tới Moria, làm dân số nơi đây tăng mạnh.

442 - Elros Tar-Minyatur qua đời.

k.500 - Sauron lại ngóc đầu ở Trung Địa.

521 - Silmariën sinh tại Númenor.

600 - Đoàn tàu Númenor đầu tiên xuất hiện ngoài bờ biển.

750 - Người Noldor thành lập Eregion.

k.1000 - Sauron lo ngại thế lực ngày càng mạnh của Númenor, chọn Mordor làm căn cứ địa dựng thành trì. Bắt đầu xây Barad-dûr.

1075 - Tar-Ancalimë trở thành Nữ Hoàng Chấp Chính đầu tiên tại Númenor.

1200 - Sauron tìm cách dụ dỗ tộc Eldar. Gil-galad khước từ giao lưu với hắn; nhưng thợ rèn Eregion xiêu lòng. Người Númenor bắt đầu xây các cảng vĩnh viễn.

k.1500 - Tiên thợ rèn được Sauron hướng dẫn, đạt tới đỉnh cao tài nghệ. Bắt đầu rèn các Nhẫn Quyền Năng.

k.1590 - Ba Nhẫn hoàn thành ở Eregion.

k.1600 - Sauron rèn Nhẫn Chúa ở Orodruin. Barad-dûr xây xong. Celebrimbor nhận ra mưu kế của hắn.

1693 - Cuộc Chiến giữa Tiên và Sauron bắt đầu. Ba Nhẫn được giấu.

1695 - Sauron tung quân vào Eriador. Gil-galad cử Elrond tới Eregion.

1697 - Eregion bị phá hủy. Celebrimbor chết. Cổng Moria đóng sập. Elrond rút lui cùng số Noldor còn lại, thiết lập Imladris làm nơi trú ẩn.

1699 - Sauron càn quét Eriador.

1700 - Tar-Minastir cử hải đội lớn từ Númenor tới Lindon. Sauron bị đánh bại.

1701 - Sauron bị dẹp khỏi Eriador. Miền Tây được yên bình một thời gian dài.

k.1800 - Khoảng từ đây trở đi, người Númenor bắt đầu thiết lập nhiều lãnh địa dọc bờ biển. Sauron mở rộng tầm ảnh hưởng sang phía Đông. Bóng tối bắt đầu ở Númenor.

2251 - Tar-Atanamir chết. Tar-Ancalimon nhận vương trượng. Nổi loạn và phân lập trong nội bộ Númenor. Khoảng thời gian này các Nazgûl tức Ma Nhẫn, nô lệ của Bộ Chín, lần đầu xuất hiện.

2280 - Thành trì Númenor lớn xây ở Umbar.

2350 - Xây cảng Pelargir. Trở thành cảng chính cho người Numenor Trung Tín.

2899 - Ar-Adûnakhôr nhận vương trượng.

3175 - Tar-Palantir hối cải. Nội chiến ở Númenor.

3255 - Ar-Pharazôn Kim Đế đoạt vương trượng.

3261 - Ar-Pharazôn lên thuyền đổ bộ ở Umbar.

3262 - Sauron làm tù nhân đưa tới Númenor; 3262-3310 - Sauron dụ dỗ Nhà Vua, tha hóa người Númenor.

3310 - Ar-Pharazôn bắt đầu xây đội Đại Thủy Quân.

3319 - Ar-Pharazôn tấn công Valinor. Númenor sụp đổ. Elendil và hai con trốn thoát.

3320 - Các Vương Quốc Lưu Vong thành lập: Arnor và Gondor. Các Quả Cầu được chia. Sauron trở lại Mordor.

3429 - Sauron tấn công Gondor, chiếm Minas Ithil và đốt Cây Trắng. Isildur trốn xuôi dòng Anduin, tới gặp Elendil trên Bắc. Anárion phòng thủ Minas Arnor và Osgiliath.

3430 - Liên minh Cuối Cùng giữa Tiên và Người thành lập.

3431 - Gil-galad và Elendil hành quân về Đông tới Imladris.

3434 - Quân đoàn Liên minh vượt Dãy Núi Mù Sương. Trận Dagorlad, Sauron đại bại. Bắt đầu vây Barad-dûr.

3440 - Anárion tử trận.

3441 - Sauron bị lật đổ nhờ Elendil và Gil-galad, cả hai hy sinh. Isildur đoạt Nhẫn Chúa. Sauron ra đi, Ma Nhẫn lặn vào bóng tối. Kỷ Đệ Nhị chấm dứt.

Kỷ Đệ Tam

Đây là thời kỳ phai mờ của tộc Eldar. Họ được hưởng hòa bình lâu dài, sử dụng Ba Nhẫn trong khi Sauron ngủ, còn Nhẫn Chúa mất tích; nhưng họ không bắt đầu công trình nào mới, chỉ sống bằng ký ức về quá khứ. Người Lùn ẩn mình dưới những tầng sâu, gác các kho tàng; nhưng khi cái ác lại nổi lên và lũ rồng lại xuất đầu lộ diện, các kho báu cổ lần lượt bị cướp bóc, còn họ trở thành giống dân du cư. Moria vẫn được vững chắc dài lâu, nhưng dân số thưa dần cho tới khi rất nhiều sảnh đá trở nên tối tăm trống rỗng. Trí thông tuệ và tuổi thọ của người Númenor cũng giảm khi sống lẫn cùng chủng Người thấp kém hơn.

Sau khi đã qua khoảng một ngàn năm và bóng đen lần đầu đổ xuống Rừng Xanh Lớn, Istari hay các Phù Thủy xuất hiện ở Trung Địa. Sau này nghe nói họ từ Viễn Tây tới đây, là những sứ giả được phái đi để đương đầu với quyền năng của Sauron, và thống nhất tất cả những ai có mong mỏi chống lại hắn; nhưng họ bị cấm đem quyền năng đọ với quyền năng hắn, hay tìm cách thông qua vũ lực hay sợ hãi mà thống trị Tiên hoặc Người.

Vì thế họ tới đây dưới hình dạng Con Người, dù chẳng bao giờ trẻ và cũng chỉ già đi rất chậm; họ có nhiều quyền năng cả về trí óc lẫn bàn tay. Tên thật của họ chẳng mấy ai được biết, chỉ dùng các tên người đời đặt cho mình. Hai người đứng đầu hội đó (tương truyền có tất cả năm người), theo cách gọi của Eldar, có tên Curunír “Người Trí Xảo” và Mithrandir “Người Hành Hương Áo Xám”, nhưng Con Người miền Bắc gọi là Saruman và Gandalf. Curunír thường xuyên du hành sang phía Đông, nhưng cuối cùng ngụ lại ở Isengard. Mithrandir đánh bạn gần gũi nhất với dân Eldar, lang thang chủ yếu ở miền Tây, và chẳng bao giờ chọn đâu làm nơi cư ngụ lâu dài,

Suốt Kỷ Đệ Tam tên tuổi người bảo vệ Ba Nhẫn chỉ có những người đó biết. Nhưng cuối cùng người ta cũng biết ban đầu chúng được trao cho ba nhân vật quyền uy nhất trong số Eldar: Gil-galad, Galadriel, và Círdan. Gil-galad trước khi lâm chung đã trao lại cho Elrond; Círdan sau này gửi gắm Gandalf. Vì Círdan có con mắt tinh tường nhìn xa hơn bất kỳ ai ở Trung Địa, và ngài chào mừng Gandalf khi ở Cảng Xám, vì biết ông đến từ đâu, và sẽ trở lại chốn nào.

“Hãy nhận nhẫn này, thưa Chủ Nhân,” ngài nói, “vì trách nhiệm của người sẽ nhọc nhằn; nhưng nó có thể nâng đỡ người khi mang gánh nặng lớn mà người đã tự chọn lấy. Vì đây là Nhẫn Lửa, và cầm nó người có thể thắp lại những trái tim trong thế giới đã giá băng. Nhưng còn tôi, trái tim tôi thuộc về Đại Dương, và tôi sẽ sống bên bờ biển xám tới chừng nào con thuyền cuối cùng vượt sóng. Tôi sẽ đợi người.”

Năm

2 - Isildur trồng mầm Cây Trắng tại Minas Anor. Ngài trao lại vương quốc Nam cho Meneldil. Đại họa trên Đồng Diên Vĩ; Isildur cùng ba con trai lớn tử trận.

3 - Ohtar mang các mảnh gãy thanh Narsil tới Imladris.

10 - Valandil lên ngôi Vua Arnor.

109 - Elrond kết hôn với Celebrían, con gái Celeborn.

130 - Elladan và Elrohir con trai Elrond sinh.

241 - Arwen Undómiel sinh.

420 - Vua Ostoher xây lại Minas Anor.

490 - Người phương Đông tấn công lần thứ nhất.

500 - Rómendacil I đánh bại người phương Đông.

541 - Rómendacil I tử trận.

830 - Falastur bắt đầu dòng Vua Tàu ở Gondor.

861 - Eärendur chết, Arnor phân ba.

933 - Vua Eärnil I chiếm Umbar, biến thành thành trì Gondor.

936 - Eärnil chết ở biển.

1015 - Vua Ciryandil tử trận khi Umbar bị vây.

1050 - Hyarmendacil chinh phục vùng Harad. Gondor lên đỉnh cao quyền lực. Khoảng vào thời kỳ này bóng đen phủ xuống Rừng Xanh; con người bắt đầu gọi là rừng Âm U. Dân Periannath lần đầu xuất hiện trong thư tịch: chi Chân Tơ tới Eriador.

k.1100 - Hội đồng Thông Thái (Istari cùng các thủ lĩnh Eldar) phát hiện có thế lực ác xây thành trì trong Dol Guldur. Họ đoán một trong đám Nazgûl.

1149 - Bắt đầu triều đại Atanatar Alcarin.

k.1150 - Chi Bì Bợt vào Eriador. Chi Đại Cồ qua Đèo Sừng Đỏ, di chuyển lên Mũi Đất hoặc xuống Dunland.

k.1300 - Các sinh vật ác lại sinh sôi nảy nở. Orc nhân lên trong Dãy Núi Mù Sương, tấn công Người Lùn. Nazgûl tái xuất. Tên đứng đầu lên Bắc tới Angmar. Dân Periannath di cư về Tây, nhiều người định cư tại Bree.

1356 - Vua Argeleb I tử trận khi đánh Rhudaur. Khoảng thời gian này chi Đại Cồ rời Mũi Đất, một số trở về Vùng Đất Hoang.

1409 - Vua phù thủy Angmar xâm lược Arnor. Vua Arveleg I tử trận. Fornost và Tym Gorthad cố thủ. Tháp Amon Sûl bị phá.

1432 - Vua Valacar chết ở Gondor, bắt đầu nội chiến Thân Tranh.

1437 - Osgiliath bị đốt, quả palantír mất. Eldacar trốn sang Rhovanion; con trai là Ornendil bị giết.

1447 - Eldacar trở về, đánh đuổi Castamir thoán nghịch. Trận đánh ở khúc vượt sông Erui. Vây cảng Pelargir.

1448 - Quân nổi loạn chạy thoát, chiếm Umbar.

1540 - Vua Aldamir tử trận khi đánh Harad và Hải Tặc Umbar.

1551 - Hyarmendacil II đánh bại Người Harad.

1601 - Nhiều người Periannath di cư khỏi Bree, được Argeleb II phong đất bên kia sông Baranduin.

k.1630 - Dân Đại Cồ ở Dunland lên sống cùng.

1634 - Hải Tặc cướp phá Pelargir, giết Vua Minardil.

1636 - Dịch Hạch Đen tàn phá Gondor. Vua Telemnar cùng các con chết. Cây Trắng chết ở Minas Anor. Đại dịch lan lên Bắc và Tây, nhiều phần Eriador thành hoang địa. Bên kia sông Baranduin, dân Periannath sống sót nhưng hao tổn lớn.

1640 - Vua Tarondor dời đô về Minas Arnor, trồng mầm Cây Trắng. Osgiliath bắt đầu đổ nát. Mordor bỏ không canh gác.

1810 - Vua Telumehtar Umbardacil chiếm lại Umbar, đuổi hết Hải Tặc.

1851 - Quân Cưỡi Xe bắt đầu tấn công Gondor.

1856 - Gondor mất phần lãnh thổ phía Đông, Narmacil II tử trận.

1899 - Vua Calimehtar xây Tháp Trắng ở Minas Anor.

1940 - Gondor và Arnor nối lại giao hảo, thành lập liên minh. Arvedui lấy Fíriel con gái Ondoher ở Gondor.

1944 - Ondoher tử trận. Eärnil đánh bại quân địch ở Nam Ithilien, tiếp đó thắng Trận Khu Trại, lùa quân Cưỡi Xe vào Đầm Lầy Chết. Arvedui đòi vương miện Gondor.

1945 - Eärnil II nhận vương miện.

1974 - Vương quốc Bắc chấm dứt. Vua phù thủy càn quét Arthedain, chiếm Fornost.

1975 - Arvedui chết đuối trong Vịnh Forochel. Các quả palantír ở Annúminas và Amon Sûl mất. Eärnur dẫn hải đội tới Lindon. Vua phù thủy bị đánh bại trong Trận Fornost, truy đuổi về Truông Etten. Hắn biến mất khỏi miền Bắc.

1976 - Aranarth nhận địa vị Thủ Lĩnh Dúnedain. Các vật gia bảo Arnor trao Elrond cất giữ.

1977 - Frumgar dẫn người Éothéod lên Bắc.

1979 - Bucca ở Chằm Lớn làm Thain đầu tiên ở Quận.

1980 - Vua phù thủy đến Mordor, tập hợp Nazgûl. Balrog xuất hiện ở Moria, giết Durin VI.

1981 - Náin I tử trận. Người Lùn chạy khỏi Moria. Nhiều người Lâm Tiên ở Lórien chạy về Nam. Amroth và Nimrodel mất tích.

1999 - Thráin I tới Erebor, lập vương quốc người lùn “dưới Gầm Núi”.

2000 - Nazgûl xuất khỏi Mordor, vây Minas Ithil.

2002 - Minas Ithil thất thủ, đổi tên là Minas Morgul. Quả palantír bị chiếm.

2043 - Eärnur làm Vua Gondor. Vua phù thủy thách thức.

2050 - Thách thức lần hai. Eärnur tới Minas Morgul, mất tích. Mardil trở thành Quốc Quản Chấp Chính đầu tiên.

2060 - Thế lực trong Dol Guldur mạnh dần. Hội Đồng Thông Thái sợ rằng Sauron lại đang thành hình.

2063 - Gandalf vào Dol Guldur. Sauron rút lui, náu ở miền Đông. Bắt đầu thời kỳ Hòa Bình Cảnh Giới. Nazgûl vẫn ém ở Minas Morgul.

2210 - Thorin I rời Erebor, lên Bắc tới Dãy Núi Xám, phần lớn Dân Durin còn lại tập hợp về đó.

2340 - Isumbras I làm Thain thứ mười ba, khởi đầu dòng Took. Nhà Lão Hươu tới sống ở Trấn Hươu.

2460 - Hết thời kỳ Hòa Bình Cảnh Giới. Sauron trở lại Dol Guldur mạnh hơn trước.

2463 - Hội Đồng Trắng thành lập. Khoảng thời gian này Déagol chi Đại Cồ tìm thấy Nhẫn Chúa, bị Sméagol giết.

2470 - Khoảng này Sméagol-Gollum bắt đầu trốn trong Dãy Núi Mù Sương.

2475 - Gondor lại bị tấn công. Osgiliath cuối cùng đổ hẳn, cầu đá gãy.

k.2480 - Orc bắt đầu lập thành lũy mặt trong Dãy Núi Mù Sương, chặn mọi đèo vào Eriador. Sauron đưa các sinh vật tới sống ở Moria.

2509 - Celebrían trên đường đến Lórien bị phục kích ở Đèo Sừng Đỏ trúng thương có độc.

2510 - Celebrían qua Đại Dương. Orc và người phương Đông càn quét Calenardhon. Eorl Trẻ Tuổi thắng trận trên Đồng Celebrant. Người Rohirrim tới định cư ở Calenardhon.

2545 - Eorl chết trận trên Thảo Nguyên.

2569 - Brego con trai Eorl hoàn thành Cung Điện Vàng.

2570 - Baldor con trai Brego vào Cửa Cấm rồi mất tích. Khoảng thời gian này lũ Rồng trở lại trên viễn Bắc, gieo vạ cho Người Lùn.

2589 - Dáin I bị Rồng giết.

2590 - Thrór về Erebor. Grór em trai ông tới Vệt Đồi Sắt.

k.2670 - Tobold trồng “cỏ hút” ở Tổng Nam.

2683 - Isengrim II làm Thain thứ mười, bắt đầu đào Smial Lớn.

2698 - Ecthelion I xây lại Tháp Trắng ở Minas Tirith.

2740 - Orc lại xâm lược Eriador.

2747 - Bandobras Took đánh bại toán Orc ở Tổng Bắc.

2758 - Rohan bị đánh từ Tây và Đông, bị càn quét. Gondor chống trả đoàn thuyền Hải Tặc. Helm đất Rohan náu trong Hẻm Helm. Wulf chiếm Edoras. 2758-9: Mùa Đông Dài Dặc. Tổn thất nhân mạng và đói kém ở Eriador và Rohan. Gandalf tới giúp Quận.

2759 - Helm chết. Fréaláf đánh đuổi Wulf, bắt đầu dòng hai các Vua đất Mark. Saruman tới sống tại Isengard.

2770 - Rồng Smaug đậu xuống Erebor. Thành bang Thung Lũng bị hủy diệt. Thrór trốn thoát cùng Thráin II và Thorin II.

2790 - Thrór chết dưới tay Orc ở Moria. Người Lùn tập hợp chuẩn bị gây chiến báo thù. Gerontius sinh, tức Già Took sau này.

2793 - Cuộc Chiến giữa Người Lùn và Orc bắt đầu.

2799 - Trận Nanduhirion trước cổng Đông Moria. Dáin Chân Sắt về lại Vệt Đồi Sắt. Thráin II và con trai Thorin đi về phía Tây. Định cư phía Nam dãy Ered Luin bên kia Quận (2802).

2800-64 - Orc miền Bắc quấy nhiễu Rohan. Vua Walda chết dưới tay chúng (2861).

2841 - Thráin II lên đường tới lại Erebor, chân tay Sauron đuổi theo.

2845 - Người Lùn Thráin bị cầm tù ở Dol Guldur; chiếc nhẫn cuối trong Bộ Bảy bị tước mất.

2850 - Gandalf vào Dol Guldur lần nữa, khám phá tên chủ nhân quả đúng là Sauron, đang tập hợp các Nhẫn và nghe ngóng tin tức Nhẫn Chúa cùng Người Kế Vị Isildur. Ông tìm thấy Thráin, được trao chìa khóa Erebor. Thráin chết ở Dol Guldur.

2851 - Hội Đồng Trắng họp. Gandalf khẩn thiết yêu cầu tấn công Dol Guldur. Saruman phủ quyết[1]. Saruman bắt đầu tìm kiếm gần Đồng Diên Vĩ.

2872 - Belecthor II nước Gondor chết. Cây Trắng chết, không tìm thấy hạt mới. Cây Chết vẫn để ở sân.

2885 - Bị phái viên Sauron kích động, người Haradrim qua sông Poros tấn công Gondor. Các con trai Folcwine đất Rohan bị giết khi trợ chiến Gondor.

2890 - Bilbo sinh ở Quận.

2901 - Phần lớn dân cư còn lại rời bỏ Ithilien vì bị Uruk đất Mordor quấy phá. Xây nơi trú ẩn Henneth Annûn.

2907 - Gilraen mẹ Aragorn II sinh.

2911 - Mùa Đông Khốc Liệt. Baranduin và các sông khác đóng băng. Sói Trắng tràn vào Eriador từ phương Bắc.

2912 - Lũ lớn tàn phá Enedwaith và Minhiriath. Tharbad bị phá hủy rồi bỏ hoang.

2920 - Già Took chết.

2929 - Arathorn con trai Arador người Dúnedain lấy Gilraen.

2930 - Arador chết dưới tay Quỷ khổng lồ. Denethor II con trai Ecthelion II sinh tại Minas Tirith.

2931 - Aragorn con trai Arathorn II sinh, 1 tháng Ba.

2933 - Arathorn II chết trận. Gilraen đưa Aragorn đến Imladris. Elrond nhận làm con nuôi, đặt tên mới Estel (Hy vọng); gốc gác giữ kín.

2939 - Saruman phát hiện tôi tớ Sauron đang tìm quanh sông Anduin gần Đồng Diên Vĩ, tức Sauron đã biết về kết cục của Isildur. Ông ta cảnh giác, nhưng không nói với Hội Đồng.

2941 - Thorin Khiên Sồi và Gandalf tới gặp Bilbo ở Quận. Bilbo gặp Sméagol-Gollum, tìm thấy Nhẫn. Hội Đồng Trắng họp; Saruman đồng ý tấn công Dol Guldur, vì giờ muốn ngăn Sauron tìm ở Sông Cả. Sauron đã có kế hoạch mới, rời bỏ Dol Guldur. Trận Chiến Năm Đạo Quân ở Thung Lũng. Thorin II chết. Bard trấn Esgaroth tiêu diệt Smaug. Dáin Vùng Đồi Sắt trở thành Vua dưới Gầm Núi (Dáin II).

2942 - Bilbo mang Nhẫn về Quận. Sauron bí mật trở về Mordor.

2944 - Bard xây lại Thung Lũng, lên làm Vua. Gollum rời Dãy Núi Mù Sương, bắt đầu tìm kiếm “kẻ cắp” lấy Nhẫn.

2948 - Théoden con trai Thengel Vua đất Mark sinh.

2949 - Gandalf và Balin tới thăm Bilbo ở Quận.

2950 - Finduilas con gái Adrahil vùng Dol Amroth sinh.

2951 - Sauron công khai ra mặt, tập hợp binh lực về Mordor. Bắt đầu xây lại Barad-dûr. Gollum đi về Mordor. Sauron cử ba Nazgûl chiếm lại Dol Guldur. Elrond tiết lộ cho “Estel” tên và dòng dõi thực, trao lại các mảnh gãy thanh Narsil. Arwen vừa trở về từ Lórien gặp Aragorn trong rừng Imladris. Aragorn đi vào Miền Hoang Dã.

2953 - Hội Đồng Trắng họp lần cuối. Tranh luận về Nhẫn Báu. Saruman vờ đã phát hiện Nhẫn Chúa theo Anduin chìm xuống Đại Dương. Saruman rút về Isengard, chiếm làm của riêng và củng cố thêm. Ganh tỵ và nghi ngại Gandalf, ông ta cử do thám theo dõi động tĩnh của ông; nhận thấy ông rất quan tâm đến Quận. Ngay sau đó đặt thêm gián điệp ở Bree và Tổng Nam.

2954 - Đỉnh Định Mệnh lại phun lửa. Dân cư Ithilien còn lại chạy nốt về bên kia Anduin.

2956 - Aragorn gặp Gandalf; bắt đầu tình bạn lớn.

2957-80 - Aragorn tham gia nhiều hành trình và nhiệm vụ lớn lao. Giả trang dưới tên Thorongil, phụng sự cả Thengel đất Rohan và Ecthelion II nước Gondor.

2968 - Frodo sinh.

2976 - Denethor lấy Finduilas vùng Dol Amroth.

2977 - Bain con trai Bard làm Vua Thung Lũng.

2978 - Boromir con trai Denethor II sinh.

2980 - Aragorn vào Lórien, gặp lại Arwen Undómiel. Aragorn trao nàng nhẫn của Barahir, hứa hôn trên đồi Cerin Amroth. Khoảng thời gian này Gollum tới gần núi bao Mordor, làm quen Bà Nhện. Théoden làm Vua Rohan. Samwise sinh.

2983 - Faramir con trai Denethor sinh.

2984 - Ecthelion II chết. Denethor II làm Quốc Quản Gondor.

2988 - Finduilas chết trẻ.

2989 - Balin rời Erebor, vào Moria.

2991 - Éomer con trai Éomund sinh tại Rohan.

2994 - Balin chết, khu định cư người lùn bị hủy diệt.

2995 - Éowyn em gái Éomer sinh.

k.3000 - Bóng tối Mordor vươn dài. Saruman liều dùng quả palantír Orthanc, mắc bẫy Sauron dùng quả cầu Ithil. Ông ta phản bội Hội Đồng. Do thám báo về cho biết Quận được dân Tuần Du gác ngặt.

3001 - Tiệc chia tay Bilbo. Gandalf ngờ nhẫn của ông là Nhẫn Chúa. Canh gác quanh Quận tăng gấp đôi. Gandalf dò tin Gollum, yêu cầu Aragorn giúp.

3002 - Bilbo làm khách của Elrond, ở lại Thung Đáy Khe.

3004 - Gandalf tới Quận thăm Frodo, thêm vài lần nữa trong bốn năm tiếp theo.

3007 - Brand con trai Bain làm Vua Thung Lũng. Gilraen chết.

3008 - Mùa thu, Gandalf thăm Frodo lần cuối.

3009 - Gandalf và Aragorn trở lại săn Gollum cách quãng trong tám năm tiếp theo, tìm kiếm trong các thung lũng Anduin, rừng Âm U và Rhovanion đến tận vòng núi bao Mordor. Tại thời điểm nào đó bản thân Gollum vượt vào Mordor, bị Sauron bắt giữ. Elrond cho gọi Arwen, nàng trở về Imladris; Dãy Núi và mọi vùng đất phía Đông dần trở nên nguy hiểm.

3017 - Gollum được thả khỏi Mordor. Bị Aragorn bắt tại Đầm Lầy Chết, đưa đến Thranduil trong rừng Âm U. Gandalf tới Minas Tirith, đọc cuộn giấy của Isildur.

3018

Tháng Tư

12 - Gandalf tới Hobbit Thôn.

Tháng Sáu

20 - Sauron tấn công Osgiliath. Cùng khoảng này Thranduil bị đánh, Gollum trốn thoát.

Ngày Giữa Năm

Gandalf gặp Radagast.

Tháng Bảy

4 - Boromir đi từ Minas Tirith.

10 - Gandalf bị cầm tù ở Orthanc.

Tháng Tám

Dấu vết Gollum biến mất. Ước đoán khoảng vào lúc này, bị cả Tiên và bề tôi Sauron truy tìm, gã trốn trong Moria; nhưng khi cuối cũng tìm được tới Cổng Tây, gã không đi ra được.

Tháng Chín

18 - Gandalf trốn khỏi Orthanc lúc mờ sáng. Kỵ Sĩ Đen vượt Khúc Cạn sông Isen.

19 - Gandalf tới Edoras trong dáng vẻ ăn mày, bị cản không cho vào.

20 - Gandalf được vào Edoras. Théoden ra lệnh đuổi đi; “Lấy ngựa nào cũng được, miễn là đi trước khi ngày mai kịp tàn!”

21 - Gandalf gặp Scadufax, nhưng con ngựa không cho phép ông lại gần. Ông đi theo Scadufax rất lâu trên khắp các đồng.

22 - Bọn Kỵ Sĩ Đen tới Bến Sarn lúc chiều tối, xua đi đội Tuần Du canh gác. Gandalf đuổi kịp Scadufax.

23 - Bốn Kỵ Sĩ vào Quận trước bình minh. Số còn lại truy đuổi đội Tuần Du về phía Đông, rồi trở lại canh Đường xanh. Một tên vào Hobbit Thôn lúc chập tối. Frodo rời Đáy Bao. Gandalf đã thuần hóa được Scadufax, phi đi từ Rohan.

24 - Gandalf vượt sông Isen.

26 - Rừng Già. Frodo tới nhà Bombadil.

27 - Gandalf vượt Lũ Xám. Đêm thứ hai ở nhà Bombadil.

28 - Các Hobbit bị một ác hồn Mộ Đá bắt giữ. Gandalf tới Bến Sarn.

29 - Frodo tới Bree trong đêm. Gandalf tới gặp Bõ Già.

30 - Hõm Crick và Quán Bree bị tấn công khi mờ sáng. Frodo rời Bree. Gandalf tới Hõm Crick, đến đêm tới Bree.

Tháng Mười

1 - Gandalf rời Bree.

3 - Gandalf bị tấn công trong đêm trên Đỉnh Gió.

6 - Đoàn cắm trại trên Đỉnh Gió bị tấn công. Frodo trọng thương.

9 - Glorfindel rời Thung Đáy Khe.

11 - Ngài đánh Kỵ Sĩ Đen khỏi Cầu Mitheithel.

13 - Frodo qua Cầu.

18 - Glorfindel tìm thấy Frodo lúc sẩm tối. Gandalf tới Thung Đáy Khe.

20 - Chạy thoát qua Khúc Cạn sông Bruinen.

24 - Frodo hồi phục, tỉnh dậy. Boromir tới Thung Đáy Khe trong đêm.

25 - Hội Đồng của Elrond.

Tháng Mười Hai

25 - Hội Đồng Hành bảo vệ Nhẫn rời Thung Đáy Khe lúc sẩm tối.

3019

Tháng Một

8 - Hội Đồng Hành tới Đất Nhựa Ruồi.

11,12 - Tuyết trên đỉnh Caradhras.

13 - Bị Sói tấn công lúc mờ sáng. Hội Đồng Hành tới cổng Tây Moria đầu giờ tối. Gollum bắt đầu bám theo Người Mang Nhẫn.

14 - Nghỉ đêm trong Sảnh Hai Mốt.

15 - Cây Cầu ở Khazad-dûm; Gandalf ngã xuống vực. Hội Đồng Hành tới Nimrodel đêm khuya.

17 - Hội Đồng Hành tới Caras Galadhon buổi tối.

23 - Gandalf đuổi theo con Balrog lên đỉnh Zirakzigil.

25 - Ông quật ngã Balrog rồi từ trần; thi thể nằm lại trên đỉnh núi.

Tháng Hai

15 - Mặt Gương của Galadriel. Gandalf sống lại nhưng còn trong cơn mê.

16 - Vĩnh biệt Lórien. Gollum nấp bên bờ Tây, thấy đoàn ra đi.

17 - Gwaihir chở Gandalf tới Lórien.

23 - Thuyền bị tấn công trong đêm gần Sarn Gebir.

25 - Hội Đồng Hành qua cổng Argonath, ngả trại trên bãi Parth Galen. Trận Khúc Cạn sông Isen thứ nhất; Théodred con trai Théoden tử trận.

26 - Đoàn hộ Nhẫn tan vỡ. Boromir chết trận; ở Minas Tirith nghe tiếng tù và. Meriadoc và Peregrin bị bắt. Frodo và Samwise sang mé Đông khu đồi Emyn Muil. Aragorn lên đường đuổi theo Orc lúc chiều tối. Éomer nghe tin báo có toán Orc đổ xuống từ Emyn Muil.

27 - Aragorn tới vách Tây lúc rạng sáng. Éomer trái lệnh Théoden, đi từ Eastfold lúc nửa đêm đuổi theo Orc.

28 - Éomer đuổi kịp Orc ngay gần Rừng Fangorn.

29 - Meriadoc và Peregrin trốn thoát, gặp Cây Râu. Người Rohirrim tấn công lúc bình minh, tiêu diệt Orc . Frodo xuống khỏi Emyn Muil, gặp Gollum. Faramir nhìn thấy thuyền tang của Boromir.

30 - Bắt đầu Ent hội. Éomer quay lại Edoras, gặp Aragorn trên đường.

Tháng Ba

1 - Frodo bắt đầu vượt Đầm Lầy Chết lúc bình minh. Ent hội tiếp tục. Aragorn gặp Gandalf Áo Trắng. Họ cùng lên đường tới Edoras. Faramir rời Minas Tirith vì nhiệm vụ ở Ithilien.

2 - Frodo đi hết Đầm Lầy. Gandalf tới Edoras, chữa khỏi Théoden. Người Rohirrim phi về Tây đánh Saruman. Trận Khúc Cạn sông Isen thứ hai. Erkenbrand bị đánh bại. Ent hội kết thúc buổi chiều. Người Ent ra trận tới Isengard, đến nơi ban đêm.

3 - Théoden rút về Hẻm Helm. Trận Lũy Tù Và bắt đầu. Người Ent phá hủy Isengard.

4 - Théoden và Gandalf xuất quân từ Hẻm Helm tới Isengard. Frodo tới đồi xỉ than cuối Vùng điêu tàn trước cổng Morannon.

5 - Théoden tới Isengard buổi trưa. Đàm phán với Saruman trên Orthanc. Nazgûl có cánh bay qua đầu trại ở đồi Dol Baran. Gandalf cùng Peregrin phóng về Minas Tirith. Frodo nấp gần cổng Morannon, tới chập tối thì đi.

6 - Người Dúnedain bắt kịp Aragorn lúc mờ sáng. Théoden đi từ Lũy Tù Và về Hargdal. Aragorn xuất phát sau.

7 - Faramir đưa Frodo tới Henneth Annûn. Aragorn tới Dunharg lúc sẩm tối.

8 - Aragorn vào “Lối Người Chết” lúc rạng sáng; tới Erech vào nửa đêm. Frodo rời Henneth Annûn.

9 - Gandalf tới Minas Tirith. Faramir rời Henneth Annûn. Aragorn đi từ Erech, tới Calembel. Sẩm tối Frodo tới đường đi Morgul. Théoden tới Dunharg. Bóng tối bắt đầu trào ra từ Mordor.

10 - Ngày Không Bình Minh. Hội quân Rohan: người Rohirrim ra đi từ Hargdal. Faramir được Gandalf cứu ngoài cổng Kinh Thành. Aragorn vượt sông Ringló. Một đạo quân từ cổng Morannon chiếm Cair Andros, đi vào Anórien. Frodo qua Ngã Tư, nhìn thấy đạo quân Morgul xuất trận.

11 - Gollum tới gặp Bà Nhện, nhưng suýt ăn năn đổi ý khi nhìn Frodo. Denethor cử Faramir đi Osgiliath. Aragorn tới Linhir, đi vào vùng Lebennin. Đồng Rohan bị xâm lược từ Bắc. Đợt tấn công đầu tiên vào Lórien.

12 - Gollum dẫn Frodo vào động Bà Nhện. Faramir rút về Đồn bên Đường Cao. Théoden hạ trại dưới đồi Min-Rimmon. Aragorn đuổi theo địch về phía cảng Pelargir. Người Ent đánh bại đội xâm lược vào Rohan.

13 - Frodo bị Orc bắt về Cirith Ungol. Đồng Pelennor bị càn quét. Faramir trúng thương. Aragorn tới Pelargir, đoạt được đội thuyền. Théoden qua Rừng Drúadan.

14 - Samwise tìm thấy Frodo trong Tháp. Minas Tirith bị vây. Người Rohirrim được Người Hoang dẫn tới Rừng Xám.

15 - Lúc mờ sáng, Vua phù thủy phá vỡ Đại Môn. Denethor tự thiêu trên giàn lửa. Tù và Rohirrim vang lên khi gà gáy. Trận Đồng Pelennor. Théoden tử trận. Aragorn giương cờ hiệu của Arwen. Frodo và Samwise trốn thoát, bắt đầu đi lên Bắc theo rặng Morgai. Trận đánh dưới tán cây tại rừng Âm U; Thranduil đánh lùi quân Dol Guldur. Đợt tấn công thứ hai vào Lórien.

16 - Các chỉ huy thảo luận. Frodo đứng trên rặng Morgai nhìn qua khu trại tới Đỉnh Định Mệnh.

17 - Trận Thung Lũng. Vua Brand và Vua Dáin Chân Sắt tử trận. Nhiều Người Lùn và Con Người chạy về náu ở Erebor, bị vây. Shagrat mang áo choàng, áo giáp và kiếm của Frodo tới Barad-dûr.

18 - Đội quân miền Tây khởi hành từ Minas Tirith. Frodo tới gần cổng Isenmouthe; bị Orc đuổi kịp trên đường từ Durthang tới Udûn.

19 - Đội quân tới Thung Lũng Morgul. Frodo và Samwise thoát ra, bắt đầu đi theo đường tới Barad-dûr.

22 - Hoàng hôn kinh sợ. Frodo và Samwise rời đường cái, đi về Nam thẳng hướng Đỉnh Định Mệnh. Đợt tấn công thứ ba vào Lórien.

23 - Đội quân ra khỏi Ithilien. Aragorn thả những người nhút nhát. Frodo và Samwise vứt hết vũ khí trang bị.

24 - Frodo và Samwise lên chặng cuối tới chân Đỉnh Định Mệnh. Quân đoàn hạ trại trong Vùng điêu tàn trước cổng Morannon.

25 - Đội quân bị bao vây trên hai Đồi Xỉ. Frodo và Samwise tới Sammath Naur. Gollum cướp lấy Nhẫn, rơi xuống Khe Định Mệnh. Barad-dûr sụp đổ và Sauron ra đi.

Sau khi tòa Tháp Tối sụp đổ và Sauron ra đi, Bóng Đen rời khỏi trái tim tất cả những người kháng cự hắn, nhưng sợ hãi và tuyệt vọng lại đổ lên bề tôi và đồng minh hắn. Ba lần Lórien bị tấn công từ Dol Guldur, nhưng ngoài sự chống trả anh dũng của dân Tiên thì quyền năng ẩn nơi đây cũng quá mạnh không thể lật nhào, trừ khi đích thân Sauron ra trận. Dù nhiều phần rừng xinh đẹp ngoài biên giới đã bị tàn phá nặng nề, các đợt tấn công đều bị đẩy bật lại; và khi Bóng Đen trôi qua, Celeborn xuất trận, dẫn quân Lórien đi rất nhiều thuyền vượt sông Anduin. Họ chiếm Dol Guldur, để Galadriel đập nát các tường vây và đánh trần các hầm hố, rồi khu rừng được tẩy sạch.

Trên miền Bắc cũng đã phải hứng chịu chiến tranh hoạn nạn. Vương quốc Thranduil bị xâm lược, trận đánh dưới tán cây kéo dài và lửa tàn phá nặng nề; nhưng cuối cùng Thranduil cũng giành chiến thắng. Và tới ngày đầu Năm Mới theo cách tính của Tiên. Celeborn và Thranduil đã gặp nhau giữa rừng, cùng đổi tên rừng Âm U thành Eryn Lasgalen, Rừng Xanh Lá. Thranduil lấy toàn bộ phần phía Bắc đến chân rặng núi giữa rừng làm vương quốc của mình; còn Celeborn nhận toàn phần phía Nam từ Khúc Hẹp trở xuống, đặt tên là Đông Lórien; phần rừng mênh mông ở giữa dành cho con cháu Beorn và các Người Rừng. Nhưng sau khi Galadriel qua biển vài năm sau đó, Celeborn buồn chán vương quốc mình tới Imladris sống cùng các con trai Elrond. Trong Rừng Xanh người Lâm Tiên vẫn sống yên vui, nhưng ở Lórien chỉ còn một số ít dân buồn bã lưu lại, và không còn ánh sáng lời ca ở Caras Giladhon.

Vào lúc các đạo quân lớn vây hãm Minas Tirith, một đội đồng minh Sauron đã từ lâu dòm ngó biên giới Vua Brand nay vượt sông Carnen, và Brand bị đánh lùi về Thung Lũng, ở đó ông được Người Lùn núi Erebor tới hỗ trợ; và dưới chân núi nổ ra một trận đánh kinh hồn. Trận chiến kéo dài ba ngày, nhưng kết cục cả Vua Brand và Vua Dáin Chân Sắt đều bị giết, bọn người phương Đông giành thắng lợi. Nhưng chúng không chiếm được Cổng, và rất đông dân cả Người lẫn Người Lùn chạy vào lánh nạn trong Erebor, đối phó với cuộc vây hãm.

Khi tin tức về các chiến thắng tưng bừng dưới miền Nam đưa lên, đội quân Bắc của Sauron rất đỗi sợ hãi; còn người trong núi đổ ra đánh chúng tan tác, số còn lại chạy trốn về Đông không còn dám tới quấy nhiễu Thung Lũng. Rồi Bard II con trai Brand lên làm Vua Thung Lũng, và Thorin III Mũ Đá con trai Dáin làm Vua dưới Gầm Núi. Họ đều gửi sứ đoàn tới dự lễ đăng quang của Vua Elessar; và mãi mãi hai vương quốc đó, tới chừng nào còn tồn tại, đều kết tình bằng hữu với Gondor; và đều nằm trong sự cai trị và bảo hộ của đức Vua miền Tây.

Những mốc chính từ khi Barad-dûr sụp đổ tới cuối Kỷ Đệ Tam[2]

3019

NLQ 1419

Tháng Ba,

27. Bard II và Thorin III Mũ Đá đánh đuổi kẻ thù khỏi Thung Lũng.

28. Celeborn vượt sông Anduin; bắt đầu phá hủy Dol Guldur.

Tháng Tư,

6. Celeborn và Thranduil gặp mặt.

8. Người Mang Nhẫn được xưng tụng trên Đồng Cormallen.

Tháng Năm,

1. Lễ đăng quang của Vua Elessar; Elrond và Arwen xuất phát từ Thung Đáy Khe.

8. Éomer và Éowyn khởi hành về Rohan cùng các con trai Elrond.

20. Elronđ và Arwen tới Lórien.

27. Arwen cùng đoàn tùy tùng rời Lórien.

Tháng Sáu,

14. Các con trai Elrond gặp đoàn tùy tùng, đưa Arwen tới Edoras.

16. Đoàn lên đường đi Gondor.

25. Vua Elessar tìm thấy cây non từ Cây Trắng.

1 Lithe.

Arwen tới Kinh Thành.

Ngày Giữa Năm.

Elessar và Arwen thành hôn.

Tháng Bảy,

18. Éomer quay lại Minas Tirith.

22. Đoàn hộ tang Vua Théoden xuất phát.

Tháng Tám,

7. Đoàn đến Edoras.

10. Tang lễ Vua Théoden.

14. Khách thăm từ giã Vua Éomer.

15. Cây Râu thả Saruman.

18. Đoàn đến Hẻm Helm.

22. Đoàn đến Isengard; từ giã Vua miền Tây lúc hoàng hôn.

28. Bắt kịp Saruman; Saruman chuyển hướng đi về Quận.

Tháng Chín,

6. Đoàn dừng lại gần Dãy Núi Moria.

13. Celeborn và Galadriel từ giã; số còn lại đi về Thung Đáy Khe.

21. Về tới Thung Đáy Khe.

22. Sinh nhật Bilbo một trăm hai mươi chín tuổi. Saruman tới Quận.

Tháng Mười,

5. Gandalf và các Hobbit rời Thung Đáy Khe.

6. Qua Khúc Cạn Bruinen; Frodo lần đầu thấy đau trở lại.

28. Tới Bree lúc chập tối.

30. Rời Bree. Bốn “Lữ Khách” tới Cầu Bia Rum Đun trong đêm.

Tháng Mười Một,

1. Bị bắt ở Chuôm Ếch Thôn.

2. Tới Bờ Nước, đánh thức dân Quận.

3 Trận Bờ Nước, Saruman lìa đời; kết thúc cuộc Nhẫn Chiến.

3020

NLQ 1420: Năm Đại Sung Túc

Tháng Ba, 13. Frodo ốm (tròn năm bị trúng độc Bà Nhện).

Tháng Tư, 6. Cây mallorn nở hoa trên Đồng Tiệc.

Tháng Năm, 1. Samwise cưới Rose.

Ngày Giữa Năm. Frodo từ chức thị trưởng, Will Chân Trắng phục chức.

Tháng Chín, 22. Sinh nhật thứ một trăm ba mươi của Bilbo.

Tháng Mười, 6. Frodo lại ốm.

3021

NLQ 1421: Năm Cuối Kỷ Đệ Tam

Tháng Ba,

13. Frodo lại ốm.

25. Elanor Xinh Đẹp[3] con gái Samwise sinh. Đây là ngày bắt đầu Kỷ Đệ Tứ theo cách tính ở Gondor.

Tháng Chín,

21. Frodo và Samwise ra đi từ Hobbit Thôn.

22. Gặp Chuyến Du Hành Cuối của những Người Canh Nhẫn ở Rừng Cuối.

29. Đến Cảng Xám. Frodo và Bilbo qua Đại Dương cùng ba Người Canh Nhẫn. Kết thúc Kỷ Đệ Tam.

Tháng Mười,

6. Samwise về Đáy Bao.

Những sự kiện sau này

về các thành viên Đoàn Hộ Nhẫn

NLQ

1422 - Bắt đầu năm này là bắt đầu Kỷ Đệ Tứ theo cách tính ở Quận; nhưng số năm theo Niên lịch Quận vẫn đánh tiếp.

1427 - Will Chân Trắng từ nhiệm. Samwise được bầu làm Thị trưởng Quận. Peregrin Took cưới Diamond ở Khe Dài. Vua Elessar ra sắc lệnh cấm Con Người vào Quận, và phong Quận làm Đất Tự Trị dưới sự bảo hộ của Vương Trượng Bắc.

1430 - Faramir con trai Peregrin sinh.

1431 - Goldilocks con gái Samwise sinh.

1432 - Meriadoc, biệt hiệu Mãnh tướng, lên làm chủ Trấn Hươu. Ông được nhận rất nhiều quà tặng quý giá từ Vua Éomer và Phu Nhân Éowyn ở Ithilien.

1434 - Peregrin trở thành Vị Took kiêm Thain. Vua Elessar phong các vị Thain, Chủ Trấn và Thị trưởng làm Cố Vấn cho Vưong quốc Bắc. Thầy Samwise được bầu Thị trưởng lần hai.

1436 - Vua Elessar lên Bắc, sống một thời gian bên Hồ Bóng Tà. Ngài tới Cầu Bia Rum Đun chào đón bạn bè. Ngài trao Ngôi Sao người Dúnedain cho Thầy Samwise, còn Elanor được chọn làm thị nữ của Hoàng Hậu Arwen.

1441 - Thầy Samwise làm Thị trưởng lần thứ ba.

1442 - Thầy Samwise cùng vợ và Elanor đi ngựa tới Gondor, sống tại đó một năm. Thầy Tolman Xóm Lá lãnh nhiệm vụ Phó Thị trưởng.

1448 - Thầy Samwise làm Thị trưởng lần thứ tư.

1451 - Elanor Xinh Đẹp lấy Fastred làng Nấm Xanh khu Đồi Rìa.

1452 - Biên Tây từ khu Đồi Rìa tới Khu Đồi Tháp (Emyn Beraid) nhập vào Quận, món quà của nhà vua. Nhiều Hobbit chuyển tới đó sinh sống.

1454 - Ngọc Tiên con trai Fastred và Elanor sinh, lấy họ Mỹ Nhi.

1455 - Thầy Samwise làm Thị trưởng lần thứ năm.

1462 - Thầy Samwise làm Thị trưởng lần thứ sáu. Theo yêu cầu của ông, vị Thain phong Fastred làm Giám Binh Biên Tây. Fastred và Elanor tới sống ở Chân Tháp trên khu Đồi Tháp, bắt đầu dòng Mỹ Nhi khu Tháp qua nhiều thế hệ.

1463 - Faramir Took cưới Goldilocks con gái Samwise.

1469 - Thầy Samwise làm Thị trưởng lần thứ bảy và lần cuối, khi mãn nhiệm năm 1476 tròn chín mươi sáu tuổi.

1482 - Bà Rose Vợ Thầy Samwise qua đời Ngày Giữa Năm. 22 tháng Chín, Thầy Samwise cưỡi ngựa rời Đáy Bao. Ông đến khu Đồi Tháp; Elanor là người gặp ông lần cuối, được ông trao cuốn Sách Đỏ từ đó về sau được họ Mỹ Nhi cất giữ. Chuyện kể trong dòng họ nói rằng, theo lời Elanor, Samwise đã đi qua Ba Tháp, tới Cảng Xám và vượt Đại Dương, là Người Mang Nhẫn cuối cùng.

1484 - Vào mùa xuân có tin báo từ Rohan tới Trấn Hươu là Vua Éomer muốn gặp mặt Chủ Nhân Holdwine lần nữa. Meriadoc lúc này đã già (102) nhưng còn tráng kiện. Ông cùng bàn với người bạn thiết là vị Thain, rồi ít lâu sau họ trao lại tài sản và chức vị cho con trai, cùng cưỡi ngựa vượt Bến Sarn, và từ đó không thấy xuất hiện ở Quận nữa. Sau này nghe kể Chủ Nhân Meriadoc đã tới Edoras, ở cùng Vua Éomer trước khi ngài qua đời mùa thu năm đó. Rồi ông cùng Thain Peregrin tới Gondor sống nốt vài năm cuối đời ở đây, tới khi qua đời và yên nghỉ tại Rath Dínen giữa những người vĩ đại ở Gondor.

1541 - Ngày 1 tháng Ba năm ấy[4] cuối cùng cũng tới lúc Vua Elessar ra đi. Nghe nói giường của Meriadoc và Peregrin đặt cạnh giường đức vua vĩ đại. Rồi Legolas đóng con tàu xám ở Ithilien, đi xuôi dòng Anduin rồi qua Đại Dương; và nghe nói đi cùng ông có cả Người Lùn Gimli. Và khi con tàu ấy biến mất cũng là lúc ở Trung Địa chấm dứt Đoàn Hộ Nhẫn.

______________

[1] Sau này người ta biết rõ lúc ấy Saruman đã bắt đầu thèm khát được tự mình làm chủ Nhẫn Chúa, nên hy vọng nó sẽ lộ ra khi tìm kiếm chủ nhân, nếu Sauron được để yên.

[2] Ngày tháng đều lấy theo Lịch Quận.

[3] Cô bé về sau được đặt hiệu là “Xinh Đẹp” vì sắc đẹp của cô; nhiều người bảo trông cô giống một thiếu nữ tiên hơn một cô gái Hobbit. Cô có mái tóc vàng óng, một điều rất hiếm ở Quận, nhưng còn hai con gái khác của Sam cũng tóc vàng, cũng như rất nhiều đứa trẻ khác sinh vào quãng này.

[4] 120 Kỷ Đệ Tứ (tại Gondor).

PHỤ LỤC C PHẢ HỆ

Các tên ghi trong các cây Phả hệ dưới đây chỉ là một phần trích từ rất nhiều tên khác. Phần lớn đều là khách mời trong Tiệc Chia Tay của Bilbo, còn lại là tiền bối trực tiếp của họ. Tên các khách dự Tiệc đều gạch chân. Trong các bảng còn ghi thêm một vài người liên quan tới các sự kiện đã kể. Thêm vào đó, bảng này còn cung cấp chút ít thông tin về gia phả Samwise, người mở đầu dòng họ Làm Vườn sau này trở nên vô cùng nổi tiếng và quan trọng.

Con số ghi sau tên là năm sinh (và năm mất khi có thông tin). Mọi năm đều tính theo NLQ, khởi đầu từ năm hai anh em Marcho và Blanco vượt sông Bia Rum Đun - Năm thứ Nhất ở Quận, hay 1601 Kỷ Đệ Tam.

PHỤ LỤC D LỊCH QUẬN

DÙNG CHO MỌI NĂM

Năm bắt đầu vào ngày đầu tuần, thứ Bảy, kết thúc vào ngày cuối tuần, thứ Sáu. Ngày Giữa Năm và ngày Overlithe trong các Năm Nhuận không có tên thứ. Ngày Lithe trưóc Ngày Giữa Năm gọi là 1 Lithe, sau ngày giữa năm gọi là 2 Lithe. Ngày Yule cuối năm gọi là 1 Yule, đầu năm gọi là 2 Yule. Overlithe là một ngày nghỉ lễ đặc biệt, nhưng lại không xảy ra suốt trong những năm quan trọng nhất của lịch sử Nhẫn Chúa. Tới năm 1420 mới có ngày nhuận, năm có vụ thu hoạch lừng tiếng và mùa hè tuyệt đẹp; và cảnh hội hè tưng bừng năm đó nghe đồn lớn hơn bất kỳ những gì nguời ta còn nhớ hay ghi lại.

Các hệ lịch

Lịch dùng ở Quận khác lịch chúng ta ở vài điểm. Hiển nhiên độ dài một năm vẫn không đổi[1], vì dù thời ấy có vẻ đã rất xa xôi nếu tính bằng số năm và đời người, thì lại chẳng qua là một quãng ngắn trong ký ức của Trái Đất. Theo ghi chép của người Hobbit, họ không có khái niệm “tuần” hồi vẫn còn là giống người du cư, và dù có tính “tháng” ít nhiều dựa theo Mặt Trăng thì việc ghi chép ngày tháng, tính toán thời gian nói chung vẫn mù mờ không chính xác. Ở miền Tây Eriador, khi cuối cùng cũng định cư êm ấm, họ học theo Niên lịch Dúnedain của Các Vua, tức có nguồn gốc nguyên thủy từ tộc Eldar; nhưng Hobbit ở Quận có thêm vài điều chỉnh nhỏ. Lịch của họ, gọi là “Niên lịch Quận”, rốt cuộc còn được dùng cả ở Bree, chỉ trừ việc tính Năm thứ Nhất là năm họ tới Quận sinh sống.

Lệ thường ít khi có thể khai thác trong truyện cổ và truyền thuyết những điều các dân tộc thường nắm rõ và coi như đương nhiên vào thời đại đang sống (ví dụ tên các chữ cái, tên ngày trong tuần, tên và số ngày các tháng). Nhưng nhờ mối quan tâm rộng rãi tới phả hệ họ hàng, cộng thêm niềm hứng thú với lịch sử cổ đại đã hình thành trong bộ phận người có học sau cuộc Nhẫn Chiến, có vẻ như dân Hobbit ở Quận vô cùng rành rẽ về ngày tháng, thậm chí còn lên nhiều bảng biểu phức tạp đối chiếu giữa lịch pháp của họ với của các dân tộc khác. Về vấn đề này tôi không phải là chuyên gia, nên rất có thể đã phạm nhiều sai sót; nhưng dù sao biên niên sử các năm chính yếu là 1418, 1419 NLQ cũng đã được ghi chép quá tường tận trong cuốn Sách Đỏ, nên chẳng thể sai lạc gì nhiều về ngày tháng và thời gian giai đoạn này.

Một điều thấy rõ là tộc Eldar ở Trung Địa, vì đã quen với lượng thời gian nhiều hơn hẳn như Samwise từng nhận xét, thường tính theo từng giai đoạn rất lớn, và từ Quenya yén vẫn thường dịch là “năm” (I 490) thực tế tương đương với 144 năm của chúng ta. Dân Eldar ưa dùng hệ số sáu hoặc mười hai bất kỳ lúc nào có thể. Một “ngày” mặt trời được gọi là ré và tính từ lúc mặt trời lặn hôm trước tới hôm sau. Một yén bao gồm 52.596 ngày. Dân Eldar tính tuần cho các mục đích nghi lễ hơn là thực tiễn gồm sáu ngày, gọi là enquië, mỗi yén gồm 8.766 enquier nối tiếp tuần hoàn suốt năm dài đó.

Ở Trung Địa, dân Eldar còn dùng đơn vị ngắn là năm mặt trời, gọi là coranar tức “vòng mặt trời” khi xét theo khía cạnh thiên văn học, nhưng thông thường gọi là loa, “đợt sinh trưởng” (đặc biệt ở miền Tây Bắc) khi chủ yếu nói về những thay đổi theo mùa của cỏ cây, là mối quan tâm chính của người Tiên cũng như trong nhiều việc khác. Mỗi loa lại chia thành nhiều kỳ có thể coi là các tháng dài, hoặc các mùa ngắn. Hiển nhiên những kỳ này khác nhau ở mỗi vùng khác nhau; nhưng ghi chép của dân Hobbit chỉ để lại thông tin về Lịch Imladris. Lịch đó có sáu “mùa” như vậy, các tên Quenya là tuilë, lairë, yávië, quellë, hrívë, coirë, có thể tạm dịch là “xuân, hạ, thu, phai, đông, nhú”. Các tên Sindarin là ethuil, laer, iavas, firith, echuir. Mùa “phai” còn gọi là lasse-lanta, “lá rụng”, hay tiếng Sindarin gọi narbeleth, “mùa mặt trời mờ”.

Lairë và hrívë đều có 72 ngày, các mùa còn lại có 54 ngày. Mỗi loa bắt đầu bằng yestarë, ngày liền trước mùa tuilë, và kết thúc bằng mettarë, ngày liền sau mùa coirë. Chen giữa yávië và quellë là ba enderi tức “ngày giữa”. Như vậy là đủ một năm 365 ngày, điều chỉnh thêm bằng việc nhân đôi số enderi (thêm ba ngày nữa) cứ mỗi 12 năm.

Không có thông tin rõ ràng về việc sửa lại những chênh lệch gây mất chính xác. Nếu một năm thời đó cũng dài bằng hiện nay, thì mỗi yén hẳn đã bị thừa ra nhiều hơn một ngày. Ta biết chênh lệch đó có tồn tại, nhờ một ghi chú trong phần Lịch pháp cuốn Sách Đỏ, rằng trong “Niên lịch Thung Đáy Khe” cứ mỗi ba yén thì năm cuối lại bớt đi ba ngày: việc nhân đôi ba ngày enderi năm đó không được thực hiện; “nhưng việc này chưa xảy ra trong thời chúng ta”. Còn các sai lệch khác có được sửa không thì không thấy ghi lại.

Người Númenor đã chỉnh lại các quy ước này. Họ chia một loa thành những kỳ ngắn hơn, độ dài đều nhau hơn; và họ giữ tục lệ tính năm bắt đầu giữa mùa Đông như Con Người miền Tây Bắc, tổ tiên họ vào Kỷ Đệ Nhất. Sau này họ còn kéo một tuần thành bảy ngày, mỗi ngày tính từ lúc mặt trời mọc (từ biển Đông) hôm trước tới mặt trời mọc hôm sau.

Cách tính của người Númenor, dùng cả ở Númenor lẫn Arnor và Gondor cho tới lúc dòng vua chấm dứt, gọi là Niên lịch Các Vua. Một năm thông thường có 365 ngày. Năm chia làm mười hai astar tức tháng, mười tháng có 30 ngày và hai tháng có 31. Hai astar này nằm trước và sau ngày Giữa Năm, đại khái bằng tháng Sáu và Bảy của ta. Ngày đầu năm gọi là yestarë, ngày giữa năm (ngày thứ 183) gọi là loëndë, ngày cuối năm gọi là mettarë; ba ngày đó không thuộc về tháng nào. Cứ bốn năm một lần, trừ năm cuối mỗi thế kỷ (haranyë), hai enderi tức “ngày giữa” lại được dùng thay loëndë.

Ở Númenor bắt đầu tính năm từ 1 KĐ2. Độ Khuyết gây ra khi bớt một ngày khỏi năm cuối thế kỷ phải chờ tới năm cuối thiên niên kỷ mới được bổ sung, chừa lại độ khuyết thiên niên kỷ dài 4 giờ 46 phút 40 giây.

Phép điều chỉnh này được thực hiện ở Númenor vào các năm 1000, 2000, 3000 KĐ2. Sau cuộc Sụp Đổ vào năm 3319 KĐ2, lịch pháp cũ vẫn được duy trì ở các vương quốc lưu vong, nhưng tới đầu Kỷ Đệ Tam thì bị đảo lộn vì bắt đầu đánh số lại: 3442 KĐ2 trở thành năm 1 KĐ3. Khi đổi năm 4 KĐ3 thành năm nhuận thay cho năm 3 KĐ3 (3444 KĐ2), một năm ngắn 365 ngày bị chèn vào giữa, khiến độ khuyết tăng lên thành 5 giờ 48 phút 46 giây. Ngày bổ sung hằng thiên niên kỷ bị chậm 441 năm: vào năm 1000 (4441 KĐ2) và 2000 KĐ3 (5441 KĐ2). Để giảm bớt những sai sót sinh ra cũng như độ khuyết cộng dồn qua các thiên niên kỷ, Mardil Quốc Quản đã ban hành lịch sửa đổi có hiệu lực năm 2060 KĐ2, sau khi đặc biệt bổ sung hai ngày vào năm 2059 (5500 KĐ2), năm kết thúc 5½ thiên niên kỷ tính từ khi bắt đầu lịch Númenor. Nhưng như vậy vẫn còn khuyết mất 8 giờ nữa. Hador thêm một ngày vào năm 2360, dù chênh lệch vẫn chưa tới con số đó. Sau lần này không có điều chỉnh gì thêm. (Năm 3000 KĐ2, khi hiểm họa chiến tranh đã gần kề, người ta không còn chú ý mấy những việc loại đó.) Tới cuối Kỷ Đệ Tam, 660 năm sau, Độ Khuyết vẫn chưa cộng đủ một ngày.

Lịch Sửa Đổi do Mardil ban bố được gọi là Niên lịch Quốc Quản, và cuối cùng được hầu hết dân chúng dùng Tây ngữ sử dụng, trừ dân Hobbit. Mỗi năm đều có 30 ngày, bổ sung thêm hai ngày không thuộc tháng nào: một ngày giữa tháng Ba và tháng Tư, một ngày giữa tháng Chín và tháng Mười. 5 ngày không tháng đó, gọi là yestarë, tuilérë, loëndë, yáviérë, mettarë, đều là ngày lễ.

Vốn tính bảo thủ, người Hobbit vẫn dùng một loại Niên lịch Các Vua có sửa đổi cho hợp tập tục của họ. Mỗi tháng đều dài bằng nhau, có 30 ngày; nhưng họ có ba Ngày Hạ, ở Quận gọi là Lithe hay Ngày Lithe, nằm giữa tháng Sáu và tháng Bảy. Ngày cuối năm cũ và ngày đầu năm mới đều gọi là Ngày Yule. Các Ngày Yule và Ngày Lithe đều không có tháng, nên 1 tháng Một là ngày thứ hai, chứ không phải ngày đầu năm. Cứ bốn năm một lần, ngoại trừ năm cuối thế kỷ[2], lại còn bốn Ngày Lithe. Các Ngày Lithe và Ngày Yule là những ngày lễ hội chính cho người ta tiệc tùng ăn uống. Ngày Lithe bổ sung nằm sau Ngày Giữa Năm, nên ngày thứ 184 các Năm Nhuận được gọi là Overlithe và là ngày ăn mừng long trọng hơn cả thường lệ. Lễ Yuletide tổng cộng dài sáu ngày, là ba ngày cuối và ba ngày đầu mỗi năm.

Dân Quận còn đưa thêm một sáng tạo nhỏ của riêng mình (mà sau cũng được Bree học theo), tự gọi là Cải Cách Quận. Họ nhận thấy việc thứ trong tuần không khớp với ngày trong năm là một điều rất phiền toái và lộn xộn. Vì thế tới thời Isengrim II, họ quy định ngày lẻ làm chệch vòng lặp tuần sẽ không có cả tên thứ. Từ đó về sau Ngày Giữa Năm (và ngày Overlithe) chỉ còn gọi bằng tên đó, không thuộc về tuần nào cả (I 218). Cải cách này có nghĩa là năm luôn luôn bắt đầu vào Ngày Đầu Tuần và kết thúc vào Ngày Cuối Tuần; và mỗi ngày sẽ có chung một thứ vào tất cả các năm, nên dân Quận bỏ cả thói quen ghi thứ vào thư từ hay nhật ký[3]. Họ thấy làm như thế rất tiện khi ở nhà, tuy không tiện lắm nếu có ai đi công chuyện xa hơn Bree.

Trong phần ghi chú trên đây, cũng như trong bản kể chính, tôi đã dùng các tên gọi hiện đại chỉ tháng và thứ của chúng ta, dù tất nhiên cả dân Eldar, Dúnedain lẫn Hobbit không ai làm thế. Dịch các tên bằng Tây ngữ xem ra là điều bắt buộc để tránh nhầm lẫn cho người đọc, hơn nữa ý nghĩa chỉ mùa của các tên tháng tiếng Anh nói chung cũng tương tự, ít ra là với Quận. Tuy nhiên, có vẻ Ngày Giữa Năm được tính toán sao cho thật sát ngày Hạ Chí. Như vậy thì thực tế ngày tháng ở Quận nhanh hơn ta khoảng mười ngày, nghĩa là ngày đầu năm của ta tương đương với khoảng 9 tháng Một ở Quận.

Trong Tây ngữ nói chung vẫn giữ lại các tên Quenya chỉ tháng, cũng như ở ta các tên La tinh nay vẫn sử dụng rộng rãi cả trong các ngôn ngữ lạ. Các tháng là: Narvinyë, Nénimë, Súlimë, Víressë, Lótessë, Nárië, Cermië, Úrimë, Yavannië, Narquelië, Hísimë, Ringarë. Tên bằng tiếng Sindarin (chỉ người Dúnedain dùng) là: Narwain, Nínui, Gwaeron, Gwirith, Lothron, Nórui, Cerveth, Úrui, Ivanneth, Narbeleth, Hithui, Girithron.

Nhưng về phần tên tuổi này dân Hobbit cả ở Quận lẫn Bree, trái với những người dùng Tây ngữ khác, lại bảo lưu những tên địa phương kiểu cổ của riêng mình, mà hình như họ học từ Con Người trong đồng bằng sông Anduin từ thượng cổ; ít nhất cũng có thể thấy những tên tương tự dùng ở thành bang Thung Lũng và Rohan (xem Phụ Lục F.). Nghĩa của các tên này vốn do Con Người đặt ra, từ lâu dân Hobbit đã quên khuấy cả, kể cả những tên hiểu được ý nghĩa lúc đầu; và vì thế cả dạng thức các tên cũng bị bóp méo nhiều điểm: ví dụ math đứng cuối vài tên là dạng nhược hóa của “month”, tháng.

Các tên tháng ở Quận đã ghi trong Lịch. Lưu ý thêm là Solmath thường được đọc, và có khi cả viết thành Somath; Thrimidge thường viết là Thrimich (dạng cổ là Thrimilch); và Blotmath đọc là Blodmath hay Blommath. Ở Bree các tên dùng hơi khác, Frery, Solmath, Rethe, Chithing, Thrimidge, Lithe, các Ngày Hạ, Mede, Wedmath, Harvestmath, Wintring, Blooting, Yulemath. Frery, Chithing và Yulemath cũng dùng ở Tổng Đông[4].

Tuần Hobbit lấy theo người Dúnedain, tên các thứ trong tuần là dịch từ tên dùng ở vương quốc Bắc, đến lượt mình lại học của dân Eldar. Sáu ngày trong tuần Eldar dành để thờ phụng và đặt tên theo Các Sao, Mặt Trời, Mặt Trăng, Hai Cây, Các Tầng Trời, và các Valar hay Quyền Năng, theo thứ tự đó; ngày cuối tuần là ngày chính trong tuần. Tên trong tiếng Quenya là Elenya, Anarya, Isilya, Aldúya, Menelya, Valanya (hoặc Tárion); tên tiếng Sindarin là Orgilion, Oranor, Orithil, Orgaladhad, Ormenel, Orbelain (hoặc Rodyn).

Người Númenor vẫn giữ đối tượng sùng bái và trật tự các ngày, nhưng đổi ngày thứ tư thành Aldëa (Orgaladh) chỉ riêng Cây Trắng, tương truyền là tổ tiên của Nimloth trồng ở Sân Triều của Nhà Vua ở Númenor. Thêm nữa, vì muốn thêm một ngày nữa, và vì lão luyện nghề hàng hải, họ đặt ra “ngày Biển”, Eärenya (Oraearon) sau ngày của Trời.

Dân Hobbit cũng lặp lại quy định đó, nhưng ý nghĩa những cái tên đã dịch ra dần dà bị quên đi mất, hay chẳng còn ai để ý, và vỏ ngôn từ cũng bị nhược hóa đi nhiều, nhất là khi nói chuyện thường ngày. Lần đầu tiên các tên Númenor được dịch ra hẳn là từ hai nghìn năm hoặc hơn trước khi Kỷ Đệ Tam kết thúc, khi tuần Númenor (yếu tố đầu tiên trong hệ đếm ngày tháng được các tộc dân khác học hỏi) bắt đầu được sử dụng bởi Con Người miền Bắc. Dân Hobbit giữ lại các tên dịch này, cũng như các tên tháng, dù mọi vùng nói tiếng Tây ngữ khác đều dùng tên Quenya.

Không nhiều tư liệu cổ còn được lưu giữ ở Quận. Tới cuối Kỷ Đệ Tam, đáng chú ý nhất còn lại chỉ có cuốn Da Vàng, tức cuốn Niên phả Ấp Tuck[5]. Những mục đầu tiên có vẻ bắt đầu trước thời Frodo ít nhất chín trăm năm; nhiều mục được trích lại trong sử ký và phả hệ trong cuốn Sách Đỏ. Chúng dùng tên thứ theo các dạng cổ, cổ nhất là: (1) Sterrendei, (2) Sunnendei, (3) Monendei, (4) Trewesdei, (5) Hevenesdei, (6) Meresdei, (7) Hihdei. Trong ngôn ngữ thông dụng thời diễn ra Nhẫn Chiến, các tên này đã trở thành Sterday, Sunday, Monday, Trewsday, Hevensday (hoặc Hensday), Mersday, Highday.

Những tên này tôi cũng đã dịch sang tên Anh, tất nhiên bắt đầu bằng Chủ Nhật và thứ Hai (Sunday, Monday), hai ngày cũng có trong tuần ở Quận mang tên giống như trong tiếng Anh, và đổi lại các tên khác theo thứ tự. Tuy nhiên cần lưu ý rằng hàm nghĩa của các tên ở Quận lại tương đối khác. Ngày cuối tuần tức thứ Sáu (Highday) là ngày quan trọng nhất, cũng là ngày nghỉ (từ sau chính ngọ) và tiệc tùng buổi tối. Vì vậy thứ Bảy giống với thứ Hai của ta, còn thứ Năm giống thứ Bảy của ta thì đúng hơn[6].

Có lẽ nên điểm thêm vài tên khác chỉ thời gian, dù không dùng để tính toán chuẩn xác. Các mùa thường được gọi tên là tuilë, xuân, lairë, hạ, yávië, thu (hay mùa thu hoạch), hrívë, đông; nhưng những tên này cũng không được định nghĩa chính xác, và họ còn dùng quellë (hoặc lasselanta) chỉ nửa sau mùa thu và phần đầu của mùa đông.

Dân Eldar đặc biệt chú ý đến “bóng tà” (ở các vùng Bắc), chủ yếu là vì đó là thời khắc sao tàn và thời khắc sao nở. Họ đặt rất nhiều tên cho hai giờ đó, quen thuộc nhất có tindómë và undómë, là hai từ chỉ thời điểm trước bình minh, và thời điểm chạng vạng tối. Từ tiếng Sindarin là uial, chia làm minuial và aduial. Ở Quận thường gọi là bóng sớm và bóng chiều. Ss. Hồ Bóng Tà là cách dịch của Nenuial.

Niên lịch Quận và ngày tháng Quận là hệ lịch duy nhất có ý nghĩa với bản kể về cuộc Nhẫn Chiến. Tất cả thứ ngày tháng đều được dịch sang tên Quận trong cuốn Sách Đỏ, hoặc đối chiếu trong phần chú thích. Vì thế các ngày tháng trong toàn cuốn Chúa tể những chiếc Nhẫn đều tính theo Lịch Quận. Những điểm khác biệt duy nhất giữa Lịch Quận và lịch ta có ý nghĩa với câu chuyện vào thời kỳ cốt yếu cuối 3018 đầu 3019 là: tháng Mười 1418 chỉ có 30 ngày; 1 tháng Một là ngày thứ hai năm 1419, còn tháng Hai có 30 ngày; nên 25 tháng Ba, ngày Barad-dûr sụp đổ, sẽ tương đương với 27 tháng Ba lịch ta, nếu chúng ta cũng bắt đầu năm cùng vào mùa đó. Tuy nhiên ngày hôm đó là 25 tháng Ba theo cả Niên lịch Các Vua và Niên lịch Quốc Quản.

Niên lịch Mới bắt đầu trên Vương quốc đã khôi phục vào năm 3019 Kỷ Đệ Tam. Hệ này tính lại theo Niên lịch Các Vua, có sửa lại để bắt đầu vào mùa xuân như loa của dân Eldar[7].

Theo Niên lịch Mới, năm bắt đầu vào ngày 25 tháng Ba lịch cũ, ghi nhớ sự sụp đổ của Sauron và công trạng của các Người Mang Nhẫn. Các tháng vẫn giữ tên cũ, bắt đầu từ Víressë (tháng Tư), nhưng nhìn chung sớm lên năm ngày so với trước đó. Tháng nào cũng có 30 ngày. Có ba Enderi tức Ngày Giữa (ngày thứ hai gọi là Loëndë) giữa Yavannië (tháng Chín) và Narquelië (tháng Mười), tương ứng với 23, 24, 25 tháng Chín lịch cũ. Nhưng để vinh danh Frodo, ngày 30 Yavannië tức ngày 22 tháng Chín cũ, sinh nhật ông, được coi là ngày lễ, và tới năm nhuận lễ hội đó kéo dài gấp đôi, thêm ngày Cormarë tức Ngày Nhẫn.

Kỷ Đệ Tứ được coi là bắt đầu khi Chủ Nhân Elrond ra khơi, vào tháng Chín 3021; nhưng trong sách vở của Vương quốc, năm 1 Kỷ Đệ Tứ là năm bắt đầu theo Niên lịch Mới vào 25 tháng Ba 3021 lịch cũ.

Niên lịch này dưới thời Vua Elessar tại vị được sử dụng rộng rãi trên toàn lãnh thổ, ngoại trừ ở Quận, nơi dân chúng vẫn dùng lịch cũ và đánh số tiếp theo Niên lịch Quận. Năm 1 Kỷ Đệ Tứ vậy là năm 1422; và nếu có người Hobbit nào thừa nhận sự thay đổi sang Kỷ Nguyên mới, họ cũng khăng khăng là kỷ nguyên ấy bắt đầu vào 2 Yule năm 1422, chứ không phải vào tháng Ba trước đó.

Không có ghi chép gì về việc dân Quận tưởng niệm ngày 25 tháng Ba hay 22 tháng Chín, nhưng ở Tổng Tây, nhất là ở vùng quê quanh Quả Đồi ở Hobbit Thôn, bắt đầu tập tục ăn mừng và nhảy múa trên Đồng Tiệc, nếu thời tiết cho phép, vào ngày 6 tháng Tư. Có người bảo đấy là sinh nhật cụ Sam Làm Vườn, có người nói là ngày Cây Vàng lần đầu nở hoa năm 1420, lại có người bảo đấy là Năm Mới theo lịch Tiên. Ở Trấn Hươu, cây Tù Và đất Mark được đem ra thổi khi mặt trời lặn ngày 2 tháng Mười Một mỗi năm, tiếp đó là lửa trại và ăn tiệc[8].

______________

[1] 365 ngày 5 giờ 48 phút 46 giây.

[2] Thế kỷ ở Quận, vì họ tính Năm 1 là năm 1601 KĐ3. Ở Bree tính Năm 1 là năm 1300 KĐ3, nên đó lại là năm đầu thế kỷ.

[3] Nhìn vào Lịch Quận ta có thể thấy trong tuần chỉ duy nhất thứ Sáu không bao giờ là ngày đầu tháng. Vì thế ở Quận người ta có câu đùa quen thuộc “vào thứ Sáu ngày mùng 1” chỉ một ngày không tồn tại, hay ngày có những sự việc rất rất ít khả năng xảy ra như chạch đẻ ngọn đa hay cây biết đi (ở Quận). Câu nói đầy đủ là “vào thứ Sáu ngày mùng 1 tháng Summerfilth”.

[4] Ở Bree có câu nói nhạo “Winterfilth [mùa Đông bẩn thỉu - BT] ở Quận (đầy bùn)”, nhưng theo dân Quận thì chính chữ Wintring mới là do người Bree nói chệch đi từ tên cổ, vốn có nghĩa là sự làm tròn, kết thúc của năm trước khi tới mùa Đông, còn lại từ thời xưa trước khi dùng Niên lịch Các Vua vốn tính năm từ sau vụ thu hoạch.

[5] Sách chép việc sinh tử hôn nhân trong các gia đình Took, cũng như các sự việc như mua bán đất và sự kiện khác ở Quận.

[6] Vì thế khi dịch bài hát của Bilbo tôi đã dùng thứ Bảy và Chủ Nhật thay cho thứ Năm và thứ Sáu.

[7] Dù thực tế là yestarë theo Niên lịch Mới bắt đầu sớm hơn Lịch Imladris, vốn tính ngày đầu năm vào khoảng 6 tháng Tư lịch Quận.

[8] Kỷ niệm ngày cây tù và lần đầu lên tiếng ở Quận năm 3019.

PHỤ LỤC E CHỮ VÀ CHÍNH TẢ

I

CÁCH PHÁT ÂM CÁC TỪ VÀ TÊN RIÊNG

Tây ngữ, tức Ngôn Ngữ Chung, đã được dịch toàn bộ sang các từ tiếng Anh tương đương. Tên riêng và các từ đặc biệt của Hobbit cũng có dụng ý phát âm theo cách đó: ví dụ g trong Bolger đọc như trong bulge /bʌldʒ/, còn mathom hiệp vần với fathom /'fæðəm/.

Còn với các hệ chữ viết cổ, trong quá trình phiên âm tôi đã cố gắng dung hòa giữa thể hiện tương đối chính xác cách phát âm gốc (chừng nào có thể xác định được) và tạo ra những từ và tên riêng nhìn không đến nỗi quá thô lậu khi viết bằng chữ cái hiện đại. Tiếng Quenya tức Thượng Tiên dùng chính tả sát với tiếng La tinh hết mức cho phép. Cũng vì thế hai ngôn ngữ Eldar sử dụng c chứ không dùng k.

Những ai để ý các chi tiết loại này còn có thể nhận thấy vài điểm sau.

Phụ âm

C luôn mang giá trị như k kể cả đi trước e và i: celeb “bạc” phải đọc như keleb.

CH chỉ dùng ký âm như trong bach /baχ/ (tiếng Đức hay Wales), không phải như trong church /t͡ʃɜːt͡ʃ/ tiếng Anh. Ngoài trường hợp đứng cuối từ hoặc đi trước t, âm này luôn bị nhược hóa thành h trong khẩu ngữ Gondor; hiện tượng này được phản ánh trong vài tên gọi như Rohan, Rohirrim. (Imrahil là tên bằng tiếng Númenor.)

DH ghi âm th hữu thanh (mềm) trong these clothes /ðiːz kləʊðz/ tiếng Anh. Âm này thường liên quan tới d, như trong S. galadh “cây”, so sánh Q. alda; nhưng đôi lúc lại phái sinh từ n+r, như trong Caradhras “Sừng Đỏ” là từ caran-rass.

F ghi âm f , nhưng đứng cuối từ là ghi âm v (như trong of /ɒv/ tiếng Anh): Nindalf, Fladrif.

G chỉ đọc như g trong give, get: âm tiết gil “sao” trong Gildor, Gilraen, Osgiltiath bắt đầu như gild /gɪld/ tiếng Anh.

H đứng riêng không ghép với phụ âm khác thì đọc như h trong house, behold. Tổ hợp ht tiếng Quenya đọc như cht, như trong echt, acht [ɛçt; aχt] tiếng Đức: VD là tên Telumehtar “chòm Thiên Lang”[1]. So sánh CH, DH, L, R, TH, W, Y.

I đứng đầu trước mọi nguyên âm khác chỉ đọc như phụ âm y trong you, yore, /juː; jɔː/ riêng trong tiếng Sindarin: như trong lorth, larwain. Xem Y.

K chỉ dùng trong tên thuộc ngôn ngữ khác ngoài tiếng Tiên, cũng mang giá trị như c; vì thế kh cũng ký âm giống như ch trong Grishmákh tiếng Orc, hay Adûnakhôr tiếng Adûnaic (Númenor). Về tiếng Người Lùn (Khuzdul), xem lưu ý dưới đây.

L ghi âm tương tự l đứng đầu trong tiếng Anh, như trong let. Tuy nhiên âm này bị ngạc hóa một phần khi đứng giữa e, i và phụ âm khác, hoặc đứng cuối sau e, i. (Các từ bell, fill /bɛl; fɪl/ tiếng Anh ắt sẽ được dân Eldar phiên âm là beol, fiol). Dạng vô thanh của âm này sẽ ghi bằng LH (thường phái sinh từ sl- đứng đầu). Trong tiếng Quenya (cổ) viết là hl, nhưng tới Kỷ Đệ Tam thường phát âm là l.

NG ký âm ng như trong finger /'fɪŋgə/ tiếng Anh, trừ khi đứng cuối thì đọc như sing /sɪŋ/. Âm cuối này xưa cũng từng phân bổ ở đầu từ trong tiếng Quenya, nhưng đã được phiên âm là n (như trong Noldo) theo cách phát âm Kỷ Đệ Tam.

PH ghi âm giống như f. Cách viết này dùng trong các trường hợp: (a) khi âm f đứng cuối từ, như trong alph “thiên nga”; (b) khi âm f liên quan tới hoặc phái sinh từ p, như trong i-Pheriannath “những người Tí Hon” (perian); (c) ở vị trí đứng giữa trong một số từ, ký âm ff dài (bắt nguồn từ pp) như trong Ephel “hàng rào ngoài”; (d) từ tiếng Adûnaic và Tây ngữ, như trong Ar-Pharazôn (pharaz “vàng”).

QU được dùng viết cw, tổ hợp rất thường thấy trong tiếng Quenya, dù không gặp trong Sindarin.

R ký âm rung r dù ở vị trí nào; không bị câm khi đi trước phụ âm (chẳng hạn như trong part /pɑːt/ tiếng Anh). Orc và một số Người Lùn nghe nói từng dùng âm r lùi, tức âm rung lưỡi con, bị dân Eldar coi là rất thô tục. RH ký âm r vô thanh (thường phái sinh từ sr- đứng đầu trong lịch sử). Tiếng Quenya viết là hr. Ss L.

S luôn là âm vô thanh như trong so, geese /səʊ, giːs/ tiếng Anh; âm z không tồn tại trong tiếng Quenya hay Sindarin đương đại. SH thấy trong Tây ngữ, tiếng Người Lùn và tiếng Orc ký âm tương tự sh /ʃ/ trong tiếng Anh.

TH ký âm th vô thanh tiếng Anh trong thin cloth /θɪn klɒθ/. Trong khẩu ngữ Quenya đã biến thành s, dù vẫn viết bằng chữ khác như trong Q. Isil - S. Ithil, “Mặt Trăng”.

TY ký âm có lẽ tương tự t trong tune /tju:n/ tiếng Anh. Âm này chủ yếu phái sinh từ c hoặc t+y. Âm ch /tʃ/ như trong tiếng Anh, vì rất thường gặp trong Tây ngữ, thường được người nói tiếng Tây ngữ dùng thay thế âm này. Ss. HY trong mục Y.

V đọc như âm v tiếng Anh, nhưng không phân bố cuối từ. Xem F.

W đọc như âm w /w/ tiếng Anh. HW là âm w vô thanh, như trong white tiếng Anh theo cách phát âm miền Bắc /ʍaɪt/. Âm này không hiếm gặp ở vị trí đứng đầu trong tiếng Quenya, dù có vẻ cuốn sách này không đưa ra ví dụ nào. Cả v và w đều được dùng khi phiên âm tiếng Quenya, bất kể chính tả Quenya đã đồng hóa vào tiếng La tinh, vì các âm đó đều gặp trong ngôn ngữ Quenya và có nguồn gốc khác nhau.

Y trong tiếng Quenya dùng cho phụ âm y, như trong you /juː/ tiếng Anh. Trong tiếng Sindarin y là nguyên âm (xem phần sau). HY đối với y cũng như HW với w, ký âm thường thấy trong hew, huge /hjuː; hjuːdʒ/ tiếng Anh; h trong eht, iht tiếng Quenya cũng là âm này. Âm sh /ʃ/ tiếng Anh thường gặp trong Tây ngữ, thường được người nói tiếng Tây ngữ dùng thay thế. Ss. TY đã nói trên. HY thường phái sinh từ sy- và khy-; trong cả hai trường hợp các từ Sindarin có liên quan thường bắt đầu bằng h, như trong Q. Hyarmen “phía Nam” - S. Harad.

Lưu ý rằng những phụ âm viết lặp như tt, ll, ss, nn thể hiện các phụ âm “kép” kéo dài. Cuối những từ nhiều hơn một âm tiết, phụ âm kép này thường viết giản lược: như Rohan rút gọn từ Rochann (dạng cổ Rochand).

Trong tiếng Sindarin các tổ hợp ng, nd, mb, vốn rất phổ biến trong các ngôn ngữ Eldar giai đoạn trước, phải trải qua nhiều biến đổi. mb trở thành m trong mọi trường hợp, nhưng vẫn đươc coi là phụ âm dài khi tính trọng âm (xem ở phần dưới), vì vậy được viết là mn nếu có khả năng gây ra lẫn lộn trọng âm khi viết gọn[2]. ng giữ nguyên, trừ ở vị trí đứng đầu hoặc đứng cuối thì trở thành âm mũi đơn giản (như trong sing /sɪŋ/ tiếng Anh). nd nói chung biến đổi thành nn, như trong Ennor “Trung Địa”, Q. Endóre; nhưng vẫn giữ nguyên là nd khi đứng cuối các từ đơn tiết mang trọng âm duy nhất như thond “rễ” (ss Morthond “Rễ Đen”) hoặc đi trước r, như Andros “bọt dài”. Tổ hợp nd còn thấy trong nhiều tên cổ còn lại từ xưa, như Nargothrond, Gondolin, Belerland. Sang tới Kỷ Đệ Tam, nd đứng cuối các từ đa tiết đã thành nn rút ngắn còn n, như trong Ithilien, Rohan, Anórien.

Nguyên âm

Các chữ cái ghi nguyên âm là i, e, a, o, u, và y (riêng trong tiếng Sindarin). Theo những thông tin đã có, âm thể hiện bằng các chữ này (trừ y) cũng giống như các âm thường gặp, dù tất nhiên sẽ lọt mất nhiều dị thể địa phương không được phát hiện hết[3]. Nghĩa là những âm đó cũng khá tương tự các âm thể hiện bằng i, e, a, o, u trong machine, were, father, for, brute /mə'ʃɪːn; wɜː; 'fɑːðə; fɔː; bɹuːt/ tiếng Anh, không kể đến trường độ.

Trong tiếng Sindarin, e, a, o dài cũng cùng tính chất như e, a, o ngắn, vì là sản phẩm phái sinh của chúng vào thời tương đối gần đây (các âm dài cổ é, á, ó đều đã thay đổi). Trong tiếng Quenya, âm é và ó dài, nếu phát âm chính xác[3] như dân Eldar nói, thì căng hơn và “hẹp” hơn thể ngắn tương ứng.

Trong các ngôn ngữ đương thời, chỉ mình tiếng Sindarin là có âm u “biến đổi” kéo lên trước, gần tương tự như u trong lune /lyn/ tiếng Pháp. Âm này phần là biến âm từ o và u, phần phái sinh từ các nguyên âm đôi eu, iu xưa kia. Giải pháp là dùng y thể hiện âm này (như tiếng Anh cổ): như trong lŷg “rắn”, Q. leuca, hoặc emyn số nhiều của amon “đồi”. Ở Gondor thường phát âm chữ y này như i.

Nguyên âm dài thường mang dấu sắc (´) như trong vài dị thể của hệ văn tự Fëanor. Trong tiếng Sindarin, nguyên âm dài trong các từ đơn tiết mang trọng âm thường có dấu mũ (ˆ), vì những trường hợp đó thường đọc dài hơn cả thông thường[4]; chẳng hạn như dûn dài hơn Dúnadan. Dấu mũ trong các ngôn ngữ khác như Adûnaic hay tiếng Người Lùn không biểu đạt gì đặc biệt, chỉ dùng nhấn mạnh là các ngôn ngữ lạ (cũng như dùng k).

Chữ e đứng cuối không bao giờ câm hoặc chỉ dùng báo hiệu trường độ như trong tiếng Anh. Vì thế e đứng cuối thường viết là ë (tuy không nhất quán).

Các cụm er, ir, ur (cuối từ hoặc đi trước phụ âm) không đọc như fern, fir, fur /fɜːn, fɜː(ɹ), fɜː(ɹ)/ tiếng Anh, mà như air, eer, oor /ɛɹ, ɪɹ, uɹ/.

Trong tiếng Quenya, ui, oi, ai, iu, eu, au đều là nguyên âm đôi (tức phát âm thành một âm tiết). Mọi tổ hợp nguyên âm khác đều đọc thành hai âm tiết; thường được ghi nhận bằng cách viết ëa (viết hoa Eä), ëo, oë.

Trong tiếng Sindarin các nguyên âm đôi viết là ae, ai, ei, oe, ui, au. Ngoài ra không còn nguyên âm đôi nào khác. au đứng cuối viết thành aw là mô phỏng thói quen trong tiếng Anh, nhưng thực tế cũng không hiếm gặp trong chính tả Fëanor.

Tất cả đều là nguyên âm đôi “đi xuống”, nghĩa là đỉnh âm tiết ở yếu tố thứ nhất[5], và bao gồm hai cấu tố đọc nhập vào nhau. Vì thế ai, ei, oi, ui cần đọc giống các nguyên âm tiếng Anh trong rye /ɹaɪ/ (không phải ray /ɹeɪ/), grey /gɹeɪ/, boy /bɔɪ/, ruin /ˈɹuːɪn/; và au (aw) như trong loud, how /laʊd; haʊ/ chứ không phải trong laud, haw /lɔːd; hɔ/.

Trong tiếng Anh không có âm nào gần với ae, oe, eu; ae và oe có thể đọc như ai, oi .

Trọng âm

Vị trí của trọng âm không được đánh dấu, vì trong các thứ tiếng Eldar bàn tới ở đây, trọng âm luôn phụ thuộc vào hình dạng từ. Những từ song tiết hầu như toàn bộ đều có trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất. Ở những từ dài hơn, trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai tính từ cuối, nếu đó là nguyên âm dài, nguyên âm đôi, hay nguyên âm đứng trước hai phụ âm (trở lên). Nếu âm tiết thứ hai tính từ cuối có nguyên âm ngắn đứng truớc một phụ âm hoặc không có phụ âm nào (hiện tượng thường thấy hơn) thì trọng âm rơi vào âm tiết trước nữa, thứ ba tính từ cuối. Mô hình thứ ba này là dạng phổ biến nhất trong các ngôn ngữ Eldar, đặc biệt là Quenya.

Trong các ví dụ sau đây, trọng âm nằm ở các nguyên âm được viết hoa: isIldur, Orome, erEssëa, fËanor, ancAlima, elentÁri, dEnethor, periAnnath, ecthElion, pelArgir, silIvren. Các từ có mô hình elentÁri “nữ hoàng sao” dùng nguyên âm é, á, ó ít khi gặp trong tiếng Quenya, trừ khi (như trường hợp này) là từ ghép; thường gặp hơn là nguyên âm í, ú như trong andÚne “hoàng hôn, phía Tây”. Mô hình này không tồn tại trong tiếng Sindarin trừ từ ghép. Lưu ý là dh, th, ch trong tiếng Sindarin là các phụ âm đơn, thay các chữ cái đơn trong bảng chữ gốc.

Lưu ý

Trong các tên riêng thuộc ngôn ngữ khác ngoài tiếng Eldar, các chữ cái cũng mang giá trị như vậy nếu không ghi chú gì đặc biệt ở trên, trừ trường hợp tiếng Người Lùn. Trong thứ tiếng này không tồn tại các âm ghi bằng th và ch (kh) như trên, nên th và kh là các âm bật hơi, nghĩa là t và k có h đi theo, tương tự như trong backhand, outhouse /ˈbækhænd, ˈaʊtˌhaʊs/.

z khi xuất hiện dùng ký âm giống nhu z /z/ tiếng Anh. gh trong Ngôn Ngữ Đen và tiếng Orc thể hiện “âm xát lùi” (gh đối với g cũng như dh với d), như trong ghâsh và agh.

Các “ngoại danh” hay tên bằng tiếng Người của Người Lùn đã được để dạng miền Bắc, nhưng âm đọc của các chữ cái vẫn như trên. Tương tự với các tên nhân danh và địa danh Rohan (trừ các trường hợp đã hiện đại hóa), chỉ trừ ở đây éa và éo là nguyên âm đôi, có thể coi như ea trong bear /bɛə/ tiếng Anh, và eo trong Theobald /ˈθiːəbɔːˈd/; y là âm u biến đổi. Các dạng hiện đại hóa có thể dễ dàng nhận ra được, phát âm như tiếng Anh. Chủ yếu là địa danh như Dunharrow (từ Dúnharg), trừ các tên Shadowfax và Wormtongue.

______________

[1] Thường gọi là Menelvagor trong tiếng Sindarin, Menelmacar tiếng Quenya.

[2] Như trong galadhremmin ennorath, “mảnh đất Trung Địa dày đặc cây”. Remmirath có chứa rem “lưới”, Q. rembe + mîr “ngọc”.

[3] Thói quen tương đối phổ biến phát âm é và ó dài là ei và ou, tương tự như say no /seɪ nəʊ/ tiếng Anh, xuất hiện cả trong Tây ngữ và trong cách đọc tiếng Quenya của những người nói Tây ngữ, được thể hiện trong các cách viết như ei, ou (hoặc chính tả tương đương trong các hệ chữ đương thời). Nhưng cách phát âm này vẫn bị coi là thiếu chính xác hoặc quê kệch. Tất nhiên đấy là cách đọc thông thường ở Quận . Vì thế những ai đọc yéni únótime “các năm dài vô số kể” như cách đọc tự nhiên trong tiếng Anh (nghĩa là đại khái như yainy oonoatimy /jeɪnɪ uːnəʊtɪmɪ/) thì cũng không sai nhiều hơn Bilbo, Meriadoc hay Peregrin. Frodo vẫn được coi là “rất có tài nói các âm ngoại quốc”.

[4] Tương tự Annûn “hoàng hôn”, Amrûn “bình minh”, chịu ảnh hưởng các từ liên quan là dûn “Tây” và rhûn “Đông”.

[5] Đó là vào nguyên thuỷ. Nhưng sang đến Kỷ Đệ Tam iu tiếng Quenya thường được đọc đi lên, như yu trong yule [ɪ̯ul] tiếng Anh.

II

CHỮ VIẾT

Các hệ văn tự và chữ cái sử dụng vào Kỷ Đệ Tam nguyên thủy đều có nguồn gốc Eldar, cho tới thời này đã được coi là rất cổ. Cho tới lúc này chúng đều đã phát triển bảng chữ hoàn thiện, nhưng vẫn còn thấy sử dụng các phương pháp viết cổ, chỉ có phụ âm được viết trọn vẹn bằng chữ cái.

Có hai bảng chữ cái chính được sử dụng, nguồn gốc độc lập với nhau: chữ Tengwar hoặc Tîw, trong đây dịch là “chữ cái”; và chữ Certar hoặc Cirth, dịch là “chữ rune”. Chữ Tengwar được tạo ra để viết bằng bút lông hoặc bút mực; dạng chữ vuông góc dùng khi chạm khắc thực tế là biến đổi từ dạng viết tay. Chữ Certar được tạo ra và sử dụng chủ yếu khi khắc vạch lên bề mặt cứng.

Trong hai loại này Tengwar cổ hơn, được chính người Noldor, bậc thầy trong các kỹ năng loại này, sáng tạo ra từ rất lâu trước cuộc tha hương. Hệ văn tự Eldar cổ nhất, chữ Tengwar của Rúmil, không thấy dùng ở Trung Địa. Hệ chữ về sau, chữ Tengwar của Fëanor, hầu như toàn bộ là phát minh mới, dù có vay mượn phần nào của Rúmil. Người Noldor tha hương mang bảng chữ cái này tới Trung Địa, sau đó người Edain và Númenor học theo. Tới Kỷ Đệ Tam, nó đã được sử dụng ở phần lớn những vùng có dân cư dùng Ngôn Ngữ Chung.

Chữ Cirth ban đầu do tộc Sindar ở Beleriand đặt ra, suốt một thời gian dài chỉ dùng khắc tên hoặc những ghi nhớ ngắn gọn trên gỗ hay đá. Nguồn gốc đó tạo nên tự dạng nhiều góc nhọn, rất giống chữ rune của thời đại chúng ta, dù khác nhiều về chi tiết và khác hẳn về thứ tự. Chữ Cirth dạng đơn giản ban đầu đã truyền sang phía Đông vào Kỷ Đệ Nhị, được rất nhiều giống dân chọn dùng, cả Con Người lẫn Người Lùn, thậm chí cả Orc tất cả đều ít nhiều biến đổi sao cho hợp với mục đích sử dụng và với tài năng, hoặc sự bất tài của mình. Một trong những dạng đơn giản lúc này vẫn được Con Người thành bang Thung Lũng sử dụng, một dạng khác tương tự ở Rohan.

Nhưng ở Beleriand trước khi kết thúc Kỷ Đệ Nhất, chữ Cirth, một phần do ảnh hưởng chữ Tengwar của tộc Noldor, đã thay đổi thứ tự và phát triển thêm. Dạng phong phú nhất và trật tự nhất được gọi là Bảng Chữ Cái Daeron, vì truyền thuyết Tiên kể rằng người sáng tạo ra chính là Daeron ca công và thầy tích truyện trong triều Vua Thingol vương quốc Doriath. Trong dân Eldar Bảng Chữ Cái Daeron không phát triển kiểu chữ viết tay thực sự, vì khi viết người Tiên chọn dùng chữ cải Fëanor. Thực tế là người Tiên miền Tây phần lớn đã bỏ hẳn chữ rune. Riêng có nước Eregion là nơi Bảng Chữ Cái Daeron vẫn tiếp tục được sử dụng, từ đó lan sang Moria trở thành bảng chữ được Người Lùn ưa thích nhất. Bảng chữ này được họ dùng mãi về sau, đưa cả lên miền Bắc. Tới đây sau này nó thường được gọi là Angerthas Moria, hay Chữ Rune Hàng Dài Moria. Cũng như ngôn ngữ nói, Người Lùn tận dụng mọi hệ chữ thông dụng đương thời và nhiều người viết chữ Fëanor rất đẹp; nhưng viết tiếng mẹ đẻ thì họ chỉ dùng Cirth, và phát triển thêm nhiều kiểu chữ viết bằng bút mực.

(i)

Chữ cái Fëanor

Bảng sau đây liệt kê mọi chữ cái thường dùng ở miền Tây vào Kỷ Đệ Tam bằng kiểu chữ thư tịch chuẩn, theo thứ tự thường dùng nhất, và cũng là thứ tự thường liệt kê các chữ cái theo tên nhất.

Nguyên thủy hệ văn tự này không phải là một “bảng chữ”, theo nghĩa là một chuỗi ngẫu nhiên các chữ cái, mỗi chữ mang một giá trị độc lập, liệt kê theo một trật tự quy ước không phụ thuộc gì vào hình dạng cũng như chức năng của chúng[1]. Đúng hơn đây là một hệ thống các ký hiệu phụ âm, hình dạng và kiểu dáng tương tự nhau, có thể thay đổi tùy theo chủ ý hoặc tiện lợi để thể hiện các phụ âm của ngôn ngữ nào được dân Eldar sử dụng (hay sáng tạo). Mỗi chữ cái đều không mang giá trị tự thân nào, nhưng giữa chúng có các tương quan được xác lập từng bước.

Hệ thống có tất cả hai mươi tư chữ cái chính, 1-24, xếp vào bốn témar (chuỗi), mỗi chuỗi có sáu tyeller (bậc). Còn có thêm các “chữ phụ”, một số ví dụ là từ 25-36. Trong số này chỉ có 27 và 29 là chữ mới độc lập tuyệt đối; số còn lại đều là biến dạng từ các chữ khác. Ngoài ra còn một số lượng nhất định các tehtar (dấu) mang nhiều chức năng khác nhau. Những dấu này không được liệt kê trong bảng[2].

Bộ chữ chính đều cấu tạo từ một telco (thân) kèm một lúva (cung). Các ký tự ở vị trí 1-4 được coi là tiêu chuẩn. Thân chữ có thể nhô lên cao như 9-16, hoặc rút ngắn như 17-24. Cung chữ có thể mở như Chuỗi I và III, hoặc đóng như II và IV, và mở hay đóng đều có thể lặp kép, ví dụ như 5-8.

Theo lý thuyết ban đầu mỗi ký tự có thể gán cho giá trị tùy ý, nhưng đến Kỷ Đệ Tam đã được tập quán cố định, tới mức thông thường Chuỗi I được dùng ghi âm răng, gọi là chuỗi t (tincotéma), còn Chuỗi II ghi âm môi, tức chuỗi p (parmatéma). Chuỗi III và IV được gán các giá trị tùy theo nhu cầu từng ngôn ngữ.

Trong các thứ tiếng như Tây ngữ rất thường xuất hiện các phụ âm kiểu ch, j, sh trong tiếng Anh[3], Chuỗi III thường được dùng ghi loại phụ âm này; khi đó Chuỗi IV trở thành chuỗi k thông thường (calmatéma). Trong tiếng Quenya, vốn ngoài calmatéma còn có cả chuỗi vòm miệng (tyelpetéma) và chuỗi môi hóa (quessetéma), các âm vòm miệng được thể hiện bằng dấu mô tả “y theo sau” trong hệ Fëanor (thường là hai dấu chấm đặt dưới chữ), còn Chuỗi IV trở thành chuỗi kw.

Bên cạnh các nguyên tắc tổng quát đó còn thường thấy áp dụng các quy tắc sau: Các ký tự tiêu chuẩn Bậc 1 dùng ghi các “âm tắc vô thanh”: t, p, k v.v. Cung kép có nghĩa là chuyển sang “hữu thanh”: tức là nếu 1, 2, 3, 4 = t, p, ch, k (hoặc t, p, k, kw) thì 5, 6,7, 8 = d, b, j, g (hoặc d, b, g, gw). Thân nhô lên nghĩa là phụ âm mở thêm thành “âm xát”: như vậy cung bậc 1 như trên sẽ có Bậc 3 (9-12) = th, f, sh, ch (hoặc th, f, kh, khw/hw) và Bậc 4 (13-16) = dh, v, zh, gh (hoặc dh, v, gh, ghw/w).

Hệ thống Fëanor ban đầu còn thêm một bậc có thân nhô ra cả trên và dưới dòng kẻ. Bậc này thường được gán cho phụ âm bật hơi (ví dụ t+h, p+h, k+h), nhưng cùng có thể dùng ghi các biến đổi phụ âm khác nếu cần. Bậc này không cần đến cho các ngôn ngữ Kỷ Đệ Tam sử dụng hệ này; nhưng dạng chữ thân dài rất thường được dùng làm cách viết khác cho Bậc 3 và 4 (khu biệt rõ nét hơn với Bậc 1).

Bậc 5 (17-20) thường dùng ghi âm mũi: vì thế 17 và 18 là những ký hiệu phổ biến nhất ghi n và m. Cũng theo quy tắc trình bày trên kia, Bậc 6 đáng lẽ thể hiện âm mũi vô thanh, nhưng vì những âm loại đó (chẳng hạn như nh trong tiếng Wales hay hn trong tiếng Anh cổ) cực kỳ hiếm khi xuất hiện trong các ngôn ngữ nói tới ở đây, Bậc 6 (21-24) phố biến dùng cho các phụ âm yếu nhất hay “bán nguyên âm” trong mỗi chuỗi. Các chữ bậc này có tự dạng nhỏ và đơn giản nhất trong bộ chữ chính. Như thế, 21 thường dùng ghi âm r yếu (không rung), nguyên thủy có trong tiếng Quenya và vẫn được coi là phụ âm yếu nhất chuỗi tincotéma; 22 thường xuyên dùng ghi w; và trong tiếng nào Chuỗi III là chuỗi vòm miệng thì 23 khá thường gặp ghi phụ âm y[4].

Vì một số phụ âm Bậc 4 thường bị yếu đi khi phát âm, và kéo lại hoặc hợp nhất với các âm Bậc 6 (như đã mô tả ở trên), rất nhiều ký tự Bậc 6 không còn đảm nhiệm chức năng rõ ràng nào trong các thứ tiếng Eldar nữa; và các chữ cái thể hiện nguyên âm chủ yếu phái sinh từ bậc này.

Lưu ý

Chính tả Quenya thông dụng không tuân thủ các quy tắc gán giá trị cho chữ cái mô tả trên đây. Bậc 2 được dùng viết nd, mb, ng, ngw, đều là những âm thường gặp, vì b, g, gw chỉ xuất hiện trong các tổ hợp này, còn rd, ld được ghi bằng các chữ đặc biệt 26 và 28. (Rất nhiều người dùng tiếng Quenya, đặc biệt là Tiên, viết lb thay cho lv, tuy không thay lw: lb viết là 27+6, vì lmb không tồn tại.) Tương tự, Bậc 4 dùng cho các tổ hợp hết sức phổ biến nt, mp, nk, nqu, vì tiếng Quenya không có dh, gh, ghw, còn v đươc gán cho chữ cái 22. Xem danh sách tên chữ cái Quenya ở dưới.

Bộ chữ phụ. Số 27 được dùng phổ quát ghi âm l. Số 25 (vốn là biến dạng của 21) dùng ghi âm rung r “mạnh”. Số 26, 28 là biến dạng của hai chữ này, thường dùng ghi các âm r (rh) và l (lh) vô thanh. Riêng tiếng Quenya dùng ghi rd và ld. 29 ghi s, 31 (râu kép) ghi z trong những tiếng có âm đó. Các dạng đảo ngược 30 và 32 dù vẫn có thể gán cho giá trị riêng, nhưng chủ yếu chỉ dùng làm cách viết khác của 29 và 31 cho thuận tiện, ví dụ khi mang dấu tehtar trên đầu.

Số 33 nguyên thủy là biến dạng của 11, ghi một biến âm yếu hơn; trong Kỷ Đệ Tam thường gặp nhất là h. 34 chủ yếu (nếu có dùng đến) dùng ghi w vô thanh (hw). 35 và 36, nếu dùng ghi phụ âm, chủ yếu là y và w.

Nguyên âm trong rất nhiều phương pháp viết đều biểu thị bằng tehtar, thường đặt trên đầu chữ cái ghi phụ âm. Trong những thứ tiếng chủ yếu kết thúc bằng nguyên âm như Quenya, dấu tehta viết trên phụ âm đi trước; những thứ tiếng chủ yếu kết thúc bằng phụ âm như Sindarin lại viết trên phụ âm đi sau. Nếu ở vị trí cần thiết không có phụ âm, tehta sẽ đặt trên “dấu chở ngắn”, thường có hình như chữ i không có chấm. Số lượng dấu tehta ký hiệu nguyên âm dùng thực tế trong các ngôn ngữ khác nhau có rất nhiều. Các dấu thường gặp nhất, chủ yếu dùng ghi e, i, a, o, u (cùng các biến âm) đều đã gặp trong các ví dụ. Ba dấu chấm, ký hiệu a phổ biến nhất trong cách viết quy phạm, có rất nhiều dạng trong các lối viết tháu, thường thấy là hình dấu mũ[5]. Một chấm và dấu sắc thường dùng biểu thị i và e (nhưng trong nhiều phương pháp viết lại chỉ e và i). Dấu râu (  ̉ ) dùng cho o và u . Trong dòng khắc trên Nhẫn, dấu râu hở về bên phải dùng chỉ u; nhưng trên trang bìa râu hở phải lại là o, còn râu hở trái mới là u. Râu hở phải được ưa chuộng hơn, vả lại cách dùng tùy thuộc vào từng thứ tiếng: trong Ngôn Ngữ Đen, âm o rất ít xuất hiện.

Nguyên âm dài thường thể hiện bằng cách viết tehta trên đầu “dấu chở dài”, thường có hình chữ j không chấm. Còn một cách khác là viết kép dấu tehta. Tuy nhiên cách này thường chỉ dùng cho dấu râu, và đôi khi cho dấu sắc. Hai dấu chấm thường được hiểu là ký hiệu có y theo sau.

Dòng chữ trên cổng Tây minh họa một phương pháp “viết đủ”, các nguyên âm thể hiện bằng chữ cái độc lập. Mọi chữ cái thể hiện nguyên âm trong tiếng Sindarin đều có mặt. Có thể để ý thấy số 30 được dùng ghi nguyên âm y; hơn nữa nguyên âm đôi được biểu thị bằng cách viết dấu tehta chỉ “y theo sau” trên chữ cái ghi nguyên âm. Ký hiệu chỉ w theo sau (dùng khi viết au, aw) trong lối viết này là râu u hoặc biến dạng ~. Nhưng các nguyên âm đôi vẫn thường được viết đầy đủ, như trong phần phiên âm ở dưới. Phương pháp viết này biểu thị nguyên âm dài bằng dấu sắc, khi đó gọi là andaith “dấu dài”.

Ngoài các tehlar vừa kể đến còn có vài dấu khác, chủ yếu dùng viết tắt, nhất là khi gặp các tổ hợp phụ âm thường dùng. Trong đó, dấu gạch ngang ( ˉ ) (hoặc một ký hiệu tương tự dấu tilde ( ˜ ) tiếng Tây Ban Nha) trên đầu phụ âm thường biểu thị đi trước có phụ âm mũi cùng chuỗi (như trong nt, mp, nk); cũng dấu đó viết dưới chữ cái lại thường chỉ phụ âm dài (kép). Dấu móc dưới ( ̡ ) thêm vào cung chữ (như trong hobbits, chữ cuối cùng trên trang bìa) nhằm biểu thị s theo sau, đặc biệt trong các tổ hợp ts, ps, ks (x) thông dụng trong tiếng Quenya.

Dĩ nhiên không có “phương pháp” nào đế viết tiếng Anh. Có thể thiết kế từ hệ Fëanor một phương pháp viết đạt yêu cầu về mặt ngữ âm học. Ví dụ nhỏ trên trang bìa tuy nhiên không nhằm mục đích cung cấp lối viết này. Đúng hơn đấy chỉ là giả định cách viết của một người Gondor do dự giữa giá trị của các chữ quen thuộc trong “phương pháp” gốc, và chính tả truyền thống của tiếng Anh. Cần lưu ý là ở đây, dấu chấm đặt dưới chữ (một trong các công dụng chính là thể hiện các nguyên âm yếu bị nuốt đi) vừa được dùng ghi chữ and không nhấn mạnh, nhưng cũng vừa dùng trong here ghi chữ e câm cuối từ; the, of và of the đều viết tắt (dh nhô ra, v nhô ra, chữ còn lại có gạch dưới).

Tên các chữ cái. Trong mỗi phương pháp viết, mọi chữ cái và ký hiệu đều có tên riêng, đặt ra dựa theo hoặc nhằm mô tả chức năng ngữ âm trong phương pháp đó. Tuy nhiên người ta cũng nhận thấy nhu cầu đặt tên cho từng chữ cái gắn với hình dạng chúng, đặc biệt khi miêu tả chức năng trong các phương pháp khác nhau. Để đáp ứng nhu cầu này, các chữ cái được gọi bằng “tên đủ” tiếng Quenya, kể cả khi tên đó nói về chức năng chỉ tồn tại riêng trong tiếng Quenya. Mỗi “tên đủ” là một từ Quenya chứa chữ cái đó. Thường nó nằm trong âm tiết đầu từ; nhưng nếu không, âm hay tổ hợp âm cần gọi tên sẽ theo ngay sau nguyên âm đầu. Tên các chữ trong bảng lần lượt là: (1) tinco - kim loại, parma - sách, calma - đèn, quesse - lông vũ (2) ando - cổng, umbar - số phận, anga - sắt, ungwe - mạng nhện; (3) thúle (súle) - tinh thần, formen - Bắc, harma - kho báu (hoặc aha điên giận), hwesta - gió nhẹ; (4) anto - miệng, ampa - móc, anca – hàm, unque - lũng; (5) númen - Tây, malta - vàng, noldo (xưa là ngoldo) - người Noldor, nwalme (xưa là ngwalme) - tra tấn; (6) óre - tim (nội tâm), vala - quyền năng thiên sứ, anna - quà tặng, vilya - không khí, bầu trời (xua là wilya); rómen - Đông, arda - xứ sở, lambe - lưỡi, alda - cây; silme - ánh sao, silme nuquerna (s đảo ngược), áre - ánh mặt trời (hoặc esse tên), áre nuquerna; hyarmen - Nam, hwesta sindarinwa, yanta - cầu, úre - sức nóng. Những trường hợp có hai tên là do đặt tên trước khi có biến đổi ngữ âm trong cách nói tiếng Quenya của lớp Tha Hương. Vì thế số 11 có tên harma khi dùng ghi âm xát ch ở mọi vị trí, nhưng khi âm đầu ch biến đổi thành h[6] (dù vẫn là ch khi đúng giữa từ), nó có tên mới là aha. áre ban đầu là áze, nhưng sau khi z hợp nhất với 21, ký hiệu này được dân Quenya chuyển sang dùng ghi âm ss rất thường gặp trong tiếng đó, nên đổi tên là esse. hwesta sindarinwa tức “âm hw trong tiếng Tiên xám”; có tên đó là vì tiếng Quenya đã dùng 12 ghi âm hw, mà lại không cần khu biệt giữa các ký hiệu chỉ chw và hw. Tên các chữ cái được biết đến và sử dụng nhiều nhất là 17 n, 33 hy, 25 r, 10 f: númen, hyarmen, rómen, formen = Tây, Nam, Đông, Bắc (ss. Sindarin dûn hay annûn, harad, rhûn hay amrûn, forod). Những chữ cái này vẫn thường dùng ký hiệu bốn hướng T, N, Đ, B, kể cả trong các ngôn ngữ dùng thuật ngữ khác. Ở miền Tây, các phương được kể theo thứ tự này, bắt đầu từ Tây khi quay mặt về Tây; hyarmen và formen nghĩa đen là phía tay trái và phía tay phải (trái với thứ tự trong rất nhiều ngôn ngữ Con Người)

(ii)

Chữ Cirth

Bộ Certhas Daeron ban đầu đặt ra chỉ nhằm biểu thị hệ thống âm vị tiếng Sindarin. Các chữ cirth cổ nhất là số 1, 2, 5, 6; 8, 9, 12; 18, 19, 22; 29, 31; 35, 36; 39, 42, 46, 50; và một chữ certh thay đổi giữa 13 và 15. Các giá trị gán cho chúng đều không theo quy tắc nào. Số 39, 42, 46, 50 là nguyên âm và ổn định trong suốt các thay đổi về sau. Số 13 và 15 được dùng ghi h hoặc s, tùy theo 35 được dùng ghi s hay h. Sự bất quyết trong ký hiệu chỉ s và h vẫn còn lại mãi trong các trật tự sau này. Trong các chữ có “thân” và “nhánh”, từ 1-31, thì nếu nhánh chỉ có một bên, đó thường là bên phải. Trường hợp đảo ngược cũng không thiếu, nhưng không biểu đạt ý nghĩa ngữ âm.

Những bổ sung và phát triển bộ certhas này ở dạng cũ được gọi là Angerthas Daeron, vì tương truyền Daeron là người đã đặt thêm các chữ cirth mới và sắp xếp lại toàn bảng chữ. Tuy thế những bổ sung chủ yếu, tức là hai chuỗi mới hoàn toàn 13-17 và 23-28, chắc hẳn là sáng tạo của dân Noldor ở Eregion thì đúng hơn, vì chúng dùng ký âm những âm không có trong tiếng Sindarin.

Trong thứ tự mới, bảng Angerthas tuân theo một số nguyên tắc (hẳn nhiên là học tập từ hệ thống Fëanor): (1) thêm một nét vào nhánh là chuyển sang “hữu thanh”; (2) lật ngược cả chữ certh là mở thành “âm xát”; (3) nhánh nằm cả hai bên thân là hữu thanh mũi hóa. Ba nguyên tắc này được theo tương đối nhất quán, trừ một điểm. Tiếng Sindarin (cổ) đòi hỏi có ký hiệu cho m xát (hoặc v mũi hóa), và vì thể hiện âm này lý tưởng nhất là lật ngược ký hiệu cho m, nên số 6 không đối xứng đã được dùng ghi m, còn 5 lại dùng ghi hw.

Số 36 theo lý thuyết có giá trị z, thì trong thực tế chính tả Sindarin hoặc Quenya ghi âm ss: so sánh 31 hệ Fëanor. Số 39 được dùng ghi i hoặc y (phụ âm); 34 và 35 đều dùng ghi s không phân biệt; 38 dùng ghi tổ hợp thường gặp nd, dù tự dạng không rõ liên hệ với các âm răng.

Trong Bảng Giá Trị, đứng đầu các cặp nối bằng dấu — là giá trị trong bảng Angerthas cũ. Đứng sau là giá trị trong bảng Angerthas Moria của Người Lùn[7]. Như có thể nhận thấy, Người Lùn ở Moria đã có vài thay đổi bất quy tắc về giá trị và đưa thêm cả ký tự mới: 37, 40, 41, 53, 55, 56. Sự phá vỡ hệ thống về giá trị này chủ yếu là do hai nguyên nhân: (1) giá trị của 34, 35, 54 thay đổi thành h, ʔ (âm đầu zero, tức âm tắc thanh hầu trong các từ bắt đầu bằng nguyên âm có trong tiếng Khuzdul) và s; (2) Người Lùn bỏ không dùng 14, 16 mà thay bằng 29, 30. Nhìn bảng có thể lưu ý thêm việc chuyển sang sử dụng 12 ghi r, tạo mới 53 ghi n (rồi dùng lẫn với 22), dùng 17 ghi z tương ứng với 54 ghi s, kéo theo dùng 36 ghi ŋ và chữ mới 37 ghi ng. Các chữ mới 55, 56 nguyên thủy là 46 cắt đôi, dùng cho hai nguyên âm như trong butter /ˈbʌ.tə/ tiếng Anh, rất thường gặp trong tiếng Người Lùn và Tây ngữ. Khi đọc yếu hoặc lướt, hai chữ này thường chỉ viết gọn thành nét nhánh không có thân. Ví dụ cho hệ Angerthas Moria là phiến đá mộ Balin.

Người Lùn núi Erebor còn thay đổi hệ thống này xa hơn nữa gọi là phương pháp Erebor, ví dụ trong cuốn Sách Mazarbul. Các đặc điểm chính là: 43 ghi âm z; 17 ghi ks (x); hai chữ cirth mới 57, 58 ghi ps và ts. Họ cũng dùng lại 14,16 ghi j, zh, nhưng 29, 30 dùng ghi g, gh hay chỉ làm cách viết khác của 19, 21. Những đặc thù này không được chú thích trong bảng, ngoại trừ hai chữ cirth riêng của Erebor 57, 58.

______________

[1] Mối liên hệ duy nhất dân Eldar có thể nhận ra trong bảng chữ cái của chúng ta là P và B, và vị trí cách xa của hai chữ này, cũng như xa với F, M, V, chắc sẽ khiến họ thấy rất quái lạ.

[2] Có rất nhiều dấu xuất hiện trong ví dụ trên trang bìa lót [nguyên bản tiếng Anh - BT], hay trong dòng khắc chép ở trang I 64, phiên âm ở trang I 327. Chủ yếu chúng dùng diễn tả các nguyên âm, mà tiếng Quenya chỉ coi là cách biến đổi các phụ âm đi kèm; hoặc dùng viết tắt một vài tổ hợp phụ âm thường gặp.

[3] Ký âm ở đây cũng giống như cách phiên âm đã miêu tả bên trên, ngoại trừ ch được dùng viết âm ch trong church /t͡ʃɜː t͡ʃ/, j viết âm j /dʒ/ và âm zh trong azure, occasion /ˈæʒʊə; əˈkeɪʒən/ tiếng Anh.

[4] Dòng chữ trên Cổng Tây Moria là ví dụ về phương pháp viết cho chính tả Sindarin, trong đó Bậc 6 để ghi âm mũi đơn giản, nhưng Bậc 5 ghi âm mũi dài hay kép rất thường gặp trong tiếng Sindarin: 17 = nn, nhưng 21 = n.

[5] Trong tiếng Quenya có a xuất hiện tần số dày đặc, người ta thường bỏ cả kí hiệu này. Vì thế calma “đèn” có thể chỉ cần viết là clm. Chữ này hiển nhiên đọc là calma, vì tổ hợp cl không bao giờ phân bố ở vị trí đầu, và m cũng không đứng cuối. Còn có một phương án đọc khác là calama, nhưng chữ này không tồn tại.

[6] Âm h vô thanh nguyên thuỷ được ghi trong tiếng Quenya bằng một thân chữ nhô lên không mang cung, gọi là halla “cao”. Ký tự này có thể đi trước phụ âm để biểu thị đó là âm vô thanh; các âm r và l vô thanh vẫn thường được gọi, và phiên âm là hr, hl. Sau này 33 được dùng ghi h độc lập, còn giá trị lúc trước là hy thì thể hiện bằng cách thêm dấu tehta chỉ y theo sau.

[7] Trong ngoặc đơn là giá trị chỉ dùng trong tiếng Tiên; * là chữ cirth chỉ dùng trong tiếng Người Lùn.

CHỮ TENGWAR

BẢNG ANGERTHAS

Giá trị

PHỤ LỤC F

I

CÁC NGÔN NGỮ

VÀ TỘC DÂN KỶ ĐỆ TAM

Ngôn ngữ được thể hiện bằng tiếng Anh trong cuốn sử này là Tây ngữ tức “Ngôn Ngữ Chung” ở miền Tây Trung Địa vào Kỷ Đệ Tam. Cho tới cuối kỷ nguyên đó, đây đã trở thành tiếng mẹ đẻ của gần như mọi giống dân biết nói (trừ dân Tiên) sống trong phạm vi các vương quốc cổ Arnor và Gondor; nghĩa là suốt dọc bờ biển từ Umbar trở lên Bắc cho tới mãi Vịnh Forochel, và đổ vào đất liền đến tận Dãy Núi Mù Sương và dãy Ephel Dúath. Nó cũng lan rộng lên phía Bắc ngược dòng Anduin, phổ biến trong miền đất giữa Sông Cả và dãy núi cho đến tận Đồng Diên Vĩ.

Vào thời điểm xảy ra Nhẫn Chiến đánh dấu đoạn kết kỷ nguyên này, đấy vẫn là phạm vi vùng đất dùng Tây ngữ làm tiếng mẹ đẻ, dù giờ Eriador đã nhiều phần bị bỏ hoang và chỉ còn rất ít Người sống bên bờ Anduin giữa sông Diên Vĩ và thác Rauros.

Một số ít Người Hoang cổ đại vẫn còn ẩn núp trong Rừng Drúadan ở Anórien; và trên các đồi vùng Dunland còn sót lại tàn dư một dân tộc cổ, xưa từng sinh sống ở hầu khắp Gondor. Những giống người này bảo tồn ngôn ngữ gốc của mình; trong khi đồng cỏ Rohan nay trở thành quê nhà một tộc người miền Bắc, người Rohirrim, tới đây định cư vào khoảng năm trăm năm tmớc. Nhưng Tây ngữ vẫn được dùng làm ngôn ngữ thứ hai để giao lưu giữa những tộc người giữ tiếng gốc, kể cả người Tiên, không chỉ ở Arnor và Gondor mà qua khắp các thung lũng sông Anduin và trải về Đông tới bìa rừng Âm U. Ngay trong số Người Hoang và người Dunlending vốn lánh mặt các dân tộc khác cũng có nhiều người dùng được tiếng đó, dù chỉ lõm bõm.

Về người Tiên

Người Tiên từ sâu xa trong thời Cựu Niên đã phân làm hai nhánh chính: người Tiên Tây (tức Eldar) và Tiên Đông. Loại thứ hai chiếm đa số trong các đất nước Tiên ở rừng Âm U và Lórien; nhưng ngôn ngữ của họ không xuất hiện trong cuốn sử này, mà tất cả tên riêng và từ ngữ Tiên đều dùng dạng Eldarin[1].

Trong số các thứ tiếng Eldarin, cuốn sách này trình bày hai loại: tiếng Thượng Tiên, hay Quenya, và tiếng Tiên Xám, hay Sindarin. Tiếng Thượng Tiên là một ngôn ngữ cổ đại ở Eldamar bên kia Đại Dương, ngôn ngữ đầu tiên được ghi lại bằng chữ viết. Bây giờ nó không còn được tộc dân nào dùng làm ngôn ngữ tự nhiên nữa, mà thực tế đã trở thành một thứ “tiếng La tinh của Tiên”, vẫn dùng trong các dịp lễ trọng hoặc cho các nội dung cao quý trong tích truyện và thơ ca trong số người Thượng Tiên tha hương đã trở lại Trung Địa vào cuối Kỷ Đệ Nhất.

Tiếng Tiên Xám về gốc gác có họ với Quenya, vì đó là ngôn ngữ của nhóm Eldar khi tới bờ Trung Địa thì không vượt Đại Dương mà ở lại bên bờ biển trong vùng đất gọi là Beleriand. Thingol Áo Choàng Xám vương quốc Doriath lên cai trị họ, và trong bóng tà dài lâu, ngôn ngữ họ đã biến đổi cùng với miền đất phàm trần ưa đổi thay, trở nên vô cùng xa lạ với tiếng nói của nòi Eldar bên kia Đại Dương.

Lớp Tha Hương khi đến sống giữa các Tiên Xám đông đảo hơn đã học lấy tiếng Sindarin cho việc sinh hoạt hàng ngày; vì thế đấy là tiếng nói của mọi dân Tiên và chúa Tiên xuất hiện trong cuốn sử này. Vì tất cả họ đều thuộc tộc Eldar, kể cả dù chúng dân thần tử của họ là những nòi Tiên thấp kém hơn. Cao quý hơn tất thảy là Phu Nhân Galadriel thuộc hoàng gia, con gái Finarfin và em gái Finrod Felagund, Vua Nargothrond. Trong trái tim dân Tha Hương, nỗi khao khát Đại Dương vẫn hằng thôi thúc chẳng lúc nào lặng đi; trong trái tim Tiên Xám thì ngủ yên, nhưng một khi bị đánh thức rồi sẽ chẳng bao giờ nguôi dịu.

______________

[1] Dân Lórien thời điểm này nói tiếng Sindarin dù có pha “thổ âm”, vì phần lớn cư dân đều có gốc gác Lâm Tiên. Chính thổ âm này và bản thân kiến thức tiếng Sindarin hạn chế của ông đã khiến Frodo nhầm lẫn (như một nhà bình chú Gondor trong Cuốn Sách Thain đã nhận xét). Mọi từ ngữ Tiên trích trong Quyển Hai các chương 6, 7, 8 thực tế đều là tiếng Sindarin; phần lớn tên người và địa danh cũng vậy. Nhưng Lórien, Caras Galadhon, Amroth, Nimrodel nhiều khả năng là có gốc Lâm Tiên, đã được đồng hóa vào tiếng Sindarin.

Về Con Người

Tây ngữ là một thứ tiếng Người, dù đã được bổ sung phong phú và trở thành êm dịu hơn nhờ ảnh hưởng Tiên, về nguyên thủy đấy là thứ tiếng của những người mà dân Eldar gọi là Atani hay Edain, “Tổ Phụ Con Người”, đặc biệt là nòi giống thuộc Ba Gia Tộc các Bạn Tiên đã đi về miền Tây tới Beleriand vào Kỷ Đệ Nhất, rồi trợ giúp tộc Eldar trong cuộc Đại Ngọc Chiến chống lại Thế Lực Hắc Ám phương Bắc.

Sau khi lật nhào Thế Lực Hắc Ám, với hậu quả là phần lớn Belenand bị vỡ nát hoặc chìm xuống biển, các Bạn Tiên được ban cho phần thưởng là cả họ, cũng như dân Eldar, có thể qua Đại Dương về phương Tây. Nhưng vì Vương Quốc Bất Tử là cấm địa đối với họ, họ được dành riêng một hòn đảo lớn, ở gần Tây nhất so với mọi cõi người phàm. Hòn đảo đó tên là Númenor (Tây Châu). Từ sau đó hầu hết các Bạn Tiên nhổ neo vượt biển tới sống ở Númenor, rồi trở thành hùng mạnh và vĩ đại, những nhà hàng hải tài ba làm chủ những đội thuyền lớn. Gương mặt đẹp đẽ, vóc người cao lớn, họ có tuổi thọ dài tới ba lần Con Người ở Trung Địa. Họ là người Númenor, Các Vua Con Người, còn dân Tiên gọi họ là Dúnedain.

Chỉ riêng Dúnedain trong số các tộc Người biết và sử dụng một thứ tiếng Tiên; vì tổ tiên của họ đã học tiếng Sindarin, rồi truyền lại cho con cháu như là một phần học vấn, không thay đổi mấy dù thời gian có trôi qua. Và những nhà thông thái trong số họ cũng học cả tiếng Thượng Tiên Quenya, sùng kính nó hơn mọi ngôn ngữ khác, dùng nó đặt tên cho rất nhiều danh lam hay thánh địa, nhiều nhân vật lừng lẫy hay cao sang[1].

Nhưng ngôn ngữ mẹ đẻ của người Númenor chủ yếu vẫn là tiếng Người của tổ tiên họ ngày xưa, tiếng Adûnaic, và trong thời kỳ tự tôn về sau các vua chúa đảo quốc đã trở lại dùng tiếng ấy mà từ bỏ tiếng Tiên, chỉ trừ số người ít ỏi còn kiên trì tình bạn xa xưa với dân Eldar. Vào thời kỳ quyền lực, người Númenor đã thiết lập rất nhiều đồn lũy và cảng bên bờ biển Tây Trung Địa để tiện cho tàu bè đi lại, một trong những nơi đó là Pelargir gần Cửa Sông Anduin. Ở đó người ta nói tiếng Adûnaic, và sau khi trộn thêm nhiều từ ngữ lấy từ tiếng các tộc người thấp kém hơn, nó đã trở thành Ngôn Ngữ Chung, rồi tỏa đi từ đó dọc bờ biển trong khắp những giống dân có qua lại giao thương với Tây Châu.

Sau khi Númenor sụp đổ, Elendil dẫn số Bạn Tiên còn sống sót quay lại vùng bờ biển Tây Bắc Trung Địa. Ở đó đã có nhiều người sinh sống, là dân Númenor thuần huyết hay một phần, nhưng trong số họ rất ít người còn nhớ tiếng Tiên. Như vậy ban đầu tổng số dân Dúnedain ít ỏi hơn nhiều dân số các tộc người thấp kém mà họ tới sống cùng và trở thành người cai trị, vì là những vị chúa có tuổi thọ dài lâu và uy quyền cùng trí thông thái hơn người. Vì thế họ dùng Ngôn Ngữ Chung cho nhu cầu giao tiếp với các giống dân khác và quản lý các vương quốc mênh mông trong tay, nhưng đã mở rộng thứ tiếng ấy cho phong phú bằng rất nhiều từ ngữ bắt nguồn từ tiếng tiên.

Vào thời các vua Númenor, thứ Tây ngữ được bồi bổ ấy đã lan xa rộng, kể cả trong số kẻ thù của họ; và bản thân người Dúnedain cũng ngày càng sử dụng nó nhiều hơn, đến nỗi tới thời cuộc Nhẫn Chiến, tiếng tiên chỉ còn được biết trong một bộ phận nhỏ dân cư Gondor, số người sử dụng thường ngày còn ít hơn nữa. Những người này chủ yếu sống ở Minas Tirith và các trang trại phụ cận, hoặc trong vùng đất chư hầu thuộc quyền các lãnh chúa Dol Amroth. Vậy nhưng phần lớn địa danh và tên người trong lãnh thổ Gondor lại có hình thức và ý nghĩa tiếng Tiên. Một số đã bị quên mất nguồn gốc, và hẳn có từ trước cả thời người Númenor đóng thuyền vượt Đại Dương; trong đó có Umbar, Arnach và Erech; và cả các tên núi Eilenach, Rimmon cùng vậy. Forlong cũng là một tên thuộc loại này.

Phần lớn Con Người các vùng Bắc miền Tây đều là hậu duệ của ba gia tộc Edain từ Kỷ Đệ Nhất, hoặc nếu không cũng là họ hàng gần. Vì thế ngôn ngữ họ dùng có họ với tiếng Adûnaic, và một vài thứ tiếng vẫn còn từa tựa Ngôn Ngữ Chung. Thuộc loại này có cư dân các thung lũng thượng nguồn Anduin: con cái Beorn, Người Rừng sống phía Tây rừng Âm U; về phía Bắc và Đông còn có Con Người ở Hồ Dài và thành bang Thung Lũng. Từ miền đất giữa sông Diên Vĩ và hòn Carrock sinh sôi tộc người ở Gondor gọi là Rohirrim, các Chúa Ngựa. Họ vẫn còn dùng ngôn ngữ tổ tiên, đặt tên bằng tiếng ấy cho gần như mọi nơi trên đất nước mới; và họ tự xưng là Eorling, hay là Con Người đất Riddermark. Nhưng các vị chúa của tộc dân này dùng Ngôn Ngữ Chung lưu loát, và nói bằng lối nói đường bệ học của các đồng minh Gondor; vì ở Gondor, nơi phát tích của nó, Tây ngữ vẫn còn khoác phong cách cổ giả và trang nhã.

Xa lạ hoàn toàn là tiếng nói của Người Hoang trong Rừng Drúadan. Cũng xa lạ hay chỉ liên quan rất ít là ngôn ngữ của dân Dunlending. Họ là tàn dư những bộ tộc từng sống trong các thung lũng vách Dãy Núi Trắng từ thời thượng cổ. Những Người Chết ở Dunharg thuộc về dòng giống họ thời xa xưa. Nhưng vào Những Năm Đen Tối, đã có nhiều người khác chuyển tới sống ở các thung Nam Dãy Núi Mù Sương; rồi từ đó một số lại đi tới các vùng đất không người đến tận vệt đồi Mộ Đá phía Bắc. Họ là cha ông Con Người ở Bree; nhưng từ lâu lắm người làng đó đã trở thành thần dân Vương Quốc Bắc Arnor và học dùng tiếng Tây ngữ. Chỉ riêng ở Dunland là giống người này còn bám lấy thứ tiếng và thói tục xưa: một giống dân kín đáo, chẳng thân mật với người Dúnedain và căm hận người Rohirrim.

Về ngôn ngữ của họ cuốn sách này không ghi lại gì cả, ngoại trừ cái tên Forgoil đặt cho người Rohirrim (được cho biết nghĩa là Tóc Rơm). Dunland và Dunlending là tên người Rohirrim đặt cho họ, vì họ da ngăm và tóc đen; nghĩa là không có liên hệ gì giữa chữ dunn trong các tên đó và từ Dûn, “phương Tây” trong tiếng Tiên.

______________

[1] Chẳng hạn các tên sau là tiếng Quenya: Númenor (dạng đủ là Númenóre). Elendil, Isildur, Anárion, tất cả các tên hoàng tộc ở Gondor, Gồm cả Elessar “Ngọc Tiên”. Phần lớn các tên nam hoặc nữ người Dúnedain khác như Aragorn, Denethor, Gilraen đều là dạng Sindarin, chủ yếu dựa theo tên Tiên hoặc Người còn chép lại trong thơ ca và truyện sử Kỷ Đệ Nhất (như Beren, Húrin). Vài tên khác thì trộn lẫn hai thể, như Boromir.

Về Hobbit

Dân Hobbit ở Quận và ở Bree tại thời điểm này dùng thuần Ngôn Ngữ Chung, có lẽ đã được cả nghìn năm. Họ nói theo cách riêng của mình, tự nhiên và khá tùy tiện; dù những người có học trong số họ vẫn dùng thuần thục cách nói lễ độ khi hoàn cảnh yêu cầu.

Không thấy có ghi chép ở đâu về một thứ ngôn ngữ riêng của dân Hobbit cả. Có vẻ từ thời thượng cổ họ đã dùng các ngôn ngữ Con Người nơi họ sống gần, hoặc sống chung. Vì thế họ nhanh chóng học lấy Ngôn Ngữ Chung sau khi đổ vào Eriador, và tới thời điểm định cư ở Bree đã bắt đầu quên thứ tiếng dùng trước đó. Đấy hiển nhiên là một thứ tiếng Người ở thượng lưu sông Anduin, gần gũi với tiếng người Rohirrim, dù dân Đại Cồ miền Nam dường như đã học cả ngôn ngữ có họ với Dunland trước khi ngược về Bắc đến Quận[1].

Những đặc điểm đó tới thời Frodo vẫn còn để lại chút ít vết tích trong các từ ngữ và tên riêng địa phương, nhiều từ rất sát với các ví dụ bắt gặp ở thành bang Thung Lũng hoặc Rohan. Đáng chú ý nhất là tên các ngày, tháng và mùa; còn có vài từ khác thuộc loại đó (như mathom và smial) vẫn được sử dụng rộng rãi, và còn nhiều nữa được lưu giữ trong các địa danh ở Bree và ở Quận. Tên riêng của dân Hobbit cũng lạ lùng, nhiều tên truyền lại từ thời thái cổ.

Hobbit là chữ thường dùng của dân Quận gọi tất cả người giống mình. Con Người thì gọi họ là người Tí Hon, còn Tiên gọi là Periannath. Nguồn gốc chữ hobbit không còn nhớ được. Tuy nhiên có khả năng ban đầu đấy là tên đặt cho chi Chân Tơ, theo cách gọi của Đại Cồ và Bì Bợt, và là biến dạng của một từ còn được giữ tương đối nguyên vẹn ở Rohan: holbytla “dân xây hốc”.

______________

[1] Dân Đại Cồ ở Mũi Đất, mà sau này trở về Vùng Đất Hoang, đã học xong Ngôn Ngữ Chung; nhưng Déagol và Sméagol lại là tên bằng tiếng Người ở vùng đất gần sông Diên Vĩ.

Về các tộc dân khác

Ent. Giống dân lâu đời nhất sống qua Kỷ Đệ Tam là người Onodrim hay Enyd. Ent là tên họ trong ngôn ngữ Rohan. Họ đã được dân Eldar biết đến từ thời xa xưa lắm, và quả thật người Ent tự cho mình mang nợ dân Eldar không chỉ ngôn ngữ của mình, mà cả niềm ham muốn được nói. Thứ ngôn ngữ họ nghĩ ra hoàn toàn không giống bất kỳ đâu: vừa chậm rãi, vừa âm vang, vừa tích hợp, vừa trùng lặp, hết sức dài dòng; cấu tạo từ cả ức triệu các âm sắc nguyên âm và dị biệt vi tế trong ngữ điệu và tính chất, đến nỗi ngay những bậc thầy tích truyện nòi Eldar cũng chưa từng liều thử dùng chữ viết ghi lại. Họ chỉ dùng ngôn ngữ đó nói chuyện với người mình; nhưng họ cũng chẳng cần giữ bí mật, vì chẳng ai khác học nổi thứ tiếng ấy.

Tuy nhiên bản thân người Ent rất thông thạo ngôn ngữ, học cũng nhanh và chẳng bao giờ quên điều gì. Nhưng họ ưa dùng các thứ tiếng Eldar, và thích hơn cả là tiếng Thượng Tiên thời cổ. Những từ ngữ và tên riêng kỳ lạ mà người Hobbit chép lại từ lời nói của Cây Râu và các Ent khác, vì thế, là tiếng Tiên, hoặc là những đoạn ngôn từ Tiên xâu chuỗi lại theo kiểu Ent[1]. Một vài từ là tiếng Quenya: như Taurelilómëa-tumbalemorna Tumbaletaurëa Lómëanor, tạm giải nghĩa là “Rừngnhiềubóng-sâulũngđen Sâulũngrừng Uámđất”, có thể hiểu ý Cây Râu đại khái là: “có một bóng tối đen nằm trong những lũng sâu trong rừng”. Một số thì là tiếng Sindarin: như Fangorn “râu-(của)-cây”, hoặc Fimbrethil “mảnh mai-cây sồi”.

Orc và Ngôn Ngữ Đen. Orc là cái tên các giống dân khác đặt cho giống dân xấu xa này, dạng dùng trong tiếng Rohan. Dạng tiếng Sindarin là orch. Hiển nhiên chữ uruk trong Ngôn Ngữ Đen cũng có liên quan, dù chữ này chỉ dùng gọi loài Orc chiến binh lớn xuất quân khỏi Mordor và Isengard vào thời điểm này. Các loại thấp kém hơn thì gọi là snaga “nô lệ”, đặc biệt từ miệng bọn Uruk-hai.

Bọn Orc được sinh ra lần đầu dưới tay Thế Lực Hắc Ám phương Bắc vào thời Cựu Niên. Nghe nói chúng không có ngôn ngữ riêng, chỉ nhặt nhạnh những gì có thể từ ngôn ngữ khác rồi bóp méo tùy sở thích; chúng chỉ đặt ra những đặc ngữ tàn bạo, chẳng đủ phục vụ nhu cầu của chính chúng, trừ nhu cầu chửi bới và lăng mạ. Loài sinh vật ấy, với bản chất hiểm độc và căm ghét chính giống loài mình, nhanh chóng rơi vào chia rẽ: có bao nhiêu nhóm hay cụm dân cư giữa chúng thì có bấy nhiêu thứ phương ngữ cục cằn, khiến tiếng Orc chẳng mấy có ích khi cần liên lạc giữa các bộ tộc Orc.

Vậy là đến Kỷ Đệ Tam, các loài Orc khác nhau nói chuyện với nhau bằng Tây ngữ; và quả thật trong số các bộ lạc xưa hơn, nay vẫn còn lưu lại trên miền Bắc và Dãy Núi Mù Sương, rất nhiều giống từ lâu đã dùng Tây ngữ làm tiếng mẹ đẻ, dù nhờ vào cách nói năng của chúng nghe vẫn thô bỉ chẳng thua tiếng Orc. Trong đặc ngữ ấy có tark “người Gondor”, biến dạng từ tarkil, một từ Quenya dùng trong Tây ngữ chỉ người thuộc dòng dõi Númenor.

Nghe nói Ngôn Ngữ Đen do Sauron đặt ra vào Những Năm Đen Tối, hòng đề ra một thứ tiếng chung cho tất cả đám bề tôi, nhưng mục đích này không thành. Tuy thế chính từ Ngôn Ngữ Đen đã rút ra nhiều từ vay mượn phổ biến rộng trong các Orc Kỷ Đệ Tam, ví như ghâsh “lửa”, nhưng sau khi Sauron bị lật đổ lần thứ nhất, thứ tiếng này ở dạng tối cổ đã bị quên hết, trừ đám Nazgûl là nhớ. Khi Sauron trỗi dậy trở lại, lần nữa nó lại trở thành ngôn ngữ chính thức ở Barad-dûr và trong số đám đầu lĩnh Mordor. Dòng khắc trên Nhẫn Chúa chính là bằng Ngôn Ngữ Đen tối cổ; câu chửi rủa của tên Orc Mordor còn dùng ở dạng đê hạ hơn nữa trong số lính tòa Tháp Tối do Grishnákh chỉ huy. Sharkû trong thứ tiếng đó có nghĩa là ông già.

Quỷ khổng lồ. Chữ quỷ khổng lồ dùng để dịch chữ Sindarin Torog. Nguyên thủy từ trong thời bóng tà thuở Cựu Niên, đấy là những sinh vật xuẩn ngốc đần độn, hiểu biết ngôn ngữ không hơn gì thú vật. Nhưng Sauron đã dùng đến chúng, dạy cho chúng chừng ít ỏi nào chúng học được, và tiêm thêm cho chúng trí khôn nhờ thói quay quắt. Vì thế lũ quỷ khổng lồ học nói theo khả năng của chúng từ lũ Orc, và ở miền Tây lũ Quỷ đá nói thứ Ngôn Ngữ Chung đã bị méo mó nhiều.

Nhưng tới cuối Kỷ Đệ Tam xuất hiện một giống quỷ chưa từng thấy ở mạn Nam rừng Âm U và trên các dãy núi bao Mordor. Olog-hai là tên chúng bằng Ngôn Ngữ Đen. Việc chúng là do Sauron sinh ra thì không còn phải bàn cãi, nhưng từ thứ nguyên liệu nào không ai biết. Nhiều người cho rằng chúng vốn chẳng phải Quỷ khổng lồ mà là Orc ngoại cỡ: nhưng bọn Olog-hai cả về hình thù cơ thể lẫn trí óc đều khác hẳn ngay đến cả loài Orc to nhất, hơn chúng gấp nhiều lần cả về kích cỡ và sức mạnh. Chúng là quỷ khổng lồ, nhưng lại chứa đầy ý chí tàn ác của tên chủ nhân; một giống dân hung hãn, khỏe như voi, nhanh nhẹn, dữ tợn và xảo quyệt, nhưng còn rắn hơn đá. Khác hẳn giống quỷ cổ thời Bóng Tà chúng chịu được Mặt Trời, chừng nào còn được ý chí Sauron điều khiển. Chúng nói ít, và dùng thứ tiếng duy nhất là Ngôn Ngữ Đen của Barad-dûr.

Người Lùn. Người Lùn là một giống dân chẳng giống ai. Về nguồn gốc lạ lùng của họ, về lý do vì sao họ vừa giống lại vừa khác cả Tiên lẫn Con Người, trong Huyền sử Silmaril có kể; nhưng câu chuyện đó những nòi Tiên thấp kém hơn ở Trung Địa không biết tới, còn Con Người sau này thì nhớ lẫn lộn với ký ức về các chủng tộc khác.

Họ là một giống người phần đông cương cường nhưng cục mịch, kín đáo, cần cù, có trí nhớ dai về mỗi hành động sai quấy (hay ích lợi), yêu chuộng đá cứng và ngọc quý, yêu những vật thành hình trong tay thợ khéo hơn là những vật sống tự nhiên nhi nhiên. Nhưng bản chất họ không phải ác, và rất ít người tự nguyện phục vụ Kẻ Thù, trái với các câu chuyện của Con Người ám chỉ nọ kia. Vì Con Người thời xưa thèm khát tiền tài cũng như sản phẩm tạo tác của họ, và cả hai bên đã từng thù hằn rất lâu.

Nhưng tới Kỷ Đệ Tam, tình bạn khăng khít vẫn còn tồn tại ở nhiều nơi giữa hai nòi giống; hơn nữa thói quen của Người Lùn, trong khi lưu lạc và lao động cùng giao thương khắp các miền đất như họ vẫn sống từ sau khi dinh thự tổ tông bị hủy diệt, là học dùng ngôn ngữ của Con Người nơi họ sống. Nhưng khi bí mật (và bí mật này, trái với Tiên, họ không sẵn lòng tiết lộ, kể cả với bạn bè), họ dùng thứ ngôn ngữ riêng rất kỳ lạ: hầu như không biến đổi qua các năm, vì đã trở thành ngôn ngữ học vấn chứ không phải là lời nói tự nhiên; được họ chăm chút canh phòng như một báu vật từ quá khứ. Rất ít người tộc khác từng học được. Trong cuốn sử này, thứ tiếng ấy chỉ xuất hiện trong những tên địa danh Gimli nói lộ cho các bạn đồng hành; và trong lời hô xung trận của ông trong cuộc vây Lũy Tù Và. Ít nhất câu đó thì không bí mật, và đã nghe vang lên trên rất nhiều chiến trường từ khi thế giới còn non trẻ. Baruk Khazâd! Khazâd ai-mênu! “(Hỡi) Rìu của Người Lùn! Người Lùn đang ập đến ngươi!”

Nhưng còn tên của Gimli, cũng như mọi đồng bào ông, thì đều có gốc miền Bắc (tiếng Người). Họ còn có tên bí mật, tên “nội danh”, tên thật mà Người Lùn không bao giờ tiết lộ cho bất kỳ ai giống dân khác. Cả trên mộ họ cũng không khắc tên này.

______________

[1] Trừ những thán từ ngắn có vẻ là do người Hobbit tìm cách ghi lại tiếng lẩm bẩm hay hô gọi của người Ent; a-lalla-lalla-rumba-kamanda-lindor-burúme cũng không phải tiếng Tiên, và là ví dụ duy nhất (chắc hẳn vô cùng thiếu chính xác) cố gắng thể hiện một cụm tiếng Ent thực sự.

II

VỀ VẤN ĐỀ DỊCH THUẬT

Khi trình bày nội dung cuốn Sách Đỏ thành một bộ sử cho người thời nay đọc, toàn bộ bối cảnh ngôn ngữ đã được cố gắng chuyển dịch sang tương quan với thời đại ta. Chỉ các thứ tiếng không liên quan tới Ngôn Ngữ Chung là để lại trong các dạng nguyên thủy, nhưng chủ yếu cũng chỉ xuất hiện trong tên người và địa danh.

Ngôn Ngữ Chung, vì là ngôn ngữ của dân Hobbit và được dùng trong bản kể của họ, đương nhiên được chuyển thành tiếng Anh hiện đại. Trong quá trình ấy, những dị biệt giữa các tiểu loại vốn khá rõ nét trong cách dùng Tây ngữ đã bị nhạt bớt. Văn bản đã cố gắng phản ánh sự khác biệt bằng cách dùng nhiều phong cách nói khác nhau trong tiếng Anh; nhưng khác biệt giữa phát âm và đặc ngữ dùng ở Quận so với thứ Tây ngữ nói ra từ miệng dân Tiên hay giới quý tộc Gondor còn lớn hơn rất nhiều cuốn này cho thấy. Thực tế là dân Hobbit chủ yếu dùng một thứ thổ ngữ quê mùa, còn ở Gondor và Rohan dùng ngôn ngữ cổ kính hơn, quy phạm và ngắn gọn hơn rất nhiều.

Có một điểm dị biệt cần ghi chú riêng ở đây, vì dù rất quan trọng nhưng lại không có cách nào thể hiện trên văn bản. Tây ngữ có một đặc trưng là, các đại từ ngôi thứ hai (và đôi khi cả ngôi thứ ba) có sự khu biệt giữa thể “thân mật” và thể “kính ngữ”, không liên quan đến số. Tuy thế ở Quận, các dạng kính ngữ từ lâu không còn sử dụng trong lời ăn tiếng nói thường ngày. Các đại từ ở thể này chỉ còn lại với những người làng, đặc biệt ở Tổng Tây, dùng làm từ trìu mến. Đấy là một trong những điểm người Gondor thường nêu ra khi bình phẩm về lối nói lạ lùng của Hobbit: chẳng hạn như Peregrin Took trong vài ngày mới đến Minas Tirith dùng đại từ thân mật gọi tất cả mọi người thuộc mọi cấp bậc, kể cả chính Chúa Denethor. Vị Quốc Quản già có lẽ thấy buồn cười, nhưng các người hầu hẳn đã rất kinh ngạc. Hiển nhiên chính việc dùng cách gọi thân mật quá thoải mái đã góp phần củng cố tin đồn rằng Peregrin là một người quyền cao chức trọng ở quê hương[1].

Có thể nhận thấy rằng một vài Hobbit như Frodo, hoặc một số nhân vật khác như Gandalf và Aragorn, không phải lúc nào cũng giữ nguyên phong cách nói. Điều này là có chủ ý. Những người có học và năng khiếu trong số Hobbit có biết chút ít “ngôn ngữ sách vở” như ở Quận gọi; họ để ý rất nhanh và bắt chước lối nói của những người mình gặp. Ngoài ra điều tự nhiên với những người hay xê dịch là chuyển sang nói chuyện ít nhiều giống như đối phương đang tiếp xúc, đặc biệt với những ai lúc nào cũng khổ sở che giấu xuất thân và dự định của mình như Aragorn. Nhưng thời đó tất cả mọi kẻ thù của Kẻ Thù đều tôn kính những di sản cổ xưa, về ngôn ngữ hay cả những điều khác, và tán thưởng chúng tùy theo trình độ. Dân Eldar xảo diệu ngôn từ hơn hết thảy, nắm vững rất nhiều phong cách, dù họ nói năng tự nhiên nhất bằng thứ Tây ngữ gần với ngôn ngữ gốc của mình, còn cổ điển hơn cả cách nói ở Gondor. Người Lùn cũng là một giống dân giỏi ăn nói, dễ hòa đồng cùng đối tượng chuyện trò, dù giọng họ nghe có phần thô gắt và nhiều âm hầu. Nhưng còn bọn Orc và Quỷ khổng lồ thì nói năng bừa bãi, chẳng hề yêu mến cả chữ nghĩa cũng như sự vật; phát ngôn của chúng thực tế còn đồi bại và bẩn thỉu hơn cả tôi thể hiện ở đây nữa. Tôi không cho là sẽ có nhiều người mong được biết diễn đạt chính xác hơn là như thế nào, dù các ví dụ mẫu cũng không thiếu, vẫn có thể nghe cách ăn nói không khác mấy ở cửa miệng những kẻ có tâm hồn Orc: nhạt nhẽo, trùng lặp, chứa đầy hận thù khinh bỉ, cách xa cái thiện quá lâu đến chẳng còn giữ được cả khí lực trong lời lẽ, trừ trong tai những kẻ chỉ coi tục tằn mới là mạnh mẽ.

Cách thức dịch này là chuyện tất yếu và bất khả kháng trong mọi văn bản nói về thời quá khứ. Người dịch ít khi đi xa hơn nữa. Nhưng tôi đã làm nhiều hơn thế. Tôi đã dịch cả những tên bằng Tây ngữ theo nghĩa của từ. Ở đầu trong cuốn sách này xuất hiện tên hoặc tước hiệu bằng tiếng Anh, ở đó cần hiểu là các tên bằng Ngôn Ngữ Chung đã thịnh hành vào thời ấy, song song với hoặc thay thế cho các tên bằng ngôn ngữ khác (thường là tiếng Tiên).

Các tên bằng Tây ngữ nói chung đều là cách dịch từ các tên xưa hơn: như Thung Đáy Khe, Nguồn Xám, Mạch Bạc, Cát Dài, Kẻ Thù, Tháp Tối. Một số tên có thay đổi về nghĩa: như Đỉnh Định Mệnh thay cho Orodruin “ngọn núi bốc cháy”, hay rừng Âm U thay Taur e-Ndaedelos “rừng nỗi sợ kinh hoàng”. Một số khác lại do tên Tiên biến dạng thành: như Lune và Bia Rum Đun xuất phát từ Lhûn và Baranduin.

Thao tác này có lẽ cần được bào chữa đôi chút. Tôi có cảm giác rằng để lại tất cả mọi tên như nguyên văn sẽ làm lu mờ một trong những đặc trưng cốt yếu thời kỳ đó, theo cách tri nhận của dân Hobbit (là điểm nhìn tôi cố gắng bảo lưu nhất ở đây): sự đối lập giữa một ngôn ngữ phổ thông, mà họ thấy bình thường và thân quen y như tiếng Anh với chúng ta, và chứng tích còn sống từ những thứ tiếng cổ xưa đáng tôn kính hơn nhiều. Nếu chỉ đơn giản làm việc phiên âm tất cả các tên, thì người đọc hiện đại sẽ thấy cả hai xa lạ ngang nhau: ví dụ nếu tên Tiên Imladris và cách dịch sang Tây ngữ Karningul đều để nguyên trong văn bản. Nhưng gọi Thung Đáy Khe là Imladris thì cũng như ngày nay gọi Winchester là Camelot, ngoại trừ vị trí là chính xác, hơn nữa ở Thung Đáy Khe vẫn còn cư ngụ một vị chúa danh tiếng, lâu đời vượt xa vua Arthur - giả sử ngài vẫn còn trị vì tại Winchester ngày nay.

Tên của Quận (Sûza) và mọi địa danh Hobhit khác vì thế đã được Anh hóa. Hầu hết các trường hợp không khó lắm, vì những tên ấy cũng thường cấu tạo từ những yếu tố như trong các địa danh thuộc loại đơn giản trong tiếng Anh; hoặc là những từ còn thông dụng như hill [đồi] hay field [đồng], có thể giản lược đôi chút như ton so với town [thị trấn]. Nhưng vài yếu tố, như đã lưu ý, lại xuất phát từ những từ Hobbit đã lâu không sử dụng; chúng được thể hiện bằng các yếu tố tương tự trong tiếng Anh, như wich hay bottle “nơi ở”, hay michel “lớn”.

Riêng về tên người, tên Hobbit ở Quận và Bree thời kỳ ấy có nhiều đặc thù riêng biệt, đáng chú ý nhất là thói quen hình thành cách đó vài thế kỷ, dùng lại tên trong phạm vi gia đình. Phần lớn các họ này đều có ý nghĩa hiển nhiên (trong ngôn ngữ thông dụng, vì xuất phát từ các biệt danh có tính đùa giỡn, hoặc địa danh, hoặc tên cỏ cây - đặc biệt ở Bree). Dịch những tên đó không có gì khó, nhưng vẫn còn lại một vài tên đã mất nghĩa, tôi đã bằng lòng chỉ Anh hóa về chính tả: như Took thay cho Tûk, hoặc Boffin thay cho Bophîn.

Với các tên riêng Hobbit, chừng nào có thể, tôi cũng làm theo cách ấy. Các con gái thường được người Hobbit đặt tên hoa hoặc đá quý. Các con trai thường đặt tên hoàn toàn không có nghĩa trong ngôn ngữ thường ngày; cả một số tên nữ cũng tương tự. Thuộc loại này có Bilbo, Bungo, Polo, Lotho, Tanta, Nina, vân vân. Đương nhiên sẽ có nhiều tên tình cờ giống các tên chúng ta đang dùng, hoặc biết tới, ngày nay: Otho, Odo, Drogo, Dora, Cora là một số ví dụ. Những tên này tôi giữ nguyên, dù thường Anh hóa bằng cách đổi nguyên âm cuối, vì trong tên Hobbit các từ có đuôi a là giống đực, còn o và e là giống cái.

Trong một số dòng họ lâu đời, đặc biệt thuộc chi Bì Bợt như nhà Took hay nhà Bolger, lại tồn tại tập quán đặt tên gọi rất kêu. Vì có vẻ phần lớn những tên đó lấy từ các truyền thuyết xa xưa, của cả Người lẫn Hobbit, và nhiều tên dù đã thành vô nghĩa với người Hobbit lại rất sát với các tên Con Người ở Đồng Bằng Anduin, Thung Lũng hay đất Mark, nên tôi đã đổi chúng thành các tên cổ, chủ yếu có nguồn gốc Frank hay Goth, mà nay ta vẫn dùng hay vẫn gặp trong sách sử. Như vậy ít nhất tôi vẫn giữ được sự đối lập thường rất hài hước giữa tên gọi và tên họ, mà chính người Hobbit cũng ý thức rõ. Các tên có gốc thần thoại ít khi đươc dùng, vì đóng vai trò tương tự tiếng Hy-La trong văn hóa Quận chỉ có các thứ tiếng Tiên, mà các tiếng đó người Hobbit hiếm khi dùng đặt tên. Ở thời điểm nào cũng chỉ có một số rất ít dân Quận biết “ngôn ngữ các vua”, như họ gọi.

Tên dân Trấn Hươu khác hẳn các dân Quận còn lại. Cư dân ở Chằm Lớn cùng nhánh bên kia dòng Bia Rum Đun ở rất nhiều điểm có sự dị thường, như trong sách đã kể. Hiển nhiên chính ngôn ngữ trước kia sử dụng trong chi Đại Cồ miền Nam đã để lại cho họ phần lớn trong số những tên kỳ cục đó. Những tên này tôi thường để nguyên không đổi, vì nếu bây giờ nghe chướng thì ngay từ hồi đó nghe đã rất trái tai. Cac tên đó có phong cách mà với chúng ta có lẽ phảng phất mùi “Celt”.

Vì sự bảo tồn các yếu tố ngôn ngữ xưa trong cách nói của chi Đại Cồ và con người Bree hao hao giống sự bảo tồn các yếu tố Celt ở Anh, nên đôi chỗ tôi đã bắt chước chất Celt khi dịch. Vì thế Bree, Combe (Coomb [Lòng Chảo]), Archet và Chetwood [rừng Chet] đều mô phỏng các dấu vết trong hệ danh pháp Anh, chọn theo nghĩa từ: bree “đồi”, chet “rừng”. Nhưng chỉ một tên người là đổi theo cách đó. Tên Meriadoc được chọn với lý do tên rút gọn của nhân vật này - Kali - trong Tây ngữ có nghĩa là “hớn hở, vui vẻ”, dù thực tế đấy là cách gọi tắt cái tên Trấn Hươu nay đã mất nghĩa, Kalimac.

Trong quá trình chuyển dịch, tôi không dùng tên có gốc Hebrew hay tương tự. Trong các tên Hobbit không có yếu tố nào tương ứng với yếu tố này trong tên gọi của chúng ta. Các tên ngắn như Sam, Tom, Tim, Mat thường gặp vì là cách gọi tắt của các tên Hobbit thực sự, như Tomba, Tolma, Matta, vân vân. Nhưng Sam và người cha là Ham có tên thật là Ban và Ran. Đấy là cách gọi tắt từ Banazîr và Ranugad, vốn là biệt danh có nghĩa “khù khờ, chất phác” và “ru rú xó nhà”; nhưng các từ đó không còn lưu lại trong cách nói thông dụng, chỉ còn giữ làm tên truyền thống trong một số gia đình. Vì thế tôi đã tìm cách bảo lưu đặc điểm ấy bằng cách dùng Samwise và Hamfast, là cách viết hiện đại hóa chữ tiếng Anh cổ samwís và hámfæst có nghĩa rất sát.

Đã đi xa đến thế trong quá trình hiện đại hóa và quen thuộc hóa ngôn ngữ và tên gọi Hobbit, tôi còn đẩy xa hơn nữa. Các ngôn ngữ Con Người có họ với Tây ngữ, như giờ tôi cảm thấy, cần chuyển sang các dạng có họ với tiếng Anh. Vì thế tôi đã cho ngôn ngữ Rohan dạng tựa như tiếng Anh cổ, vì nó vừa có liên hệ (xa xôi) với Ngôn Ngữ Chung, lại vừa (rất gần) với thứ tiếng trước kia của dân Hobbit miền Bắc, mà lại cổ hơn Tây ngữ. Trong cuốn Sách Đỏ đã vài lần ghi nhận rằng khi nghe dân Rohan trò chuyện, người Hobbit nhận ra nhiều từ và cảm thấy tiếng ấy rất gần gũi với tiếng mình, vì thế sẽ khá ngớ ngẩn nếu những từ ngữ và tên gọi riêng của Rohan lại xuất hiện trong dạng xa lạ.

Có vài trường hợp tôi đã hiện đại hóa dạng thức và chính tả của các địa danh Rohan: như trong Dunharrow [Dunharg] hay Snowbourn [Snawburna], nhưng cũng không nhất quán, vì tôi dựa theo người Hobbit. Họ cũng biến đổi theo cách đó những tên nào họ nhận ra các yếu tố cấu thành, hoặc nghe từa tựa như tên địa danh ở Quận; nhưng rất nhiều tên khác họ để lại, như tôi đã làm, ví dụ như Edoras “sân triều”. Cũng vì lý do ấy một số tên người cũng được hiện đại hóa, như Shadowfax [Bờm Bóng/ Scadufax] và Wormtongue [Lưỡi Giun][2].

Đồng hóa theo cách này cũng là phương án thuận tiện khi cần thể hiện những từ ngữ địa phương đặc thù Hobbit có gốc miền Bắc. Chúng đã được cho các dạng biến đổi khả thể từ những chữ tiếng Anh nay đã mất, nếu còn lại được đến nay. Vì thế mathom có dụng ý gợi lại từ Anh cổ máthm, mô phỏng quan hệ thực tế giữa từ kast Hobbil và kastu Rohan. Tương tự, smial (hay smile) “hang hốc” là dạng phái sinh khả thể của smygel, rất phù hợp phản ánh quan hệ giữa H. trân với R. trahan. Sméagol và Déagol cũng tạo theo cách đó làm từ tương đương với các tên Trahald “đào hang, luồn lách vào” và Nahald “bí mật” trong ngôn ngữ miền Bắc.

Tiếng dùng ở thành bang Thung Lũng, còn xa về Bắc hơn nữa, trong sách này chỉ gặp trong tên các Người Lùn quê ở đó, nói tiếng Người vùng đó và dùng đặt “ngoại danh” cho mình. Có thể nhận xét thêm là trong cuốn này, cũng như trong Anh chàng Hobbit, sử dụng dạng dwarves cho Người Lùn, dù trong từ điển vẫn ghi dạng số nhiều của dwarf phái là dwarfs. Chính xác ra phải là dwarrows (hay dwerrows), nếu cả số ít và số nhiều đều chu du theo chiều dài năm tháng, như cặp đôi man và men [người], hay goose và geese [ngỗng]. Nhưng ngày nay chúng ta không còn nói về người lùn thường xuyên như nói về người hay ngỗng, và ký ức Con Người không còn tươi mới tới mức bỏ công ghi nhớ dạng số nhiều đặc biệt cho một chủng tộc nay đã bị đẩy vào lĩnh vực truyện thần tiên, nơi ít nhất còn giữ được cái bóng của sự thật, hoặc cuối cùng vào những truyện nhảm nhí nơi các “chú lùn” bị lấy làm đối tượng cợt nhả. Nhưng vào Kỷ Đệ Tam, cá tính và oai phong trước kia vẫn còn hiển hiện phần nào nơi họ, dù đã có phần mờ bớt; họ là hậu duệ dân Naugrim thời Cựu Niên, trong tim còn cháy ngọn lửa thượng cổ của đức Aulë Thợ Rèn, và than hồng còn ngún khói từ mối hiềm kỵ dài lâu với dân Tiên; trong bàn tay còn sống động nghề xây đá chẳng ai từng đọ nổi.

Chính vì cớ đó tôi đã mạnh dạn dùng dạng dwarves, mong tách họ phần nào khỏi những câu chuyện ngớ ngẩn vào thời muộn màng này. Nếu để dwarrows còn tốt hơn, nhưng dạng đó chỉ dùng trong tên Dwarrowdelf [Mỏ Quặng Lùn], dịch tên của Moria trong Ngôn Ngữ Chung: Phurunargian. Vì từ đó có nghĩa là “nơi đào mỏ của Người Lùn”, và mặt chữ đã đủ là dạng cổ. Nhưng Moria thì là tên tiếng Tiên, cái tên đặt không có tình yêu; vì dân Eldar, dù khi hoàn cảnh bắt buộc trong những cuộc chiến cam go với Thế Lực Hắc Ám và bè lũ vẫn xây dựng nhiều pháo đài dưới đất, lại không tự nguyện sống ở những nơi như thế. Họ dành tình yêu cho mặt đất xanh và ánh sáng trời; và Moria trong tiếng của họ nghĩa là Vực Đen. Nhưng chính Người Lùn, và ít nhất có cái tên này không bao giờ bí mật, lại gọi nó là Khazad-dûm, Đại Sảnh của dân Khazâd; vì đấy là cái tên họ tự gọi giống nòi mình, gọi từ khi Aulë ban tên ấy khi nhào nặn nên họ trong những đáy sâu thời gian.

Elves [Tiên] đã được dùng để dịch cả chữ Quendi “loài biết nói”, cái tên Thượng Tiên chỉ chung chủng tộc họ, lẫn Eldar, tên chỉ Tam Tộc đã lên đường tìm Vương Quốc Bất Tử và đến nơi khi Thời Gian bắt đầu (trừ tộc Sindar). Chữ cổ này thực tế là chữ duy nhất dùng được, và xưa kia từng rất thích hợp để chỉ những gì ký ức Con Người còn lưu giữ về họ, hoặc trí tưởng tượng Con Người còn thêu dệt không sai khác hoàn toàn. Nhưng chữ này đã trở nên hạ tiện, và đối với nhiều người ngày nay chỉ còn gợi nhắc đến những sinh linh tưởng tượng, xinh xẻo hoặc ngớ ngẩn, nhưng đều khác với dân Quendi thuở xưa như bướm khác chim ưng thoăn thoắt - dù chẳng phải dân Quendi có bao giờ mọc cánh trên người, cái đó với họ cũng trái tự nhiên chẳng khác nào với Con Người. Họ là một chủng tộc cao quý và tuyệt đẹp, là lứa Con Đầu của thế giới; và trong số họ dân Eldar có địa vị như những vì vua chúa, mà nay không còn: Dân Tộc của Hành Trình Vĩ Đại, Dân Tộc của Muôn Sao. Họ đều cao, da trắng và mắt xám, dù những búp tóc đều màu thẫm, chỉ trừ trong gia tộc tóc vàng của Finarfin[3]; giọng họ du dương hơn bất kỳ giọng người trần nào bây giờ còn nghe thấy. Họ đều quả cảm, nhưng lịch sử của những ai trở về Trung Địa tha hương lại chứa đầy sầu khổ; và dù trong thuở xa vời đã có dạo song hành cùng số phận các Tổ Phụ, nhưng số phận họ vẫn không chung với Con Người. Thời đại thống trị của họ đã trôi qua lâu lắm rồi, và giờ đây họ sống bên ngoài những vòng biên thế giới, không bao giờ trở lại.

Lưu ý thêm về ba tên: Hobbit, Gamgee và Brandywine.

Hobbit là một từ đặt mới. Trong Tây ngữ, từ được sử dụng trong dịp hiếm hoi nào nhắc tới giống dân này là banakil “người tí hon”. Nhưng tới thời ấy dân ở Quận và Bree dùng kuduk, một từ không thấy ở bất kỳ đâu khác. Tuy nhiên Meriadoc đã có chép lại rằng Vua Rohan dùng chữ kûd-dûkan “dân ở hốc”. Vì dân Hobbit xưa kia dùng thứ tiếng rất gần gũi với người Rohirrim, như đã nói, nên rất có khả năng kuduk đã là dạng tỉnh lược của kûd-dûkan. Chữ này tôi đã dịch là holbytla, theo những lý do nêu trên; và hobbit là dạng tỉnh lược khả thể của holbytla, nếu chữ này từng tồn tại trong ngôn ngữ Anh cổ.

Gamgee. Theo truyện kể gia đình có viết trong cuốn Sách Đỏ, thì họ Galbasi, dạng lược là Galpsi, vốn xuất phát từ làng Galabas, vẫn được cho là phái sinh từ galab- “game” [thú săn] và một yếu tố cổ là bas-, gần tương đương với wick, wich trong tiếng Anh. Gamwich (phát âm như Gammidge) như vậy có vẻ là phương án chuyển đổi khá xác đáng. Tuy thế, cách giản lược Gammidgy thành Gamgee để phản ánh Calpsi không hề có ý ám chỉ quan hệ của Samwise với gia đình Cotton [Xóm Lá], dù cách nói đùa kiểu ấy cũng khá hợp với người Hobbit, giả thử ngôn ngữ của họ tạo điều kiện.

Cotton thực tế là thay thế Hlothran, tên làng khá phổ biến ở Quận, phái sinh từ hloth “chốn ở hoặc hốc có hai buồng” và ran(u) nghĩa là một nhóm các hốc như vậy trên sườn đồi. Dùng làm họ, chữ này có thể là kết quả biến đổi từ hlothram(a) “người sống ở hloth”. Hlothram, tôi đã để là Cotman [Nhà Lá], là tên của ông nội Lão nông Xóm Lá.

Brandywine. Tên Hobbit đặt cho con sông này là biến âm của chữ Tiên Baranduin (trọng âm ở and), phái sinh từ baran “nâu vàng” và duin “sông (lớn)”. Brandywine [Bia Rum Đun] có vẻ là kết quả biến âm tự nhiên từ Baranduin trong thời hiện đại. Trong thực tế, cái tên cũ của Hobbit đặt cho là Branda-nîn “sông biên giới”, vì thế dịch Marchbourn [Dòng Biên] thì hợp hơn, nhưng do một câu đùa đã thành quen, cũng lại chỉ màu nước sông, tói thời này con sông thường gọi là Bralda-hîm “bia váng dầu”.

Tuy nhiên cần lưu ý thêm là khi nhà Lão Hươu (Zaragamba) đổi tên thành Hươu Bia Rum (Brandagamba), yếu tố đứng trước có nghĩa là “đất biên giới”, và dịch Marchbuck [Hươu Biên] sẽ sát hơn. Chỉ có Hobbit nào bạo gan lắm mới dám gọi ông chủ Trấn Hươu là Braldagamba mà để ông nghe thấy.

______________

[1] Ở một đôi chỗ có cố gắng ám chỉ tới khu biệt này bằng cách sử dụng thou tuy không nhất quán. Đại từ này đến nay được coi là cổ và bất thường, nên chủ yếu đánh dấu cách dùng ngôn ngữ trang trọng; nhưng đôi lúc dùng thou, thee thay cho you, khi không còn cách nào khác, lại nhằm biểu thị sự thay đổi đáng chú ý từ thể kính ngữ, hay thể lịch sự giữa đàn ông và phụ nữ, sang thể thân mật. [Trong bản dịch tiếng Việt có thay đổi đại từ tương ứng tùy theo quan hệ giữa các nhân vật - BT.]

[2] Đây chỉ là một quyết định thuần ngôn ngữ, không hề có ý so sánh người Rohirrim với người Anh cổ về các mặt khác, văn hóa hay nghệ thuật, vũ khí hay tập tục chiến trận, chỉ trừ những điểm thông thường do hoàn cảnh chung: một dân tộc giản dị, ban sơ hơn sống gần gũi với một nền văn hóa phát triển rực rỡ, đáng trọng hơn, trên lãnh thổ xưa kia nằm trong địa phậo nền văn hóa đó.

[3] [Những miêu tả về khuôn mặt và màu tóc này thực tế chỉ đúng với tộc Noldor: xem The Book of Lost Tales, Part One.]

Bản đồ

Danh pháp trong

CHÚA TỂ NHỮNG CHIẾC NHẪN

(Kèm theo danh mục đối chiếu tên riêng Việt - Anh)

Nguyên tác: Nomenclature of The Lord of the Rings

Tác giả: J. R. R. Tolkien

Dịch giả: An Lý

Nhà xuất bản: NXB Văn Học

Liên kết xuất bản và phát hành: Nhã Nam

Nguồn: Thái Vũ

OCR: Nguyễn Tuấn Linh

Kiểm tra và đóng ebook: Nguyễn Tuấn Linh

MỤC LỤC

LỜI NGƯỜI DỊCH

TÊN NGƯỜI, CÁC NHÓM DÂN, CÁC LOẠI SINH VẬT

ĐỊA DANH

CÁC KHÁI NIỆM KHÁC

DANH MỤC ĐỐI CHIẾU CÁC TÊN RIÊNG VÀ MỘT SỐ KHÁI NIỆM

LỜI NGƯỜI DỊCH

Tài liệu “Danh pháp trong Chúa tể những chiếc Nhẫn” (“Nomenclature of The Lord of the Rings”) do J. R. R. Tolkien biên soạn vào năm 1967 để gửi cho nhà xuất bản Đan Mạch lúc đó đang chuẩn bị bản dịch cuốn sách. Trước đó mới có các bản dịch tiếng Hà Lan (1956-7) và Thụy Điển (1959-61) ra mắt, và cách dịch tên riêng trong đó khiến ông rất không bằng lòng. Văn bản này được Allen & Unwin photo gửi cho người dịch những thứ tiếng từ đấy về sau.

Khi Tolkien qua đời, con trai ông là Christopher Tolkien biên tập lại cho gần gũi với người đọc, xuất bản dưới tên gọi “Chỉ dẫn tên riêng trong Chúa tể những chiếc Nhẫn” (“Guide to the Names in the Lord of the Rings”) trong cuốn A Tolkien Compass, Jared Lobdell cb, Illinois: Open Court 1975, tr. 153-201. Đến năm 2000, Wayne G. Hammond và Christina Scull soạn lại từ tài liệu đánh máy cùng các bản thảo viết tay của Tolkien, lấy lại cách trình bày ban đầu cùng tên gọi cũ, in trong The Lord of the Rings: A Reader’s Companion, Boston: Houghton Mifflin 2005, tr. 750-82.

Bản dịch này dựa theo văn bản của Hammond & Scull, có tham khảo bản của Christopher Tolkien. Những điểm không thống nhất về chính tả đã được điều chỉnh lại. Các chú dẫn gốc dựa theo Chỉ mục và số trang của Ấn bản lần thứ hai 1965, ở đây để lại theo quyển và chương. Cước chú, hoặc chú thích trong [ngoặc vuông] là của người dịch, trừ những chú thích đánh dấu HS là của Hammond và Scull.

Cuối mỗi mục từ có chú cách dịch trong bản tiếng Việt.

Bảng viết tắt các ngôn ngữ:

NNC: Ngôn Ngữ Chung (Common Speech).

NND: ngôn ngữ dịch, ngôn ngữ dùng trong bản dịch.

A: tiếng Anh; AC: tiếng Anh Cổ; AT: tiếng Anh Trung đại.

Đ: tiếng Đức; CĐC: tiếng Cao Đức Cổ; CĐT: tiếng Cao Đức Trung đại.

P: tiếng Pháp; PC: tiếng Pháp Cổ.

NU: tiếng Na Uy; TĐ: tiếng Thụy Điển; TĐC: tiếng Thụy Điển Cổ; ĐM: tiếng Đan Mạch; HL: tiếng Hà Lan; I: tiếng Iceland. BAC: tiếng Bắc Âu Cổ.

S: tiếng Sindarin (Grey-elf). Q: tiếng Quenya (High-elf). R: tiếng Rohan.

Mọi tên gọi được liệt kê trong danh sách dưới đây phải tuyệt đối giữ nguyên không thay đổi dù trong ngôn ngữ dịch (NND) nào, chỉ trừ các biến tố -s, -es thì chuyển đổi dựa theo ngữ pháp của ngôn ngữ đó.

Tốt nhất là người dịch cần phải đọc Phụ lục F và làm theo lý thuyết trình bày trong đó. Trong văn bản gốc dùng tiếng Anh tương ứng với Ngôn Ngữ Chung (NNC) của thời kỳ giả định trong tác phẩm. Vì thế, tên gọi nào bằng tiếng Anh hiện đại đều là để thay thế các tên gọi bằng NNC, đa số trong đó - tuy không phải tất cả - là cách dịch những tên gọi cổ hơn bằng các thứ tiếng khác, chủ yếu là tiếng Sindarin (S, tiếng Grey-elf). Sang văn bản dịch, NND được dùng thay tiếng Anh làm tiếng tương đương với NNC; do đó những tên gọi có dạng tiếng Anh cần được dịch sang NND dựa theo nghĩa tên đó (càng sát càng tốt).

Phần lớn những tên thuộc loại này sẽ không gây khó khăn cho người dịch, đặc biệt nếu là sang một NND gốc German, gần gũi với tiếng Anh: tiếng Hà Lan, Đức hay các thứ tiếng Scandinavia; ví dụ như Black Country, Battle Plain, Dead Marshes, Snowmane, v.v. Nhưng một số tên khác có thể không dễ dàng bằng. Trong một số trường hợp, tác giả cuốn sách [Tolkien], đóng vai trò người dịch các tên tiếng Elf đã đặt ra và sử dụng từ trước trong cuốn này hoặc các công trình khác, đã dày công nghĩ ra một cái tên NNC vừa dịch đúng ý, vừa êm tai (với tai dân Anh) theo lối đặt tên Anh quen thuộc, kể cả nếu tên đó không thực sự tồn tại ở Anh. Rivendell là một ví dụ thành công, dịch từ S. Imladris, “Glen of the Cleft [Thung lũng sâu trong khe tách đôi]”. Những tên đó hay hơn hết là dịch ra, vì để nguyên sẽ làm xộc xệch cả hệ thống danh pháp đã thiết lập kỹ lưỡng, và đưa một yếu tố lạc lõng thiếu lời giải vào lịch sử ngôn ngữ hư cấu của thời kỳ đó. Nhưng tất nhiên, người dịch có toàn quyền đặt ra một tên gọi khác trong NND phù hợp về ý và/hoặc về địa phương học[1]: vì cũng chẳng phải mọi tên NNC đều là cách dịch chính xác từ tên gọi trong các ngôn ngữ kia.

Vài trường hợp lại đặt ra những khó khăn khác. Có những tên gọi (cả địa danh lẫn tên người), nhất là ở Shire, không phải “vô nghĩa” mà về mặt hình thức là tiếng Anh (nói cách khác, trên lý thuyết là cách dịch của tác giả từ những tên gọi bằng NNC), song lại chứa các yếu tố đã lỗi thời, hoặc là phương ngữ, hoặc đã biến dạng và trở nên mờ nghĩa trong ngôn ngữ thông dụng. (Xem Phụ lục F.) Trên quan điểm tác giả, tốt nhất là người dịch cần có hiểu biết nhất định về danh pháp tên người và địa danh trong NND, cũng như nắm được lớp từ ngữ đã trở thành lỗi thời trong cách dùng thông dụng, hoặc chỉ còn lưu lại ở từng địa phương. Những ghi chú dưới đây của tôi nhằm hỗ trợ người dịch phân biệt những “từ mới” tạo nên từ những yếu tố thông dụng trong tiếng Anh hiện đại, như Rivendell hay Snow-mane, so với những tên gọi có sử dụng trong thực tế ở Anh, bên ngoài cuốn truyện này, nghĩa là những yếu tố trong tiếng Anh hiện đại mà tốt nhất là chuyển đổi sang yếu tố tương đương trong NND, cả về nghĩa gốc lẫn về hình thức cổ hoặc đã biến đổi khi cần thiết. Một đôi chỗ tôi có dẫn ra các từ cổ, lỗi thời hoặc phương ngữ trong các ngôn ngữ Scandinavia hoặc German có lẽ có thể dùng làm tương đương với những yếu tố tương tự trong các tên tiếng Anh xuất hiện trong văn bản. Tôi hy vọng những gợi ý đó có thể có ích trong vài trường hợp, nhưng đây không phải là tự nhận mình thành thạo những ngôn ngữ hiện đại ấy, ngoài mối quan tâm đến lịch sử sơ kỳ của chúng.

TÊN NGƯỜI, CÁC NHÓM DÂN, CÁC LOẠI SINH VẬT

Appledore. Dạng cổ của “apple-tree” [cây táo] (nay vẫn còn lại trong các địa danh ở Anh). Cần dịch bằng từ tương đương với apple-tree trong NND (nghĩa là dùng một từ cổ hoặc phương ngữ cùng nghĩa). Trong các ngôn ngữ German có thể lấy từ cùng gốc: vd Đ. (CĐT.) aphalter; I. apuldur; NU. và TĐC. apald. [Nhà Táo]

Baggins. Nhằm gợi đến bag [túi] - ss đối thoại của Bilbo với rồng Smaug trong Hobbit C12 - và dụng ý gây liên tưởng (cho người Hobbit) đến Bag End (nghĩa là đáy của cái “bag” hay “pudding bag” [nghĩa đen: “bọc đun bánh”] = cul-de-sac [ngõ cụt trong tiếng Pháp, nghĩa đen là “đáy túi”]), tên dân trong vùng dùng để gọi nhà của Bilbo. (Đấy là tên trong vùng gọi trang trại của dì tôi ở Worcestershire, nằm cuối một con đường dẫn lên đó và không đi xa hơn nữa.) Ss thêm Sackville-Baggins. Sang NND, cần dùng một yếu tố có nghĩa “túi”. [Bao Gai]

Banks. Hiển nhiên là một cái tên miêu tả địa hình, có chữ bank với nghĩa “sườn đồi hay triền đồi rất dốc”. Cần dịch bằng một thứ tương tự. [Triền Dốc Tuột]

Barrow-wights. Những sinh vật sống trong barrow, “gò mộ”. (Xem Barrow phần Địa danh). Đây là một tên đặt mới, cần đặt ra một chữ tương đương. Bản Hà Lan để grafgeest, “ma mộ”; Thụy Điển để Kummelgast, “ma gò mộ” [ác hồn Mộ Đá]

Beechbone. Dụng ý là một chữ có nghĩa (vì là cách địch sang NNC từ một chữ tương đương trong tiếng Ent hoặc Elf). Cần dịch tương tự (vd thành Buchbein, hay có lẽ Büchenbein thì hay hơn?). [Xương Sói]

Big Folk, Big People. Dịch. [Dân/Người Cao Lớn]

Black Captain. Dịch. [Thủ Lĩnh Đen]

Black One. Dịch. [Tên Đen]

Black Riders. Dịch. [Kỵ Sĩ Đen]

Bolger. Xem Budgeford. [Bolger]

Bounders. Hiển nhiên nhằm mang nghĩa “những người canh gác bound (tức là boundary [biên giới])”. Từ này có thực trong tiếng Anh, từ điển cũng không chú là lỗi thời, dù tôi rất ít khi nghe dùng; có lẽ vì từ lóng bounder vào cuối thế kỷ 19 - “một kẻ hung hãn vô lễ đáng ghét” - đã được dùng rất rộng rãi một thời gian, và chẳng mấy chốc đã thành một từ thóa mạ tương đương với “cad” [đồ vô lại]. Đã lâu tôi không còn nghe thấy từ này, và tôi nghĩ lớp người trẻ hơn chắc đã quên rồi. Schuchart [người dịch tiếng Hà Lan] dùng Poenen, “đồ vô lại”, chắc hẳn vì từ điển thông dụng chỉ liệt kê nghĩa của bounder (chú là tiếng lóng) là patser, nghĩa là “bounder, cad”. Dùng trong văn bản với dụng ý gợi lại nghĩa này cho độc giả Anh, nhưng nghĩa chính thực tế phải hiểu rõ được. (Trò đùa nhỏ này tất nhiên không đáng lặp lại, dù làm được cũng vậy.) [Biên Cảnh]

Bracegirdle. Họ có thật ở Anh; nhưng trong văn bản tất nhiên là để chỉ khuynh hướng người Hobbit thường béo phì đến gây căng tức thắt lưng. Cách dịch tốt nhất là ghi nhận điều này bằng một chữ tương đương có nghĩa là Tight-belt [thắt lưng chặt], hay Belt-tightener/strainer/stretcher [kẻ/thứ làm chặt/làm căng/làm giãn thắt lưng]. (Đây một tên có thật ở Anh, một từ ghép theo lối các ngôn ngữ Roman [Pháp, Ý, Tây, Bồ v.v.] có động làm từ tố đứng trước, như trong Drinkwater = Boileau [Uống + nước]; nhưng không đòi hỏi thay thế bằng họ có sẵn trong NND. Gürtelspanner liệu có được không?) [Chật Nịt Quần]

Brandybuck. Một tên Anh rất hiếm tôi bắt gặp. Nguồn gốc trong tiếng Anh của nó không quan trọng. Trong Nhẫn dụng ý hiển nhiên là tên này ghép các yếu tố từ Brandywine River và họ Oldbuck (xem hai mục này). Oldbuck có chứa từ “buck” (tên động vật); hoặc từ AC. bucc, “hươu đực” (fallow deer [hươu] hay roe deer [hoẵng] đều được), hoặc bucca, “dê đực”. [Hươu Bia Rum]

Lưu ý, Buckland (xem phần Địa danh) cũng nhằm dùng cùng tên loài vật này (Đ. Bock), mặc dù thường trong thực tế địa danh Buckland ở Anh xuất phát từ “book-land”, đất có được nhờ một văn tự nhượng hay cho mượn.

Brockhouse. Brock là một từ cũ (tiếng Anh Cổ) chỉ con lửng (Dachs), vẫn còn thông dụng trong cách nói nông thôn đến tận cuối thế kỷ 19 và đi vào văn chương, vì thế cũng có trong những từ điển lớn, kể cả từ điển đa ngữ. Vậy nên khó mà tha thứ được những người dịch sang tiếng Hà Lan và Thụy Điển đã chuyển sai. (*) Chữ này xuất hiện trong rất nhiều tên địa danh, từ đó có các họ tương ứng ví dụ Brockbanks, Brockhouse, tất nhiên, được dùng làm tên Hobbit hư cấu vì con “brock” xây những “sett” hay hệ thống hầm ở rất phức tạp và ngăn nắp. Sang tiếng Đức cần để Dachsbau, tôi nghĩ vậy. Tiếng Đan Mạch nên để Grævling. [Nhà Lửng]

(*) Trong bản Hà Lan Broekhuis (không phải lỗi in ấn, vì lặp lại ở cả bốn chỗ xuất hiện tên này) nghe rất ngớ ngẩn: “breech-house” [nhà quần dài] là cái gì? Bản Thụy Điển Galthus “nhà lợn rừng” cũng chẳng khá hơn, vì lợn đâu có đào hang! Rõ ràng người đặt không biết, hoặc không tra chữ brock, vì đã dùng Grävlingar để dịch tên Burrows (TĐ. gräflingar, gräfsvin, “con lửng”).

Butterbur. Theo tôi biết thì không xuất hiện làm tên người ở Anh, dù Butter có dùng độc lập hoặc trong kết hợp (thường xuất phát từ lên địa danh) như Butterfield. Khi vào truyện, để hợp với các họ thường liên quan đến thực vật ở Bree, chúng đã được đổi thành tên cây butterbur (Petasites vulgaris) [bơ gai]. Nếu tên thông thường của cây này có chứa yếu tố tương đương với “butter” [bơ] thì càng tốt. Nếu không hãy dùng một tên cây khác có “butter” (chẳng hạn Đ. Butterblume, Butterbaum, HL. boterbloeme) hoặc tên một thứ cây dày mập. (Cây bơ gai là một loài cây mập mạp có tán hoa rất nặng trên cuống hoa dày, lá rất to.)

Tên riêng của Butterbur là Barliman, chỉ là cách viết khác của barley [đại mạch] và man [người] (phù hợp với công việc chủ quán và nấu bia), do đó cần được dịch. [Đại Mạch Bơ Gai]

Captains of the West. Dịch. [Tướng Lĩnh miền Tây]

(The) Chief [of the Sheriffs]. Dịch. [Trùm (Quận Cảnh)]

Chubb. Họ có thật ở Anh, được chọn vì gợi liên tưởng trực tiếp đến tính từ A. chubby, nghĩa là “thân hình tròn và béo” (có giả thiết bắt nguồn từ chữ chub [cá bống], tên một loài cá sông). [Bống]

Corsairs. Dịch. Tôi tưởng tượng chúng gần như các corsair [hải tặc] Địa Trung Hải: các toán cướp trên biển có những căn cứ được phòng thủ chắc. [Hải Tặc]

Cotton. Chữ này xuất phát từ tên địa danh (giống như nhiều họ thời hiện đại), ghép từ cot, “cottage, chỗ ở hèn mọn” + -ton, thường thấy trong tên địa danh ở Anh, dạng rút ngắn của town (AC. tūn, “làng”). Cần được dịch theo cách hiểu đó.

Đây là một họ quen thuộc ở Anh, và tất nhiên về nguồn gốc không có liên hệ gì tới chất liệu vải cotton [vải bông], dù đấy là liên tưởng thông thường ngày nay. Hobbit theo miêu tả có hút thuốc lá, điều này được tạo cơ sở đáng tin ít nhiều nhờ giả thiết loài cây này được Con Người ở Westernesse đưa về qua Đại Dương (Phi lộ, T1 tr11); nhưng không phải có ý nói cây “cotton” đã được biết đến hay sử dụng vào thời này. Vì rất ít có khả năng trong ngôn ngữ khác lại có tên làng bình thường, quen thuộc giống với từ tương đương của cotton [vải bông], nên sự giống nhau trong văn bản gốc này có thể bỏ qua. Nó cũng không ảnh hưởng gì đến tình tiết truyện. Xem Gamgee.

Cotman có xuất hiện làm tên (không phải họ) trong phả hệ. Đây là một từ cổ, có nghĩa “cottager, người sống ở cot”, có thể tra thấy trong các đại từ điển, cũng là một họ thường dùng ở Anh. [Xóm Lá]

Dark Lord, Dark Power. Dịch. [Chúa Tể Hắc Ám, Thế Lực Hắc Ám]

(The) Dead. Dịch. [Người Chết]

Dunlendings. Giữ nguyên, ngoại trừ đuôi chỉ số nhiều. Chữ này thay thế cho dun(n)lending trong tiếng Rohan, nghĩa là người sống ở Dun(n)land. [Dunlending]

Easterlings. Dịch theo nghĩa “Easterners, con người ở phương Đông” (trong truyện là những con người sống ở những khu vực ít biết đến bên kia Sea of Rhûn). [người miền Đông]

Elder Kindred, Eldet Race, Elder People. Dịch. Nếu NND có hai dạng so sánh của old thì chọn dạng cổ hơn. (Trong tiếng Anh dạng cổ hơn elder hàm nghĩa cả hơn về tuổi tác và quan hệ họ hàng). [Lớp Cựu Niên, Cựu Tộc]

Sự tương tự giữa Eldar, dạng số nhiều của Elda, Elf phương Tây, với Elder chỉ là tình cờ. (Tên gọi Elda, “Elf”, đã được đặt ra từ lâu trước khi viết Nhẫn.) Không cần cố gắng bắt chước sự tương tự này, vì không có ích mà cũng không quan trọng. Ss Elder Days, hàm ý một thời đại cổ xưa hơn nữa trong lịch sử những người thuộc cùng dòng dõi đó, nghĩa là trong thời các tổ tiên xa xưa của họ.

Elf-friend. Dịch (Phát xuất từ Ælfwine, dạng tiếng Anh của một cái tên German cổ (còn xuất hiện chẳng hạn trong tiếng Lombardy là Alboin), dù rất nhiều nhân vật mang cái tên tiếng Anh Cổ trong sách sử này hẳn không nhận ra nghĩa phân tích của nó, hoặc không cho là quan trọng.) [Bạn Tiên]

Elven-smiths. Dịch. Lưu ý: Dạng cổ elven dùng làm tính từ hay từ tố trong Nhẫn tuyệt đối không được đánh đồng với A. elfin đã thành hạ tiện, mang liên tưởng hoàn toàn không phù hợp. Hoặc dùng từ có nghĩa elf trong NND (hoặc yếu tố đầu tiên trong từ ghép), hoặc tách thành Elvish (+ smiths v.v.), dùng dạng tương đương trong NND của tính từ chuẩn là Elvish. [Tiên Thợ Rèn]

Riêng về tiếng Đức: tôi muốn đề nghị một cách dè dặt, rằng có lẽ nên tránh dùng Elf, elfen làm từ tương đương cho Elf, elven. Elf theo tôi hiểu, được mượn từ tiếng Anh, và có thể còn giữ lại phần nào những liên tưởng thuộc loại tôi đặc biệt mong tránh ở đây (nếu được): vd liên tưởng trong thơ Drayton hoặc trong Giấc mộng đêm hè (theo tôi hiểu chính bản dịch vở kịch này đã lần đầu tiên đưa chữ elf vào tiếng Đức). Nghĩa là việc thu nhỏ elf thành một sinh vật giống loài bướm sống trong hoa, xinh xẻo và huyễn hoặc.

Tôi đang cân nhắc liệu chữ Alp (hoặc tốt hơn nữa là để dạng Alb, một biến thể vẫn còn thấy ghi trong các từ điển hiện đại, vốn là dạng quy chuẩn hơn trong lịch sử) có đùng được hay không. Đấy mới là từ cùng gốc đích thực của A. elf, và nếu Alp có những nét nghĩa gần hơn với A. oaf, chỉ những yêu tinh tai quái và ác ý, hay những chú ngốc làng vẫn bị coi là yêu tinh đánh tráo; thì A. elf cũng vậy. Với tôi những liên tưởng kiểu nông thôn, hạ tiện loại đó còn ít nguy hại hơn những tưởng tượng văn chương “xinh xẻo”. Trên thực tế, người Elf thuộc hệ “thần thoại” trong Nhẫn không thể đánh đồng với các truyền thuyết folklore về “fairy”, và như đã nói (trong Phụ lục F) tôi muốn người dịch sẽ dùng dạng cổ nhất có thể của cái tên này, rồi để nó tự tạo ra liên tưởng mới cho người đọc câu chuyện của tôi. Trong các thứ tiếng Scandinavia có chữ alf. [Tiên]

(The) Enemy. Dịch. [Kẻ Thù]

Ent. Giữ nguyên, cả khi đứng riêng lẫn trong các từ ghép như Entwives, [Entmaidens]. Đây được coi là tên gọi cho giống dân này trong ngôn ngữ sử dụng ở Vale of Anduin, gồm cả Rohan. Trong thực tế đây là một từ tiếng Anh Cổ dùng chỉ “giant” [người khổng lồ], vì thế dựa theo hệ thống thì đúng là thuộc về tiếng Rohan, nhưng các Ent trong truyện này về hình dáng cũng như đặc tính đều không phải mượn từ thần thoại German. Entings, “hậu duệ của các Ent” (T2 Q3 C4) cũng cần để nguyên, ngoại trừ đuôi số nhiều. Tên tiếng Sindarin là Onodrim (T2 Q3 C2). [Ent, Ent phụ, Ent nương, Enting]

Evenstar. Biệt hiệu của Arwen Undómiel. Khi xuất hiện trong văn bản, từ này - vốn là cách dịch từ Q. Undómiel - cần được dịch. [Sao Hôm]

Fair Folk. Giống người đẹp đẽ. (Dựa trên cụm từ tiếng Wales Tylwyth teg “the Beautiful Kindred [họ tộc đẹp đẽ]” = Fairy [Tiên]). Biệt hiệu chỉ người Elf. Dịch. [(người) Mỹ Tộc]

Fairbairns. Dịch. Đây là một họ ở Anh, gặp ở miền Bắc, biến thể của tên Fairchild. Tôi dùng chữ này ngụ ý sắc đẹp kiểu Elf của Elanor, con gái Sam, còn truyền lại lâu dài cho các thế hệ sau. Elanor còn nổi bật vì mái tóc vàng; và trong tiếng Anh hiện đại, fair khi nói về nước da hay màu tóc chủ yếu nói đến tóc vàng, nhưng mặc dù từ này có dụng ý gợi liên tưởng ấy trong tiếp nhận của độc giả Anh, trong bản dịch không cần lặp lại. [Mỹ Nhi]

Fallohide. Chữ này đã gây khó khăn. Nếu được thì cần dịch, vì từ này có dụng ý tương ứng với một tên gọi có nghĩa trong NNC, dù tên gọi ấy được đặt ra trong quá khứ và do đó có chứa những yếu tố cổ. Từ này được ghép từ A. fallow + hide (cùng gốc với Đ. falb và Haut), có nghĩa là “paleskin” [da trắng, da nhợt]. Đây là cách dùng cổ, vì fallow, “nhạt, hơi vàng”, ngày nay không còn dùng nữa, trừ trong cụm fallow deer [hươu, ss red deer: hươu đỏ], còn hide không còn dùng khi nói đến da người (trừ khi liên hệ ngược từ cách dùng chỉ da [sống] thú vật dùng làm da thuộc). Nhưng không nhất thiết phải bắt chước sắc thái cổ này. Xem Marcho và Blanco. Xem thêm chú thích về liên hệ giữa một số từ đặc biệt trong tiếng Hobbit với tiếng Rohan [trong Phụ lục F - HS]. [Bì Bợt]

Fang. Tên chó ở TI Q1 C4 tr119; dịch. Tất nhiên dụng ý đây là chữ A. fang, “răng chó hoặc răng lớn chìa ra” (AC. fengtōp; Đ. Fangzahn); nhưng vì chữ này có liên tưởng tới Grip [ngoạm, cắn], là nghĩa của động từ fang nay đã mất, nên tôi nghĩ để Đ. Fang có thể là lựa chọn tốt. [Nanh]

Fatty Lumpkin. Dịch. Yếu tố kin dĩ nhiên là một hậu tố có tính thân mật. [Bướu Ú]

Fell Riders. Dịch. [Kỵ Sĩ Chết Chóc]

Fellowship of the Ring. Dịch trong văn bản, cả trong nhan đề nếu được. [Đoàn hộ Nhẫn]

Ferny. Tên ở Bree. Dịch. Fern và Ferny, Fernie đều là các họ ở Anh, nhưng dù nguyên gốc là gì thì ở đây chỉ dùng để khớp vào các tên thực vật chiếm đa số, thông dụng ở Bree. [Dương Xỉ]

Firefoot. Dịch. [Chân Lửa/Fyrfot]

(The) Firstborn. Biệt hiệu chỉ người Elf. Dịch. (“Firstborn”, là vì Elf xuất hiện trên thế giới trước tất cả các “giống dân biết nói” khác, không chỉ Con Người mà cả Dwarf, dù Dwarf từ một nguồn gốc khác. Hobbit tất nhiên được coi là một chủng đặc biệt của con người.) [Lứa Đầu]

Flourdumpling. Dịch. [Bánh Bao Bột]

Free Folk; Free Lords of the Free; Free People. Dịch. [Người Dân Tự Do; Chúa Tự Do của người Tự Do; Người Dân Tự Do]

Gamgee. Họ xuất hiện ở Anh nhưng không phổ biến lắm. Tôi không biết họ này gốc từ đâu, không có vẻ giống tiếng Anh. Đây cũng là từ chỉ “cotton-wool” [len sợi bông] (nay đã lỗi thời nhưng tôi có nghe thời nhỏ), lấy theo tên S. Gamgee (mất 1886), một phẫu thuật gia tài danh đã sáng chế ra “băng Gamgee”. Khi dịch tốt nhất nên coi tên này là “vô nghĩa”, giữ nguyên chỉ trừ những thav đổi về chính tả cần thiết để hợp với tập quán NND. [Gamgee]

Gamling (the Old). Tên một người Rohan, tốt nhất nên để nguyên. Dù cũng như vài tên Rohan khác: Shadowfax, Wormtongue v.v., tên này đã được Anh hóa và hiện đại hóa đôi chút. Dạng đúng là Gameling (a ngắn). Đây nằm trong số từ ngữ và tên tuổi mà người Hobbit nhận ra và coi là tương tự ngôn ngữ của mình, vì đấy là một tên tiếng Anh (= NNC), và hẳn là dạng nguyên thể sinh ra các họ Gamlen, Gam(b)lin v.v. Ss bài thơ trung đại The Tale of Gamelin, về sau này một phẩn vở As You Like It của Shakespeare lấy nội dung từ đó. (Chữ này phái sinh từ căn tố gamal-, “già”, vẫn dùng bình thường trong các thứ tiếng Scandinavia nhưng trong tiếng Anh Cổ chỉ gặp trong ngôn ngữ thơ ca, còn trong tiếng Cao Đức Cổ chỉ xuất hiện làm yếu tố cấu tạo tên người.) [Già Gameling]

Goatleaf. Tên riêng thuộc hệ thực vật ở Bree, một tên cũ chỉ hoa kim ngân. So sánh P. chèvrefeuille (tiếng La tinh trung cổ caprifolium, chắc hắn lấy từ tiếng La tinh thông tục). Trong tiếng Đức hẳn không gây khó khăn, vì có vẻ Geiszblad [tức Geissblatt - HS] cũng là một cái tên thường thấy. [Kim Ngân]

Goldberry. Dịch ý. [Anh Đào Vàng]

Great Enemy. Dịch. [Kẻ Thù Lớn]

Grey Company. Dịch. [Đoàn Áo Xám]

Grey Host. Dịch. [Đội Quân Xám]

Grey Pilgrim. Biệt danh khác của Gandalf, dịch từ chữ Mithrandir. Cần dịch ý. [Người hành hương Áo Xám]

Greyhame. “Tiếng Rohan” hiện đại hóa. R. grēg-hama, “áo khoác xám”. Biệt danh người Rohan gọi Gandalf. Vì cả Grēghama lẫn Greyhame nếu đưa vào NND chắc đều không hiểu được, trong khi ít nhất yếu tố Grey- cần được độc giả hiểu nghĩa, nên tôi nghĩ tốt hơn là dịch biệt hiệu này: nghĩa là coi như Éomer dịch ý chữ đó sang NNC (T2 Q3 C2). Như vậy bản Hà Lan để Grijsmantel là đúng, nhưng bản Thụy Điển lại để sai là gråhamn, “bóng ma xám”. Tiếng Đức có thể để Graumantel? [Áo Choàng Xám/Greghama[2]]

Grip. Tên chó. Dịch. Xem Fang. [Ngoạm]

Grubb. Tên người Hobbit. (Grubbs T1 Q1 Cl tr38 là số nhiều). Dịch sang dạng NND nào đó tương đối phù hợp về âm và ý nếu được. Tên này chủ ý gợi đến động từ A. grub, “đào hay cắm rễ xuống đất”. [Bứng]

Guardians. Dịch. [những người Bảo Vệ]

Halfling. Tên của Hobbit trong NNC. Đây không phải một từ tiếng Anh tồn tại trong thực tế, nhưng cũng có thể là thế (nghĩa là được cấu tạo đúng nguyên tắc, dùng một hậu tố phù hợp). Ý từ này là chỉ “một người kích cỡ bằng nửa người thường”. Dịch bằng một từ tạo mới tương tự, dùng chữ “nửa” trong NND. Bản Hà Lan để Halfling (có thể coi là phái sinh từ half và hiểu được, dù cũng như tiếng Anh, chữ này không tồn tại trong tiếng Hà Lan). [Người Tí Hon]

Harloots (số nhiều). Dụng ý là phải hiểu được (trong văn cảnh) và nhận ra được là dạng biến đổi của cái tên cổ “hairfoot”, nghĩa là “một người có bàn chân lông lá”, (Đây được coi là tương ứng với từ cổ hǣr-fōt > hērfot > hěrfoot, với er > ar thường thấy trong tiếng Anh. Hair trong tiếng Anh hiện đại, dù có liên quan, nhưng cũng không phải phái sinh trực tiếp từ AC. hær, hẽr - Đ. Haar.) Đ. Harfuss có thể đáp ứng đầy đủ cả hình thức, ý nghĩa và thay đổi nhỏ về chính tả, thích hợp với tên riêng cổ. Xem Fallohide. [Chân Tơ]

Harry < Herry < Henry. Bất cứ tên riêng dành cho nam tương tự nào cũng được. [Harry]

Hayward. Dịch. Quan chức địa phương có nhiệm vụ kiểm tra rào giậu và gom gia súc đi lạc. Xem Phi lộ, T1 trl3. (Từ này bây giờ đã lỗi thời, chủ yếu chỉ còn lại trong họ Hayward rất thông dụng; nhung Hob (T3 Q6 C9) thực sự được coi là một “hayward”.) Từ này phái sinh từ hay, “rào giậu” (không phải hay “cỏ [khô]”) + ward, “người gác”. So sánh High Hay, Hay Gate, Haysend là các địa danh ở Buckland, Nếu trong NND đã có sẵn một từ ghép cổ có nghĩa tương tự thì càng tốt. Bản Hà Lan để Schutmeester (nghĩa rất sát: “người trông giữ pound, bãi đất có rào quây”). Bản Thụy Điển stängselvakt, “canh giậu”, tôi nghĩ là từ mới đặt ra cho dịp này. [Gác Giậu]

Healer, The Healers. Dịch. [Y Sư]

Heathertoes. Tên ở Bree. Không có chữ tiếng Anh tương ứng, tuy vài họ có xuất hiện yếu tố Heather-. Dịch. Bản Hà Lan để Heideteeti. Đ. Heidezehn? (Đây coi là tên đặt đùa của dân Big Folk, nghĩa là dân Little Folk vì đi khắp nơi không có giày nên thạch nam [heather], cành con, lá liếc mắc vào các kẽ ngón chân.) [Ngón Chân Thạch Nam]

Hobbit. Không dịch, vì tên này được coi là không còn có nghĩa nhận ra được ở Shire, cũng không phải phái sinh từ NNC (= tiếng Anh, hoặc NND). [Hobbit]

Holman. Họ ở Anh, nhưng ở đây được coi là = “hole-man” (đọc như nhau). Dịch theo ý này. [Ở Lỗ]

Hornblower. Hornblow và Hornblower đều là họ ở Anh. Ở Shire tất nhiên là các họ chỉ nghề nghiệp. Dịch ý. [Rúc Tù Và]

Isengrim. Xem Phụ lục F: “Trong một số dòng họ lâu đời, đặc biệt thuộc chi Fallohide như nhà Took hoặc nhà Bolger, lại tồn tại tập quán đặt tên gọi rất kêu.” Đây là một tên German cổ, nổi tiếng nhất bây giờ có lẽ là tên con Sói, nhân vật trong truyện hiệp sĩ Reynard the Fox. Tốt nhất là để nguyên không dịch, vì không đưọc coi là cấu tạo từ các yếu tố NNC (xem địa danh Isengard). [Isengrim]

Leaflock. Dịch ý, vì đây được coi là cách dịch sang NNC từ tên tiếng Elf Finglas: fing, “món tóc, búp tóc” + las(s), “lá”. Tương tự với tên Ent Fladrif, đã dịch thành Skinbark. [Búp Tóc Lá]

Maggot. Chủ ý là một tên “vô nghĩa”, có âm đọc tựa như tiếng Hobbit. (Thực ra chỉ tình cờ mà maggot lại là một từ tiếng Anh có nghĩa là “ấu trùng, con giòi”. Bản Hà Lan để Van der Made (made = Đ. Made, AC. maða, “con giòi”), nhưng tên này có lẽ tốt nhất là để nguyên, như trong bản Thụy Điển, dù có thể đồng hóa đôi chút vào tập quán NND. [Maggot]

Marigold. Tên hoa [cúc vạn thọ], dịch (xem Phụ lục F). Dùng tên này vì đây vừa là tên người có sẵn trong tiếng Anh, lại vừa chứa chữ gold và chỉ một loại hoa màu vàng óng, ám chỉ có huyết thống “Fallohide” (xem Phi lộ, T1 tr4) trong gia đình Sam, nhờ ân sủng của Galadriel mà được gia tăng và thể hiện rõ trong lứa con cái: rõ nhất là ở Elanor, nhưng còn cả ở Goldilocks (tên này đôi khi cũng dùng chỉ một số loại hoa mao lương vàng) sau này kết hôn với trưởng nam của Peregrin Took. Tiếc rằng tên loài hoa này trong NND có thể không phù hợp làm tên người, hoặc về ý nghĩa hoặc về hình thức (ví dụ P. souci). Trong trường hợp đó tốt hon là thay bằng tên một loài hoa màu vàng khác. Người dịch tiếng Thụy Điển đã giải quyết vấn đề này bằng cách dịch tên thành Majagull và thêm chữ Ringblom (TĐ. ringblomma, “cúc vạn thọ”, ss Đ. Ringelblume). Người dịch tiếng Hà Lan tạm vừa lòng với Meizoentje, “cúc dại”, như vậy cũng được; nhưng bản dịch không kèm theo phả hệ và lờ đi chuyện Daisy [cúc dại] là tên một chị lớn của Sam chứ không phải bạn đồng lứa với Rosie Cotton. [Cúc Vạn Thọ]

Mugwort. Tên ở Bree; tên một loài cây (Artemisia [ngải], P. armoise, có họ gần với cây ngải cứu [wormwood), P. armoise amère). Dịch theo tên cây đó trong NND, ví đụ Đ. Beifusz [Beifuss - HS] nếu phù hợp hoặc nếu không thì dùng tên một loại cây cỏ khác hình dáng gần giống. Tôi chọn Mugwort không có lý do gì đặc biệt, ngoại trừ âm đọc kiểu Hobbit. [Ngải Cứu]

Necromancer. Dịch. [Hắc Thuật Sĩ]

Neekerbreekers. Tên côn trùng tự đặt; thay bằng một chữ NND đặt mới tương tự có âm thanh gần giống (chủ ý là nghe giống tiếng dế kêu). [Ních Bờ Rích]

Noakes. Đồng hóa vào NND, hoặc thay thế một tên khác phù hợp có hình thức tương ứng. (Noake(s), Noke(s) là một họ ở Anh, nhiều khả năng là phái sinh từ tên địa danh cấp làng xã vốn không phải không phổ biến No(a)ke, vốn là tiếng Anh sơ kỳ atten oke, “at the oak [chỗ cây sồi]”; nhưng vì hiện nay nguồn gốc này không còn được nhận ra nên không phải tính đến. Trong truyện cái tên này cũng không quan trọng.) [Noakes]

Oldbuck. Xem Brandywine, Brandybuck. Yếu tố -buck phát xuất từ tên người Buck, dạng cổ Bucca (Phụ lục B, năm 1979). Tên riêng Gorhendad (T1 Q1 C5 tr127) cần để nguyên. Đấy là một từ tiếng Wales nghĩa là “cụ”; lý do cho dân Buckland có tên tiếng Wales hay tương tự được trình bày ở Phụ lục F. [Lão Hươu]

Oliphaunt. Giữ nguyên. Đây là dạng cổ của elephant [voi] dùng như một “thổ ngữ nông thôn”, với giả định tin đồn đại về giống thú phương Nam này đã truyền đến Shire từ rất lâu trong các truyền thuyết. Ý này có thể giữ lại bằng cách đơn giản thay chữ E đứng đầu trong tên gọi thông thường của loài voi trong NND thành chữ O: nghĩa vẫn đủ để nhận ra được, kể cả nếu ngôn ngữ đó không có dạng cổ tương tự. Trong tiếng Hà Lan, olifant vẫn còn lại và là dạng thông dụng, nên người dịch dùng từ đó, nhưng đã đánh mất màu sắc cổ. A. oliphant phái sinh từ PC. olifant, nhưng chữ o nhiều khả năng xuất phát từ các dạng cổ trong tiếng Anh hay Đức: AC. olfend, CĐC. olbenta, “lạc đà”. Tên các loài vật ngoại quốc ít thấy hoặc không bao giờ tận mắt thấy thường bị lầm lẫn khi mượn vào ngôn ngữ mới. AC. olfend v.v. nhiều khả năng đều có gốc gác nguyên thủy từ elephant trong các thứ tiếng cổ điển (tiếng La tinh, mượn từ Hy Lạp). [Khổng Tượng]

Orald. Forn và Orald dùng làm tên đặt cho Bombadil với dụng ý là các tên trong các thứ tiếng khác (không phải NNC), vì thế theo hệ thống cần để nguyên không dịch. Forn thực chất là từ trong tiếng Scandinavia chỉ “(thuộc về những ngày) thái cổ”. Tên Dwarf trong truyện này toàn bộ đều là tiếng Bắc Âu, đại diện cho một ngôn ngữ của Con Người ở phương Bắc, khác nhưng có họ gần với ngôn ngữ người Rohan vốn xuất thân từ mé bên kia rừng Mirkwood (xem Phụ lục F). Orald là một từ tiếng Anh Cổ nghĩa là “rất cổ xưa”, dụng ý hiển nhiên là thay thế tiếng của người Rohan và họ hàng. Chữ này có thể để nguyên; nhưng vì từ này tương ứng chính xác cả về dạng và ý với Đ. uralt nên bản tiếng Đức có thể dùng chữ này. [Orald]

Orc. Từ này chủ ý là tên gọi trong NNC chỉ loại sinh vật này vào thời kỳ ấy; như vậy theo hệ thống, cần dịch chữ này ra tiếng Anh, và ra NND. Trong Hobbit đã dịch thành “goblin [quỷ lùn]”, chỉ giữ lại đúng một chỗ; nhưng chữ này hay các chữ có nghĩa tương tự trong các thứ tiếng châu Âu khác (trong phạm vi tôi biết) không thật phù hợp lắm. Loài orc trong Nhẫn và Silmarillion, tuy hiển nhiên phần nào mang những đặc điểm truyền thống, song lại không thực sự giống với quỷ lùn về nguồn gốc, hành vi cũng như quan hệ với người Elf trong truyện. Dù sao thì âm đọc chữ orc đối với tôi đã và vẫn có vẻ là một tên phù hợp cho loài sinh vật này. Chữ này cần giữ nguyên.

Đáng lẽ trong NND nhóm German cần viết là ork (và bản Hà Lan đã làm vậy), nhưng tôi đã dùng cách viết orc ở quá nhiều nơi khác đến nỗi tôi rất ngại phải thay đổi trong văn bản tiếng Anh, dù dạng tính từ bắt buộc phải viết là orkish. Dạng Sindarin là orch, số nhiều là yrch.

(Chữ này nguyên thủy tôi lấy từ AC. orc (Beowulf 112 orc-neas và cách dùng thoáng orc = þyrs (“ogre [quỷ khổng lồ]”), heldeofold (“quỷ dưới địa ngục”). Chủ ý là không có liên hệ giữa chữ này với orc, ork trong tiếng Anh hiện đại, tên gọi chung cho nhiều động vật biển thuộc bộ cá heo.) [Orc]

Pickthorn. Tên ở Bree, dụng ý là tên “có nghĩa”. Dịch. [Lặt Gai]

Pimple. Biệt hiệu có tính lăng mạ. Dịch. [Mặt Mụn]

Proudfoot. Họ người Hobbit (họ thật ở Anh). Dịch. [Bàn Chân Oách]

Puddifoot. Họ ở đất Marish lầy lội; dụng ý là kết hợp của puddle + foot. Dịch. [Chân Đạp Bùn]

Quickbeam. Ent. Đây là cách dịch S. Bregalad, “cái cây nhanh nhẹn (linh lợi)”. Vì trong truyện chữ này thay thế cái tên đặt cho nhân vật này bởi bản tính “vội vàng” (so với loài Ent), nên tốt hơn cả là dịch tên này thành một từ ghép (tạo riêng cho mục đích này) mang ý đó (vd Đ. Quickbaum?). ít có khả năng NND đã có tên cây có thể coi là mang nghĩa này. Quickbeam và Quicken là những tên có thật trong tiếng Anh chỉ cây rowan/mountain-ash [thanh lương trà]; cũng là tên đặt cho loài “Service-tree [thanh lương tra vườn]” có họ gần. (Theo từ điển, Đ. Vogenbeere, Vogenbeerbaum và Eberesche.) Ngụ ý về cây thanh lương trà ở đây là hiển nhiên, vì chữ rowan có xuất hiện thực tế trong bài ca của Quickbeam (T2 Q3 C4). [Cây Nhanh Nhảu]

Ring-wraiths. Cách dịch từ Nazgûl trong Black Speech, gồm nazg, “nhẫn”, và gûl, các đầy tớ vô hình cấp cao nhất của Sauron, hoàn toàn quy phục ý chí của hắn. Cần tạo ra từ ghép từ các yếu tố phù hợp trong NND mang ý ring-wraith, càng sát càng tốt. [Ma Nhẫn]

Rumble. Tên một bà già Hobbit. Không phải là một chữ có nghĩa (vào thời đó) ở Shire. Dùng dạng nào có hình thức tương tự, phù hợp với NND là đủ. [Rumble]

Sackville-Baggins. Sackville là một tên ở Anh (có nguồn gốc quý tộc hơn tên Baggins). Trong truyện được dùng làm tên ghép với Baggins hiển nhiên là vì ý nghĩa tương tự trong tiếng Anh (= NNC) giữa sack và bag, và vì hiệu ứng có phần hài hước của kết hợp này. Bất kỳ từ ghép nào trong NND mang những yếu tố có nghĩa ít nhiều tương đương với sack/bag là được. [Xắc Vải-Bao Gai]

Scatha. Đây là tiếng Anh Cổ (“kẻ làm hại, kẻ thù, kẻ cướp”), nghĩa là từ ngôn ngữ Rohan và vì thế cần để nguyên. [Scatha]

Shadowfax. Đây là dạng Anh hóa từ R. (= AC.) Sceadu-fæx, “có bờm (và lông) màu xám như bóng tối”. (Từ này không thực có trong tiêng Anh Cổ.) Vì không phải là NNC nên từ này có thể giữ nguyên, dù tốt hơn là giữ cái tên Rohan theo dạng giản lược: Scadufax. Nhưng vì trong văn bản tên này đã được đồng hóa vào tiếng Anh hiện đại (= NNC) nên sẽ rất hay nếu thực hiện chuyển đổi tương tự với NND thuộc nhóm German, dùng những yếu tố gần gũi. A. fax “tóc” giờ đã lỗi thời, chỉ trừ trong họ Fairfax (nay không hiểu được nữa). Có dùng trong CĐC. (faks) và CĐT. (vahs, vachs V.V.), nhưng tôi tin là ngày nay cũng đã lỗi thời; nhưng vẫn có thể dùng lại riêng cho tên này như đã dùng trong văn bản tiếng Anh: ví dụ Schattenvachs? Fax (faks) vẫn còn dùng ở Iceland và Na Uy nghĩa là “bờm”, nhưng shadow không có dạng tương đương tuyệt đối trong các ngôn ngữ Scandinavia. Bản Hà Lan để Schaduwschicht (“shadow-flash [ánh chớp trong bóng tối]”), bản Thụy Điển để Skuggfaxe. [Bờm Bóng/ Scadufax]

Sharkey. Chủ ý đây là một biệt danh đã thay đổi để hợp với NNC (tức là Anh hóa trong văn bản tiếng Anh), dựa trên từ tiếng Orc sharkû, “lão già”. Vì thế từ này nên giữ lại, biến đổi chính tả cho hợp với NND; đuôi -ey có tính giảm nhẹ và nửa trìu mến cũng có thể thay đổi cho thích hợp. [Cụ Shark]

Shelob. Dù chữ này về âm đọc (theo tôi nghĩ) nghe rất có vẻ là tên phù hợp gọi con Nhện trong một thứ tiếng xa lạ (tiếng Orc), nhưng trên thực tế đấy lại là ghép từ She và lob (một từ tiếng Anh phương ngữ nghĩa là “nhện”, xem bài hát của Bilbo ở Hobbit C8). Bản Hà Lan để nguyên Shelob, nhưng bản Thụy Điển để Honmonstret nghe có vẻ yếu ớt. [Bà Nhện]

Shirriff(s). Thực tế là dạng đã lỗi thời của A. Sheriff, “shire-officer”, tôi dùng để thấy rõ liên hệ với chữ Shire. Trong truyện chủ ý coi Shirriff và Shire là những từ Hobbit đặc biệt, không thông dụng trong NNC hồi đó, phái sinh từ ngôn ngữ trước đây vốn có họ với tiếng Rohan. Vì chủ ý không coi từ này không thuộc vào NNC mà là từ địa phương nên không cần thiết phải dịch, nếu cần thay đổi chính tả cho hợp với phong cách NND là được. Tuy nhiên yếu tố đầu cần phải giống với chữ đã dùng cho Shire (xem mục từ này). [Quận Cảnh]

Skinbark. Cách dịch sang tiếng Anh (= NNC) từ Fladrif. Như vậy tên này cần dịch ý cho phù hợp. [Da Vỏ Cây]

Smallburrow. Tên Hobbit có nghĩa; dịch ý. [Hang Nhỏ]

Snowmane. Tên có nghĩa (tên con ngựa của vua Théoden), nhưng (cũng như Shadowfax) đã dịch sang dạng tiếng Anh hiện đại từ snāw-mana. Như vậy cần thay thế bằng dạng tiếng Rohan chuẩn là Snawmana, hoặc dịch (đặc biệt nếu NND thuộc nhóm German), vd Đ. Schneemähne. [Tuyết Mao/ Snawmana]

Stoors. Tên loại Hobbit thứ ba, có thể hình lực lưỡng. Đây là tiếng Anh sơ kỳ stor, stoor, “to, khỏe”, giờ đã lỗi thời. Chủ ý coi đây là một từ Hobbit đặc biệt, không thông dụng trong NNC, nên không cần dịch mà có thể thay thế bằng cách viết “phiên âm” tùy cách dùng chữ cái trong NND. Nhưng dùng một từ cổ hoặc phương ngữ mang nghĩa này cũng chấp nhận được. [Đại Cồ]

Swertings. Theo Sam cho biết thì đây là tên dùng ở Shire chỉ những người da sẫm trong truyền thuyết (của Hobbit) ở các vùng “Sunland” (tít dưới mạn Nam). Có thể để nguyên, coi là một từ địa phương đặc biệt (không có trong NNC), nhưng vì đây hiển nhiên là phái sinh từ chữ swart nay vẫn còn dùng (= swarthy [ngăm đen]), nên cũng có thể thay thế bằng từ phái sinh tương tự từ “đen/sẫm” trong NND. Ss Swarthy Men, từ tương đương trong NNC (T3 Q5 C3). [Swerting; bọn Da Ngăm]

Thistlewool. Dịch ý. [Len Cây Kế]

Took. Tên Hobbit, không rõ xuất xứ, thay thế chữ Hobbit có thật là Tūk (xem Phụ lục F). Như thế tên này cần giữ lại và phiên âm theo quy tắc NND.

Các tên riêng nhà Took cần giữ nguyên dạng và cách viết, như Peregrin, Paladin, Adelard, Bandobras v.v. Lưu ý rằng biệt danh của Bandobras, “Bullroarer”, là NNC và cần dịch ý (điệp phụ âm đầu B nếu được). Biệt danh này cũng xuất hiện trong Hobbit C1, Bullroarer Took. Khi viết cuốn đó tôi vẫn đinh ninh bullroarer là một từ dùng trong nhân học chỉ những nhạc cụ của các tộc người dã man phát ra âm thanh như tiếng rống; nhưng bây giờ lại không tìm được chữ đó trong các từ điển (ngay cả trong phiên bản Bổ sung của Từ điển Oxford). [Took; Bandobras Bò Rống]

Treebeard. Cách dịch chữ Fangorn. Dịch ý. [Cây Râu]

Twofoot. Dịch ý. [Hai Chân]

Underhill. Dịch ý. [Gầm Đồi]

Wandlimb. = Fimbrethil, nhưng không phải là cách dịch[3]. Dịch ý. Tên một Entwife. [Nhánh Mảnh Mai]

Whitfoot. Dịch như “white” [trắng] và “foot” [chân]. [Chân Trắng]

Windfola. = “Wind-foal” [gió + ngựa non], nhưng để nguyên vì đây là tiếng Rohan (không phải NNC). [Windfola]

Wingfoot. Biệt danh. Dịch ý: “winged-foot” [chân có cánh]. [Chân Có Cánh]

Wizard. Xem Chỉ mục[4]. [Phù Thủy]

Wormtongue. Dạng “hiện đại hóa” biệt danh của Gríma, tên cố vấn ác độc ở Rohan = R. wyrm-tunge, “lưỡi rắn”. Dịch ý. [Lưỡi Giun]

Woses. Đây là dạng thay thế (hiện đại hóa) từ Rohan chỉ “những người hoang dã sống trong rừng”. Đây không hoàn toàn là từ mới tự đặt. Chữ Rohan thực theo giả đinh là wāsa, số nhiều wāsan, nếu còn tồn tại được tới tiếng Anh hiện đại thì ắt sẽ biến đổi thành woses. Tốt hơn nữa nên gọi những “người hoang dã” này là woodwoses, vì chữ này thực sự tồn tại trong tiếng Anh Cổ: wudewāsa, gộp chung cả “faunus, satyrus, người dã man, các sinh vật tà ác”. (Từ này còn tồn tại tới tận thời Tudor dưới dạng woodoses (thường bị biến dạng thành woodhouses), còn lại cả đến nay trong hệ thống huy hiệu, trong đó woodhouse = “một người hoang dã lông lá, che thân bằng lá”, thường được miêu tả đang đỡ gia huy/quốc huy.) Yếu tố wāsa nguyên thủy chỉ một người cô độc hoặc bị bỏ rơi, đến nay có nghĩa là “trẻ mồ côi” (vd Đ. Waise và HL. wees). Liên tưởng này hẳn là bắt nguồn từ sự tồn tại có thực của lớp dân hoang dã, tàn dư từ những tộc người ngày xưa bị quân xâm lược đánh đuổi, hay những kẻ ngoài vòng pháp luật, sống một cuộc đời hoang dã hạ tiện trong vùng núi rừng. [Wose]

ĐỊA DANH

Archet. Đây là địa danh có thật ở Anh, xuất xứ Celt. Đưa vào hệ thống tên ở Bree để cho thấy có một nhóm tên gọi cổ xưa hơn các tên trong NNC hoặc tiếng Hobbit. Cũng vậy có Bree, một địa danh ở Anh gốc là chữ “đồi” trong tiếng Celt. Vì thế Archet và Bree cần giữ nguyên, vì những tên này không còn có nghĩa hiểu được trong tiếng Anh. Chetwood là một từ ghép nửa Celt nửa Anh, cả hai yếu tố đều = “rừng”. Ss Brill (Oxfordshire), phái sinh từ bree + hill. Vì thế với Chetwood giữ nguyên Chet và dịch wood. [Archet]

Ashen Mountains. Cách dịch sang NNC từ Ered Lithui (S. orod, số nhiều eryd/ered, “núi”; lith, “tro” + đuôi tính từ ui). Dịch ý sang NNC: dãy núi màu xám tro. [Dãy Núi Tro]

Bag End. Từ thông dụng chỉ “pudding-bag” [nghĩa đen “bọc đun bánh”], nghĩa là ngôi nhà hoặc nơi nằm cuối ngõ cụt. Dịch ý. Xem Baggins. Lưu ý: cần dùng chung một yếu tố trong NND cho cả Baggins và Bag End. [Đáy Bao]

Bagshot Row. Một dãy các “hole” [hốc ở của Hobbit] cỡ nhỏ trên dải đường nằm dưới Bag End. Tương truyền đặt tên đó là vì đất bới ra khi đào Bag End được “shot” [bắn] qua mép suờn đồi rất dốc, rơi xuống mặt đất nơi sau này là vườn tược và tường đất của các nhà nghèo khó hơn. Dịch ý tương đối, dùng lại yếu tố = “bag” trong NND. [Dãy Lộn Bao]

Bamfurlong. Địa danh ở Anh, nhiều khả năng từ bean, “đậu” + furlong (theo nghĩa “một miếng chia từ một cánh đồng chung”), tên đặt cho một dải đất thường dành riêng trồng đậu. Ngày nay, và chủ ý là thời kỳ trước trong Shire cũng vậy, tên đó không có nghĩa rõ ràng. Đây là tên trang trại của lão nông Maggot. Dịch cho phù hợp, nhưng tốt nhất là dùng từ ghép NND nào đó chứa từ chỉ “đậu” + “đồng, mặt đất được cày xới”. [Luống Đậu]

Baránduin. Nghĩa là “dòng sông dài màu nâu vàng”. Để nguyên không dịch: Brandywine dùng làm chữ tương ứng với biến dạng của S. Baránduin, trọng âm ở âm tiết giữa ánd. (S. baran, “màu nâu, nâu ngả vàng” + duin, “sông”: xem Anduin[5].) Từ tiếng Elf phổ dụng là duinē: căn tố dui, “dòng chảy (cuồn cuộn)”. Dạng Quenya, nếu có, sẽ là luine (tiếng Quenya phụ âm đầu d > l), nhưng từ này không được dùng. Giữ nguyên khi viết theo cách này. Thường đổi thành Brandywine trong lời Hobbit; xem mục đó. [Baránduin]

Barrow-downs. Dịch ý: vùng đồi thấp không cây có rất nhiều “barrow”, nghĩa là nấm mồ đắp lên, hay các gò mộ tiền sử khác. Chữ barrow này không liên quan tới barrow trong ngôn ngữ hiện đại, “xe kéo có bánh”; đây là một từ dùng gần đây trong khảo cổ học, mượn từ phương ngữ Anh barrow (< berrow < AC. beorg, berg, “đồi, gò”). [vệt đồi Mộ Đá]

Barrowfield. Xem mục trên. Dịch ý: cánh đồng có chứa một gò mộ. [Đồng Mộ]

Battle Gardens; Battle Pit. Dịch ý. [Vườn Trận; Hố Trận]

Better Smials. Xem Smials. [Smial Đẹp]

Black Country, Black Land. Cách dịch sang NNC tên Mordor. Dịch. [Đất Nước Đen, Vùng Đất Đen]

Black Stone. Dịch ý. [Hòn Đá Đen]

Blackroot Vale. Dịch ý. Cách dịch sang NNC tên Morthond (tên sông, vì nguồn sông chảy từ các hang tối tăm nơi ở của the Dead Men). [Lũng Rễ Đen]

Blessed Realm. Dịch ý. Tên NNC, chỉ Far Western Land nơi các Valar (các quyền năng hộ vệ) cùng người High Elf sống, mà tiếng Quenya gọi là Aman; trong đó khu vực Valar ở gọi là Valimar hay Valinor, còn nơi Elf ở gọi là Eldamar. Blessed Realm đến lúc này không còn nằm trong thế giới vật chất, và trừ những trường hợp cực hiếm, không còn người trần nào tới được. [Vương Quốc Hằng Phước]

Bonfire Glade. Dịch ý. [Trảng Cháy]

Brandy Hall. Cần dịch, nhưng cần có cùng yếu tố đã dùng khi dịch tên sông (Brandywine). Trong trường hợp này có thể dùng lại nguyên chữ [tên sông] trong NND, ví dụ như Branntwein hay Brendevin, vì Brandy Hall nằm trên bờ Đông con sông. Vào tên người Brandybuck có thể rút gọn chỉ còn yếu tố đầu tiên, ví dụ Brendebuk? [Dinh Bia Rum]

Brandywine. Chữ này tương ứng với biến thể mà người Hobbit dùng cho tên S. Baránduin (trọng âm ở âm tiết thứ hai) (Phi lộ, T1 tr5). Vì dụng ý là tên này hiểu được vào thời kỳ đó nên cần dịch ý, nhưng nếu vậy lại có một khó khăn nữa vì nếu được thì cách dịch cũng phải là một biến dạng khả dĩ của chữ Baránduin. Bản Hà Lan để Brandewijn; bản Thụy Điển không nhận ra dụng ý đó nên dùng Vinfluden, dù Brännavin cũng đáp ứng được. ĐM. Brendevin hay Đ. Branntwein đều được. Xem Brandybuck. [Bia Rum Đun]

Bree. Giữ nguyên, vì đây là một tên xưa, đã mờ nghĩa, thuộc một ngôn ngữ xưa; xem Archet, về Bree-hill, Bree-land, giữ nguyên yếu tố đầu, dịch hill và land. [Bree; đồi Bree; Đạo Bree]

Brockenbores. Không phải là địa danh thực ở Anh (theo tôi nghĩ); nhưng chủ ý mang nghĩa hiểu được: “badgers’ borings; hầm do lửng đào”. Dịch ý này. Xem chú thích tên Brockhouse. [Hầm Lửng]

Buck Hill, Buckland. Yếu tố buck cần dịch. Xem chú thích các tên Brandybuck, Oldbuck. [Đồi Hươu; Trấn Hươu]

Bucklebury. Tên làng lớn nhất ở Buckland. Tên dịch có chứa yêu tố buck (như trên) + một chữ tương đương với A. -bury (= AC. burg, “một nơi nằm ở vị trí phòng thủ, có tường bao hoặc rào chắn; một thị trấn”; ss Norbury). Yếu tố le trong Buckle- hoặc coi là biến thể của Buckenbury, đuôi -en(a) cổ chỉ sở hữu số nhiều, hoặc coi là dạng tỉnh lược của Buckland. [Ấp Hươu]

Budgeford. Budge- là một yếu tố đã mờ nghĩa, tới thời kỳ đó không còn nghĩa rõ ràng. Vì đây là nơi ở chính của nhà Bolger (một tên Hobbit không được dịch), nên có thể coi đây là biến dạng của yếu tố bolge, bulge. Cả Bolger lẫn Bulger đều là những họ có tồn tại ở Anh. Dù xuất xứ thật là gì thì trong truyện cũng dùng với ngụ ý những chữ này vốn là những biệt danh chỉ sự béo hay mũm mĩm. [Bến Budge]

Bywater. Tên làng, vì nằm bên hồ nước rộng phình ra giữa dòng Water, sông lớn nhất ở Shire và là phụ lưu sông Brandywine. Dịch ý. [Bờ Nước]

Chetwood. Xem Archet, [rừng Chet]

The Cleft (“of the Spider”) = Cirith Ungol. Xem T2 Q4 C9, 10 và T3 Q6 C1. Cirith nghĩa là “cleft [kẽ nứt]”, lối thông hẹp cắt xuyên qua đất hay đá (như đường sắt xuyên núi). Dịch ý. [Khe Nứt]

Cloudyhead. (Dịch từ tiếng Dwarf Bundushathûr.) Dịch ý. [Trán Mây]

Coomb. Thung lũng sâu (nhưng thường không lớn lắm). Rất thường dùng làm một yếu tố trong các địa danh ở Anh với nhiều cách viết khác nhau như -comb, -cumb, -combe, v.v. Trong truyện này dùng trong tên Deeping Coomb, hoặc gọi tắt thành Coomb. Xem Deeping Coomb. [Lòng Chảo]

Crack of Doom. Trong cách dùng hiện đại bắt nguồn từ Macbeth, hồi IV cảnh 1 dòng 117; trong câu đó the cracke of Doome nghĩa là “dấu hiệu báo Ngày Cuối Cùng đã đến” qua một “crack” tức một tràng sấm rền: cách hiểu thông thường là như vậy, nhưng cũng có thể hiểu là “âm thanh của hồi kèn cuối cùng”, vì crack có thể dùng chi tiếng tù và hay trumpet đột ngột vang lên (như Sir Gawain and the Green Knight các dòng 116, 1166). Trong truyện này, crack được dùng theo nghĩa “fissure” [vết nứt, kẽ nứt], chỉ rãnh nứt phun dung nham quanh miệng núi lửa Orodruin ở Mordor. (Tôi đoán suy đến cùng cách dùng này xuất phát từ Algernon Blackwood, theo tôi mơ hồ nhớ thì đã dùng theo nghĩa này trong một cuốn sách của ông mà tôi đọc cách đây nhiều năm.) Xem thêm các mục Doom và Mount Doom. [Khe Định Mệnh]

Crickhollow. Tên địa danh ở Buckland. Dụng ý coi là từ ghép giữa một yếu tố lỗi thời + từ quen thuộc hollow. Yếu tố -hollow (chỗ trũng nhỏ trên mặt đất) có thể dịch ý, yếu tố crick- giữ lại (theo chính tả NND). [Hõm Crick]

Deeping Coomb. Đúng ra nên viết là Deeping-coomb, vì đuôi -ing trong Deeping không phải chỉ động từ, mà là chỉ quan hệ: cái coomb, tức là thung lũng sâu, nằm dưới và dẫn lên Deep (Helm’s Deep). Deeping Stream cũng tương tự. [Bản in 1977 trở đi đã sửa lại chính tả - HS] [Lòng Chảo Hẻm; Suối Hẻm]

Derndingle. Treebeard nói đây là chữ Con Người dùng chỉ nơi hội họp của các Ent (T2 Q3 C4); vậy dụng ý là một từ NNC. Nhưng cần hiểu là cái tên bằng NNC này đã đặt từ cách đây rất lâu rồi, khi người Gondor còn biết hay nhớ về Ent nhiều hơn bây giờ. Dingle nay vẫn hiểu được, nghĩa là “thung lũng nhỏ rất sâu (rợp bóng cây)”, nhưng dern, “bí mật, giấu kín” từ lâu đã thành lỗi thời, tất cả những từ cùng gốc trong các ngôn ngữ German khác cũng vậy - chỉ trừ Tarn- trong Đ. Tarnkappe (từ CĐT.). Dịch ý, tốt nhất là chọn các yếu tố lỗi thời, thi ca, hay phương ngữ. [Mật Cốc]

Dimholt. Rừng toàn những cây thân màu tối chặn lối vào Dark Door. Hình thức tên này là tiếng Rohan, vì thế cần giữ nguyên không đổi, mặc dù dim vẫn còn thông dụng trong tiếng Anh (nhưng ở đây dùng theo nghĩa xưa hơn, là “ít biết, bí mật”), còn holt đôi lúc vẫn dùng trong ngôn ngữ thơ ca. [Dimholt]

Dimrill Dale. Tên bằng NNC, chỉ Azanulbizar trong tiếng Dwarf, S. Nan Duhirion. Dạng NNC này là cách dịch chuẩn xác: thung lũng có những dòng lạch “dim” (phủ bóng cây) chảy xuống theo các sườn núi. Dịch ý. Tương tự với Dimrill Gate, Dimrill stair. [Lũng Lạch Râm; Cổng Lạch Râm; Bậc Lạch Râm]

Doom, Mount Doom. Từ doom với nghĩa gốc là “sự phán xử” (luật pháp chính thức, hoặc cá nhân), trong tiếng Anh, phần vì âm của từ, phần lớn hơn vì cách dùng đặc biệt trong chữ Doomsday (*) [ngày phán xét cuối cùng = ngày tận thế], đã mang nặng các sắc thái liên quan đến cái chết, sự tận cùng, số mệnh (số phận đang đến gần, hoặc số mệnh được tiên báo).

(*) Ngoài tiếng Anh, doomsday chỉ được bảo lưu trong các ngôn ngữ Scandinavia: I. dómsdagur, TĐ. domedag, ĐM. dómmedag; còn có Phần Lan tuomipäivä).

Chữ doom dùng trong văn bản làm từ tượng thanh (đặc biệt trong T1 Q2 C5) đi kèm với boom, tất nhiên chủ yếu là để tượng thanh, nhưng có dụng ý (sẽ được phần lớn người nói tiếng Anh nhận ra) liên tưởng tới danh từ doom hàm chỉ về thảm họa. Nhiều khả năng điều này không lặp lại được trong NND. Bản Hà Lan phiên âm doom/boom thành doem/boem, như vậy là được, và dù sao cũng được củng cố thêm nhờ động từ doemen; động từ này, đặc biệt ở thời quá khứ hoàn thành gedoemd, cũng đồng nghĩa với A. doomed (chịu xử chết, hoặc chịu số phận kinh hoàng). Bản Thụy Điển nói chung để dom/bom, nhung đôi lúc chuyển thành dum/bom. Để như thế (theo chừng mực tôi thấy) là không thỏa đáng, vì chữ dum mang các liên tưởng khá lạc điệu, còn dumbom lại là từ chỉ “blockhead [đầu đất]” (Đ. Dummkopf).

Mount Doom là tên bằng NNC (dùng ở Gondor) chỉ ngọn núi lửa Orodruin (“núi mang ngọn lửa đỏ”), nhưng là cách dịch tên tiếng Elf khác của núi đó là Amon Amarth, “hill of doom”, đặt cho núi lò rèn của Sauron vì trong những lời tiên đoán cổ xưa ít người hiểu được, núi đó gắn liền với “doom”, định mệnh mà theo tiên đoán sẽ xảy ra khi Isildur’s Bane lại được tìm thấy: ss bài thơ T1 Q2 C2 tr316. Dịch theo ý: “Mountain (of) doom” (theo nghĩa “impending fate [số mệnh đang tới gần]”). Xem Crack of Doom. [Đỉnh Định Mệnh]

Dunharrow. Hiện đại hóa từ chữ Rohan “thật” Dūnhærg, “cái miếu dị giáo trên sườn đồi”; đặt tên này cho khu vực lánh nạn của người Rohan ở đầu Harrowdale vì nơi đây từng là đất thiêng của lớp dân cư sống trước đó (bây giờ là the Dead Men). Yếu tố hærg có thể hiện đại hóa khi sang tiếng Anh, vì nay vẫn còn dùng làm yếu tố cấu tạo tên địa danh, đặc biệt dưới dạng Harrow (on the Hill [trên đồi]). Từ này không có liên hệ gì với harrow là cái bừa, mà là từ tương đương trong tiếng Anh Cổ với BAC. hörg-r (I. hiện đại hörgur), CĐC. harug. Trong NND, tốt nhất nên thay bằng dạng gần tương tự với dạng Rohan. Bản Hà Lan Dunharg là được; bản Thụy Điển để Dunharva, có thể đoán là do họ hiểu harrow là cái bừa (TĐ. harv). [Miếu Bên Đồi/Dunharg]

Dunland. Chứa tính từ A. dun, nghĩa là “tối, u ám, màu xỉn”. Xem Phụ lục F. [Dunland]

Dwarrowdelf. Xem Phụ lục F [về số nhiều của Dwarf = “Dwarrow” - HS]. Được coi là cách dịch sang NNC từ tên thật của Moria: Phurunargian, để dạng cổ trong tiếng Anh vì bản thân Phurunargian đã là dạng cổ. Sắc thái “cổ” ở đây không quan trọng lắm; tên này khi dịch cần dùng yếu tố đã dùng để dịch Dwarf (hoặc biến thể của chữ đó) + một từ nghĩa là “mỏ, nơi đào xới, khai quật” - vd Đ. Zwergengrube? [Mỏ Quặng Lùn]

Eastermnet. Tiếng Rohan; giữ nguyên (dù có east nhưng đây không phải là tên bằng NNC, mà là tiếng Rohan nghĩa là “đồng bằng phía Đông”). Tương tự với Eastfold. [Eastermet; Eastfold]

Eastfarthing. Xem The Farthings.

Elvenhome, Elven Door, Elven river. Xem chú thích Elven-smiths trong phần Tên người.

Entwade, Entwash, Entwood. Đây vốn là những tên tiếng Rohan đã “hiện đại hóa”: Entwæd, Entwæsc, Entwudu. Các yếu tố đứng sau - wæd hay “khúc cạn”, wæsc hay “nước lũ”, wudu hay “rừng” - đã được chuyển sang dạng tiếng Anh hiện đại, vì trong dạng Rohan cũng dễ dàng nhận thấy mối quan hệ họ hàng với các từ trong NNC: nghĩa là những người dùng NNC, nhất là ở Gondor (và tất nhiên biết rõ các địa danh cũng như địa lý Rohan) cũng dùng những dạng đã đồng hóa vào ngôn ngữ mình. Vì thế các yếu tố -wade, -wash, -wood có thể dịch ý cũng được, nhất là nếu NND cũng chứa những yếu tố cùng gốc, như TĐ. vad, “quãng lội”, về Ent, xem mục đó. [Bãi Cạn Ent/Entwad, Luồng Ent/Entwasc, Rừng Ent/Entwudu]

Ettendales. Dụng ý đây là tên bằng NNC (không phải tiếng Elf), dù chứa một yếu tố lỗi thời eten tức “troll, ogre [quỷ khổng lồ]”. Phần này cần giữ nguyên, trừ những ngôn ngữ vẫn còn giữ từ này dưới dạng nào đó, như ĐM. jætte, TĐ. jätte, I. jötunn = AC. eoten, AT. eten, eten, A. phương ngữ yetën.

Tương tự với Ettenmoors; moor ở đây dùng theo nghĩa phương Bắc là “vùng đất cao cằn cỗi”. [Lũng Etten; Truông Etten]

(The) Farthings. Xem Phi lộ, T1 tr11. Chính là từ farthing trong tiếng Anh (AC. feorðing, AT. ferthing), nghĩa là một phần tư xu; nhưng ở đây dùng theo nghĩa gốc là “phần chia tư, một phần tư”. Từ này theo mẫu thriding hay “phần chia ba” dùng làm đơn vị phân cấp [liền dưới] ở Yorkshire, mất âm đầu th khi theo sau th hay t: Northriding, Eastriding, Westriding. Cách dùng với các đơn vị đo lường khác, ngoài tiền, đã từ lâu lỗi thời trong tiếng Anh, và farthing từ tiếng Anh Trung đại thời kỳ đầu đã được dùng chỉ một lượng nhỏ không đáng kể, nên đối với người Anh mà nói, dùng chữ đó chỉ một phần Shire (diện tích chừng 18.000 dặm vuông) nghe rất khôi hài. Âm điệu này khó mà sao chép lại được. Nhưng có lẽ có thể dùng được những từ cùng gốc: như ĐM. fjerding, TĐ. fjärding; hay Đ. Viertal (được dùng cho “region, district [khu vực, quận]”). [Tổng Đông, Tổng Tây, Tổng Nam, Tổng Bắc]

Fenmarch. Tên tiếng Rohan: dải đất biên cương lầy lội (fen [đầm lầy]) dọc bờ dòng Mering Stream (xem bản đồ) làm thành biên giới giữa Rohan và Anórien. Đúng ra cần gọi là Fenmark, nhưng vì chữ này xuất hiện ở T3 Q5 C3 và trên bản đồ nên tôi đã giữ lại; yếu tố -mark, hay là dạng marche trong tiếng Pháp (gốc German) cũng cùng nghĩa: “biên giới, (vùng) biên cương”. Vì là tên bằng tiếng Rohan, trong bản dịch hãy để Fenmark. [Fenmark]

Firien. Tên tiếng Rohan, tương ứng với một chữ cổ (AC. firgen, phát âm là firien) nghĩa là “núi”. Ss Halifirien, “holy-mount [đỉnh núi thiêng]”. Vì đây là một từ tiếng Rohan nên firien cần giữ nguyên. Có sự không nhất quán là Firienfeld, bãi đất phẳng lưng chừng Dunharrow, thì để lại không hiện đại hóa (trong Chỉ mục để Firienfield là sai), nhưng Firienholt lại được đổi thành Firienwood, khu rừng quanh chân và trên các sườn núi Halifirien. Trong bản dịch tốt hơn hết là để lại cả hai không thay đổi, Firienfeld, Firienholt, vì là những tên bằng thứ tiếng khác (không phải NNC). [Firienfeld; Firienholt]

Folde. Tên tiếng Rohan, để lại không thay đổi. Từ này cũng gặp trong Eastfold, chữ này cũng phải để nguyên (ss Eastemnet). Đây là chữ AC. folde (BAC. fold), nghĩa là “đất đai, vùng đất, đất nước”, không liên quan tới động từ A. fold, [gấp] hay (sheep) fold [bãi quây (cừu)]. Ss Vestfold và Østfold ở Na Uy.

(Folde là trung tâm vương quốc Rohan, nơi ở của hoàng gia cùng thân thích đều đặt tại đây; ranh giới phía Đông là một đường gần thẳng chạy theo hướng Tây Nam từ giao điểm hai dòng Snowbourn và Entwash xuống đến dãy núi; Eastfold là vùng đất tính từ đường đó đổ về Đông cho tói Fenmark nằm giữa dòng Entwash và dãy núi; Westfold là dải đất tương tự chạy dọc dãy núi đến sông Isen thì dừng. Trung tâm phòng vệ của Folde và Eastfold là Edoras, của Westfold là Helm’s Deep.) [Folde]

Frogmorton. Đây không phải địa danh có thật ở Anh, nhưng có chứa những yếu tố giống trong Frogmore (Buckinghamshire): frog + moor + town. Vì đây là tên hiểu được nên có thể dịch. Lưu ý là moor/mor mang nghĩa “miền đầm lầy”, như thường thấy trong các địa danh miền Nam hoặc nội địa nước Anh. [Chuôm Ếch Thôn]

Gladden Fields. Gladden ở đây là tên chỉ cây “flag”, tức diên vĩ (AC. glædene), nay thường viết là gladdon, và không liên quan gì tới từ glad [vui mừng] và động từ gladden trong tiếng Anh. Dịch ý, nhưng nếu được thì tránh dùng cái tên “văn vẻ” iris. Tương tự với Gladden River, sông chảy vào Gladden Fields. [Đồng Diên Vĩ; Sông Diên Vĩ]

Golden Perch. Tên quán trọ; ắt hẳn là một quán yêu thích của giới câu cá. Dù sao Perch ở đây cũng là tên cá (chứ không phải đơn vị đo lường đất, hay sào cho chim đậu), [(quán) Rô Vàng]

Great Smials. Xem Smials trong phần Các khái niệm khác.

Từ mục này đến hết vần G trong Chỉ mục đều dịch ý: mọi tên trong đó đều là tiếng Anh hiện đại (= NNC). Tuy nhiên lưu ý: Grimslade, có nhắc tới ở T3 Q5 C6, nhà của Grimbold đã tử vong trong cuộc chiến, là từ Grim (hiển nhiên là tên một cụ tổ nào đó) + slade (AC. slæd, phương ngữ NU. slad), được dùng phổ biến trong địa danh Anh cho đến tận giờ, chủ yếu với nghĩa “trảng rừng”, “thung lũng nhỏ (đặc biệt là thung lũng trên triền đồi dốc)”. [Smial Lớn]

Halifirien. Tên tiếng Rohan; giữ nguyên. Xem Firien. [Halifirien]

(The) Hallows. Cách dịch sang NNC (T3 Q6 C5, 6) từ tên dùng ở Gondor (tên này không được biết) chỉ Khu Thiêng nơi đặt mộ (ss T3 Q5 C1). Dịch sang NND (bằng từ mang sắc thái cổ giả hoặc thơ ca nếu được). [Linh Thất]

Hardbottle. Ở Shire; nhà của họ Bracegirdle (ở North Farthing, bản đồ không có), -bottle là một yếu tố thường thấy trong địa danh Anh, AC. botl, biến thể của bold (build [xây dựng] trong tiếng Anh hiện đại là phái sinh từ chữ này), nghĩa là “chỗ ở (lớn)”; không liên quan tới bottle, “chai lọ thủy tinh”. So sánh Nobottle trên bản đồ Shire cỡ nhỏ, đây lại là địa danh có thật ở Anh (Northumberland). Dịch bằng những yếu tố thích hợp trong NND: mang nghĩa là “nhà cứng”; “cứng” là vì được đào vào đá, hoặc xây bằng đá (ở vùng Northfarthing lắm núi đá). Yếu tố tương đương, cùng gốc trong địa danh ở Đức là -büttel; ở Scandinavia là -bol (nhất là ở Na Uy). [Xóm Đá)

Harrowdale. Xem Dunharrow. [Khe Miếu/Hargdal]

Haysend. Khúc cuối [end] của hay, tức là bờ giậu làm ranh giới (không phải hay là “cỏ khô”). Dịch theo nghĩa “đoạn cuối hàng giậu”. Ss High Hay. [Đuôi Giậu]

Helm’s Deep, Helm’s Dike, Helm’s Gate. Helm là tên người, do đó cần giữ nguyên. [Hẻm Helm, Hào Helm, Cổng Helm]

Hill of Guard. Dịch, vì đây là tên NNC đặt cho Amon Tirith, ngọn đồi trên đó xây Minas Tirith. [Đồi Canh]

Hoarwell. Cách dịch sang NNC từ Mith-eithel = “xám nhạt” + “suối, nguồn suối”; well như thường thấy trong tên địa danh, mang nghĩa này (chứ không phải nghĩa giếng sâu chứa nước). Dịch. [Nguồn Xám]

Hobbiton. Xem Hobbit phần Tên người. Tên này cần được dịch bằng hobbit + một yếu tố nghĩa là “làng”. [Hobbit Thôn)

Hold. Trong Hold of Dunharrow mang nghĩa “stronghold, nơi trú ẩn được phòng thủ vững chắc”. [Cứ Điểm]

Hollin. Tên NNC (nói tắt của Hollin-land) chỉ đất nước mà tiếng Elf gọi là Eregion, “vùng đất cây nhựa ruồi”. Hollin là dạng cổ của holly [nhựa ruồi], nay vẫn dùng ở một số địa phương; vùng đất này mọc rất nhiều cây nhựa ruồi. Dịch. [Đất Nhựa Ruồi]

Hornburg, Hornrock. Đặt theo cây tù và [horn] lớn của Helm, nghe đồn nhiều lúc vẫn nghe thổi vang. Dịch. [Lũy Tù Và; Hòn Lũy]

Irensaga. Tiếng Rohan. Có nghĩa là “iron-saw [lưỡi cưa sắt]”, ám chỉ sống núi hay mỏm núi lởm chởm của dãy núi này; có thể để nguyên coi là tên bằng thứ tiếng khác, hoặc dịch ra (xem mục tiếp theo). [Irensaga]

Isengard, Isenmouthe. Những tên này chủ ý nhằm tương ứng với cách dịch sang NNC những tên tiếng Elf Angrenost và Carach Angren, nhưng là những cách dịch từ rất lâu về trước, đến nỗi tới thời kỳ xảy ra câu chuyện đã trở thành từ cổ và nghĩa gốc đã bị mờ đi. Vì thế có thể để nguyên cũng được, dù dịch ra (một hoặc cả hai yếu tố trong tên nào cũng vậy) sẽ là phương án thích hợp hơn, và tôi nghĩ là tốt hơn, nếu NND thuộc họ German và có những yếu tố cùng gốc.

Isen là một biến thể cũ của A. iron; gard là một từ German nghĩa là “sân có rào”, đặc biệt là rào quây quanh một nhà ở hay một nhóm công trình xây dựng; mouthe là phái sinh của mouth, tương ứng với AC. mūða (phái sinh của mūð là “mouth [miệng]”), nghĩa là “chỗ mở”, đặc biệt dùng cho miệng sông hay cửa sông, nhưng cũng có thể dùng cho những khe hở hay lỗ khác (không dùng cho các khiếu trên cơ thể). Tên gọi Isengard. tức “iron-court [sân sắt]” là vì đá ở đây rất cứng, đặc biệt là đá xây tòa tháp trung tâm. Còn Isenmouthe là do hàng rào lớn bằng những cọc sắt nhọn, bít lấy con đèo dẫn vào Udûn này, như răng mọc trong hàm (ss T3 Q6 C2).

Trong các bản Hà Lan và Thụy Điển, Isengard đều để nguyên. Với Isenmouthe, bản Hà Lan để Isenmonde, chỉ yếu tố sau được dịch hoặc đồng hóa vào tiếng Hà Lan. (Dịch trọn vẹn thành Ijzermonde tôi thấy sẽ tốt hơn). Bản Thụy Điển để là Isensgap, vậy là không đúng vì Isen đứng vai trò tính từ chứ không phải tên người.

Yếu tố gard có xuất hiện trong BAC. garðr, từ đó mà có các chữ thông dụng hoặc phương ngữ trong TĐ. gård, ĐM. gaard, A. garth (bên cạnh dạng chuẩn A. yard); chữ này mặc dù thường đi vào những nội dung nôm na hơn (như A. farmyard [sân trại]) song vẫn xuất hiện chẳng hạn như trong BAC. Ás-garðr, mà nay phổ biến dưới dạng Asgard trong thần thoại [Bắc Âu]. Vào tiếng Đức chữ này mất từ sớm, ngoại trừ trong CĐC. mittin- hay mittil-gart (những vùng đất có Con Người sinh sống) = BAC. mið-garðr, và AC. middan-geard: xem mục Middle-earth. Dạng cổ Đ. -gart của yếu tố này liệu có thích hợp để dịch hay đồng hóa vào tiếng Đức, ví dụ Eisengart?

Còn về -mouthe, yếu tố tương đương trong tiếng Đức có vẻ là Mündung (hoặc -münde trong địa danh); trong các thứ tiếng Scandinavia, ĐM. munding, TĐ. mynning.

Lưu ý. Isengard để theo dạng nào cũng phải dùng lại trong tên River Isen, vì tên này đặt theo Isengard là nơi bắt nguồn dòng sông. [Isengard; Isenmouthe]

Lake Evendim. Tên gọi NNC của Nen Uial, “mặt nước hoàng hôn”. Dịch ý: “chiều tối + nhá nhem/hoàng hôn/chạng vạng”. [Hồ Bóng Tà]

Langstrand. (Cách dịch từ Anfalas.) Đây là tên NNC, nên dịch ý: “long strand [bờ biển dài]”, Hiện tượng nhược hóa long > lang rất thường gặp trong địa danh Anh có thể bỏ qua. [Cát Dài]

Limlight (sông). Chính tả phần -light cho thấy đây là tên NNC; nhưng để nguyên yếu tố lim- đã mờ nghĩa và dịch -light: tính từ light = “sáng, trong trẻo”. [Lim Sáng]

Lockholes. Cũng như “lock-up [house]” của người Hobbit: nơi giam giữ. Dịch ý. [Hốc giam]

Longbottom. Yếu tố sau vẫn còn giữ nghĩa gốc (cả trong các địa danh thường gặp ở địa phương, và trong những họ xuất phát từ đó như Ramsbottom) là “thung lũng” (nhất là đầu thung lũng nằm trong núi); có họ với TĐ. botten, ĐM. bund; cả với Đ. Boden, nhưng nghĩa không hẳn sát. Dịch ý. [Đáy Dài]

Lune. Tên đã Anh hóa, tức là do người Hobbit dùng, từ tiếng Elf Lhûn (bản đồ để vậy). Như vậy đây là một tên bằng tiếng khác, cần giữ nguyên trong NND, nếu cần có thể đồng hóa vào chính tả của NND khớp với âm đọc là lūn. [Lune]

Marish. Dạng cổ của A. marsh [đầm lầy]. Dịch (nếu được, dùng một từ hoặc dạng hiểu được, nhưng là từ địa phương, hoặc nay không còn dùng). [Chằm Lớn]

Mathomhouse. Xem Mathom trong phần Các khái niệm khác. [Viện Mathom]

Mering Stream. Tên này xuất hiện trong bản đồ: “dòng nước ranh giới”. Giữ nguyên Mering vì là từ tiếng Rohan, không có trong NNC. (AC. mære, mēre, “ranh giới”.) [Suối Mering]

Middle-earth. Không phải là một mảnh đất, hay thế giới, hay “hành tinh” đặc biệt, như người ta vẫn quá thường cho là thế, dù trong Phi lộ (T1 tr1), văn bản và các phụ lục đã nói rõ rằng câu chuyện này diễn ra trên trái đất này, dưới những tầng trời nói chung vẫn y nguyên như bây giờ ta thấy. Nghĩa của chữ này là “những vùng đất có Con Người (và Elf) sinh sống”, theo hình dung là nằm giữa Western Sea và giữa biển ở Far East (ở phía Tây chỉ được biết đến qua lời đồn). Middle-earth (xem các từ điển) là biến thể hiện đại từ middel-erde trung cổ, từ AC. middan-geard (xem Isengard). Các bản Hà Lan và Thụy Điển đều làm đúng, dùng tên gọi “thần thoại” cũ đã đồng hóa vào NND hiện đại: HL. Midden-aarde, TĐ. Midgård. [Trung Địa]

Midgewater Marshes. Dịch ý. (Tên này đặt theo Mývatn ở Iceland, nghĩa cũng vậy.) [đầm lầy Nước Muỗi Vằn]

Mirkwood. Tên mượn từ địa lý và truyền thuyết German cổ, còn lưu lại chủ yếu trong BAC. myrkviðr, tuy dạng xưa nhất được chép lại là tiếng Đức Cổ mirkiwidu. Tiếng Anh không còn lưu lại, dù bây giờ A. Mirkwood. lại dùng làm dạng tương ứng với BAC. myrkviðr. Dịch ý, dùng các yếu tố thơ ca hay cổ xưa nếu được. Bản Hà Lan để Demsterwold, Thụy Điển để Mörkmården, phần sau tôi không hiểu lắm, vì tôi chỉ biết có mård là tên con “marten [một loại chồn]” nuôi lấy lông (ĐM. maar). (Những người đã dịch thần thoại Bắc Âu sang các thứ tiếng Scandinavia hoặc Đức chắc phải mong muốn có cách nào tốt hơn?) [rừng Âm U]

Mirrormere. Cách dịch sang NNC từ Kheled-zâram (“hồ gương”) tiếng Dwarf; dịch ý. [Hồ Gương]

Mount Doom. Xem Doom.

Norbury. Cách dịch sang NNC từ Forn-ost. Dạng biến đổi [logic] của AC. norð-burg, nếu chữ này còn tồn tại làm địa danh trong tiếng Anh hiện đại, nghĩa là “thị trấn (được phòng vệ) ở phương Bắc”. Dịch ý, dùng những yếu tố cùng gốc trong NND nếu có. Tương tự với Norland, “(thuộc về) những vùng đất phía Bắc”, trong truyện này là những vùng được hình dung ở về phía Bắc Rohan. Dạng dài hơn Northerland (T1 Q2 C8 tr486) cũng chỉ về nơi đó. [Bắc Đô; Bắc thổ]

Northfarthing: xem Farthing.

Over-heaven. Dịch ý. Đây là từ tương đương trong NNC với menel, “vòm trời”, tar-menel, “trời cao” (T1 Q2 C1 tr300), mô phỏng BAC. upphiminn, bản Thụy Điển đã dịch đúng là Upphimlen. Bản Hà Lan để Boven-hemel. [Thượng Thiên Đường]

Rivendell. “Cloven-dell [thung lũng tách đôi]”: cách dịch sang NNC từ Imladris(t), “thung lũng sâu trong kẽ nứt”. Dịch ý, hoặc giữ nguyên, tùy thế nào tốt hơn. Bản Hà Lan giữ lại dưới dạng Rivendel. (Bản Thụy Điển để Vattnadal, nhu vậy không đúng và cho thấy người dịch tưởng Riven- là lấy từ river.) [Thung Đáy Khe]

Rushey. “Rush-isle [đảo cây cói]” (nguyên thủy là một “nền đất rắn” giữa các đầm lầy ở Marish.) Yếu tố -ey, -y mang nghĩa “đảo nhỏ” = TĐ. ö, ĐM. ø, BAC. ey rất thường gặp trong địa danh Anh. (Chữ tương đương trong tiếng Đức là Aue, “đất bên sông, đồng cỏ bên sông”, cũng không phải là không thích hợp trong trường hợp này.) [Đảo Cói]

Sam Ford. Giữ lại Sarn. Chữ này chỉ dịch một nửa (từ Sarn-athrad, “khúc cạn đá”), cũng là một điều thường gặp trong địa danh. Từ Sarn tiếng Elf còn xuất hiện trong Sarn Gebir. [Bến Sarn]

Scary. Tên không có nghĩa dùng ở Shire; nhưng vì nằm trong một vùng nhiều hang và hốc đá (T3 Q6 C9), lại có một mỏ đá (có trên bản đồ Shire) nên có thể coi là mang từ phương ngữ Anh scar, “vách đá”. Để nguyên, trừ phi thay đổi cho hợp với chính tả NND. [Scary]

Shire. Một khu có tổ chức, có một “county-town [thị trấn thủ phủ của hạt]” (ss Phi lộ, T1 tr11). (Với Shire nơi các Hobbit sống, thủ phủ này là Michel Delving). Chữ này vẫn thông dụng trong tiếng Anh hiện đại, tức là thuộc vào NNC trong truyện, nên dịch ý.

Shire, AC. scīr, có vẻ từ rất sớm đã thay thế từ German cổ có nghĩa “district [quận]”, mà dạng xưa nhất là gawi tiếng Goth, nay còn lại trong HL. gouw, Đ. Gau. (Trong tiếng Anh, vì bị nhược hóa thành gē (phát âm là yē), từ này chỉ còn lại trong vài địa danh xưa mà nổi tiếng nhất là Surrey (từ Suðer-ge), “quận phía Nam”.) Từ này sẽ là từ tương đương gần nhất, cả về sắc thái cổ, cả về ý nghĩa chung so với Shire trong truyện. Bản Hà Lan dùng Gouw; Gau trong tiếng Đức tôi thấy có vẻ phù hợp, trừ phi việc gần đây bị dùng trong tái tổ chức vùng dưới chế độ Hitler đã bóp méo chữ vốn rất xưa này. Trong các ngôn ngữ Scandinavia (không có từ cùng gốc), cần dùng một từ khác (xưa càng tốt) mang nghĩa “district, province” v.v. Bản Thụy Điển dùng Fylki (thấy rõ là mượn từ tiếng Bắc Âu Cổ, đặc biệt là NU. fylki, “district, province”)- Thực tế tôi đang nghĩ đến từ sýsla trong tiếng Bấc Âu Cổ và Iceland hiện đại (TĐ. syssla, ĐM. syssel, giờ đã lỗi thời ở nét nghĩa amt nhưng vẫn còn gặp trong địa danh) khi viết rằng tên thật chưa dịch của Shire là Súza (Phụ lục F); sau đây còn nói (Phi lộ, T1 tr6) rằng đặt tên đó vì đây “là một quận buôn bán được tổ chức đâu ra đấy”. [Quận]

Silverlode. (Cách dịch từ Celeb-rant tiếng Elf.) Dịch ý: silver + lode, “đường chảy, dòng nước”. [Mạch Bạc]

Silvertine. (Cách dịch từ Celeb-dil.) Dịch ý: silver và tine, “cọc, sừng nhọn”. [Chĩa Bạc]

Snowbourn. Dạng hiện đại hóa từ R. (=AC.) snāwburna. Hoặc dùng Snawburna, hoặc nếu NND có những yếu tố cùng gốc thì hiện đại hóa tên đó cho phù hợp: vd Schneebrunnen, Snebrønd, Snöbrunn. [Dòng Tuyết/Snawburna]

Staddle. Tên làng ở Bree. Staddle giờ chỉ còn là phương ngữ, nhưng vẫn gặp trong địa danh = “nền, móng”, móng nhà, nền nhà kho, nền dựng đụn rơm v.v; từ AC. staðol. Dùng chữ tương đương cùng gốc trong NND (nếu có), như Đ. Stadel, hoặc đồng hóa vào chính tả của NND. [Staddle]

Starkhorn. Tên núi ở Rohan. Chữ này có thể giữ nguyên, vì không phải tên bằng NNC; nghĩa là một “horn” (đỉnh núi) “dựng thẳng đứng như cọc”. Trong tiếng Đức (và Thụy Điển) cũng có stark nên hẳn chữ này cũng đủ hiểu được. Bản Hà Lan để Sterkhorn, bản Thụy Điển Starkhorn. (Với độc giả tiếng Anh hiện nay, chữ stark gợi liên tưởng đến sự trần trụi, cứng đờ (vốn không có trong nghĩa gốc, mà do chữ này thường dùng miêu tả tình trạng co cứng tử thi, và dùng trong quán ngữ stark-naked [trần trùng trục]), trong tiếng Đức có lẽ chữ tương ứng tốt hơn (?) sẽ là starr.) [Starkhorn]

Stonewain Valley. Dịch ý. Tên bằng NNC chỉ hẻm núi dài và hẹp, các “wain” (xe trượt, xe kéo) đi qua đó trên đường đến và về từ khu mỏ đá. [Thung Xe Đá]

Stoning-land. Thay thế R. Stāning-(land), đây là cách dịch chữ Gondor. Vì chữ này đã được hiện đại hóa (tức là đồng hóa vào hình thức tiếng Anh), nên cần dùng từ tương đương về từ nguyên của “stone” trong NND thay yếu tố trước, như sten, stein. [Staningland]

Sunlands. Dịch ý. Dụng ý rõ ràng cho đây là một cái tên phổ biến, trong cả NNC lẫn các thứ tiếng khác, thông dụng ở Gondor và phía Tây Bắc [Middle-earth] chỉ những đất nước ít biết đến dưới phương Nam xa xôi. [các Xứ Nắng]

Sunlending. Đây thì lại là cách dịch sang tiếng Rohan từ Anórien, tên vùng đất nằm ngay sát Minas Anor (ban đầu bao gồm cả thành phố này cùng khu đất có người sống trải đến tận sông Erui). Như vậy tên này có ý miêu tả biểu tượng huy hiệu [mặt trời] hơn là khí hậu [nắng], gắn với tên hiệu của hai con Elendil là Anárion và Isildur, tên người em được đặt cho Ithilien. Tên này chỉ xuất hiện trong thơ (T3 Q5 C3), được coi là dịch từ dân ca Rohan, nên cần đề nguyên. Cũng có thể viết là Sunnlending (thực tế là cách viết chính xác hơn) như bản Thụy Điển. Nhưng bản dịch Hà Lan để Zuiderleen, “đất phong phía Nam” là sai, vì khu “đất phong phía Nam”, còn gọi là Outlands, là từ chỉ những vùng đất ven biển phía Nam Anórien. [Sunnlending]

Tarlang’s Neck. Dịch Neck (vì nhằm thay thế NNC) và giữ nguyên Tarlang. Bản Thụy Điển để Tarlangs hals; bản Hà Lan để Engte van Tarlang.

Đây là một sống núi đá dài có đường vắt qua, nối liền khối chính của dãy núi với nhánh rẽ (gồm ba đỉnh) cắt đồng bằng Erech khỏi Lamedon. Tarlang ban đầu là tên sống núi này, sau trở thành tên người. [Cổ Tarlang]

Teeth of Mordor. Dịch phần Teeth of. [Cặp Nanh Mordor]

Three-farthing stone. Xem The Farthings. Dịch, dùng chữ nào đã chọn tương ứng với farthing. [Hòn Tam Tổng]

Tighfield. Dụng ý là chứa một từ xưa chỉ “dây thừng” (vẫn còn lại trong vài nét nghĩa danh từ tie trong tiếng Anh hiện đại, mà chính tả đã đồng hóa với chính tả của động từ cùng gốc tie [buộc]). Đây là nơi từng có một “rope-walk”, sân bện thừng. Tốt hơn hết là dịch bằng một từ chỉ “thừng” khác với từ đã dùng trong rope-walk. (Cùng gốc với chữ này là I. taug, và chữ mang nhiều dị thể tough, tov, tog trong tiếng Đan Mạch và Na Uy; tiếng Đức còn có tou (xuất phát từ tiếng Đức Đê địa) trong ngành hàng hải).

Lưu ý: A. rope-walk xem ra đã bị nhiều người dịch hiểu nhầm; bản Thụy Điển chắc chắn hiểu nhầm, để en repbro över älven borta vid Slättäng. Truyện của tôi không nhắc gì đến sông (T2 Q4 C1; bản Thụy Điển trang 249). Cũng không dễ gì hiểu tại sao một “sợi thừng bắc làm cầu” qua sông lại giúp sinh ra kiến thức lưu truyền trong cả họ về bản chất của dây thừng hay cách làm ra thừng. Bản Hà Lan để touwbrug, mà tôi ngờ cũng là do hiểu nhầm. Tôi không biết thuật ngữ tương đương với rope-walk trong các ngôn ngữ khác là gì: tra từ điển thấy có Đ. Seilerbahn, và ĐM. reberbane, nhưng có thể những từ này cũng sai? Gọi sân làm thừng là rope-walk (đã xuất hiện trong tiếng Anh kể từ thế kỷ 17) vì thừng được căng thành những sợi dài qua các giá đặt cách quãng.

(TĐ. Slättäng và HL. Weideveld, tất nhiên không dịch đúng Tighfield theo định nghĩa trên, và hẳn chỉ là đoán trên văn cảnh. Tuy nhiên còn có một yếu tố tên địa danh (riêng có ở Anh) cũng đồng dạng với từ chỉ “thừng”, tuy chắc hẳn không liên quan: trong địa danh hiện đại là tigh, teigh, tye, tey. Chữ này nghĩa là “một mảnh đất có rào chắn”, nhưng không bao giờ đứng thành yếu tố đầu tiên trong dạng ghép.) [Đồng Chão]

Tindrock. Tên bằng NNC (không phải cách dịch) đặt cho Tol Brandir, hòn đảo đá dốc đứng lừng lững không có đường lên nằm đầu chuỗi thác Rauros. Dù nguyên thủy là NNC nhưng tên này được đặt từ rất lâu trước khi có câu chuyện này, còn chứa từ cổ tind, “cọc nhọn”, mà nếu còn lại tới nay thì sẽ hiệp vần với find, v.v. Ngày nay nó xuất hiện dưới dạng tine, “răng, ngạnh”, chữ d đã mất. Từ tương đương là BAC. tind-r, CĐC. zint. Cũng có thể dùng zint coi như dạng cổ; nhưng Đ. Zinne thông dụng (và có lẽ cùng gốc) đã mang nghĩa chuẩn chính xác. Tương đương với chữ Zinne này, tiếng Thụy Điển có Tinne, ĐM. Tind(e) - có vẻ cũng thích hợp. Tol Brandir cần để nguyên vì là tên tiếng Elf. [Hòn Chĩa]

Tower. Mọi địa danh có Tower(s) trong Chỉ mục đều là cách dịch trong NNC đương thời, hoặc cách dịch của tác giả, từ những tên Sindarin, và cần phải dịch hết những phần bằng tiếng Anh.

Treegarth (of Orthanc). Về garth, xem Isengard. Dịch ý: garth là một khu đất hay mảnh vườn có rào quây, thường bao quanh một tòa nhà chính giữa (ở đây là Orthanc). [Vườn Bao]

Udûn. Để nguyên. [Udûn]

Umbar. Để nguyên. [Umbar]

Underharrow. Xem Dunharrow, Harrowdale. Làng nhỏ trong thung lũng nằm dưới Dunharrow. Dùng lại chữ đã dùng chỉ harrow (“miếu”) trong Dunharrow. [Dưới Miếu/Underharg]

Upbourn. Up- được dùng trong địa danh ở Anh chỉ các làng ven sông trên thượng nguồn con sông dùng làm tên (như Upavon ở Wiltshire), đặc biệt trong tương quan với những điểm dân cư lớn hơn gần cửa sông, như Upwey nằm cao hơn Weymouth. Làng này nằm bên sông Snowbourn, trên Edoras một quãng, nhưng vẫn thấp hơn Underharrow. Vì tên này đặt bằng dạng tiếng Anh đã hiện đại hóa nên có thể dịch ra nếu không gây khó khăn, hoặc giữ nguyên trong dạng chuẩn Rohan là Upburnan. [Đầu Nguồn/Upburnan]

Watchwood. Dịch. [Rừng Canh]

Waymeet. Trên bản đồ Shire ghi Waymoot, vào văn bản đã hiện đại hóa thành Waymeet, một làng nằm ở điểm ba con đường gặp nhau. Dịch ý cách nào thuận tiện. [Chia Ngả]

Weathertop. Dịch. Đây là tên NNC đặt cho ngọn đồi mà tiếng Sindarin gọi là Amon Sûl, “Đồi gió”. [Đỉnh Gió]

Wellinghall. Cách dịch sang NNC của Treebeard từ (“một phần”) tên nhà ở của mình. Dịch. Nghĩa ở đây là “tòa nhà (bên dưới hoặc đằng sau) nơi dòng suối thoát ra”. [Sảnh Nguồn]

Westemnet. Tiếng Rohan: emnet, “vùng đất phẳng, đồng bằng”, tương đương với ĐM. slette, và với Đ. Ebene (cũng cùng gốc). Giữ nguyên, vì không phải tên bằng NNC; nhưng West- có thể thay đổi chính tả (bằng V chẳng hạn) trong ngôn ngữ nào không dùng w, vì từ chỉ West trong NNC và trong tiếng Rohan cùng là một, hoặc rất giống nhau. [Westemnet]

Westemesse. Tên NNC của Númenor (chữ này nghĩa là “vùng đất phía Tây”). Dụng ý là ghép từ western + ess, đuôi này được dùng cho các tên Pháp hóa một phần chỉ những miền đất “truyền thuyết”, như Lyonesse, hoặc Logres (nước Anh trong các truyền thuyết về vua Arthur). Tên này trên thực tế có trong truyện hiệp sĩ King Horn từ xưa, tên của một vương quốc có thể đi tàu tới. Dịch bằng một từ đặt mới tương tự, có chứa West- hoặc từ tương đương. Bản Thụy Điển để Västerness, Hà Lan Westernisse. [Tây Châu]

Westfarthing. Xem The Farthings.

Westfold. Xem Folde.

Westmarch (ở Shire). Dịch: march = “vùng biên cương”. [Biên Tây]

West Marches (ở Rohan). Đây là dạng NNC và có thể dịch theo nghĩa “Vùng biên cương phía Tây”: ở Rohan, khu vực này tiếp giáp sông Isen. [Tây Biên Thùy]

Wetwang. Cách dịch sang NNC từ Nindalf (S. nîn “ướt” + talf “đồng phẳng”)- Nhưng tên này ở dạng cổ, wang là từ cổ chỉ “cánh đồng, khu đất phẳng”. (Wetwang là tên địa danh có thực ở Yorkshire.) Wet- cần dịch sang NND, còn wang dịch ý. Nhưng với các thứ tiếng Scandinavia chắc không khó, vì đều có từ tương đương của cả A. wet lẫn wang: I. votur và vangur; TĐ. våt và vång; ĐM. vaad và vang. Bản Hà Lan giữ nguyên Wetwang, mặc dù Natwang sẽ hay hơn; bản Thụy Điển để Våta vägen, nhưng khổng phải nghĩa đó và chữ này không phù hợp: Wetwang là một khu đầm lầy không có lối đi. Wang không còn giữ trong tiếng Hà Lan hay Đức (trừ tên địa danh hoặc phương ngôn). Đ. Wange, HL. wang, “má”, là một từ khác (tuy cùng gốc). [Chằm Lội]

Whitfurrows (ở Shire). Dịch ý; whit- là dạng tỉnh lược thông thường của white trong tên người (Whitlock) hay tên địa phương (Whitley). Tương tự với Whitwell ở Shire (địa danh có thực ở Anh). Trong địa danh Anh đây thường là nói đến màu đất. [Luống Trắng]

Wilderland. Một từ tạo mới (không tồn tại thực trong tiếng Anh) dựa trên wilderness (nghĩa gốc là vùng đất chỉ có những sinh vật hoang dã, không có Con Người sinh sống), nhưng có gợi đến các động từ wilder, “lang thang lạc lối”, và bewilder [làm hoang mang]. Đây coi là tên NNC chỉ Rhovanion (trên bản đồ, không có trong văn bản), vùng đất phía Đông Misty Mountains (gồm cả Mirkwood) cho đến tận River Running. Bản Hà Lan để Wilderland: tiếng Hà Lan có wildernis, nhưng tiếng Đức hay các ngôn ngữ Scandinavia thì không (Đ. Wildnis, ĐM. vildnis). [Vùng Đất Hoang]

Withywindle. Tên sông trong Old Forest, dụng ý là bằng ngôn ngữ Shire. Con sông này chảy ngoằn ngoèo, hai bên bờ mọc đầy liễu (withy). Withy- không hiếm gặp trong địa danh ở Anh, nhưng -windle trên thực tế không có (withywindle đặt mô phỏng withywind, một tên chỉ loài hoa bìm bìm). Tốt nhất là có sáng tạo từ những yếu tố thích hợp trong NND. Bản Hà Lan dịch rất tốt thành Wilgewinde (wilg = A. willow). Tôi không hiểu Vittespring trong bản Thụy Điển. Các từ cùng gốc với withy đều có trong các ngôn ngữ Scandinavia; Đ. Weide cũng cùng gốc. [Liễu Gai Quấn Quýt]

CÁC KHÁI NIỆM KHÁC

Trong phần này của Chỉ mục, rất ít mục cần chú thích thêm, vì hoặc là mang tên các thứ tiếng khác (nhất là tiếng Elf), hoặc bằng tiếng Anh hiện đại (= NNC) thông thường và yêu cầu dịch bình thường.

Elder Days. Độc giả dùng tiếng Anh tất nhiên sẽ hiểu đây là “older” (nghĩa là “former” [trước kia]), nhưng kèm theo sắc thái cổ, vì tuy là dạng gốc của cấp so sánh hơn nhưng dạng này nay chỉ còn dùng cho người, hoặc dùng làm danh từ Elders (tiền bối, trưởng thượng). Đặt ra cụm từ mới này, tôi đã có dụng ý đó, kèm theo liên tưởng về từ eld hay dùng trong thơ ca, nghĩa là “tuổi già, đời xưa”. Sau này (gần đây) tôi đã gặp trong tiếng Anh sơ kỳ cách nói be eldern dawes, “vào thời tiên tổ chúng ta, rất lâu về trước”. Cụm từ này, nghĩa là “thời những bậc tiền bối”, có thể giúp đặt ra cách dịch không chỉ tương đương với “những ngày trước kia”. Bản Thụy Điển chỉ để đơn giản là i Äldre tiden; bản Hà Lan để de Oude Tid (kém chính xác hơn, vì tất nhiên chữ đó có thể dùng cho các kỷ nguyên khác trước Third Age).

(Sự giống nhau với Eldar, dạng số nhiều của Elda, “Elf”, chỉ là ngẫu nhiên không có chủ ý. Elda là dạng Quenya của S. edhel.) [(thời, thuở) Cựu Niên]

Elven. Xem chú thích ở Elven-smiths giải thích dạng tính từ cổ này.

Evermind. Tên hoa, dịch từ R. simbelmynë. Yếu tố -mind có nghĩa “ký ức”. Như vậy tên này tương tự “forget-me-not” [đừng quên tôi, hoa lưu ly], nhưng loại hoa nói đến lại thuộc loại khác hẳn: đấy là một chủng cỏ chân ngỗng [anemone] tưởng tượng, cũng mọc trên lớp đất mặt như Anemone pulsatilla[6] hay bạch đầu ông [pasque], nhưng nhỏ hơn và trắng muốt như thu mẫu đơn [wood anemone]. Dịch ý. Bản Thụy Điển và Hà Lan đều bỏ mất yếu tố -mind, dẫn đến các tên tương đương với “hoa vĩnh cửu”, nhưng dụng ý không phải là thế. Dù cây ấy nở hoa suốt bốn mùa nhưng bản thân hoa thì không phải “bất tử”. (TĐ. evighetsblommor, HL. Immerdaar.) [hoa vĩnh ký]

Ithilstone. Dịch yếu tố sau -stone, [quả cầu Ithil]

Kingsfoil. Dịch: -foil (từ PC. foil) = “lá”, như trong cinquefoil [ỷ lăng], v.v. Cây asëa chỉ lá là có giá trị. [lá vua]

Lithe. Lithe trước và Lithe sau (AC. líða) là những tên cổ chỉ tháng Sáu và tháng Bảy. Tên tháng trong Lịch ở Shire tất cả đều là dạng (biến dạng) từ các tên tháng tiếng Anh Cổ. Trong lịch Hobbit, (the) Lithe là ngày chính giữa năm (ngày thứ 183). Vì tên tháng của người Hobbit được coi là không phải bằng NNC, mà là dấu vết được bảo lưu từ ngôn ngữ dùng ngày xưa trước thời di cư, nên tốt nhất là để nguyên Lithe - bỏi các tên còn lại trong lịch chắc chắn phải làm thế, dù dịch các Phụ lục ra tiếng nào. Bản Hà Lan giữ lại Lithe. (Chữ này của riêng tiếng Anh, không có chữ nào tương tự trong lịch pháp ở đâu cả.) Bản Thụy Điển viết lại cả đoạn “... chức vụ này cứ mỗi bảy năm được bầu một lần ở Hội chợ Tự do trên khu Đồi Trắng vào ngày Lithe, tức ngày Hạ Chí” (Phi lộ, T1 tr12) thành: Han valdes vart sjunde år vid midsommarvakan uppe pä kritklipporna i sommarsolståndets natt [Người này được bầu bảy năm một lần trong đêm vọng chính giữa hè trên vách đá phấn vào đêm hạ chí]. Ở đây, ngoài việc bỏ mất “Free Fair” và dịch nhầm White Downs (tên địa danh) thành “vách đá phấn” (!), còn diễn giải sai ý đoạn văn cùng những phong tục miêu tả rõ ràng ở đây. Đó không phải là một lễ hội ban đêm, hay “đêm vọng”, mà là ngày hội ban ngày, có tổ chức một “Free Fair” (bản Hà Lan Vrije Markt), gọi như vậy vì ai muốn cũng có thể dựng rạp bán hàng không mất phí. Người dịch đã nhập đoạn này vào lễ hội hạ chí Scandinavia, vốn đã Kitô hóa trên danh nghĩa bằng cách kết hợp với ngày lễ Thánh John Tẩy Giả (24 tháng Sáu), diễn ra cũng loanh quanh mấy ngày đó (I. Jónsvaka, Jónsmessa, ĐM. Sankthansnat, Skaer-sommernat, v.v.). Nhưng việc này đâu phải là một Giấc mộng đêm hạ chí!

Yule, ngày giữa đông, chỉ xuất hiện trong Phụ lục D (*), nhưng khi dịch cũng cần được coi là từ lạ như Lithe, không thông dụng trong NNC. Vì thế chữ này cần giữ nguyên, dù có thể để chính tả phù hợp với NND: ví dụ như tiếng Đan Mạch hay Đức viết là Jule, cho khớp với Lithe. Yule có gặp trong tiếng Anh hiện đại (hầu hết đều là từ cổ dùng trong văn chương), nhưng chỉ tình cờ và không thể coi là dấu hiệu cho thấy một từ tương tự, hay cùng gốc, cũng tồn tại trong NNC thời điểm ấy: lịch người Hobbit dùng khác hoàn toàn so với các lịch chính thức bằng NNC. Tuy nhiên, có thể giả định rằng từ này dưới dạng nào đó đã được con người phương Bắc dùng, khi họ tới sống và hợp thành một phần đông đảo trong dân cư Gondor (Phụ lục A), sau này dùng ở cả Rohan, nên một từ tựa như Yule đã được biết đến ở Gondor, như một “tên trên Bắc” dùng chỉ lễ hội giữa mùa đông. Gần giống như trong tiếng Đức hiện đại lại xuất hiện Jul (? vay mượn từ phương Bắc), trong những từ như Julblock, “Yule-log [khúc củi đun lễ Yule, hay Giáng sinh]” và Julklapp (trong tiếng Thụy Điển, và tiếng Đan Mạch cũng tương tự). Ở Scandinavia, tất nhiên Jule là đủ hiểu rõ.

(*) Ngày giữa đông chỉ xuất hiện một lần trong phần truyện chính. Lễ hội giữa mùa đông không phải là phong tục của Elf, do đó hẳn không được tổ chức ở Rivendell. Tuy nhiên, Đoàn hộ Nhẫn ra đi ngày 25 tháng Mười hai, vào thời điểm đó không mang ý nghĩa đặc biệt gì, vì thời ấy Yule hay ngày tương đương mới là ngày cuối năm cũ, đầu năm mới. Tuy ngày 25 tháng Mười hai (họ khởi hành) và 25 tháng Ba (họ hoàn tất nhiệm vụ) đều là do tôi cố ý chọn. [Lithe; Yule]

Longbottom Leaf. Xem Longbottom phần Địa danh. [Lá Đáy Dài]

Mathom. Để nguyên; đây không phải là NNC mà là từ đặc thù của Hobbit (so sánh Smials, xem Phụ lục F). Định nghĩa từ này có ở Phi lộ, T1 tr7: “bất kể thứ gì người Hobbit không sử dụng trước mắt, song lại chẳng nỡ lòng vứt bỏ”. Chữ này tương ứng với AC. máðm, “vật quý, của báu”. [mathom]

Old Toby. Một chủng thuốc lá, đặt theo tên Tobold (Hornblower). Dùng bất kỳ dạng tương đương nào của Toby dùng cho tên người. [Già Toby]

Old Winyards. Một loại rượu vang - nhưng tất nhiên thực tế là tên địa danh, nghĩa là “the Old Vineyards [các vườn nho cổ]”. Winyard trên thực tế vẫn còn được bảo lưu làm tên địa danh ở Anh, xuất phát từ tiếng Anh Cổ trước khi đồng hóa vin- từ tiếng Pháp và La tinh. Biến đổi này tôi nghĩ là không bắt chước được, nên đành phải hài lòng với từ chỉ “vineyard” trong NND, như Weingarten, vingaard, v.v. (HL. Oude Wijnggaarden.) Bản Thụy Điển, không vì lý do xác đáng gì (trừ khi không nhận ra nổi Winyards có họ hàng với vingård), cứ thế bỏ cả cái tên. [Vườn Nho Cổ]

Púkel-men. Tiếng Rohan, chỉ những hình nhân con người thuộc một chủng tộc đã diệt vong. Từ này tương ứng AC. púcel (vẫn còn lại dưới dạng puckle), một trong những dạng của căn tố pūk- (phổ biến khắp Anh, Wales, Ireland, Na Uy và Iceland) chỉ quỷ [devil] hoặc một yêu tinh nhỏ, vd Puck [trong Giấc mộng đêm hè], thường dùng chỉ những người xấu xí dị dạng. Các púkel-men đã được miêu tả kỹ, và yếu tố púkel có thể giữ nguyên - hoặc thay thế bằng chữ khác có hình thức và ý nghĩa gần gũi (có thể là cùng gốc) trong NND. (Bản Hà Lan để de Púkel-mensen, Thụy Điển để Pukel-männen.) [hình nhân Púkel]

Rope-walk. Không có trong Chỉ mục, nhưng xuất hiện ở T2 Q4 C1 làm tên thuật ngữ chỉ sân làm việc của thợ bện thừng. Xem Tighfield. [sân bện thừng]

Smials. Một chữ dùng riêng của người Hobbit (không phải NNC), nghĩa là “burrow [hang hốc]”; để nguyên. Đây là dạng khả thể của AC. smygel, “hang hốc” nếu còn lại đến ngày nay. Đấy cũng là yếu tố dùng trong tên thật của Gollum, Sméagol. Xem Phụ lục F. [Smial]

Springle-ring. Từ đặt mới. Chuyển thành từ tương tự, thích hợp với NND, miêu tả một điệu nhảy vòng tròn rất sôi nổi, mọi người thường nhảy lên cao. [Xoay Vòng Tưng]

Tale trong Tale of Years nghĩa là “tính, đếm”.

Westmansweed. Dịch, vì đây là chữ NNC chỉ “herb of the Men of the West [loài cỏ của Con Người từ phương Tây]” (nghĩa là từ Westernesse, Númenor). [cỏ người tây]

DANH MỤC ĐỐI CHIẾU CÁC TÊN RIÊNG VÀ MỘT SỐ KHÁI NIỆM

Chú thích

[←1]

Topography: nguyên thủy chỉ môn khoa học nghiên cứu địa hình, địa thế, bề mặt Trái Đất, mở rộng nghĩa chỉ các nghiên cứu cụ thể về địa phương, không chỉ bề mặt mà cả các đặc tính thiên nhiên cũng như nhân tạo. kể cả lịch sử và văn hóa địa phương.

[←2]

Như sẽ thấy trong các mục từ sau và Phụ lục F, Tolkien không đưa ra cách giải quyết nhất quán với các tên Rohan: một mặt, đó vẫn phải là tiếng Anh Cổ, mặt khác, người Hobbit nhận ra nhiều từ trong đó tương tự từ trong NNC. Vì thế chúng tối đưa ra hai phương án cho mỗi từ Rohan: một dạng tiếng Anh Cổ, một dạng NNC, tùy văn cảnh là lời người Rohan, hay lời Hobbit.

[←3]

Fimbrethil = “Slim-birch”, cây bạch dương mảnh mai.

[←4]

Chỉ mục trong Ấn bản lần thứ hai 1965.

[←5]

Chú thích cùa Hammond & Scull: “mục từ này sau bị xóa khỏi Danh pháp: “and, ‘dài’ + duin, ‘sông lớn’: NNC the Great River.”

[←6]

Danh pháp khoa học ngày nay là Pulsatilla vulgaris.

Table of Contents

Đoàn Hộ Nhẫn

- ĐÔI LỜI CÙNG BẠN ĐỌC
- LỜI TỰA CHO ẤN BẢN LẦN THỨ HAI
- PHI LỘ
- Quyển Một
- CHƯƠNG I MỘT BỮA TIỆC TỪ LÂU TRÔNG ĐỢI
- CHƯƠNG II BÓNG MA TỪ QUÁ KHỨ
- CHƯƠNG III BA NGƯỜI LÀ ĐỦ ĐOÀN
- CHƯƠNG IV ĐƯỜNG TẮT TỚI TÌM NẤM
- CHƯƠNG V ÂM MƯU BỊ VẠCH TRẦN
- CHƯƠNG VI RỪNG GIÀ
- CHƯƠNG VII TRONG NHÀ TOM BOMBADIL
- CHƯƠNG IX DƯỚI TẤM BIỂN QUÁN NGỰA LỒNG
- CHƯƠNG X SẢI CHÂN DÀI
- CHƯƠNG XI CON DAO TRONG BÓNG TỐI
- CHƯƠNG XII PHI NHƯ BAY ĐẾN KHÚC CẠN
- Quyển Hai
- CHƯƠNG I RẤT NHIỀU CUỘC GẶP GỠ
- CHƯƠNG II HỘI ĐỒNG CỦA ELROND
- CHƯƠNG III CHIẾC NHẪN LÊN ĐƯỜNG NAM TIẾN
- CHƯƠNG IV HÀNH TRÌNH TRONG BÓNG TỐI
- CHƯƠNG V CÂY CẦU CỔNG KHAZAD-DÛM
- CHƯƠNG VI LOTHLÓRIEN
- CHƯƠNG VII MẶT GƯƠNG CỦA GALADRIEL
- CHƯƠNG VIII VĨNH BIỆT LÓRIEN
- CHƯƠNG IX SÔNG CẢ
- CHƯƠNG X ĐOÀN HỘ NHẪN TAN VỠ
- Bản đồ

Hai Tòa Tháp

- Quyển Ba
- CHƯƠNG I CÁI CHẾT CỦA BOROMIR
- CHƯƠNG II NHỮNG KỴ SĨ ROHAN
- CHƯƠNG III ĐỘI QUÂN URUK-HAI
- CHƯƠNG IV CÂY RÂU
- CHƯƠNG V KỴ SĨ TRẮNG
- CHƯƠNG VI NHÀ VUA TRONG CUNG ĐIỆN VÀNG
- CHƯƠNG VII HẺM HELM
- CHƯƠNG VIII ĐƯỜNG ĐẾN ISENGARD
- CHƯƠNG IX NHỮNG THỨ TRÔI NỔI
- CHƯƠNG X GIỌNG NÓI CỦA SARUMAN
- CHƯƠNG XI QUẢ CẦU PALANTÍR
- Quyển Bốn
- CHƯƠNG I THUẦN PHỤC SMÉAGOL
- CHƯƠNG II ĐƯỜNG XUYÊN ĐẦM LẦY
- CHƯƠNG III CỔNG ĐEN ĐÃ ĐÓNG
- CHƯƠNG IV VỀ RAU THƠM VÀ THỎ HẦM
- CHƯƠNG V CỬA SỔ NHÌN VỀ TÂY
- CHƯƠNG VI AO CẤM
- CHƯƠNG VII HÀNH TRÌNH ĐẾN NGÃ TƯ ĐƯỜNG
- CHƯƠNG VIII CÁC CẦU THANG Ở CIRITH UNGOL
- CHƯƠNG IX ĐỘNG BÀ NHỆN
- CHƯƠNG X LỰA CHỌN CỦA CẬU SAMWISE
- Bản đồ

Nhà Vua Trở Về

- Quyển Năm
- CHƯƠNG I MINAS TIRITH
- CHƯƠNG II ĐOÀN ÁO XÁM KÉO QUÂN
- CHƯƠNG III CUỘC HỘI QUÂN ROHAN
- CHƯƠNG IV CUỘC VÂY HÃM GONDOR

- CHƯƠNG V CHUYẾN HÀNH QUÂN CỦA NGƯỜI ROHIRRIM

- CHƯƠNG VI TRẬN CHIẾN TRÊN ĐỒNG PELENNOR
- CHƯƠNG VII GIÀN THIÊU CỦA DENETHOR
- CHƯƠNG VIII Y VIỆN
- CHƯƠNG IX CUỘC THẢO LUẬN CUỐI CÙNG
- CHƯƠNG X CỔNG ĐEN ĐÃ MỞ
- Quyển Sáu
- CHƯƠNG I THÁP CIRITH UNGOL
- CHƯƠNG II VÙNG ĐẤT BÓNG TỐI
- CHƯƠNG III ĐỈNH ĐỊNH MỆNH
- CHƯƠNG IV ĐỒNG CORMALLEN
- CHƯƠNG V QUỐC QUẢN VÀ NHÀ VUA
- CHƯƠNG VI RẤT NHIỀU CUỘC CHIA TAY
- CHƯƠNG VII ĐƯỜNG VỀ NHÀ
- CHƯƠNG VIII CUỘC THANH TẨY QUẬN
- CHƯƠNG IX CẢNG XÁM
- PHỤ LỤC A SỬ KÝ CÁC VUA VÀ QUAN CAI TRỊ
- PHỤ LỤC B CHUYỆN CÁC NĂM
- PHỤ LỤC C PHẢ HỆ
- PHỤ LỤC D LỊCH QUẬN
- PHỤ LỤC E CHỮ VÀ CHÍNH TẢ
- PHỤ LỤC F
- Bản đồ

Danh pháp trong Chúa tể những chiếc Nhẫn

- LỜI NGƯỜI DỊCH
- TÊN NGƯỜI, CÁC NHÓM DÂN, CÁC LOẠI SINH VẬT
- ĐỊA DANH
- CÁC KHÁI NIỆM KHÁC

- DANH MỤC ĐỐI CHIẾU CÁC TÊN RIÊNG VÀ MỘT SỐ KHÁI NIỆM